Addewid y Nasaread Numeri 6:1-21 1 A llefarodd yr ARGLWYDD wrth Moses, gan ddywedyd, 2 Llefara wrth feibion Israel, a dywed wrthynt, Pan fyddo gŵr neu wraig yn ymneilltuo i addunedu adduned Nasaread, i ymneilltuo i’r ARGLWYDD: 3 Ymwahaned oddi wrth win a diod gref, ac ni yf finegr gwin, na finegr diod gref, ac ni yf unrhyw ddiod rawnwin, ac ni fwyta rawnwin llaith, na sych. 4 Holl ddyddiau ei wahanu ni chaiff fwyta dim a wneir o'r winwydden, o'r cnewyllyn hyd yn oed y plisgyn. 5 Holl ddyddiau adduned ei ymneilltuaeth ni ddeued rasel ar ei ben: nes cyflawni’r dyddiau y byddo efe yn ymneilltuo i’r ARGLWYDD, bydd efe yn sanctaidd, a gada i wallt ei ben dyfu. 6 Yr holl ddyddiau y byddo efe yn ymgysegru i’r ARGLWYDD, ni ddeued at gorff marw. 7 Na fydded iddo ei halogi ei hun am ei dad, neu am ei fam, am ei frawd, neu am ei chwaer, pan fyddant farw: oherwydd bod cysegriad ei Dduw ar ei ben. 8 Holl ddyddiau ei ymwahaniaeth y mae'n sanctaidd i'r ARGLWYDD. 9 Ac os bydd neb yn marw yn ddisymwth yn ei ymyl ef, ac yn halogi pen ei gysegredig; yna eillied ei ben ar ddydd ei lanhau, ar y seithfed dydd yr eillied efe ef. 10 Ac ar yr wythfed dydd dyged efe ddwy durtur, neu ddau golomen ifanc, at yr offeiriad, i ddrws pabell y cyfarfod: 11 Ac offrymed yr offeiriad y naill yn aberth dros bechod, a'r llall yn offrwm poeth, a gwna gymod drosto, am iddo bechu trwy'r marw, a sancteiddied ei ben y diwrnod hwnnw. 12 A chysegred efe i’r ARGLWYDD ddyddiau ei neilltuaeth, a dyged oen blwydd yn aberth dros gamwedd: ond collir y dyddiau a fu o’r blaen, am fod ei neilltuaeth wedi ei halogi. 13 A dyma gyfraith y Nasaread, pan gyflawner dyddiau ei ymwahaniad: dygir ef at ddrws pabell y cyfarfod: 14 Ac offrymed ei offrwm i’r ARGLWYDD, un oen blwydd heb nam yn offrwm poeth, ac un oen benyw blwydd heb nam yn offrwm pechod, ac un hwrdd heb nam yn offrymau hedd, 15 A basged o fara croyw, cacennau o beilliaid mân wedi’u cymysgu ag olew, a wafferi o fara croyw wedi’u heneinio ag olew, a’u bwydoffrwm, a’u diodoffrymau. 16 A dyged yr offeiriad hwynt gerbron yr ARGLWYDD, ac offrymodd ei aberth dros bechod, a'i boethoffrwm: 17 Ac offrymed yr hwrdd yn aberth hedd i'r ARGLWYDD, gyda'r fasged o fara croyw: offrymed yr offeiriad hefyd ei fwyd-offrwm, a'i ddiod-offrwm. 18 A bydd y Nasaread yn eillio pen ei ymneilltuad wrth ddrws pabell y cyfarfod, ac yn cymryd gwallt pen ei ymneilltuad, ac yn ei roi yn y tân sydd o dan aberth yr offrymau hedd.
1
Addewid y Nasaread
19 A chymered yr offeiriad ysgwydd ferwedig yr hwrdd, ac un gacen heb ei lefain o'r fasged, ac un waffer heb ei lefain, a rhodded hwynt ar ddwylo'r Nasaread, wedi eillio gwallt ei ymneilltuaeth: 20 A chwified yr offeiriad hwynt yn offrwm chwifio gerbron yr ARGLWYDD: mae hyn yn sanctaidd i'r offeiriad, gyda'r frest chwifio a'r ysgwydd dyrchafu: ac wedi hynny gall y Nasaread yfed gwin. 21 Dyma gyfraith y Nasaread a addunedo, a’i offrwm i’r ARGLWYDD am ei ymneilltuaeth, heblaw’r hyn a gaiff ei law: yn ôl yr adduned a addunedo, felly y gwnaed yn ôl cyfraith ei ymneilltuaeth.
Samson Barnwyr 13 1 A meibion Israel a wnaethant eto ddrwg yng ngolwg yr ARGLWYDD; a rhoddodd yr ARGLWYDD hwynt yn llaw y Philistiaid am ddeugain mlynedd. 2 Ac yr oedd gŵr o Sora, o deulu’r Daniaid, a’i enw oedd Manoa; a’i wraig oedd ddi-blant, ac ni chafodd blant. 3 Ac ymddangosodd angel yr ARGLWYDD i’r wraig, ac a ddywedodd wrthi, Wele yn awr, yr wyt ti’n ddi-blant, ac nid wyt ti’n esgor: ond ti a feichiogi, ac a esgori ar fab. 4 Yn awr gan hynny, gochel, atolwg, ac na yf win na diod gref, a pheidiwch â bwyta dim aflan: 5 Oherwydd wele, ti a feichiogi, ac a esgori ar fab; ac ni ddaw rasel ar ei ben: canys Nasaread i Dduw fydd y bachgen o'r groth: ac efe a ddechreuodd achub Israel o law y Philistiaid. 6 Yna daeth y wraig a dweud wrth ei gŵr, gan ddweud, Daeth gŵr Duw ataf, a’i wedd fel wyneb angel Duw, yn ofnadwy iawn: ond ni ofynnais iddo o ble yr oedd, ac ni ddywedodd efe ei enw wrthyf: 7 Ond dywedodd wrthyf, Wele, ti a feichiogi, ac a esgori ar fab; ac yn awr na yf win na diod gref, ac na fwyta dim aflan: canys Nasaread i Dduw fydd y bachgen o'r groth hyd ddydd ei farwolaeth. 8 Yna gweddïodd Manoah ar yr ARGLWYDD, a dywedodd, O fy Arglwydd, gad i ŵr Duw a anfonaist ddod yn ôl atom, a dysgu inni beth a wnawn i'r bachgen a enir. 9 A gwrandawodd Duw ar lais Manoa; a daeth angel Duw drachefn at y wraig, a hi yn eistedd yn y maes: ond nid oedd ei gŵr Manoa gyda hi. 10 A brysiodd y wraig, ac a redodd, ac a fynegodd i’w gŵr, ac a ddywedodd wrtho, Wele, ymddangosodd i mi y gŵr a ddaeth ataf y diwrnod o’r blaen. 11 A chyfododd Manoah, ac aeth ar ôl ei wraig, ac a ddaeth at y gŵr, ac a ddywedodd wrtho, Ai ti yw'r gŵr a lefarodd wrth y wraig? Ac efe a ddywedodd, Myfi yw. 12 A dywedodd Manoah, Yn awr, bydded i’th eiriau ddod i ben. Sut y gorchymynwn i’r bachgen, a sut y gwnawn iddo? 13 A dywedodd angel yr ARGLWYDD wrth Manoah, Rhag yr hyn oll a ddywedais wrth y wraig, gocheler hi. 14 Ni chaiff hi fwyta dim a ddaw o'r winwydden, ac na chaiff yfed gwin na diod gref, na bwyta dim aflan: cadwed yr hyn oll a orchmynnais iddi. 15 A dywedodd Manoah wrth angel yr ARGLWYDD, Atolwg, gad i ni dy ddal di, nes i ni baratoi myn gafr i ti. 16 A dywedodd angel yr ARGLWYDD wrth Manoa, Er i ti fy nal, ni fwytaaf o’th fara: ac os offrymi offrwm poeth, rhaid i ti ei offrymu i’r ARGLWYDD. Oherwydd ni wyddai Manoa mai angel yr ARGLWYDD ydoedd. 17 A dywedodd Manoah wrth angel yr ARGLWYDD, Beth yw dy enw, fel pan ddelo dy eiriau i ben, y gallwn ni anrhydeddu ti? 18 A dywedodd angel yr ARGLWYDD wrtho, Pam yr wyt ti’n gofyn fel hyn am fy enw, gan ei fod yn gyfrinachol?
2
Addewid y Nasaread
19 Felly cymerodd Manoah gafr gyda bwyd-offrwm, ac a’i hoffrymodd ar graig i’r ARGLWYDD: a gwnaeth yr angel yn rhyfeddol; a Manoah a’i wraig yn edrych. 20. Canys pan esgynnodd y fflam tua’r nefoedd oddi ar yr allor, yna esgynnodd angel yr ARGLWYDD yn fflam yr allor. A Manoah a’i wraig a edrychasant arni, ac a syrthiasant ar eu hwynebau i’r llawr. 21 Ond ni ymddangosodd angel yr ARGLWYDD mwyach i Manoa a'i wraig. Yna y gwybu Manoa mai angel yr ARGLWYDD oedd efe. 22 A dywedodd Manoah wrth ei wraig, “Byddwn ni’n sicr o farw, oherwydd gwelsom Dduw.” 23 Ond dywedodd ei wraig wrtho, Pe bai’r ARGLWYDD yn fodlon ein lladd ni, ni fyddai wedi derbyn poethoffrwm na bwydoffrwm o’n dwylo ni, ac ni fyddai wedi dangos yr holl bethau hyn i ni, ac ni fyddai wedi dweud y pethau hyn i ni fel y pryd hwn. 24 A’r wraig a esgorodd ar fab, ac a alwodd ei enw ef Samson: a thyfodd y bachgen, a’r ARGLWYDD a’i bendithiodd ef. 25 A dechreuodd Ysbryd yr ARGLWYDD ei symud ef ar adegau yng ngwersyll Dan rhwng Sora ac Estaol. Barnwyr 14 1 A Samson a aeth i lawr i Timnath, ac a ganfu wraig yn Timnath o ferched y Philistiaid. 2 Ac efe a ddaeth i fyny, ac a fynegodd i’w dad a’i fam, ac a ddywedodd, Gwelais wraig yn Timnath o ferched y Philistiaid: yn awr gan hynny cymerwch hi i mi yn wraig. 3 Yna dywedodd ei dad a'i fam wrtho, Onid oes gwraig ymhlith merched dy frodyr, neu ymhlith fy holl bobl, i ti fynd i gymryd gwraig o'r Philistiaid dienwaededig? A dywedodd Samson wrth ei dad, Cymer hi i mi; oherwydd mae hi'n fy ngweld yn dda. 4 Ond ni wyddai ei dad a’i fam mai oddi wrth yr ARGLWYDD yr oedd, ei fod yn ceisio achos yn erbyn y Philistiaid: canys y pryd hwnnw yr oedd y Philistiaid yn arglwyddiaethu ar Israel. 5 Yna aeth Samson i lawr, a'i dad a'i fam, i Timnath, a daethant i winllannoedd Timnath: ac wele, llew ifanc yn rhuo yn ei erbyn ef. 6 A daeth Ysbryd yr ARGLWYDD arno’n nerthol, ac fe’i rhwygodd fel y rhwygodd fyn gafr, ac nid oedd dim yn ei law: ond ni fynegodd i’w dad na’i fam yr hyn a wnaethai. 7 Ac efe a aeth i lawr, ac a ymddiddanodd â'r wraig; a hi a blesodd Samson yn dda. 8 Ac wedi amser y dychwelodd i’w chymryd hi, ac efe a drodd o’r neilltu i weld corff y llew: ac wele, yr oedd haid o wenyn a mêl yng nghorff y llew. 9 Ac efe a gymerodd ohono yn ei ddwylo, ac a aeth ymlaen i fwyta, ac a ddaeth at ei dad a'i fam, ac a roddodd iddynt, a hwy a fwytasant: ond ni ddywedodd wrthynt ei fod wedi cymryd y mêl allan o gyrff y llew. 10 Felly aeth ei dad i lawr at y wraig: a gwnaeth Samson yno wledd; canys dyna oedd arfer y llanciau ei wneud. 11 A phan welsant ef, hwy a ddygasant ddeg ar hugain o gyfeillion i fod gydag ef. 12 A Samson a ddywedodd wrthynt, Gosodaf i chwi yn awr bos: os gallwch ei fynegi i mi yn ganiataol o fewn saith niwrnod y wledd, a’i gael allan, yna rhoddaf i chwi ddeg ar hugain o gynfasau a deg ar hugain o newid dillad: 13 Ond os na allwch ei fynegi i mi, yna rhoddwch i mi ddeg ar hugain o gynfasau a deg ar hugain o wisgoedd. A dywedasant wrtho, Rhowch dy bos, fel y gwrandawon ni arno. 14 Ac efe a ddywedodd wrthynt, O'r bwytäwr y daeth bwyd allan, ac o'r cryf y daeth melysrwydd allan. Ac ni allent mewn tridiau egluro'r pos. 15 Ac ar y seithfed dydd y dywedasant wrth wraig Samson, Huda dy ŵr, fel y mynego’r pos i ni, rhag i ni dy losgi di a thŷ dy dad â thân: ai i gymryd yr hyn sydd gennym ni y gelwaist ti? onid felly y mae?
3
Addewid y Nasaread
16 A gwraig Samson a wylodd o’i flaen ef, ac a ddywedodd, Dim ond fy nghasáu yr wyt ti, ac nid wyt ti’n fy ngharu: rhoddaist bos i feibion fy mhobl, ac ni’i dywedaist i mi. A dywedodd efe wrthi, Wele, ni’i dywedais i’m tad na’m mam, ac a’i dywedaf i ti? 17 A hi a wylodd o’i flaen y saith niwrnod, tra parhaodd eu gwledd: ac ar y seithfed dydd y dywedodd efe wrthi, am ei bod hi wedi gorwedd yn flin arno: a hi a fynegodd y pos i feibion ei phobl. 18 A dywedodd dynion y ddinas wrtho ar y seithfed dydd cyn machlud yr haul, Beth sydd felysach na mêl? a beth sydd gryfach na llew? A dywedodd wrthynt, Oni bai eich bod wedi aredig â'm heffer, ni fyddech wedi darganfod fy mhosi. 19 A daeth Ysbryd yr ARGLWYDD arno, ac aeth i lawr i Ascalon, a lladdodd ddeg ar hugain ohonyn nhw, a chymryd eu hysbail, a rhoi dillad newydd i'r rhai oedd yn datrys y pos. A chynhyrfodd ei ddicter, ac aeth i fyny i dŷ ei dad. 20 Ond rhoddwyd gwraig Samson i'w gyfaill, yr hwn a ddefnyddiodd efe yn ffrind iddo. Barnwyr 15 1 Ond ymhen ychydig amser, yn amser y cynhaeaf gwenith, ymwelodd Samson â’i wraig gyda myn; ac efe a ddywedodd, Mi a af i mewn at fy ngwraig i’r ystafell. Ond ni adawai ei thad iddo fyned i mewn. 2 A dywedodd ei thad, Yn wir, meddyliais dy fod wedi ei chasáu hi’n llwyr; am hynny rhoddais hi i’th gyfaill: onid yw ei chwaer iau yn decach na hi? cymer hi, atolwg, yn ei lle hi. 3 A dywedodd Samson amdanynt, Yn awr y byddaf yn fwy difai na'r Philistiaid, er i mi wneuthur drygioni iddynt. 4 A Samson a aeth ac a ddaliodd dri chant o lwynogod, ac a gymerodd ffyn tân, ac a drodd gynffon wrth gynffon, ac a osododd ffyn tân yn y canol rhwng dwy gynffon. 5 A phan gynnauodd y fflamau, gollyngodd hwynt i mewn i ŷd safai’r Philistiaid, a llosgodd y ddau ŷd safai, a’r ŷd safai hefyd, ynghyd â’r gwinllannoedd a’r olewydd. 6 Yna y Philistiaid a ddywedasant, Pwy a wnaeth hyn? A dywedasant, Samson, mab-yng-nghyfraith y Timniad, oherwydd iddo gymryd ei wraig, a'i rhoi i'w gyfaill. A daeth y Philistiaid i fyny, a'i llosgi hi a'i thad â thân. 7 A dywedodd Samson wrthynt, Er i chwi wneuthur hyn, eto mi a ddialaf arnoch, ac wedi hynny mi a beidiaf. 8 Ac efe a’u trawodd hwynt glun a morddwydydd â lladdfa fawr: ac efe a aeth i lawr, ac a drigodd ym mhen craig Etam. 9 Yna y Philistiaid a aethant i fyny, ac a wersyllasant yn Jwda, ac a ymledasant yn Lehi. 10 A dywedodd gwŷr Jwda, “Pam y daethoch i fyny yn ein herbyn?” A dywedasant, “I rwymo Samson y daethom i fyny, i wneud iddo fel y gwnaeth efe i ni.” 11 Yna aeth tair mil o wŷr o Jwda i ben craig Etam, a dweud wrth Samson, “Onid wyt ti’n gwybod bod y Philistiaid yn llywodraethu arnom ni? Beth yw hyn yr wyt ti wedi’i wneud i ni?” Yna dywedodd wrthynt, “Fel y gwnaethant i mi, felly y gwneuthum i hwythau.” 12 A dywedasant wrtho, Daethom i waered i’th rwymo di, fel y’th roddwyd yn llaw’r Philistiaid. A dywedodd Samson wrthynt, Tyngwch wrthyf na wnewch eich hunain ymosod arnaf fi. 13 A dywedasant wrtho, gan ddywedyd, Na; ond byddwn yn dy rwymo'n gadarn, ac yn dy roi yn eu llaw hwy: ond yn sicr ni'th laddwn. A rhwymasant ef â dau raff newydd, ac a'i dygasant ef i fyny o'r graig. 14 A phan ddaeth efe i Lehi, y Philistiaid a waeddasant yn ei erbyn ef: a daeth Ysbryd yr ARGLWYDD arno ef yn nerthol, a’r rhaffau oedd ar ei freichiau a aethant fel llin wedi’i losgi â thân, a’i rwymau a ddatodasant oddi ar ei ddwylo. 15 Ac efe a gafodd ên newydd asyn, ac a estynnodd ei law, ac a’i cymerodd, ac a laddodd fil o wŷr ag ef. 16 A dywedodd Samson, Â gên asyn, pentyrrau ar bentyrrau, â gên asyn y lleddais fil o ddynion.
4
Addewid y Nasaread
17 A phan orffennodd efe lefaru, efe a daflodd yr asgwrn gên o’i law, ac a alwodd y lle hwnnw’n Ramathlehi. 18 Ac efe a sychedodd yn fawr, ac a alwodd ar yr ARGLWYDD, ac a ddywedodd, Ti a roddaist y waredigaeth fawr hon yn llaw dy was: ac yn awr a fyddaf farw o syched, ac a syrthiaf yn llaw y rhai dienwaededig? 19 Ond holltodd Duw le gwag oedd yn yr ên, a daeth dŵr allan ohono; ac wedi iddo yfed, daeth ei ysbryd yn ôl, ac fe adfywiodd: am hynny galwodd ei henw yn En-haccore, yr hwn sydd yn Lehi hyd y dydd hwn. 20 Ac efe a farnodd Israel yn nyddiau’r Philistiaid ugain mlynedd. Barnwyr 16 1 Yna aeth Samson i Gasa, ac a welodd yno butain, ac a aeth i mewn ati hi. 2 A mynegwyd i’r Gasiaid, gan ddywedyd, Daeth Samson yma. A hwy a’i hamgylchynasant ef, ac a’i cynllwyniasant ar hyd y nos ym mhorth y ddinas, ac a fuont dawel ar hyd y nos, gan ddywedyd, Yn y bore, pan fyddo hi’n dyddio, ni a’i lladdwn ef. 3 A Samson a orweddodd hyd hanner nos, ac a gyfododd ar hanner nos, ac a gymerodd ddrysau porth y ddinas, a’r ddau bost, ac a aeth ymaith â hwynt, y bar a’r cwbl, ac a’u rhoddodd ar ei ysgwyddau, ac a’u cariodd i fyny i ben bryn sydd o flaen Hebron. 4 A bu wedi hynny, iddo garu gwraig yng nghwm Sorec, a'i henw oedd Delilah. 5 A daeth arglwyddi’r Philistiaid ati hi, a dweud wrthi, Huda ef, a gwêl ble mae ei gryfder mawr, a thrwy ba fodd y gallwn ei orchfygu, fel y gallwn ei rwymo i’w orthrymu: a rhoddwn i ti bob un ohonom un cant ar ddeg o ddarnau arian. 6 A dywedodd Delilah wrth Samson, Dywed i mi, atolwg, ble mae dy nerth mawr, a pha beth y gellid dy rwymo i’th gystuddio. 7 A dywedodd Samson wrthi, Os rhwymant fi â saith gwiail gwyrddion nad sychasant erioed, yna byddaf yn wan, ac fel dyn arall. 8 Yna daeth arglwyddi’r Philistiaid â saith o wn gwyrdd iddi, nad oeddent wedi sychu, a rhwymodd hi ef â hwynt. 9. Yr oedd gwŷr yn cynllwynio gyda hi yn yr ystafell. A dywedodd hi wrtho, “Y Philistiaid arnat ti, Samson.” Ac efe a dorrodd y gwregysau, fel y torrir edau garth pan gyffyrdda â thân. Felly ni wyddys am ei nerth. 10 A dywedodd Delilah wrth Samson, Wele, ti a’m gwatwaraist, ac a ddywedaist gelwydd wrthyf: yn awr dywed wrthyf, atolwg, â pha beth y gellir dy rwymo. 11 Ac efe a ddywedodd wrthi, Os rhwymant fi â rhaffau newydd nad oeddent erioed wedi’u defnyddio, yna byddaf yn wan, ac fel dyn arall. 12. Cymerodd Delilah raffau newydd, a’i rwymo ef â hwy, a dywedodd wrtho, “Y mae’r Philistiaid arnat ti, Samson.” Ac yr oedd cynllwynwyr yn aros yn yr ystafell. Ac efe a’u torrodd hwynt oddi ar ei freichiau fel edau. 13 A dywedodd Delilah wrth Samson, Hyd yma yr wyt wedi fy ngwneud yn ffôl, ac wedi dweud celwydd wrthyf: dywed wrthyf â pha beth y gellir dy rwymo. Ac efe a ddywedodd wrthi, Os gwehydd ti saith gwallt fy mhen â'r we. 14 A hi a’i clymodd â’r pin, ac a ddywedodd wrtho, Y Philistiaid sydd arnat ti, Samson. Ac efe a ddeffrôdd o’i gwsg, ac a aeth ymaith â phin y trawst, a chyda’r we. 15 A dywedodd hi wrtho, Sut y gelli di ddweud, ‘Rwy’n dy garu di,’ pan nad yw dy galon gyda mi? Ti wedi fy ngwneud yn watwar y tair gwaith hyn, ac ni ddywedaist wrthyf ble mae dy fawr nerth. 16 A bu, pan oedd hi’n ei bwyso ef beunydd â’i geiriau, ac yn ei annog, fel y gofidiodd ei enaid hyd at farwolaeth; 17 Yna y dywedodd efe wrthi ei holl galon, a dweud wrthi, Ni ddaeth rasel ar fy mhen; canys Nasaread i Dduw ydwyf fi o groth fy mam: os eillir fi, yna y cilia fy nerth oddi wrthyf, a byddaf yn wan, a byddaf fel unrhyw ddyn arall.
5
Addewid y Nasaread
18 A phan welodd Delilah ei fod wedi mynegi ei holl galon iddi, hi a anfonodd ac a alwodd am arglwyddi’r Philistiaid, gan ddywedyd, Dewch i fyny y tro hwn, canys efe a fynegodd ei holl galon i mi. Yna daeth arglwyddi’r Philistiaid i fyny ati hi, ac a ddygasant arian yn eu llaw. 19 A hi a’i gwnaeth i gysgu ar ei gliniau; a hi a alwodd am ŵr, ac a barodd iddo eillio saith cudyn ei ben; a hi a ddechreuodd ei gystuddio ef, a chododd ei nerth oddi wrtho. 20 A dywedodd hi, Y mae’r Philistiaid arnat ti, Samson. Ac efe a ddeffrôdd o’i gwsg, ac a ddywedodd, Mi a af allan fel o’r blaen, ac a ysgwydaf fy hun. Ac ni wyddai fod yr ARGLWYDD wedi ymadael ag ef. 21 Ond y Philistiaid a’i daliasant ef, ac a dynnasant ei lygaid allan, ac a’i dygasant i lawr i Gasa, ac a’i rhwymasant â gefynnau pres; ac efe a falodd yn y carchardy. 22 Ond dechreuodd gwallt ei ben dyfu eto ar ôl iddo gael ei eillio. 23 Yna casglodd arglwyddi’r Philistiaid ynghyd i offrymu aberth mawr i’w duw Dagon, ac i lawenhau: canys dywedasant, Ein duw a roddodd Samson ein gelyn yn ein llaw ni. 24 A phan welodd y bobl ef, hwy a folianasant eu duw: canys dywedasant, Ein duw a roddodd yn ein dwylo ein gelyn, a dinistrydd ein gwlad, yr hwn a laddodd lawer ohonom. 25 A phan oedd eu calonnau’n llawen, dywedasant, “Galwch am Samson, fel y gwna i ni chwarae.” A galwasant am Samson o’r carchardy; ac efe a wnaeth iddynt chwarae, a gosodasant ef rhwng y colofnau. 26 A dywedodd Samson wrth y llanc oedd yn ei ddal wrth ei law, Gad i mi deimlo’r colofnau y mae’r tŷ yn sefyll arnynt, fel y gallof bwyso arnynt. 27 Yr oedd y tŷ yn llawn o wŷr a gwragedd; ac yr oedd holl arglwyddi’r Philistiaid yno; ac ar y to yr oedd tua thair mil o wŷr a gwragedd, yn edrych tra oedd Samson yn chwarae. 28 A galwodd Samson ar yr ARGLWYDD, ac a ddywedodd, O Arglwydd DDUW, cofia fi, atolwg, a nertha fi, atolwg, y tro hwn yn unig, O Dduw, fel y gallwyf ddial ar unwaith ar y Philistiaid am fy nau lygad. 29 A Samson a ymaflodd yn y ddau golofn ganol y safai’r tŷ arnynt, ac y’i cynhaliwyd arnynt, un â’i law dde, a’r llall â’i law chwith. 30 A dywedodd Samson, “Gad i mi farw gyda’r Philistiaid.” Ac ymgrymodd â’i holl nerth; a syrthiodd y tŷ ar yr arglwyddi, ac ar yr holl bobl oedd ynddo. Felly yr oedd y meirw a laddodd efe yn ei farwolaeth yn fwy na’r rhai a laddodd efe yn ei fywyd. 31 Yna daeth ei frodyr a holl dŷ ei dad i lawr, a'i gymryd ef, a'i ddwyn i fyny, a'i gladdu rhwng Sora ac Estaol ym meddrod Manoa ei dad. Ac efe a farnodd Israel ugain mlynedd.
Samuel 1 Samuel 1 1 Yr oedd dyn o Ramathaim-Soffim, o fynydd Effraim, a'i enw oedd Elcana, mab Jeroham, mab Elihu, mab Tohu, mab Suff, Effratead: 2 Ac yr oedd ganddo ddwy wraig; enw'r un oedd Hanna, ac enw'r llall Peninna: ac yr oedd gan Peninna blant, ond nid oedd gan Hanna blant. 3. A’r gŵr hwn a aeth i fyny o’i ddinas bob blwyddyn i addoli ac i aberthu i ARGLWYDD y lluoedd yn Seilo. Ac yr oedd dau fab Eli, Hoffni a Phinees, offeiriaid yr ARGLWYDD, yno. 4 A phan ddaeth yr amser i Elcanah offrymu, rhoddodd i Peninnah ei wraig, ac i'w holl feibion a'i merched, rannau: 5 Ond i Hanna rhoddodd efe gyfran deilwng; canys yr oedd yn caru Hanna: ond yr ARGLWYDD a gaeodd ei chroth hi. 6 A’i gwrthwynebydd hefyd a’i cythruddodd hi’n ddirfawr, er mwyn ei gwneud hi’n flin, am i’r ARGLWYDD gau ei chroth hi. 7 Ac fel y gwnaeth efe felly flwyddyn ar ôl blwyddyn, pan aeth hi i fyny i dŷ’r ARGLWYDD, felly y byddai hi’n ei digio hi; am hynny yr wylodd hi, ac ni fwytaodd. 6
Addewid y Nasaread
8 Yna dywedodd Elcana ei gŵr wrthi, Hanna, pam yr wyt ti’n wylo? a pham nad wyt ti’n bwyta? a pham y mae dy galon yn drist? Onid wyf fi’n well i ti na deg mab? 9 Felly cododd Hanna ar ôl iddynt fwyta yn Seilo, ac ar ôl iddynt yfed. Ac yr oedd Eli yr offeiriad yn eistedd ar sedd wrth bost teml yr ARGLWYDD. 10 A hi a oedd mewn chwerwder enaid, ac a weddïodd ar yr ARGLWYDD, ac a wylodd yn dorcalonnus. 11 A hi a addunedodd adduned, ac a ddywedodd, O ARGLWYDD y lluoedd, os edrychi yn wir ar gystudd dy lawforwyn, a’m cofio, ac na fyddi’n anghofio dy lawforwyn, ond yn rhoi i’th lawforwyn fab gwryw, yna rhoddaf ef i’r ARGLWYDD holl ddyddiau ei einioes, ac ni ddaw rasel ar ei ben. 12 A bu, wrth iddi barhau i weddïo gerbron yr ARGLWYDD, i Eli sylwi ar ei genau. 13 Hanna yn awr, llefarodd yn ei chalon; dim ond ei gwefusau a symudasant, ond ni chlywid ei llais: am hynny tybiodd Eli ei bod hi wedi meddwi. 14 A dywedodd Eli wrthi, Pa hyd y byddi’n feddw? bwrw dy win oddi wrthyt. 15 A Hanna a atebodd ac a ddywedodd, Nage, fy arglwydd, gwraig o ysbryd trist ydwyf fi: nid yfais na gwin na diod gref, ond tywalltais fy enaid gerbron yr ARGLWYDD. 16 Na chyfrif dy lawforwyn yn ferch i Belial: canys o nifer fy nghwyn a'm gofid y lleferais hyd yn hyn. 17 Yna atebodd Eli, ac a ddywedodd, Dos mewn heddwch: a rhodded Duw Israel i ti dy ddeisyfiad a ofynnaist ganddo. 18 A dywedodd hi, “Cafodd dy lawforwyn ffafr yn dy olwg.” Felly aeth y wraig ei ffordd, ac a fwytaodd, ac nid oedd ei hwyneb yn drist mwyach. 19 A chodasant yn fore yn gynnar, ac addolasant gerbron yr ARGLWYDD, ac a ddychwelasant, ac a ddaethant i’w tŷ i Rama: ac Elcana a adnabu Hanna ei wraig; a’r ARGLWYDD a’i cofiodd hi. 20 Am hynny, pan ddaeth yr amser ar ôl i Hanna feichiogi, esgorodd ar fab, a galwodd ei enw ef Samuel, gan ddywedyd, Oherwydd i mi ofyn iddo ef gan yr ARGLWYDD. 21 A’r gŵr Elcana, a’i holl dŷ, a aeth i fyny i offrymu i’r ARGLWYDD yr aberth blynyddol, a’i adduned. 22 Ond nid aeth Hanna i fyny; canys dywedodd wrth ei gŵr, Ni af i fyny nes diddyfnu’r bachgen, ac yna mi a’i dygaf ef, fel y byddo efe yn ymddangos gerbron yr ARGLWYDD, ac yno y byddo efe yn aros am byth. 23 A dywedodd Elcana ei gŵr wrthi, Gwna’r hyn sy’n dda yn dy olwg; aros nes iti ei ddiddyfnu ef; yn unig bydded i’r ARGLWYDD gadarnhau ei air. Felly arhosodd y wraig, a rhoddodd i’w mab sugno nes iddi ei ddiddyfnu ef. 24 A phan oedd hi wedi ei ddiddyfnu ef, hi a’i cymerodd ef i fyny gyda hi, gyda thri o fustych, ac un effa o flawd, a photel o win, a’i dug ef i dŷ’r ARGLWYDD yn Seilo: a’r bachgen yn ifanc. 25 A lladdasant fustach, a dod â’r bachgen at Eli. 26 A dywedodd hi, O fy arglwydd, fel mai byw dy enaid, fy arglwydd, myfi yw'r wraig a safodd yma wrth dy ymyl, yn gweddïo ar yr ARGLWYDD. 27 Am y bachgen hwn y gweddïais; a rhoddodd yr ARGLWYDD i mi fy nghais a ofynnais ganddo: 28 Am hynny hefyd yr wyf wedi ei fenthyg ef i’r ARGLWYDD; cyhyd ag y byddo byw y bydd efe yn fenthyg i’r ARGLWYDD. Ac efe a addolodd yr ARGLWYDD yno.
Ioan Fedyddiwr Luc 1 1 Gan fod llawer wedi cymryd mewn llaw i osod allan mewn trefn ddatganiad o'r pethau y credir yn sicr yn ein plith, 2 Megis y traddodasant hwy i ni, y rhai oedd o’r dechreuad yn llygad-dystion, ac yn weinidogion y gair;
7
Addewid y Nasaread
3. Yr oeddwn i hefyd, gan fod gennyf ddealltwriaeth berffaith o bob peth o'r cychwyn cyntaf, yn ystyried ysgrifennu atat mewn trefn, ardderchocaf Theophilus, 4 Fel y gallech wybod sicrwydd y pethau hynny, yn y rhai y’th ddysgwyd. 5 Yn nyddiau Herod, brenin Jwdea, yr oedd offeiriad o’r enw Sachareias, o ddosbarth Abia: a’i wraig oedd o ferched Aaron, a’i henw oedd Elisabeth. 6 Ac yr oeddent ill dau yn gyfiawn gerbron Duw, yn rhodio yn holl orchmynion ac ordeiniadau'r Arglwydd yn ddi-fai. 7 Ac nid oedd ganddynt blant, oherwydd bod Elisabeth yn ddi-blant, ac yr oeddent ill dau wedi cyrraedd oedran mawr. 8 A bu, tra oedd efe yn cyflawni swydd yr offeiriadaeth gerbron Duw yn nhrefn ei gwrs, 9 Yn ôl arfer swydd yr offeiriad, ei ran oedd llosgi arogldarth wrth fynd i mewn i deml yr Arglwydd. 10 Ac yr oedd holl dyrfa’r bobl yn gweddïo y tu allan ar amser yr arogldarth. 11 Ac ymddangosodd iddo angel yr Arglwydd yn sefyll ar ochr dde allor yr arogldarth. 12 A phan welodd Sachareias ef, fe’i cynhyrfwyd, a syrthiodd ofn arno. 13 Ond dywedodd yr angel wrtho, Nac ofna, Sachareias: canys clywyd dy weddi; a bydd dy wraig Elisabeth yn esgor ar fab i ti, a thi a elwi ei enw ef Ioan. 14 A chei lawenydd a gorfoledd; a llawer a lawenychant wrth ei enedigaeth. 15 Canys mawr fydd efe yng ngolwg yr Arglwydd, ac ni yf win na diod gref; a llanir efe â'r Ysbryd Glân, hyd yn oed o groth ei fam. 16 A llawer o blant Israel a ddychwel efe at yr Arglwydd eu Duw. 17 Ac efe a â o’i flaen yn ysbryd a nerth Elias, i droi calonnau’r tadau at y plant, a’r anufudd at ddoethineb y cyfiawn; i baratoi pobl wedi eu paratoi i’r Arglwydd. 18 A dywedodd Sachareias wrth yr angel, O ble y caf wybod hyn? canys hen ŵr ydwyf fi, a’m gwraig wedi cyrraedd oedran mawr. 19 A’r angel a atebodd ac a ddywedodd wrtho, Myfi yw Gabriel, yr hwn sy’n sefyll gerbron Duw; ac a anfonwyd i lefaru wrthyt, ac i ddangos i ti’r newyddion da hyn. 20 Ac wele, byddi’n fud, ac heb allu llefaru, hyd y dydd y cyflawnir y pethau hyn, am nad wyt yn credu fy ngeiriau i, a gyflawnir yn eu hamser. 21 A’r bobl a ddisgwyliasant am Sachareias, ac a ryfeddasant ei fod efe wedi aros cyhyd yn y deml. 22 A phan ddaeth allan, ni allai lefaru wrthynt: a hwy a sylweddolasant ei fod wedi gweld gweledigaeth yn y deml: canys efe a amneidiodd arnynt, ac a arhosodd yn fud. 23 A bu, cyn gynted ag y cyflawnwyd dyddiau ei weinidogaeth, iddo ef aeth adref ei hun. 24 Ac ar ôl y dyddiau hynny beichiogodd ei wraig Elisabeth, ac ymguddiodd am bum mis, gan ddywedyd, 25 Fel hyn y gwnaeth yr Arglwydd â mi yn y dyddiau y gwnaeth efe edrych arnaf, i dynnu ymaith fy ngwarth ymhlith dynion. 26 Ac yn y chweched mis anfonwyd yr angel Gabriel oddi wrth Dduw i ddinas yng Ngalilea a elwid Nasareth, 27 At forwyn oedd wedi ei dyweddïo i ŵr o’r enw Joseff, o dŷ Dafydd; ac enw’r forwyn oedd Mair. 28 A daeth yr angel ati, ac a ddywedodd, Henffych well, ti yr hon a ffefrynnir yn fawr, yr Arglwydd sydd gyda thi: bendigedig wyt ti ymhlith menywod. 29 A phan welodd hi ef, hi a gythryblwyd wrth ei ymadrodd, ac a feddyliodd pa fath o gyfarchiad fyddai hwn. 30 A dywedodd yr angel wrthi, Nac ofna, Mair: canys ti a gefaist ffafr gyda Duw. 31 Ac wele, ti a feichiogi yn dy groth, ac a esgori ar fab, a thi a elwi ei enw ef IESU. 32 Bydd efe yn fawr, a gelwir ef yn Fab y Goruchaf: a rhodda’r Arglwydd Dduw iddo orsedd ei dad Dafydd: 33 Ac efe a deyrnasa dros dŷ Jacob am byth; ac ni bydd diwedd ar ei frenhiniaeth. 34 Yna dywedodd Mair wrth yr angel, Sut y bydd hyn, gan nad wyf fi’n adnabod gŵr?
8
Addewid y Nasaread
35 A’r angel a atebodd ac a ddywedodd wrthi, Daw’r Ysbryd Glân arnat ti, a bydd nerth y Goruchaf yn dy gysgodi di: am hynny hefyd y peth sanctaidd a enir ohonot ti a elwir yn Fab Duw. 36 Ac wele, dy gefnder Elisabeth, y mae hithau wedi beichiogi ar fab yn ei henaint: a dyma'r chweched mis iddi, yr hon a alwyd yn ddiffrwyth. 37 Oherwydd ni fydd dim yn amhosibl gyda Duw. 38 A dywedodd Mair, “Dyma lawforwyn yr Arglwydd; boed i mi yn ôl dy air.” Ac aeth yr angel oddi wrthi. 39 A chododd Mair yn y dyddiau hynny, ac aeth ar frys i'r mynydd-dir, i ddinas yn Jwda; 40 Ac aeth i mewn i dŷ Sachareias, a chyfarchodd Elisabeth. 41 A bu, pan glywodd Elisabeth gyfarchiad Mair, i’r baban neidio yn ei chroth; a llanwyd Elisabeth â’r Ysbryd Glân: 42 A hi a lefarodd â llais uchel, ac a ddywedodd, Bendigedig wyt ti ymhlith gwragedd, a bendigedig yw ffrwyth dy groth. 43 Ac o ble y mae hyn i mi, fod mam fy Arglwydd yn dod ataf? 44 Oherwydd wele, cyn gynted ag y clywyd llais dy gyfarchiad yn fy nghlustiau, neidiodd y baban yn fy nghroth o lawenydd. 45 A gwyn ei byd hi a gredodd: canys cyflawnir y pethau a ddywedwyd wrthi gan yr Arglwydd. 46 A dywedodd Mair, Y mae fy enaid yn mawrygu'r Arglwydd, 47 A llawenhaodd fy ysbryd yn Nuw fy Ngwaredwr. 48 Oherwydd efe a edrychodd ar ostyngeiddrwydd ei lawforwyn: canys wele, o hyn allan y bydd yr holl genhedlaethau yn fy ngalw'n fendigedig. 49 Oherwydd gwnaeth yr hwn sydd nerthol bethau mawr i mi; a sanctaidd yw ei enw. 50 A'i drugaredd sydd ar y rhai sy'n ei ofni o genhedlaeth i genhedlaeth. 51 Dangosodd nerth â'i fraich; gwasgarodd y rhai balch ym mhenderfyniad eu calonnau. 52 Tynnodd y cedyrn i lawr o’u seddi, a dyrchafodd y rhai isel eu gradd. 53 Llenwodd y newynog â phethau da; a'r cyfoethog a anfonodd ymaith yn wag. 54 Cynorthwyodd ei was Israel, wrth gofio ei drugaredd; 55 Megis y llefarodd wrth ein tadau ni, wrth Abraham, ac wrth ei had ef am byth. 56 A bu Mair gyda hi tua thri mis, ac yna dychwelodd i'w thŷ ei hun. 57 Yna daeth amser llawn Elisabeth i esgor; ac esgorodd ar fab. 58 A chlywodd ei chymdogion a'i chefndryd sut yr oedd yr Arglwydd wedi dangos trugaredd fawr iddi; a llawenychasant gyda hi. 59 A bu, ar yr wythfed dydd, iddynt ddod i enwaedu’r bachgen; a hwy a’i galwasant ef Sachareias, ar ôl enw ei dad. 60 A’i fam a atebodd ac a ddywedodd, Nid felly; ond Ioan a elwir ef. 61 A dywedasant wrthi, Nid oes neb o’th genedl a elwir wrth yr enw hwn. 62 A gwnaethant arwyddion wrth ei dad, sut yr oedd am iddo gael ei alw. 63. Ac efe a ofynnodd am fwrdd ysgrifennu, ac a ysgrifennodd, gan ddywedyd, Ioan yw ei enw. A rhyfeddasant bawb. 64 Ac ar unwaith agorwyd ei enau, a rhyddhawyd ei dafod, ac efe a lefarodd, ac a foliannodd Dduw. 65 A daeth ofn ar bawb oedd yn byw o'u cwmpas: a lledaenwyd yr holl eiriau hyn drwy holl fynydddir Jwdea. 66 A phawb a’u clywodd a’u cadwodd yn eu calonnau, gan ddywedyd, Pa fath blentyn fydd hwn? A llaw’r Arglwydd oedd gydag ef. 67 A llanwyd ei dad Sachareias â'r Ysbryd Glân, ac a broffwydodd, gan ddywedyd, 68 Bendigedig fyddo Arglwydd Dduw Israel; oherwydd ymwelodd â'i bobl a'u gwaredu, 69 Ac a gododd gorn iachawdwriaeth i ni yn nhŷ ei was Dafydd; 70 Megis y llefarodd trwy enau ei broffwydi sanctaidd, y rhai sydd wedi bod er dechreuad y byd: 71 Fel y byddem yn cael ein hachub rhag ein gelynion, ac o law pawb sy'n ein casáu; 72 I gyflawni'r drugaredd a addawyd i'n tadau, ac i gofio ei gyfamod sanctaidd;
9
Addewid y Nasaread
73 Y llw a dyngodd i'n tad Abraham, 74 Y rhoddai efe i ni, wedi ein gwaredu o law ein gelynion, y gallem ei wasanaethu ef heb ofn, 75 Mewn sancteiddrwydd a chyfiawnder ger ei fron ef, holl ddyddiau ein bywyd. 76 A thithau, blentyn, a elwir yn broffwyd y Goruchaf: canys ti a â o flaen wyneb yr Arglwydd i baratoi ei ffyrdd ef; 77 I roi gwybodaeth am iachawdwriaeth i'w bobl trwy faddeuant eu pechodau, 78 Trwy drugaredd dyner ein Duw; trwy yr hwn y bu’r wawr o’r uchelder yn ymweld â ni, 79 I roi goleuni i'r rhai sy'n eistedd mewn tywyllwch ac yng nghysgod angau, i arwain ein traed i ffordd heddwch. 80 A thyfodd y bachgen, a chryfhaodd yn ei ysbryd, ac yr oedd yn yr anialwch hyd y dydd y dangoswyd ef i Israel.
10