Galwad Samuel 1 Samuel 3 1 A’r bachgen Samuel a wasanaethodd yr ARGLWYDD gerbron Eli. Ac yr oedd gair yr ARGLWYDD yn werthfawr yn y dyddiau hynny; nid oedd gweledigaeth agored. 2 A bu ar yr amser hwnnw, pan oedd Eli yn gorwedd yn ei le, a’i lygaid yn dechrau pylu, fel na allai weld; 3 A chyn i lamp Duw ddiffodd yn nheml yr ARGLWYDD, lle'r oedd arch Duw, a Samuel wedi gorwedd i gysgu; 4 Yna galwodd yr ARGLWYDD ar Samuel: ac atebodd, Dyma fi. 5 Ac efe a redodd at Eli, ac a ddywedodd, Dyma fi; canys ti a’m galwaist. Ac efe a ddywedodd, Ni alwais; gorwedda i lawr eto. Ac efe a aeth, ac a orweddodd. 6 A galwodd yr ARGLWYDD eto, Samuel. A chododd Samuel, ac a aeth at Eli, ac a ddywedodd, Dyma fi; canys ti a’m galwodd. Ac efe a atebodd, Ni alwais, fy mab; gorwedd yn ôl. 7 Nid oedd Samuel eto'n adnabod yr ARGLWYDD, ac nid oedd gair yr ARGLWYDD wedi'i ddatguddio iddo eto. 8 A galwodd yr ARGLWYDD ar Samuel eto y drydedd dro. Yna cododd ac aeth at Eli, a dywedodd, “Dyma fi; oherwydd ti a’m galwodd.” A sylweddolodd Eli fod yr ARGLWYDD wedi galw’r bachgen. 9 Am hynny dywedodd Eli wrth Samuel, Dos, gorwedd: ac os galw efe arnat, dywedi, Llefara, ARGLWYDD; canys y mae dy was yn clywed. Felly aeth Samuel, ac a orweddodd yn ei le. 10 A daeth yr ARGLWYDD, ac a safodd, ac a alwodd fel cynt, Samuel, Samuel. Yna atebodd Samuel, Llefara; canys y mae dy was yn clywed. 11 A dywedodd yr ARGLWYDD wrth Samuel, Wele, mi a wnaf beth yn Israel, a fydd yn goglais dwy glust pob un a’i clywo. 12 Y dydd hwnnw y cyflawnaf yn erbyn Eli yr holl bethau a leferais am ei dŷ ef: pan ddechreuaf, y gorffennaf hefyd. 13 Canys dywedais wrtho y barnaf ei dŷ am byth am yr anwiredd y mae'n ei wybod; oherwydd i'w feibion eu gwneud eu hunain yn ffiaidd, ac ni'u hataliodd efe.
1
Galwad Samuel
14 Ac am hynny yr wyf wedi tyngu i dŷ Eli, na chaiff anwiredd tŷ Eli ei lanhau ag aberth nac offrwm am byth. 15 A gorweddodd Samuel hyd y bore, ac agorodd ddrysau tŷ’r ARGLWYDD. Ac ofnodd Samuel ddangos y weledigaeth i Eli. 16 Yna galwodd Eli ar Samuel, a dywedodd, Samuel, fy mab. Ac atebodd yntau, Dyma fi. 17 Yna dywedodd, “Beth yw’r peth a ddywedodd yr ARGLWYDD wrthyt? Na chuddia ef oddi wrthyf: felly y gwnelo Duw i ti, a mwy hefyd, os cuddi di ddim oddi wrthyf o’r holl bethau a ddywedodd efe wrthyt.” 18 A Samuel a fynegodd iddo bob dim, ac ni chuddiodd ddim rhagddo. A dywedodd, Yr ARGLWYDD yw efe: gwnaed yr hyn a welo’n dda yn ei olwg ef. 19 A thyfodd Samuel, a’r ARGLWYDD oedd gydag ef, ac ni adawodd i’r un o’i eiriau syrthio i’r llawr. 20 A gwyddai holl Israel o Dan hyd Beersheba fod Samuel wedi ei sefydlu i fod yn broffwyd i'r ARGLWYDD. 21 Ac ymddangosodd yr ARGLWYDD eto yn Seilo: canys datguddiodd yr ARGLWYDD ei hun i Samuel yn Seilo trwy air yr ARGLWYDD.
Sylwebaeth galwad y plentyn Samuel yn 1 Samuel Pennod 3 yn un o'r naratifau mwyaf tyner a thrawsnewidiol yn y Beibl. Mae'n nodi'r newid mewn arweinyddiaeth ysbrydol yn Israel o dŷ Eli oedd yn methu i broffwyd newydd ffyddlon a fyddai'n arwain y genedl trwy ei chyfnod brenhinol hollbwysig.
Dadansoddiad Adnod wrth Adnod o 1 Samuel Pennod 3 Gosod y Cefndir: Tywyllwch Ysbrydol a Gwasanaeth Ffyddlon (Adnodau 1–3) Adnod 1: "A'r bachgen Samuel oedd yn gwasanaethu'r ARGLWYDD gerbron Eli. Ac yr oedd gair yr ARGLWYDD yn werthfawr yn y dyddiau hynny; nid oedd gweledigaeth agored." Ystyr: Mae Samuel, yn dal yn fachgen ifanc, yn gwasanaethu Duw yn ffyddlon o dan yr Archoffeiriad Eli sy'n heneiddio. Mae'r ymadrodd "roedd gair yr ARGLWYDD yn werthfawr" yn golygu ei fod yn brin; roedd datguddiad dwyfol wedi mynd yn brin oherwydd y dirywiad ysbrydol yn Israel. Adnod 2: "A bu ar yr adeg honno, pan oedd Eli yn gorwedd yn ei le, a'i lygaid yn dechrau pylu, fel na allai weld;" Ystyr: Mae dallineb corfforol Eli yn adlewyrchiad symbolaidd o ddallineb ysbrydol a thywyllwch moesol Israel ar y pryd. Adnod 3: "A chyn i lamp Duw ddiffodd yn nheml yr ARGLWYDD, lle'r oedd arch Duw, a Samuel a orweddodd i gysgu;" Ystyr: Mae'r naratif yn digwydd ychydig cyn y wawr, ychydig cyn i'r canhwyllbren aur yn y Tabernacl gael ei ganiatáu i ddiffodd. Mae Samuel yn cysgu ger Arch Duw yn tynnu sylw at ei agosrwydd corfforol at bresenoldeb Duw.
2
Galwad Samuel
Y Camgymeriad Hunaniaeth: Duw yn Galw Samuel (Adnodau 4–9) Adnod 4: "Yna galwodd yr ARGLWYDD ar Samuel: ac atebodd, Dyma fi." Ystyr: Mae Duw yn cychwyn cyfathrebu'n uniongyrchol â'r bachgen ifanc, sy'n ymateb gyda pharodrwydd ar unwaith ("Dyma fi"). Adnod 5: "A rhedodd at Eli, a dywedodd, Dyma fi; oherwydd ti a’m galwodd. A dywedodd yntau, Ni alwais; gorweddwch eto. Ac aeth ac a orweddodd." Ystyr: Gan nad yw Samuel wedi profi datguddiad dwyfol uniongyrchol eto, mae'n camgymryd llais Duw am lais cyfarwydd ei fentor, Eli, ac yn rhedeg i ufuddhau iddo. Adnod 6–7: "A galwodd yr ARGLWYDD eto, Samuel... Nid oedd Samuel eto'n adnabod yr ARGLWYDD, ac nid oedd gair yr ARGLWYDD eto wedi'i ddatguddio iddo." Ystyr: Mae'r broses yn ailadrodd. Mae adnod 7 yn egluro bod "adnabod yr Arglwydd" yma yn awgrymu perthynas bersonol, brofiadol a chydnabyddiaeth o'i lais, rhywbeth y mae Samuel ar fin ei dderbyn. Adnodau 8–9: "A galwodd yr ARGLWYDD ar Samuel eto'r drydedd dro... A sylweddolodd Eli fod yr ARGLWYDD wedi galw'r bachgen. Am hynny dywedodd Eli wrth Samuel, Dos, gorwedd i lawr: ac os bydd yn galw arnat ti, dywedi, Llefara, ARGLWYDD; oherwydd y mae dy was yn clywed." Ystyr: Ar ôl tair ymgais, mae dirnadaeth ysbrydol Eli o'r diwedd yn deffro. Er gwaethaf ei ddiffygion personol, mae Eli yn gweithredu fel mentor ysbrydol doeth, gan gyfarwyddo Samuel ar sut i osod ei hun i wrando ar Dduw. Neges Ddwyfol y Farn (Adnodau 10–14) Adnod 10: "A daeth yr ARGLWYDD, ac a safodd, ac a alwodd fel y troeon o'r blaen, Samuel, Samuel. Yna atebodd Samuel, Llefara; canys y mae dy was yn clywed." Ystyr: Mae Duw yn galw am y bedwaredd dro, ac mae Samuel yn ufuddhau i gyfarwyddiadau Eli, gan ildio’i hun yn llwyr fel gwas Duw. Adnodau 11–14: "A dywedodd yr ARGLWYDD wrth Samuel, Wele, gwnaf beth yn Israel, a fydd yn codi dwy glust pob un a'i clywo..." Ystyr: Mae Duw yn cyflwyno neges drwm, ddifrifol. Mae'n cadarnhau'r farn ddiwrthdro sy'n dod ar dŷ Eli oherwydd methu ag atal ei feibion drygionus (Hofni a Phineas), gan ganiatáu i lygredd ymledu yn yr offeiriadaeth. Cyflwyno’r Gwir Caled (Adnodau 15–18) Adnod 15: "A gorweddodd Samuel hyd y bore, ac agorodd ddrysau tŷ'r ARGLWYDD. Ac ofnodd Samuel ddangos y weledigaeth i Eli." Ystyr: Mae Samuel yn cario baich trwm dros nos. Allan o barch ac ofn at ei fentor, mae'n petruso cyn rhannu'r newyddion dinistriol. Adnodau 16–17: Yna galwodd Eli ar Samuel... Beth yw'r gair a lefarodd yr ARGLWYDD wrthyt ti? Paid â'i guddio oddi wrthyf..." Ystyr: Mae Eli yn teimlo difrifoldeb y cyfarfyddiad ac yn annog Samuel i fod yn gwbl onest, gan dyngu llw difrifol.
3
Galwad Samuel
Adnod 18: "A dywedodd Samuel wrtho bob dim, ac ni chuddiodd ddim rhagddo. A dywedodd, Yr ARGLWYDD yw efe: gwnaed yr hyn a welo'n dda yn ei olwg ef." Ystyr: Mae Samuel yn dangos uniondeb a dewrder aruthrol trwy ddweud y gwir cyfan. Mae Eli yn ymateb gydag ymostyngiad gostyngedig i ewyllys sofran Duw, gan gydnabod euogrwydd ei deulu. Cadarnhad o Swydd Broffwydol Samuel (Adnodau 19–21) Adnod 19: "A thyfodd Samuel, a'r ARGLWYDD oedd gydag ef, ac ni adawodd i un o'i eiriau syrthio i'r llawr." Ystyr: Mae Duw yn cadarnhau geiriau Samuel fel proffwydoliaeth wir. Mae pob rhagfynegiad y mae Samuel yn ei wneud yn dod yn wir, gan gadarnhau ei hygrededd. Adnodau 20–21: "A gwyddai holl Israel o Dan hyd Beersheba fod Samuel wedi'i sefydlu i fod yn broffwyd i'r ARGLWYDD... oherwydd datguddiodd yr ARGLWYDD ei hun i Samuel yn Seilo trwy air yr ARGLWYDD." Ystyr: O un pen i'r genedl i'r llall, mae Israel yn cydnabod galwad ddwyfol Samuel, ac mae adferiad ysbrydol yn dechrau yn Seilo wrth i air Duw ddychwelyd i amlygrwydd gweithredol.
Gwersi Allweddol a Chymwysiadau Bywyd 1. Mae Duw yn Siarad â'r Cyffredin a'r Annisgwyl Cymhwyso: Dewisodd Duw fachgen ifanc yn cysgu yng nghysgodion y Tabernacl yn hytrach na'r archoffeiriad i draddodi Ei air pwysig nesaf. Nid yw Duw yn edrych ar statws, oedran, na CV; Mae'n edrych ar galon sy'n bresennol ac ar gael. 2. Gwerth Mentora Ysbrydol Cymhwyso: Ni allai Samuel ddehongli llais Duw ar ei ben ei hun; roedd angen arweiniad profiadol Eli arno i gydnabod beth oedd yn digwydd. Hyd yn oed pan fydd mentoriaid yn ddiffygiol (fel yr oedd Eli), mae Duw yn aml yn eu defnyddio i'n helpu i ganfod Ei gyfeiriad yn ein bywydau. 3. Ystum Gwir Ymostyngiad ("Llefara, Arglwydd, oherwydd mae dy was yn clywed") Cymhwyso: Ni ofynnodd Samuel am ddadl nac am drafod telerau; cynigiodd fod ar gael ar unwaith. Mae gwrando ysbrydol gwirioneddol yn gofyn inni dawelu ein hagendâu ein hunain a'n gosod ein hunain fel gweision sy'n barod i ufuddhau i beth bynnag y mae Duw yn ei ofyn. 4. Dewrder ac Uniondeb mewn Gwirioneddau Caled Cymhwyso: Nid yw byth yn hawdd cyfleu newyddion anodd i rywun rydyn ni'n ei barchu neu'n ei garu. Mae dewis Samuel i ddweud "pob dim" wrth Eli heb ei orchuddio â siwgr yn ein dysgu ni bwysigrwydd hanfodol gonestrwydd, ffyddlondeb ac uniondeb, hyd yn oed pan fo'r neges yn anghyfforddus. 5. Nid yw Gair Duw byth yn methu Cymhwyso: Mae'r testun yn nodi nad oedd Duw "wedi gadael i un o'i eiriau syrthio i'r llawr." Pan fydd Duw yn siarad neu'n addo rhywbeth, mae ganddo'r pŵer a'r gefnogaeth i gael ei gyflawni. Gallwn angori ein hymddiriedaeth yn ddibynadwyedd Ei lais heddiw.
4