Trugaredd Duw a Dyn
Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Pumog A thra oedd efe yn oedi, y dynion a ymaflodd yn ei law ef, ac yn llaw ei wraig, ac yn llaw ei ddwy ferch; gan fod yr ARGLWYDD yn drugarog wrtho: a hwy a’i dygasant ef allan, ac a’i gosodasant y tu allan i’r ddinas. Genesis 19:16 Wele yn awr, cafodd dy was ffafr yn dy olwg, a mawrhaaist dy drugaredd a ddangosaist i mi wrth achub fy mywyd; ac ni allaf ddianc i'r mynydd, rhag i ddrwg fy nharo, a marw. Genesis 19:19 A dywedodd, Bendigedig fyddo ARGLWYDD Dduw fy meistr Abraham, yr hwn ni adawodd fy meistr o’i drugaredd a’i wirionedd: a minnau ar y ffordd, arweiniodd yr ARGLWYDD fi i dŷ brodyr fy meistr. Genesis 24:27 Nid wyf fi’n deilwng o’r lleiaf o’r holl drugareddau, na’r holl wirionedd, a ddangosaist i’th was; canys â’m ffon yr euthum dros yr Iorddonen hon; ac yn awr yr wyf wedi dod yn ddau fyddin. Genesis 32:10 Ond yr ARGLWYDD oedd gyda Joseff, ac a ddangosodd drugaredd iddo, ac a roddodd iddo ffafr yng ngolwg ceidwad y carchar. Genesis 39:21 A rhodded Duw Hollalluog drugaredd i chwi gerbron y gŵr, fel y gallo efe anfon ymaith eich brawd arall, a Benjamin. Os byddaf yn amddifad o fy mhlant, yr wyf yn amddifad o blant. Genesis 43:14 Yn dy drugaredd yr arweiniaist y bobl a waredaist: yn dy nerth yr arweiniaist hwynt i'th drigfa sanctaidd. Exodus 15:13 Ac yn dangos trugaredd i filoedd o'r rhai sy'n fy ngharu i, ac yn cadw fy ngorchmynion. Exodus 20:6 A gwna drugareddfa o aur pur: dau gufydd a hanner fydd ei hyd, a chufydd a hanner ei lled. A gwna ddau gerwb o aur, o waith curedig y gwnei hwynt, yn nau ben y drugareddfa. A gwnewch un cerwb ar y naill ben, a’r cerwb arall ar y pen arall: sef o’r drugareddfa y gwnewch y cerwbiaid ar ei dau ben. A bydd y cerwbiaid yn estyn eu hadenydd yn uchel, gan orchuddio’r drugareddfa â’u hadenydd, a’u hwynebau’n edrych at ei gilydd; tua’r drugareddfa y bydd wynebau’r cerwbiaid. A dod y drugareddfa uwchben yr arch; ac yn yr arch y dod y dystiolaeth a roddaf i ti. Ac yno y cyfarfûm â thi, a mi a lefaraf â thi oddi uwchben y drugareddfa, oddi rhwng y ddau gerwb sydd ar arch y dystiolaeth, am yr holl bethau a roddaf i ti eu gorchymyn i feibion Israel. Exodus 25: 17-22 A dod y drugareddfa ar arch y dystiolaeth yn y lle sancteiddiolaf. Exodus 26:34 A dod hi o flaen y llen sydd wrth arch y dystiolaeth, o flaen y drugareddfa sydd uwchben y dystiolaeth, lle y cyfarfyddaf â thi. Exodus 30:6
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Tabernacl y cyfarfod, ac arch y dystiolaeth, a'r drugareddfa sydd arni, a holl ddodrefn y tabernacl, Exodus 31:7 A dywedodd, Gwnaf i’m holl ddaioni fynd heibio o’th flaen, a chyhoeddaf enw’r ARGLWYDD o’th flaen; a byddaf yn drugarog wrth bwy bynnag y byddaf yn drugarog, a thrugarogaf wrth bwy bynnag y byddaf yn drugarog. Exodus 33:19 A phan aeth yr ARGLWYDD heibio o’i flaen ef, cyhoeddodd, Yr ARGLWYDD, yr ARGLWYDD Dduw, trugarog a graslon, hirymarferol, a helaeth mewn daioni a gwirionedd, Yn cadw trugaredd i filoedd, yn maddau anwiredd a throsedd a phechod, ac ni fydd yn clirio'r euog mewn unrhyw ffordd; yn ymweld ag anwiredd y tadau ar y plant, ac ar blant y plant, hyd y drydedd a'r bedwaredd genhedlaeth. Exodus 34: 6-7 Yr arch, a'i throlion, gyda'r drugareddfa, a gorchudd y gorchudd, Exodus 35:12 Ac efe a wnaeth y drugareddfa o aur pur: dau gufydd a hanner oedd ei hyd, a chufydd a hanner ei lled. Ac efe a wnaeth ddau gerwb o aur, wedi eu curo o un darn a'u gwnaeth efe, ar ddau ben y drugareddfa; Un cerwb ar y pen ar yr ochr hon, a cherwb arall ar y pen arall ar yr ochr honno: o'r drugareddfa y gwnaeth efe y cerwbiaid ar ei dau ben. A lledodd y ceriwbiaid eu hadenydd i fyny, a gorchuddio â’u hadenydd y drugareddfa, â’u hwynebau at ei gilydd; hyd at y drugareddfa yr oedd wynebau’r ceriwbiaid. Exodus 37: 6-9 Arch y dystiolaeth, a'i throlion, a'r drugareddfa, Exodus 39:35 Ac efe a gymerodd ac a osododd y dystiolaeth yn yr arch, ac a osododd y polion ar yr arch, ac a osododd y drugareddfa uwchben yr arch: Exodus 40:20 A dywedodd yr ARGLWYDD wrth Moses, Dywed wrth Aaron dy frawd, na ddeued bob amser i’r lle sanctaidd o fewn y wahanlen o flaen y drugareddfa, yr hon sydd ar yr arch; rhag iddo farw: canys ymddangosaf yn y cwmwl ar y drugareddfa. Lefiticus 16:2 A rhodded yr arogldarth ar y tân gerbron yr ARGLWYDD, fel y gorchuddio cwmwl yr arogldarth y drugareddfa sydd ar y dystiolaeth, rhag iddo farw: A chymered o waed y bustach, a’i daenellu â’i fys ar y drugareddfa tua’r dwyrain; ac o flaen y drugareddfa y taenellu o’r gwaed â’i fys saith gwaith. Yna lladdodd fwch yr aberth dros bechod, yr hwn sydd dros y bobl, a dygodd ei waed o fewn y wahanlen, a gwna â’r gwaed hwnnw fel y gwnaeth â gwaed y bustach, a’i daenellu ar y drugareddfa, ac o flaen y drugareddfa: Lefiticus 16: 13-15 A phan aeth Moses i mewn i babell y cyfarfod i lefaru ag ef, yna clywodd lais un yn llefaru wrtho oddi ar y drugareddfa oedd ar arch y dystiolaeth, oddi rhwng y ddau gerwb: ac efe a lefarodd wrtho. Numeri 7:89 Mae'r ARGLWYDD yn amyneddgar ac yn drugarog iawn, yn maddau anwiredd a throsedd, ac nid yw'n clirio'r euog o gwbl, gan ymweld ag anwiredd y tadau ar y plant hyd y drydedd a'r bedwaredd genhedlaeth. Maddau, yr wyf yn erfyn arnat, anwiredd y bobl hyn yn ôl mawredd dy drugaredd, ac fel y maddeuaist i'r bobl hyn, o'r Aifft hyd yn hyn. Numeri 14: 18-19 (Oherwydd Duw trugarog yw’r ARGLWYDD dy Dduw;) ni’th wrthoda, ac ni’th ddinistria, ac ni anghofia gyfamod dy dadau a dyngodd wrthynt. Deuteronomium 4:31
2
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Ac yn dangos trugaredd i filoedd o'r rhai sy'n fy ngharu ac yn cadw fy ngorchmynion. Deuteronomium 5:10 A phan fyddo’r ARGLWYDD dy Dduw yn eu rhoi o’th flaen; ti a’u taro, ac a’u difa’n llwyr; na wnei gyfamod â hwynt, ac na ddangosi drugaredd iddynt: Gwybydd gan hynny mai'r ARGLWYDD dy Dduw yw Duw, y Duw ffyddlon, sy'n cadw cyfamod a thrugaredd â'r rhai sy'n ei garu ef ac yn cadw ei orchmynion, hyd fil o genedlaethau; Am hynny y bydd, os gwrandewch ar y barnedigaethau hyn, a'u cadw, a'u gwneud, y bydd yr ARGLWYDD dy Dduw yn cadw i ti'r cyfamod a'r drugaredd a dyngodd efe i'th dadau: Deuteronomium 7:2 , 9,12 Ac ni adaw dim o’r peth melltigedig wrth dy law: fel y troo’r ARGLWYDD oddi wrth lid ei ddicter, a dangos trugaredd i ti, a thosturio wrthyt, a’th amlhau, fel y tyngodd i’th dadau; Deuteronomium 13:17 Bydd drugarog, O ARGLWYDD, wrth dy bobl Israel, yr hwn a brynaist, ac na fydda i waed diniwed ar gyhuddiad dy bobl Israel. A maddeuir iddynt y gwaed. Deuteronomium 21:8 Llawenhewch, O genhedloedd, gyda'i bobl ef: canys efe a ddial waed ei weision, ac a ddial ar ei wrthwynebwyr, ac a fydd drugarog wrth ei dir, ac wrth ei bobl. Deuteronomium 32:43
Hanes A gwelodd yr ysbïwyr ddyn yn dod allan o’r ddinas, a dywedasant wrtho, Dangosa i ni, atolwg, y fynedfa i’r ddinas, a byddwn yn dangos trugaredd i ti. Barnwyr 1:24 Ond ni fydd fy nhrugaredd yn cilio oddi wrtho, fel y cymerais hi oddi wrth Saul, yr hwn a fwriais ymaith o’th flaen di. 2 Samuel 7:15 Gan dy fod ti wedi dod ddoe, a ddylwn i heddiw dy beri i fyny ac i lawr gyda ni? Gan fy mod i'n mynd lle bynnag y gallaf, dychwel di, a chymer dy frodyr yn ôl: trugaredd a gwirionedd fyddo gyda thi. 2 Samuel 15:20 Gyda'r trugarog y dangosi dy hun yn drugarog, a chyda'r uniawn y dangosi dy hun yn uniawn. 2 Samuel 22:26 Tŵr iachawdwriaeth yw efe i’w frenin: ac y mae’n dangos trugaredd i’w eneiniog, i Dafydd, ac i’w had am byth. 2 Samuel 22:51 A dywedodd Dafydd wrth Gad, Yr wyf mewn cyfyngder mawr: syrthiwn yn awr yn llaw yr ARGLWYDD; oherwydd mawr yw ei drugaredd ef: ac na syrthiaf yn llaw dyn. 2 Samuel 24:14 A dywedodd Solomon, Ti a wnaethost i’th was Dafydd fy nhad drugaredd fawr, fel y rhodiodd efe o’th flaen mewn gwirionedd, ac mewn cyfiawnder, ac mewn uniondeb calon gyda thi; a thi a gedwaist iddo ef y drugaredd fawr hon, fel y rhoddaist iddo fab i eistedd ar ei orsedd, fel y mae heddiw. 1 Brenhinoedd 3:6 A dywedodd, ARGLWYDD Dduw Israel, nid oes Duw fel tydi, yn y nefoedd uchod, nac ar y ddaear isod, yn cadw cyfamod a thrugaredd â'th weision sy'n rhodio ger dy fron â'u holl galon: 1 Brenhinoedd 8:23
3
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
A dywedodd ei weision wrtho, Wele yn awr, clywsom fod brenhinoedd tŷ Israel yn frenhinoedd trugarog: gad i ni, atolwg, roi sachliain am ein llwynau, a rhaffau am ein pennau, a mynd allan at frenin Israel: efallai y bydd yn achub dy einioes. 1 Brenhinoedd 20:31 Diolchwch i'r ARGLWYDD; oherwydd da yw; oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 1 Cronicl 16:34 A chyda hwynt Heman a Jeduthun, a’r lleill a ddewiswyd, y rhai a enwyd wrth eu henwau, i ddiolch i’r ARGLWYDD, oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd; 1 Cronicl 16:41 Byddaf fi yn dad iddo, a bydd ef yn fab i mi: ac ni chymeraf fy nhrugaredd oddi wrtho, fel y cymerais hi oddi wrth yr hwn oedd o'th flaen di: 1 Cronicl 17:13 A dywedodd Dafydd wrth Gad, Yr wyf mewn cyfyngder mawr: syrthiaf yn awr yn llaw yr ARGLWYDD; canys mawr iawn yw ei drugareddau ef: ond na syrthiaf yn llaw dyn. 1 Cronicl 21:13 Yna rhoddodd Dafydd i Solomon ei fab batrwm y porth, a'i dai, a'i drysorfeydd, a'i ystafelloedd uchaf, a'i ystafelloedd mewnol, a lle'r drugareddfa, 1 Cronicl 28:11 A dywedodd Solomon wrth Dduw, Ti a wnaethost drugaredd fawr i’m tad Dafydd, ac a’m gwnaethost i deyrnasu yn ei le ef. 2 Cronicl 1:8 A phan oedd yr utgyrn a’r cantorion fel un, i wneud un sain i’w chlywed wrth foliannu a diolch i’r ARGLWYDD; a phan godasant eu llef â’r utgyrn a’r symbalau a’r offerynnau cerdd, a chanmol yr ARGLWYDD, gan ddywedyd, Oherwydd da yw efe; oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: yna y llanwyd y tŷ â chwmwl, sef tŷ’r ARGLWYDD; 2 Cronicl 5:13 A dywedodd, O ARGLWYDD Dduw Israel, nid oes Duw fel tydi yn y nefoedd, nac ar y ddaear; yr hwn wyt yn cadw cyfamod, ac yn dangos trugaredd i’th weision, y rhai sy’n rhodio ger dy fron â’u holl galon: O ARGLWYDD Dduw, na throi ymaith wyneb dy eneiniog: cofia drugareddau Dafydd dy was. 2 Cronicl 6:14 , 42 A phan welodd holl feibion Israel fel y disgynnodd y tân, a gogoniant yr ARGLWYDD ar y tŷ, ymgrymasant â’u hwynebau i’r llawr ar y palmant, ac a addolasant, ac a foliannasant yr ARGLWYDD, gan ddywedyd, Oherwydd da yw efe; oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. A’r offeiriaid oedd yn aros yn eu swyddi: y Lefiaid hefyd ag offerynnau cerdd yr ARGLWYDD, y rhai a wnaethai Dafydd y brenin i foliannu’r ARGLWYDD, oherwydd bod ei drugaredd yn dragywydd, pan foliannodd Dafydd trwy eu gweinidogaeth; a’r offeiriaid a ganodd utgyrn o’u blaenau, a holl Israel yn sefyll. 2 Cronicl 7:3 , 6 Ac wedi iddo ymgynghori â’r bobl, efe a benododd gantorion i’r ARGLWYDD, a’r rhai a ganmolent harddwch sancteiddrwydd, wrth iddynt fynd allan o flaen y fyddin, ac i ddweud, Molwch yr ARGLWYDD; oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 2 Cronicl 20:21 Oherwydd os dychwelwch at yr ARGLWYDD, eich brodyr a’ch plant a gânt drugaredd gerbron y rhai a’u caethgludant, fel y dychwelant i’r wlad hon: oherwydd graslon a thrugarog yw’r ARGLWYDD eich Duw, ac ni thry ei wyneb oddi wrthych, os dychwelwch ato ef. 2 Cronicl 30:9
4
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
A chanasant gyda’i gilydd, gan foliannu a diolch i’r ARGLWYDD; oherwydd ei fod yn dda, oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd tuag at Israel. A gwaeddodd yr holl bobl â bloedd fawr, pan folianasant yr ARGLWYDD, am osod sylfaen tŷ’r ARGLWYDD. Esra 3:11 Ac a estynnodd drugaredd i mi gerbron y brenin, a'i gynghorwyr, a cherbron holl dywysogion nerthol y brenin. A chefais fy nghryfhau wrth i law'r ARGLWYDD fy Nuw fod arnaf, a chesglais ynghyd o Israel benaethiaid i fynd i fyny gyda mi. Esra 7:28 Oherwydd caethweision oeddem ni; eto ni adawodd ein Duw ni yn ein caethiwed, ond estynnodd drugaredd tuag atom yng ngolwg brenhinoedd Persia, i roi adfywiad inni, i godi tŷ ein Duw, ac i atgyweirio ei ddiffeithwch, ac i roi mur inni yn Jwda ac yn Jerwsalem. Esra 9:9 A dywedodd, Yr wyf yn atolwg i ti, O ARGLWYDD Dduw y nefoedd, y Duw mawr ac ofnadwy, sy’n cadw cyfamod a thrugaredd i’r rhai sy’n ei garu ef ac yn cadw ei orchmynion: O Arglwydd, yr wyf yn atolwg i ti, bydded dy glust yn awr yn gwrando ar weddi dy was, ac ar weddi dy weision, y rhai sy'n dymuno ofni dy enw: a llwydda, atolwg, dy was heddiw, a dyro iddo drugaredd yng ngolwg y gŵr hwn. Oherwydd fi oedd cwpwlwr y brenin. Nehemeia 1:5 , 11 A gwrthodasant ufuddhau, ac ni chofiasant am dy ryfeddodau a wnaethost yn eu plith; ond caledasant eu gyddfau, ac yn eu gwrthryfel penodasant gapten i ddychwelyd i'w caethiwed: ond ti yw Duw parod i faddau, graslon a thrugarog, araf i ddigio, ac o fawr drugaredd, ac ni'u gadawaist. Eto yn dy drugaredd aml ni’u gadawaist yn yr anialwch: ni throdd colofn y cwmwl oddi wrthynt yn y dydd, i’w harwain ar y ffordd; na’r golofn dân yn y nos, i’w goleuo, a’r ffordd y dylent fynd ynddi. Am hynny y rhoddaist hwynt i law eu gelynion, a’u gofidiodd: ac yn amser eu cyfyngder, pan waeddasant arnat, clywaist hwynt o’r nefoedd; ac yn ôl dy drugaredd aml rhoddaist iddynt achubwyr, a’u hachubasant o law eu gelynion. Ond wedi iddynt gael gorffwys, gwnaethant ddrwg eto yn dy flaen di: am hynny a’u gadewaist hwynt yn llaw eu gelynion, fel y cawsant yr arglwyddiaeth drostynt: eto pan ddychwelasant, a gwaeddasant arnat ti, clywaist hwynt o’r nefoedd; a llawer gwaith y gwaredaist hwynt yn ôl dy drugaredd; Eto er mwyn dy drugaredd fawr ni wnest ti eu difa’n llwyr, na’u gwrthod; oherwydd Duw graslon a thrugarog wyt ti. Yn awr gan hynny, ein Duw ni, y Duw mawr, cadarn ac ofnadwy, sy’n cadw cyfamod a thrugaredd, na fydded i’r holl drafferth ymddangos yn fach yn dy olwg di, yr hwn a ddaeth arnom ni, ar ein brenhinoedd, ar ein tywysogion, ac ar ein hoffeiriaid, ac ar ein proffwydi, ac ar ein tadau, ac ar dy holl bobl, er amser brenhinoedd Asyria hyd y dydd hwn. Nehemeia 9:17 , 19, 27-28, 31-32 A gorchmynnais i'r Lefiaid lanhau eu hunain, a dod a chadw'r pyrth, i sancteiddio'r dydd Saboth. Cofia fi, O fy Nuw, ynglŷn â hyn hefyd, ac arbeda fi yn ôl mawredd dy drugaredd. Nehemeia 13:22
Barddoniaeth Efe a’i peri i ddod, boed er cywiriad, neu er mwyn ei dir, neu er trugaredd. Job 37:13 (I’r Pencerdd ar Neginoth, Salm Dafydd.) Clyw fi pan alwaf, O Dduw fy nghyfiawnder: ehangaist fi pan oeddwn mewn cyfyngder; trugarha wrthyf, a chlyw fy ngweddi. Salmau 4:1 Ond mi a ddeuaf i’th dŷ yn amlder dy drugaredd: ac yn dy ofn yr ymgrymaf tua’th deml sanctaidd. Salmau 5:7
5
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Trugarha wrthyf, O ARGLWYDD; oherwydd yr wyf yn wan: O ARGLWYDD, iachâ fi; oherwydd y mae fy esgyrn yn flinedig. Dychwel, ARGLWYDD, gwared fy enaid: achub fi er mwyn dy drugaredd. Salmau 6:2 , 4 Trugarha wrthyf, O ARGLWYDD; ystyria fy nghythryblusder yr wyf yn ei ddioddef gan y rhai sy'n fy nghasáu, ti sy'n fy nghodi o byrth angau: Salmau 9:13 Ond yr wyf fi wedi ymddiried yn dy drugaredd; bydd fy nghalon yn llawenhau yn dy iachawdwriaeth. Salmau 13:5 Gyda'r trugarog y dangosi dy hun yn drugarog; gyda gŵr unionsyth y dangosi dy hun yn unionsyth; Y mae'n rhoi gwaredigaeth fawr i'w frenin; ac yn dangos trugaredd i'w eneiniog, i Dafydd, ac i'w had am byth. Salmau 18:25 , 30 Oherwydd y mae'r brenin yn ymddiried yn yr ARGLWYDD, a thrwy drugaredd y Goruchaf ni symudir ef. Salmau 21:7 Yn sicr bydd daioni a thrugaredd yn fy nilyn holl ddyddiau fy mywyd: a byddaf yn byw yn nhŷ'r ARGLWYDD am byth. Salmau 23:6 Cofia, O ARGLWYDD, dy drugaredd dyner a'th gariadon; oherwydd y maent wedi bod erioed. Na chofia bechodau fy ieuenctid, na'm camweddau: yn ôl dy drugaredd cofia fi, er mwyn dy ddaioni, O ARGLWYDD. Trugaredd a gwirionedd yw holl lwybrau’r ARGLWYDD, i’r rhai sy’n cadw ei gyfamod a’i dystiolaethau. Tro ataf fi, a thrugarha wrthyf; oherwydd yr wyf yn anghyfannedd ac yn gystuddiedig. Salmau 25: 6-7,10,16 Ond mi a gerddaf yn fy uniondeb: gwared fi, a bydd drugarog wrthyf. Salmau 26:11 Clyw, O ARGLWYDD, pan fyddaf yn llefain â'm llef: trugarha wrthyf hefyd, ac ateb fi. Salmau 27:7 Clyw, ARGLWYDD, a thrugarha wrthyf: ARGLWYDD, bydd yn gynorthwyydd i mi. Salmau 30:10 Byddaf yn llawen ac yn llawenhau yn dy drugaredd: oherwydd ystyriaist fy nghythryblusrwydd; adnabuost fy enaid mewn adfydau; Trugarha wrthyf, O ARGLWYDD, oherwydd yr wyf mewn cyfyngder: y mae fy llygad wedi pylu gan ofid, ie, fy enaid a'm mol. Llewyrcha dy wyneb ar dy was: achub fi er mwyn dy drugaredd. Salmau 31:7 , 9,16 Llawer o ofidiau fydd i'r drygionus: ond yr hwn sy'n ymddiried yn yr ARGLWYDD, trugaredd a'i amgylchyna. Salmau 32:10 Wele, y mae llygad yr ARGLWYDD ar y rhai sy'n ei ofni, ar y rhai sy'n gobeithio yn ei drugaredd; Bydded dy drugaredd, O ARGLWYDD, arnom, yn ôl fel yr ydym yn gobeithio ynot ti. Salmau 33:18 , 22 Dy drugaredd, O ARGLWYDD, sydd yn y nefoedd; a'th ffyddlondeb sy'n cyrraedd hyd y cymylau. Salmau 36:5 Y mae'r drygionus yn benthyca, ac nid yw'n talu'n ôl: ond y mae'r cyfiawn yn dangos trugaredd, ac yn rhoi. Y mae efe bob amser yn drugarog, ac yn benthyca; a'i had a fendithiwyd. Salmau 37:21 , 26
6
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Paid â chadw dy drugaredd dyner oddi wrthyf, O ARGLWYDD: bydded i'th gariad a'th wirionedd fy nghadw'n wastad. Salmau 40:11 Dywedais, ARGLWYDD, bydd drugarog wrthyf: iachâ fy enaid; oherwydd pechais yn dy erbyn. Ond ti, ARGLWYDD, bydd drugarog wrthyf, a chyfod fi, fel y gallwyf eu talu yn ôl. Salmau 41:4 , 10 Cyfod i'n cymorth, ac achub ni er mwyn dy drugaredd. Salmau 44:26 (I’r Pencerdd, Salm Dafydd, pan ddaeth Nathan y proffwyd ato, wedi iddo fynd i mewn at Bathseba.) Trugarha wrthyf, O Dduw, yn ôl dy drugaredd: yn ôl lluosogrwydd dy drugaredd dyner dilea fy nghamweddau. Salmau 51:1 Ond yr wyf fi fel olewydden werdd yn nhŷ Duw: yr wyf yn ymddiried yn nhrugaredd Duw byth bythoedd. Salmau 52:8 (I’r Pen-cerddwr ar Jonathelemrechocim, Michtam Dafydd, pan ddaliodd y Philistiaid ef yn Gath.) Bydd drugarog wrthyf, O Dduw: canys dyn a fynnai fy llyncu; y mae ymladd yn fy ngorthrymu beunydd. Salmau 56:1 (I’r Pen-gerddwr, Altaschith, Michtam Dafydd, pan ffodd efe rhag Saul yn yr ogof.) Bydd drugarog wrthyf, O Dduw, bydd drugarog wrthyf: oherwydd ynot ti y mae fy enaid yn ymddiried: ie, yng nghysgod dy adenydd y gwnaf fy lloches, nes i’r trychinebau hyn fynd heibio. Fe anfon o’r nefoedd, ac fe’m hachub rhag gwarth yr hwn sy’n dymuno fy llyncu. Sela. Bydd Duw yn anfon ei drugaredd a’i wirionedd. Oherwydd mae dy drugaredd yn fawr hyd y nefoedd, a'th wirionedd hyd y cymylau. Salmau 57:1 , 3,10 Ti felly, O ARGLWYDD Dduw y lluoedd, Duw Israel, deffro i ymweld â'r holl genhedloedd: na fydd drugarog wrth unrhyw droseddwyr drygionus. Sela. Duw fy nhrugaredd a’m hatal rhagddo: Duw a’m gwna i weld fy nymuniad ar fy ngelynion. Ond mi a ganaf am dy nerth; ie, mi a ganaf yn uchel am dy drugaredd yn y bore: oherwydd ti fuost yn amddiffynfa ac yn noddfa i mi yn nydd fy nghyfyngder. I ti, O fy nerth, y canaf: oherwydd Duw yw fy amddiffynfa, a Duw fy nhrugaredd. Salmau 59:5 , 10, 16-17 Bydd yn aros gerbron Duw am byth: paratowch drugaredd a gwirionedd, a’i cadwo ef. Salmau 61:7 Hefyd i ti, O Arglwydd, y mae trugaredd: canys ti a dâl i bob dyn yn ôl ei weithred. Salmau 62:12 Bendigedig fyddo Duw, yr hwn ni throdd fy ngweddi ymaith, na'i drugaredd oddi wrthyf. Salmau 66:20 (I’r Prif Gerddor ar Neginoth, Salm neu Gân.) Duw a drugarhao wrthym, a bendithia ni; a bydded i’w wyneb lewyrchu arnom; Selah. Salmau 67:1 Ond fi, atat ti y mae fy ngweddi, O ARGLWYDD, mewn amser derbyniol: O Dduw, yn lluosogrwydd dy drugaredd gwrando arnaf, yng ngwirionedd dy iachawdwriaeth. Clyw fi, O ARGLWYDD; oherwydd da yw dy drugaredd: tro ataf yn ôl lluosogrwydd dy drugareddau tyner. Salmau 69: 13,16
7
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
A yw ei drugaredd wedi darfod am byth? a yw ei addewid yn methu am byth? A anghofiodd Duw fod yn raslon? a gaeodd efe ei drugaredd dyner mewn digofaint? Sela. Salmau 77: 8-9 O na chofia yn ein herbyn anwireddau blaenorol: bydded i'th drugaredd ein hatal yn gyflym: oherwydd yr ydym wedi ein gostwng yn ddirfawr. Salmau 79:8 Dangos inni dy drugaredd, O ARGLWYDD, a dyro inni dy iachawdwriaeth. Mae trugaredd a gwirionedd yn cwrdd â'i gilydd; mae cyfiawnder a heddwch wedi cusanu ei gilydd. Salmau 85:7 , 10 Bydd drugarog wrthyf, O Arglwydd: oherwydd yr wyf yn llefain arnat beunydd. Oherwydd yr wyt ti, Arglwydd, yn dda, ac yn barod i faddau; ac yn helaeth mewn trugaredd i bawb sy'n galw arnat. Oherwydd mawr yw dy drugaredd tuag ataf: a gwaredaist fy enaid o uffern isaf. Ond ti, O Arglwydd, wyt Dduw llawn tosturi, a graslon, hirymarferol, a helaeth mewn trugaredd a gwirionedd. Tro ataf, a thrugarha wrthyf; dyro dy nerth i'th was, ac achub mab dy lawforwyn. Salmau 86:3 , 5,13,15-16 (Maschil Ethan yr Esrahiad.) Canaf am drugareddau’r ARGLWYDD am byth: â’m genau y gwnaf yn hysbys dy ffyddlondeb i bob cenhedlaeth. Canys dywedais, Trugaredd a adeiledir am byth: yn y nefoedd y sefydli di dy ffyddlondeb. Cyfiawnder a barn yw trigfa dy orsedd: trugaredd a gwirionedd a ânt o'th flaen. Ond bydd fy ffyddlondeb a'm trugaredd gydag ef: ac yn fy enw y dyrchefir ei gorn. Cadwaf fy nhrugaredd iddo am byth, a bydd fy nghyfamod yn sefyll yn gadarn gydag ef. Salmau 89: 1-2,14,24,28 Diwalla ni’n gynnar â’th drugaredd; fel y gallom lawenhau a bod yn llawen ein holl ddyddiau. Salmau 90:14 Pan ddywedais, Mae fy nhroed yn llithro; dy drugaredd, O ARGLWYDD, a’m cynhaliodd. Salmau 94:18 Cofiodd ei drugaredd a'i wirionedd tuag at dŷ Israel: holl gyrrau'r ddaear a welsant iachawdwriaeth ein Duw. Salmau 98:3 Oherwydd da yw'r ARGLWYDD; mae ei drugaredd yn dragwyddol; a'i wirionedd yn para hyd genhedlaeth a chenhedlaeth. Salmau 100:5 (Salm Dafydd.) Canaf am drugaredd a barn: i ti, O ARGLWYDD, y canaf. Salmau 101:1 Ti a gyfodi, ac a drugarha wrth Seion: oherwydd daeth yr amser i’w ffafrio hi, ie, yr amser penodedig. Salmau 102:13 Yr hwn sy'n gwaredu dy fywyd rhag dinistr; yr hwn sy'n dy goroni â chariad a thrugaredd dyner; Trugarog a graslon yw'r ARGLWYDD, araf i ddigio, a helaeth o drugaredd. Oherwydd fel y mae'r nefoedd yn uchel uwchben y ddaear, felly hefyd yw ei drugaredd tuag at y rhai sy'n ei ofni. Ond trugaredd yr ARGLWYDD sydd o dragwyddoldeb hyd dragwyddoldeb ar y rhai sy'n ei ofni, a'i gyfiawnder i blant eu plant; Salmau 103:4 , 8,11,17 Molwch yr ARGLWYDD. Diolchwch i'r ARGLWYDD; oherwydd da yw, oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. Ni ddeallodd ein tadau dy ryfeddodau yn yr Aifft; ni chofiasant luosogrwydd dy drugareddau; ond a'i digio wrth y môr, sef wrth y Môr Coch. Ac efe a gofiodd ei gyfamod drostynt, ac a edifarhaodd yn ôl lluosogrwydd ei drugareddau. Salmau 106:1 , 7,45
8
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Diolchwch i'r ARGLWYDD, oherwydd da yw: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. Salmau 107:1 Oherwydd mae dy drugaredd yn fawr uwchlaw'r nefoedd: a'th wirionedd yn cyrhaedd hyd y cymylau. Salmau 108:4 Na bydded neb i estyn trugaredd iddo: ac na fydded neb i ffafrio ei blant amddifaid. Oherwydd na chofiodd ddangos trugaredd, ond erlid y dyn tlawd a'r anghenus, er mwyn iddo hyd yn oed ladd y sawl a dorrodd o galon. Ond gwna di i mi, O DDUW ARGLWYDD, er mwyn dy enw: oherwydd bod dy drugaredd yn dda, gwared fi. Cynorthwya fi, O ARGLWYDD fy Nuw: achub fi yn ôl dy drugaredd: Salmau 109:12 , 16 , 21, 26 Nid i ni, O ARGLWYDD, nid i ni, ond i'th enw rho ogoniant, er mwyn dy drugaredd, ac er mwyn dy wirionedd. Salmau 115:1 Graslon yw'r ARGLWYDD, a chyfiawn; ie, trugarog yw ein Duw ni. Salmau 116:5 Oherwydd mae ei drugaredd drugarog yn fawr tuag atom ni: a gwirionedd yr ARGLWYDD sydd yn parhau am byth. Molwch yr ARGLWYDD. Salmau 117:2 Diolchwch i'r ARGLWYDD; oherwydd da yw: oherwydd mae ei drugaredd yn para am byth. Dyweded Israel yn awr, fod ei drugaredd yn para am byth. Dyweded tŷ Aaron yn awr, fod ei drugaredd yn para am byth. Dyweded y rhai sy'n ofni'r ARGLWYDD yn awr, fod ei drugaredd yn para am byth. Diolchwch i'r ARGLWYDD; oherwydd da yw: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. Salmau 118: 1-4,29 Deled dy drugareddau hefyd ataf fi, O ARGLWYDD, sef dy iachawdwriaeth, yn ôl dy air. Gweddïais ar dy ffafr â'm holl galon: bydd drugarog wrthyf yn ôl dy air. Y mae'r ddaear, O ARGLWYDD, yn llawn o'th drugaredd: dysg i mi dy ddeddfau. Bydded, atolwg, dy drugaredd drugarog yn gysur i mi, yn ôl dy air i'th was. Deled dy drugaredd dyner ataf, fel y byddwyf fyw: oherwydd dy gyfraith yw fy hyfrydwch. Gwna â'th was yn ôl dy drugaredd, a dysg i mi dy ddeddfau. Edrych arnaf, a bydd drugarog wrthyf, fel yr arferech wneud i'r rhai sy'n caru dy enw. Mawr yw dy drugareddau tyner, O ARGLWYDD: bywha fi yn ôl dy farnedigaethau. Salmau 119:41 , 58, 64, 7677, 124, 132, 156 Wele, fel y mae llygaid gweision yn edrych ar law eu meistri, ac fel llygaid morwyn ar law ei meistres; felly y mae ein llygaid yn disgwyl ar yr ARGLWYDD ein Duw, nes iddo drugarhau wrthym. Trugarha wrthym, ARGLWYDD, trugarha wrthym: oherwydd yr ydym wedi ein llenwi'n ddirfawr â dirmyg. Salmau 123: 2-3 Gobeithia Israel yn yr ARGLWYDD: oherwydd gyda'r ARGLWYDD y mae trugaredd, a chydag ef y mae gwaredigaeth helaeth. Salmau 130:7 Salmau 136 1 Diolchwch i'r ARGLWYDD; oherwydd da yw: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 2 Diolchwch i Dduw y duwiau: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 3 Diolchwch i Arglwydd yr arglwyddi: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 4 I'r hwn yn unig sy'n gwneud rhyfeddodau mawrion: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 5 I'r hwn a wnaeth y nefoedd trwy ddoethineb: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 6 I'r hwn a estynnodd y ddaear uwchben y dyfroedd: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd.
9
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
7 I'r hwn a wnaeth oleuadau mawrion: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 8 Yr haul i lywodraethu yn y dydd: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 9 Y lleuad a'r sêr i lywodraethu'r nos: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 10 I'r hwn a drawodd yr Aifft yn eu cyntaf-anedig: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 11 A dug Israel allan o’u plith: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 12 Â llaw gref, ac â braich estynedig: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 13 I'r hwn a rannodd y Môr Coch yn rhannau: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 14 Ac a wnaeth i Israel dramwy trwy ei chanol: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 15 Ond dymchwelodd Pharo a'i lu yn y Môr Coch: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 16 I'r hwn a arweiniodd ei bobl trwy'r anialwch: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 17 I'r hwn a drawodd frenhinoedd mawrion: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 18 oed A lladdodd frenhinoedd enwog: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 19 Sihon brenin yr Amoriaid: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 20 Ac Og brenin Basan: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 21 A rhoddodd eu tir yn etifeddiaeth: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 22 Etifeddiaeth i Israel ei was: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 23 Yr hwn a'n cofiodd ni yn ein hystâd isel: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: 24 Ac a’n gwaredodd ni oddi wrth ein gelynion: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 25 Yr hwn sy'n rhoi bwyd i bob cnawd: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. 26 Diolchwch i Dduw y nefoedd: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. Bydd yr ARGLWYDD yn cyflawni’r hyn sy’n perthyn i mi: mae dy drugaredd, O ARGLWYDD, yn para am byth: nac ymadael â gweithredoedd dy ddwylo dy hun. Salmau 138:8 A thrwy dy drugaredd torra ymaith fy ngelynion, a difetha'r rhai oll sy'n cystuddio fy enaid: oherwydd dy was ydwyf fi. Salmau 143:12 Graslon a llawn tosturi yw'r ARGLWYDD; araf i ddigio, a mawr ei drugaredd. Da yw'r ARGLWYDD i bawb: a'i drugaredd dyner sydd dros ei holl weithredoedd. Salmau 145: 8-9 Y mae'r ARGLWYDD yn ymhyfrydu yn y rhai sy'n ei ofni, yn y rhai sy'n gobeithio yn ei drugaredd. Salmau 147:11 Na fydded i drugaredd a gwirionedd dy adael: rhwyma hwynt am dy wddf; ysgrifenna hwynt ar fwrdd dy galon: Diarhebion 3:3 Y mae'r dyn trugarog yn gwneud daioni i'w enaid ei hun: ond y mae'r creulon yn poeni ei gnawd ei hun. Diarhebion 11:17 Y mae dyn cyfiawn yn ystyried bywyd ei anifail: ond trugareddau tyner y drygionus ydynt greulon. Diarhebion 12:10 Yr hwn sy'n dirmygu ei gymydog sydd yn pechu: ond yr hwn sy'n trugarhau wrth y tlawd, gwyn ei fyd ef. Onid y rhai sy'n dyfeisio drwg a gyfeiliorniant? ond trugaredd a gwirionedd fydd i'r rhai sy'n dyfeisio daioni. Y mae'r sawl sy'n gorthrymu'r tlawd yn gwaradwyddo ei Greawdwr: ond y sawl sy'n ei anrhydeddu ef yn trugarhau wrth y tlawd. Diarhebion 14: 21-22,31 Trwy drugaredd a gwirionedd y purir anwiredd: a thrwy ofn yr ARGLWYDD y cilia dynion oddi wrth ddrwg. Diarhebion 16:6
10
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Trugaredd a gwirionedd a gadwa’r brenin: a thrugaredd a gynhelir ei orsedd. Diarhebion 20:28 Yr hwn sy'n dilyn cyfiawnder a thrugaredd, sy'n cael bywyd, cyfiawnder ac anrhydedd. Diarhebion 21:21 Ni lwydda'r hwn a guddio ei bechodau: ond y sawl a'u cyffeso ac a'u gadawo, a gaiff drugaredd. Diarhebion 28:13
Proffwydoliaeth Am hynny ni fydd gan yr Arglwydd lawenydd yn eu gwŷr ieuainc, ac ni thrugarha wrth eu hamddifaid a'u gweddwon: canys rhagrithiwr a drygionus yw pob un, a phob genau yn llefaru ffolineb. Am hyn i gyd ni throdd ei ddicter ymaith, ond estynnwyd ei law allan o hyd. Eseia 9:17 Oherwydd bydd yr ARGLWYDD yn trugarhau wrth Jacob, ac yn dewis Israel eto, ac yn eu gosod yn eu tir eu hunain: a bydd y dieithriaid yn ymuno â hwynt, a byddant yn glynu wrth dŷ Jacob. Eseia 14:1 A thrwy drugaredd y sefydlir yr orsedd: ac efe a eistedd arni mewn gwirionedd ym mhabell Dafydd, gan farnu, a cheisio barn, a brysio cyfiawnder. Eseia 16:5 Pan wywo ei changhennau, fe’u torrir i ffwrdd: daw’r menywod, ac fe’u llosgant ar dân: oherwydd pobl ddi-ddealltwriaeth ydynt: am hynny ni thrugarha’r hwn a’u gwnaeth wrthynt, a’r hwn a’u lluniodd ni ddengys ffafr iddynt. Eseia 27:11 Ac am hynny y bydd yr ARGLWYDD yn aros, fel y byddo’n drugarog wrthych, ac am hynny y dyrchefir ef, fel y byddo’n drugarog wrthych: oherwydd Duw barn yw’r ARGLWYDD: gwyn eu byd pawb sy’n aros amdano. Eseia 30:18 Bûm yn ddig wrth fy mhobl, halogais fy etifeddiaeth, a’u rhoi yn dy law: ni ddangosaist drugaredd iddynt; ar yr henuriaid y gosodaist dy iau yn drwm iawn. Eseia 47:6 Ni newynant na sycheda; ac ni fydd gwres na haul yn eu taro: oherwydd bydd yr hwn sy'n trugarhau wrthynt yn eu harwain, hyd yn oed wrth ffynhonnau dŵr y bydd yn eu tywys. Cenwch, nefoedd; a llawenhewch, ddaear; a thorrwch allan i ganu, fynyddoedd: oherwydd cysurodd yr ARGLWYDD ei bobl, a thrugarha wrth ei gystuddiedig. Eseia 49:10,13 Am eiliad fer y’th wrthodais; ond â thrugareddau mawr y’th gasglaf. Mewn digofaint bach y cuddiais fy wyneb oddi wrthyt am eiliad; ond â thrugaredd dragwyddol y trugarhaaf wrthyt, medd yr ARGLWYDD dy Waredwr. Oherwydd y mynyddoedd a gilia, a’r bryniau a symudir; ond ni chilia fy nhegaredd oddi wrthyt, ac ni symudir cyfamod fy heddwch, medd yr ARGLWYDD sy’n trugarhau wrthyt. Eseia 54:7-8,10 Gogwyddwch eich clust, a dewch ataf fi: gwrandewch, a bydd eich enaid yn fyw; a gwnaf gyfamod tragwyddol â chwi, sef trugareddau sicr Dafydd. Gadael y drygionus ei ffordd, a'r anghyfiawn ei feddyliau: a dychweled at yr ARGLWYDD, a bydd efe yn trugarhau wrtho; ac at ein Duw ni, oherwydd bydd efe yn maddau'n helaeth. Eseia 55:3,7 Y mae'r cyfiawn yn darfod, ac nid oes neb yn ei ystyried: a chymerir ymaith ddynion trugarog, heb neb yn ystyried bod y cyfiawn yn cael ei gymryd ymaith rhag y drwg sydd i ddod. Eseia 57:1 11
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
A meibion dieithriaid a adeiladant dy furiau, a’u brenhinoedd a’th weinidogaethant: canys yn fy llid y’th darodd, ond yn fy ffafr y trugarheais wrthyt. Eseia 60:10 Soniaf am drugaredd yr ARGLWYDD, a chlod yr ARGLWYDD, yn ôl yr hyn oll a roddodd yr ARGLWYDD i ni, a’r daioni mawr i dŷ Israel, yr hwn a roddodd iddynt yn ôl ei drugaredd, ac yn ôl lluosogrwydd ei drugaredd. Edrych i lawr o’r nefoedd, ac edrych o drigfan dy sancteiddrwydd a’th ogoniant: ble mae dy sêl a’th nerth, swn dy galon a’th drugaredd tuag ataf fi? a ydynt wedi’u hatal? Eseia 63:7,15 Dos a chyhoedda’r geiriau hyn tua’r gogledd, a dywed, Dychwel, ti Israel gwrthnysig, medd yr ARGLWYDD; ac ni fyddaf yn peri i’m digofaint ddisgyn arnoch: oherwydd trugarog ydwyf fi, medd yr ARGLWYDD, ac ni chadwaf ddicter am byth. Jeremeia 3:12 Byddant yn gafael mewn bwa a gwaywffon; maent yn greulon, ac nid oes ganddynt drugaredd; mae eu llais yn rhuo fel y môr; ac maent yn marchogaeth ar geffylau, wedi'u trefnu fel dynion i ryfel yn dy erbyn di, O ferch Seion. Jeremeia 6:23 A mi a’u drylliaf hwynt un yn erbyn ei gilydd, hyd yn oed y tadau a’r meibion ynghyd, medd yr ARGLWYDD: ni thosturiaf, ac ni arbedaf, ac ni thrugarhaaf, ond ni’u difethaf hwynt. Jeremeia 13:14 Oherwydd fel hyn y dywed yr ARGLWYDD, Na ddos i mewn i dŷ galar, nac i alaru, nac i gwyno amdanynt: oherwydd cymerais fy heddwch oddi wrth y bobl hyn, medd yr ARGLWYDD, sef cariad a thrugaredd. Jeremeia 16:5 Ac wedi hynny, medd yr ARGLWYDD, mi a roddaf Sedeceia brenin Jwda, a’i weision, a’r bobl, a’r rhai a adawyd yn y ddinas hon o’r pla, o’r cleddyf, a’r newyn, i law Nebuchadnesar brenin Babilon, ac i law eu gelynion, ac i law’r rhai sy’n ceisio eu heinioes: ac efe a’u trawodd hwynt â min y cleddyf; ni’u harbed, ac ni thosturia, ac ni thrugarha. Jeremeia 21:7 Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD; Wele, mi a ddychwelaf gaethiwed pebyll Jacob, ac a drugaraf wrth ei aneddleoedd; ac adeiledir y ddinas ar ei charn ei hun, a saif y palas yn ôl ei ddull. Jeremeia 30:18 Ai mab annwyl i mi yw Effraim? ai plentyn dymunol ydyw? oherwydd ers i mi lefaru yn ei erbyn, yr wyf yn ei gofio’n daer o hyd: am hynny y mae fy ngholuddion yn cynhyrfu amdano; mi a drugaraf wrtho yn ddiau, medd yr ARGLWYDD. Jeremeia 31:20 Llais llawenydd, a llais gorfoledd, llais y priodfab, a llais y briodferch, llais y rhai a ddywedant, Molwch ARGLWYDD y lluoedd: oherwydd da yw'r ARGLWYDD; oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd: a'r rhai a ddygant aberth moliant i dŷ'r ARGLWYDD. Oherwydd byddaf yn adfer caethiwed y wlad, fel ar y dechrau, medd yr ARGLWYDD. Yna y bwrwaf ymaith had Jacob, a Dafydd fy ngwas, fel na chymeraf neb o'i had ef yn llywodraethwyr ar had Abraham, Isaac, a Jacob: oherwydd byddaf yn adfer eu caethiwed, ac yn trugarhau wrthynt. Jeremeia 33:11,26 A dangosaf drugareddau i chwi, fel y trugarhao efe wrthych, ac y dychwelo chwi i'ch tir eich hun. Jeremeia 42:12
12
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Byddant yn dal y bwa a’r bicell: maent yn greulon, ac ni ddangosant drugaredd: bydd eu llais yn rhuo fel y môr, a byddant yn marchogaeth ar geffylau, pob un wedi’i osod mewn trefn, fel gŵr i’r frwydr, yn dy erbyn di, O ferch Babilon. Jeremeia 50:42 Trugareddau’r ARGLWYDD yw nad ydym wedi ein difa, oherwydd nid yw ei dosturi’n methu. Ond er iddo achosi gofid, eto bydd yn tosturio yn ôl lluosogrwydd ei drugareddau. Galarnau 3:22,32 Am hynny fel hyn y dywed yr Arglwydd DDUW; Yn awr y dychwelaf gaethiwed Jacob, a thrugarhaaf wrth holl dŷ Israel, a byddaf yn eiddigeddus dros fy enw sanctaidd; Eseciel 39:25 Y byddent yn dymuno trugareddau Duw’r nefoedd ynghylch y gyfrinach hon; rhag i Daniel a’i gydddynion gael eu difa gyda gweddill doethion Babilon. Daniel 2:18 Am hynny, O frenin, bydded fy nghyngor yn dderbyniol i ti, a thorr ymaith dy bechodau trwy gyfiawnder, a’th anwireddau trwy ddangos trugaredd i’r tlodion; os bydd hynny’n ymestyn dy heddwch. Daniel 4:27 A gweddïais ar yr ARGLWYDD fy Nuw, a gwneuthum fy nghyffes, a dywedais, O ARGLWYDD, y Duw mawr ac ofnadwy, yn cadw’r cyfamod a’r drugaredd i’r rhai sy’n ei garu ef, ac i’r rhai sy’n cadw ei orchmynion ef; i’r ARGLWYDD ein Duw y mae trugareddau a maddeuant, er i ni wrthryfela yn ei erbyn ef; O fy Nuw, gogwydda dy glust, a chlyw; agor dy lygaid, ac edrych ar ein hanrhaith, a’r ddinas a elwir ar dy enw: oherwydd nid am ein cyfiawnderau yr ydym yn cyflwyno ein deisyfiadau ger dy fron, ond am dy drugareddau mawr di. Daniel 9:4,9,18 A hi a feichiogodd eto, ac a esgorodd ar ferch. A dywedodd Duw wrtho, Galw ei henw hi Loruhama: oherwydd ni thrugaraf mwyach wrth dŷ Israel; ond mi a’u cymeraf hwynt ymaith yn llwyr. Ond mi a drugaraf wrth dŷ Jwda, ac a’u hachubaf hwynt trwy’r ARGLWYDD eu Duw, ac ni’u hachubaf hwynt trwy fwa, nac â chleddyf, nac â brwydr, nac â meirch, nac â marchogion. Hosea 1:6-7 Ac ni fyddaf yn trugarhau wrth ei phlant hi; oherwydd plant puteindra ydynt. Hosea 2:4 A mi a’th ddyweddïaf â mi fy hun am byth; ie, mi a’th ddyweddïaf â mi fy hun mewn cyfiawnder, ac mewn barn, ac mewn cariad, ac mewn trugaredd. A mi a’i heuaf hi i mi fy hun yn y ddaear; a mi a drugarhaaf wrth yr hon ni chafodd drugaredd; a mi a ddywedaf wrth y rhai nad oeddent yn bobl i mi, Fy mhobl wyt ti; a hwy a ddywedant, Fy Nuw wyt ti. Hosea 2:19,23 Clywch air yr ARGLWYDD, blant Israel: oherwydd y mae gan yr ARGLWYDD ddadl â thrigolion y wlad, am nad oes gwirionedd, na thrugaredd, na gwybodaeth am Dduw yn y wlad. Hosea 4:1 Oherwydd trugaredd a ddymunais, ac nid aberth; a gwybodaeth Duw yn fwy na phoethoffrymau. Hosea 6:6 Heuwch i chi’ch hunain mewn cyfiawnder, medwch mewn trugaredd; torrwch eich tir braenar: oherwydd y mae’n bryd ceisio’r ARGLWYDD, nes iddo ddod a glawio cyfiawnder arnoch. Hosea 10:12 Am hynny tro at dy Dduw: cadw drugaredd a barn, ac aros wrth dy Dduw yn wastadol. Hosea 12:6 Ni fydd Assur yn ein hachub; ni fyddwn yn marchogaeth ar geffylau: ac ni ddywedwn mwyach wrth waith ein dwylo, Chwi yw ein duwiau: oherwydd ynot ti y caiff yr amddifad drugaredd. Hosea 14:3
13
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
A rhwygwch eich calon, ac nid eich dillad, a throwch at yr ARGLWYDD eich Duw: oherwydd graslon a thrugarog yw efe, araf i ddigio, ac o fawr o drugaredd, ac yn edifarhau am y drwg. Joel 2:13 Y rhai sy'n cadw at wagedd celwyddog sy'n cefnu ar eu trugaredd eu hunain. Jona 2:8 Ac efe a weddïodd ar yr ARGLWYDD, ac a ddywedodd, Onid fy ymadrodd i, O ARGLWYDD, oedd hyn, pan oeddwn eto yn fy ngwlad? Am hynny y ffoes i o’r blaen i Tarsis: canys mi wyddwn dy fod yn Dduw graslon a thrugarog, yn araf i ddigio, ac yn fawr o drugaredd, ac yn edifarhau am y drwg. Jona 4:2 Dangosodd i ti, O ddyn, beth sy’n dda; a beth mae’r ARGLWYDD yn ei ofyn gennyt, ond gwneud cyfiawnder, a charu trugaredd, a rhodio’n ostyngedig gyda’th Dduw? Micha 6:8 Pwy yw Duw fel tydi, sy’n maddau anwiredd, ac yn mynd heibio i drosedd gweddill ei etifeddiaeth? Nid yw’n cadw ei ddicter am byth, oherwydd ei fod yn ymhyfrydu mewn trugaredd. Ti a gyflawna wirionedd i Jacob, a thrugaredd i Abraham, yr hon a dyngaist i’n tadau o’r dyddiau gynt. Micha 7:18,20 O ARGLWYDD, clywais dy araith, ac ofnais: O ARGLWYDD, adfywia dy waith yng nghanol y blynyddoedd, yng nghanol y blynyddoedd gwna’n hysbys; mewn digofaint cofia drugaredd. Habacuc 3:2 Yna atebodd angel yr ARGLWYDD a dweud, “O ARGLWYDD y lluoedd, pa hyd na fyddi’n drugarog wrth Jerwsalem ac wrth ddinasoedd Jwda, y rhai y buost yn ddigofus yn eu herbyn y deg a thrigain mlynedd hyn? Am hynny fel hyn y dywed yr ARGLWYDD; Dychwelais i Jerwsalem â thrugareddau: adeiledir fy nhŷ ynddi,” medd ARGLWYDD y lluoedd, “a llinyn a estynnir ar Jerwsalem.” Sechareia 1:12,16 Fel hyn y llefara ARGLWYDD y lluoedd, gan ddywedyd, Gweithredwch farn gywir, a dangoswch drugaredd a thrugaredd bob un i’w frawd: Sechareia 7:9 A byddaf yn cryfhau tŷ Jwda, ac yn achub tŷ Joseff, ac yn eu dwyn yn ôl i’w lle; oherwydd trugarhaaf wrthynt: a byddant fel pe na bawn wedi eu gwrthod: oherwydd myfi yw’r ARGLWYDD eu Duw, a byddaf yn eu gwrando. Sechareia 10:6
Efengylau ac Actau Gwyn eu byd y rhai trugarog: oherwydd cânt drugaredd. Mathew 5:7 Ond ewch a dysgwch beth yw ystyr hynny, Trugaredd a fynnaf, ac nid aberth: oherwydd ni ddeuthum i alw’r cyfiawn, ond pechaduriaid i edifeirwch. A phan aeth Iesu oddi yno, dau ddyn dall a’i dilynodd ef, gan lefain a dweud, “Ti Fab Dafydd, trugarha wrthym.” Mathew 9:13,27 Ond pe baech wedi gwybod beth yw ystyr hyn, Trugaredd a fynnaf, ac nid aberth, ni fyddech wedi condemnio'r rhai di-euog. Mathew 12:7 Ac wele, daeth gwraig o Ganaan o’r un tiroedd, ac a lefodd arno, gan ddywedyd, Trugarha wrthyf, Arglwydd, Fab Dafydd; y mae fy merch wedi ei phoeni’n fawr gan ddiawl. Mathew 15:22
14
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Arglwydd, trugarha wrth fy mab: oherwydd y mae'n wallgof ac yn cael ei flino'n fawr: oherwydd yn aml y mae'n syrthio i'r tân, ac yn aml i'r dŵr. Mathew 17:15 Ac wele, dau ddyn dall yn eistedd ar fin y ffordd, pan glywsant fod Iesu yn mynd heibio, gwaeddasant, gan ddweud, “Trugarha wrthym, Arglwydd, Fab Dafydd.” A’r dyrfa a’u ceryddodd, am iddynt aros yn dawel: ond gwaeddasant yn fwy fyth, gan ddweud, “Trugarha wrthym, Arglwydd, Fab Dafydd.” Mathew 20:30-31 Gwae chwi, ysgrifenyddion a Phariseaid, rhagrithwyr! oherwydd yr ydych yn talu degwm mintys ac anis a chwmin, ac wedi hepgor pethau pwysicaf y gyfraith, sef barn, trugaredd a ffydd: y rhain y dylech fod wedi'u gwneud, a pheidio â gadael y llall heb ei wneud. Mathew 23:23 A phan glywodd mai Iesu o Nasareth ydoedd, dechreuodd weiddi a dweud, “Iesu, Fab Dafydd, trugarha wrthyf.” A llawer a’i gohiriodd i dawelu: ond gwaeddodd yntau’n fwyfwy, “Mab Dafydd, trugarha wrthyf.” Marc 10:47-48 Ac mae ei drugaredd ar y rhai sy'n ei ofni o genhedlaeth i genhedlaeth. Y mae wedi cynorthwyo ei was Israel, wrth gofio ei drugaredd; A chlywodd ei chymdogion a'i chefndryd sut y dangosodd yr Arglwydd drugaredd fawr iddi; a llawenychasant gyda hi. I gyflawni'r drugaredd a addawyd i'n tadau, ac i gofio ei gyfamod sanctaidd; Trwy drugaredd dyner ein Duw; trwy yr hwn y mae'r wawr o'r uchelder wedi ymweld â ni, Luc 1:50,54,58,72,78 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36 Ond rhyw Samaritan, wrth iddo deithio, a ddaeth lle’r oedd ef: a phan welodd ef, tosturiodd wrtho, ac a aeth ato, ac a rwymodd ei glwyfau, gan dywallt olew a gwin ynddynt, ac a’i gosododd ar ei anifail ei hun, ac a’i dug i lety, ac a ofalodd amdano. A thrannoeth, pan aeth ymaith, efe a gymerodd allan ddwy geiniog, ac a’u rhoddodd i’r gwesteiwr, ac a ddywedodd wrtho, Gofala amdano; a pha beth bynnag a wari di yn rhagor, pan ddelwyf drachefn, mi a’th dalaf yn ôl. Pwy o’r tri hyn, yn awr, a dybi di, oedd gymydog i’r hwn a syrthiodd ymhlith y lladron? A dywedodd yntau, Yr hwn a drugarhaodd wrtho. Yna y dywedodd Iesu wrtho, Dos, a gwna dithau yr un fath. Luc 10:37 Ac efe a lefodd, ac a ddywedodd, Dad Abraham, trugarha wrthyf, ac anfon Lasarus, fel y trocho flaen ei fys mewn dŵr, ac y oeri fy nhafod; canys yr wyf yn cael fy mhoeni yn y fflam hon. Luc 16:24 A chodasant eu lleisiau, a dywedasant, Iesu, Athro, trugarha wrthym. Luc 17:13 A’r casglwr taflenni, gan sefyll o bell, ni fynnai hyd yn oed godi ei lygaid i’r nef, ond curodd ei fron, gan ddweud, “Duw, trugarha wrthyf fi, bechadur.” Ac efe a lefodd, “Iesu, Fab Dafydd, trugarha wrthyf.” A’r rhai oedd yn mynd o’i flaen a’i ceryddasant ef, iddo aros yn dawel: ond efe a lefodd yn fwy fyth, “Mab Dafydd, trugarha wrthyf.” Luc 18:13,38-39 Ac ynghylch iddo ei atgyfodi ef o feirw, heb ddychwelyd mwyach i lygredigaeth, dywedodd fel hyn, ‘Rhoddaf i chwi drugareddau sicr Dafydd.’ Actau 13:34
Epistolau Oherwydd y mae'n dweud wrth Moses, "Trugaraf wrth bwy bynnag y byddaf yn trugarhau, a thosturiaf wrth bwy bynnag y byddaf yn tosturio." Felly nid yw o'r hwn sy'n ewyllysio, nac o'r hwn 15
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
sy'n rhedeg, ond o Dduw sy'n dangos trugaredd. Am hynny y mae'n trugarhau wrth bwy bynnag y mae'n ewyllysio, a'r hwn y mae'n ei ewyllysio y mae'n ei galedu. Ac er mwyn iddo allu dangos cyfoeth ei ogoniant ar lestri trugaredd, y rhai a baratowyd ganddo o'r blaen i ogoniant. Rhufeiniaid 9:15-16,18,23 Oherwydd fel y buoch chwi gynt heb gredu i Dduw, ond yr awr hon yr ydych wedi cael trugaredd trwy eu hanghrediniaeth hwy: felly hefyd yr awr hon yr ydych wedi gwrthod credu, fel y gallent hwy hefyd gael trugaredd trwy eich trugaredd chwi. Oherwydd y mae Duw wedi eu hamddiffyn hwy oll mewn anghrediniaeth, er mwyn iddo drugarhau wrth bawb. Rhufeiniaid 11:30-32 Yr wyf yn erfyn arnoch, gan hynny, frodyr, trwy drugareddau Duw, i gyflwyno eich cyrff yn aberth byw, sanctaidd, derbyniol gan Dduw, sef eich gwasanaeth rhesymol. Neu'r hwn sy'n annog, ar annog: yr hwn sy'n rhoi, gwneler ef yn syml; yr hwn sy'n llywodraethu, gyda diwydrwydd; yr hwn sy'n dangos trugaredd, gyda llawenydd. Rhufeiniaid 12:1,8 Ac fel y gogoneddai’r Cenhedloedd Dduw am ei drugaredd; fel y mae yn ysgrifenedig, Am yr achos hwn y cyffesaf i ti ymhlith y Cenhedloedd, a chanaf i’th enw. Rhufeiniaid 15:9 Ynglŷn â morynion, nid oes gennyf orchymyn gan yr Arglwydd: eto yr wyf yn rhoi fy marn, fel un a gafodd drugaredd gan yr Arglwydd i fod yn ffyddlon. 1 Corinthiaid 7:25 Bendigedig fyddo Duw, sef Tad ein Harglwydd Iesu Grist, Tad y trugareddau, a Duw pob diddanwch; 2 Corinthiaid 1:3 Gan fod gennym ni’r weinidogaeth hon, fel y derbyniasom drugaredd, nid ydym yn digalonni; 2 Corinthiaid 4:1 A chynifer ag a rodiant yn ôl y rheol hon, bydded heddwch arnynt, a thrugaredd, ac ar Israel Duw. Galatiaid 6:16 Ond Duw, sydd gyfoethog mewn trugaredd, am ei gariad mawr yr hwn y carodd ni ag ef, Effesiaid 2:4 Os oes gan hynny unrhyw ddiddanwch yng Nghrist, os oes unrhyw gysur cariad, os oes unrhyw gymundeb yr Ysbryd, os oes unrhyw galon a thrugaredd, Philipiaid 2:1 Oherwydd yn wir yr oedd efe yn glaf bron â marw: ond trugarhaodd Duw wrtho; ac nid wrtho ef yn unig, ond wrthyf finnau hefyd, rhag i mi gael tristwch ar ben tristwch. Philipiaid 2:27 Gwisgwch, felly, fel etholedigion Duw, sanctaidd ac annwyl, galon trugaredd, caredigrwydd, gostyngeiddrwydd meddwl, addfwynder, amynedd; Colosiaid 3:12 At Timotheus, fy mab personol yn y ffydd: Gras, trugaredd, a heddwch, oddi wrth Dduw ein Tad a Iesu Grist ein Harglwydd. 1 Timotheus 1:2 Yr hwn oedd gynt yn gableddwr, ac yn erlidwr, ac yn niweidiol: ond cefais drugaredd, oherwydd fy mod yn ei wneud yn anwybodus mewn anghrediniaeth. Ac yr oedd gras ein Harglwydd yn helaeth iawn gyda ffydd a chariad sydd yng Nghrist Iesu. Dywediad ffyddlon yw hwn, ac yn deilwng o bob derbyniad, fod Crist Iesu wedi dod i'r byd i achub pechaduriaid; o'r rhai yr wyf fi yn bennaf. Ond am
16
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
yr achos hwn y cefais drugaredd, fel ynof fi yn gyntaf y byddai Iesu Grist yn dangos ei holl amynedd, yn batrwm i'r rhai a gredant ynddo ef wedi hyn i fywyd tragwyddol. 1 Timotheus 1:13-16 At Timotheus, fy mab annwyl: Gras, trugaredd a heddwch, oddi wrth Dduw y Tad a Christ Iesu ein Harglwydd. Rhodded yr Arglwydd drugaredd i dŷ Onesiphorus; oherwydd y bu’n aml yn fy ngorfodi, ac ni chywilyddiodd o’m cadwyn: Rhodded yr Arglwydd iddo gael trugaredd gan yr Arglwydd yn y dydd hwnnw: a faint o bethau y gweinidogaethodd efe i mi yn Effesus, ti a wyddost yn dda. 2 Timotheus 1:2,16,18 At Titus, fy mab personol yn ôl y ffydd gyffredin: Gras, trugaredd, a heddwch, oddi wrth Dduw y Tad a'r Arglwydd Iesu Grist ein Hiachawdwr. Titus 1:4 Nid trwy weithredoedd cyfiawnder a wnaethom ni, ond yn ôl ei drugaredd y’n hachubodd ni, trwy olchiad yr adenedigaeth, ac adnewyddiad yr Ysbryd Glân; Titus 3:5 Am hynny ym mhob peth yr oedd yn rhaid iddo gael ei wneud yn debyg i'w frodyr, er mwyn iddo fod yn archoffeiriad trugarog a ffyddlon ym mhethau Duw, i wneuthur cymod dros bechodau'r bobl. Hebreaid 2:17 Deuwn felly yn hy at orsedd gras, fel y caffom drugaredd, a chael gras i gynorthwyo yn yr amser pennaf. Hebreaid 4:16 Oherwydd byddaf drugarog wrth eu hanghyfiawnder, ac ni chofiaf eu pechodau a'u hanwireddau mwyach. Hebreaid 8:12 A throsodd hi gerwbiaid y gogoniant yn cysgodi’r drugareddfa; am y rhai na allwn ni siarad yn benodol yn awr. Hebreaid 9:5 Yr hwn a ddirmygodd gyfraith Moses, bu farw heb drugaredd dan ddau neu dri o dystion: Hebreaid 10:28 Oherwydd bydd barn heb drugaredd ar yr hwn ni ddangosodd drugaredd; ac y mae trugaredd yn llawenhau yn erbyn barn. Iago 2:13 Ond y doethineb sydd oddi uchod yw’r un sy’n gyntaf bur, yna’n heddychlon, yn addfwyn, yn hawdd ei deisyfu, yn llawn trugaredd a ffrwythau da, heb ragfarn, a heb ragrith. Iago 3:17 Wele, yr ydym yn cyfrif y rhai sy’n dyfalbarhau yn hapus. Clywsoch am amynedd Job, ac a welsoch ddiwedd yr Arglwydd; mai trugarog iawn yw’r Arglwydd, ac o drugaredd fawr. Iago 5:11 Bendigedig fyddo Duw a Thad ein Harglwydd Iesu Grist, yr hwn yn ôl ei drugaredd helaeth a’n cenhedlodd ni eto i obaith bywiog trwy atgyfodiad Iesu Grist oddi wrth y meirw, 1 Pedr 1:3 Y rhai gynt nad oeddem yn bobl, ond yr awron ydych yn bobl Dduw: y rhai ni chawsant drugaredd, ond yr awron a gawsant drugaredd. 1 Pedr 2:10 Gras a thrugaredd a heddwch fyddo gyda chwi oddi wrth Dduw y Tad, ac oddi wrth yr Arglwydd Iesu Grist, Mab y Tad, mewn gwirionedd a chariad. 2 Ioan 1:3 Trugaredd i chwi, a heddwch, a chariad, a amlheir. Jwdas 1:2
17
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Cadwch eich hunain yng nghariad Duw, gan ddisgwyl trugaredd ein Harglwydd Iesu Grist i fywyd tragwyddol. Jwdas 1:21
Apocryffa A chanasant â lleisiau uchel ganeuon i glodfori’r Arglwydd, oherwydd bod ei drugaredd a’i ogoniant yn dragywydd yn holl Israel. 1 Esdras 5:61 Ac yn awr, i ryw raddau, y dangoswyd trugaredd i ni gennyt ti, O Arglwydd, fel y gadawyd inni wreiddyn ac enw yn lle dy gysegr; 1 Esdras 8:78 Gan eich bod wedi fy ngadael i, byddaf finnau’n eich gadael chithau; pan fyddwch chi’n dymuno i mi fod yn drugarog wrthych, ni fyddaf yn trugarhau wrthych. 2 Esdras 1:25 Ond beth a wnaf i chwi yn awr? Gweddw ydwyf fi ac wedi fy ngadael: ewch eich ffordd, fy mhlant, a gofynnwch am drugaredd gan yr Arglwydd. 2 Esdras 2:4 Cofia dy blant sy’n cysgu, oherwydd byddaf yn eu dwyn allan o gyrrau’r ddaear, ac yn dangos trugaredd iddynt: oherwydd trugarog ydwyf fi, medd yr Arglwydd Hollalluog. Cofleidia dy blant nes i mi ddod a dangos trugaredd iddynt: oherwydd mae fy ffynhonnau’n gorlifo, a’m gras ni fydd yn pallu. 2 Esdras 2:31-32 Ac yr ydym yn marw allan o'r byd fel ceiliogod rhedyn, a'n bywyd yw syndod ac ofn, ac nid ydym yn deilwng o gael trugaredd. 2 Esdras 4:24 Yna atebais, a dywedais, Gwn, Arglwydd, fod y Goruchaf yn cael ei alw’n drugarog, gan ei fod yn trugarhau wrth y rhai nad ydynt eto wedi dod i’r byd, A’i fod o drugaredd fawr, oherwydd ei fod yn amlhau mwy a mwy o drugareddau i’r rhai sydd yn bresennol, a’r rhai a fu, a hefyd i’r rhai sydd i ddod. Oherwydd oni bai ei fod yn amlhau ei drugareddau, ni fyddai’r byd yn parhau gyda’r rhai sy’n etifeddu ynddo. 2 Esdras 7:62,66-67 Fel y gellir maethu'r peth a luniwyd am gyfnod, nes i ti ei roi ar dy drugaredd. Oherwydd yr ydym ni a'n tadau yn llesgáu o'r fath afiechydon: ond o'n herwydd ni bechaduriaid y gelwir di'n drugarog. Oherwydd os oes gennyt awydd i drugarhau wrthym, gelwir di'n drugarog, sef i ni, nad oes gennym weithredoedd cyfiawnder. Oherwydd yn hyn, O Arglwydd, y datgenir dy gyfiawnder a'th ddaioni, os byddi'n drugarog i'r rhai nad oes ganddynt hyder mewn gweithredoedd da. Na fydd yn ddig wrthym ond arbed dy bobl, a thrugarha wrth dy etifeddiaeth dy hun: oherwydd yr wyt yn drugarog i'th greadur. 2 Esdras 8:11,31-32,36,45 Ac felly ysgydwch eich trymder mawr, a rhoi ymaith y llu o ofidiau, fel y gallo'r Cadarn fod yn drugarog wrthych eto, a'r Goruchaf roi gorffwys a rhwyddineb i chi o'ch llafur. 2 Esdras 10:24 Fel y byddo’r holl ddaear yn cael ei hadfywio, ac y gallo ddychwelyd, wedi ei gwaredu o’th drais, ac y gallo obeithio am farn a thrugaredd yr hwn a’i gwnaeth. 2 Esdras 11:46 Oherwydd y bydd yn gwaredu gweddill fy mhobl trwy drugaredd, y rhai a wasgwyd ar fy nhiriau, ac yn eu gwneud yn llawen hyd ddyfodiad dydd y farn, yr hwn yr wyf wedi llefaru wrthyt amdano o'r dechrau. O ran fi, nid wyf wedi eich gadael, ac nid wyf wedi ymadael â chwi: ond yr wyf wedi dod i'r lle hwn, i weddïo am ddinistr Sion, ac i geisio trugaredd dros ystâd isel eich cysegr. 2 Esdras 12:34,48 18
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Felly os byddwch yn darostwng eich dealltwriaeth eich hun, ac yn diwygio eich calonnau, fe'ch cedwir yn fyw ac ar ôl marwolaeth fe gewch drugaredd. 2 Esdras 14:34 O Arglwydd, cyfiawn wyt ti, a thrugaredd a gwirionedd yw dy holl weithredoedd a’th holl ffyrdd, ac yr wyt ti’n barnu’n wirioneddol ac yn gyfiawn am byth. Tobit 3:2 A bydd y diafol yn ei arogli, ac yn ffoi i ffwrdd, ac ni ddaw byth eto: ond pan ddelych ati hi, codwch y ddau ohonoch, a gweddïwch ar Dduw trugarog, a fydd yn tosturio wrthych, ac yn eich achub: nac ofnwch, oherwydd hi a benodwyd i chi o'r dechrau; a thi a'i cadw hi, a hi a â gyda thi. Hefyd, yr wyf yn tybio y bydd hi'n esgor ar blant i chi. Yn awr, pan glywodd Tobias y pethau hyn, efe a'i carodd hi, ac ymgysylltodd ei galon â hi'n llwyr. Tobit 6:17 Dywedodd Raguel, Cymer hi o hyn ymlaen yn ôl y ddefod, oherwydd ei chefnder ydwyt ti, a hi yw eiddot ti, a rhoddo Duw trugarog lwyddiant i ti ym mhob peth. Tobit 7:12 Ti sydd i’w ganmol, oherwydd i ti fy ngwneud yn llawen; ac nid dyna a amheuais; ond ti a wnaethost â ni yn ôl dy drugaredd fawr. Ti sydd i’w ganmol oherwydd i ti drugareddu wrth ddau oedd yn unig blant eu tadau: dyro iddynt drugaredd, O Arglwydd, a gorffen eu bywyd mewn iechyd gyda llawenydd a thrugaredd. Tobit 8:16-17 Ond rhoddodd Tobias ddiolch ger eu bron, am fod Duw wedi trugarhau wrtho. A phan nesaodd at Sara ei ferch-yng-nghyfraith, efe a’i bendithiodd hi, gan ddywedyd, Croeso i ti, ferch: bendigedig fyddo Duw, yr hwn a’th ddug atom ni, a bendigedig fyddo dy dad a’th fam. Ac yr oedd llawenydd ymhlith ei holl frodyr oedd yn Ninefe. Tobit 11:17 Oherwydd y mae efe yn fflangellu, ac yn drugarog: y mae efe yn arwain i lawr i uffern, ac yn ei ddwyn i fyny eto: ac nid oes neb a all osgoi ei law. Ac efe a’n fflangella ni am ein hanwireddau, ac a drugarha eto, ac a’n casgl ni o blith yr holl genhedloedd, ymhlith y rhai y gwasgarodd efe ni. Os trowch ato ef â’ch holl galon, ac â’ch holl feddwl, ac a weithredwch yn uniawn ger ei fron ef, yna y tro efe atoch, ac ni chuddia ei wyneb oddi wrthych. Felly gweler beth a wna efe â chwi, a’i gyffeswch ef â’ch holl enau, a chanmolwch Arglwydd y nerth, a dyrchafu’r Brenin tragwyddol. Yng ngwlad fy nghaethiwed yr wyf yn ei ganmol ef, ac yn datgan ei nerth a’i fawredd i genedl bechadurus. O bechaduriaid, trowch a gwnewch gyfiawnder ger ei fron ef: pwy a all ddweud a dderbynia efe chwi, ac a drugarha wrthych? O Jerwsalem, y ddinas sanctaidd, efe a’th fflangella di am weithredoedd dy blant, a thrugarha eto wrth feibion y cyfiawn. Tobit 13:2,5-6,9 A bydd Duw eto’n trugarhau wrthynt, ac yn eu dwyn nhw eto i’r wlad, lle byddan nhw’n adeiladu teml, ond nid fel y cyntaf, nes cyflawni amser yr oes honno; ac wedi hynny byddan nhw’n dychwelyd o bob man o’u caethiwed, ac yn adeiladu Jerwsalem yn ogoneddus, ac adeiledir tŷ Dduw ynddo am byth gydag adeilad gogoneddus, fel y dywedodd y proffwydi amdano. Felly bydd yr holl genhedloedd yn moliannu’r Arglwydd, a bydd ei bobl yn cyffesu Duw, a bydd yr Arglwydd yn dyrchafu ei bobl; a bydd pawb sy’n caru’r Arglwydd Dduw mewn gwirionedd a chyfiawnder yn llawenhau, gan ddangos trugaredd i’n brodyr. Ond cadw di’r gyfraith a’r gorchmynion, a dangos dy hun yn drugarog ac yn gyfiawn, fel y byddo’n dda i ti. Tobit 14:5,7,9 Yna dywedodd Osias wrthynt, Frodyr, byddwch yn ddewr, gadewch inni barhau am bum niwrnod eto, yn yr amser hwnnw y gall yr Arglwydd ein Duw droi ei drugaredd tuag atom; oherwydd ni fydd yn ein gadael yn llwyr. Judith 7:30
19
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Yna dywedodd wrthynt â llais uchel, Molwch, molwch Dduw, molwch Dduw, meddaf, oherwydd ni chymerodd ei drugaredd oddi wrth dŷ Israel, ond fe ddinistriodd ein gelynion trwy fy nwylo i y noson hon. Judith 13:14 Oherwydd symudir y mynyddoedd o’u seiliau gyda’r dyfroedd, a thoddant y creigiau fel cwyr o’th flaen: eto yr wyt yn drugarog i’r rhai sy’n dy ofni. Judith 16:15 Am hynny yr ydym wedi gorchymyn, y bydd i bawb a hysbysebwyd i chwi mewn ysgrifen gan Aman, yr hwn a ordeiniwyd dros y materion, ac sydd nesaf atom, i gyd, ynghyd â'u gwragedd a'u plant, gael eu dinistrio'n llwyr gan gleddyf eu gelynion, heb bob trugaredd a thrugaredd, ar y pedwerydd dydd ar ddeg o'r deuddegfed mis Adar o'r flwyddyn bresennol hon: Ychwanegiadau at Esther 13:6 Clyw fy ngweddi, a bydd drugarog wrth dy etifeddiaeth: tro ein galar yn llawenydd, fel y byddom fyw, O Arglwydd, a chanmol dy enw: a phaid â difetha enau’r rhai sy’n dy glodfori, O Arglwydd. Ychwanegiadau at Esther 13:17 Felly pob dinas a gwlad, nad yw’n gwneud yn ôl y pethau hyn, a ddinistrir heb drugaredd â thân a chleddyf, a gwneir hwy nid yn unig yn anorchfygol i ddynion, ond hefyd yn ffiaidd iawn i anifeiliaid gwyllt ac adar am byth. Ychwanegiadau at Esther 16:24 Y rhai sy’n rhoi eu hymddiriedaeth ynddo a ddeallant y gwirionedd: a’r rhai sy’n ffyddlon mewn cariad a arhosant gydag ef: oherwydd gras a thrugaredd sydd i’w saint, ac y mae ganddo ofal am ei etholedigion. Doethineb Solomon 3:9 Gwelodd y bobl hyn, ac ni ddeallasant ef, ac ni chodasant hyn i fyny yn eu meddyliau, Fod ei ras a'i drugaredd gyda'i saint, a'i fod yn ystyried ei etholedigion. Doethineb Solomon 4:15 Oherwydd bydd trugaredd yn maddau’r rhai mwyaf gwael yn fuan: ond bydd dynion cadarn yn cael eu poenydio’n fawr. Doethineb Solomon 6:6 O Dduw fy nhadau, ac Arglwydd trugaredd, a wnaethost bob peth â'th air, Doethineb Solomon 9:1 Oherwydd pan gafodd eu rhoi ar brawf, er mewn trugaredd, eu cosbi, gwyddent sut y barnwyd yr annuwiol mewn digofaint a'u poenydio, gan sychedu mewn ffordd wahanol i'r cyfiawn. Doethineb Solomon 11:9 Ond ti sy’n drugarhau wrth bawb; oherwydd ti a all wneud pob peth, ac wyt ti’n gwichian ar bechodau dynion, oherwydd y dylent wella. Doethineb Solomon 11:23 Ond trwy weithredoedd o'r fath y dysgaist i'th bobl y dylai'r dyn cyfiawn fod yn drugarog, a gwnaethost i'th blant fod â gobaith da y rhoddi edifeirwch am bechodau. Felly, tra'th fod yn ein cosbi ni, yr wyt yn fflangellu ein gelynion fil gwaith yn fwy, i'r bwriad, pan fyddom yn barnu, y dylem feddwl yn ofalus am dy ddaioni, a phan fyddom ein hunain yn cael ein barnu, y dylem edrych am drugaredd. Doethineb Solomon 12:19,22 Ond ti, O Dduw, wyt raslon a gwir, amyneddgar, ac mewn trugaredd yn trefnu pob peth, Doethineb Solomon 15:1
20
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Ond ni orchfygodd dy feibion ddannedd dreigiau gwenwynig hyd yn oed: oherwydd yr oedd dy drugaredd gyda hwynt bob amser, ac a'u hiachâi hwynt. Doethineb Solomon 16:10 O ran yr annuwiolion, daeth digofaint arnynt heb drugaredd hyd y diwedd: oherwydd gwyddai efe o'r blaen beth a wnent; Doethineb Solomon 19:1 Chwi sy’n ofni’r Arglwydd, disgwyliwch am ei drugaredd; a pheidiwch â throi o’r neilltu, rhag i chwi syrthio. Chwi sy’n ofni’r Arglwydd, gobeithio am ddaioni, ac am lawenydd a thrugaredd tragwyddol. Oherwydd mae’r Arglwydd yn llawn tosturi a thrugaredd, yn amyneddgar, ac yn drugarog iawn, ac yn maddau pechodau, ac yn achub mewn amser cystudd. Pregethwr 2:7,9,11 Gan ddywedyd, Ni a syrthiwn i ddwylo’r Arglwydd, ac nid i ddwylo dynion: canys fel y mae ei fawredd, felly y mae ei drugaredd. Pregethwr 2:18 A pheidiwch â dweud mai mawr yw ei drugaredd; fe’i llonyddir am luosogrwydd fy mhechodau: oherwydd oddi wrtho ef y mae trugaredd a digofaint yn dod, a’i lid y mae’n gorffwys ar bechaduriaid. Pregethwr 5:6 Ac os oes un gwar-galed ymhlith y bobl, rhyfedd yw os bydd yn dianc heb ei gosbi: oherwydd y mae trugaredd a digofaint gydag ef; y mae'n nerthol i faddau, ac i dywallt allan ddicter. Fel y mae ei drugaredd yn fawr, felly hefyd y mae ei gerydd: y mae'n barnu dyn yn ôl ei weithredoedd. Gwnewch ffordd i bob gweithred drugaredd: oherwydd bydd pob dyn yn cael yn ôl ei weithredoedd. Mae ei drugaredd yn amlwg i bob creadur; ac y mae wedi gwahanu ei oleuni oddi wrth y tywyllwch ag adamant. Pregethwr 16:11-12,14,16 Pwy a gyfrifa nerth ei fawredd? a phwy a ddatgana hefyd ei drugareddau? Am hynny y mae Duw yn amyneddgar â hwy, ac yn tywallt ei drugaredd arnynt. Trugaredd dyn sydd tuag at ei gymydog; ond trugaredd yr Arglwydd sydd ar bob cnawd: y mae efe yn ceryddu, ac yn meithrin, ac yn dysgu ac yn dod yn ôl, fel bugail ei braidd. Y mae efe yn trugarhau wrth y rhai sy'n derbyn disgyblaeth, ac sy'n ceisio'i farnau'n ddiwyd. Cyn barn chwilia dy hun, ac yn nydd yr ymweliad a gei drugaredd. Pregethwr 18:5,11,13-14,20 Rhag i’m hanwybodaeth gynyddu, a’m pechodau gynyddu i’m dinistr, a’m bod yn syrthio o flaen fy ngwrthwynebwyr, a’m gelyn yn llawenhau o’m plith, yr hwn sydd ymhell o’th drugaredd. Pregethwr 23:3 Nid yw’n dangos trugaredd i ddyn tebyg iddo’i hun: ac a yw’n gofyn maddeuant am ei bechodau ei hun? Pregethwr 28:4 Yr hwn sy'n drugarog a fenthyca i'w gymydog; a'r hwn sy'n cryfhau ei law a gadwa'r gorchmynion. Eto bydd amyneddgar â dyn mewn cyflwr gwael, a phaid ag oedi cyn dangos trugaredd iddo. Pregethwr 29:1,8 Nes iddo dalu i bob dyn yn ôl ei weithredoedd, ac i weithredoedd dynion yn ôl eu dychymygion; nes iddo farnu achos ei bobl, a'u gwneud yn llawen yn ei drugaredd. Y mae trugaredd yn amserol yn amser cystudd, fel cymylau glaw yn amser sychder. Pregethwr 35:19-20 Trugarha wrthym, O Arglwydd Dduw pawb, ac edrych arnom: O Arglwydd, trugarha wrth y bobl a elwir ar dy enw, ac wrth Israel, yr hwn a enwaist yn dy gyntaf-anedig. Bydd drugarog wrth Jerwsalem, dy ddinas sanctaidd, lle dy orffwysfa. Pregethwr 36:1,12-13
21
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Ond dynion trugarog oeddent y rhain, ac ni anghofiwyd eu cyfiawnder. Pregethwr 44:10 Ac efe a ddug allan ohono ef ŵr trugarog, a gafodd ffafr yng ngolwg pob cnawd, sef Moses, annwyl gan Dduw a dynion, y mae ei goffadwriaeth yn fendigedig. Pregethwr 45:1 Yn amser Moses hefyd y gwnaeth efe waith trugaredd, efe a Caleb mab Jeffunne, gan iddynt sefyll yn erbyn y gynulleidfa, a chadw’r bobl rhag pechu, a thawelu’r grwgnach drygionus. Pregethwr 46:7 Ond ni fydd yr Arglwydd byth yn gadael ei drugaredd, ac ni fydd yr un o’i weithredoedd yn diflannu, ac ni fydd yn dileu epil ei etholedigion, ac ni fydd yn tynnu ymaith had yr hwn sy’n ei garu: am hynny rhoddodd weddill i Jacob, ac allan ohono wreiddyn i Dafydd. Pregethwr 47:22 Ond galwasant ar yr Arglwydd trugarog, ac estynasant eu dwylo tuag ato: ac yn y fan y clywodd yr Un Sanctaidd hwy o’r nef, ac a’u gwaredodd trwy weinidogaeth Eseia. Pregethwr 48:20 A’r bobl a ymbiliodd ar yr Arglwydd, y Goruchaf, trwy weddïo gerbron yr hwn sydd drugarog, nes diweddu difrifoldeb yr Arglwydd, a hwy a orffenasant ei wasanaeth. Yn awr gan hynny bendithiwch Dduw pawb, yr hwn yn unig sy’n gwneud pethau rhyfeddol ym mhobman, yr hwn sy’n dyrchafu ein dyddiau o’r groth, ac yn delio â ni yn ôl ei drugaredd. Ar iddo gadarnhau ei drugaredd â ni, a’n gwaredu yn ei amser! Pregethwr 50:19,22,24 A’m gwaredaist, yn ôl lluosogrwydd dy drugareddau a mawredd dy enw, oddi wrth ddannedd y rhai oedd yn barod i’m difa, ac o ddwylo’r rhai oedd yn ceisio fy mywyd, ac o’r lluosog gystuddiau a gefais; Yna meddyliais am dy drugaredd, O Arglwydd, ac am dy weithredoedd gynt, sut yr wyt yn gwaredu’r rhai sy’n aros amdanat, ac yn eu hachub o ddwylo’r gelynion. Bydded i’th enaid lawenhau yn ei drugaredd, a pheidiwch â chywilyddio o’i glod. Pregethwr 51:3,8,29 O Arglwydd ein Duw, ti a wnaethost â ni yn ôl dy holl ddaioni, ac yn ôl dy holl drugaredd fawr honno, Baruch 2:27 Clyw, O Arglwydd, a thrugarha; oherwydd trugarog wyt ti: a thrugarha wrthym, oherwydd pechasom o’th flaen. Baruch 3:2 Oherwydd fy ngobaith yw yn yr Un Tragwyddol, y bydd efe yn eich achub; a llawenydd a ddaeth ataf oddi wrth yr Un Sanctaidd, oherwydd y drugaredd a ddaw yn fuan atoch oddi wrth yr Un Tragwyddol, ein Hiachawdwr. Baruch 4:22 Oherwydd bydd Duw yn arwain Israel â llawenydd yng ngoleuni ei ogoniant, gyda'r drugaredd a'r cyfiawnder sy'n dod oddi wrtho ef. Baruch 5:9 Ni allant ddangos trugaredd i'r weddw, na gwneud daioni i'r amddifad. Llythyr Jeremeia 1:38 Ac na phaid â gadael i’th drugaredd ymadael oddi wrthym, er mwyn dy annwyl Abraham, er mwyn dy was Isaac, ac er mwyn dy Israel sanctaidd; nid oes ar hyn o bryd dywysog, na phroffwyd, na phennaeth, na phoethoffrwm, na aberth, nac offrwm, na thus, na lle i aberthu ger dy fron, ac i gael trugaredd. Na’n cywilyddio: ond gwna â ni yn ôl dy gariad, ac yn ôl lluosogrwydd dy drugareddau. Diolch i’r Arglwydd, oherwydd ei fod yn raslon: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. O bawb sy’n addoli’r Arglwydd, bendithiwch Dduw’r duwiau, molwch ef, a diolchwch iddo: oherwydd mae ei drugaredd yn dragywydd. Gweddi Asareia 1:12,15,19,67-68
22
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Gweddi Manasseh 1:1 O Arglwydd, Duw Hollalluog ein tadau, Abraham, Isaac, a Jacob, a'u had cyfiawn; yr hwn a wnaethost nef a daear, gyda'i holl addurn; yr hwn a rwymaist y môr trwy air dy orchymyn; yr hwn a gaeaist y dyfnder, a'i selio trwy dy enw ofnadwy a gogoneddus; yr hwn y mae pawb yn ei ofni, ac yn crynu o flaen dy allu; oherwydd ni ellir dwyn mawredd dy ogoniant, ac mae dy fygythiad dig tuag at bechaduriaid yn bwysig: ond mae dy addewid trugarog yn anfesuradwy ac yn anchwiliadwy; oherwydd ti yw'r Arglwydd Goruchaf, o drugaredd fawr, hirymarferol, trugarog iawn, ac edifarhaol am ddrygioni dynion. Ti, O Arglwydd, yn ôl dy ddaioni mawr a addawaist edifeirwch a maddeuant i'r rhai a bechodd yn dy erbyn: ac o'th drugareddau anfeidrol a benodaist edifeirwch i bechaduriaid, fel y gellir eu hachub. Felly ti, O Arglwydd, yr hwn wyt Dduw y cyfiawn, ni benodaist edifeirwch i'r cyfiawn, fel i Abraham, ac Isaac, a Jacob, y rhai ni phechasant yn dy erbyn; ond ti a benodaist edifeirwch i mi, yr wyf yn bechadur: canys pechais yn fwy na nifer tywod y môr. Mae fy nghamweddau, O Arglwydd, yn amlhau: mae fy nghamweddau yn amlhau, ac nid wyf yn deilwng i edrych a gweld uchder y nefoedd oherwydd lluosogrwydd fy nghamweddau. Yr wyf wedi fy nghrymu i lawr â llawer o rwymau haearn, fel na allaf godi fy mhen, na chael unrhyw ryddhad: canys yr wyf wedi ennyn dy lid, ac wedi gwneud drwg o'th flaen: ni wneuthum dy ewyllys, ac ni chadwais dy orchmynion: gosodais ffieidd-dra, ac amlhais droseddau. Yn awr gan hynny yr wyf yn plygu glin fy nghalon, gan erfyn arnat am ras. Pechais, O Arglwydd, pechais, ac yr wyf yn cydnabod fy nghamweddau: am hynny, yr wyf yn erfyn arnat yn ostyngedig, maddau i mi, O Arglwydd, maddau i mi, a phaid â'm dinistrio â'm camweddau. Na fydd yn ddig wrthyf am byth, trwy gadw drwg i mi; ac na'm condemnio i barthau isaf y ddaear. Canys ti yw Duw, sef Duw y rhai sy'n edifarhau; ac ynof fi y dangosi dy holl ddaioni: canys ti a’m hachubaf, yr hwn nid wyf yn deilwng, yn ôl dy drugaredd fawr. Am hynny y’th glodforaf yn dragywydd holl ddyddiau fy mywyd: canys holl alluoedd y nefoedd a’th glodforant, ac eiddot ti yw’r gogoniant am byth ac am byth. Amen. Am fod yn drugarog, meddiannodd Dafydd orsedd teyrnas dragwyddol. 1 Macabeaid 2:57 Yna y casglwyd y gynulleidfa ynghyd, fel y byddent yn barod i ryfel, ac fel y gweddïent, a gofyn am drugaredd a thrugaredd. 1 Macabeaid 3:44 Yn awr gan hynny, gwaeddwn ar y nefoedd, os efallai y bydd yr Arglwydd yn trugarhau wrthym, ac yn cofio cyfamod ein tadau, ac yn dinistrio'r llu hwn o'n blaen heddiw: Wedi hyn aethant adref, ac a ganasant gân ddiolchgarwch, ac a folianasant yr Arglwydd yn y nefoedd: oherwydd ei fod yn dda, oherwydd bod ei drugaredd yn parhau am byth. 1 Macabeaid 4:10,24 A dywedasant, Na wna â ni yn ôl ein drygioni, ond yn ôl dy drugaredd. 1 Macabeaid 13:46 Ond yn awr yr wyf fi’n hen, a chwithau, trwy drugaredd Duw, wedi cyrraedd oedran digonol: byddwch yn fy lle i a’m brawd, ac ewch ac ymladdwch dros ein cenedl, a bydded cymorth y nefoedd gyda chwi. 1 Macabeaid 16:3 A’r weddi oedd fel hyn; O Arglwydd, Arglwydd Dduw, Creawdwr pob peth, yr hwn wyt ofnadwy a chryf, a chyfiawn, a thrugarog, a’r unig Frenin graslon, 2 Macabeaid 1:24 Pan sylweddolodd Jeremy, fe’u beiodd, gan ddweud, “O ran y lle hwnnw, ni fydd yn hysbys hyd yr amser y bydd Duw yn casglu ei bobl ynghyd eto, ac yn eu derbyn i drugaredd. Fel yr addawodd yn y gyfraith, bydd yn trugarhau wrthym yn fuan, ac yn ein casglu ynghyd o bob tir dan y nefoedd i’r lle sanctaidd: oherwydd efe a’n gwaredodd ni o drafferthion mawr, ac a buro’r lle.” 2 Macabeaid 2:7,18
23
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Ond lladdodd Jason ei ddinasyddion ei hun heb drugaredd, heb ystyried y byddai cael eu gorchfygu gan ei genedl ei hun yn ddiwrnod anffodus iawn iddo; ond gan feddwl mai ei elynion oeddent, ac nid ei gydwladwyr, a orchfygodd efe. 2 Macabeaid 5:6 Ac am hynny nid yw byth yn tynnu ei drugaredd yn ôl oddi wrthym: ac er ei fod yn cosbi ag adfyd, eto nid yw byth yn cefnu ar ei bobl. Ond yn ddiamau bydd Creawdwr y byd, a ffurfiodd genhedlaeth dyn, ac a ddarganfu ddechrau pob peth, hefyd o'i drugaredd ei hun yn rhoi anadl a bywyd i chi eto, gan nad ydych yn awr yn ystyried eich hunain er mwyn ei gyfreithiau. Peidiwch ag ofni'r poenydd hwn, ond, gan fod yn deilwng o'ch brodyr, cymer eich marwolaeth fel y gallaf eich derbyn eto mewn trugaredd gyda'ch brodyr. Ond yr wyf fi, fel fy mrodyr, yn offrymu fy nghorff a'm bywyd dros gyfreithiau ein tadau, gan erfyn ar Dduw iddo fod yn drugarog yn fuan i'n cenedl; ac y galloch trwy boenau a phlâu gyffesu, mai ef yn unig yw Duw; 2 Macabeaid 6:16,23,29,37 Yn awr, pan oedd gan Macabeus ei gwmni o’i gwmpas, ni allai’r cenhedloedd ei wrthsefyll: oherwydd trowyd digofaint yr Arglwydd yn drugaredd. Felly, pan gasglasant eu harfau ynghyd, ac ysbeilio eu gelynion, buont yn brysur o gwmpas y Saboth, gan roi clod a diolch mawr i’r Arglwydd, a’u cadwodd hyd y dydd hwnnw, sef dechrau’r drugaredd a oedd yn tywallt arnynt. Pan wneuthum hyn, a phan wnaethant ddeisyfiad cyffredin, deisyfasant ar yr Arglwydd trugarog i gymodi â’i weision am byth. 2 Macabeaid 8:5,27,29 A phan na allai efe ei hun ddioddef ei arogl ei hun, dywedodd y geiriau hyn, Mae'n briodol bod yn ddarostyngedig i Dduw, ac na ddylai dyn marwol feddwl yn falch ohono'i hun pe bai'n Dduw. Addawodd y dyn drygionus hwn hefyd i'r Arglwydd, yr hwn na fyddai'n trugarhau wrtho mwyach, gan ddweud fel hyn, Y byddai'n rhyddhau'r ddinas sanctaidd (yr hon yr oedd yn mynd iddi ar frys i'w gosod yn gyfartal â'r llawr, a'i gwneud yn gladdfa gyffredin,) 2 Macabeaid 9:12-14 Pan wneuthum hynny, syrthiasant yn wastad i lawr, ac erfyniasant ar yr Arglwydd na fyddent yn dod mwyach i gyfryw drafferthion; ond os pechasent mwyach yn ei erbyn, y byddai ef ei hun yn eu cosbi â thrugaredd, ac na fyddent yn cael eu trosglwyddo i'r cenhedloedd cableddus a barbaraidd. A syrthiasant wrth droed yr allor, ac erfyniasant arno i fod yn drugarog wrthynt, ac i fod yn elyn i'w gelynion, ac yn wrthwynebydd i'w gwrthwynebwyr, fel y mae'r gyfraith yn datgan. 2 Macabeaid 10:4,26 Yna molasant y Duw trugarog oll gyda'i gilydd, a chymerasant galon, cymaint fel eu bod yn barod nid yn unig i ymladd â dynion, ond â'r anifeiliaid mwyaf creulon, ac i dyllu trwy furiau haearn. Felly y gorymdeithiasant ymlaen yn eu harfwisg, gan gael cynorthwyydd o'r nefoedd: oherwydd yr Arglwydd a drugarogodd wrthynt. 2 Macabeaid 11:9-10 Felly wedi iddynt oll wneud hyn gyda'i gilydd, a gweddïo ar yr Arglwydd trugarog trwy wylo ac ymprydio, a gorwedd yn wastad ar y ddaear am dridiau o hyd, Jwdas, wedi eu hannog, a orchmynnodd iddynt fod yn barod. 2 Macabeaid 13:12
Enoch Ond gyda'r cyfiawn y gwna Efe heddwch. Ac y bydd yn amddiffyn yr etholedigion, A bydd trugaredd arnynt. A byddant i gyd yn eiddo i Dduw, A byddant yn ffynnu, A byddant i gyd yn cael eu bendithio. A bydd Efe yn eu cynorthwyo i gyd, A bydd goleuni yn ymddangos iddynt, A bydd Efe yn gwneud heddwch â hwy. Enoch 1:18
24
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Ond ni fuoch yn gadarn, nac yn gwneud gorchmynion yr Arglwydd, ond troesoch oddi wrtho a llefaru geiriau balch a chaled â'ch genau aflan yn erbyn Ei fawredd. O, chwi galedgalon, ni chewch heddwch. Am hynny y melltithiwch eich dyddiau, a bydd blynyddoedd eich bywyd yn darfod, a bydd blynyddoedd eich dinistr yn amlhau mewn melltith dragwyddol, ac ni chewch drugaredd. Yn y dyddiau hynny y gwnewch eich enwau yn felltith dragwyddol i'r holl gyfiawn, a thrwy chwi y melltithia pawb sy'n melltithio, a bydd yr holl bechaduriaid a'r digrefydd yn melltithio trwy chwi, a bydd melltith i'r digrefydd. A bydd yr holl ... yn llawenhau, a bydd maddeuant pechodau, a phob trugaredd a heddwch a goddefgarwch: bydd iachawdwriaeth iddynt, goleuni da. Ac i bob un ohonoch bechaduriaid ni fydd iachawdwriaeth, ond bydd melltith arnoch chi gyd. Enoch 5:4-6 Fe welant lofruddiaeth eu hanwyliaid, ac am ddinistr eu plant y galarant, ac y gwnânt erfyn am byth, ond ni chewch drugaredd a heddwch. Enoch 12:6 Yn y dyddiau diwethaf bydd arnynt olygfa o farn gyfiawn ym mhresenoldeb y cyfiawn am byth: yma y bendithia'r trugarog Arglwydd y gogoniant, y Brenin Tragwyddol. Yn nyddiau'r farn dros y rhai cyntaf, byddant yn ei fendithio am y drugaredd yn unol â'r hyn y mae wedi'i neilltuo iddynt. Enoch 27:3-4 Ac o hynny ymlaen ni fydd neb yn ceisio trugaredd gan Arglwydd yr Ysbrydion oherwydd bod eu bywyd ar ben. Enoch 38:6 Ac yn y dyddiau hynny derbyniodd Enoch lyfrau sêl a digofaint, a llyfrau aflonyddwch a diarddeliad. Ac ni roddir trugaredd iddynt, medd Arglwydd yr Ysbrydion. Enoch 39:2 Yma gwelodd fy llygaid eu preswylfeydd gyda'i angylion cyfiawn, a'u gorffwysfeydd gyda'r sanctaidd. A deisyfasant ac eiriolasant a gweddïasant dros blant dynion, a llifodd cyfiawnder o'u blaenau fel dŵr, a thrugaredd fel gwlith ar y ddaear: Felly y mae yn eu plith am byth bythoedd. Enoch 39:5 A dywedodd wrthyf: ‘Y cyntaf yw Michael, y trugarog a’r hirymarferol: a’r ail, yr hwn a osodwyd dros holl afiechydon a holl glwyfau plant dynion, yw Raphael: a’r trydydd, yr hwn a osodwyd dros yr holl alluoedd, yw Gabriel: a’r pedwerydd, yr hwn a osodwyd dros edifeirwch at obaith y rhai a etifedda fywyd tragwyddol, a elwir Phanuel.’ A dyma bedwar angel Arglwydd yr Ysbrydion a’r pedwar llais a glywais yn y dyddiau hynny. Enoch 40:9 Ac y mae efe yn gyfiawn hefyd yn ei farn, ac ym mhresenoldeb ei ogoniant ni fydd anghyfiawnder yn parhau: Yn ei farn ef y rhai anedifeiriol a ddifethir ger ei fron. Ac o hyn ymlaen ni fyddaf yn trugarhau wrthynt, medd Arglwydd yr Ysbrydion. Enoch 50:4-5 Ac anfonodd Michael angel arall o blith y rhai sanctaidd ac fe’m cododd i fyny, a phan’m cododd i fyny, dychwelodd fy ysbryd; oherwydd nid oeddwn wedi gallu dioddef golwg y llu hwn, a’r cynnwrf a chryndod y nefoedd. A dywedodd Michael wrthyf: ‘Pam yr wyt yn aflonydd gyda’r fath weledigaeth? Hyd y parhaodd y diwrnod hwn ddydd Ei drugaredd; ac mae wedi bod yn drugarog ac yn amyneddgar tuag at y rhai sy’n trigo ar y ddaear. A phan ddaw’r diwrnod, a’r pŵer, a’r gosb, a’r farn, a baratowyd gan Arglwydd yr Ysbrydion i’r rhai nad ydynt yn addoli’r gyfraith gyfiawn, ac i’r rhai sy’n gwadu’r farn gyfiawn, ac i’r rhai sy’n cymryd Ei enw yn ofer—mae’r diwrnod hwnnw wedi’i baratoi, i’r etholedigion gyfamod, ond i bechaduriaid chwiliad. Pan fydd cosb Arglwydd yr Ysbrydion yn gorffwys arnynt, bydd yn gorffwys fel na fydd cosb Arglwydd yr Ysbrydion yn dod, yn ofer, a bydd yn lladd y plant gyda’u mamau a’r plant gyda’u tadau. Wedi hynny bydd y farn yn digwydd yn ôl Ei drugaredd a’i amynedd.’ Enoch 60:4-6
25
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Ar y diwrnod hwnnw fe godant un llais, a bendithiant a gogoniant a dyrchafu yn ysbryd ffydd, ac yn ysbryd doethineb, ac yn ysbryd amynedd, ac yn ysbryd trugaredd, ac yn ysbryd barn a heddwch, ac yn ysbryd daioni, a dywedant bawb ag un llais: "Bendigedig yw Ef, a bendithir enw Arglwydd yr Ysbrydion am byth ac am byth." Bydd pawb nad ydynt yn cysgu uwchben yn y nefoedd yn ei fendithio: Bydd yr holl rai sanctaidd sydd yn y nefoedd yn ei fendithio, a'r holl etholedigion sy'n trigo yng ngardd y bywyd: A phob ysbryd goleuni sy'n gallu bendithio, a gogoniant, a dyrchafu, a sancteiddio Dy enw bendigedig, A bydd pob cnawd yn gogoneddu ac yn bendithio Dy enw yn ddirfawr am byth ac am byth. Oherwydd mawr yw trugaredd Arglwydd yr Ysbrydion, ac mae'n amyneddgar, A datguddiodd Ei holl weithredoedd a'r cyfan a greodd i'r cyfiawn a'r etholedigion, Yn enw Arglwydd yr Ysbrydion. Enoch 61:11-13 A bydd yr holl frenhinoedd a'r cedyrn a'r dyrchafedig a'r rhai sy'n rheoli'r ddaear yn syrthio i lawr ger ei fron ef ar eu hwynebau, ac yn addoli ac yn gosod eu gobaith ar Fab y Dyn hwnnw, ac yn erfyn arno ac yn erfyn am drugaredd ar ei ddwylo. Enoch 62:9 Gwae chwi sy'n caru gweithredoedd anghyfiawnder: pam yr ydych yn gobeithio am ddaioni i chwi eich hunain? Gwyddoch y rhoddir chwi i ddwylo'r cyfiawn, a byddant yn torri eich gyddfau i ffwrdd ac yn eich lladd, ac ni fyddant yn trugarhau wrthych. Enoch 98:12
Jasher A daethom i'r wlad hon i osgoi'r newyn, ac mae'r ddamwain ddrwg hon wedi digwydd i mi; yn awr felly, O Arglwydd Dduw, gwared ni ac achub ni o law'r gorthrymwr hwn, a gwna ddaioni i mi er mwyn dy drugaredd. Jasher 15:18 Ar yr adeg honno daeth angylion trugaredd gerbron yr Arglwydd a llefaru wrtho am Isaac, gan ddweud, 67 O Arglwydd, ti yw Brenin trugarog a thrugarog dros yr holl bethau a greaist yn y nefoedd ac ar y ddaear, ac yr wyt yn eu cynnal hwy i gyd; dyro felly bridwerth a phrynedigaeth yn lle dy was Isaac, a thrugarha a thosturia wrth Abraham ac Isaac ei fab, sydd heddiw yn cyflawni dy orchmynion. Jasher 23:66-67 A dywedodd Rebecca wrth Isaac, Yn wir, clywais, fy arglwydd, fod dy fam Sara yn ddiffrwyth yn ei dyddiau nes i’m Harglwydd Abraham, dy dad, weddïo drosto a hi feichiogi ganddo. Yn awr felly, cyfod i fyny, gweddïa dithau hefyd ar Dduw, a bydd efe yn clywed dy weddi ac yn ein cofio ni trwy ei drugaredd. A dywedodd Isaac, O Arglwydd Dduw nefoedd a daear, yr hwn y mae dy ddaioni a’th drugaredd yn llenwi’r ddaear, ti a gymerodd fy nhad o dŷ ei dad ac o fan ei enedigaeth, ac a’i dygasoch ef i’r wlad hon, ac a ddywedaist wrtho, I’th had di y rhoddaf y wlad, ac a addewaist iddo ac a fynegaist iddo, Amlhaf dy had di fel sêr y nefoedd ac fel tywod y môr, yn awr bydded gwireddu dy eiriau a lefaraist wrth fy nhad. Jasher 26:2-3,6 Ac wedi hynny, trwy drugaredd a charedigrwydd mawr Duw, cefais ychen ac asynnod ac anifeiliaid, a gweision a morynion. Jasher 32:5 Oherwydd gwn mai trwy garedigrwydd a thrugaredd y caffaelais y cyfoeth hwn; yn awr gan hynny yr wyf yn erfyn arnat i'm gwaredu heddiw â'th garedigrwydd a'm hateb. Jasher 32:23 Ti yw'r hwn sy'n cyffroi rhyfeloedd ac yn eu hachosi i ddod i ben, yn dy law y mae pŵer a chadernid i ddyrchafu ac i ostwng; O bydded fy ngweddi yn dderbyniol ger dy fron, fel y troi ataf â'th drugaredd, i greu argraff ar galonnau'r brenhinoedd hyn a'u pobl ag ofn fy meibion, a'u dychryn hwy
26
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
a'u gwersylloedd, a chyda'th garedigrwydd mawr achub pawb sy'n ymddiried ynot ti, oherwydd ti yw'r hwn a all ddwyn pobloedd danom ni a gostwng cenhedloedd dan ein grym. Jasher 34:70 A gweddïodd Jacob ar yr Arglwydd dros ei feibion, ac estynnodd ei ddwylo at yr Arglwydd, a dywedodd, O Dduw, ti yw Duw Hollalluog, ti yw ein tad, ti a’n ffurfiaist ni, a ni yw gwaith dy ddwylo; yr wyf yn gweddïo arnat achub fy meibion trwy dy drugaredd o law eu gelynion, sydd heddiw yn dod i ymladd â hwy, a’u hachub o’u llaw, oherwydd yn dy law di y mae nerth a chadernid, i achub yr ychydig o blith y llu. A dyro i’m meibion, dy weision, nerth calon a chadernid i ymladd â’u gelynion, i’w darostwng, a gwneud i’w gelynion syrthio o’u blaenau, a pheidiwch â gadael i’m meibion a’u gweision farw trwy ddwylo meibion Canaan. Ond os yw’n ymddangos yn dda yn dy olwg i gymryd bywydau fy meibion a’u gweision, cymer hwy yn dy drugaredd fawr trwy ddwylo dy weinidogion, fel na fyddant yn cael eu difa heddiw trwy ddwylo brenhinoedd yr Amoriaid. Jasher 37:14-16 A dywedodd Jacob wrth ei feibion, Yr wyf yn ymddiried yn yr Arglwydd Dduw y byddo iddo ef eich achub a rhoi ffafr i chwi yng ngolwg brenin yr Aifft, ac yng ngolwg ei holl ddynion. Yn awr felly codwch ac ewch at y gŵr, a chymerwch iddo yn eich dwylo anrheg o'r hyn a geir yn y wlad a'i dwyn ger ei fron ef, a bydded i'r Duw Hollalluog roi trugaredd i chwi ger ei fron ef fel y gallo anfon eich brodyr Benjamin a Simeon gyda chwi. A chododd yr holl ddynion, a chymerasant eu brawd Benjamin, a chymerasant yn eu dwylo anrheg fawr o'r gorau o'r wlad, a chymerasant hefyd gyfran ddwbl o arian. A gorchmynnodd Jacob yn llym i'w feibion ynghylch Benjamin, gan ddywedyd, Byddwch yn ofalus ohono yn y ffordd yr ydych yn mynd ynddi, a pheidiwch ag ymwahanu oddi wrtho yn y ffordd, nac yn yr Aifft. A chododd Jacob oddi wrth ei feibion ac estynnodd ei ddwylo a gweddïodd ar yr Arglwydd dros ei feibion, gan ddywedyd, O Arglwydd Dduw nefoedd a daear, cofia dy gyfamod â'n tad Abraham, cofia ef â'm tad Isaac a gwna'n garedig â'm meibion a pheidia â'u rhoi yn nwylo brenin yr Aifft; gwna hynny, yr wyf yn gweddïo arnat, O Dduw, er mwyn dy drugaredd, ac adbryna fy holl blant, ac achub hwy o rym yr Aifft, ac anfon eu dau frawd atynt. Jasher 52:22-26
Jiwbilîau Bydded i’th drugaredd, O Arglwydd, gael ei dyrchafu ar Dy bobl, a chrea ynddynt ysbryd unionsyth, ac na fydded i ysbryd Beliar lywodraethu drostynt i’w cyhuddo ger Dy fron, ac i’w maglu oddi ar holl lwybrau cyfiawnder, fel y byddant yn darfod o flaen Dy wyneb. Jiwbilîau 1:19 Ysgrifennwyd ac ordeiniwyd y bydd yn dangos trugaredd i bawb sy'n troi oddi wrth eu holl euogrwydd unwaith bob blwyddyn. Jiwbilî 5:18 Ac efe a weddïodd gerbron yr Arglwydd ei Dduw, ac a ddywedodd: Duw ysbrydion pob cnawd, a ddangosaist drugaredd i mi. Ac a’m hachubaist a’m meibion rhag dyfroedd y dilyw, Ac na’m peraist i ddifetha fel y gwnaethost feibion y golled; Oherwydd bu dy ras yn fawr tuag ataf, A bu dy drugaredd yn fawr i’m henaid; Bydded dy ras yn ddyrchafu ar fy meibion, Ac na fydded i ysbrydion drygionus lywodraethu drostynt. Rhag iddynt eu dinistrio oddi ar y ddaear. Jiwbilîau 10:3 A dywedodd Terah ei dad wrtho, Dos mewn heddwch: Gwneled y Duw tragwyddol dy lwybr yn syth. A bydded yr Arglwydd gyda thi, a’th amddiffyn rhag pob drwg, a rhodded i ti ras, trugaredd a ffafr gerbron y rhai a’th welant, Ac na fydded gan un o blant dynion awdurdod arnat i’th niweidio; Dos mewn heddwch. Jiwbilîau 12:29 Peidiwch â'u gwasanaethu, na'u haddoli, Ond gwasanaethwch y Duw Goruchaf, ac addolwch ef yn wastadol: A gobeithio am ei wyneb ef bob amser, A gweithredwch uniondeb a chyfiawnder ger ei 27
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
fron ef, Fel y byddo ganddo bleser ynoch a rhoi ei drugaredd i chwi, Ac anfon glaw arnoch fore a hwyr, A bendithiwch eich holl weithredoedd a wnaethoch ar y ddaear, A bendithiwch eich bara a'ch dŵr, A bendithiwch ffrwyth eich croth a ffrwyth eich tir, A gyrroedd eich gwartheg, a diadelloedd eich defaid. Jiwbilî 20:9 Fy Nuw, bydded dy drugaredd a’th heddwch ar dy was, ac ar had ei feibion, fel y byddont i Ti yn genedl etholedig ac yn etifeddiaeth o blith holl genhedloedd y ddaear o hyn ymlaen hyd holl ddyddiau cenedlaethau’r ddaear, hyd yr holl oesoedd. Jiwbilî 22:9 Ac efe a fendithiodd Jacob, ac a ddywedodd: Fy mab, yr hwn yr wyf yn llawenhau drosto â’m holl galon a’m holl serch, bydded dy ras a’th drugaredd yn ddyrchafu arno ef ac ar ei had yn dragywydd. Jiwbilî 22:28 A bydd yn deffro yn eu herbyn bechaduriaid y Cenhedloedd, nad oes ganddynt drugaredd na thrugaredd, ac na fyddant yn parchu person neb, na hen na ifanc, na neb, oherwydd eu bod yn fwy drygionus a chryfach i wneud drwg na holl blant dynion. A byddant yn defnyddio trais yn erbyn Israel ac yn camwedd yn erbyn Jacob, a bydd llawer o waed yn cael ei dywallt ar y ddaear, ac ni fydd neb i gasglu a neb i gladdu. Jiwbilî 23:23 A bydd eu hesgyrn yn gorffwys yn y ddaear, a bydd eu hysbryd yn llawenhau'n fawr, a byddant yn gwybod mai'r Arglwydd sy'n gweithredu barn, ac yn dangos trugaredd i gannoedd a miloedd ac i bawb sy'n ei garu. Jiwbilî 23:31 A dywedodd Jacob wrth ei dad bopeth yn ystod y nos, fel yr oedd yr Arglwydd wedi dangos trugaredd fawr iddo, a’i fod wedi llwyddo yn ei holl ffyrdd, a’i amddiffyn rhag pob drwg. A bendithiodd Isaac Dduw ei dad Abraham, yr hwn ni thynnodd ei drugaredd a’i gyfiawnder oddi wrth feibion ei was Isaac. Jiwbilî 31:24-25 Dywed wrthyf, fam, pa wyrdro a welaist ynof fi, a mi a droaf oddi wrtho, a bydd trugaredd arnaf. Jiwbilîau 35:5 A dywedodd hi wrtho, “Yr wyf yn gofyn i ti, y dydd y byddaf farw, fy nghymryd i mewn a’m claddu gerllaw Sara, mam dy dad, a’th fod ti a Jacob yn caru ei gilydd, ac na fydd yr un ohonynt yn dymuno drwg yn erbyn y llall, ond cariad at ei gilydd yn unig, ac felly y byddwch yn ffynnu, fy meibion, ac yn cael eich anrhydeddu yng nghanol y wlad, ac ni fydd gelyn yn llawenhau drosoch, a byddwch yn fendith ac yn drugaredd yng ngolwg pawb sy’n eich caru.” Jiwbilî 35:20 A gwŷr Hebron a anfonasant ato gan ddywedyd, Wele dy frawd wedi dod yn dy erbyn, i ymladd â thi, â phedair mil wedi eu gwregysu â’r cleddyf, ac y maent yn caru tarianau ac arfau; canys yr oeddent yn caru Jacob yn fwy nag Esau. Felly y dywedasant wrtho; canys yr oedd Jacob yn ŵr mwy rhyddfrydig a thrugarog nag Esau. Jiwbilîau 37:15 A rhoddodd yr Arglwydd ffafr a thrugaredd i Joseff yng ngolwg Pharo, a dywedodd Pharo wrth ei weision, Ni chawn ŵr mor ddoeth a synhwyrol â’r gŵr hwn, oherwydd y mae ysbryd yr Arglwydd gydag ef. Ac yr oedd gwlad yr Aifft mewn heddwch gerbron Pharo o achos Joseff, oherwydd yr oedd yr Arglwydd gydag ef, ac a roddodd iddo ffafr a thrugaredd dros ei holl genedlaethau o flaen pawb a’i hadnabu a’r rhai a glywodd amdano, ac yr oedd teyrnas Pharo wedi’i threfnu’n dda, ac nid oedd Satan na pherson drwg ynddi. Jiwbilî 40:5,9
28
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
A dywedodd Israel wrth Joseff, “Yn awr, gad i mi farw ers i mi dy weld di, ac yn awr, bendigedig fyddo Arglwydd Dduw Israel, Duw Abraham a Duw Isaac, yr hwn ni ataliodd ei drugaredd a’i ras oddi wrth ei was Jacob.” Jiwbilî 45:3
Llyfrau Coll y Beibl A phan oeddent oll yn gweddïo, aeth yr archoffeiriad, yn ôl y ffordd arferol, i ymgynghori â Duw. Ac yn sydyn daeth llais o’r arch, a’r drugareddfa, a glywodd pawb oedd yn bresennol, fod yn rhaid ymholi neu geisio trwy broffwydoliaeth Eseia i bwy y rhoddid a’r ddyweddïwyd y Forwyn; Oherwydd dywed Eseia, bydd gwialen yn dod allan o goesyn Jesse, a blodyn yn tarddu o’i wreiddyn, a bydd Ysbryd yr Arglwydd yn gorffwys arno, Ysbryd Doethineb a Dealltwriaeth, Ysbryd Cyngor a Nerth, Ysbryd Gwybodaeth a Duwioldeb, ac Ysbryd ofn yr Arglwydd a’i lenwi ef. Efengyl Geni Mair 5:12-15 Yn hanes deuddeg llwyth Israel darllenwn fod rhywun o’r enw Joachim, a chan ei fod yn gyfoethog iawn, a wnaeth offrymau dwbl i’r Arglwydd Dduw, ar ôl gwneud y penderfyniad hwn: bydd fy nghynnyrch er budd yr holl bobl, ac er mwyn i mi gael trugaredd gan yr Arglwydd Dduw er maddeuant fy mhechodau. Protevangelion 1:1 Yna Simeon a aeth yn agos at Santes Fair, ac a estynnodd ei ddwylo tuag ati, a ddywedodd wrth yr Arglwydd Grist, Yn awr, O fy Arglwydd, bydd dy was yn ymadael mewn heddwch, yn ôl dy air; canys gwelodd fy llygaid dy drugaredd, yr hon a baratoaist i iachawdwriaeth yr holl genhedloedd; goleuni i'r holl bobloedd, a gogoniant dy bobl Israel. 1 Efengyl y Babanod 2:8-9 Yna dywedodd hi, O Arglwydd, graslon, a thrugarog, a charedig wyt ti; rhoddaist ddau fab i mi; cymeraist un ohonynt i ti dy hun, O arbeda’r llall hwn i mi. 1 Efengyl y Babanod 11:4 Yna dywedodd Santes Fair, Trugaredd yr Arglwydd Iesu Grist a orffwys arnoch; A chan roi iddynt ychydig o'r dŵr hwnnw yr oedd hi wedi golchi corff Iesu Grist ag ef, gorchmynnodd iddynt olchi'r claf ag ef; ac wedi iddynt orffen, cafodd ei hiacháu ar unwaith; Felly hwy, a phawb oedd yn bresennol, a folianasant Dduw; ac wedi iddynt gael eu llenwi â llawenydd, aethant yn ôl i'w dinas eu hunain, a rhoi clod i Dduw am hynny. 1 Efengyl y Babanod 12:19-21 Yna ar unwaith addolasant yr Arglwydd Iesu, ac erfyniasant arno, gan ddweud, O’n Harglwydd Iesu, mab Mair, ti yw bugail da Israel yn wir! trugarha wrth dy forynion, sy’n sefyll ger dy fron, nad ydynt yn amau, ond dy fod ti, O Arglwydd, wedi dod i achub, ac nid i ddinistrio. Wedi hynny, pan ddywedodd yr Arglwydd Iesu, fod plant Israel fel Ethiopiaid ymhlith y bobl; dywedodd y gwragedd, Ti, Arglwydd, a wyddost bob peth, ac nid oes dim yn guddiedig oddi wrthyt; ond yn awr yr ydym yn erfyn arnat, ac yn erfyn am dy drugaredd i ti adfer y bechgyn hynny i’w cyflwr blaenorol. 1 Efengyl y Babanod 17:8-9 Dyma ef yr ydym yn ei addoli gyda phob parch, oherwydd rhoddodd inni ein bywyd a'n bodolaeth, a'n dug o groth ein mam. Yr hwn, er ein mwyn ni, a gymerodd gorff dynol, ac a'n prynodd, fel y gallai ein cofleidio â thrugaredd dragwyddol, a dangos ei ras a'i ddaioni rhad, helaeth a hael i ni. Iddo ef y bo'r gogoniant a'r moliant, a'r nerth, a'r awdurdod, o hyn ymlaen ac am byth, Amen. 1 Efengyl y Babandod 22:5-7 Yna daeth Iddew arall allan, ac a ddywedodd, Yr oeddwn yn ddall, yn clywed synau, ond nid oeddwn yn gweld neb; ac wrth i Iesu fynd ymlaen, clywais y dyrfa yn mynd heibio, a gofynnais beth oedd yno? Dywedasant wrthyf fod Iesu yn mynd heibio: yna gwaeddais, gan ddweud, Iesu, Fab 29
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Dafydd, trugarha wrthyf. Ac efe a safodd, ac a orchmynnodd fy nhywys ato, ac a ddywedodd wrthyf, Beth a fynni? Dywedais innau, Arglwydd, y caf fy ngolwg yn ôl. Dywedodd wrthyf, “Cewch eich golwg.” Ac yn sydyn gwelais, a’i ddilynais ef, gan lawenhau a diolch. Efengyl Nicodemus 5:20-23 Efengyl Nicodemus 14 1 Ond pan glywodd y dyn cyntaf, ein tad Adda, y pethau hyn, fod Iesu wedi cael ei fedyddio yn yr Iorddonen, galwodd ar ei fab Seth, a dywedodd, 2 Mynega i’th feibion, y patriarchiaid a’r proffwydi, yr holl bethau a glywaist gan Michael yr archangel, pan anfonais di at byrth Paradwys, i erfyn ar Dduw am iddo eneinio fy mhen pan oeddwn yn glaf. 3 Yna Seth, gan nesáu at y patriarchiaid a’r proffwydi, a ddywedodd, Myfi Seth, pan oeddwn yn gweddïo ar Dduw wrth byrth Paradwys, gwelais angel yr Arglwydd, Michael, yn ymddangos i mi gan ddweud, Anfonwyd fi atat ti gan yr Arglwydd; penodwyd fi i lywyddu dros gyrff dynol. 4 Yr wyf yn dweud wrthyt, Seth, na weddïa ar Dduw mewn dagrau, a phaid ag erfyn arno am olew pren y drugaredd, yr hwn y gall eneinio dy dad Adda ag ef am ei boen pen; 5 Oherwydd na allwch ei gael mewn unrhyw ffordd hyd y dydd a'r amseroedd diwethaf, sef, nes bydd pum mil a phum cant o flynyddoedd wedi mynd heibio. 6 Yna y daw Crist, Mab mwyaf trugarog Duw, ar y ddaear i atgyfodi corff dynol Adda, ac ar yr un pryd i atgyfodi cyrff y meirw, a phan ddaw fe'i bedyddir yn yr Iorddonen: 7 Yna ag olew ei drugaredd bydd yn eneinio pawb sy'n credu ynddo; a bydd olew ei drugaredd yn parhau i genedlaethau'r dyfodol, i'r rhai a aned o'r dŵr a'r Ysbryd Glân i fywyd tragwyddol. 8 A phan y pryd hwnnw y daw Mab mwyaf trugarog Duw, Crist Iesu, i lawr ar y ddaear, bydd yn cyflwyno ein tad Adda i Baradwys, at goeden y drugaredd. 9 Pan glywodd yr holl batriarchiaid a'r proffwydi hyn i gyd gan Seth, llawenychasant yn fwy. Yna, gan ddal llaw Adda, rhoddodd yr Arglwydd ef i Michael yr archangel; ac arweiniodd hwy i Baradwys, yn llawn trugaredd a gogoniant; Efengyl Nicodemus 20:1 Pan glywsant yr holl hanes hwn gan y lleidr, dywedodd yr holl batriarchiaid ag un llais, Bendigedig wyt ti, O Dduw Hollalluog, Tad daioni tragwyddol, a Thad trugareddau, a ddangosaist gymaint o ffafr i'r rhai a bechodd yn ei erbyn, ac a'u dwyn i drugaredd Paradwys, ac a'u gosodaist ymhlith dy ddarpariaethau mawr ac ysbrydol, mewn bywyd ysbrydol a sanctaidd. Amen. Efengyl Nicodemus 20:14 Dyma gymaint ag y caniataodd Duw inni ei adrodd wrthych; rhowch gan hynny glod a pharch iddo, ac edifarhewch, a bydd yn drugarhau wrthych. Tangnefedd i chwi oddi wrth yr Arglwydd Dduw Iesu Grist, a’n Gwaredwr ni i gyd. Amen, Amen, Amen. Efengyl Nicodemus 21:6 Boed byw neu farw; oherwydd i mi fydd byw yn fywyd i Grist, bydd marw yn llawenydd. A rhodda ein Harglwydd ei drugaredd inni, fel y bydd gennych yr un cariad, a bod o’r un anian. Epistol Paul at y Laodiceaid 1:8-9 A chan eich bod yn llawn bwriadau da, gwnaethoch gyda pharodrwydd meddwl mawr, a chyda hyder crefyddol estynnoch eich dwylo at Dduw Hollalluog; gan erfyn arno i fod yn drugarog wrthych, os pechoch yn anfwriadol yn ei erbyn mewn unrhyw beth. 1 Clement at y Corinthiaid 1:11 Am hynny ufuddhawn i'w ewyllys ragorol a gogoneddus; a chan erfyn am ei drugaredd a'i ddaioni, syrthiwn ar ein hwynebau ger ei fron, a bwrw ein hunain ar ei drugaredd; gan roi o'r neilltu bob gwagedd, a chynnen, a chenfigen sy'n arwain i farwolaeth. 1 Clement at y Corinthiaid 5:1
30
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Byddwch drugarog a chewch drugaredd; maddau, a chewch faddeuant: fel y gwnewch, felly y gwneir i chwi: fel y rhoddwch, felly y rhoddir i chwi: fel y barnwch, felly y bernir chwi; fel y byddwch yn garedig wrth eraill, felly y bydd Duw yn garedig wrthych: â pha fesur y mesurwch, â'r un mesur y mesurir i chwi eto. 1 Clement at y Corinthiaid 7:4 Ond gadewch inni fod yn garedig wrth ein gilydd, yn ôl trugaredd a melysder yr hwn a’n gwnaeth. Oherwydd ysgrifennwyd, Y rhai trugarog a etifedda’r ddaear; a’r rhai heb ddrwg a adewir arni: ond y rhai sy’n troseddu a ddiflannant oddi ar ei hwyneb. 1 Clement at y Corinthiaid 7:9-10 Ond eto mae ef ei hun yn dweud wrth Dduw, Trugarha wrthyf, O Dduw, yn ôl dy drugaredd; yn ôl lluosogrwydd dy drugareddau tyner, dilea fy nghamweddau. 1 Clement at y Corinthiaid 8:25 Gorchmynnodd y Creawdwr Mawr ac Arglwydd pawb i gadw heddwch a chytgord i’r rhain i gyd; gan fod yn dda i bawb. Ond yn enwedig i ni sy’n ffoi at ei drugaredd trwy ein Harglwydd Iesu Grist; i’r hwn y bo’r gogoniant a’r mawrhydi am byth bythoedd. Amen. 1 Clement at y Corinthiaid 9:17-18 Llawer yw trafferthion y drygionus; ond y rhai sy'n ymddiried yn yr Arglwydd, bydd trugaredd yn eu hamgylchynu. Mae gan ein Tad holl-drugarog a daionus galon tosturi tuag at y rhai sy'n ei ofni; ac yn garedig ac yn gariadus y mae'n rhoi ei rasau i bawb sy'n dod ato â meddwl syml. 1 Clement at y Corinthiaid 11:8-9 Gan fod Duw, felly, yn gweld ac yn clywed popeth; gadewch inni ei ofni, a rhoi o’r neilltu ein gweithredoedd drygionus sy’n deillio o chwantau drwg; fel y gallwn, trwy ei drugaredd, gael ein gwaredu rhag y gondemniad sydd i ddod. Gadewch inni felly ddod ato â sancteiddrwydd calon, gan godi dwylo pur a dihalog ato; gan garu ein Tad graslon a thrugarog, yr hwn a’n gwnaeth i fod yn rhan o’i etholiad. 1 Clement at y Corinthiaid 13:1,6 Am hynny, gweddïwn hefyd dros y rhai sydd wedi syrthio i bechod. Fel, wedi eu cynysgaeddu â gostyngeiddrwydd a chymedroldeb, y gallant ymostwng nid i ni, ond i ewyllys Duw. Oherwydd trwy hyn y cânt goffadwriaeth ffrwythlon a pherffaith, gyda thrugaredd, yn ein gweddïau at Dduw, ac yn ein sôn amdanynt gerbron ei saint. Y cyfiawn, medd ef, a’m cyfarwyddo mewn trugaredd ac a’m cerydda; ond na fydded i olew pechaduriaid wneud fy mhen yn frasterog. 1 Clement at y Corinthiaid 23:1-2,7 Gan ei fod ef wedi dangos cymaint o drugaredd tuag atom ni; ac yn bennaf am hynny, nid ydym ni, y rhai sy'n fyw, mwyach yn aberthu i dduwiau meirw, nac yn eu haddoli, ond trwyddo ef yr ydym wedi ein dwyn i wybodaeth am Dad y gwirionedd. Am hynny, frodyr, gadewch inni ei gyffesu ef trwy ein gweithredoedd; trwy garu ein gilydd; trwy beidio â godinebu, peidio â dweud drwg am ein gilydd, peidio â chenfigennu ein gilydd; ond trwy fod yn gymedrol, yn drugarog, yn dda. 2 Clement at y Corinthiaid 2:8,13 Gan nad ydym yn ddi-ddealltwriaeth, dylem ddeall bwriad ein Tad trugarog. Oherwydd y mae'n siarad â ni, gan fod yn fodlon i ni, sydd wedi bod yn yr un camgymeriad ynglŷn â'r aberthau, geisio a chael ffordd i nesáu ato. Epistol Cyffredinol Barnabas 2:11 Ymhellach, ysgrifennwyd am y Saboth, yn y Deg Gorchymyn, a lefarodd Duw ym Mynydd Sinai wrth Moses, wyneb yn wyneb; Sancteiddia Saboth yr Arglwydd â dwylo glân, ac â chalon lân. Ac mewn man arall mae'n dweud; Os bydd dy blant yn cadw fy Sabothau, yna y rhoddaf fy nhrugaredd arnynt. A hyd yn oed yn nechrau'r greadigaeth mae'n sôn am y Saboth. A gwnaeth Duw mewn chwe diwrnod weithredoedd ei ddwylo; ac efe a'u gorffennodd hwy ar y seithfed dydd, ac efe a orffwysodd
31
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
y seithfed dydd, ac a'i sancteiddiodd. Ystyriwch, fy mhlant, beth mae hynny'n ei olygu, efe a'u gorffennodd hwy mewn chwe diwrnod. Dyma ystyr hyn; y bydd yr Arglwydd Dduw yn dod â phob peth i ben mewn chwe mil o flynyddoedd. Epistol Cyffredinol Barnabas 13:1-4 Mi wn pwy ydw i, ac at bwy yr ysgrifennaf; myfi, person wedi’i gondemnio: chwi, y rhai a gawsoch drugaredd: myfi, wedi fy amlygu i berygl; chwi, wedi eich cadarnhau rhag perygl. Epistol Ignatius at yr Effesiaid 3:9 Gweddïwch hefyd drosof fi; yr hwn, trwy drugaredd Duw, sydd angen eich gweddïau, fel y byddaf yn deilwng o'r gyfran yr wyf ar fin ei chael, fel na chafwyd fi yn ddigywilydd. Epistol Ignatius at y Tralliaid 3:5 Ignatius, a elwir hefyd yn Theophorus, at yr eglwys a gafodd drugaredd gan fawredd y Tad Goruchaf, a'i unig Fab Iesu Grist; annwyl, a goleuedig trwy ewyllys yr hwn sy'n ewyllysio pob peth sy'n unol â chariad Iesu Grist ein Duw, yr hwn hefyd sy'n llywyddu yn lle rhanbarth y Rhufeiniaid; ac yr wyf yn ei gyfarch yn enw Iesu Grist fel un sydd wedi'i uno mewn cnawd ac ysbryd â'i holl orchmynion, ac wedi'i llenwi â gras Duw; pob llawenydd yn Iesu Grist ein Duw. Epistol Ignatius at y Rhufeiniaid 1:1 Ond yr wyf hyd yn oed yn gywilyddio cael fy nghyfrif fel un ohonynt: Canys nid wyf fi chwaith yn deilwng, gan fy mod y lleiaf yn eu plith, ac fel un a aned allan o'r amser. Ond trwy drugaredd yr wyf wedi cael bod yn rhywun, os caf gyrraedd Duw. Epistol Ignatius at y Rhufeiniaid 3:10 Ignatius, a elwir hefyd yn Theophorus, at eglwys Duw y Tad, a'n Harglwydd Iesu Grist, yr hon sydd yn Philadelphia yn Asia; yr hon a gafodd drugaredd, gan fod yn sefydlog yng nghytundeb Duw, ac yn llawenhau'n dragwyddol yng ngoddefaint ein Harglwydd, ac yn cael ei chyflawni ym mhob trugaredd trwy ei atgyfodiad ef: Yr hon hefyd yr wyf yn ei chyfarch yng ngwaed Iesu Grist, sef ein llawenydd tragwyddol a dihalog; yn enwedig os ydynt mewn undod â'r esgob, a'r henuriaid sydd gydag ef, a'r diaconiaid a benodwyd yn ôl meddwl Iesu Grist; y rhai a benodwyd ganddo yn ôl ei ewyllys ei hun ym mhob cadernid trwy ei Ysbryd Glân: Epistol Ignatius at y Philadelphiaid 1:1 Ond bydd eich gweddi at Dduw yn fy ngwneud yn berffaith, fel y gallof gyrraedd y rhan honno, a neilltuwyd i mi trwy drugaredd Duw: Gan ffoi at yr Efengyl fel at gnawd Crist; ac at yr Apostolion fel at henaduriaeth yr eglwys. Epistol Ignatius at y Philadelphians 2:2 Ignatius, a elwir hefyd yn Theophorus, at eglwys Duw Dad, a'r annwyl Iesu Grist, yr hon a fendithiodd Duw yn drugarog â phob dawn dda; wedi ei llenwi â ffydd a chariad, fel nad oes hon yn brin mewn un dawn; yn deilwng iawn o Dduw, ac yn ffrwythlon mewn saint: yr eglwys sydd yn Smyrna yn Asia; pob llawenydd, trwy ei ysbryd di-nam, a gair Duw. Epistol Ignatius at y Smyrnaeaid 1:1 Gras fyddo gyda chwi, a thrugaredd, a heddwch, ac amynedd, am byth. Epistol Ignatius at y Smyrnaeaid 3:23 Polycarp, a'r henuriaid sydd gydag ef, at eglwys Dduw sydd yn Philipi: Trugaredd i chwi a heddwch oddi wrth Dduw Hollalluog; a'r Arglwydd Iesu Grist, ein Hiachawdwr, a amlheir. Epistol Polycarp at y Philipiaid 1:1 Ond gan gofio’r hyn a ddysgodd yr Arglwydd inni gan ddweud, Na fernwch, ac ni chewch eich barnu; maddeuwch, ac fe faddeuir i chwi; byddwch drugarog, a chewch drugaredd; oherwydd â’r un mesur ag y mesurwch, y mesurir i chwi eto. Epistol Polycarp at y Philipiaid 1:10
32
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
A bydded i’r henuriaid fod yn drugarog ac yn drugarog tuag at bawb; gan eu troi oddi wrth eu camgymeriadau; gan geisio’r rhai gwan; heb anghofio’r gweddwon, yr amddifad, a’r tlodion; ond gan ddarparu bob amser yr hyn sydd dda yng ngolwg Duw a dyn. Epistol Polycarp at y Philipiaid 2:15 Neu sut y gallaf byth erfyn ar yr Arglwydd am fy mhechodau niferus a mawr? Gyda pha eiriau y byddaf yn erfyn arno i fod yn drugarog wrthyf? 1 Llyfr Bugail Hermas (Gweledigaethau) 1:15 Ond yn awr y mae trugaredd Duw wedi tosturio wrthyt ti, ac wrth dy dŷ, ac wedi dy gysuro’n fawr. Yn unig, paid â chrwydro, ond bydd o feddwl cyson, a chysura dy dŷ. 1 Llyfr Bugail Hermas (Gweledigaethau) 1:23 A phan glywo hi’r pethau hyn, hi a ymatalia, a chaiff drugaredd. 1 Llyfr Bugail Hermas (Gweledigaethau) 2:11 Ond y rhai na fyddant byth yn ei wadu, bydd efe, o'i drugaredd fawr iawn, yn ffafriol iddynt. 1 Llyfr Bugail Hermas (Gweledigaethau) 2:20 Y cerrig sgwâr a gwyn sy'n cytuno'n union yn eu cymalau, yw'r apostolion, a'r esgobion, a'r meddygon, a'r gweinidogion, y rhai trwy drugaredd Duw sydd wedi dod i mewn, ac wedi llywodraethu, ac wedi dysgu a gweinidogaethu'n sanctaidd ac yn ostyngedig i etholedigion Duw, y rhai sydd wedi huno, a'r rhai sy'n aros eto; ac sydd wedi cytuno â hwy bob amser, ac wedi cael heddwch ynddynt eu hunain, ac wedi gwrando ar ei gilydd. 1 Llyfr Bugail Hermas (Gweledigaethau) 3:52 Ac maen nhw'n wir yn cario eu gwenwyn mewn blychau, ond rydych chi'n dal eich gwenwyn a'ch haint yn eich calonnau, ac ni fyddwch chi'n eu puro, ac yn cymysgu eich synnwyr â chalon bur, er mwyn i chi gael trugaredd gyda'r Brenin Mawr. 1 Llyfr Bugail Hermas (Gweledigaethau) 3:103 A dywedodd wrthyf, Onid oedd dim yn dy gyfarfod di, O ddyn? Atebais innau, Arglwyddes, daeth bwystfil o’r fath i’m cyfarfod, fel pe bai’n gallu difa pobl gyfan; ond trwy nerth Duw, a thrwy ei drugaredd unigryw, dihangais rhagddo. 1 Llyfr Bugail Hermas (Gweledigaethau) 4:16 Am hynny, tosturiodd ein Harglwydd trugarog at ei greadur, a phenododd yr edifeirwch hwnnw, a rhoddodd i mi y pŵer ohono. Ac am hynny yr wyf yn dweud wrthyt, os bydd unrhyw un ar ôl y galwad fawr a sanctaidd honno yn cael ei demtio gan y diafol ac yn pechu, mae ganddo un edifeirwch. Ond os bydd yn pechu'n aml ac yn edifarhau, ni fydd o fudd i'r cyfryw un; oherwydd prin y bydd yn byw i Dduw. 2 Llyfr Bugail Hermas (Gorchmynion) 4:22 Na feddyliwch felly, ond tro at yr Arglwydd â'ch holl galon, a gofynnwch ganddo heb amheuaeth, a chei wybod trugaredd yr Arglwydd; sut na fydd yn dy adael, ond yn cyflawni cais dy enaid. 2 Llyfr Bugail Hermas (Gorchmynion) 9:2 Ond mae'r dyn trist bob amser yn gwneud yn ddrwg. Yn gyntaf, mae'n gwneud yn ddrwg, oherwydd ei fod yn tristáu'r Ysbryd Glân, a roddir i ddyn, gan ei fod o natur llawen. Ac eto mae'n gwneud drwg, oherwydd ei fod yn gweddïo gyda thristwch at yr Arglwydd, ac nid yw'n cydnabod yn gyntaf yn ddiolchgar iddo am drugareddau blaenorol, ac nid yw'n cael gan Dduw yr hyn y mae'n ei ofyn. 2 Llyfr Bugail Hermas (Gorchmynion) 10:20
33
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Pan, felly, y bydd trugaredd yr Arglwydd yn disgleirio, yna bydd y rhai sy'n gwasanaethu Duw yn cael eu hamlygu, ac yn glir i bawb. Oherwydd fel yn yr haf y dangosir a gwneir ffrwyth pob coeden yn amlwg, felly hefyd y datgenir a gwneir gweithredoedd y cyfiawn yn amlwg, a byddant yn cael eu hadfer yn y byd hwnnw yn llawen ac yn llawen. 3 Llyfr Bugail Hermas (Dymfelybiaethau) 4:3 Ond yn awr gwyliwch eich hun; a chan fod Duw yn hollalluog a thrugarog, fe rydd wellhad i'r hyn a wnaethoch o'i le gynt, os na fyddi am yr amser a ddaw yn halogi dy gorff a'th ysbryd; 3 Llyfr Bugail Hermas (Tebygrwyddau) 5:62 Fel y gallech wybod, medd ef, fod daioni a thrugaredd yr Arglwydd yn fawr, ac i'w cael mewn anrhydedd; yr hwn a roddodd ei ysbryd i'r rhai a gafwyd yn deilwng o edifeirwch. 3 Llyfr Bugail Hermas (Dymfelychiadau) 8:46 Am yr holl bethau hyn, rhoddais ddiolch i'r Arglwydd, am iddo, gan ei fod wedi ei gyffwrdd â thrugaredd tuag at bawb y gelwir ei enw arnynt, anfon atom angel edifeirwch i lywyddu drosom ni sydd wedi pechu yn ei erbyn; a'i fod wedi adfywio ein hysbryd a oedd bron â diflannu, ac nad oedd ganddynt obaith o iachawdwriaeth, ond sydd bellach wedi'u hadfywio i adnewyddiad bywyd. 3 Llyfr Bugail Hermas (Dymfelychiadau) 9:135 Nhw yw'r rhai a gredwyd, ac a oedd bob amser yn dda ac yn unionsyth; a heb unrhyw wahaniaethau rhyngddynt eu hunain, ond a oedd yn dal i lawenhau yng ngweision Duw, ar ôl gwisgo ysbryd y morynion hyn; ac a oedd bob amser yn barod i ddangos trugaredd i bob dyn, gan roi'n barod i bob dyn o'u llafur heb geryddu, a heb ystyriaeth. 3 Llyfr Bugail Hermas (Tebygrwyddau) 9:211 Peidiwch â sathru dan draed, meddai, ei drugaredd; ond yn hytrach anrhydeddwch ef, oherwydd ei fod mor amyneddgar â'ch camweddau, ac nid fel un ohonoch; ond edifarhewch, oherwydd bydd hynny'n fuddiol i chi. 3 Llyfr Bugail Hermas (Dymfelychiadau) 9:274
Llyfrau Anghofiedig Eden Eto, hefyd, oherwydd bod Duw yn drugarog ac yn llawn tosturi, ac yn llywodraethu popeth mewn ffordd y mae Ef yn unig yn ei gwybod, gwnaeth i'n tad Adda drigo ar ffin orllewinol yr ardd, oherwydd ar yr ochr honno mae'r ddaear yn eang iawn. 1 Llyfr Adda ac Efa 1:8 1 Llyfr Adda ac Efa 3 6 Yna eglurodd Duw, yn ei drugaredd at Adda, a grëwyd ar ei ddelw a'i debygrwydd ei hun, iddo mai 5,000 a 500 mlynedd oedd y rhain; a sut y byddai Un wedyn yn dod i'w achub ef a'i had. 7 Ond gwnaeth Duw y cyfamod hwn cyn hynny â'n tad, Adda, yn yr un termau, cyn iddo ddod allan o'r ardd, pan oedd wrth y goeden yr oedd Efa wedi cymryd ffrwyth ohoni a'i rhoi iddo i'w fwyta. 8 Gan fod ein tad Adda, pan ddaeth allan o'r ardd, wedi mynd heibio i'r goeden honno, ac wedi gweld sut yr oedd Duw wedi newid ei golwg i ffurf arall, a sut y gwywodd. 9 A phan aeth Adda ato, ofnodd, crynodd a syrthiodd i lawr; ond cododd Duw yn ei drugaredd ef, ac yna gwnaeth y cyfamod hwn ag ef. 10 Ac, eto, pan oedd Adda wrth borth yr ardd, a gweld y cerwb â chleddyf tân yn fflachio yn ei law, a’r cerwb yn digio ac yn gwgu arno, daeth Adda ac Efa ill dau yn ei ofni, a meddyliasant ei fod yn bwriadu eu lladd. Felly syrthiasant ar eu hwynebau, a chrynu gan ofn. 11 Ond tosturiodd wrthynt, a dangosodd drugaredd iddynt; a chan droi oddi wrthynt, aeth i fyny i'r nefoedd, a gweddïodd ar yr Arglwydd, a dywedodd: 12 Arglwydd, anfonaist fi i wylio wrth borth yr ardd, â chleddyf tân.
34
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
13 Ond pan welodd Dy weision, Adda ac Efa, fi, syrthiasant ar eu hwynebau, ac yr oeddent fel meirw. O fy Arglwydd, beth a wnawn i Dy weision? 14 Yna tosturiodd Duw wrthynt, a dangosodd drugaredd iddynt, ac anfonodd ei Angel i gadw'r ardd. Beth yw'r silff graig sy'n hongian drosodd hon i'n cysgodi, o'i gymharu â thrugaredd yr Arglwydd a'n cysgododd? 1 Llyfr Adda ac Efa 4:6 Yna cododd, estynnodd ei dwylo tuag at Dduw, gan erfyn arno am drugaredd a thrugaredd, a dywedodd, O Dduw, maddau i mi fy mhechod, y pechod a wneuthum, a phaid â'i gofio yn fy erbyn. 1 Llyfr Adda ac Efa 5:4 A chymeraist fi, yr asgwrn, a gwneud fi’n wraig, ddisglair fel ef, â chalon, rheswm, a lleferydd; ac mewn cnawd, fel ei un ei hun; a gwnaethost fi ar ôl llun ei wyneb ef, trwy Dy drugaredd a’th allu. 1 Llyfr Adda ac Efa 5:10 Pan glywodd Adda ac Efa y geiriau hyn gan Dduw, fe wylasant a wylasant fwy fyth; ond fe gryfhasant eu calonnau yn Nuw, oherwydd eu bod bellach yn teimlo bod yr Arglwydd iddynt fel tad a mam; ac am yr union reswm hwn, fe wylasant o'i flaen, a cheisiasant drugaredd ganddo. 1 Llyfr Adda ac Efa 7:1 Yna edrychodd Duw, trugarog a graslon, arnynt yn gorwedd fel hyn yn y dŵr, ac yn agos at farwolaeth, ac anfonodd angel, a'u dug allan o'r dŵr, a'u gosod ar lan y môr fel rhai meirw. 1 Llyfr Adda ac Efa 10:1 Ond edrychodd yr Arglwydd trugarog ar farwolaeth Adda, ac ar dawelwch Efa rhag ofn y tywyllwch. 1 Llyfr Adda ac Efa 12:5 Yna pan glywodd Duw, sy'n drugarog ac yn llawn tosturi, lais Adda, dywedodd wrtho: Ond pan glywais am dy gamwedd, amddifadais y goleuni disglair hwnnw ohonot. Eto, o'm trugaredd, ni throais di'n dywyllwch, ond gwneuthum di'n gorff o gnawd, a lledaenais y croen hwn drosto, er mwyn iddo allu goddef oerfel a gwres. Ond yn fy trugaredd, gwneuthum di fel yr wyt ti; pan dorraist Fy ngorchymyn, O Adda, gyrrais di o'r ardd, a'th wneud i ddod allan i'r wlad hon; a gorchmynnais i ti drigo yn yr ogof hon; a daeth tywyllwch arnat ti, fel y gwnaeth ar yr hwn a dorrodd Fy ngorchymyn. 1 Llyfr Adda ac Efa 13:1,7,9 Ond y Duw trugarog, sy'n edrych ar Ei greaduriaid, edrychodd ar Adda ac Efa wrth iddynt orwedd yn farw, ac anfonodd Ei Air atynt, a'u hatgyfodi. 1 Llyfr Adda ac Efa 21:8 Yna wylodd Adda fwy a dywedodd, O Dduw, trugarha wrthyf, hyd yn oed i gymryd arnat Ti yr hyn a wnaf. Yna safodd Adda ac Efa o dan yr allor ac wylasant, gan erfyn felly ar Dduw, Maddau inni ein camwedd a'n pechod, ac edrych arnom â'th lygad trugarog. Oherwydd pan oeddem yn yr ardd, aeth ein clodydd a'n hymnau i fyny o'th flaen heb beidio. 1 Llyfr Adda ac Efa 23:1,6 Yna edrychodd y Duw trugarog, da a chariadus dynion, ar Adda ac Efa, ac ar eu gwaed, yr oeddent wedi'i ddal i fyny fel offrwm iddo; heb orchymyn ganddo i wneud hynny. Ond rhyfeddodd atynt; a derbyniodd eu hoffrymau. Ac anfonodd Duw o'i bresenoldeb dân disglair, a losgodd eu hoffrwm. Aroglodd arogl melys eu hoffrwm, a dangosodd drugaredd iddynt. 1 Llyfr Adda ac Efa 24:1-3
35
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
A thrwy hynny y gwneir yn hysbys mai Duw trugarog wyt Ti, nad wyt yn dymuno i un ddifetha; nad wyt yn caru i un syrthio; ac nad wyt yn condemnio neb yn greulon, yn ddrwg, a thrwy ddinistr llwyr. 1 Llyfr Adda ac Efa 25:5 A phan edrychaf ar yr holl bethau da y buoch chi'n byw ynddynt, a pham y daethoch chi allan ohonynt, yna byddwn yn dangos trugaredd i chi yn ewyllysgar. Ond ni allaf newid y cyfamod sydd wedi mynd allan o'm genau; fel arall byddwn wedi'ch dwyn yn ôl i'r ardd. Pan fydd y cyfamod, fodd bynnag, wedi'i gyflawni, yna byddaf yn dangos trugaredd i chi ac i'ch had, ac yn eich dwyn i wlad llawenydd, lle nad oes tristwch na dioddefaint; ond llawenydd a gorfoledd parhaol, a golau nad yw byth yn methu, a chlod nad yw byth yn peidio; a gardd hardd na fydd byth yn mynd heibio. 1 Llyfr Adda ac Efa 26:13-15 Ond pan welodd y Duw trugarog fod Satan yn dymuno lladd Adda â'i amryfal ddyfeisiau, a gweld bod Adda yn addfwyn a heb dwyll, llefarodd Duw wrth Satan mewn llais uchel, a'i felltithio. 1 Llyfr Adda ac Efa 29:1 Pan glywodd Adda y geiriau hyn gan Dduw, addolodd o’i flaen. Addolodd ef ac Efa ef a diolch iddo, am iddo fod yn drugarog â hwy. 1 Llyfr Adda ac Efa 31:4 O’th drugaredd, O Dduw, achub fi rhag y plaau a’r treialon hyn, a thyrd fi i wlad arall sy’n wahanol i hon, os na fyddi’n gadael i mi drigo yn Dy ardd. 1 Llyfr Adda ac Efa 41:13 Yna mewn trugaredd y byddaf yn achub dy enaid ac eneidiau'r cyfiawn, i roi iddynt orffwys yn fy ngardd. A dyna fydd pan ddaw diwedd y byd. 1 Llyfr Adda ac Efa 42:6 Ond trwy drugaredd Duw ni allai losgi'r ogof, oherwydd anfonodd Duw ei angel o amgylch yr ogof i'w gwarchod rhag tân o'r fath, nes iddo ddiffodd. 1 Llyfr Adda ac Efa 43:16 Oni bai am Fy nhrugaredd, byddwn wedi dy ddinistrio di a'th luoedd oddi ar y ddaear. Ond bûm yn amyneddgar â thi, hyd ddiwedd y byd. 1 Llyfr Adda ac Efa 44:5 Wele, mae'r tân wedi llosgi ein cnawd yn y byd hwn; ond sut fydd hi pan fyddwn ni'n farw, a Satan yn cosbi ein heneidiau? Onid yw ein gwaredigaeth yn hir ac yn bell i ffwrdd, oni bai bod Duw yn dod, ac mewn trugaredd atom yn cyflawni Ei addewid? 1 Llyfr Adda ac Efa 47:2 Ond, mewn trugaredd tuag atoch, wrth i'r graig honno ddisgyn arnoch, gorchmynnais iddi ffurfio cyntedd drosoch; a'r graig oddi tanoch, i ostwng ei hun. 1 Llyfr Adda ac Efa 49:7 Ond cododd Adda ac Efa eto a gweddïo ar Dduw yn yr ogof drwy gydol y noson honno, a erfyn am drugaredd ganddo. 1 Llyfr Adda ac Efa 50:3 Yna pan orchuddiwyd cyrff Adda ac Efa, safasant a gweddïo, a cheisiasant drugaredd yr Arglwydd, a maddeuant, a diolchasant iddo am iddo drugarhau wrthynt, a gorchuddio eu noethni. Ac ni pheidiasant â gweddïo drwy gydol y noson honno. 1 Llyfr Adda ac Efa 52:11 Ond Duw yn ei drugaredd, gyrrodd ef o’n plith i’r ddaear dywyll hon; oherwydd yr oedd wedi dod yn dywyllwch ei hun ac yn weithredwr anghyfiawnder. 1 Llyfr Adda ac Efa 55:14
36
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Cydnabydd, felly, Fy ffafr tuag atat ti, a'm trugaredd arnat ti, Fy nghreadur; nad wyf wedi dial am dy gamwedd yn fy erbyn i, ond yn fy nhrueni drosot ti yr wyf wedi addo i ti ar ddiwedd y pum niwrnod mawr a hanner y byddaf yn dod ac yn dy achub. 1 Llyfr Adda ac Efa 56:7 Oherwydd dywedodd ynddo’i hun, Yn awr, pan fyddent wedi cwblhau’r deugain diwrnod o ymprydio a gweddïo, y byddai Duw yn eu hadfer i’w cyflwr blaenorol; ond os na fyddai’n gwneud hynny, byddai’n dal yn ffafriol tuag atynt; a hyd yn oed os na fyddai’n trugarhau wrthynt, a fyddai’n rhoi rhywbeth iddynt o’r ardd i’w cysuro; fel ddwywaith o’r blaen. 1 Llyfr Adda ac Efa 60:4 Ond mewn trugaredd a chyda'r ffafr a gefais tuag atoch, ni adawais iddo eich dinistrio; ond gyrrais ef oddi wrthych. 1 Llyfr Adda ac Efa 61:10 Ond trwy drugaredd Duw, cyn gynted ag yr oedd y ddau ffigyn hynny yn y ddaear, fe ddrythiodd Duw gyngor Satan yn eu cylch; a'u troi'n ddau goeden ffrwythau, a oedd yn cysgodi'r ogof. Oherwydd roedd Satan wedi'u claddu ar ochr ddwyreiniol y goeden. 1 Llyfr Adda ac Efa 62:3 Nid er ei fwyn ef yn unig, felly, y tyfodd y coed hyn ar unwaith; ond trugarhais wrthyt a gorchmynnais iddynt dyfu. A thyfasant yn ddwy goeden fawr, fel y bydd eu canghennau yn dy gysgodi, ac y cei orffwys; ac fel y gwnaf i ti weld Fy nerth a'm gweithredoedd rhyfeddol. 1 Llyfr Adda ac Efa 63:9 Yna gweddïodd Adda ar yr Arglwydd, a dywedodd, O Arglwydd, na fydded i ni farw oherwydd y bwyd a fwytasom. O Arglwydd, na tharo ni; ond gwna â ni yn ôl dy drugaredd fawr, a na’n gadael hyd ddydd yr addewid a wnaethost i ni. 1 Llyfr Adda ac Efa 65:5 Yna gweddïasant ar Dduw y byddai'n drugareddu wrthynt; wedi hynny, tawelwyd eu meddwl, torrwyd eu calonnau, ac oerwyd eu hiraeth; ac roeddent fel dieithriaid ar y ddaear. Treuliodd Adda ac Efa y noson honno yn yr ogof, lle cysgodd yn drwm oherwydd y bwyd a fwytaasant. 1 Llyfr Adda ac Efa 65:10 Ac offrymasant yr offrwm hwn eto ar yr allor a adeiladasant ar y dechrau. A safasant i fyny a gweddïo, ac erfyniasant ar yr Arglwydd gan ddweud, "Fel hyn, O Dduw, pan oeddem yn yr ardd, yr aeth ein clodydd i fyny atat Ti, fel yr offrwm hwn; ac aeth ein diniweidrwydd i fyny atat Ti fel arogldarth. Ond yn awr, O Dduw, derbyn yr offrwm hwn gennym ni, a phaid â'n troi ni yn ôl, yn erbyn Dy drugaredd." Yna dywedodd Duw wrth Adda ac Efa, "Gan eich bod wedi gwneud yr offrwm hwn ac wedi'i gynnig i Mi, byddaf yn ei wneud yn Fy nghnawd, pan ddeuaf i lawr ar y ddaear i'ch achub; a byddaf yn peri iddo gael ei gynnig yn barhaus ar allor, er maddeuant ac er trugaredd, i'r rhai sy'n cymryd rhan ynddo'n briodol." 1 Llyfr Adda ac Efa 68:11-12 A dywedodd Duw wrth Adda, "Bydd hyn yn arfer i ti, gwneud hynny, pan ddaw gofid a thristwch arnat. Ond ni fydd dy waredigaeth a'th fynediad i'r ardd nes cyflawni'r dyddiau, fel y cytunwyd rhyngot ti a minnau; oni bai felly, byddwn i, o'm trugaredd a'm tosturi tuag atat, yn dy ddwyn yn ôl i'm gardd ac i'm ffafr er mwyn yr offrwm a wnaethost i'm henw." 1 Llyfr Adda ac Efa 68:16 Ond pan welodd Adda y cyfyngder yr oedd Efa ynddo, cododd a gweddïodd ar Dduw, a dywedodd, "O Arglwydd, edrych arnaf â llygad dy drugaredd, a dwg hi allan o'i chyfyngder." 1 Llyfr Adda ac Efa 74:4 Yna dywedodd Duw wrth Cain, "Pwy bynnag a'th geiff di, ni'th ladd di;" oherwydd cyn hyn, roedd Duw wedi bod yn dweud wrth Cain, "Byddaf yn hepgor saith cosb ar yr hwn a ladd Cain."
37
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Oherwydd o ran gair Duw wrth Cain, "Ble mae dy frawd?" dywedodd Duw hynny mewn trugaredd drosto, i geisio ei wneud yn edifarhau. 1 Llyfr Adda ac Efa 79:20 Ac o ran Duw yn dweud wrth Cain, "Melltith ar y ddaear a yfodd waed dy frawd" dyna hefyd, drugaredd Duw ar Cain. Oherwydd ni felltithiodd Duw ef, ond melltithiodd y ddaear; er nad y ddaear a laddodd Abel, ac a gyflawnodd anwiredd. Oherwydd yr oedd yn briodol i'r felltith ddisgyn ar y llofrudd; eto mewn trugaredd rheolodd Duw Ei feddyliau fel na fyddai neb yn gwybod hynny, a throi oddi wrth Cain. 1 Llyfr Adda ac Efa 79:22-23 Yn awr, felly, O Adda, gan ddeall dy galon, yr wyf wedi dy achub lawer gwaith o'i ddwylo; er mwyn dangos i ti fy mod yn Dduw trugarog; a'm bod yn dymuno dy ddaioni, ac nad wyf yn dymuno dy ddinistr. 2 Llyfr Adda ac Efa 3:16 O ran Seth, pan oedd yn saith oed, roedd yn gwybod da a drwg, ac yn gyson mewn ymprydio a gweddïo, a threuliodd ei holl nosweithiau yn erfyn ar Dduw am drugaredd a maddeuant. 2 Llyfr Adda ac Efa 5:1 Ar ôl hynny, wrth iddo ddod i lawr o'r allor, ar ôl gorffen ei offrwm, ymddangosodd Satan iddo ar ffurf angel prydferth, yn disgleirio â golau; gyda ffon o olau yn ei law, ac ef ei hun wedi'i amgylchynu â gwregys o olau. Cyfarchodd Seth â gwên brydferth, a dechreuodd ei dwyllo â geiriau teg, gan ddweud wrtho, O Seth, pam yr wyt ti'n aros yn y mynydd hwn? Oherwydd mae'n arw, yn llawn cerrig a thywod, a choed heb unrhyw ffrwyth da arnynt; anialwch heb anheddau a heb drefi; dim lle da i fyw ynddo. Ond gwres, blinder a thrafferth yw'r cyfan. Fe arhosi yn ein byd ni, a gorffwys rhag y byd hwn a'i drallod; ni fyddwch byth eto'n teimlo'n wan ac yn flinedig; ni fyddwch byth yn dwyn offrwm i fyny, nac yn erfyn am drugaredd; oherwydd ni fyddwch yn cyflawni pechod mwyach, ac ni fyddwch yn cael eich dylanwadu gan nwydau. 2 Llyfr Adda ac Efa 5:4-5,9 Yna safodd Seth o flaen corff ei dad Adda, a'i fam Efa, a gweddïodd nos a dydd, a gofynnodd am drugaredd tuag ato'i hun a'i blant; a phan fyddai ganddo rywfaint o drafferth gyda phlentyn, y byddai'n rhoi cyngor iddo. 2 Llyfr Adda ac Efa 11:5 Yna pan gwblhawyd adeiladu'r to, gorchmynnodd iddynt wneud offrymau. Gweithiont yn ddiwyd ar y rhain, a'u dwyn at Seth eu tad, a gymerodd hwy a'u cynnig ar yr allor; a gweddïodd ar Dduw i dderbyn eu hoffrymau, i drugarhau wrth eneidiau ei blant, ac i'w cadw rhag llaw Satan. 2 Llyfr Adda ac Efa 12:5 Yna safodd Mahalaleel dros ei bobl, a'u bwydo mewn cyfiawnder a diniweidrwydd, a'u gwylio i weld nad oeddent yn cael cyfathrach â phlant Cain. Parhaodd hefyd yn Ogof y Trysorau yn gweddïo ac yn gweinidogaethu o flaen corff ein tad Adda, gan ofyn i Dduw am drugaredd arno'i hun ac ar ei bobl; nes ei fod yn wyth cant a saith deg oed, pan syrthiodd yn glaf. 2 Llyfr Adda ac Efa 16:1-2 Yna gwnaeth Jared offrwm a'i offrymu ar yr allor, fel y gorchmynnodd Adda iddo. Ac wrth iddo fynd at yr allor, gweddïodd ar Dduw am drugaredd ac am faddeuant am ei bechod, ynghylch diffodd y lamp. 2 Llyfr Adda ac Efa 18:13 Tyngodd hwy drachefn, gan ddywedyd, Yr wyf yn tyngu trwy farwolaeth ein tad Adda, ac trwy waed Abel, Seth, Enos, Cenan, a Mahalaleel, i wrando arnaf, ac i beidio â disgyn o'r mynydd sanctaidd hwn; oherwydd y foment y byddwch yn ei adael, byddwch yn cael eich gorffwys gan fywyd a thrugaredd; ac ni fyddwch mwyach yn cael eich galw'n blant Duw, ond yn blant y diafol. 2 Llyfr Adda ac Efa 20:27
38
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Yna wylodd Jared gerbron yr Arglwydd, a gofynnodd ganddo am drugaredd a maddeuant. Ond dymunodd y byddai ei enaid yn ymadael â'i gorff, yn hytrach na chlywed y geiriau hyn gan Dduw am ddisgyn ei blant o'r Mynydd Sanctaidd. 2 Llyfr Adda ac Efa 20:36 Yna ar ôl hyn, aeth plant Seth ar gyfeiliorn a syrthio, hwy, eu plant a'u gwragedd. A phan welodd Enoch, Methuselah, Lamech a Noah hwy, dioddefodd eu calonnau oherwydd eu cwymp i amheuaeth yn llawn anghrediniaeth; ac wylasant a cheisiasant drugaredd Duw, i'w cadw, a'u dwyn allan o'r genhedlaeth ddrygionus honno. 2 Llyfr Adda ac Efa 22:3 A'r ddau ddyn hynny a'm harweiniodd i'r ochr Ogleddol, a dangosasant i mi yno le ofnadwy iawn, ac yr oedd pob math o boenydio yn y lle hwnnw: tywyllwch creulon a thywyllwch heb oleuadau, ac nid oes golau yno, ond mae tân tywyll yn fflamio'n gyson, ac mae afon danllyd yn dod allan, ac mae'r lle cyfan hwnnw ym mhobman yn dân, ac ym mhobman mae rhew a rhew, syched a chryndod, tra bod y rhwymau'n greulon iawn, a'r angylion yn ofnus ac yn ddidrugaredd, yn dwyn arfau blin, poenydio didrugaredd, a dywedais: Cyfrinachau Enoch 10:1 bydd trugaredd yr Arglwydd ar y rhai sy'n ei ofni …A bydd yn trugarhau wrth y cyfiawn, gan ei waredu o gystudd y pechadur, gan wneud yn ôl ei drugaredd i'w rai duwiol, Salmau Solomon 3 Bydded dy drugaredd, O Arglwydd, ar bawb sy'n dy garu. Salmau Solomon 4 Oherwydd yr wyt ti’n dda ac yn drugarog, yn noddfa i’r tlodion; yn llawenhau enaid y gostyngedig trwy agor dy law mewn trugaredd. Ar yr holl ddaear y mae dy drugaredd, O Arglwydd, mewn daioni. Salmau Solomon 5 Bendigedig yw'r Arglwydd, sy'n dangos trugaredd i'r rhai sy'n ei garu mewn diffuant. Salmau Solomon 6 Oherwydd trugarog wyt ti, ac ni fyddi’n ddig nes ein difa. Tra fyddo dy enw yn ein plith, cawn drugaredd; ac ni fydd y cenhedloedd yn ein trechu. Fe’n sefydli di yn yr amser y byddi’n ein cynorthwyo, gan ddangos trugaredd i dŷ Jacob ar y dydd yr addewaist eu cynorthwyo. Salmau Solomon 7 Tro, O Dduw, dy drugaredd arnom, a thrugarha wrthym; Casgl ynghyd wasgaredigion Israel, â thrugaredd a daioni; Salmau Solomon 8 Edrych a dangos trugaredd, O Dduw Israel, oherwydd eiddot Ti ydym ni; A phaid â thynnu dy drugaredd oddi wrthym, rhag iddynt ymosod arnom. Trugaredd yr Arglwydd fyddo ar dŷ Israel byth bythoedd. Salmau Solomon 9 A thrugaredd yr Arglwydd sydd ar y rhai sy’n ei garu mewn gwirionedd, a’r Arglwydd sy’n cofio ei weision mewn trugaredd. Ac ar y tlodion y bydd Duw yn trugarhau yng nglawenydd Israel; oherwydd da a thrugarog yw Duw am byth, a bydd cynulliadau Israel yn gogoneddu enw’r Arglwydd. Salmau Solomon 10 Trugaredd yr Arglwydd ar Israel byth bythoedd. Salmau Solomon 11 Ond ar y duwiol y mae trugaredd yr Arglwydd, ac ar y rhai sy'n ei ofni ef ei drugaredd ef. Salmau Solomon 13
39
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Ac ni cheir hwy yn y dydd y derbyn y cyfiawn drugaredd; ond bydd duwiolion yr Arglwydd yn etifeddu bywyd mewn llawenydd. Salmau Solomon 14 Ond y rhai sy’n ofni’r Arglwydd a gânt drugaredd ynddo, a byddant yn byw trwy drugaredd eu Duw; ond bydd pechaduriaid yn darfod am byth. Salmau Solomon 15 Roeddwn i wedi bod yn agos at byrth Sheol gyda'r pechadur, pan ymadawodd fy enaid oddi wrth Arglwydd Dduw Israel, oni bai fod yr Arglwydd wedi fy nghynorthwyo â'i drugaredd dragwyddol. Na thynn dy drugaredd oddi wrthyf, O Dduw, na'th goffadwriaeth o'm calon nes i mi farw. Os bydd y cyfiawn yn parhau yn yr holl dreialon hyn, fe dderbyn drugaredd gan yr Arglwydd. Salmau Solomon 16 Oherwydd y mae nerth ein Duw yn dragywydd gyda thrugaredd, a theyrnas ein Duw yn dragywydd dros y cenhedloedd mewn barn. Nid oedd yn eu plith yr un a wnaeth yng nghanol Jerwsalem drugaredd a gwirionedd. Bydded i'r Arglwydd gyflymu ei drugaredd ar Israel! Salmau Solomon 17 Arglwydd, mae dy drugaredd dros weithredoedd dy ddwylo am byth; mae dy ddaioni dros Israel â rhodd gyfoethog. Gweithredir dy farnau ar yr holl ddaear mewn trugaredd; A'th gariad tuag at had Abraham, plant Israel. Glanhaed Duw Israel erbyn dydd trugaredd a bendith, cenhedlaeth dda yn byw yn ofn Duw yn nyddiau trugaredd. Selah. Salmau Solomon 18 Ac ni fyddaf yn ddieithr, oherwydd gyda'r Arglwydd Goruchaf a Thrugarog nid oes grwgnach. Odau Solomon 3:7 Paid â throi dy drugareddau oddi wrthyf, O Arglwydd: a phaid â chymryd dy garedigrwydd oddi wrthyf. Ac yn ôl lluosogrwydd dy drugareddau tyner, felly y rhoddi i mi; a brysia i ganiatáu ein deisyfiadau; ac yr wyt ti’n abl i gyflawni ein holl anghenion. Haleliwia. Odau Solomon 14:3,9 Agoraf fy ngenau, a bydd ei ysbryd yn llefaru ynof ogoniant yr Arglwydd a'i harddwch; gwaith ei ddwylo a gweithrediad ei fysedd: lluosogrwydd ei drugareddau a nerth ei air. Odau Solomon 16:6-7 Agorodd yr Ysbryd groth y Forwyn, a hi a feichiogodd ac a esgorodd; a daeth y Forwyn yn Fam â llawer o drugareddau; Odau Solomon 19:6 Ac yn ôl ei drugaredd y dyrchafodd fi: ac yn ôl ei harddwch rhagorol y gosododd fi yn uchel: Odlau Solomon 29:3 Ti, O Dduw, a wyddost, er y gallwn fy achub fy hun, fy mod yn marw trwy boenau tanllyd dros dy Gyfraith. Bydd drugarog wrth dy bobl, a bydded ein cosb yn foddhad drostynt. Gwna fy ngwaed yn burhad iddynt, a chymer fy enaid i bridio eu heneidiau. 4 Macabeaid 3:17 A bydd hyd yn oed y cyfiawnder dwyfol yn trugarhau wrthym, os byddwn yn cael ein gorfodi gan angenrheidrwydd i ildio i'r brenin mewn ofn. Pam y dylem ni daflu'r bywyd annwyl hwn oddi wrthym ni a dwyn ein hunain o'r byd melys hwn? 4 Macabeaid 4:35 Oherwydd yr ydym yn parchu dy drugaredd, gan roi ein bywyd inni yn gyfnewid am dorri’r Gyfraith, peth anoddach i’w ddioddef na marwolaeth ei hun. 4 Macabeaid 5:5
40
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Rhyfelwch ryfel sanctaidd ac anrhydeddus dros gyfiawnder, a thrwyddo bydded i'r Rhagluniaeth gyfiawn a warchododd ein tadau ddod yn drugarog wrth ei bobl a dial ar y teyrn melltigedig. 4 Macabeaid 5:20 Ac yr wyf yn galw ar Dduw fy nhadau i fod yn drugarog wrth fy nghenedl. 4 Macabeaid 6:12 Ond roedd Haiqâr wedi cael ei dorri i mewn i'r lle cuddio, a chlywodd wylo ei gaethweision a'i gymdogion, a chanmolodd y Duw Goruchaf, yr Un Trugarog, a diolchodd, ac roedd bob amser yn gweddïo ac yn erfyn ar y Duw Goruchaf. Stori Ahikar 3:61 Ond, O fy Arglwydd! gan fy mod i wedi ymddangos ger dy fron, na fydded i ofal dy orthrymu! A dywedodd y brenin wrtho: Bendigedig fyddo Duw, a ddangosodd drugaredd i ti, ac a wyddai dy fod wedi dy gam-drin, ac a’th achubodd a’th waredu rhag cael dy ladd. Stori Ahikar 4:30 A rhoddir i ti fendith, ac i’th holl had, nes i’r Arglwydd ymweld â’r holl Genhedloedd yn ei drugaredd dyner am byth. Testament Lefi 2:6 Ac oni baech yn derbyn trugaredd trwy Abraham, Isaac, a Jacob, ein tadau, ni adawyd un o’n had ar ôl ar y ddaear. Testament Lefi 4:23 Er mwyn arian collais fy mhlant, ac oni bai bod fy edifeirwch, a'm gwarth, a gweddïau fy nhad wedi cael eu derbyn, byddwn wedi marw'n ddi-blant. Ond trugarhaodd Duw fy nhadau wrthyf, oherwydd i mi wneud hynny mewn anwybodaeth. Testament Jwda 3:43-44 Ac felly, a roddwch y gorchmynion hyn i'ch plant, fel, os pechant, y gallant ddychwelyd at yr Arglwydd yn gyflymach; Oherwydd mae'n drugarog, ac fe'u gwared, hyd yn oed i'w dwyn yn ôl i'w tir. Testament Issachar 2:4 Ond pan oeddent am ei ladd, mi a’u tyngais yn fawr â dagrau i beidio â bod yn euog o’r pechod hwn. Oherwydd daeth Simeon a Gad yn erbyn Joseff i’w ladd, ac efe a ddywedodd wrthynt â dagrau, Trugarhewch wrthyf, fy mrodyr, trugarhewch wrth galon Jacob ein tad: na osodwch eich dwylo arnaf i dywallt gwaed diniwed, oherwydd ni phechais yn eich erbyn. Testament Sabulon 1:8-9 Ac yn awr blant, yr wyf fi yn eich gorchymyn i gadw gorchmynion yr Arglwydd, a dangos trugaredd i'ch cymdogion, a chael tosturi at bawb, nid at ddynion yn unig, ond hefyd at anifeiliaid. Er mwyn hyn i gyd, bendithiodd yr Arglwydd fi, a phan oedd fy holl frodyr yn glaf, dihangais heb glafwch, oherwydd mae'r Arglwydd yn gwybod bwriadau pob un. Felly, tosturiwch yn eich calonnau, fy mhlant, oherwydd fel y gwna dyn i'w gymydog, felly hefyd y gwna'r Arglwydd iddo ef. Oherwydd yr oedd meibion fy mrodyr yn glaf ac yn marw o achos Joseff, am na ddangosasant drugaredd yn eu calonnau; ond cadwyd fy meibion heb glafwch, fel y gwyddoch. Testament Sabulon 2:1-4 Felly, chwi, fy mhlant, o'r hyn y mae Duw yn ei roi i chwi, dangoswch dosturi a thrugaredd yn ddibetrusgar i bob dyn, a rhowch i bob dyn â chalon dda. Ac os nad oes gennych y modd i roi i'r sawl sydd ei angen, tosturiwch wrtho mewn coluddion trugaredd. Gwn na chafodd fy llaw y modd i roi i'r sawl oedd ei angen, a cherddais gydag ef yn wylo am saith ffwrlong, a'm coluddion yn hiraethu tuag ato mewn tosturi. Felly, byddwch chwithau hefyd, fy mhlant, dosturiol tuag at bob dyn â thrugaredd, fel y byddo'r Arglwydd hefyd yn tosturio ac yn trugarhau wrthych. Oherwydd hefyd yn y dyddiau diwethaf bydd Duw yn anfon ei dosturi ar y ddaear, a lle bynnag y bydd yn cael coluddion trugaredd, y mae'n trigo ynddo. Testament Sabulon 2:16-20
41
Trugaredd Duw a Dyn Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio, a llawn trugaredd. Salm 103:8 Byddwch felly drugarog, fel y mae eich Tad hefyd yn drugarog. Luc 6:36
Ac ar ôl y pethau hyn cofiwch yr Arglwydd ac edifarhewch, a bydd yn drugarog wrthych, oherwydd trugarog a thosturiol yw efe. Testament Sabulon 2:30 Ac felly pan ddychwelwch at yr Arglwydd, fe gewch drugaredd, a bydd yn eich dwyn i'w gysegr, ac yn rhoi heddwch i chwi. Testament Dan 2:9 Ac wedi i chwi leihau a gwneud yn ychydig, dychwelwch a chydnabyddwch yr Arglwydd eich Duw; ac efe a’ch dychwel efe i’ch tir, yn ôl ei drugaredd helaeth. A bydd, wedi iddynt ddyfod i dir eu tadau, y byddant yn anghofio’r Arglwydd eto ac yn mynd yn annuwiol. A’r Arglwydd a’u gwasgara hwynt ar wyneb yr holl ddaear, nes i drugaredd yr Arglwydd ddod, dyn yn gweithio cyfiawnder ac yn gweithio trugaredd i’r holl rai sydd bell, ac i’r rhai sydd agos. Testament Nafftali 1:30-32 Gan, felly, fod fy afu wedi’i osod yn ddidrugaredd yn erbyn Joseff, yn fy afu hefyd y dioddefais yn ddidrugaredd, a chefais fy marnu am un mis ar ddeg, cyhyd ag yr oeddwn wedi bod yn ddig yn erbyn Joseff. Testament Gad 1:36 Mae un dyn yn casáu'r dyn trugarog ac anghyfiawn, a'r dyn sy'n godinebu ac yn ymprydio: mae gan hyn hefyd agwedd ddeublyg, ond mae'r holl waith yn dda, oherwydd ei fod yn dilyn esiampl yr Arglwydd, gan nad yw'n derbyn y da ymddangosiadol fel y da gwirioneddol. Testament Aser 1:24 Ond bydd yr Arglwydd yn eich casglu ynghyd mewn ffydd trwy ei drugaredd dyner, ac er mwyn Abraham, Isaac, a Jacob. Testament Aser 1:45 Cefais fy nhaflu i garchar, cefais fy nghuro, cefais fy ngwatwar; ond rhoddodd yr Arglwydd i mi gael trugaredd yng ngolwg ceidwad y carchar. Testament Joseff 1:20 Byddwch yn ddilynwyr ei drugaredd, felly, â meddwl da, fel y gallwch chwithau wisgo coronau gogoniant. Oherwydd nid oes gan y dyn da lygad tywyll; oherwydd y mae'n dangos trugaredd i bob dyn, er eu bod yn bechaduriaid. Ac er iddynt gynllunio â bwriad drwg amdano, trwy wneud daioni y mae'n gorchfygu drwg, gan gael ei amddiffyn gan Dduw; ac y mae'n caru'r cyfiawn fel ei enaid ei hun. Os caiff unrhyw un ei ogoneddu, nid yw'n cenfigennu; os caiff unrhyw un ei gyfoethogi, nid yw'n genfigennus; os yw unrhyw un yn ddewr, y mae'n ei ganmol; y dyn rhinweddol y mae'n ei ganmol; ar y dyn tlawd y mae'n trugarhau; ar y gwan y mae'n tosturio; i Dduw y mae'n canu clodydd. Testament Benjamin 1:23-26 Oherwydd os gwna rhywun drais yn erbyn dyn sanctaidd, y mae'n edifarhau; oherwydd y mae'r dyn sanctaidd yn drugarog wrth ei sarhauswr, ac yn cadw'n dawel. Testament Benjamin 1:31
42