Iachâd y Dyn o Gadaren Mathew 8:28-34 28 A phan ddaeth efe i’r ochr arall i wlad y Gergeseniaid, cyfarfu ag ef ddau oedd â chythreuliaid yn dod allan o’r beddau, yn ffyrnig iawn, fel na allai neb fynd heibio’r ffordd honno. 29 Ac wele, hwy a waeddasant, gan ddywedyd, Beth sydd i ni a wneli di, Iesu, ti Fab Duw? a ddaethost ti yma i’n poenydio ni cyn yr amser? 30 Ac yr oedd genfaint fawr o foch yn pori ymhell oddi wrthynt. 31 Felly y cythreuliaid a ymbiliasant ag ef, gan ddywedyd, Os wyt ti’n ein bwrw ni allan, gad i ni fynd ymaith i’r genfaint moch. 32 Ac efe a ddywedodd wrthynt, Ewch. A phan ddaethant allan, hwy a aethant i mewn i’r genfaint moch: ac wele, rhuthrodd yr holl genfaint moch i lawr llethr serth i’r môr, ac a fuant farw yn y dyfroedd. 33 A ffoesant y rhai oedd yn eu cadw, ac aethant i'r ddinas, ac adroddasant bob peth, a'r hyn a ddigwyddasai i'r rhai oedd wedi eu meddiannu gan y cythreuliaid. 34 Ac wele, daeth yr holl ddinas allan i gyfarfod â’r Iesu: a phan welsant ef, a attolygasant iddo ymadael â’u tiriogaeth hwy.
Marc 5:1-20 1 A daethant drosodd i'r lan arall o'r môr, i wlad y Gadareniaid. 2 A phan ddaeth efe allan o'r llong, yn y fan honno daeth i'w gyfarfod allan o blith y beddau dyn ag ysbryd aflan ynddo, 3 Yr hwn oedd â'i drigfa ymhlith y beddau; ac ni allai neb ei rwymo, na, hyd yn oed â chadwynau: 4 Oherwydd ei fod wedi ei rwymo’n aml â gefynnau a chadwynau, a’r cadwyni wedi eu tynnu ganddo, a’r gefynnau wedi eu torri’n ddarnau: ac ni allai neb ei ddofi. 5 Ac yr oedd bob amser, nos a dydd, yn y mynyddoedd, ac yn y beddau, yn wylo, ac yn ei dorri ei hun â cherrig. 6 Ond pan welodd Iesu o bell, rhedodd ac a'i haddolodd,
1
Iachâd y Dyn o Gadaren
7 Ac a lefodd â llef uchel, ac a ddywedodd, Beth sydd i mi a wnelwyf â thi, Iesu, ti Fab y Duw Goruchaf? Yr wyf yn dy dyngu di yn enw Duw, na fyddi yn fy mhoenydio i. 8 Oherwydd dywedodd wrtho, “ Tyrd allan o’r dyn, ysbryd aflan.” 9 A gofynnodd iddo, Beth yw dy enw? Ac atebodd yntau, gan ddywedyd, Lleng yw fy enw i, oherwydd yr ydym yn llawer. 10 Ac efe a erfyniodd yn daer arno na fyddai’n eu hanfon hwy allan o’r wlad. 11 Ac yr oedd yno gerllaw'r mynyddoedd genfaint fawr o foch yn pori. 12 A’r holl gythreuliaid a ddeisyfasant arno, gan ddywedyd, Anfon ni i’r moch, fel y gallom fynd i mewn iddynt. 13 Ac yn y fan y rhoddodd Iesu ganiatâd iddynt. Ac aeth yr ysbrydion aflan allan, ac aethant i mewn i'r moch: a rhuthrodd y praidd i lawr llethr serth i'r môr, (yr oeddent ynghylch dwy fil;) a thagwyd hwynt yn y môr. 14 A ffoesant y rhai oedd yn porthi’r moch, ac adroddasant y peth yn y ddinas, ac yn y wlad: ac aethant allan i weld beth oedd wedi digwydd. 15 A daethant at Iesu, a gwelsant yr hwn oedd wedi ei feddiannu gan y cythraul, ac yr oedd ganddo’r lleng, yn eistedd, ac wedi ei wisgo, ac yn ei iawn bwyll: ac ofnasant. 16 A’r rhai a’i gwelsant a fynegasant iddynt sut y digwyddodd i’r hwn oedd wedi ei feddiannu gan y cythraul, a hefyd am y moch. 17 A dechreusant ei weddïo arno i ymadael o'u tiroedd hwy. 18 A phan ddaeth efe i'r llong, yr hwn a oedd wedi bod â'r cythraul a weddïodd arno am gael bod gydag ef. 19 Ond ni adawodd Iesu iddo, eithr dywedodd wrtho, Dos adref at dy ffrindiau, a dywed wrthynt faint y gwnaeth yr Arglwydd i ti, a pha mor fawr y mae wedi tosturio wrthyt. 20 Ac efe a aeth ymaith, ac a ddechreuodd gyhoeddi yn Decapolis y pethau mawr a wnaethai Iesu drosto: a rhyfeddodd pawb.
Luc 8:26-39 26 A daethant i wlad y Gadareniaid, yr hon sydd gyferbyn â Galilea. 27 A phan aeth efe allan i dir, cyfarfu ag ef o’r ddinas ryw ŵr, yr hwn a oedd â chythreuliaid ers talwm, ac nid oedd yn gwisgo dillad, ac nid oedd yn aros mewn un tŷ, ond yn y beddau. 28 Pan welodd Iesu, gwaeddodd, a syrthiodd o'i flaen, ac â llais uchel a ddywedodd, Beth sydd i mi a wnelwyf â thi, Iesu, ti Fab Duw Goruchaf? Rwy'n erfyn arnat, paid â'm poenydio. 29 (Oherwydd yr oedd wedi gorchymyn i'r ysbryd aflan ddod allan o'r dyn. Oherwydd yn aml yr oedd wedi ei ddal; ac yr oedd yn cael ei gadw â chadwynau a gefynnau; ac wedi torri'r rhwymau, yr oedd yn cael ei yrru gan y diafol i'r anialwch.) 30 A gofynnodd Iesu iddo, gan ddywedyd, Beth yw dy enw? Ac meddai yntau, Lleng: oherwydd aeth llawer o gythreuliaid i mewn iddo. 31 A hwy a erfyniasant arno na orchmynnai iddynt fynd allan i'r dyfnder. 32 Ac yr oedd yno genfaint lawer o foch yn pori ar y mynydd: a hwy a ddeisyfasant arno a ganiataai iddynt fynd i mewn iddynt. A chaniataodd iddynt. 33 Yna aeth y cythreuliaid allan o'r dyn, ac aethant i mewn i'r moch: a rhuthrodd y praidd i lawr llethr serth i'r llyn, a thagwyd hwy. 34 Pan welodd y rhai oedd yn eu porthi yr hyn a ddigwyddodd, ffoesant, ac aethant ac adroddasant y peth yn y ddinas ac yn y wlad. 35 Yna aethant allan i weld beth oedd wedi digwydd; a daethant at Iesu, a chawsant y dyn yr oedd y cythreuliaid wedi ymadael ohono, yn eistedd wrth draed Iesu, wedi'i wisgo, ac yn ei iawn bwyll: ac ofnasant. 36 A’r rhai a welsant, a ddywedasant wrthynt pa fodd yr iachawyd yr hwn a oedd wedi ei feddiannu gan y cythreuliaid. 2
Iachâd y Dyn o Gadaren
37 Yna holl dyrfa gwlad y Gadareniaid o'i hamgylch a ddeisyfodd arno i ymadael oddi wrthynt; canys yr oedd ofn mawr arnynt: ac efe a aeth i fyny i'r llong, ac a ddychwelodd yn ôl. 38 Yna y dyn yr oedd y cythreuliaid wedi ymadael ohono a ddeisyfodd arno gael bod gydag ef: ond anfonodd Iesu ef ymaith, gan ddweud, 39 Dychwel i’th dŷ dy hun, a mynega faint o bethau y mae Duw wedi’u gwneud i ti. Ac aeth ymaith, a chyhoeddodd drwy’r holl ddinas faint o bethau yr oedd Iesu wedi’u gwneud iddo.
Dadansoddiad Adnod Wrth Adnod stori iacháu'r dyn a oedd wedi'i feddiannu gan gythraul (a elwir yn aml yn Gythreuliaid Gadaraidd ) wedi'i chofnodi mewn tri o'r Efengylau Synoptig: Marc 5:1–20, Luc 8:26–39, a Mathew 8:28–34 . (Nodyn: Er bod Mathew yn sôn am ddau ddyn, mae Marc a Luc yn canolbwyntio'n bennaf ar y mwyaf lleisiol neu amlwg o'r ddau. Mae'r dadansoddiad isod yn tynnu'n helaeth ar y naratif manwl ym Marc 5 a Luc 8). Cyfnod 1: Cyrraedd a Chyfarfyddiad (Marc 5:1–5 / Luc 8:26–29) Croesi i Diriogaeth y Cenhedloedd (Marc 5:1 / Luc 8:26): Mae Iesu a'i ddisgyblion yn cyrraedd glan ddwyreiniol Môr Galilea, yn ardal y Gadareniaid/Geraseniaid. Mae hon yn ardal Genhedlig (heb fod yn Iddewig), fel y dangosir yn ddiweddarach gan bresenoldeb praidd mawr o foch. Yr Alltud o'r Beddau (Marc 5:2–3 / Luc 8:27): Yn syth ar ôl camu i'r lan, mae Iesu yn cael ei gyfarfod gan ddyn ag ysbryd aflan. Mae Luc yn nodi ei fod o'r dref leol, nad yw wedi gwisgo dillad ers amser maith, ac yn byw ymhlith y beddau wedi'u torri yn y graig - lle sy'n aflan yn seremonïol ac yn gysylltiedig â marwolaeth. Ynysiad Llawn a Chryfder Goruwchddynol (Marc 5:3–4 / Luc 8:29): Roedd y gymuned wedi ceisio ei orchfygu o'r blaen gan ddefnyddio cadwyni a gefynnau haearn, ond fe'u torrodd ar wahân dro ar ôl tro. Nid oedd neb yn ddigon cryf i'w ddofi. Poenydio Hunan-ddinistriol (Marc 5:5): Ddydd a nos, mae'r dyn yn crwydro'r beddau a'r bryniau cyfagos, yn udo ac yn torri ei hun â cherrig miniog. Mae hyn yn tynnu sylw at natur ddinistriol, ynysig gormes gythreulig. Cyfnod 2: Y Gwrthwynebiad a'r Cydnabyddiaeth (Marc 5:6–8 / Luc 8:28) Rhedeg i Addoli (Marc 5:6 / Luc 8:28): Gan weld Iesu o bell, mae'r dyn yn rhedeg tuag Ato. Yn lle ymosod ar Iesu, mae'n syrthio o'i flaen mewn ufudd-dod, gan gydnabod awdurdod uwch. Y Gwrthgri Demonig (Marc 5:7 / Luc 8:28): Wedi'i yrru gan yr endidau y tu mewn iddo, mae'r dyn yn gweiddi â llais uchel: " Beth sydd i mi a wnelo â thi, Iesu, ti Fab y Duw Goruchaf? " Mae'n erfyn ar Iesu i beidio â'i boenydio, gan gydnabod sancteiddrwydd dwyfol Iesu fel bygythiad uniongyrchol i'w galwedigaeth. Y Gorchymyn i Ymadael (Marc 5:8 / Luc 8:29): Mae Marc yn egluro bod Iesu eisoes wedi gorchymyn i'r ysbryd aflan ddod allan o'r dyn, a dyna pam mae'r cythreuliaid yn ymateb gyda phanig ac yn bargeinio'n amddiffynnol.
3
Iachâd y Dyn o Gadaren
Cyfnod 3: "Lleng" a'r Moch (Marc 5:9–13 / Luc 8:30–33) "Beth yw dy enw di?" (Marc 5:9 / Luc 8:30): Mae Iesu'n gofyn i'r dyn am ei enw er mwyn sefydlu cysylltiad personol a dod â'i hunaniaeth dameidiog yn ôl. Mae'r ateb yn datgelu maint y drasiedi: "Lleng yw fy enw i , oherwydd yr ydym yn llawer" —lleng Rufeinig a oedd â nifer o filoedd o ysbrydion. Y Deisyfiad am Adleoli (Marc 5:10–12 / Luc 8:31–32): Mae'r cythreuliaid yn erfyn yn daer ar Iesu i beidio â'u hanfon allan o'r rhanbarth, nac i'r dyfnder. Yn lle hynny, gan sylwi ar haid fawr o tua 2,000 o foch yn bwydo gerllaw ar ochr y bryn, maen nhw'n gofyn am ganiatâd i fynd i mewn i'r anifeiliaid. Dinistrio’r Praidd (Marc 5:13 / Luc 8:33): Mae Iesu’n rhoi caniatâd. Mae’r ysbrydion aflan yn gadael y dyn ac yn mynd i mewn i’r moch. Mae’r praidd cyfan yn rhuthro ar unwaith i lawr y lan serth i Fôr Galilea ac yn boddi. Cyfnod 4: Ymateb Pobl y Dref (Marc 5:14–17 / Luc 8:34–37) Ffoi ac Adrodd (Marc 5:14 / Luc 8:34): Mae'r bugeiliaid dychrynllyd yn rhedeg i ffwrdd, gan ledaenu'r newyddion drwy'r dref a'r cefn gwlad. Mae'r bobl leol yn rhuthro allan i weld beth ddigwyddodd. Y Dyn Trawsnewidiedig (Marc 5:15 / Luc 8:35): Pan fydd y dorf yn cyrraedd, maen nhw'n disgwyl anhrefn, ond yn lle hynny maen nhw'n dod o hyd i'r cyn-wallgof yn eistedd yn dawel wrth draed Iesu. Mae wedi'i "wisgo , ac yn ei iawn bwyll" . Yn baradocsaidd, mae'r olygfa heddychlon hon yn llenwi'r bobl leol ag ofn dwfn oherwydd bod pŵer dwyfol wedi tarfu ar eu parth cysur. Gwrthod Iesu (Marc 5:16–17 / Luc 8:36–37): Ar ôl i lygad-dystion esbonio sut y cafodd y dyn ei iacháu (a sut y collwyd y moch), mae'r boblogaeth leol yn erfyn ar Iesu i adael eu rhanbarth ar unwaith . Gan ofni colled economaidd bellach neu aflonyddwch ysbrydol, maent yn blaenoriaethu eu da byw dros bresenoldeb y Gwaredwr. Cyfnod 5: Adferiad a Chomisiwn (Marc 5:18–20 / Luc 8:38–39) Yr Awydd i Ddilyn (Marc 5:18 / Luc 8:38): Wrth i Iesu fynd yn ôl i'r cwch i adael, mae'r dyn a iachawyd yn erfyn am fynd gydag Ef, gan fod eisiau aros yn agos at ei Waredwr. Y Genhadaeth a Neilltuwyd (Marc 5:19 / Luc 8:39): Mae Iesu yn gwrthod ei gais i ymuno â'r disgyblion teithiol, gan roi pwrpas gwahanol iddo: " Dos adref at dy ffrindiau, a dywed wrthynt faint o bethau y mae'r Arglwydd wedi'u gwneud i ti, a'r tosturi a roes wrthyt. " Tyst yn y Decapolis (Marc 5:20 / Luc 8:39): Mae'r dyn yn ufuddhau, gan fynd ledled y Decapolis (rhanbarth o ddeg dinas y Cenhedloedd) yn cyhoeddi'r pethau gwych a wnaeth Iesu drosto, gan adael pawb yn synnu. Daw'r dyn yn genhadwr effeithiol cyntaf i'r byd Cenhedloedd.
Prif Bethau i'w Cymryd o'r Stori Gwerth Un Enaid: Croesodd Iesu gorff peryglus o ddŵr trwy storm dim ond i achub un alltud toredig, wedi'i allgáu.
4
Iachâd y Dyn o Gadaren
Grym Dros Anhrefn: Mae enw'r cythreuliaid ("Lleng") a'r môr cynddeiriog (o'r bennod flaenorol) ill dau yn symboleiddio anhrefn eithaf—y mae Iesu yn ei orchfygu'n ddiymdrech gydag un gair. Blaenoriaethau Materol vs. Ysbrydol: Dewisodd y Gadareniaid eu moch dros Iesu, gan ddangos sut y gall cyfoeth bydol ac ofn newid ddallu pobl i ras.
5