Welsh - The Book of Jubilees or Lesser Genesis

Jiwbilîau

PENNOD1

1AbuynyflwyddyngyntafoymadawiadplantIsraelo’r Aifft,ynytrydyddmis,aryrunfeddyddarbymthego’r mis,[2450AnnoMundi]iDduwlefaruwrthMoses,gan ddywedyd:‘Tyrdifynyatafi’rMynydd,arhoddafiti ddwylechenogerrig,sefygyfraitha’rgorchymyna ysgrifennais,i’wdysguiddynt’

2AethMosesifynyifynyddDuw,acarhosoddgogoniant yrArglwyddarFynyddSinai,achysgododdcwmwlef chwediwrnod

3AcefeaalwoddarMosesaryseithfeddyddoganoly cwmwl:acyroeddymddangosiadgogoniantyrArglwydd feltânfflamllydarbenymynydd

4AbuMosesaryMynyddddeugaindiwrnodadeugain nos,adysgoddDuwiddohanescynharachadiweddarach rhaniadhollddyddiau’rgyfraitha’rdystiolaeth

5Adywedodd:‘Gostyngdygalonatbobgairalefaraf wrthytarymynyddhwn,acysgrifennahwyntmewnllyfr, ermwyni’wcenedlaethauweldnadwyfwedieugadael amyrhollddrwgawnaethantwrthdorri’rcyfamodyrwyf yneisefydlurhyngoffiathiargyfereucenedlaethau heddiwarFynyddSinai

6Acfelhynybyddpanddaw'rhollbethauhynarnynt,y byddantyncydnabodfymodi'nfwycyfiawnnahwyyneu hollfarnauacyneuhollweithredoedd,abyddantyn cydnabodfymodiwedibodgydahwyynwir.

7Acysgrifennaitidyhunyrholleiriauhynyrwyfyneu mynegiitiheddiw,oherwyddgwneugwrthryfela'ugwddf caled,cynimieudwyni'rwladyrhonadyngaisi'wtadau, iAbrahamaciIsaacaciJacob,ganddywedyd:‘I'thhaddi yrhoddafwladynllifeirioolaethamêl’

8Abyddantynbwytaacyncaeldigon,acyntroiat dduwiaudieithr,at(dduwiau)naallanteuhachuboddim o'ugorthrymder:achlywirydystiolaethhonyndystiolaeth yneuherbyn.Oherwyddbyddantynanghofiofyholl orchmynion,(sef)yrhynollaorchmynnafiddynt,a byddantyncerddedarôlyCenhedloedd,acarôleu haflendid,acarôleucywilydd,acyngwasanaethueu duwiau,abyddyrhainyndramgwyddacynorthrymderac yngystuddacynfagliddynt

9Abyddllaweryndarfod,abyddantyncaeleucymrydyn gaeth,abyddantynsyrthioiddwylo'rgelyn,amiddynt wrthodfyordinhadaua'mgorchmynion,agwyliaufy nghyfamod,a'mSabothau,a'mllesanctaiddagysegraisi mifyhunyneumysg,a'mtabernacl,a'mcysegr,a gysegraisimifyhunyngnghanolywlad,iosodfyenw arni,aciddidrigo(yno).

10Abyddantyngwneudiddynteuhunainuchelfeydda llwyniadelwaucerfiedig,abyddantynaddoli,pobunei (delwgerfiedig),ermwynmyndargyfeiliorn,acyn aberthueuplantigythreuliaid,acihollweithredoedd camgymeriadeucalonnau

11Abyddafynanfontystionatynt,idystiolaethuyneu herbyn,ondniwrandawant,abyddantynlladdytystion hefyd,abyddantynerlidyrhaisy'nceisio'rgyfraith,a

byddantyndiddymuacynnewidpopethermwyngwneud drwgoflaenfyllygaid

12Amiaguddiaffywyneboddiwrthynt,amia'urhoddaf ynllawyCenhedloeddi'wcaethiwo,aci'whysglyfaethu, aci'wdifa;amia'usymudafoganolywlad,amia'u gwasgarafymhlithyCenhedloedd

13Abyddantynanghofiofyhollgyfraitha'mholl orchmyniona'mhollfarnedigaethau,acynmyndar gyfeiliornmegisatleuadaunewydd,aSabothau,agwyliau, ajiwbilîau,adeddfau

14Acarôlhynybyddantyntroiataffioblithy Cenhedloeddâ'uhollgalonacâ'uhollenaidacâ'uholl nerth,abyddafyneucasgluoblithyrhollGenhedloedd,a byddantynfyngheisio,felybyddafyncaelfynghael ganddynt,panfyddantynfyngheisioâ'uhollgalonacâ'u hollenaid

15Abyddafyndatgeluiddyntheddwchhelaethgyda chyfiawnder,abyddafyntynnuohonyntblanhigyn uniondeb,â'mhollgalonacâ'mhollenaid,abyddantyn fendithacnidynfelltith,abyddantynbenacnidyn gynffon.

16Abyddafynadeiladufynghysegryneumysg,abyddaf yntrigogydahwynt,abyddafynDduwiddynt,abyddant hwyynboblimimewngwirioneddachyfiawnder.

17Acni’ugadawafna’usiomi;oherwyddmyfiyw’r ArglwyddeuDuw’

18AsyrthioddMosesareiwyneb,acaweddïodd,aca ddywedodd,OArglwyddfyNuw,naadadybobla’th etifeddiaeth,felycrwydrontyngnghyfeiliorneucalonnau, ana’urhoddynnwyloeugelynion,yCenhedloedd,rhag iddyntlywodraethudrostynta’ugwneudibechuyndy erbyn

19Byddedi’thdrugaredd,OArglwydd,gaeleidyrchafuar Dybobl,achreaynddyntysbrydunionsyth,acnafyddedi ysbrydBeliarlywodraethudrostynti’wcyhuddogerDy fron,aci’wmagluoddiarholllwybraucyfiawnder,fely byddantyndarfodoflaenDywyneb

20OndhwyywDybobla'thetifeddiaeth,yrhaia achubaistâ'thnerthmawroddwylo'rEifftiaid:crëa ynddyntgalonlânacysbrydglân,acnafyddediddyntgael eudalyneupechodauohynymlaenhyddragwyddoldeb’ 21AdywedoddyrArglwyddwrthMoses:‘Gwneu gwrthddywediada’umeddyliaua’ucaledwch,acni fyddantynufuddnesiddyntgyffesueupechodeuhunaina phechodeutadau’

22Acarôlhynybyddantyntroiataffiymmhob uniondebacâ'uhollgalonacâ'uhollenaid,abyddafyn enwaedublaengroeneucalonablaengroencaloneuhad,a byddafyncreuynddyntysbrydglân,abyddafyneu glanhaufelnathroantoddiwrthyfo'rdyddhwnnwhyd byth.

23Abyddeuheneidiau’nglynuwrthyffiacwrthfyholl orchmynion,abyddantyncyflawnifyngorchmynion,a byddaffi’nDadiddynt,abyddanthwythau’nblantimi 24AhwyollaelwirynblantyDuwbyw,abyddpob angelaphobysbrydyngwybod,ie,byddantyngwybod

maidymaFymhlanti,a'mbodi'nDadiddyntmewn uniondebachyfiawnder,a'mbodi'neucaru.

25Acysgrifennaitidyhunyrholleiriauhynyrwyfyneu datganitiarymynyddhwn,ycyntafa'rolaf,addawiben ymmhobrhano'rdyddiauynygyfraithacynydystiolaeth acynyrwythnosaua'rjiwbilîhyddragwyddoldeb,nesimi ddisgynathrigogydahwyntambyth’

26Adywedoddwrthangelypresenoldeb,Ysgrifennai Mosesoddechrau’rgreadigaethhydnesybyddofy nghysegrwedieiadeiladuyneuplithambyth

27AbyddyrArglwyddynymddangosilygaidpawb,a byddantigydyngwybodmaimyfiywDuwIsraelaThad hollblantJacob,aBreninarFynyddSeionambyth.A byddSeionaJerwsalemynsanctaidd’

28Achymeroddangelypresenoldebaaethoflaen gwersyllIsraelfyrddaurhaniadau’rblynyddoeddoamser creuygyfraithathystiolaethwythnosau’rjiwbilî,ynôly blynyddoeddunigol,ynôlhollniferyjiwbilî[ynôl,i’r blynyddoeddunigol],oddyddygreadigaeth[newydd]pan adnewyddirynefoedda’rddaeara’uhollgreadigaethynôl pwerau’rnefoedd,acynôlhollgreadigaethyddaear,hyd nesygwneircysegryrArglwyddynJerwsalemarFynydd Seion,acycaiffyrholloleuadaueuhadnewyddueriachâd acerheddwchacerbendithiholletholedigionIsrael,ac felybyddo’rdyddhwnnwhydhollddyddiau’rddaear.

PENNOD2

1AllefaroddangelypresenoldebwrthMosesynôlgairyr Arglwydd,ganddywedyd,Ysgrifennahanescyflawny greadigaeth,felmewnchwediwrnodygorffennoddyr ArglwyddDduweihollweithredoedda'rhynollagreodd, achadwSabotharyseithfeddydda'isancteiddiodrosyr holloesoedd,a'iosodynarwyddi'whollweithredoedd.

2Oherwyddarydyddcyntafcreoddynefoeddsydduchod a'rddaeara'rdyfroedda'rhollysbrydionsy'ngwasanaethu gereifronefangylionypresenoldeb,acangylion sancteiddiad,acangylion[ysbrydtânacangylion]ysbrydy gwyntoedd,acangylionysbrydycymylau,a'rtywyllwch, aceiraachenllysgarhewllwyd,acangylionylleisiaua'r taranaua'rmellt,acangylionysbrydionoerfelagwres,a gaeafagwanwynahydrefahafahollysbrydionei greaduriaidsyddynynefoeddacaryddaear,(Creodd)y dyfnderoedda'rtywyllwch,yhwyr<a'rnos>,a'rgoleuni,y wawra'rdydd,yrhaiabaratooddyngngwybodaethei galon.

3AcynagwelsomEiweithredoedd,a’iganmol,a’i glodforigereifronoherwyddEihollweithredoedd; oherwyddsaithgwaithmawragreoddEfearydyddcyntaf 4Acaryrailddyddcreoddyffurfafenyngnghanoly dyfroedd,arhannwydydyfroeddydiwrnodhwnnw cododdhannerohonyntuwchbenadisgynnoddhanner ohonyntislaw'rffurfafen(oedd)yngnghanolwynebyrholl ddaearAdyma'runigwaithagreodd(Duw)aryrail ddydd

5Acarytrydydddyddgorchmynnoddi'rdyfroeddfynd oddiarwynebyrhollddaeariunlle,aci'rtirsych ymddangos

6Agwnaethydyfroeddfelygorchmynnoddefeiddynt,ac ymneilltuasantoddiarwynebyddaeariunlleytuallani'r ffurfafenhon,acymddangosoddytirsych

7Acarydyddhwnnwycreoddiddyntyrhollforoeddyn ôleumannaucasgluarwahân,a'rhollafonydd,a chasgliadau'rdyfroeddynymynyddoeddacaryrholl ddaear,a'rholllynnoedd,ahollwlithyddaear,a'rhada heuir,aphobpethsy'negino,achoedffrwythlon,achoed ycoed,agarddEden,ynEdenaphobplanhigynynôleu rhywogaeth

8YpedwargwaithmawrhynagreoddDuwarytrydydd dyddAcarypedwerydddyddcreoddyrhaul,ylleuada'r sêr,a'ugosodynffurfafenynefoedd,iroigoleuniaryr hollddaear,acilywodraethudrosydydda'rnos,aci wahanu'rgoleunioddiwrthytywyllwch

9AgosododdDuwyrhaulynarwyddmawraryddaearar gyferdyddiauacargyferSabothauacargyfermisoeddac argyfergwyliauacargyferblynyddoeddacargyfer Sabothaublynyddoeddacargyferjiwbilîacargyferholl dymoryblynyddoedd

10Acmae'ngwahanu'rgoleunioddiwrthytywyllwch[ac] ermwynffyniant,felygallopopethsy'nblaguroacyntyfu aryddaearffynnu

11YtrimathhynawnaethefearypedwerydddyddAcar ypumeddyddcreoddefeanghenfilodmôrmawrionyn nyfnderoeddydyfroedd,oherwyddyrhainoeddypethau cyntafognawdagrewydganeiddwyloef,ypysgoda phopethsy'nsymudynydyfroedd,aphopethsy'nhedfan, yradara'uhollrywogaethau

12Achododdyrhauluwcheupennauiffynnu(hwy),ac uwchlawpopethoeddaryddaear,popethsy'ntyfuo'r ddaear,aphobcoedenffrwythlon,aphobcnawd

13YtrimathhynagreoddefearypumeddyddAcary chwecheddyddcreoddefehollanifeiliaidyddaear,a'rholl anifeiliaid,aphobpethsy'nsymudaryddaear

14Acwedihynigydcreoddefeddyn,ynŵracynwraigy creoddefehwynt,acaroddesiddoarglwyddiaethdrosyr hynollsyddaryddaear,acynymoroedd,athrosbobpeth sy'nhedfan,athrosanifeiliaidathrosanifeiliaid,athros bobpethsy'nsymudaryddaear,athrosyrhollddaear,a throshynollrhoddesiddoarglwyddiaeth

15A’rpedwarmathhynagreoddefearychwecheddydd Acyroedddauarhugainorywogaethauigyd.

16Acefeaorffennoddeihollwaitharychwecheddydd yrhollbethausyddynynefoeddacaryddaear,acyny moroeddacynydyfnderoedd,acynygoleuniacyny tywyllwch,acymmhopeth

17Acefearoddesarwyddmawrinni,sefydyddSaboth,y dylemweithiochwediwrnod,ondcadw'rSabothary seithfeddyddoddiwrthbobgwaith

18Ahollangylionypresenoldeb,ahollangylion sancteiddiad,yddauddosbarthmawrhyn-maewediein gorchymynigadw'rSabothgydagEfynynefoeddacary ddaear

19Acefeaddywedoddwrthym:‘Wele,mianeilltuafimi fyhunbobloblithyrhollbobloedd,abyddanthwyyn cadw’rdyddSaboth,amia’usancteiddiafhwyntimify hunfelfymhobl,amia’ubendithiaf;felysancteiddiaisy dyddSaboth,acyrwyfyneisancteiddioimifyhun,felly ybendithiafhwynt,abyddantynboblimi,aminnaua’u Duwhwynt’

20AcmiaddewisaishadJacoboblithyrhynollawelais, aca’ihysgrifennaiseffelfymabcyntaf-anedig,aca’i sancteiddiaisimifyhunambythbythoedd;amiaddysgaf

iddyntydyddSaboth,felygallantgadw’rSabotharnoo bobgwaith.’

21Acfellyycreoddynddoarwyddynunolagefydylent gadw'rSabothgydaniaryseithfeddydd,ifwytaaciyfed, acifendithio'rhwnagreoddbobpethfelybendithiodda sancteiddioddiddo'ihunboblarbenniguwchlaw'rholl bobloedd,acydylentgadw'rSabothynghydâni

22Acfebaroddi’worchmynionesgynfelaroglmelys, derbyniolgereifronbobdydd

23RoedddaubenarhugainoddynolrywoAddahyd Jacob,agwnaeddaufatharhugainowaithhydyseithfed dydd;maehwnynfendigedigacynsanctaidd;a'rcyntaf hefydynfendigedigacynsanctaidd;acmaehwnyn gwasanaethugyda'rllallargyfersancteiddioabendithio

24Acihyn(Jacoba'ihad)rhoddwydiddyntfodyn fendigedigasanctaiddydystiolaetha'rgyfraithgyntafbob amser,ynunionfelyroeddEfewedisancteiddioa bendithio'rdyddSabotharyseithfeddydd

25Creoddnefoeddadaearaphopethagreoddmewnchwe diwrnod,agwnaethDuwyseithfeddyddynsanctaidd,ar gyfereihollweithredoedd;amhynnygorchmynnoddarei ran,ybyddaipwybynnagawnelounrhywwaitharnoyn marw,a'rsawla'ihalogoddynsicrofarw

26Amhynnyyrwytti’ngorchymynifeibionIsrael gadw’rdyddhwn,fely’icadwontynsanctaidd,apheidioâ gwneudunrhywwaitharno,apheidioâ’ihalogi,ganeifod ynsanctaiddna’rhollddyddiaueraill

27Aphwybynnaga’ihalogief,byddynsicrofarw,a phwybynnagawnelounrhywwaitharno,byddynsicro farwambyth,felygalloplantIsraelgadw’rdiwrnodhwn trwyeucenedlaethau,acnachânteudiwreiddioo’rtir; oherwydddyddsanctaiddadyddbendigedigydyw

28Aphobuna’icadwoacagadwo’rSabotharnooddi wrtheihollwaith,byddynsanctaiddacynfendigedig drwy’rhollddyddiaufelninnau

29MynegwchadywedwchwrthfeibionIsraelgyfraithy dyddhwn,sefydylentgadw’rSabotharno,acnaddylent eiadaelyngnghyfeiliorneucalonnau;(a)nadyw’n gyfreithlongwneudunrhywwaithanweddusarno,gan wneudarnoeuplesereuhunain,acnaddylentbaratoiarno ddimi’wfwytana’iyfed,ac(nadyw’ngyfreithlon)tynnu dŵr,nadwynimewnneuallanarnotrwyeupyrthunrhyw faich,yrhwnnapharatoasantiddynteuhunainary chwecheddyddyneuhanheddau

30Acniddygantimewnnacigludoallanodŷidŷary diwrnodhwnnw;oherwyddmae'rdiwrnodhwnnw'nfwy sanctaiddabendigedignagunrhywddiwrnodjiwbilîo'r jiwbilîau;arhwnycadwasomySabothynynefoeddcyn iddogaeleihysbysuiunrhywgnawdgadw'rSabotharno aryddaear

31AbendithioddCreawdwrpobpethef,ondni sancteiddioddyrhollbobloeddachenhedloeddigadw’r Sabotharno,ondIsraelynunig:iddynthwyynunigy caniataoddfwytaacyfedachadw’rSabotharnoary ddaear

32AbendithioddCreawdwrpobpethydyddhwnagreodd erbendithasancteiddrwyddagogoniantuwchlawpob dydd

33Rhoddwydygyfraitha’rdystiolaethhoniblantIsrael yngyfraithdragwyddoltrwyeucenedlaethau.

PENNOD3

1Acarchwedyddyrailwythnosydaethom,ynôlgair Duw,atAddayrhollfwystfilod,a'rhollanifeiliaid,a'rholl adar,aphobpethsy'nsymudaryddaear,aphobpethsy'n symudynydŵr,ynôleurhywogaethau,acynôleu mathau:ybwystfilodarydyddcyntaf;yranifeiliaidaryr ailddydd;yradararytrydydddydd;aphobpethsy'n symudaryddaeararypedwerydddydd;a'rhynsy'n symudynydŵrarypumeddydd

2AcenwoddAddahwyigydwrtheuhenwaupriodol,ac felygalwoddhwynt,fellyybueuhenw

3AcarypumniwrnodhyngweloddAddayrhollraihyn, ynwrywacynfenyw,ynôlpobrhywogaethaoeddary ddaear;ondyroeddareibeneihun,acnichafodd gymorthaddasiddo.

4AdywedoddyrArglwyddwrthym:‘Niddaywbody dynareibeneihun:gwnawngymhorthaddasiddo’

5ApharoddyrArglwyddeinDuwigwsgdwfnddisgyn arno,acfegysgodd,acefeagymeroddunasenoblithei asennaui'rwraig,a'rasenhonoeddtarddiadywraigoblith eiasennau,acefeaadeiladoddycnawdyneille,aca adeiladoddywraig

6AcefeaddeffroddAddao’igwsg,acwedideffrocododd arychwecheddydd,acefea’idughiato,acefea’i hadnabu,acaddywedoddwrthi:‘Asgwrno’mhesgyrna chnawdo’mcnawdywhonynawr;gelwirhiynwraig; oherwyddeichymerwydoddiwrtheigŵr.’

7Amhynnyybyddgŵragwraigynun,acamhynnyy gadawgŵreidada'ifam,acyglynuwrtheiwraig,a byddantynuncnawd.

8YnyrwythnosgyntafycrëwydAdda,a’rasenoeddei wraig:ynyrailwythnosydangosoddhiiddo:acamy rheswmhwnyrhoddwydygorchymynigadwyneu halogrwydd,saithniwrnodiwryw,asaithniwrnodifenyw ddwywaith

9AcwediiAddadreuliodeugaindiwrnodynywladlley crëwydef,dygasomefiarddEdeni’wthrina’ichadw,ond dygasomeiwraigimewnaryrwythfeddydd,acwedihyn aethhiiarddEden.

10Acamyrheswmhwnysgrifennwydygorchymynary tabledinefolynglŷnâ'runsy'nrhoigenedigaeth:'osbydd hi'nesgorarwryw,byddhi'narosyneihalendidsaith niwrnodynôlyrwythnosgyntafoddyddiau,abyddhi'n arosyneigwaedpuroamdridegdiwrnod,acnichaiff gyffwrddagunrhywbethcysegredig,namyndimewni'r cysegr,nesiddigyflawni'rdyddiauhynsydd(wedi'u gorchymyn)ynachosplentyngwryw.

11Ondynachosmerch,byddhi’narosyneihalogiam bythefnosoddyddiau,ynôlypythefnoscyntaf,achwedeg chwediwrnodyngngwaedeiphuro,abyddantynwyth degdiwrnodigyd.’

12Aphangwblhaoddhi’rwythdegdiwrnodhyn, dygasomhiiarddEden,oherwyddeibodhi’nsanctaidd na’rhollddaearheblawhynny,aphobcoedenablannwyd ynddisyddsanctaidd

13Felly,gorchmynnwydynglŷnâ'runsy'nesgorar blentyngwrywneufenywddeddfydyddiauhynny,na ddylaigyffwrddâdimcysegredig,namyndimewni'r cysegrnescyflawni'rdyddiauhyni'rgwrywneu'rfenyw.

14Dyma'rgyfraitha'rdystiolaethaysgrifennwydiIsrael, ermwyniddynteichadwbobdydd.

15Acynwythnosgyntafyjiwbilîgyntaf,[1-7AM]bu Addaa'iwraigyngngarddEdenamsaithmlyneddynei thrina'ichadw,arhoddasomwaithiddoachyfarwyddasom efiwneudpopethsy'naddasargyfertrin

16Acefeadriniodd(yrardd),acyroeddynnoethacni wyddaihynny,acnichywilyddiodd,acefea amddiffynnoddyrarddrhagyradara'ranifeiliaida'r gwartheg,acagasgloddeiffrwyth,acafwytaodd,aca neilltuoddygweddilliddo'ihunaci'wwraig[aneilltuodd yrhynagedwid]

17Acarôlcwblhau’rsaithmlyneddagwblhaoddyno, saithmlyneddynunion,[8AM]acynyrailfis,aryrail ddyddarbymtheg(o’rmis),daethysarffanesáuaty wraig,adywedoddysarffwrthywraig,‘Aorchmynnodd Duwichwi,ganddywedyd,Nafwytewchobobcoedenyn yrardd?’

18Adywedoddhiwrtho,‘Ohollffrwythaucoedyrarddy dywedoddDuwwrthym,Bwytewch;ondoffrwythy goedensyddyngnghanolyrarddydywedoddDuw wrthym,Nafwytewchohono,acnachyffwrddagef,rhagi chwifarw’

19Adywedoddysarffwrthywraig,‘Nifyddwchfarw’n sicr:oherwyddymaeDuwyngwybodybyddeichllygaid yncaeleuhagorarydyddybwytewchohono,abyddwch felduwiau,abyddwchyngwyboddaadrwg’

20Agweloddywraigygoeden,eibodynddymunolacyn ddymunoli'rllygad,a'iffrwythynddai'wfwyta;a chymeroddohonoabwytaodd

21Aphanorchuddioddhieichywilyddgyntafâdailffigys, rhoddoddohonyntiAdda,acefeafwytaodd;acagorwyd eilygaid,acefeaweloddeifodynnoeth

22Cymeroddddailffigysa'ugwnïoynghyd,agwnaeth ffedogiddo'ihun,agorchuddioddeigywilydd

23AmelltithioddDuwysarff,acyroeddynddigwrthi ambyth...

24Acefeaddigioddwrthywraig,amiddiwrandoarlais ysarff,abwyta;acefeaddywedoddwrthi,‘Miaamlhaf dyofida’thboenauynddirfawr:mewngalarygeniblant, a’thddychweliadfyddatdyŵr,acefeadeyrnasaarnat’

25AcwrthAddahefydydywedodd,‘Oherwydditi wrandoarlaisdywraig,abwytao’rprenygorchmynnaisi tibeidioâbwytaohono,melltigedigfyddo’rddaearerdy fwyndi:drainacysgalladdwghiiti,athiafwyteidyfara yngnghwysdywyneb,nesitiddychwelydi’rddaeary’th gymerwydohoni;oherwydddaearwytti,aci’rddaeary dychweli.’

26Acefeawnaethiddyntgôtiauogroen,aca’udilladodd, aca’uhanfonoddallanoArddEden

27AcarydyddhwnnwyraethAddaallano'rArdd, offrymoddfelaroglperaiddoffrwm,thus,galbanwm,a stacte,apherlysiauynyboregydachodiadyrhaulo'rdydd ycuddioddeigywilydd

28Acarydiwrnodhwnnwcaewydgenaupobbwystfil,a gwartheg,aadar,aphobpethagerddai,aphobpetha symudai,felnaallentlefarumwyach:oherwyddyroeddent ollwedillefaruâ'igilyddagunwefusacaguntafod

29AcefeaanfonoddallanoArddEdenbobcnawdoedd yngNgarddEden,agwasgarwydpobcnawdynôlei

rywogaethau,acynôleifathau,i'rlleoeddagreasidareu cyfer.

30AciAddaynunigyrhoddodd(ymodd)iguddioei gywilydd,o'rhollanifeiliaidagwartheg.

31Amyrheswmhwn,maewedi'iragnodiaryllechinefol ynglŷnâphawbsy'nadnabodbarnygyfraith,ydylent guddioeucywilydd,apheidioâ'udatgelueuhunainfely mae'rCenhedloeddyneudatgelueuhunain.

32Acarylleuadnewyddo'rpedweryddmis,aethAddaa'i wraigallanoArddEden,athrigasantyngngwladEldayng ngwladeucreadigaeth

33AgalwoddAddaenweiwraigEfa

34Acnibuiddyntfabhydyjiwbilicyntaf,[8AM]ac wedihynefea'ihadnabuhi

35Ynafearweinioddytirfelycyfarwyddwydefyng NgarddEden.

PENNOD4

1Acynydrydeddwythnosynyrailjiwbilî[64-70AM] rhoddoddenedigaethiCain,acynybedwaredd[71-77AM] rhoddoddenedigaethiAbel,acynybumed[78-84AM] rhoddoddenedigaethi'wmerchÂwân

2Acynyflwyddyngyntaf(blwyddyn)o’rdrydeddjiwbilî [99-105AM],lladdoddCainAbeloherwyddbod(Duw) wediderbynaberthAbel,acwedigwrthodderbynoffrwm Cain

3Acefea’illaddoddefynymaes:a’iwaedalefoddo’r ddaeari’rnefoedd,gangwynoamiddoeiladdef

4A’rArglwyddageryddoddCainoachosAbel,amiddo eiladd,aca’igwnaethynffoaduraryddaearoachos gwaedeifrawd,aca’ifelltithioddefaryddaear

5Acamyrheswmhwnymaewedi'iysgrifennuary byrddaunefol,'Melltithyw'rhwnsy'ntaroeigymydogyn fradwrus,adywededpawbaweloddacaglywodd,Felly boed;a'rdynaweloddacnafynegodd(hynny),melltithir effelyllall.'

6Acamyrheswmhwnyrydymyncyhoeddipanddeuwn gerbronyrArglwyddeinDuwyrhollbechodagyflawnir ynynefoeddacaryddaear,acynygoleuniacyny tywyllwch,acymmhobman

7AgalaroddAddaa'iwraigamAbelbedairwythnoso flynyddoedd,[99-127AM]acynybedwareddflwyddyn o'rbumedwythnos[130AM]daethantynllawen,ac adnabuAddaeiwraigeto,ahiaesgoroddarfabiddo,ac efeaalwoddeienwSeth;oherwydddywedodd,'Mae DUWwedicodiailhadiniaryddaearynlleAbel; oherwyddlladdoddCainef.'

8Acynychwechedwythnos[134-40AM]efea genhedloddeiferchAzûrâ

9AchymeroddCaineichwaerÂwânynwraigiddo,ahia anediddoEnocharddiweddybedwareddjiwbilî.[190-196 AM]Acynyflwyddyngyntafowythnosgyntafybumed jiwbilî,[197AM]adeiladwydtaiaryddaear,ac adeiladoddCainddinas,agalwoddeihenwarôlenweifab Enoch

10AcadnabuAddaeiwraigEfa,acesgoroddhiarnaw mabeto

11Acynybumedwythnoso'rbumedjiwbilî[225-31AM] cymeroddSetheichwaerAzûrâynwraigiddo,acyny

bedwaredd(blwyddynychwechedwythnos)[235AM]hi aanediddoEnos.

12Dechreuoddalwarenw’rArglwyddaryddaear 13Acynyseithfedjiwbilîynydrydeddwythnos[309-15 AM]cymeroddEnoseichwaerNôâmynwraigiddo,ahia esgoroddarfabiddoynydrydeddflwyddyno'rbumed wythnos,acefeaalwoddeienwCenan 14Acarddiweddyrwythfedjiwbili[325,386-3992AM] cymeroddKenaneichwaerMûalêlethynwraigiddo,ahia anwydiddofabynynawfedjiwbili,ynyrwythnosgyntaf ynnhrydyddflwyddynyrwythnoshon,[395AM]aca alwoddeienwMahalalel

15Acynailwythnosydegfedjiwbilî[449-55AM] cymeroddMahalalelynwraigiddoDinaH,merchBarakiel, merchbrawdeidad,ahiaanwydiddofabynydrydedd wythnosynychwechedflwyddyn,[461AM]acefea alwoddeienwefJared,oherwyddyneiddyddiauefy disgynnoddangylionyrArglwyddaryddaear,yrhaia elwirynWylwyr,igyfarwyddoplantdynion,aci wneuthurbarnacuniondebaryddaear

16Acynyrunfedjiwbiliarddeg[512-18AM]cymerodd Jaredwraigiddo’ihun,a’ihenwhioeddBaraka,merch Râsûjâl,merchbrawdeidad,ynybedwareddwythnoso’r jiwbilihon,[522AM]ahiaanwydiddofabynybumed wythnos,ynybedwareddflwyddyno’rjiwbili,acefea alwoddeienw’nEnoch

17Acefeoeddycyntafymhlithdynionaanedaryddaear iddysgysgrifennuagwybodaethadoethineb,aca ysgrifennoddarwyddionynefoeddynôltrefneumisoedd mewnllyfr,felygallaidynionwybodtymhorau'r blynyddoeddynôltrefneumisoeddunigol.

18Acefeoeddycyntafiysgrifennutystiolaethacefea dystiolaethoddifeibiondynionymhlithcenedlaethau'r ddaear,acagyfrifoddwythnosau'rjiwbilî,acahysbysodd iddyntddyddiau'rblynyddoedd,acaosododdymisoedd mewntrefnacagyfrifoddSabothau'rblynyddoeddfely gwnaethom(hwynt),ynhysbysiddoef.

19A’rhynafua’rhynafyddaweloddmewn gweledigaethyneigwsg,felybyddiblantdyniondrwyeu cenedlaethauhydddyddyfarn;gweloddadealloddbopeth, acysgrifennoddeidystiolaeth,agosododdydystiolaethar yddaearihollblantdynionacameucenedlaethau

20Acynyddeuddegfedjiwbilî,[582-88]ynyseithfed wythnosohoni,cymeroddwraigiddo’ihun,a’ihenwoedd Edna,merchDaniel,merchbrawdeidad,acyny chwechedflwyddynynyrwythnoshon[587AM]hia anwydiddofab,acefeaalwoddeienwefMethuselah

21AcyroeddhefydgydagangylionDuwychwejiwbilî hynoflynyddoedd,adangosasantiddobopethsyddary ddaearacynynefoedd,llywodraethyrhaul,ac ysgrifennoddbopeth

22Acefeadystiolaethoddi’rGwylwyr,aoeddwedipechu gydamercheddynion;oherwyddyroeddenthwywedi dechrauunoeuhunain,feleubodwedi’uhalogi,gyda mercheddynion,athystiolaethoddEnochyneuherbyn hwyigyd

23Achymerwydefoblithplantdynion,acarweiniasomef iArddEdenmewnmawreddacanrhydedd,acweleynoy mae'nysgrifennucondemniadabarnybyd,aholl ddrygioniplantdynion.

24Aco’iherwyddydug(Duw)ddyfroeddydilywarholl wladEden;oherwyddynoygosodwydefynarwydd,aci dystiolaethuynerbynhollblantdynion,iadroddholl weithredoeddycenedlaethauhydddyddygondemniad. 25Acefealosgoddarogldarthycysegr,sefperaroglau peraiddderbyniolgerbronyrArglwyddaryMynydd 26OherwyddymaeganyrArglwyddbedwarlleary ddaear,GarddEden,aMynyddyDwyrain,a'rmynydd hwnyrwyttiarnoheddiw,MynyddSinai,aMynyddSeion asancteiddirynygreadigaethnewyddersancteiddio'r ddaear;trwyddoysancteiddiryddaearoddiwrtheiholl euogrwydda'ihalogidrwygenedlaethau'rbyd

27Acynybedwareddjiwbiliarddeg[652AM]cymerodd Methuselahwraigiddo’ihun,EdnaferchAsrial,merch brawdeidad,ynydrydeddwythnos,ynyflwyddyngyntaf o’rwythnoshon,[701-7AM]acefeagenhedloddfabaca alwoddeienw’nLamech

28Acynybymthegfedjiwbiliynydrydeddwythnosy cymeroddLamechwraigiddo’ihun,a’ihenwhioedd BetenosmerchBarakiʻil,merchbrawdeidad;acynyr wythnoshonnohiaanwydiddofab,acefeaalwoddei enwynNoa,ganddywedyd,‘Byddhwnynfynghysuro amfymhrydera’mhollwaith,acamyddaeara felltithioddyrArglwydd’

29Acarddiweddybedwareddjiwbiliarbymtheg,yny seithfedwythnosynychwechedflwyddyn[930AM] ohoni,bufarwAdda,achladdoddeihollfeibionefyng ngwladeigreadigaeth,acefeoeddycyntafigaeleigladdu ynyddaear

30Acroeddsaithdegmlyneddargollofiloflynyddoedd; oherwyddmaemiloflynyddoeddfelundiwrnodyn nhystiolaethynefoeddacamhynnyysgrifennwydam goedengwybodaeth:'Arydyddybwytewchohono, byddwchfarw.'Amyrheswmhwnnichwblhaodd flynyddoeddydiwrnodhwn;oherwyddbufarwynystody dyddhwnnw

31ArddiweddyjiwbilîhonlladdwydCainareiôlynyr unflwyddyn;oherwyddsyrthioddeidŷarno,abufarw yngnghanoleidŷ,alladdwydefganeigerrig;oherwyddâ charregyroeddwedilladdAbel,athrwygarregy lladdwydefmewnbarngyfiawn

32Amyrheswmhwnygorchmynnwydaryllechinefol: Gyda'rofferynymaedynynlladdeigymydogagefycaiff eiladd;ynôlymoddy'iclwyfodd,ynyrunmoddydelid agef'

33Acynybumedarhugain[1205AM]jiwbilicymerodd Noawraigiddo’ihun,a’ihenwoedd`Emzârâ,merch Râkê'êl,merchbrawdeidad,ynyflwyddyngyntafyny bumedwythnos[1207AM]:acynydrydeddflwyddyn ohonihiaesgoroddarSemiddo,ynybumedflwyddyn ohoni[1209AM]hiaesgoroddarHamiddo,acyny flwyddyngyntafynychwechedwythnos[1212AM]hia esgoroddarJaphethiddo

PENNOD5

1Aphanddechreuoddplantdynionluosiarwyneby ddaear,amerchedwedieugeniiddynt,gweloddangylion Duwhwyntarflwyddynbenodolo’rjiwbilihon,eubodyn brydferthi’wgweld;achymerasantwrageddiddynteu

hunainoblithyrhaiaddewisasant,aesgorasantiddynt feibion,acyroeddentyngewri.

2Achynyddoddanghyfraitharyddaearallygroddpob cnawdeiffordd,feldynionacanifeiliaidacanifeiliaidac adaraphopethsy'ncerddedaryddaearllygroddpobun ohonynteuffyrdda'ugorchmynion,adechreuasantddifaei gilydd,achynyddoddanghyfraitharyddaearacroeddpob dychymygmeddyliaupobdyn(fely'i)oeddfelly'nddrwg ynbarhaus

3ADuwaedrychoddaryddaear,acwelehiwedieillygru, aphobcnawdwedillygrueithrefniadau,aphawboeddar yddaearwedigwneudpobmathoddrwgoflaeneilygaid ef.

4Adywedoddybyddai’ndinistriodynaphobcnawdar wynebyddaearagreodd

5OndcafoddNoaffafrgerbronllygaidyrArglwydd.

6Acynerbynyrangylionaanfonasaiefearyddaear,yr oeddynddigythruddo’nfawr,arhoddoddorchymyni’w gwreiddioallano’uholllywodraeth,agorchmynnoddini eurhwymoymmhrifddyfnderoeddyddaear,acwelehwy wedi’urhwymoyneumysg,acwedi’ucadwarwahân

7Acynerbyneumeibionydaethgorchymynallanoflaen Eiwynebef,ydylideutaroâ'rcleddyf,a'usymudodditan ynefoedd

8Adywedodd,‘Nifyddfyysbrydynarosarddynambyth; oherwyddhwythauhefydyngnawd,abyddeudyddiauyn gantacugainmlynedd’

9Acanfonoddeigleddyfi’wmysg,felybyddaipobunyn lladdeigymydog;adechreuasantladdeigilyddnesiddynt ollsyrthioganycleddyfachaeleudinistriooddiary ddaear.

10Acyroeddeutadauyndystion(o'udinistr),acwedi hynfe'urhwymwydynnyfnderoeddyddaearambyth,hyd ddyddygondemniadmawr,panweithredirbarnarbawba lygrasanteuffyrdda'ugweithredoeddgerbronyr Arglwydd

11Acefeaddinistrioddbawbo’ulleoedd,acniadawydun ohonyntnadoeddefeyneifarnuynôleuhollddrygioni

12Acefeawnaethi'whollweithredoeddnaturnewydda chyfiawn,felnafyddentynpechuyneuhollnaturambyth, ondybyddentigydyngyfiawnpobunyneifathyn wastad

13Acmaebarnpawbwedi'iordeinioa'ihysgrifennuary tabledinefolmewncyfiawnder-sef(barn)pawbsy'n ymadaelâ'rllwybraordeiniwydiddyntgerddedynddo;ac osnarodiantynddo,maebarnwedi'ihysgrifennuibob creaduracibobrhywogaeth

14Acnidoesdimynynefoeddnacaryddaear,nacyny goleuninacynytywyllwch,nacynSheolnacynydyfnder, nacynlle’rtywyllwch(nadyw’ncaeleifarnu);a’uholl farnauhwyntwedieugorchymyna’uhysgrifennua’u cerfio.

15Fefyddynbarnupawb,ymawrynôleifawredd,a'r bachynôleifachder,aphobunynôleiffordd

16AcnidywEfeynunafyddynystyriedperson(unrhyw un),nacynunafyddynderbynrhoddion,osdywedEfey byddyngweithredubarnarbobun:osrhoddoddunbopeth syddaryddaear,nifyddynystyriedyrhoddionna'rperson (unrhywun),nacynderbyndimo'iddwylo,oherwydd barnwrcyfiawnywEfe.

17AcamblantIsraelymaewedi'iysgrifennua'iordeinio: Ostroantatomewncyfiawnder,byddynmaddaueuholl droseddauacynmaddaueuhollbechodau

18Ysgrifennwydacordeiniwydybyddyndangos trugareddibawbsy'ntroioddiwrtheuholleuogrwydd unwaithbobblwyddyn

19Acoranyrhollraialygroddeuffyrdda'umeddyliau cynydilyw,nidderbyniwydpersonnebondpersonNoa ynunig;oherwyddderbyniwydeibersonefarranei feibion,yrhaiaachubodd(Duw)rhagdyfroeddydilywo'i achosef;oherwyddyroeddeigalonyngyfiawnyneiholl ffyrdd,ynôlygorchymyniddo,acnidoeddwedigwyro oddiwrthddimaordeiniwydiddo.

20AdywedoddyrArglwyddybyddai’ndinistriopopeth oeddaryddaear,dynionacanifeiliaid,acanifeiliaidgwyllt, acadaryrawyr,a’rhynsy’nsymudaryddaear.A gorchmynnoddiNoawneudarchiddo,ermwyniddoei achubeihunrhagdyfroeddydilyw

21AgwnaethNoayrarchymmhobfforddfely gorchmynnoddEfeiddo,ynyseithfedjiwbilîarhugaino flynyddoedd,ynybumedwythnosynybumedflwyddyn (arylleuadnewyddo'rmiscyntaf).[1307AM]

22Acefeaaethimewnynychweched(flwyddyn)ohoni, [1308AM]ynyrailfis,arylleuadnewyddo'railfis,hyd yrunfedarbymtheg;acefeaaeth,aphawbaddygasom ato,i'rarch,a'rArglwydda'ichauoddo'rtuallanary seithfednosarbymtheg

23AcagoroddyrArglwyddsaithllifddorynefoedd,a genauffynhonnau’rdyfndermawr,saithgenauorannifer

24Adechreuoddyllifddoraudywalltdŵro'rnefoeddam ddeugaindiwrnodadeugainnos,achodioddffynhonnau'r dyfnderddyfroeddhefyd,nesbodyrhollfydynllawno ddŵr

25Achynyddoddydyfroeddaryddaear:Pymthegcufydd ycododdydyfroedduwchbenyrhollfynyddoedduchel,a chodwydyrarchuwchbenyddaear,asymudoddarwyneb ydyfroedd.

26Abu’rdŵryndrechna’rddaearambummis,sefcanta hannerdiwrnod

27AcaethyrarchacarhosoddarbenLubar,uno fynyddoeddArarat

28Ac(arylleuadnewydd)ynypedweryddmiscaewyd ffynhonnau'rdyfndermawrachaewydllifddorau'rnefoedd; acarylleuadnewyddynyseithfedmisagorwydhollenau dyfnderoeddyddaear,adechreuoddydŵrddisgyni'r dyfnderisod.

29Acarleuadnewyddydegfedmisgwelwydcopaony mynyddoedd,acarleuadnewyddymiscyntafdaethy ddaeari’wgweld

30Adiflannoddydyfroeddoddiaryddaearynybumed wythnosynyseithfedflwyddyn[1309AM]ohoni,acaryr ailddyddarbymthego'railfisyroeddyddaearynsych.

31Acaryseithfedarhugainohoniagoroddyrarch,ac anfonoddallanohonianifeiliaid,acanifeiliaid,acadar,a phobpethsymudol

PENNOD6

1Acarylleuadnewyddo'rtrydyddmisaethallano'rarch, acadeiladoddallorarymynyddhwnnw.

2Acefeawnaethgymoddrosyddaear,acagymeroddfyn gafr,acawnaethgymodâ’iwaeddrosholleuogrwyddy ddaear;canysdifethwydpopethafuarni,aceithrio’rrhai oeddynyrarchgydaNoa.

3Acefeaosododdeifrasteraryrallor,acagymeroddych, agafr,adafadamynnod,ahalen,athurtur,acepil colomen,acaosododdaberthpoetharyrallor,aca dywalltoddarnioffrwmwedieigymysguagolew,aca daenoddwin,acadaenoddthusdrosbopeth,acabaroddi arogldagodi,yndderbyniolgerbronyrArglwydd 4AcarogloddyrArglwyddyraroglda,acfewnaeth gyfamodagefnafyddaidilywmwyachiddinistrio'r ddaear;napheidiaihollddyddiau'rddaear-amserhaua chynaeafu-byth;nanewidiaioerfelagwres,ahafagaeaf, adyddanoseutrefn,napheidiaentambyth

5‘Achwythau,amlhewchacamlhewcharyddaear,ac ymledwcharni,abyddwchynfenditharniByddafyn ysbrydolieichofna'chbrawymmhopethsyddaryddaear acynymôr.’

6Acwele,rhoddaisichwibobbwystfil,aphobpeth asgellog,aphobpethsy'nsymudaryddaear,a'rpysgodyn ydyfroedd,aphobpethbwyd;felyperlysiaugwyrdd, rhoddaisichwibobpethi'wfwyta

7Ondnifwytewchgig,ynghydâ'ieinioes,ynghydâ'r gwaed;canysymaeeinioespobcnawdynygwaed,rhagi waedeicheinioesaugaeleiofynArlawpobdyn,arlaw pob(anifail)ygofynnafwaeddyn

8Pwybynnagadywalltowaeddyntrwyddyn,eiwaedef adywalltir;oherwyddarddelwDuwygwnaethefeddyn 9Achwi,amlhewch,acamlhewcharyddaear’ 10AthyngoddNoaa'ifeibionnafwytaentunrhywwaeda fyddaimewnunrhywgnawd,acefeawnaethgyfamod gerbronyrArglwyddDduwambythtrwyholl genedlaethau'rddaearynymishwn.

11Amyrheswmhwnyllefaroddwrthytamwneuthur cyfamodâmeibionIsraelynymishwnarymynyddtrwy lw,acamdaenellugwaedarnyntoherwyddholleiriau'r cyfamodawnaethyrArglwyddâhwyntambyth

12Acysgrifennwydydystiolaethhonamdanoch,fely dylecheichadw’nbarhaus,felnafwytewchwaed anifeiliaidnacadarnagwarthegarunrhywddiwrnodyn ystodhollddyddiau’rddaear;a’rdynafwytaowaed anifeiliaidnagwarthegnacadarynystodhollddyddiau’r ddaear,efa’ihadaddiwreiddiro’rtir

13AgorchmynnaifeibionIsraelbeidioâbwytagwaed,fel ybyddoeuhenwaua'uhadgerbronyrArglwyddeinDuw ynwastadol

14Acnidoesterfynarygyfraithhon,oherwyddmaehi ambythByddantyneichadwdrwygydoleucenedlaethau, felygallantbarhauiweddïoareichrhanâgwaedoflaen yrallor;bobdyddacaramseryborea'rhwyrbyddantyn ceisiomaddeuantareichrhanyndragwyddolgerbronyr Arglwydd,felygallanteichadwapheidioâchaeleu diwreiddio

15AcefearoddoddarwyddiNoaa'ifeibionnafyddai dilywaryddaearmwyach

16Gosododdeifwaynycwmwlynarwyddo'rcyfamod tragwyddol,nafyddaidilywetoaryddaeari'wdinistrio hollddyddiau'rddaear

17Amyrheswmhwnymaewedi'iordeinioa'iysgrifennu aryllechinefol,ydylentddathlugŵylyrwythnosauyny

mishwnunwaithyflwyddyn,iadnewyddu'rcyfamodbob blwyddyn.

18Adathlwydyrhollŵylhonynynefoeddoddyddy greadigaethhydddyddiauNoa-chwecharhugainojiwbili aphumwythnosoflynyddoedd[1309-1659AM]:a chadwoddNoaa'ifeibionhiamsaithjiwbiliacunwythnos oflynyddoedd,hydddyddmarwolaethNoa,acoddydd marwolaethNoafewnaetheifeibionddiddymu(hi)hyd ddyddiauAbraham,acmaentynbwytagwaed

19OndcadwoddAbrahamef,acIsaacaJacoba'iblanthyd dyddyddiaudi,acyndyddyddiaudianghofioddmeibion Israelefnesichwieiddathluetoarymynyddhwn 20AgorchymynifeibionIsraelgadw’rŵylhonymmhob cenhedlaeth,ynorchymyniddynt:undiwrnodyny flwyddyn,ynymishwn,ydathlantyrŵyl

21Oherwyddgŵylyrwythnosauagŵylyffrwythau cyntafydyw:mae'rŵylhonynddeublygaconaturddeuol: ynôlyrhynsyddwedi'iysgrifennua'igerfioamdano, dathlwchhi.

22Oherwyddyrwyfwediysgrifennuynllyfrygyfraith gyntaf,ynyrhynaysgrifennaisiti,ydylettieiddathluyn eidymor,undiwrnodynyflwyddyn,acegluraisitiei aberthaufelydylaiplantIsraeleucofioa'udathludrwyeu cenedlaethauynymishwn,undiwrnodymmhob blwyddyn.

23Acarleuadnewyddymiscyntaf,acarleuadnewyddy pedweryddmis,acarleuadnewyddyseithfedmis,acar leuadnewyddydegfedmisymaedyddiau’rcof,a dyddiau’rtymhorauymmhedwarrhaniadyflwyddyn Ysgrifennwydyrhaina’ugorchymynyndystiolaetham byth.

24ANoaa'uhordeinioddiddo'ihunynwyliaudrosy cenedlaethauambyth,felymaenttrwyhynnywedidodyn goffadwriaethiddoef.

25Acarylleuadnewyddo'rmiscyntafgorchmynnwyd iddowneudarchiddo'ihun,acarydiwrnodhwnnw sychoddyddaearacagorodd(yrarch)agweloddyddaear.

26Acarleuadnewyddypedweryddmiscaewydgenau dyfnderoeddydyfnderisodAcarleuadnewyddyseithfed misagorwydhollenaudyfnderoeddyddaear,a dechreuoddydyfroeddddisgyniddynt

27Acarylleuadnewyddo'rdegfedmisgwelwydcopaon ymynyddoedd,acroeddNoaynllawen.

28Acamyrheswmhwny'uhordeinioddefeiddo'ihunyn wyliauercofambyth,acfellyymaentwedi'uhordeinio 29Agosodasanthwyarytabledinefol,pobunâthair wythnosarddeg;ouni'rllall(pasiodd)eucoffadwriaeth, o'rcyntafi'rail,aco'raili'rtrydydd,aco'rtrydyddi'r bedwaredd

30Abyddhollddyddiau'rgorchymynynddwywythnosa hannercantoddyddiau,a(byddyrhainyngwneud)y flwyddyngyfanyngyflawn.Fellyymaewedi'igerfioa'i ordeinioarytabledinefol

31Acnidoesesgeuluso(ygorchymynhwn)amun flwyddynnacoflwyddyniflwyddyn

32AgorchymynifeibionIsraelgadw’rblynyddoeddynôl ycyfrifiadhwntrichantachwedegpedwardiwrnod,a bydd(yrhain)ynflwyddyngyflawn,acnifyddantyntarfu areihamsero’idyddiauaco’igwyliau;oherwyddbydd popethyndigwyddynddyntynôleutystiolaeth,acni

fyddantynhepgorunrhywddiwrnodnacyntarfuar unrhywwyliau.

33OndosesgeulusantacnafyddantyneucadwynôlEi orchymyn,ynabyddantyntarfuareuholldymhoraua byddyblynyddoeddyncaeleusymudo'r(drefn)hon,[a byddantyntarfuarytymhorauabyddyblynyddoeddyn caeleusymud]abyddantynesgeulusoeuhordinhadau

34AbyddhollblantIsraelynanghofioacnifyddantyn dodohydilwybryblynyddoedd,acynanghofio'r lleuadaunewydd,a'rtymhorau,a'rSabothauabyddantyn myndargyfeiliornynghylchholldrefnyblynyddoedd

35Oherwyddmiwn,acohynymlaenybyddafynei fynegiiti,acnido’mdyfeisiofyhunymae;oherwyddy mae’rllyfrwedi’iysgrifennugerfymron,acaryllechi nefolymaerhaniadydyddiauwedi’iordeinio,rhagiddynt anghofiogwyliau’rcyfamodarhodioynôlgwyliau’r Cenhedloeddynôleucamgymeriadacynôleu hanwybodaeth

36Oherwyddbyddrhaiafyddynsicrowneudarsylwadau o'rlleuad-sutmaehi'ntarfuarytymhorauacyndodi mewnoflwyddyniflwyddynddengniwrnodynrhy gynnar.

37Amyrheswmhwnydaw'rblynyddoeddarnyntpan fyddantynaflonyddu(ydrefn),acyngwneud(diwrnod) ffiaiddynddiwrnodydystiolaeth,adiwrnodaflanyn ddiwrnodgŵyl,abyddantyncymysgu'rhollddyddiau,y sanctaiddâ'raflan,a'rdiwrnodaflanâ'rsanctaidd; oherwyddbyddantynmyndargamoranymisoedda'r Sabothaua'rgwyliaua'rjiwbilîau

38Amyrheswmhwnyrwyfyngorchymynacyntystioi ti,ygellidydystiolaethuiddynt;oherwyddarôldy farwolaethbydddyblantyneuhaflonyddu,felnafyddant yngwneudyflwyddynyndrichantachwedegaphedwar diwrnodynunig,acamyrheswmhwnybyddantynmynd argamynghylchylleuadaunewydda'rtymhoraua'r Sabothaua'rgwyliau,abyddantynbwytapobmathowaed gydaphobmathogig.

PENNOD7

1Acynyseithfedwythnosynyflwyddyngyntaf[1317 AM]ohoni,ynyjiwbilihon,plannoddNoawinwyddary mynyddllegorffwysoddyrarch,o'renwLubar,uno FynyddoeddArarat,achynhyrchasantffrwythyny bedwareddflwyddyn,[1320AM]acefeawarchododdeu ffrwyth,aca'icasgloddynyflwyddynhonynyseithfed mis

2Acefeawnaethwinohono,aca’irhoddoddmewnllestr, aca’icadwoddhydybumedflwyddyn,[1321AM]hydy dyddcyntaf,arylleuadnewyddo’rmiscyntaf

3Acfeddathluddddyddyrŵylhonâllawenydd,acfe wnaethaberthpoethi'rArglwydd,unychifancacun hwrdd,asaithoddefaid,pobunynflwyddoed,amyn geifr,ermwyngwneudcymodtrwyddyntdrosto'ihuna'i feibion

4Acefeabaratôddymynyngyntaf,acaosododdbetho’i waedarycigoeddaryrallorawnaethefe,a’rhollfraster aosododdaryrallorllegwnaethefe’raberthpoeth,a’rych a’rhwrdda’rddafad,acaosododdeuhollgnawdaryr allor.

5Acefeaosododdeuholloffrymauwedieucymysguag olewarni,acwedihynnyefeadaenelloddwinarytâna wnaethaiefeo'rblaenaryrallor,acaosododdarogldarth aryrallor,acabaroddiaroglmelysesgynyndderbyniol gerbronyrArglwyddeiDduw.

6Acefealawenhaoddacayfoddo’rgwinhwn,efea’i blantâllawenydd

7Abuhwyr,acaethi'wbabell,acynfeddwgorweddoddi lawrachysgu,acyroeddynnoethyneibabelltraoeddyn cysgu

8AgweloddHameidadNoaynnoeth,acaethallanaca fynegoddi'wddaufrawdallan

9AchymeroddSemeiwisg,acagododd,efeaJaffeth,ac aosodasantywisgareuhysgwyddau,acaaethantynôl, acaorchuddioasantgywilyddeutad,a’uhwynebauynôl 10AdeffrôddNoao’igwsg,agwybodyrhollbethaua wnaetheifabieuengafiddo;acefeafelltithioddeifab,ac addywedodd:MelltigedigfyddoCanaan;caethwasfyddo i’wfrodyr.

11AcefeafendithioddSem,acaddywedodd: ‘BendigedigfyddoArglwyddDduwSem,aChanaanfydd eiwas.’

12DuwahelaethaJaffeth,aDuwadrigynnhrigfaSem,a Chanaanafyddeiwas’

13AgwyddaiHamfodeidadwedimelltithioeifab ieuengaf,acyroeddynflinamiddofelltithioeifabAcefe aymadawoddoddiwrtheidad,efea'ifeibiongydagef, CusaMisraimaPhutaChanaan.

14Acadeiladoddddinasiddo'ihun,agalwoddeihenwar ôlenweiwraigNe'elatama'uk

15AgweloddJaffethhyn,achenfigennoddwrtheifrawd, acadeiladoddyntauddinasiddo’ihun,agalwoddeihenw arôlenweiwraigynAdataneses

16ASemadrigoddgyda’idadNoa,acaadeiladodd ddinasynagosateidadarymynydd,acaalwoddeihenw hiarôlenweiwraigSedeqetelebab

17Acwele,ytairdinashynsyddgerMynyddLubar; Sedeqetelebabynwynebu'rmynyddareiddwyrain;a Na'eltama'ukareidde;'Adatan'esestua'rgorllewin

18AdymafeibionSem:Elam,acAssur,acArffacsad ganwydhwn(ymab)ddwyflyneddarôlydilywaLud, acAram

19MeibionJaffeth:Gomer,Magog,Madai,Javan,Tubal, Mesech,aTiras:dymafeibionNoa

20Acynyrwythfedjiwbilîarhugain[1324-1372AM] dechreuoddNoaorchymynifeibioneifeibionyr ordinhadaua'rgorchmynion,a'rhollfarnedigaethaua wyddai,acanogoddeifeibionigadwcyfiawnder,aci orchuddiocywilyddeucnawd,acifendithioeuCreawdwr, acanrhydeddutadamam,acharueucymydog,a gwarchodeuheneidiaurhaggodinebacaflendidaphob anwiredd.

21Oherwyddytriphethhynydaethydilywaryddaear, sefoherwyddygodineblleaethyGwylwyrynerbyn cyfraitheudedfrydauibuteinioarôlmercheddynion,a chymrydiddynteuhunainwrageddo'rhollraia ddewisasant:ahwyawnaethantddechrauaflendid.

22AhwyagenhedlasantfeibionyNaffidim,acyroeddent ollynannhebyg,acaddifasanteigilydd:alladdoddy CewriyNaffidim,alladdoddyNaffidimyrEljo,a dynolrywyrEljo,acundynarall

23Aphobunawerthoddeihuniweithianuanwireddaci dywalltllawerowaed,allanwydyddaearaganwiredd.

24Acwedihynypechasantynerbynyranifeiliaida'radar, aphobpethsy'nsymudacyncerddedaryddaear:a thywalltwydllawerowaedaryddaear,aphobdychymyga dymuniaddynionaddychmygoddwageddadrygioniyn barhaus

25AdinistrioddyrArglwyddbopethoddiarwyneby ddaear;oherwydddrygionieugweithredoedd,acoherwydd ygwaedadywalltasantyngnghanolyddaear,dinistriodd efebopeth

26‘Agadawydni,fiachithau,fymeibion,aphopetha aethgydanii’rarch,acwele,gwelafeichgweithredoedd o’mblaennadydychyncerddedmewncyfiawnder: oherwyddarlwybrdinistryrydychwedidechraucerdded, acyrydychynymwahanuoddiwrtheichgilydd,acyn genfigennuso’chgilydd,ac(fellyymae’ndigwydd)nad ydychmewncytgord,fymeibion,pobunâ’ifrawd’ 27Oherwyddyrwyfyngweld,acwele,mae'rcythreuliaid wedidechraueutwylloyneicherbynchiacynerbyneich plant,acynawryrwyfynofniareichrhan,ybyddwchar ôlfymarwolaethyntywalltgwaeddynionaryddaear,acy byddwchchwithauhefydyncaeleichdinistriooddiar wynebyddaear

28Oherwyddpwybynnagadywalltowaeddyn,aphwy bynnagafwytaowaedunrhywgnawd,fe'idifethirigyd oddiaryddaear

29Acniadawirnebafwytaowaed,neuadywalltgwaed dynaryddaear,acniadawiriddonebhadnadisgynyddion ynbywdanynefoedd;oherwyddiSheolybyddantyn mynd,acilecondemniadybyddantyndisgyn,aci dywyllwchydyfnderybyddantigydyncaeleusymud ganfarwolaethdreisgar

30Niwelirgwaedarnocho'rhollwaedafyddynoyrholl ddyddiauylladdochunrhywfwystfilodneuwarthegneu bethbynnagsy'npryfedaryddaear,agwnewchwaithda i'cheneidiautrwyorchuddio'rhynadywalltwydarwyneb yddaear

31Acnafyddwchfelyrhwnsy'nbwytaâgwaed,ond gwyliwchrhaginebfwytagwaedo'chblaen: gorchuddiwchygwaed,oherwyddfelhyny gorchmynnwydimidystiolaethuichwiaci'chplant, ynghydâphobcnawd.

32Apheidiwchâgadaeli'renaidgaeleifwytagyda'r cnawd,rhagi'chgwaed,sefeichbywyd,gaeleiofyngan unrhywgnawda'idywalltaryddaear.

33Oherwyddnifyddyddaearynlâno'rgwaeda dywalltwydarni;oherwyddtrwywaedyrhwna'i tywalltoddynunigypuriryddaeardrwyeiholl genedlaethau

34Acynawr,fymhlant,gwrandewch:gweithredwchfarn achyfiawnder,fely’chplannirmewncyfiawnderdros wynebyrhollddaear,a’chgogoniantyncaeleiddyrchafu gerbronfyNuw,yrhwna’mhachuboddrhagdyfroeddy dilyw

35Acwele,ewchacadeiladwchichieichhunain ddinasoedd,aphlannwchynddyntyrhollblanhigionsydd aryddaear,ahefydyrhollgoedffrwythlon

36Amdairblyneddnichesglirffrwythpopethafwyteir: acynybedwareddflwyddyncyfrifireiffrwythyn sanctaidd[abyddantynoffrymu'rblaenffrwyth],yn

dderbyniolgerbronyDuwGoruchaf,agreoddnefadaear aphobpeth.Byddediddyntoffrymu'nhelaethflaenffrwyth ygwina'rolew(fel)blaenffrwytharalloryrArglwydd,yr hwnsy'neidderbyn,a'rhynafyddarôl,gadewchi weisiontŷ'rArglwyddfwytaoflaenyrallorsy'nei dderbyn(i)

37Acynybumedflwyddyngwnewchyrhyddhadfely rhyddhewchefmewncyfiawnderauniondeb,abyddwch yngyfiawn,abyddpopethablannwchynffynnu

38CanysfelhynygorchmynnoddEnoch,tadeichtad,i Methuselaheifab,aciMethuselaheifabLamech,a Lamechaorchmynnoddimiyrhollbethauaorchmynnodd eidadauiddo.

39Arhoddaffinnauorchymynichwi,fymeibion,fely gorchmynnoddEnochi’wfabynyjiwbilîcyntaf:traoedd yndalynfyw,yseithfedyneigenhedlaeth,gorchmynnodd athystiolaethoddi’wfabacifeibioneifeibionhydddydd eifarwolaeth’

PENNOD8

1Ynynawfedjiwbiliarhugain,ynyrwythnosgyntaf, [1373AM]arddechrauhi,cymeroddArffacsadwraig iddo’ihun,a’ihenwoeddRasuʻeja,merchSusan,merch Elam,ahiaanwydiddofabynydrydeddflwyddynynyr wythnoshon,[1375AM]acefeaalwoddeienw’nKainam 2Athyfoddymab,adysgoddeidadiddoysgrifennu,ac aethigeisiolleiddo'ihunlleygallaigipiodinasiddo'ihun.

3Acefeaganfuysgrifenagerfiodd(cenedlaethau) blaenorolarygraig,acaddarllenoddyrhynoeddarni,ac a'itrawsgrifioddaphechoddo'iherwydd;oherwyddyr oeddyncynnwysdysgeidiaethyGwylwyrynunolâpha unyroeddentynarferarsylwiarwyddionyrhaula'rlleuad a'rsêrymmhobarwyddo'rnefoedd.

4Acysgrifennoddefeefeilawr,acniddywedoddddim amdano;oherwyddyroeddynofnisiaradâNoaamdano, rhagiddoddigioagefo'iherwydd.

5Acynyddegfedjiwbiliarhugain,[1429AM]ynyrail wythnos,ynyflwyddyngyntafohoni,cymeroddwraig iddo’ihun,a’ihenwhioeddMelca,merchMadai,mab Jaffeth;acynybedwareddflwyddyn[1432AM] cenhedloddfab,agalwoddeienw’nSela;oherwydd dywedodd:‘Ynwir,anfonwydfi.’

6[Acynybedwareddflwyddynyganwydef],athyfodd Selaifyny,acagymeroddwraigiddo'ihun,a'ihenwhi oeddMu'ak,merchCesed,brawdeidad,ynyrunfed jiwbiliarhugain,ynybumedwythnos,ynyflwyddyn gyntaf[1499AM]ohoni.

7Ahiaesgoroddarfabiddoynybumedflwyddyn[1503 AM]ohoni,acefeaalwoddeienwefynEber:acefea gymeroddwraigiddo’ihun,a’ihenwhioedd‘Azûrâd, merchNebrod,ynydrydeddflwyddynarhugaino’r flwyddynhonno,ynyseithfedwythnos,ynydrydedd flwyddynohoni[1564AM]

8Acynychwechedflwyddyn[1567AM]ohynny,hia esgoroddarfabiddo,acefeaalwoddeienwefPeleg; oherwyddynydyddiauyganedefe,dechreuoddmeibion Noarannu'rddaearrhyngddynteuhunain:amhynyy galwoddefeeienwefPeleg

9Arhannasant(hynny)yngyfrinacholrhyngddynteu hunain,a'iadroddiNoa

10Abuarddechrau’rdrydeddarhugainojiwbili[1569 AM]iddyntrannu’rddaearyndairrhan,iSemaHama Japheth,ynôletifeddiaethpobun,ynyflwyddyngyntaf ynyrwythnosgyntaf,panoeddunohonomniaanfonwyd, gydahwynt.

11Acefeaalwoddareifeibion,ahwya’uplantanesasant ato,acefearannoddyddaearynylotiau,yrhaiyroeddei drimabi’wmeddiannu,acaestynnasanteudwylo,aca gymerasantyrysgrifenofynwesNoaeutad

12AdaethallanaryrysgrifenfelrhandirShemganoly ddaearagymeraiefeynetifeddiaethiddo’ihunaci’w feibionamgenedlaethautragwyddoldeb,oganolcadwyn mynyddoeddRafa,oaberdŵrafonTina,acmaeeiranyn myndtua’rgorllewintrwyganolyrafonhon,acmae’n ymestynnesiddigyrraedddŵrydyfnderoedd,obaraiy mae’rafonhonynmyndallanacyntywallteidyfroeddi’r môrMe’at,acmae’rafonhonynllifoi’rmôrmawrA phopethsyddtua’rgogleddyweiddoJapheth,aphopeth syddtua’rdeyweiddoShem.

13Acmae'nymestynnesiddogyrraeddKaraso:maehyn ymmynwesytafodsy'nedrychtua'rde

14Acmaeeiranynymestynarhydymôrmawr,acmae'n ymestynmewnllinellsythnesiddigyrraeddgorllewiny tafodsy'nedrychtua'rde:oherwyddenw'rmôrhwnyw tafodMôryrAifft.

15Acmae'ntroiofanhyntua'rdetuagataberymôrmawr arlan(ei)ddyfroedd,acmae'nymestyni'rgorllewini'Afra, acmae'nymestynnesiddogyrraedddyfroeddafonGihon, aci'rdeoddyfroeddGihon,atlannau'rafonhon

16Acmae'nymestyntua'rdwyrain,nesiddogyrraedd GarddEden,i'rdeohoni,[i'rde]acoddwyrainhollwlad Edena'rhollddwyrain,mae'ntroitua'rdwyrainacyn myndymlaennesiddogyrraedddwyrainymynyddo'renw Rafa,acmae'ndisgynilanaberafonTina.

17TrwygoelbrenydaethygyfranhonallaniSema'i feibion,felybyddentyneimeddiannuambyth,trwyei genedlaethauefambyth.

18AllawenychoddNoafodygyfranhonwedidodiSem aci'wfeibion,achofioddyrhollbethaualefarasaiâ'ienau mewnproffwydoliaeth;oherwydddywedodd:'Bendigedig fyddoArglwyddDduwSem,abyddedi'rArglwydddrigo ynnhrigfaSem'

19AcefeawyddaifodGarddEdenynsanctaiddy sancteiddiaf,acyndrigfa'rArglwydd,aMynyddSinaiyn ganolyranialwch,aMynyddSeionynganolbogaily ddaear:crëwydytrihynynlleoeddsanctaiddynwynebuei gilydd

20AcefeafendithioddDduwyduwiau,yrhwnaroddes airyrArglwyddyneienauef,a’rArglwyddambyth

21Acefeawyddaifodrhanfendigedigabendithwedidod iSema'ifeibiondrosycenedlaethauambythholldir EdenaholldiryMôrCoch,aholldirydwyrainacIndia, acaryMôrCocha'ifynyddoedd,aholldirBashan,aholl dirLebanonacynysoeddKaftur,ahollfynyddoeddSanir acAmana,amynyddoeddAssyrynygogledd,aholldir Elam,Assyr,aBabel,aSusanaMaedai,ahollfynyddoedd Ararat,a'rhollranbarthytuhwnti'rmôr,syddytuhwnti fynyddoeddAssyrtua'rgogledd,tirbendigedigaceang,a'r cyfansyddynddoynddaiawn

22AciHamydaethyrailranallan,ytuhwnti'rGihon tua'rdei'rddeo'rArdd,acmae'nymestyntua'rdeacmae'n

ymestynihollfynyddoeddtân,acmae'nymestyntua'r gorllewinifôr'Atelacmae'nymestyntua'rgorllewinnes iddogyrraeddmôrMa'uk-ymôrhwnnwymaepopeth nadyw'ncaeleiddinistrioyndisgyniddo.

23Acmae'nmyndymlaentua'rgogleddiderfynauGadir, acmae'nmyndymlaeniarfordirdyfroeddymôri ddyfroeddymôrmawrnesiddinesáuatafonGihon,acyn myndarhydafonGihonnesiddigyrraeddochrddeGardd Eden

24Adyma'rtiraddaethallaniHamfelyrhanyroeddi'w meddiannuambythiddo'ihuna'ifeibiontrwyeu cenedlaethauambyth

25AciJaffethydaethydrydeddranytuhwntiafonTina i'rgogleddoall-lifeidyfroedd,acmae'nymestyntua'r gogledd-ddwyrainihollranbarthGog,aci'rhollwladi'r dwyrainohoni.

26Acmae'nymestyntua'rgogledd,acmae'nymestyni fynyddoeddQelttua'rgogledd,athuagatfôrMa'uk,ac mae'nmyndallani'rdwyrainoGadirhydatardaldyfroedd ymôr

27Acmae'nymestynnesiddoagosáuatorllewinFaraac mae'ndychwelydtuagat'Aferag,acmae'nymestyntua'r dwyrainiddyfroeddmôrMe'at

28Acmae'nymestyniardalafonTinaigyfeiriadgogleddddwyreiniolnesiddiagosáuatffineidyfroeddtuagat fynyddRafa,acmae'ntroitua'rgogledd

29Dyma'rtiraddaethallaniJaffetha'ifeibionfelrhano'i etifeddiaethafyddai'neimeddiannuiddo'ihuna'ifeibion, droseucenedlaethauambyth;pumynysfawr,athirmawr ynygogledd

30Ondmaehi'noer,agwladHamynboeth,acnidyw gwladSemynboethnacynoer,ondmaehi'ngymysgeddo oerfelagwres

PENNOD9

1ArhannoddHamymhlitheifeibion;adaethygyfran gyntafiCustua’rdwyrain,aci’rgorllewinohonoi Misraim,aci’rgorllewinohonoiPut,aci’rgorllewin ohonoarymôriCanaan.

2ArhannoddSemhefydymhlitheifeibion,adaethy gyfrangyntafallaniHama'ifeibion,i'rdwyrainoafon Tigrishydnesymae'nagosáuatydwyrain,hollwladIndia, acaryMôrCochareiglannau,adyfroeddDedan,aholl fynyddoeddMebriacEla,ahollwladSusana'rcyfansydd arlanPharnachydatyMôrCochacafonTina.

3AciAssyrydaethyrailDdaear,hollwladAssyr,Ninefe aSinar,hydatffinIndia,acymae'nesgynacyn amgylchynu'rafon

4AciArffacsadydaethydrydeddran,holldirrhanbarthy Caldeaidi'rdwyraino'rEwffrates,sy'nffinioâ'rMôrCoch, ahollddyfroeddyranialwchgerllawtafodymôrsy'n edrychtua'rAifft,holldirLibanusaSaniracAmanahydat ffinyrEwffrates

5AciAramydaethybedwareddran,hollwlad MesopotamiarhwngTigrisacEwffratesi'rgogleddo'r CaldeaidhydatffinmynyddoeddAssyriaagwladArara.

6AdaethiLudybumedran,mynyddoeddAssyriaa'r cyfanaberthynaiiddynthydnesycyrhaedda'rMôrMawr, ahydnesycyrhaedda'rdwyrainoAssyriaeifrawd.

7ArhannoddJaffethhefyddireietifeddiaethymhlithei feibion.

8AdaethyrhangyntafallaniGomeri'rdwyrainoochry gogleddhydafonTina;acynygogledddaethallani Magoghollrannaumewnolygogleddnesiddogyrraedd môrMe'at

9AdaethMadaiallanfeleigyfranef,sefiddofedduo'r gorllewino'iddaufrawdhydyrynysoedd,achyd arfordiroeddyrynysoedd

10AciJavanydaethybedwareddran,pobynysa'r ynysoeddsyddtuatherfynLud

11AciTubalydaethybumedranyngnghanolytafod sy'nagosáuatffinrhanLudhydatyraildafod,i'r rhanbarthytuhwnti'raildafodhydatydrydedddafod

12AciMesechydaethychwechedran,yrhollranbarthy tuhwnti'rdrydeddiaithhydnesymae'nagosáui'rdwyrain oGadir

13AciTirasydaethyseithfedran,pedairynysfawryng nghanolymôr,sy'ncyrraeddhydatranHam[adaeth ynysoeddKamaturiallantrwygoelbrenifeibionArffacsad feleietifeddiaethef]

14AcfelhynyrhannoddmeibionNoai'wmeibionym mhresenoldebNoaeutad,acefea'urhwymoddhwyntoll trwylw,ganfelltithiopobunageisiaigipio'rrhannad oeddwedidisgyn(iddo)trwyeigoelbren.

15Adywedasantoll,‘Fellyybyddo;fellyybyddo’iddynt hwyeuhunaina’umeibionambythtrwyeucenedlaethau hydddyddyfarn,yrhwnybyddyrArglwyddDduwyneu barnuâchleddyfacâthânamhollddrygioniaflaneu camgymeriadau,yrhwnymaentwedillenwi’rddaearâ throseddacaflendidacanfoesoldebaphechod.

PENNOD10

1Acynnhrydyddwythnosyjiwbilîhon,dechreuoddy cythreuliaidaflanarwainplantmeibionNoaargyfeiliorn, a'ugwneudigyfeiliornia'udifetha.

2AdaethmeibionNoaateutadNoa,adywedasantwrtho amycythreuliaidoeddynarwainargyfeiliornacyndallu acynlladdmeibioneifeibion.

3AcefeaweddïoddgerbronyrArglwyddeiDduw,aca ddywedodd:‘Duwysbrydionpobcnawd,addangosaist drugareddimi.Aca’mhachubaista’mmeibionrhag dyfroeddydilyw,Acna’mperaistiddifethafely gwnaethostifeibionygolled;Oherwyddbudyrasynfawr tuagataf,Abudydrugareddynfawri’mhenaid;Bydded dyrasynddyrchafuarfymeibion,Acnafyddedi ysbrydiondrygionuslywodraethudrostynt,Rhagiddynteu dinistriooddiaryddaear’

4Ondbendithiafia'mmeibion,felygallomgynyddua lluosogiallenhau'rddaear

5AThiawyddostsutygweithredoddDyWylwyr,tadau’r ysbrydionhyn,ynfynyddiaui:acoranyrysbrydionhyn sy’nfyw,carcharahwya’udalyngadarnynlle’r gondemniad,apheidiaâgadaeliddyntddwyndinistrar feibiondywas,fyNuw;oherwyddmae’rrhainynfaleisus, acwedi’ucreuermwyndinistrio.

6Acnafyddediddyntlywodraethudrosysbrydionybyw; oherwyddTiynunigaallarferarglwyddiaethdrostyntAc nafyddedganddyntawdurdoddrosfeibionycyfiawno hynymlaenacambyth’

7AgorchmynnoddyrArglwyddeinDuwinnirwymo pawb.

8Adaethpennaethyrysbrydion,Mastêmâ,adywedodd: ‘Arglwydd,Creawdwr,gadewchiraiohonyntarosgerfy mron,agadewchiddyntwrandoarfyllais,agwneud popethaddywedafwrthynt;oherwyddosnaadewirrhai ohonyntimi,nifyddafyngallugweithredupŵerfy ewyllysarfeibiondynion;oherwyddyrhainsyddargyfer llygreddacarwainargyfeiliorngerbronfymarn, oherwyddmawrywdrygionimeibiondynion’

9Adywedodd,‘Arhoswchyddegfedranohonyntgerei fronef,adisgynnwchnawrhanile’rgondemniad’

10AgorchmynnoddiunohonomddysguiNoaeuholl feddyginiaethau;oherwyddgwyddainafyddentyncerdded mewnuniondeb,nacynymdrechumewncyfiawnder

11AgwnaethomynôleiholleiriauEf:rhwymasomyr hollddrwgfaleisusynlle’rgondemniad,agadawsom ddegfedranohonyntermwyniddyntfodyndestuniSatan aryddaear.

12AceglurasomiNoahollfeddyginiaethaueuclefydau, ynghydâ'uhudoliaethau,sutygallaieuhiacháuâ pherlysiau'rddaear.

13AcysgrifennoddNoabobpethmewnllyfr,fely cyfarwyddasomefynghylchpobmathofeddyginiaeth Fellyyrhwystrwydyrysbrydiondrwgrhag(niweidio) meibionNoa

14AcefearoddesyrhollbethauaysgrifenasaiiSem,ei fabhynaf;canysyroeddyneigaruefynfwyna'iholl feibion

15ANoaahunoddgyda’idadau,achladdwydefar FynyddLubaryngngwladArarat.

16Cwblhaoddnawcantahanneroflynyddoeddynei fywyd,undegnawojiwbiliadwywythnosaphum mlynedd.[1659AM]

17Acyneifywydaryddaearrhagoroddarblantdynion aceithrioEnochoherwyddycyfiawnder,ynyrhwnyr oeddynberffaith.OherwyddordeiniwydswyddEnochyn dystiolaethigenedlaethau'rbyd,felydylaiadroddholl weithredoeddcenhedlaethigenhedlaeth,hydddyddyfarn 18Acynydrydeddarhugainfedjiwbili,ynyflwyddyn gyntafynyrailwythnos,cymeroddPelegwraigiddo’ihun, a’ihenwoeddLomnamerchSina’ar,ahiaesgoroddarfab iddoynybedwareddflwyddyno’rwythnoshon,acefea alwoddeienwefReu;oherwydddywedodd:‘Weleblant dynionwedimyndynddrwgtrwy’rbwriaddrygionuso adeiladuiddynteuhunainddinasathŵryngngwladSinar.’ 19OherwyddhwyaaethantowladArarattua’rdwyraini Sinar;oherwyddyneiddyddiauefyradeiladasantyddinas a’rtŵr,ganddywedyd,‘Ewch,gadewchinniesgyn trwyddii’rnefoedd’

20Adechreusantadeiladu,acynybedwareddwythnos gwnaethantfricsâthân,a'rbricsa'ugwasanaethoddyn garreg,a'rclaiygwnaethanteusmentioâ'igilyddoedd asffaltsy'ndodallano'rmôr,acallanoffynhonnaudŵr gwladSinar

21Ahwya'ihadeiladasant:triadeugainoflynyddoedd [1645-1688AM]yroeddentyneiadeiladu;eiledoedd203 ofricsen,acuchder(bricsen)oeddtrydyddun;eiuchder oedd5433ogufyddaua2balmwydd,a(hydunwaloedd) tairarddegostadiau(a'rtridegstadarall).

22AdywedoddyrArglwyddeinDuwwrthym:Wele,un boblydynt,ac(hyn)ymaentyndechraueiwneud,acyn awrnifydddimyncaeleiatalrhagddyntEwch,awni lawrachymysgueuhiaith,felnafyddantyndealliaithei gilydd,abyddantyncaeleugwasgaruiddinasoedda chenhedloedd,acnifyddunbwriadynarosgydahwy mwyachhydddyddyfarn’

23AdisgynnoddyrArglwydd,adisgynnonnigydagefi weldyddinasa'rtŵraadeiladasaiplantdynion

24Acefeaddrysoddeuhiaithhwynt,acniddeallasant iaitheigilyddmwyach,acynaypheidiasantagadeiladu'r ddinasa'rtŵr

25AmyrheswmhwnygelwirhollwladSinarynBabel, oherwyddynoydrysoddyrArglwyddholliaithplant dynion,acoddiynoygwasgarwydhwynti'wdinasoedd, pobunynôleiiaitha'igenedl.

26A’rARGLWYDDaanfonoddwyntnertholynerbyny tŵr,aca’idymchweloddaryddaear;acwele,yroedd rhwngAsyriaaBabilonyngngwladSinar;agalwasantei enwynDdymchweliad

27Ynybedwareddwythnosynyflwyddyngyntaf[1688 AM]arddechrau'rflwyddynhonnoynybedwareddar hugainojiwbili,gwasgarwydhwyowladSinar

28AcaethHama'ifeibioni'rwladyroeddi'wmeddiannu, yrhonagafoddefeynrhaniddoefyngngwladydeau.

29AgweloddCanaandirLibanushydafonyrAipht,ei fodynddaiawn,acnidaethidireietifeddiaethtua'r gorllewin(hynnyyw,tua)ymôr,acefeadrigoddyng ngwladLibanus,tua'rdwyraina'rgorllewinoderfynyr Iorddonenacoderfynymôr

30AdywedoddHameidad,aCusaMisraimeifrodyr wrtho:‘Tiaymsefydloddmewngwladnadyw’neiddotti, acnisyrthioddinitrwygoelbren:paidâgwneudhynny; oherwyddosgwneihynny,tia’thfeibionasyrthiyny wladacafelltithirtrwyderfysg;oherwyddtrwyderfysgyr ymsefydloch,athrwyderfysgysyrthiadyblant,athia ddiwreiddirambyth.’

31NathrigynnhrigfaSem;oherwyddiSemaci'wfeibion ydaethhyntrwyeurhandir

32Melltigedigwytti,amelltigedigfyddittiuwchlawholl feibionNoa,trwy'rfelltithygwnaethomeinrhwymoein hunaintrwydditrwylwymmhresenoldebybarnwr sanctaidd,acymmhresenoldebNoaeintad.’

33Ondniwrandawoddarnynt,acadrigoddyngngwlad LebanonoHamathhydfynedfa’rAifft,efea’ifeibionhyd ydyddhwn.

34Acamyrheswmhwnygelwirywladhonno'nCanaan

35AethJaffetha'ifeibiontua'rmôr,acymsefydluyng ngwladeurhandir,agweloddMadaiwladymôr,acni blesoddef,acefeaofynnodd(rhan)ganHamacAssurac Arffacsad,brawdeiwraig,acefeadrigoddyngngwlad Media,ynagosatfrawdeiwraighydydyddhwn.

36Acefeaalwoddeidrigfaef,athrigfaeifeibion,yn Media,arôlenweutadMadai

PENNOD11

1Acynybumedarhugainojiwbili,ynydrydedd wythnos,ynyflwyddyngyntaf[1681AM]ohoni, cymeroddReuwraigiddo'ihun,a'ihenwhioedd'Ôrâ, merch'Ûr,mabCesed,ahiaesgoroddarfabiddo,acefea

alwoddeienwefSêrôh,ynyseithfedflwyddyno'r wythnoshonynyjiwbilihon.[1687AM]

2AdechreuoddmeibionNoaryfelaynerbyneigilydd,i gaethgludoalladdeigilydd,athywalltgwaeddynionary ddaear,abwytagwaed,acadeiladudinasoeddcadarn,a muriau,athyrau,adechreuoddunigolionymddyrchafu uwchlaw'rgenedl,asefydludechreuadauteyrnasoedd,a myndiryfelpoblynerbynpobl,achenedlynerbyncenedl, adinasynerbyndinas,adechreuoddpawbwneuddrwg,a chaelarfau,adysgurhyfeli'wmeibion,adechreuasant gipiodinasoedd,agwerthucaethweisiongwrywaidda benywaidd

3Acadeiladodd'Úr,mabCesed,ddinas'ArayCaldeaid,a galwoddeihenwarôleienweihunacenweidadA gwnaethantiddynteuhunainddelweddautawdd,ac addolasantbobunyreilun,yddelwdawddawnaethant iddynteuhunain,adechreuasantwneuddelwaucerfiedig acefelychiadauaflan,acysbrydionmaleisusa'u cynorthwyodda'uhudoddigyflawnicamweddacaflendid. 4AgwnaethytywysogMastêmâymdrechiwneudhyni gyd,acanfonoddysbrydioneraill,yrhaiaosodwyddanei law,iwneudpobmathogamweddaphechod,aphobmath odrosedd,ilygruadinistrio,acidywalltgwaedary ddaear

5AmyrheswmhwnygalwoddenwSerôh,Serug, oherwyddpobunadroddatwneudpobmathobechoda throsedd

6Acefeadyfoddifyny,acadrigoddynUryCaldeaid,yn agosatdadmameiwraig,acaaddoloddeilunod,aca gymeroddwraigiddo’ihunynychwechedarhugaino jiwbili,ynybumedwythnos,ynyflwyddyngyntafohoni, [1744AM]a’ihenwhioeddMelca,merchKaber,merch brawdeidad

7AhiaesgoroddiddoNachor,ynyflwyddyngyntafo'r wythnoshon,acefeadyfoddacadrigoddynUry Caldeaid,a'idadaddysgoddiddoymchwilyCaldeaidi ddehongliarhagfynegi,ynôlarwyddionynefoedd.

8Acynyseithfedjiwbiliarhugainynychweched wythnos,ynyflwyddyngyntafohoni,[1800AM] cymeroddwraigiddo'ihun,a'ihenwoedd'Ijaska,merch NestagyCaldeaid

9AhiaesgoroddiddoTerahynyseithfedflwyddyno'r wythnoshon.[1806AM]

10AcanfonoddytywysogMastêmâgigfrainacadari ddifa'rhadaheuwydynytir,ermwyndinistrio'rtir,a dwynllafurplantdynion.Cynygallentaredigyrhad,fe'i casgloddycigfrainoddiarwynebyddaear

11AcamyrheswmhwnygalwoddefeeienwynTerah, oherwyddi'rcigfraina'radareugwneudynamddifada difaeuhad

12Adechreuoddyblynyddoeddfodynddiffrwyth, oherwyddyradar,ahwyaddifasanthollffrwythycoedo'r coed:dimondtrwyymdrechfawrygallentachubychydig ohollffrwythyddaearyneudyddiau

13Acynynawfedjiwbiliarhugainhon,ynyrailwythnos ynyflwyddyngyntaf,[1870AM]cymeroddTerahwraig iddo'ihun,a'ihenwoeddEdna,merchAbram,merch chwaereidadAcynyseithfedflwyddyno'rwythnoshon [1876AM]hiaesgoroddarfabiddo,acefeaalwoddei enwefAbram,wrthenwtadeifam;

14oherwyddyroeddwedimarwcyni'wferchfeichiogi mab.

15Adechreuoddybachgenddeallgwallau’rddaearaaeth argyfeiliornarôldelwaucerfiedigacarôlaflendid,a dysgoddeidadiddoysgrifennu,acyroeddynddwy wythnosoed,[1890AM]acfeymwahanoddoddiwrthei dad,felnaallaiaddolieilunodgydagef

16AcefeaddechreuoddweddïoarGreawdwrpobpethar iddoeiachubrhagcamgymeriadauplantdynion,acna fyddaieiranynsyrthioigamgymeriadarôlaflendida ffieidd-dra

17Adaethamserhauhadarytir,acaethantallangyda’i gilyddiamddiffyneuhadrhagycigfrain,acaethAbram allangyda’rrhaiaaeth,acyroeddybachgenynfachgen pedairarddegoed

18Adaethcwmwlogigfrainiddifa’rhad,arhedodd Abrami’wcyfarfodcyniddyntymsefydluaryddaear,a gwaeddoddarnyntcyniddyntymsefydluaryddaeari ddifa’rhad,adywedodd,‘Peidiwchâdisgyn:dychwelwch i’rlleydaethochohono,’acaethantymlaeniddychwelyd

19Acefeabaroddigymylau’rbraindroiynôlydiwrnod hwnnwsaithdegoweithiau,aco’rhollfraindrwy’rholl wladlle’roeddAbramynonithrigasantynogymaintagun 20Agweloddpawboeddgydagefdrwy’rhollwladefyn gweiddi,athroddyrhollfrainynôl,adaetheienwyn fawrynhollwladyCaldeaid

21Adaethatoyflwyddynhonyrhollraioeddyndymuno hau,acaethgydahwyntnesiamserhauddodiben:ahwy aheuasanteutir,a'rflwyddynhonnohwyaddygasant ddigonoŷdadref,abwytasant,acagafoddddigon 22Acynyflwyddyngyntafo'rbumedwythnos[1891AM] dysgoddAbramyrhaioeddyngwneudofferiychen,y crefftwyrmewnpren,agwnaethantlestruwchbenyddaear, ynwynebuffrâmyraradr,ermwynrhoi'rhadarno,a syrthioddyrhadilawroddiynoargyfranyraradr,a chafoddeiguddioynyddaear,acnidoeddentmwyachyn ofni'rcigfrain.

23Acfelhynygwnaethant(llestri)uwchbenyddaearar hollfframiau’raradr,aheuasantacaredigasantyrholldir, ynôlfelygorchmynnoddAbramiddynt,acnidoeddent mwyachynofni’radar

PENNOD12

1Abuynychwechedwythnos,ynyseithfedflwyddyn ohoni,[1904AM]iAbramddweudwrthTeraheidad,gan ddywedyd,'Dad!'

2Adywedodd,‘Wele,dymafi,fymab.’Adywedodd, 'Pagymorthabuddsyddinio'reilunodhynnyyrwytti'n euhaddoli, Achynpaunyrwytti'nymgrymu?

3Oherwyddnidoesysbrydynddynt, Oherwyddffurfiaumudydynt,achamgymeriadygalon Peidiwchâ'uhaddoli:

4AddolwchDduw'rnefoedd, Pwysy'nachosii'rglawa'rgwlithddisgynaryddaear Acyngwneudpopetharyddaear, AcwedicreupopethtrwyEiair, AcmaepobbywydoflaenEiwyneb

5Pamyrydychynaddolipethaunadoesganddyntysbryd ynddynt?

Oherwyddgwaithdwylo(dynion)ydynt, Acareichysgwyddauyrydychyneudwyn, Acnidoesgennychunrhywgymorthganddynt, Ondmaennhw'nachosmawrogywilyddi'rrhaisy'neu gwneud, Achamgymeriadcalonyrhaisy'neuhaddoli: Peidiwchâ'uhaddoli

6Adywedoddeidadwrtho,Myfihefydawnhynny,fy mab,ondbethawnafâphobla'mgwnaethiwasanaethu gereubron?

7Acosdywedafygwirwrthynt,byddantynfylladd; oherwyddymaeeuhenaidynglynuwrthynti'whaddoli a'uhanrhydeddu.

8Taw,fymab,rhagiddyntdyladd’Allefaroddygeiriau hynwrtheiddaufrawd,abuontynflinwrtho,acyntaua barhaoddyndawel.

9Acynyddeugeinfedjiwbili,ynyrailwythnos,yny seithfedflwyddynohoni,[1925AM]cymeroddAbram wraigiddo’ihun,a’ihenwoeddSarai,mercheidad,ahia ddaethynwraigiddo

10AHaran,eifrawd,agymeroddwraigiddo’ihunyny drydeddflwyddyno’rdrydeddwythnos,[1928AM]ahia esgoroddarfabiddoynyseithfedflwyddyno’rwythnos hon,[1932AM]acefeaalwoddeienwefLot

11AchymeroddNachor,eifrawd,wraigiddo’ihun.

12AcynydrigainfedflwyddynooesAbram,hynnyyw, ynybedwareddwythnos,ynybedwareddflwyddynohoni, [1936AM]cododdAbramliwnos,allosgodddŷ'reilunod, allosgoddbopethoeddynytŷhebinebwybodhynny 13Achodasantynynosacheisioachubeuduwiauoganol ytân.

14AbrysioddHarani’whachubhwynt,ondfflamioddy tândrosto,allosgwydefynytân,abufarwynUry CaldeaidoflaenTeraheidad,achladdasantefynUry Caldeaid

15ATerahaaethallanoUryCaldeaid,efea'ifeibion,i fynediwladLibanusaciwladCanaan,acadrigoddyng ngwladHaran;acAbramadrigoddgyda'idadTerahyn Haranambythefnosoflynyddoedd

16Acynychwechedwythnos,ynybumedflwyddyno hynny,[1951AM]eisteddoddAbramifynydrwy’rnosar ylleuadnewyddo’rseithfedmisiarsylwi’rsêro’rhwyr hydybore,ermwyngweldbethfyddainodweddy flwyddynoranyglawogydd,acyroeddareibeneihun wrthiddoeisteddacarsylwi

17Adaethgairi’wgalon,acefeaddywedodd,Holl arwyddionysêr,acarwyddionylleuada’rhaul,syddigyd ynllawyrArglwydd.Pamyrwyffiyneuchwilioallan? 18Osmynno,feberiiddilawio,foreahwyr; Acosyw'ndymuno,mae'neiatal, Acymaepobpethyneilawef’ 19Acefeaweddïoddynosonhonno,acaddywedodd, 'FyNuw,DuwGoruchaf,TiynunigywfyNuw, AThia'thlywodraethaddewisais AThiagreoddbobpeth, Aphobpethsy'nwaithdyddwylo 20Achubfioddwyloysbrydiondrwgsy'nteyrnasudros feddyliaucalonnaudynion, Apheidiwchâgadaeliddyntfyarwainargyfeiliornoddi wrthytTi,fyNuw. Asefydlafia'mhadambyth

Nadawnargyfeiliornohynymlaenacambyth'

21Acefeaddywedodd,‘AddychwelafiUryCaldeaid sy’nceisiofywyneb,felygallafddychwelydatynt,a ddylwnarosymaynyllehwn?Byddedi’rllwybrcywir o’thflaenlwyddoynnwylodywas,felygalloefeei gyflawni,acnafyddafyncerddedynnhwylldrafynghalon, OfyNuw’

22Acwediiddoorffenllefaruagweddïo,weleairyr Arglwyddaanfonwydatotrwoffi,ganddywedyd:‘Dosi fynyo’thwlad,acoddiwrthdygenedl,acodŷdydad,i’r wladaddangosafiti,amia’thwnafyngenedlfawra niferus’

23Abyddafyndyfendithiodi Agwnafdyenwynfawr, Abyddi’nfendigedigaryddaear, Acynottiybendithirholldeuluoeddyddaear, Abendithiafyrhaisy'ndyfendithio, Amelltithia'rrhaisy'ndyfelltithio

24AbyddafynDduwitiaci’thfab,acifabdyfab,aci’th hollhad:nacofna,ohynymlaenahydhollgenedlaethau’r ddaearyrwyffiynDduwiti’

25AdywedoddyrArglwyddDduw:‘Agoreienaua’i glustiau,felyclywoallefaruâ’ienau,â’riaitha ddatguddiwyd’;oherwyddyroeddwedipeidiooenauholl feibiondynionoddydddymchweliad(Babel).

26Acagoraiseienau,a'iglustiaua'iwefusau,adechreuais siaradagefynHebraeg,yniaithygreadigaeth

27Acefeagymeroddlyfraueidadau,acysgrifennwydy rhainynHebraeg,acefea'utrawsgrifiodd,acohynymlaen dechreuoddeuhastudio,arhoddaiswybodiddoyrhynna allai(ddeall),acefea'uhastudioddynystodychwemis glawog

28Acynyseithfedflwyddyno'rchwechedwythnos[1953 AM]yllefaroddwrtheidada'ihysbysuybyddai'ngadael HaranifyndiwladCanaani'wgweldadychwelydato

29AdywedoddTeraheidadwrtho,Dosmewnheddwch: Byddedi'rDuwtragwyddolwneuddylwybrynsyth.

AbyddedyrArglwyddgydathi,a'thamddiffynrhagpob drwg,

Arhoiitiras,trugareddaffafrgerbronyrhaisy'ndyweld, Aphenabyddedganyrunoblantdynionawdurdodarnat tii'thniweidio; Ewchmewnheddwch.

30Acosgwelidiwladddymunoli’thlygaididrigoynddi, ynacyfodachymerfiatat,achymerLotmabHarandy frawdgydathi,feldyfabdyhun:yrArglwyddfyddogyda thi

31ANachordyfrawdaadagydaminesdyfodyn dychwelydmewnheddwch,acawngydathiigyd’

PENNOD13

1AtheithioddAbramoHaran,acagymeroddSaraiei wraig,aLotmabeifrawdHaran,iwladCanaan;aca ddaethiAsyria,acaaethiSichem,acadrigoddgerllaw derwenuchel

2Acefeawelodd,acwele,yroeddywladynddymunol iawnofynedfaHamathhydydderwenuchel

3AdywedoddyrArglwyddwrtho:‘Itiaci’thhady rhoddafywladhon.’

4Acadeiladoddalloryno,acoffrymoddarniaberthpoeth i'rArglwydd,yrhwnaymddangosasaiiddo.

5Acefeasymudoddoddiynoi'rmynyddBethelary gorllewinacAiarydwyrain,acaosododdeibabellyno.

6Acefeawelodd,acwele,yroeddytiryneangiawnac yndda,aphopethyntyfuarnigwinwyddaffigysa phomgranadau,derwacilex,atherebinthauachoedolew, achedrwyddachypreswyddachoeddyddiad,ahollgoed ymaes,acyroedddŵrarymynyddoedd

7AcefeafendithioddyrArglwydda’iharweinioddef allanoUryCaldeaid,aca’idugefi’rwladhon

8Abuynyflwyddyngyntaf,ynyseithfedwythnos,ary lleuadnewyddo'rmiscyntaf,1954AM]iddoadeiladu allorarymynyddhwn,agalwarenw'rArglwydd:'Ti,y Duwtragwyddol,ywfyNuwi'

9Acoffrymoddaryralloraberthpoethi'rArglwydd,fely byddaigydagef,acnafyddai'neiwrthodhollddyddiauei einioes

10Acefeasymudoddoddiynoacaaethtua’rdeau,aca ddaethiHebronacaadeiladwydHebronyprydhwnnw,ac adrigoddynoddwyflynedd,acaaeth(oddiyno)iwlady deau,iBealoth,acyroeddnewynynywlad.

11AcaethAbrami’rAifftynydrydeddflwyddyno’r wythnos,acarhosoddynyrAifftbummlyneddcyni’w wraiggaeleirhwygooddiwrtho.

12Yradeghonno,adeiladwydTanaisynyrAifftsaith mlyneddarôlHebron

13AphangipioddPharoSarai,gwraigAbram,ynay trawoddyrARGLWYDDPharoa'idŷâphlâumawriono achosSarai,gwraigAbram

14AcyroeddAbramynogoneddusiawnoherwyddei feddiannaumewndefaid,agwartheg,acasynnod,a cheffylau,achamelod,agweision,amorynion,acmewn arianacaurynddirfawr.ALothefydmabeifrawdoedd gyfoethog

15ArhoddoddPharoSarai,gwraigAbram,ynôl,ac anfonoddefallanowladyrAifft,acaethi'rlleyroedd wedigosodeibabellynddoarydechrau,ile'rallor,gydag Aiarydwyrain,aBethelarygorllewin,abendithioddyr ArglwyddeiDduwa'idugefynôlmewnheddwch.

16Abuynyrunfedarddeugainjiwbiliynydrydedd flwyddyno'rwythnosgyntaf,[1963AM]iddoddychwelyd i'rllehwnacoffrymuaberthpoetharno,agalwarenw'r Arglwydd,adweud:'Ti,yDuwGoruchaf,wytfyNuwi bythbythoedd'

17Acynybedwareddflwyddyno’rwythnoshon[1964 AM]ymwahanoddLotoddiwrtho,athrigoddLotyn Sodom,acyroedddynionSodomynbechaduriaidiawn.

18Acyroeddyndristiawniddoyneigalonfodmabei frawdwediymadaelagef;oherwyddnidoeddganddo blant

19YnyflwyddynhonnoycaethgludwydLot,dywedodd yrArglwyddwrthAbram,arôliLotymadaelagef,yny bedwareddflwyddyno'rwythnoshon:'Coddylygaido'r lleyrwytyntrigo,tua'rgogledda'rde,athua'rgorllewin a'rdwyrain

20Canysrhoddafitiaci’thhadambythyrholldiraweli, agwnafdyhadfeltywodymôr:erygalldyngyfrifllwch yddaear,nichyfrifirdyhad

21Cyfod,rhodia(trwy’rwlad)arhydalledywlad,agwêl ycyfan;oherwyddi’thhaddiyrhoddafhi.’Acaeth AbramiHebron,acadrigoddyno

22AcynyflwyddynhonnoydaethCedorlaomer,brenin Elam,acAmraphel,breninSinar,acAriochbreninSelasar, aTergal,breninycenhedloedd,alladdasantfrenin Gomorra,affoddbreninSodom,asyrthioddllawertrwy glwyfauyngnghwmSiddim,wrthyMôrHalen.

23AchymerasantSodom,AddaaSeboimyngaeth,a chymerasantLothefyd,mabbrawdAbram,a'iholleiddo, yngaeth,acaethantiDan

24AdaethunaoeddwedidiancadweudwrthAbramfod mabeifrawdwedicaeleigymrydyngaeth,ac(Abram)a arfogoddweisioneidŷ

25iAbram,aci’whad,degfedrano’rblaenffrwyth i’rArglwydd,a’rArglwydda’igorchmynnoddynddeddf ambyth,ydylenteirhoii’roffeiriaidawasanaethaigerei fronef,felydylenteifeddiannuambyth

26Acnidoesterfynarygyfraithhonorandyddiau; oherwyddefea'igorchmynnoddi'rcenedlaethauambyth, ydylentroii'rArglwyddddegfedpobdim,o'rhad,a'rgwin, a'rolew,a'rgwartheg,a'rdefaid.

27Acefea’irhoddoddi’woffeiriaidifwytaaciyfed mewnllawenyddgereifron

28AdaethbreninSodomato,acaymgrymoddo’iflaen, acaddywedodd:‘EinHarglwyddAbram,dyroini’r eneidiauaachubaist,ondbyddedyrysbailyneiddotti’

29AdywedoddAbramwrtho,“Yrwyfyncodifynwyloat yDuwGoruchaf,nachymerafddimo’rhynsyddeiddotti, oedauhydatglaiesgidiau,rhagitiddweud,‘Cyfoethogais Abram;’ondynunigyrhynafwytaoddyllanciau,arhany gwŷraaethgydami,sefAner,Eschol,aMamreByddy rhainyncymrydeurhan”

PENNOD14

1Arôlypethauhyn,ynybedwareddflwyddyno'r wythnoshon,arylleuadnewyddo'rtrydyddmis,daeth gairyrArglwyddatAbrammewnbreuddwyd,ganddweud: ‘Nacofna,Abram;myfiywdyamddiffynnydd,abydddy wobrynfawriawn’

2Adywedodd,‘Arglwydd,Arglwydd,betharoddiimi, ganfymodi’nmyndymahebblant,amabMaseq,mabfy morwyn,ywDammasecElieser:efefyddfyetifedd,aci miniroddaisthad’

3Adywedoddwrtho,‘Nifyddhwnynetifedditi,ondun addawo’thgoluddiondyhun;efefydddyetifedd’

4Acefea’idugefallan,acaddywedoddwrtho,Edrych tua’rnefoeddachyfrifysêrosgellieurhifo

5Acefeaedrychoddtua’rnefoedd,acaweloddysêrAc efeaddywedoddwrtho,Fellyybydddyhad

6AcefeagredoddynyrArglwydd,achyfrifwydhynny iddoyngyfiawnder

7Adywedoddwrtho,‘Myfiyw’rARGLWYDDa’thddug allanoUryCaldeaid,iroiitiwladyCanaaneaidi’w meddiannuambyth;abyddafynDduwitiaci’thhadar dyôl.’

8Adywedoddefe:‘Arglwydd,Arglwydd,sutycafwybod ybyddafyneietifeddu?’

9Adywedoddwrtho,‘Cymerimiheffertairblwyddoed, agafrtairblwyddoed,adafadtairblwyddoed,athurtur,a cholomen’

10Acefeagymeroddyrhainigydyngnghanolymis,ac adrigoddwrthdderwenMamre,syddgerllawHebron. 11Acadeiladoddalloryno,acaberthoddyrhainigyd;ac efeadywalltoddeugwaedaryrallor,aca'uholltoddyny canol,aca'ugosododdgyferbynâ'igilydd:ondniholltodd yradar

12Adaethadarilawrarydarnau,acAbrama’ugyrrodd hwyntymaith,acniadawoddi’radareucyffwrdd 13Aphanfachludoddyrhaul,syrthioddecstasiarAbram, acwele!syrthioddarswydtywyllwchmawrarno,a dywedwydwrthAbram,‘Gwybodynsicrybydddyhad ynddieithriaidmewngwladnadyw’neiddoiddynt,a byddantyneudwynyngaethweision,acyneucystuddio bedwarcantoflynyddoedd’

14Abyddafynbarnu'rgenedlhefydybyddantyngaeth iddi,acwedihynnybyddantyndodallanoddiynoâllawer ogyfoeth

15Athiaeiatdydadaumewnheddwch,a’thgladdir mewnoedranda.

16Ondynybedwareddgenhedlaethydychwelantyma; oherwyddnidywanwireddyrAmoriaidetowediei gyflawni.’

17Acefeaddeffrôddo’igwsg,acagododd,a’rhaulwedi machlud;acyroeddfflam,acwele!ffwrnaisynmygu,a fflamdânynmyndrhwngydarnau.

18AcarydyddhwnnwygwnaethyrArglwyddgyfamod agAbram,ganddywedyd:I’thhaddiyrhoddafywladhon, oafonyrAiffthydyrafonfawr,afonEwffrates,y Cenitiaid,yCenesiaid,yCadmoniaid,yPeresiaid,a’r Reffaimiaid,yPhacoriaid,a’rHefiaid,a’rAmoriaid,a’r Canaaneaid,a’rGirgasiaid,a’rJebusiaid.

19Aphanaethydyddheibio,offrymoddAbramydarnau, a’radar,a’uhoffrymauffrwythau,a’uhoffrymaudiod,a’r tâna’ullosgoddhwynt.

20Acarydiwrnodhwnnwgwnaethomgyfamodag Abram,ynôlyrhynawnaethomâNoaynymishwn;ac adnewyddoddAbramyrŵyla'rddeddfiddo'ihunambyth. 21AllawenychoddAbram,amynegoddyrhollbethauhyn iSaraieiwraig;acefeagredoddybyddaiiddogaelplant, ondnichafoddhiblant.

22ASaraiagynghoroddeigŵrAbram,acaddywedodd wrtho,DosimewnatHagar,fymorwynEifftaidd:efallaiy byddafynadeiladuhaditiohoni.

23AgwrandawoddAbramarlaisSaraieiwraig,a dywedoddwrthi,‘Gwnewchhynny.’AchymeroddSarai Hagar,eimorwyn,yrEifftes,a’irhoiiAbrameigŵryn wraigiddo

24Acefeaaethatihi,ahiafeichiogodd,acaesgoroddar fabiddo,acefeaalwoddeienwefIsmael,ynybumed flwyddyno’rwythnoshon[1965AM];ahonoeddy chwechedflwyddynaphedwarugainymmywydAbram

PENNOD15

1Acynybumedflwyddynobedwareddwythnosyjiwbilî hwn,[1979AM]ynytrydyddmis,yngnghanolymis, dathloddAbramŵylblaenffrwythycynhaeafŷd.

2Acoffrymoddoffrymaunewyddaryrallor,blaenffrwyth ycynnyrch,i'rArglwydd,heffer,gafradafadaryralloryn aberthpoethi'rArglwydd;euhoffrymauffrwythaua'u hoffrymaudiodaoffrymoddaryrallorgydathus.

3AcymddangosoddyrArglwyddiAbram,aca ddywedoddwrtho,MyfiywDuwHollalluog;cymerdy hungerfymron,abyddberffaith

4Agwnaffynghyfamodrhyngoffiathi,amia’th luosogafynddirfawr’

5AsyrthioddAbramareiwyneb,allefaroddDuwagef, acaddywedodd:

6‘Welefyordinhadgydathi, Athiafyddiyndadllawerogenhedloedd.

7AcnielwirdyenwmwyachynAbram, OndAbrahamfydddyenwohynymlaen,hydynoedam byth.

Oherwyddyndadllawerogenhedloeddy'thwneuthum

8Abyddafyndywneudynfawriawn, Abyddafyndywneudyngenhedloedd, Abrenhinoeddaddawallano’theiddotti

9Amiasefydlaffynghyfamodrhyngoffiathi,a’thhadar dyôl,trwyeucenedlaethau,yngyfamodtragwyddol,fely byddafynDduwiti,aci’thhadardyôl

10<Arhoddafitiaci’thhadardyôl>ywladllebuostyn ymdeithio,sefgwladCanaan,i’wmeddiannuambyth,a byddafynDduwiddynt’

11AdywedoddyrArglwyddwrthAbraham:‘Athithau, cadwfynghyfamod,tia’thhadardyôl:acenwaedabob gwrywyneichplith,acenwaedaeichblaengroen;abydd hynny’narwyddogyfamodtragwyddolrhyngoffiachwi

12Acaryrwythfeddyddyrenwaeduwchyplentyn,pob gwrywtrwyeichcenedlaethau,yrhwnaanedynytŷ,neu yrhwnabrynasochagarianganunrhywddieithryn,yr hwnagawsochnadywo’chhad.

13Rhaidenwaedu’rhwnaanedyndydŷ,a’rrhaia brynaistagarianaenwaedir;abyddfynghyfamodyneich cnawdynddeddfdragwyddol.

14A’rgwrywdienwaededignadywwedieienwaeduyng nghnawdeiflaengroenaryrwythfeddydd,torriryrenaid hwnnwymaithoblitheibobl,oherwyddtorroddFy nghyfamod’

15AdywedoddDuwwrthAbraham:‘OranSaraidywraig, nielwireihenwhimwyachynSarai,ondSarafyddei henwhi’

16Abendithiafhi,arhoddaffabitiohoni,abendithiafef, abyddyngenedl,abrenhinoeddcenhedloeddaddaw ohono’

17AsyrthioddAbrahamareiwyneb,acalawenychodd, acaddywedoddyneigalon:Aenirmabi’rsawlsy’ngan mlwyddoed,acaeniriSara,sy’nnawdegoed?

18AdywedoddAbrahamwrthDduw:OnabyddaiIsmael ynfywgerdyfrondi!

19AdywedoddDuw:‘Ie,byddSarahefydynesgorarfab iti,athiaelwieienwefIsaac;abyddafynsefydlufy nghyfamodagef,cyfamodtragwyddol,aci’whadareiôl’ 20AcoranIsmaelhefydygwrandewaisarnat,acwele,mi a’ibendithiafef,aca’igwnafynfawr,aca’illuosogafyn ddirfawr,abyddefeyncenhedludeuddegtywysog,ami a’igwnafyngenedlfawr

21OndfynghyfamodasefydlafagIsaac,yrhwnaenwir ganSaraiti,ynydyddiauhyn,ynyflwyddynnesaf’

22Acwediiddobeidioâllefaruwrtho,aethDuwifyny oddiwrthAbraham.

23AgwnaethAbrahamfelydywedoddDuwwrtho; cymeroddeifabIsmaelaphawbaanedyneidŷ,a’rrhaia brynasaiefeâ’iarian,pobgwrywyneidŷ,acenwaedodd gnawdeublaengroen

24AcaryrundiwrnodyrenwaedwydAbraham,ac enwaedwydgydagefhollddynioneidŷ,<a'rrhaiaaned ynytŷ>,a'rhollraiabrynasaiagarianganblanty dieithryn

25Ymae'rgyfraithhonargyferyrhollgenedlaethauam byth,acnidoesenwaediadarydyddiau,nahepgorun diwrnodallano'rwythdiwrnod;oherwyddmae'nordinhad tragwyddol,wedi'iordeinioa'iysgrifennuaryllechinefol 26Aphobunaaned,hebenwaeducnawdeiflaengroenar yrwythfeddydd,nidyw'nperthyniblantycyfamoda wnaethyrArglwyddagAbraham,ondiblantdinistr;ac nidoes,chwaith,unrhywarwyddarnoeifodyneiddo'r Arglwydd,ond(ymaewedi'ifwriadu)i'wddinistrioa'i laddoddiaryddaear,a'iddiwreiddioallano'rddaear, oherwyddiddodorricyfamodyrArglwyddeinDuw

27Oherwyddycrëwydhollangylionypresenoldebaholl angylionysancteiddiadfellyoddyddeucreu,acherbron angylionypresenoldebacangylionysancteiddiady sancteiddioddIsrael,felybyddentgydagEfachyda'i angylionsanctaidd

28AgorchmynnaiblantIsrael,agadewchiddyntgadw arwyddycyfamodhwndroseucenedlaethaufeldedfryd dragwyddol,acnichânteudiwreiddioallano'rtir

29Oherwyddygorchymynaordeiniwydyngyfamod,y dylenteigadwambythymhlithhollblantIsrael.

30Nibaroddi’rARGLWYDDiIsmaela’ifeibiona’i frodyracEsaunesáuato;nidameubodynblantAbraham ydewisoddhwy,ondameifodyneuhadnabodhwy,ond Israeladdewisoddifodynbobliddo’ihun

31Acefea’isancteiddiodd,aca’icasgloddoblithholl blantdynion;oherwyddymaellawerogenhedloedda llawerobobloedd,a’rcyfanyneiddoEfe,athrosycwbly gosododdefeysbrydionmewnawdurdodi’wharwainar gyfeiliornoddiwrthoEfe.

32OndniphenododdefeangelnacysbryddrosIsrael, oherwyddefeynunigyweullywodraethwr,abyddefeyn eucadwacyneugofynolaweiangyliona'iysbrydion,ac olaweihollalluoeddermwyniddynteucadwa'u bendithio,acfelybyddantyneiddoEf,acybyddEfeyn eiddoiddyntohynymlaenambyth.

33AcynawryrwyfyncyhoeddiitinafyddplantIsrael yncadwatyordinhadhwn,acnafyddantynenwaedueu meibionynôlyrhollgyfraithhon;oherwyddyngnghnawd euhenwaediadbyddantynhepgoryrenwaediadhwnareu meibion,abyddantoll,meibionBeliar,yngadaeleu meibionynddienwaededigfely'uganed.

34AbydddigofaintmawrganyrArglwyddynerbynplant Israel,oherwyddiddyntadaeleigyfamodathroioddiwrth eiair,aphrofiachablu,gannadydyntyncadwordinhady gyfraithhon;oherwyddiddyntdrineuhaelodaufely Cenhedloedd,felygellireusymuda'ugwreiddioallano'r tirAcnifyddmaddeuantnamaddeuantiddyntmwyach [felybyddmaddeuantamaddeuant]amhollbechody camgymeriadtragwyddolhwn.

1Acarylleuadnewyddo'rpedweryddmisymddangosom iAbraham,wrthdderwenMamre,asiaradomagef,a hysbysasomiddoyrhoddidmabiddoganSaraeiwraig.

2AchwarddoddSara,oherwyddclywoddeinbodwedi llefaru’rgeiriauhyngydagAbraham,a’irhybuddioni;yna daethofnarniagwadueibodwedichwerthinoachosy geiriau

3Adywedasomwrthienweimab,felymaeeienwwedi'i ordeinioa'iysgrifennuynytabledinefol(hy)Isaac, 4Aphanddychwelomatiaramserpenodol,ybyddaihi wedibeichiogiarfab.

5AcynymishwnygweithredoddyrArglwyddei farnedigaethauarSodom,aGomorra,aSeboim,aholl ardalyrIorddonen,acefea’ullosgoddhwyntâthâna brwmstan,aca’udinistrioddhydydyddhwn,fely mynegaisitieuhollweithredoedd,eubodynddrwgacyn bechaduriaidynfawr,a’ubodyneuhalogieuhunainacyn cyflawnigodinebyneucnawd,acyngweithioaflendidar yddaear

6Acynyrunmodd,byddDuwyngweithredubarnary lleoeddlleygwnaethantynôlaflendidySodomiaid,fel barnSodom

7OndachubwydLotgennymni;oherwyddcofioddDuw Abraham,a'ianfonallanoganolydinistr

8Acefea’iferchedawnaethantbechodaryddaear,felna fueifatharyddaearoddyddiauAddahydeiamseref; canysygŵraorweddoddgyda’iferched

9Acwele,gorchmynnwydacerfiwydynghylcheihollhad, aryllechinefol,i’wsymuda’udiwreiddioallan,aci weithredubarnarnyntfelbarnSodom,apheidioâgadael unrhywhado’rdynaryddaeararddyddygondemniad

10AcynymishwnysymudoddAbrahamoHebron,aca aethiffwrddacadrigoddrhwngCadesaSurym mynyddoeddGerar

11Acyngnghanolypumedmissymudoddoddiyno,ac arhosoddwrthFfynnonyLlw

12Acyngnghanolychwechedmisymweloddyr ArglwyddâSara,agwnaethiddifelyroeddwedidweud,a hiafeichiogodd

13Ahiaesgoroddarfabynytrydyddmis,acyngnghanol ymis,yramseryllefarasaiyrArglwyddwrthAbraham,ar ŵylblaenffrwythycynhaeaf,yganwydIsaac

14AcAbrahamaenwaedoddeifabaryrwythfeddydd: efeoeddycyntafigaeleienwaeduynôlycyfamoda ordeiniwydambyth

15Acynychwechedflwyddyno'rbedwareddwythnos daethomatAbraham,atFfynnonyLlw,acymddangosom iddo[felydywedasomwrthSarahydylemddychwelydati, abyddaihiwedibeichiogiarfab

16Adychwelsomynyseithfedmis,achawsomSarahyn feichiogo’nblaen]abendithiasomef,amynegasomiddo’r hollbethauaorchmynnwydamdano,nafyddaifarwnes iddogenhedluchwechofeibioneraill,a’ugweldcyniddo farw;ondynIsaacygelwireienwa’ihad:

17AbodhollhadeifeibionynGenhedloedd,acyncaeleu cyfrifgyda'rCenhedloedd;ondofeibionIsaacybyddaiun ynhadsanctaidd,acnaddylideigyfrifymhlithy Cenhedloedd.

18Oherwyddbyddaiefeyndodynrhani'rGoruchaf,a'i hollhadefwedisyrthioifeddiantDuw,felybyddaii'r Arglwyddynboblynfeddiantiddouwchlaw'rholl genhedloedd,acybyddai'nfrenhiniaethacynoffeiriaidac yngenedlsanctaidd.

19Acaethomareinffordd,amynegasomiSarayrholl bethauaddywedasomwrtho,allawenhaoddyddauâ llawenyddmawriawn.

20Acadeiladoddynoallori'rArglwydda'igwaredoddef, aca'illawenhaoddyngngwladeiymdaith,adathluddŵyl llawenyddynymishwnsaithniwrnod,geryrallora adeiladoddwrthFfynnonyLlw

21Acadeiladoddfythauiddo'ihunaci'wweisionaryrŵyl hon,acefoeddycyntafiddathlugŵylytabernaclary ddaear

22Acynystodysaithdiwrnodhyn,bobdyddydaethâ phoethoffrwmi'rArglwyddatyrallor,sefdauych,dau hwrdd,saithoddefaid,acunbwchgafr,ynaberthdros bechod,ermwyngwneudcymoddrosto'ihuna'ihad drwyddo

23Ac,feloffrwmdiolch,saithhwrdd,saithmyn,saitho ddefaid,asaithofwch,a'uhoffrymauffrwythaua'u hoffrymaudiod;acefealosgoddeihollfrasteraryrallor, ynoffrwmdewisoli'rArglwydd,ynaroglperaidd

24Boreahwyr,llosgoddefebersawrus,thusagalbanwm, astacet,anard,amyrr,apherlysiau,achostum;offrymodd efeysaithhynigyd,wedi'umalu,wedi'ucymysguynghyd ynrhannaucyfartal(ac)ynbur.

25Acefeaddathloddyrŵylhonamsaithniwrnod,gan lawenhauâ'ihollgalonacâ'ihollenaid,efeaphawboedd yneidŷ,acnidoedddieithryngydagef,naneb dienwaededig

26AcefeafendithioddeiGreawdwra’icreoddefynei genhedlaeth,oherwyddefea’icreoddefynôleiewyllys da;oherwyddefeawyddaiacasylweddoloddybyddai ohonoefeyncodiplanhigyncyfiawnderi’rcenedlaethau tragwyddol,acohonoefehadsanctaidd,felybyddai’n debygi’rUnawnaethbobpeth

27Acfefendithioddallawenychodd,agalwoddenw’rŵyl honynŵylyrArglwydd,llawenyddderbyniolganyDuw Goruchaf

28Abendithiasomefambyth,a'ihollhadareiôltrwy hollgenedlaethau'rddaear,oherwyddiddoddathlu'rŵyl honyneihamser,ynôltystiolaethyllechinefol

29Amyrheswmhwnymaewedi'iordeinioaryllechi nefolynglŷnagIsrael,ybyddantyndathlugŵyly tabernaclsaithniwrnodâllawenydd,ynyseithfedmis,yn dderbyniolgerbronyrArglwydd-deddfdragwyddoltrwy eucenedlaethaubobblwyddyn

30Acihynnidoesterfynarddyddiau;oherwyddymae wedieiordeinioambythiIsrael,ydylenteiddathlua thrigomewnbythodau,agosodtorchauareupennau,a chymrydcanghennaudeiliog,ahelygo'rnant

31AchymeroddAbrahamganghennauogoedpalmwydd, affrwythcoedhardd,achanfyndoamgylchyrallorsaith gwaithyboregyda'rcanghennau,moloddadiolchoddi'w Dduwambobpethmewnllawenydd.

PENNOD17

1Acynyflwyddyngyntafo’rbumedwythnosy diddyfnwydIsaacynyjiwbilihon,[1982AM]agwnaeth Abrahamwleddfawrynytrydyddmis,arydyddy diddyfnwydeifabIsaac.

2AcIsmaelmabHagaryrEifftwraigoeddgerbron Abrahameidadyneile;acAbrahamalawenychodd,aca fendithioddDduwamiddoweldeifeibion,acnafufarw’n ddi-blant.

3Acefeagofioddygeiriaualefarasaiefewrthoydyddy gwahanoddLotoddiwrtho,acalawenychoddami'r Arglwyddroiiddohadaryddaearietifeddu'rddaear,aca fendithioddâ'ihollenauGreawdwrpobpeth

4AgweloddSaraIsmaelynchwaraeacyndawnsio,ac Abrahamynllawenhauâllawenyddmawr,a chenfigennoddwrthIsmaeladywedoddwrthAbraham, ‘Gyrrallanygaethferchhona’imab;oherwyddnifydd mabygaethferchhonynetifeddgyda’mmabIsaac’

5A’rpethoeddddrwgyngngolwgAbraham,oachosei wasanaethfercha’ifab,felygyrroddefehwyntoddiwrtho.

6AdywedoddDuwwrthAbraham,Nafyddedynddrwg yndyolwg,oachosyplentyn,acoachosygaethferch;ym mhobpethaddywedoddSarawrthyt,gwrandoareigeiriau hiagwnahwynt;canysynIsaacygelwirdyenwa’thhad 7Ondoranmabygaethferchhon,mia’igwnafyngenedl fawr,oherwyddeifodo’thhaddi.’

8AchododdAbrahamynfore,achymeroddfaraaphotel oddŵr,a'ugosodarysgwyddauHagara'rplentyn,a'i hanfonymaith.

9AhiaaethigrwydroynanialwchBeersheba,adarfu’r dŵrynybotel,asychedoddyplentyn,acniallaifynd ymlaen,asyrthioddilawr.

10Achymeroddeifamefa'idafludanolewydden,acaeth aceisteddoddilawrgyferbynagef,obellterergydbwa; oherwydddywedodd,'Peidiafâgweldmarwolaethfymab,' acwrthiddieisteddwylodd

11AdywedoddangelDuw,uno’rrhaisanctaidd,wrthi, “Pamyrwytti’nwylo,Hagar?Cyfod,cymeryplentyn,a dalefyndylaw;oherwyddclywoddDuwdylais,acfe weloddyplentyn”

12Ahiaagoroddeillygaid,agweloddffynnonddŵr,aca aethacalenwoddeiphotelâdŵr,acaroddoddi'w phlentyni'wyfed,acagododdacaaethtuaanialwchParan 13Athyfoddybachgenadaethynsaethydd,aDuwoedd gydagef,achymeroddeifamwraigiddooblithmerched yrAifft

14Ahiaesgoroddarfabiddo,acefeaalwoddeienwef Nebaioth;canysdywedodd,‘YroeddyrArglwyddynagos atafpanalwaisarno.’

15Abuynyseithfedwythnos,ynyflwyddyngyntaf ohoni,[2003AM]ynymiscyntafynyjiwbilihwn,ary deuddegfedo'rmishwn,yroeddlleisiauynynefoedd ynglŷnagAbraham,eifodynffyddlonymmhopetha ddywedoddwrtho,a'ifodyncaru'rArglwydd,a'ifodyn ffyddlonymmhobcyfyngder

16AdaethytywysogMastêmâadweudgerbronDuw, ‘Wele,maeAbrahamyncarueifabIsaac,acmae'nei ymhyfryduynfwynadimarall;dywedwrthoamei offrymu'noffrwmpoetharyrallor,acheiweldawnaiffy gorchymynhwn,acheiwybodayw'nffyddlonym mhopethyrwytti'neibrofi.’

17Agwyddai’rArglwyddfodAbrahamynffyddlonynei hollgystuddiau;oherwyddyroeddwedieibrofitrwyei wladathrwynewyn,acwedieibrofiâchyfoeth brenhinoedd,acwedieibrofietotrwyeiwraig,pangafodd eirhwygo(oddiwrtho),athrwyenwaediad;acwediei brofitrwyIsmaelaHagar,eiforwyn,pananfonoddhwy ymaith

18Acymmhopethyprofoddefeef,fe’icafwydyn ffyddlon,acnidoeddeienaidynddiamynedd,acnidoedd ynarafiweithredu;oherwyddyroeddynffyddlonacyn caru’rArglwydd

PENNOD18

1AdywedoddDuwwrtho,‘Abraham,Abraham’;acefea ddywedodd,‘Wele,(dyma)fi.’

2Adywedodd,“Cymerdyfabannwylyrhwnyrwytynei garu,sefIsaac,adosi’rucheldir,acoffrymwchefaruno’r mynyddoeddaddangosafiti.”

3Acefeagododdynfore,acagyfrwyoddeiasyn,aca gymeroddeiddaulancgydagef,acIsaaceifab,aca holltoddgoedyroffrwmpoeth,acaaethi'rllearytrydydd dydd,acaweloddylleobell

4Acefeaddaethatffynnonddŵr,acaddywedoddwrthei lanciau,‘Arhoswchymagyda’rasyn,aminnaua’rbachgen aaf(fandraw),aphanfyddomwediaddoli,deuwnynôl atoch’

5Acefeagymeroddgoedyroffrwmpoeth,aca’i gosododdareifabIsaac,acagymeroddytâna’rgyllellyn eilaw,acaaethantilldaugyda’igilyddi’rllehwnnw

6AdywedoddIsaacwrtheidad,‘Dad;’acefea ddywedodd,‘Dymafi,fymab’Adywedoddwrtho, ‘Wele’rtân,a’rgyllell,a’rcoed;ondblemae’rddafadar gyferyroffrwmpoeth,dad?’

7Adywedodd,‘ByddDuwyndarparuiddo’ihunoenar gyferoffrwmpoeth,fymab’Acefeanesaoddatle mynyddDuw.

8Acadeiladoddallor,agosododdycoedaryrallor,a rhwymoddeifabIsaac,a’iosodarycoedoeddaryrallor, acestynnoddeilawigymrydygyllelliladdeifabIsaac.

9Asafaiso’iflaenef,acherbronytywysogMastêmâ,a dywedoddyrArglwydd,‘Peidiwchâ’iddweudamroiei lawarybachgen,nagwneuddimiddo,oherwydd dangosaiseifodynofni’rArglwydd’

10Agelwaisarnoo’rnefoedd,adywedaiswrtho, ‘Abraham,Abraham;’acofnwydef,adywedodd,‘Wele, (dyma)fi’

11Adywedaiswrtho,‘Paidârhoidylawarybachgen,ac nawneiddimiddo;oherwyddynawryrwyfwedidangos dyfodynofni’rArglwydd,acnadwytwediataldyfab,dy fabcyntaf-anedig,oddiwrthyf’

12AchywilyddioddytywysogMastêmâ;achododd Abrahameilygaidacedrychodd,acwelehwrddwedi’i ddalwrtheigyrn,acaethAbrahamachymrydyr hwrdda’ioffrymu’noffrwmpoethynlleeifab

13AgalwoddAbrahamyllehwnnw,‘Gweloddyr Arglwydd’;fellyydywedirynymynydd,‘Gweloddyr Arglwydd’:dynaFynyddSeion

14AgalwoddyrArglwyddarAbrahamwrtheienwyrail droo’rnefoedd,felygwnaethiniymddangosilefaru wrthoynenw’rArglwydd

15Adywedodd:‘Trwyffyhunytyngais,’meddyr Arglwydd,‘Oherwydditiwneudypethhwn,apheidioâ chadwdyfab,dyfabannwyl,oddiwrthyf,ybyddafyndy fendithiomewnbendith,acynamlhaudyhad.Felsêry nefoedd,acfelytywodsyddarlanymôr.Abydddyhad ynetifeddudinasoeddeugelynion,’

16Acyndyhaddiybendithirhollgenhedloeddyddaear; amitiwrandoarfyllais,adangosibawbdyfodyn ffyddlonimiymmhopethaddywedaiswrthyt,Dosmewn heddwch

17AcaethAbrahamateilanciau,ahwyagodasantaca aethantynghydiBeersheba,acAbraham[2010AM]a drigoddwrthFfynnonyLlw.

18Acfeddathluddyrŵylhonbobblwyddyn,saith diwrnodgydallawenydd,a'igalwoddynŵylyrArglwydd ynôlysaithdiwrnodybyddai'nmyndacyndychwelyd mewnheddwch

19Acynunolâhynnyymaewedi'iordeinioa'iysgrifennu aryllechinefolynglŷnagIsraela'ihadydylentddathlu'r ŵylhonsaithniwrnodgydallawenyddgŵyl

PENNOD19

1Acynyflwyddyngyntafo'rwythnosgyntafynyrailar ddeugainjiwbili,dychweloddAbraham,acadrigodd gyferbynâHebron,sefCiriath-arba,ambythefnoso flynyddoedd

2Acynyflwyddyngyntafo'rdrydeddwythnoso'rjiwbili honycyflawnwyddyddiaueinioesSara,abufarwyn Hebron

3AcaethAbrahamialaruamdania'ichladdu,aphrofasom ef[iweld]aoeddeiysbrydynamyneddgar,acnadoedd ynddigyngngeiriaueienau;achafwydefynamyneddgar ynhyn,acnichafoddeiaflonyddu.

4Oherwyddmewnamyneddysbrydybu’nymddiddanâ meibionHeth,gyda’rbwriadoroilleiddogladdueifarw 5ArhoddoddyrArglwyddrasiddogerbronpawba’i gwelsant,acymbilioddmewntynerwchâmeibionHeth,a rhoddasantiddodiryrogofddwblgyferbynâMamre,sef Hebron,ambedwarcantoddarnauarian.

6Ahwyaerfyniasantarno,ganddywedyd,Rhoddwnefi tiamddim;ondnifynnaiefeeigymrydo’udwylohwyam ddim,oherwyddrhoddoddbrisylle,yrarianynllawn,ac ymgrymoddo’ublaenauddwywaith,acwedihyncladdodd eifarwynyrogofddwbl

7AhollddyddiaueinioesSaraoeddgantasaitharhugain oflynyddoedd,sefdwyjiwbili,pedairwythnosacun flwyddyn:dymaddyddiaublynyddoeddeinioesSara.

8Dyma'rdegfedprawfyprofwydAbrahamagef,a chafwydefynffyddlon,acynamyneddgaroranysbryd

9AcniddywedoddairamysiynywladfodDuwwedi dweudybyddai'neirhoiiddoefaci'whadareiôl,acy gofynnoddamleynoigladdueifarw;oherwyddcafwydef ynffyddlon,a'igofnodiaryllechinefolfelffrindDuw 10Acynybedwareddflwyddynohynnycymeroddwraig i'wfabIsaac,a'ihenwhioeddRebecca[2020AM][merch Bethuel,mabNachor,brawdAbraham],chwaerLabana merchBethuel;aBethueloeddfabMelca,aoeddynwraig iNachor,brawdAbraham

11AcAbrahamagymeroddiddoeihundrydyddwraig,a’i henwhioeddCetura,oblithmerchedeiweisiontŷ;canys

bufarwHagaroflaenSaraAhiaesgoroddiddochwecho feibion,Simram,aJocsan,aMedan,aMidian,acIsbac,a Sua,ynyddwywythnosoflynyddoedd

12Acynychwechedwythnos,ynyrailflwyddynohynny, esgoroddRebeccaarddaufabiIsaac,JacobacEsau, 13Ac[2046AM]Jacoboeddŵrllyfnacunionsyth,ac Esauoeddffyrnig,gŵrymaes,ablewog,aJacoba drigoddmewnpebyll.

14Athyfoddyllanciau,adysgoddJacobysgrifennu;ond niddysgoddEsau,oherwyddyroeddynŵrmaesacyn heliwr,acyntauaddysgoddryfel,a'ihollweithredoedd oeddffyrnig

15AcyroeddAbrahamyncaruJacob,ondIsaacyncaru Esau

16AgweloddAbrahamweithredoeddEsau,agwyddai maiynJacobygelwideienwa’ihad;acefeaalwoddar Rebecca,acaroddoddorchymynynglŷnâJacob, oherwyddgwyddaieibodhihefydyncaruJacobynfwy nagEsau.

17Adywedoddwrthi,Fymerch,gwyliadrosfymabJacob, oherwyddbyddefeynfyllearyddaear,acynfendith ymhlithplantdynion,acynogoniantihollhadSem.

18OherwyddmiawnybyddyrArglwyddyneiddewisef ifodynbobliddo'ihun,oblithyrhollbobloeddsyddar wynebyddaear.

19Acwele,maeIsaacfymabyncaruEsauynfwyna Jacob,ondgwelafdyfodtiwiryncaruJacob 20Ychwanegafwyatdygaredigrwyddtuagato,abydded dylygaidarnomewncariad;oherwyddbyddynfendithini aryddaearohynymlaenhydhollgenedlaethau’rddaear 21Byddeddyddwylo’ngryf,allawenycheddygalonyn dyfabJacob;oherwyddyrwyfwedieigaruefymhell mwyna’mhollfeibionBendithirefambyth,allenwiryr hollddaearganeihad.

22Osgalldyngyfriftywodyddaear,eihadhefyda gyfrifir

23A’rhollfendithionybendithioddyrArglwyddfia’m hadâhwy,afyddantyneiddoiJacoba’ihadefambyth 24Acyneihadefybendithirfyenwi,acenwfynhadau, Sem,aNoab,acEnoch,aMahalalel,acEnos,aSeth,ac Adda

25Abyddyrhainyngwasanaethuiosodsylfeini'rnefoedd, acigryfhau'rddaear,aciadnewyddu'rholloleuadausydd ynyffurfafen

26AcefeaalwoddarJacoboflaenllygaidRebeccaeifam, aca’icusanodd,aca’ibendithiodd,acaddywedodd:

27‘Jacob,fymabannwyl,yrhwnymaefyenaidynei garu,byddediDduwdyfendithiooddiuwchbeny ffurfafen,abyddediddoroiiti’rhollfendithionâ’rrhaiy bendithioddAdda,acEnoch,aNoa,aSem;a’rhollbethau addywedoddwrthyfamdanynt,a’rhollbethauaaddawodd eurhoiimi,byddediddoberiilynuwrthyttiacwrthdy hadambyth,ynôldyddiau’rnefoedduwchbenyddaear’ 28AcnifyddYsbrydionMastêmâynteyrnasuarnattinac ardyhadi’thdroioddiwrthyrArglwydd,yrhwnywdy Dduwohynymlaenambyth

29AbyddedyrArglwyddDduwyndaditiaciti,ymab cyntaf-anedig,aci'rboblambyth 30Dosmewnheddwch,fymab’Acaethantilldauallan gyda’igilyddoddiwrthAbraham.

31AcharoddRebeccaJacobâ’ihollgalonacâ’ihollenaid, ynfwyolawernagEsau;ondcaroddIsaacEsauynfwyo lawernaJacob

PENNOD20

1Acynyjiwbiliadeugain,ynyflwyddyngyntafo'r seithfedwythnos,galwoddAbrahamarIsmael,[2052 (2045?)AM]a'iddeuddegmab,acIsaaca'iddaufab,a chwemabCetura,a'umeibionhwy

2AcefeaorchmynnoddiddyntgadwfforddyrArglwydd; iddyntweithiocyfiawnder,acharupobuneigymydog,a gweithredufelhynymhlithpobdyn;iddyntrodiopobun tuagatyntfelygwnaentfarnachyfiawnderaryddaear

3Ydylentenwaedueumeibion,ynôlycyfamodawnaeth efeâhwynt,acnawyroi’rddena’raswyo’rholllwybrau aorchmynnoddyrArglwyddini;acydylemymgadwein hunainrhagpobgodinebacaflendid,[acymwrthodâphob godinebacaflendido’nplith].

4Acosbyddunrhywwraigneuforwynyngodinebuyn eichplith,llosgwchhiâthân;acnafyddediddyntoddef gydahiynôleullygaida'ucalon;acnafyddediddynt gymrydiddynteuhunainwrageddoferchedCanaan; oherwyddbyddhadCanaanyncaeleiddiwreiddioallano'r tir.

5Acefeafynegoddiddyntamfarnycewri,abarny Sodomiaid,sutybarnwydhwyntameudrygioni,a'umarw ameugodineb,a'uhalogi,a'ullygreddcydfuddiannoltrwy odineb

6‘Agwyliwchrhagpobgodinebacaflendid,arhagpob halogiadpechod,rhagichwiwneudeinhenwynfelltith, a’chhollfywydynsibrwd,a’chhollfeibionigaeleu dinistrioganycleddyf,a’chbodynfelltithfelSodom,a’ch hollweddillfelmeibionGomorra.’

7Yrwyfynerfynarnoch,fymeibion,carwchDduwy nefoedd,aglynwchwrtheihollorchmynionefA pheidiwchârhodioarôleuheilunod,acarôleuhalogi, 8Apheidiwchâgwneudichieichhunaindduwiautawdd naduwiaucerfiedig;oherwyddofereddydynt,acnidoes ysbrydynddynt;oherwyddgwaithdwyloydynt,aphawb sy'nymddiriedynddynt,nidydyntynymddiriedmewndim 9Peidiwchâ'ugwasanaethu,na'uhaddoli,ond gwasanaethwchyDuwGoruchaf,acaddolwchefyn wastadol:agobeithioameiwynebefbobamser,a gweithredwchuniondebachyfiawndergereifronef,fely byddoganddobleserynocharhoieidrugareddichwi,ac anfonglawarnochforeahwyr,abendithia'chholl weithredoeddawnaethocharyddaear,abendithia'chbara a'chdŵr,abendithiaffrwythdygrothaffrwythdydir,a gyrroedddywartheg,adiadelloedddyddefaid

10Abyddwchynfenditharyddaear,abyddholl genhedloeddyddaearyneichchwennych,acynbendithio eichmeibionynfyenwi,felybyddantyncaeleu bendithiofelyrwyffi

11AcefearoddoddiIsmaelaci’wfeibion,acifeibion Cetura,anrhegion,aca’uhanfonoddhwyntymaithoddi wrthIsaaceifab,acefearoddoddbopethiIsaaceifab.

12AcIsmaela’ifeibion,ameibionCeturaa’umeibion,a aethantynghyd,acadrigasantoParanhydfynedfaBabilon, ynyrhollwladsyddtua’rdwyrainargyferyranialwch.

13Achymysgasantyrhainâ’igilydd,agalwydeuhenw ynArabiaidacynIsmaeliaid.

PENNOD21

1Acynychwechedflwyddyno’rseithfedwythnoso’r jiwbilihon,galwoddAbrahamarIsaaceifab,a gorchmynnoddiddo,ganddywedyd,‘Yrwyfwedimynd ynhen,acnidwyfyngwyboddyddfymarwolaeth,acyr wyfynllawno’mdyddiau’

2Acwele,yrwyffiyngantsaithdegpumpoed,acarhyd hollddyddiaufymywydyrwyfwedicofio’rArglwydd,ac wediceisioâ’mhollgalonwneudeiewyllysef,aci rodio’nunionsythyneihollffyrddef

3Maefyenaidwedicasáueilunod,<acwedidirmygu'r rhaia'ugwasanaethodd,acwedirhoifynghalona'm hysbryd>ermwynimiallugwneudewyllysyrhwna'm creodd

4Oherwyddefeyw'rDuwbyw,acefeywsanctaidda ffyddlon,acefeywcyfiawnderuwchlawpopeth,acnidoes gydagefdderbynpersonaunaderbynrhoddion;oherwydd cyfiawnywDuw,acymae'nbarnupawbsy'ntorriei orchmynionacyndirmygueigyfamod

5Athithau,fymab,cadweiorchmynionef,a'iddeddfau, a'ifarnedigaethau;acnarodiaarôlyffieidd-dra,acarôly delwaucerfiedig,acarôlydelwautawdd

6Apheidiwchâbwytagwaedanifeiliaidnagwarthego gwbl,nacunrhywaderynsy'nhedfanynynefoedd.

7Acoslladdwchaberthynheddoffrwmderbyniol, lladdwchef,athywalltwcheiwaedaryrallor,aholl frasteryroffrwmaoffrymwcharyrallorgydablawdmân a'rbwydoffrwmwedi'igymysguagolew,gyda'i ddiodoffrwm-offrymwchhwyigydgyda'igilyddarallor yroffrwmpoeth;aroglperaiddywoflaenyrArglwydd.

8Abyddi’noffrymubrasteryraberthdiolcharytânsydd aryrallor,a’rbrastersyddarybol,a’rhollfrasterary perfedda’rddwyaren,a’rhollfrastersyddarnynt,acary llwynaua’rafuybyddi’neidynnu,ynghydâ’rarennau

9Acoffrymwchyrhainigydynaroglperaiddderbyniol gerbronyrArglwydd,gyda'ifwydoffrwma'iddiodoffrwm, ynaroglperaidd,bara'roffrwmi'rArglwydd

10Abwytewcheigigydyddhwnnwacaryrailddydd,ac namachludyrhaularnoaryrailddyddneseifwyta,acna adawyddimarôlargyferytrydydddydd;oherwyddnid yw'ndderbyniol[oherwyddnidywwedi'igymeradwyo]ac nafwyteirefmwyach,abyddpawbsy'neifwytayndwyn pechodarnynteuhunain;oherwyddfelhyny'icefaiswedi'i ysgrifennuynllyfraufyhynafiaid,acyngngeiriauEnoch, acyngngeiriauNoa

11Athaenahalenardyholloffrymau,acnafyddedhalen ycyfamodynbrinyndyholloffrymaugerbronyr Arglwydd.

12Acorancoedyraberthau,byddwchynofalusrhagdod âchoed(eraill)argyferyrallorynogystalâ'rrhain: cypreswydden,llawryf,almon,ffynidwydd,pinwydd, cedrwydd,safin,ffigys,olewydd,myrr,llawryf,aspalathus 13Agosodwcho’rmathauhynobrenaryrallorodanyr aberth,yrhaiabrofwydoraneugolwg,apheidiwchâ gosod(arno)unrhywbrenholltnathywyll,(ond)caleda glân,hebfai,tyfiantiachanewydd;apheidiwchâgosod

(arno)henbren,[oherwyddbodeiaroglwedimynd] oherwyddnidoesaroglynddomwyachfelo’rblaen.

14Heblaw’rmathauhynobrennidoesunarallaosodi(ar yrallor),oherwyddgwasgariryrarogl,acnidywaroglei aroglynmyndifynyi’rnefoedd.

15Cadw’rgorchymynhwna’iwneud,fymab,ermwyniti fodynunionsythyndyhollweithredoedd

16Abyddynlânyndygorffbobamser,agolchdyhunâ dŵrcynitinesáuioffrymuaryrallor,agolchdyddwylo a'thdraedcynitinesáuatyrallor;aphanfyddiwedi gorffenaberthu,golchdyddwyloa'thdraedeto

17Acnafyddedgwaedynymddangosarnochchinacar eichdillad;byddynwyliadwrus,fymab,rhaggwaed,bydd ynwyliadwrusiawn;gorchuddiwchefâllwch

18Apheidiwchâbwytaunrhywwaed,oherwydddyma'r enaid;peidiwchâbwytaunrhywwaed.

19Apheidiwchâchymrydrhoddionamwaeddyn,rhag iddogaeleidywalltynddigerydd,hebfarn;oherwyddy gwaedadywelltirsy'nperii'rddaearbechu,acniellir glanhau'rddaearowaeddynondtrwywaedyrhwna'i tywalltodd

20Apheidiwchâchymrydanrhegnarhoddamwaeddyn: gwaedamwaed,fely’thdderbyniochgerbronyrArglwydd, yDuwGoruchaf;oherwyddefeywamddiffynfa’rdaioni: acfely’thgadwerrhagpobdrwg,acy’thachuboeferhag pobmathofarwolaeth

21Gwelaf,fymab,fodhollweithredoeddplantdynionyn bechodacynddrygioni,a'uhollweithredoeddynaflendid acynffieidd-draacynhalogiad,acnidoescyfiawnder gydahwy

22Gochelrhagitigerddedyneuffyrdd,acherddedyneu llwybrau,aphechupechodifarwolaethgerbronyDuw GoruchafNeufeguddiaeiwyneboddiwrthyt,arhoddadi ynôliddwylodygamwedd,a’thddiwreiddiodio’rtir, a’thhadyrunmoddodditanynefoedd,abydddyenw a’thhadyndiflannuoddiaryrhollddaear

23Trowchoddiwrtheuhollweithredoedda'uhollaflendid, achadwchordinhadyDuwGoruchaf,agwnewchei ewyllysefabyddwchynunionsythymmhobpeth

24Abyddyndyfendithioyndyhollweithredoedd,acyn codiohonotblanhigyncyfiawndertrwy'rhollddaear,trwy hollgenedlaethau'rddaear,a'mhenwina'thenwdini fyddantyncaeleuhanghofiodanynefoeddambyth.

25Dos,fymab,mewnheddwchByddedi’rDuw Goruchaf,fyNuwia’thDduwdi,dynerthuiwneudei ewyllysef,abyddediddofendithiodyhollhadagweddill dyhaddrosycenedlaethauambyth,âphobbendith gyfiawn,felybyddi’nfenditharyrhollddaear.’

26Acefeaaethallanoddiwrthoynllawen

PENNOD22

1Abuynyrwythnosgyntafynybedwareddjiwbilia deugain,ynyrailflwyddyn,sefyflwyddynybufarw Abraham,ydaethIsaacacIsmaeloFfynnonyLlwi ddathlugŵylyrwythnosausefgŵylblaenffrwythy cynhaeafatAbrahameutad,allawenhaoddAbrahamam ddyfodiadeiddaufab

2OherwyddyroeddganIsaaclaweroeiddoynBeersheba, acyroeddIsaacynarfermyndiweldeieiddoacyn dychwelydateidad

3AcynydyddiauhynnyydaethIsmaeliweldeidad,a daethantilldauynghyd;acoffrymoddIsaacaberthpoeth, a'igyflwynoaralloreidad,yrhonawnaethaiynHebron 4Acoffrymoddoffrwmdiolchagwnaethwleddo lawenyddgerbronIsmaeleifrawd:agwnaethRebecca gacennaunewyddo'rŷdnewydd,a'urhoiiJacobeimab, i'wdwyniAbrahameidadoflaenffrwythytir,felygallai efefwytaabendithioCreawdwrpobpethcyniddofarw.

5AcIsaachefydaanfonoddtrwylawJacobatAbraham offrwmdiolchgorau,felygallaiefefwytaacyfed

6Acefeafwytaoddacayfodd,acafendithioddyDuw Goruchaf,yrhwnagreoddnefadaear,yrhwnawnaeth hollbethaubrasyddaear,aca'urhoddoddiblantdynion, felygallentfwytaacyfedabendithioeuCreawdwr

7‘AcynawryrwyfyndiolchiTi,fyNuw,amitiberii miweldydyddhwn:wele,yrwyfynganttridega phymthegoed,ynhenŵracynllawndyddiau,abufyholl ddyddiauynheddwchimi’

8Nifuigleddyfygwrthwynebyddfyngorchfyguynyr hollbethauaroddaistimiaci’mplanthollddyddiaufy mywydhydydyddhwn

9FyNuw,byddeddydrugaredda’thheddwchardywas, acarhadeifeibion,felybyddantitiyngenedletholedig acynetifeddiaethoblithhollgenhedloeddyddaearohyn ymlaenhydhollddyddiaucenedlaethau’rddaear,hydyr holloesoedd’

10AcefeaalwoddarJacob,acaddywedodd:‘Fymab Jacob,byddediDduwpawbdyfendithioa’thgryfhaui wneuthurcyfiawnder,a’iewyllysgereifronef,abydded iddodyddewisdia’thhad,felybyddochynbobli’w etifeddiaethynôleiewyllysefyndragywydd.

11Athithau,fymab,Jacob,nesaachusanufi’Acefea nesaoddaca’icusanodd,acaddywedodd:‘Bendigedig fyddofymabJacob,ahollfeibionDuwGoruchaf,hyd oesoedd:RhoddedDuwitihadcyfiawnder;asancteiddied eferaio’thfeibionyngnghanolyrhollddaear; gwasanaethedycenhedloedddi,aplygedyrholl genhedloeddoflaendyhad’

12Byddyngryfyngngŵydddynion,adefnyddia awdurdoddroshollhadSeth.Ynabydddyffyrdddia ffyrdddyfeibionyngyfiawn,felybyddantyngenedl sanctaidd

13Rhoddedi’rDuwGoruchafiti’rhollfendithion,Yrhai y’mbendithioddi,A’rrhaiybendithioddNoaac Adda;Gorffwysantarbensanctaidddyhadogenhedlaethi genhedlaethambyth.

14Abyddediddodylanhauoddiwrthbobanghyfiawnder acamhuredd,felymaddeuoiti’rhollgamweddaua wnaethostynanwybodusAbyddediddodygryfhaua’th fendithio,abyddeditietifeddu’rhollddaear, 15AbyddediddoadnewyddueigyfamodâthiFely bydditiddoyngenedlynetifeddiaethiddoambyth,acfel ybyddoefeitiaci’thhadynDduwmewngwirionedda chyfiawndertrwyhollddyddiau’rddaear

16Athithau,fymabJacob,cofiafyngeiriau,achadw orchmynionAbraham,dydad:Ymwahanaoddiwrthy cenhedloedd,aphaidâbwytagydahwynt:aphaidâ gwneudynôleugweithredoedd,aphaidâdodyngymar iddynt;oherwyddmaeeugweithredoeddynaflan,a'uholl ffyrddynhalogiadacynffieidd-draacynaflan.

17Maentynoffrymueuhaberthaui'rmeirw,acynaddoli ysbrydiondrwg,acynbwytauwchbenybeddau,a'uholl weithredoeddywgwageddadi-waith

18Nidoesganddyntgaloniddeall,acnidyweullygaidyn gweldbethyweugweithredoedd,asutymaentyngwneud camgymeriadwrthddweudwrthddarnobren,‘Tiywfy Nuw,’acwrthgarreg,‘TiywfyArglwyddathiywfy achubwr.’[Acnidoesganddyntgalon.]

19Acoranti,fymabJacob,byddedi'rDuwGoruchafdy gynorthwyo,abyddediDduw'rnefoedddyfendithio,a'th wareduoddiwrtheuhalogia'uhollgamgymeriad 20Byddynofalus,fymabJacob,rhagcymrydgwraigo unrhywhadoferchedCanaan;oherwyddymaeeihollhad i'wddiwreiddioo'rddaear

21OherwyddcamweddHam,gwnaethCanaangyfeiliorn, abyddeihollhadyncaeleiddinistriooddiaryddaeara'i hollweddillion,acnifyddnebaddawohonoyncaelei achubarddyddyfarn

22Acoranholladdolwyreilunoda'rrhaihalogedig (a)Nifyddgobaithiddyntyngngwladybyw; (b)Acnifyddcofamdanyntaryddaear; (c)OherwyddbyddantyndisgyniSheol, (d)Acile’rgondemniadybyddantynmynd, FelycymerwydplantSodomoddiaryddaear,fellyy cymerirymaithbawbsy'naddolieilunod.

23Nacofna,fymabJacob,anacofna,fabAbraham: byddedi'rDuwGoruchafdygadwrhagdinistr,a'thwaredu rhagholllwybraucyfeiliorn.

24A’rtŷhwnaadeiladaisimifyhun,ermwynimiroify enwarnoynyddaear:[fe’irhoddiritiaci’thhadambyth], a’ialw’ndŷAbraham;fe’irhoddiritiaci’thhadambyth; oherwyddtiaadeiladifynhŷacasicrheifyenwgerbron Duwambyth:bydddyhada’thenwynsefylltrwyholl genedlaethau’rddaear.’

25Acefeabeidioddâ’iorchymyna’ifendithio

26Agorweddoddyddaugyda'igilyddaryrungwely,a chysgoddJacobymmynwesAbraham,tadeidad,acefea'i cusanoddefsaithgwaith,allawenychoddeigariada'i galondrosto

27Acefea’ibendithioddefâ’ihollgalon,acaddywedodd: ‘YDuwGoruchaf,Duw’rcyfan,aChreawdwrycyfan,yr hwna’mdugallanoUryCaldeaid,ermwyniddoroi’r wladhonimii’whetifedduambyth,acermwynimi sefydluhadsanctaiddbendigedigfyddo’rGoruchafam byth’

28AcefeafendithioddJacob,acaddywedodd:‘Fymab, yrhwnyrwyfynllawenhaudrostoâ’mhollgalona’mholl serch,byddeddyrasa’thdrugareddynddyrchafuarnoef acareihadyndragywydd

29Anawrthodef,acna’iddiystyraohynallanhyd ddyddiautragwyddoldeb,abyddedi’thlygaidgaeleu hagorarnoefacareihad,felybyddoitieigadwef,a’i fendithio,a’isancteiddio’ngenedli’thetifeddiaeth; 30Abendithiaefâ'thhollfendithionohynymlaenhyd hollddyddiautragwyddoldeb,acadnewyddadygyfamod a'thrasgydagefa'ihadynôldyhollewyllysdaiholl genedlaethau'rddaear.’

PENNOD23

1AcefeaosododdddaufysJacobareilygaid,aca fendithioddDduwyduwiau,acaorchuddioddeiwynebac aestynnoddeidraedacagysgoddgwsgtragwyddoldeb,ac agasglwydateidadau.

2AcergwaethafhynollyroeddJacobyngorweddynei fynwes,acniwyddaifodAbraham,tadeidad,wedimarw 3AdeffrôddJacobo’igwsg,acwele,yroeddAbraham moroerârhew,acefeaddywedodd,‘Tad,tad’;ondnid oeddnebalefarodd,acefeawyddaieifodefewedimarw 4Acefeagododdo’ifynwes,acaredodd,acafynegoddi Rebeccaeifam;acaaethRebeccaatIsaacynynos,aca fynegoddiddo;acaaethantynghyd,aJacobgydahwynt,a lampyneilawef:aphanaethantimewn,hwyagawsant Abrahamyngorweddynfarw

5AsyrthioddIsaacarwynebeidad,acwylodda'igusanu 6AchlywydylleisiauynnhŷAbraham,acIsmaeleifaba gyfododd,acaaethatAbrahameidad,acawylodddros Abrahameidad,efeaholldŷAbraham,acawylasantâ wylofainmawr.

7AchladdoddeifeibionIsaacacIsmaelefynyrogof ddwbl,gerllawSaraeiwraig,acwylasantamdano ddeugainniwrnod,hollddynioneidŷ,acIsaacacIsmael, a'uhollfeibion,ahollfeibionCeturayneulleoedd;adaeth dyddiauwyloamAbrahamiben

8Acefeafufywdairjiwbiliaphedairwythnoso flynyddoedd,cantasaithdegpumpoflynyddoedd,aca gyflawnoddddyddiaueieinioes,ganfodynhenacyn llawnoddyddiau.

9Oherwydddyddiau’rhynafiaid,o’uhoes,oeddundeg nawojiwbili;acarôlyDilywdechreuasantdyfu’nllai na’rundegnawojiwbili,alleihaumewnjiwbili,a heneiddio’ngyflym,abodynllawno’udyddiauoherwydd gorthrymderaulluosogadrygionieuffyrdd,aceithrio Abraham.

10OherwyddyroeddAbrahamynberffaithyneiholl weithredoeddgyda'rArglwydd,acynfodlonmewn cyfiawnderhollddyddiaueifywyd;acwele,ni chwblhaoddbedairjiwbilîyneifywyd,panoeddwedi myndynhenoherwyddydrygioni,acwedibodynllawn o'iddyddiau.

11Abyddyrhollgenedlaethauagyfydo’ramserhwnhyd ddyddyfarnfawrynheneiddio’ngyflym,cyniddynt gwblhaudaujiwbilî,abyddeugwybodaethyneugadael oherwyddeuhenaint,abyddeuhollwybodaethyn diflannu

12Acynydyddiauhynny,osbydddynynbywjiwbilîa hanneroflynyddoedd,dywediramdano:‘Maewedibyw’n hir,a’rrhanfwyafo’iddyddiauywpoenathristwcha gorthrymder,acnidoesheddwch:

13Oherwyddmaetrychinebyndilyntrychineb,acanafar anaf,agorthrymderargystudd,anewyddiondrwgar newyddiondrwg,asalwcharsalwch,aphobbarnddrwg felyrhain,unarôlyllall,salwchadymchweliad,aceiraa rhewarhew,athwymyn,acoerfel,asyrthni,anewyn,a marwolaeth,achleddyf,achaethiwed,aphobmatho drychinebauaphoenau’

14Adaw’rrhainigydargenhedlaethddrwg,sy’n trosedduaryddaear:eugweithredoeddywaflendida godineb,ahalogrwyddaffieidd-dra

15Ynaydywedant:‘Yroedddyddiau’rhynafiaidyn llawer(hydatfiloflynyddoedd,acyroeddentyndda;ond

wele,dyddiaueinhoesni,osbudynfywlawer,ywtrideg oflynyddoedd,ac,osyw’ngryf,pedwardego flynyddoedd,a’rrheini’nddrwg,acnidoesheddwchyn nyddiau’rgenhedlaethddrwghon.’

16Acynygenhedlaethhonnobyddymeibionyneuogo bechodacanghyfiawnder,acoeiriaueugenaua'rdrygioni mawrawnânt,acameugwrthodiado'rcyfamodawnaeth yrArglwyddrhyngddyntagef,ybyddentyncadwacyn gwneudeihollorchmyniona'iddeddfaua'ihollgyfreithiau, hebwyroi'rllawddena'rllawchwith

17Oherwyddymaepawbwedigwneuddrwg,aphob genauynllefaruanwiredd,a'uhollweithredoeddyn aflendidacynffieidd-dra,a'uhollffyrddynllygredd,yn aflendidacynddinistr

18Wele,dinistriryddaearoherwyddeuhollweithredoedd, acnifyddhadywinwydden,nacolew;oherwyddmaeeu gweithredoeddyngwblanffyddlon,abyddantigydyn diflannugyda'igilydd,anifeiliaidacanifeiliaidacadar,a hollbysgodymôr,oherwyddplantdynion.

19Abyddantynymrysonâ'igilydd,yrifancâ'rhen,a'r henâ'rifanc,ytlawdâ'rcyfoethog,ygostyngedigâ'rmawr, a'rcardotynâ'rtywysog,oherwyddygyfraitha'rcyfamod; oherwyddanghofiasantorchymyn,achyfamod,agwyliau, amisoedd,aSabothau,ajiwbilîau,aphobbarnedigaeth

20Abyddantynsefyll<gydabwâua>chleddyfauarhyfel i'wtroiynôli'rffordd;ondniddychwelantnestywallt llawerowaedaryddaear,unwrthyllall

21A’rrhaiaddihangoddniddychwelanto’udrygionii fforddcyfiawnder,ondbyddantigydynymddyrchafueu hunainidwyllachyfoeth,felygallpobungymrydyrhyn ollsy’neiddoi’wgymydog,abyddantynenwi’renw mawr,ondnidmewngwirioneddacnidmewncyfiawnder, abyddantynhalogi’rcysegrsanctaiddâ’uhaflendida llygreddeuhalogiad.

22AbyddcosbfawryndododdiwrthyrArglwyddar weithredoeddygenhedlaethhon,abyddyneurhoii'r cleddyfacifarnacigaethiwed,acigaeleuhysbeilioa'u difa

23Abyddyndeffroyneuherbynbechaduriaidy Cenhedloedd,nadoesganddyntdrugareddnathrugaredd, acnafyddantynparchupersonneb,nahennaifanc,na neb,oherwyddeubodynfwydrygionusachryfachi wneuddrwgnahollblantdynion.Abyddantyndefnyddio traisynerbynIsraelacyncamweddynerbynJacob,a byddllawerowaedyncaeleidywalltaryddaear,acni fyddnebigasgluanebigladdu.

24Ynydyddiauhynnybyddantyngweiddi’nuchel,acyn galwacyngweddïoamgaeleuhachubolaw’r pechaduriaid,yCenhedloedd;ondnifyddnebyncaelei achub

25Abyddpennau’rplantynwyngydagwalltllwyd,a byddplentyntairwythnosoedynymddangosynhenfel dyncantoed,abyddeumaintyncaeleiddinistriogan gystuddagormes

26Acynydyddiauhynnyybyddyplantyndechrau astudio'rcyfreithiau,acynceisio'rgorchmynion,acyn dychwelydilwybrcyfiawnder.

27Abyddydyddiau’ndechrautyfu’namlacyncynyddu ymhlithplantdynionhynny,nesi’wdyddiaunesáuatfilo flynyddoedd.Acinifermwyoflynyddoeddnag(o’rblaen) oeddniferydyddiau

28AcnifyddhenŵrNacunnadyw'nfodlonâ'iddyddiau, oherwyddbyddpawbfelplantaphoblifanc.

29Abyddantyncwblhaueuhollddyddiauacynbyw mewnheddwchallawenydd,acnifyddSatannadinistrydd drwg;oherwyddbyddeuhollddyddiauynddyddiau bendithaciachâd

30A’rprydhwnnwbyddyrArglwyddyniacháuei weision,abyddantyncodiacyngweldheddwchmawr,ac yngyrruallaneugwrthwynebwyrAbyddycyfiawnyn gweldacynddiolchgar,acynllawenhauâllawenyddbyth bythoedd,abyddantyngweldeuhollfarnaua’uholl felltithionareugelynion

31Abyddeuhesgyrnyngorffwysynyddaear,abyddeu hysbrydynllawenhau'nfawr,abyddantyngwybodmai'r Arglwyddsy'ngweithredubarn,acyndangostrugareddi gannoeddamiloeddacibawbsy'neigaruef

32Athithau,Moses,ysgrifenna’rgeiriauhyn;oherwydd felhynymaentwedi’uhysgrifennu,acmaentyneu cofnodiaryllechinefolyndystiolaethi’rcenedlaethauam byth

PENNOD24

1AcwedimarwolaethAbraham,bendithioddyrArglwydd Isaaceifab,acefeagyfododdoHebronacaaethaca drigoddwrthFfynnonyWeledigaethynyflwyddyngyntaf o'rdrydeddwythnos[2073AM]o'rjiwbilîhwn,saith mlynedd.

2Acynyflwyddyngyntafo’rbedwareddwythnos dechreuoddnewynynywlad,[2080AM]heblaw’rnewyn cyntaf,afuynnyddiauAbraham.

3AgwnaethJacobgawlcorbys,adaethEsauo’rmaesyn llwglydAcefeaddywedoddwrthJacobeifrawd,Rhoi mio’rcawlcochhwn.AdywedoddJacobwrtho,Gwertha dyhawlgeniimi,arhoddafitifara,arhywfainto’rcawl corbyshwnhefyd

4AdywedoddEsauyneigalon,‘Byddaffarw;palesimi yw’rhawlgenihon?

5‘AdywedoddwrthJacob,‘Rwy’neiroiiti’A dywedoddJacob,‘Tyngaimiheddiw,’acfedyngoddiddo. 6ArhoddoddJacobfaraachawli’wfrawdEsau,acefea fwytaoddneseifodwedieiddigoni:acEsauaddirmygodd eienedigaeth-fraint:amhynyygalwydenwEsauynEdom, oherwyddycawlcocharoddoddJacobiddoynei enedigaeth-fraint

7AdaethJacobynhynaf,acEsauaostyngwydo’iurddas.

8A’rnewynoedddrosywlad,acIsaacaaethilawri’r Aifftynyrailflwyddyno’rwythnoshon,acaaethat freninyPhilistiaidiGerar,atAbimelech

9AcymddangosoddyrArglwyddiddo,adywedoddwrtho, ‘Paidâmyndilawri’rAifft;trigaynywladaddywedaf wrthyt,acymdeithiaynywladhon,abyddafgydathi,ac a’thfendithiaf’

10Oherwydditiaci’thhadyrhoddafyrholldirhwn,ami agadarnhaffyllwadyngaiswrthAbrahamdydad,amia amlhafdyhadfelsêrynefoedd,amiaroddafi’thhadyr holldirhwn.

11Acyndyhaddiybendithirhollgenhedloeddyddaear, amidydadwrandoarfyllais,achadwfynghofiada'm gorchmynion,a'mcyfreithiau,a'mdedfrydau,a'mcyfamod; acynawrwrandoarfyllaisathrigoynywladhon’

12AcefeadrigoddynGelardairwythnosoflynyddoedd 13ArhoddoddAbimelechorchymynamdano,[2080-2101 AM]acynghylchyrhynolloeddeiddo,ganddywedyd: ‘Byddunrhywunagyffyrddoagefneuagunrhywbeth syddeiddoynsicrofarw.’

14AcymgryfoddIsaacymhlithyPhilistiaid,acfegafodd laweroeiddo,ychenadefaidachamelodacasynnoda theulumawr.

15AcefeaheuoddyngngwladyPhilistiaid,acaddygodd ganwaith,adaethIsaacynfawriawn,a’rPhilistiaida’i cenfigennodd

16YrhollbydewauagloddiasaigweisionAbrahamym mywydAbraham,arôlmarwolaethAbrahama'ullenwiâ phridd,agaeoddyPhilistiaidhwy

17AdywedoddAbimelechwrthIsaac,“Dosoddiwrthym ni,oherwyddyrwytti’nllawercryfachnani.”Acaeth Isaacoddiynoynyflwyddyngyntafo’rseithfedwythnos, acymsefydloddyngnghymoeddGerar

18Achloddiasantetoyffynhonnaudŵragloddiasai gweisionAbrahameidad,a'rrhaiagaeasai'rPhilistiaidar ôlmarwolaethAbrahameidad,agalwoddeuhenwaufel yrenwasaiAbrahameidadarnynt.

19AchloddioddgweisionIsaacffynnonynydyffryn,a chawsantddŵrbyw;acymrysonoddbugeiliaidGerarâ bugeiliaidIsaac,ganddywedyd,Eindŵrniyw’rdŵr;ac enwoddIsaacyffynnonynGwyllt,amiddyntfodynwyllt gydani

20Achloddiasantailffynnon,acymrysonasantamhwnnw hefyd,agalwoddefeeienwyn'Elyniaeth'Acefea gododdoddiynoachloddiasantffynnonarall,acni ymrysonasantamhwnnw,agalwoddefeeienwyn'Lle',a dywedoddIsaac:'Ynawrymae'rArglwyddwedirhoillei ni,acyrydymwediamlhauynytir'

21AcaethifynyoddiynoiFfynnonyLlwynyflwyddyn gyntafo'rwythnosgyntafynybedwareddjiwbiliadeugain [2108AM]

22AcymddangosoddyrArglwyddiddoynosonhonno,ar ylleuadnewyddo'rmiscyntaf,adywedoddwrtho:‘Myfi ywDuwAbrahamdydad;nacofna,oherwyddyrwyffi gydathi,abendithiafdi,abyddafynsicroamlhaudyhad feltywodyddaear,ermwynAbrahamfyngwas’

23Acadeiladoddynoallor,yrhonaadeiladasaiAbraham eidadyngyntaf,acaalwoddarenw’rArglwydd,aca offrymoddaberthiDduwAbrahameidad

24Achloddiasantffynnonachawsantddŵrbyw 25AchloddioddgweisionIsaacffynnonarall,acni chawsantddŵr;acaethantadweudwrthIsaacnadoeddent wedicaeldŵr.AdywedoddIsaac:‘Tyngaisheddiwwrthy Philistiaid,acymae’rpethhwnwedi’igyhoeddiini’ 26Acefeaalwoddenw'rllehwnnwFfynnonyLlw; oherwyddynoyroeddwedityngullwiAbimelechac AhussatheiffrindaPhicholypennaeth,Neueilu.

27AgwyddaiIsaacydiwrnodhwnnweifodwedityngu llwiddynt,dangyfyngiad,ybyddai’ngwneudheddwchâ hwy

28AcIsaacydiwrnodhwnnwmelltithioddyPhilistiaid,a dweud:‘MelltitharyPhilistiaidhydddydddigofaintallid oblithyrhollgenhedloedd;byddediDduweugwneudyn watwaracynfelltithacynwrthrychdigofaintallidyn nwylo’rpechaduriaidyCenhedloeddacynnwylo’r Cittiaid’

29Aphwybynnagaddihangorhagcleddyfygelyna'r Citimiaid,byddedi'rgenedlgyfiawnddiwreiddioallan mewnbarnodanynefoedd;oherwyddbyddantynelynion acynelynioni'mplanttrwyeucenedlaethauaryddaear.

30Acniadawiriddyntunrhywweddill,Nacunaachubir arddydddigofaintyfarn;Iddinistrioathorriallana diarddelo'rddaearymaehollhadyPhilistiaid(wedi'u cadw),Acniadawirmwyachi'rCafftorimhynenwnahad aryddaear

31Oherwydderiddoesgyni'rnefoedd,oddiynoycaiffei dafluilawr,aceriddoymgryfhauaryddaear,oddiynoy caiffeilusgoallan,aceriddoguddioymhlithy cenhedloedd,hydynoedoddiynoycaiffeiddiwreiddio; aceriddoddisgyniSheol,ynohefydybyddei gondemniadynfawr,acynohefydnifyddganddo heddwch.

32Acosâefigaethiwed,trwylaw'rrhaisy'nceisioei einioesylladdantefaryffordd,acniadawiriddoenwna hadaryrhollddaear;oherwyddifelltithdragwyddoly byddefe'nymadael

33Acfelhynymaewedi'iysgrifennua'igerfioamdanoar yllechinefol,i'wwneudiddoarddyddyfarn,felygellir eiddiwreiddioallano'rddaear

PENNOD25

1Acynyrailflwyddyno’rwythnoshonynyjiwbilihon, galwoddRebeccaarJacobeimab,allefaroddwrtho,gan ddywedyd:‘Fymab,nachymerwraigoferchedCanaan, felEsaudyfrawd,agymeroddddwywraigoferched Canaan,acachwerwontfyenaidâ’uhollweithredoedd aflan:oherwyddgodinebachwantyweuholl weithredoedd,acnidoescyfiawndergydahwy,oherwydd drygionusyw(eugweithredoedd).

2Aminnau,fymab,yrwyfyndygarudi'nfawriawn,ac maefynghalona'mserchyndyfendithiobobawro'rdydd agwyliadwriaethynos.

3Acynawr,fymab,gwrandoarfyllais,agwnaewyllys dyfam,apheidiaâchymrydgwraigoferchedywladhon, ondynunigodŷfynhad,acogenedlfynhad.Cymer wraigodŷfynhad,abyddyDuwGoruchafyndy fendithio,abydddyblantyngenhedlaethgyfiawnacyn hadsanctaidd.’

4YnallefaroddJacobwrthRebeccaeifam,adywedodd wrthi:‘Wele,fam,nawwythnosoedydwi,acnidwyfyn adnabodacnidwyfwedicyffwrddagunrhywwraig,ac nidwyfwedidyweddïoagunrhywun,acnidwyfhydyn oedwedimeddwlamgymrydgwraigimioferched Canaan

5Oherwyddyrwyfyncofio,mam,eiriauAbraham,eintad, oherwyddgorchmynnoddimibeidioâchymrydgwraigo ferchedCanaan,ondcymrydgwraigimiohadtŷfynhad acoblithfynghenedl

6Clywaiso'rblaenfodmerchedwedi'ugeniiLaban,dy frawd,acyrwyfwedigosodfymrydarnynnhwigymryd gwraigo'uplith

7Acamyrheswmhwnyrwyfwedigwyliofyhunynfy ysbrydrhagpechuneugaelfyllygruynfyhollffyrdd drwygydolhollddyddiaufymywyd;oherwyddynglŷnâ chwantagodineb,rhoddoddAbraham,fynhad,lawero orchmynionimi

8Ac,ergwaethafyrhollbethauaorchmynnoddimi,y maefymrawdwediymdrechugydamiyddwyflyneddar hugainhyn,acwedisiaradynamlâmi,adweud:‘Fy mrawd,cymerynwraigchwaero’mdwywraig’;ond gwrthodafwneudfelygwnaethef.

9Yrwyfyntyngugerdyfrondi,fam,nachymerafwraig oblithmerchedhadCanaanhollddyddiaufymywyd,ac naweithredafynddrwgfelygwnaethfymrawd.

10Nacofna,fam;byddynsicrygwnafdyewyllysa rhodiomewnuniondeb,acnalygraffyffyrddambyth’

11Acynacododdeihwynebi’rnefoeddacestynnodd fyseddeidwylo,acagoroddeigenauabendithio’rDuw Goruchaf,yrhwnagreoddynefoedda’rddaear,a rhoddoddddiolchamoliantiddo

12Adywedoddhi:‘Bendigedigfyddo’rArglwyddDduw, abendigedigfyddoeienwsanctaiddambythbythoedd,yr hwnaroddoddimiJacobynfabpuracynhadsanctaidd; oherwyddeiddottief,a’ihadeffyddyndragwyddol,acyn dragywydddrwy’rhollgenedlaethauambyth.’

13Bendithiaef,OArglwydd,arhoynfyngenaufendith cyfiawnder,felygallafeifendithio’

14Acynyrawrhonno,panddisgynnoddysbryd cyfiawnderi'wgenau,rhoddoddeidwylawarbenJacob,a dywedodd:

15Bendigedigwytti,ArglwyddcyfiawnderaDuw’r oesoedd,abyddediddodyfendithiouwchlawholl genedlaethaudynionByddediddoroillwybrcyfiawnderi ti,fyMab,adatgelucyfiawnderi’thhad.

16Abyddediddowneuddyfeibionynniferusynystoddy fywyd,abyddantyncodiynôlnifermisoeddyflwyddyn Abyddedeumeibionynniferusacynfawrtuhwntisêry nefoedd,a'uniferynfwynathywodymôr

17Arhoddediddyntywladddahonfelydywedoddy rhoddaiiAbrahamaci’whadareiôlefambytha byddediddynteidalyneiddoiddyntambyth

18Abyddedimiweld(geni)iti,fymab,blantbendigedig ynystodfymywyd,Abyddedi'thhollhadfodynhad bendigedigasanctaidd

19Acfelyradfywiaistysbryddyfamynystodeihoes,y maecrothyrhona’thesgoroddyndyfendithiofelhyn,[Fy serch]a’mbronnauyndyfendithio,a’mgenaua’mtafod yndyglodfori’nfawr

20Cynyddaalledaenadrosyddaear,Abyddeddyhadyn berffaithyngnglawenyddnefadaearambyth;Abyddeddy hadynllawenhau,Abyddediddyntgaelheddwchar ddiwrnodmawrheddwch.

21Abyddedi’thenwa’thhadbarhauambyth,Abydded i’rDuwGoruchaffodynDduwiddynt,AbyddediDduw’r cyfiawnderdrigogydahwynt,Athrwyddynthwyadeiledir eigysegrambyth

22Bendigedigfyddo’rhwna’thfendithio,aphobcnawd a’thfelltithio’ndwyllodrus,melltithiedigfyddo.’

23Achusanoddef,adywedoddwrtho;‘CaroedArglwydd ybyddifelymaecalondyfama’ichariadynllawenhau ynottiacyndyfendithio’Apheidioddâbendithio

PENNOD26

1Acynyseithfedflwyddyno’rwythnoshongalwodd IsaacarEsau,eifabhynaf,adywedoddwrtho:‘Yrwyffi’n

hen,fymab,acwele,ymaefyllygaidynpyluwrthweld, acniwnddyddfymarwolaeth.’

2Acynawrcymerdyarfauhela,dygawella’thfwa,ados allani’rmaes,ahelaadalfi(carw),fymab,agwnaimi fwydblasus,felymaefyenaidyneigaru,athyrgefatafi mieifwyta,acfelybendithiofyenaiddicynimifarw’ 3OndclywoddRebeccaIsaacynsiaradagEsau

4AcaethEsauallanyngynnari'rmaesihelaadala'i ddwynadrefateidad

5AgalwoddRebeccaarJacobeimab,adywedoddwrtho: ‘Wele,clywaisIsaacdydadynllefaruwrthEsaudyfrawd, ganddweud:‘Helfaimi,agwnafwydblasusimi,athyrg efataffi.’

6Gallaffwytaa’thfendithiogerbronyrArglwyddcynimi farw»Acynawr,fymab,gwrandoarfyllaisynyrhyna orchmynnafiti:Dosatdybraiddathyrdâdaufyngafrda imi,agwnafhwyntynfwydblasusi’thdad,felymae’nei garu;a’iddwynatdydad,felybwytaoa’thfendithio gerbronyrArglwyddcyniddofarw,acfely’thfendithir.

7AdywedoddJacobwrthRebeccaeifam:‘Mam,niwadaf ynôlddimafwytaifynhad,afyddai’neiblesio:ondyr wyfynofni,fymam,ybyddynadnabodfyllaisacyn dymunofynghyffwrdd

8Athiawyddostfymodi’nllyfn,acEsau,fymrawd,yn flewog,abyddafynymddangosoflaeneilygaidfel drygionus,abyddafyngwneudgweithrednadoeddwedi’i gorchymynimi,abyddynddigwrthyf,abyddafyndwyn melltitharnaffyhun,acnidbendith.’

9AdywedoddRebecca,eifam,wrtho,‘Arnaffiybydded dyfelltith,fymab,dimondgwrandoarfyllais’

10AgwrandawoddJacobarlaisRebecaeifam,acaethi nôldaufyngafrtew,tew,a'udwynateifam;agwnaethei famiddyntfwydblasusfelyroeddyneigaru

11AchymeroddRebeccawisgharddEsau,eimabhynaf, yrhonoeddgydahiynytŷ,agwisgoddJacob,eimab ieuengaf,âhwy,arhoicrwynymynnodareiddwyloacar rannaunoetheiwddf.

12Arhoddoddyciga'rbaraabaratôddhiynllaweimab Jacob

13AJacobaaethateidad,acaddywedodd,Dyfabydwyf fi:gwneuthumfelydywedaistwrthyf:cod,eisteddabwyta o’rhynaddaliais,dad,fely’mbendithiodyenaid

14AdywedoddIsaacwrtheifab,‘Sutydaethostohyd iddomorgyflym,fymab?

15‘AdywedoddJacob:‘OherwyddbodyrArglwydddy Dduwwediperiimiddodohydiddo.’

16AdywedoddIsaacwrtho,Tyredynnes,felygallwyfdy deimlodi,fymab,awyttiynfabiEsauaipeidio.

17AnesaoddJacobatIsaaceidad,acefea’icyffwrddodd, acaddywedodd:LlaisJacobyw’rllais,onddwyloEsau yw’rdwylo,

18acni’ihadnabuefe,oherwyddeifodynawdurdodo’r nefoeddidynnueialluiganfodymaith;acni’ihadnabu Isaac,oherwyddyroeddeiddwylo’nflewogfeldwyloei frawdEsau,fellybendithioddefeef

19Ynadywedodd,“AitiywfymabEsau?”Dywedodd, “Dyfabdiydwi.”Dywedodd,“Tyrdâhynataf,fely bwytawyfo’rhynaddaliaist,fymab,fely’thfendithiofy enaid”

20Acefeanesaoddato,acefeafwytaodd,acefeaddug iddowin,acefeayfodd

21AdywedoddIsaaceidadwrtho,‘Tyrdynnesachusan fi,fymab.’

22Acefeanesaodd,aca’icusanoddAcefeaaroglodd arogleiddillad,aca’ibendithiodd,acaddywedodd:Wele, ymaearoglfymabfelaroglcaellawnafendithioddyr Arglwydd

23ArhoddedyrArglwydditiowlithynefoedd,aco wlithyddaear,adigoneddoŷdacolew:gwasanaethed cenhedloedddi,aphobloeddymgrymuiti

24Byddynarglwyddardyfrodyr,abyddedifeibiondy famymgrymuiti;abyddedi’rhollfendithiony bendithioddyrArglwyddfiabendithioAbrahamfynhad, gaeleurhoiitiaci’thhadambyth:Melltigedigfyddo’r hwna’thfelltithio,abendigedigfyddo’rhwna’th fendithio’

25AphanorffennoddIsaacfendithioeifabJacob,aJacob wedimyndallanoddiwrtheidadIsaac,efeaguddioddei hun,adaethEsaueifrawdimewno’ihela

26Acyntauhefydawnaethfwydblasus,aca’idugatei dad,acaddywedoddwrtho,‘Codedfynhad,abwytaed o’mhelw,fely’mbendithiodyenaid’

27AdywedoddIsaaceidadwrtho,“Pwywytti?”A dywedoddyntauwrtho,“Myfiywdygyntaf-anedig,dyfab Esau:gwneuthumfelygorchmynnaistimi”

28AcfesynnoddIsaacynfawriawn,adywedodd:‘Pwy yw’rhwnahelaoddacaddalioddaca’idugataf,aca fwyteaisio’rcyfancynitiddod,aca’ibendithiaisef:a bendithiref,a’ihollhadambyth.’

29AphanglywoddEsaueiriaueidadIsaac,efea waeddoddâllefainfawrachwerwiawn,acaddywedodd wrtheidad,Bendithiafi,finnauhefyd,dad.

30Adywedoddwrtho,‘Daethdyfrawdâthwyll,aca gymerodddyfendith’Adywedodd,‘Ynawrmiwnpamy gelwireienwynJacob:wele,ymaewedifynisodli ddwywaithhyn:cymeroddfyhawlgeni,acynawrymae wedicymrydfymendith’

31.Adywedoddefe,‘Onidwyttiwedicadwbendithimi, dad?’acateboddIsaac,adywedoddwrthEsau,‘Wele,yr wyfwedieiwneudynarglwydditi,a’ihollfrodyra roddaisiddoynweision,achydadigoneddoŷd,gwinac olewyrwyfwedieigryfhauef:abethynawrawnafiti, fymab?’

32AdywedoddEsauwrthIsaaceidad:‘Onidoesgennyt ondunfendith,dad?Bendithiafi,finnauhefyd,dad’

33AchododdEsaueilaisacwyloddAcateboddIsaaca dywedoddwrtho,‘Wele,ymhelloddiwrthwlithyddaeary bydddybreswylfa,acymhelloddiwrthwlithynefoedd oddiuchod.’

34Athrwydygleddyfybyddifyw,athiawasanaethidy frawdAphanfyddi’nfawr,acynysgwydeiiauoddiardy wddf,ybyddi’npechupechodllwyrhydatfarwolaeth,a’th hadaddiwreiddirodditanynefoedd.

35AcEsauabarhaoddifygwthJacoboherwyddyfendith a’ibendithioddeidadefagef:acaddywedoddyneigalon, Deleddyddiaugalaruamfynhadynawr,felygallwyf laddfymrawdJacob

PENNOD27

1AdywedwydwrthRebeccaeiriauEsau,eimabhynaf, mewnbreuddwyd;acanfonoddRebecca,agalwoddar Jacobeimabieuengaf, 2adywedoddwrtho,‘Wele,byddEsaudyfrawdyndial arnatti,nesdyladddi.

3Ynawr,ganhynny,fymab,gwrandoarfyllais,achyfod affoatLaban,fymrawd,iHaran,acarosgydagef ychydigddyddiaunesiddicterdyfrawddroiymaith,ac iddoefdynnueiddicteroddiwrthyt,acanghofio’rcyfana wnaethost;ynaanfonafi’thgyrchuoddiyno’

4AdywedoddJacob:‘Nidoesarnafofn;osywamfy lladdi,mia’illaddafef’

5Onddywedoddhiwrtho,‘Peidiwchâgadaelimigaelfy amddifaduo’mdaufabarundiwrnod’

6AdywedoddJacobwrthRebeccaeifam:“Wele,ti’n gwybodbodfynhadwedimyndynhen,acnadyw’n gweldoherwyddbodeilygaidynddiflas;acosbyddafyn eiadael,byddynddrwgyneiolwg,oherwyddfymodyn eiadaelacynmyndiffwrddoddiwrthych,abyddfynhad ynddig,acynfymelltithioNiaf;pananfonofi,yna’n unigyaf”

7AdywedoddRebeccawrthJacob:‘Afimewnaca lefarafwrtho,abyddyndyanfondiymaith’

8ARebeccaaaethimewn,acaddywedoddwrthIsaac: “YrwyfynffieiddiofymywydoachosdwyferchHeth,y rhaiagymeroddEsauynwrageddiddo;acoscymerJacob wraigoblithmerchedywladfelyrhain,pabwrpasy byddafynbywmwyach,oherwyddbodmerchedCanaan ynddrwg”

9YnagalwoddIsaacarJacob,a’ifendithio,a’igeryddu,a dweudwrtho,‘Paidâchymrydgwraigoblithmerched Canaan;

10Cyfod,adosiMesopotamia,idŷBethuel,taddyfam,a chymerwraigitioddiynooferchedLaban,brawddyfam. 11ADuwHollalluoga’thfendithio,aca’thamlhau,fely byddi’ngynulliadogenhedloedd,arhoddeditifendithion fynhadAbraham,itiaci’thhadardyôl,felygalli etifeddugwladdyymdeithioa’rholldiraroddoddDuwi Abraham:dos,fymab,mewnheddwch’

12AcIsaacaanfonoddJacobymaith,acefeaaethi Mesopotamia,atLabanmabBethuelySyriad,brawd Rebeca,mamJacob

13Abu,wediiJacobgyfodiifynediMesopotamia,i ysbrydRebeccadristáuarôleimab,acwylodd

14AdywedoddIsaacwrthRebecca,“Fychwaer,paidâ wylooachosJacob,fymab;oherwyddymae'nmynd mewnheddwch,acmewnheddwchydychwel”

15ByddyDuwGoruchafyneigadwrhagpobdrwg,acyn dodgydagef;oherwyddnifyddyneiadaelyneiholl ddyddiau;

16Oherwyddmiwnybyddeiffyrddynffynnuymmhob pethllebynnagyrâ,nesiddoddychwelydatommewn heddwch,aninnau'neiweldmewnheddwch

17Nacofnao’iachosef,fychwaer,oherwyddymaeary llwybrunionsythacymae’nŵrperffaith:acymae’n ffyddlonacnifyddyndiflannuNacwyla’

18AcIsaacagysuroddRebeccaoachoseimabJacob,ac a’ibendithioddef

19AcaethJacoboFfynnonyLlwifynediHaranyny flwyddyngyntafo’railwythnosynybedwareddar ddeugainfedjiwbili,acefeaddaethiLusyny

mynyddoedd,sefBethel,arylleuadnewyddo’rmiscyntaf o’rwythnoshon,[2115AM]acefeaddaethi’rfangyda’r nosacadroddo’rfforddi’rgorllewino’rfforddynoson honno:acefeagysgoddyno;canysyrhaulafachludodd.

20Acefeagymeroddunogerrigyllehwnnw,aca’i gosododdwrtheibendanygoeden,acyroeddynteithio areibeneihun,acagysgodd

21Acefeafreuddwydioddynosonhonno,acweleysgol wedieichodiaryddaear,a'iphenyncyrhaeddi'rnefoedd; acwele,angylionyrArglwyddynesgynacyndisgynarni; acwele,yrArglwyddynsefyllarni

22AcefealefaroddwrthJacob,acaddywedodd:Myfiyw ArglwyddDduwAbraham,dydad,aDuwIsaac;ytiryr wytti’ncysguarno,itia’irhoddaf,aci’thhadardyôldi

23Abydddyhadfelllwchyddaear,athiaamlheii'r gorllewinaci'rdwyrain,i'rgogleddaci'rde;acynottiac yndyhadybendithirholldeuluoeddycenhedloedd

24Acwele,byddafgydathi,achadwafdillebynnagyrei, adychwelafi'rwladhonmewnheddwch;oherwyddni'th adawafnesimiwneuthurpopethaddywedaiswrthyt’

25AdeffrôddJacobo’igwsg,adywedodd,‘Ynwir,tŷ’r Arglwyddyw’rllehwn,acniwyddwni.’Acofnodd,a dywedodd:‘Ofnadwyyw’rllehwn,nadyw’nddimondtŷ Duw,adymaborthynefoedd’

26AchododdJacobynfore,achymeroddygarrega osodasaidaneiben,a'igosodyngolofnynarwydd,aca dywalltoddolewareiphenAcefeaalwoddenw'rlle hwnnwBethel;ondLusoeddenw'rllearydechrau.

27AgwnaethJacobaddunedi’rArglwydd,ganddywedyd: ‘OsbyddyrArglwyddgydami,acosbyddynfynghadw ynyfforddhonyraf,acynrhoibaraimii’wfwytaa dilladi’wgwisgo,felydychwelafidŷfynhadmewn heddwch,ynabyddyrArglwyddynDduwimi,a’rgarreg honaosodaisyngolofnynarwyddynyllehwn,fyddyn dŷi’rArglwydd,aco’rcyfanaroddiimi,rhoddafy degfediti,fyNuw’

PENNOD28

1Acefeaaethareidaith,acaddaethiwladydwyrain,at Laban,brawdRebeca,acafugydagef,acawasanaethodd efamRacheleiferchamwythnos

2Acynyflwyddyngyntafo’rdrydeddwythnos[2122AM] dywedoddwrtho:‘Rhofyngwraigimi,yrwyfwedi gwasanaethutiamdanisaithmlynedd’;adywedoddLaban wrthJacob:‘Rhoddafdywraigiti.’

3AgwnaethLabanwledd,acagymeroddLeaeiferch hynaf,aca’irhoddoddiJacobynwraig,aca’irhoddodd Zilpaeiforwyniddiynforwyn:acniwyddaiJacob, oherwyddtybioddmaiRacheloeddhi

4Acefeaaethimewnatihi,acwele,Leaoeddhi;a digioddJacobwrthLaban,acaddywedoddwrtho,Pamy gwnaethostfelhynâmi?OnidamRachely’th wasanaethaisdi,acnidamLea?Pamygwnaethostgamâ mi?

5Cymerdyferch,amiaaf;oherwydditiwneuddrwgi mi.’OherwyddyroeddJacobyncaruRachelynfwyna Lea;oherwyddyroeddllygaidLeaynwan,ondyroeddei ffurfynharddiawn;ondyroeddganRachellygaid prydferthaffurfharddaharddiawn.

6AdywedoddLabanwrthJacob:‘Nidfellyygwneiryn eingwladni,rhoi’rieuengafoflaenyrhynaf.’Acnidyw’n iawngwneudhyn;oherwyddfelhynymaewedi’iordeinio a’iysgrifennuynyllechinefol,naddylainebroieiferch ieuengafoflaenyrhynaf;ondyrhynaf,rhoddiryngyntaf acareihôlhi’rieuengafa’rdynsy’ngwneudhynny, rhoddireuogrwyddyneierbynynynefoedd,acnidoes nebyngyfiawnsy’ngwneudypethhwn,oherwyddmae’r weithredhonynddrwggerbronyrArglwydd

7AgorchymynifeibionIsraelnawnântypethhyn;na chymerasantnarhoddantyrieuengafcynrhoddi'rhynaf, oherwyddmae'nddrwgiawn

8AdywedoddLabanwrthJacob:“Gadisaithdiwrnod gŵylyrunhonfyndheibio,arhoddafRacheliti,fely byddi’ngwasanaethufiamsaithmlynedderaill,fely byddi’nbugeiliofynefaidfelygwnaethostyrwythnos flaenorol”

9AcarydyddydaethsaithdiwrnodgwleddLeaheibio, rhoddoddLabanRacheliJacob,i’wwasanaethusaith mlyneddarall;arhoddoddBilha,chwaerSilpa,ynforwyni Rachel

10AcefeawasanaethoddsaithmlynedderailletoiRachel, oherwyddrhoddwydLeaiddoamddim

11AcagoroddyrArglwyddgrothLea,ahiafeichiogodd, acaesgoroddarfabiJacob,acefeaalwoddeienwef Reuben,arypedwerydddyddarddego'rnawfedmis,yny flwyddyngyntafo'rdrydeddwythnos[2122AM]

12OndcaewydcrothRachel,oherwyddgweloddyr ArglwyddfodLeayncaeleichasáuaRachelyncaelei charu

13AJacobaaethetoatLea,ahiafeichiogodd,aca esgoroddarailfabiJacob,acefeaalwoddeienwef Simeon,aryrunfedarhugaino'rdegfedmis,acyny drydeddflwyddyno'rwythnoshon.[2124AM]

14AJacobaaethimewnetoatLea,ahiafeichiogodd,ac aesgoroddiddodrydyddmab,acefeaalwoddeienwef Lefi,ynylleuadnewyddo'rmiscyntafynychweched flwyddyno'rwythnoshon[2127AM]

15AJacobaaethatihieto,ahiafeichiogodd,aca esgoroddiddobedweryddmab,acefeaalwoddeienwef Jwda,arypymthegfedo'rtrydyddmis,ynyflwyddyn gyntafo'rbedwareddwythnos[2129AM]

16AcoachoshynigydcenfigennoddRachelwrthLea, amnadoeddhiwedigeniplant,adywedoddwrthJacob, “Rhoblantimi”AdywedoddJacob,“Awyfwediatal ffrwythdygrothoddiwrthytti?Awyfwedidyadaeldi?”

17AphanweloddRachelfodLeawedigenipedwarmabi Jacob,ReubenaSimeonaLefiaJwda,dywedoddwrtho, ‘DosimewnatBilhafyllawforwyn,abyddhi’nbeichiogi, acynesgorarfabimi’(ArhoddoddhiBilhaei llawforwynynwraigiddo)

18Acaethimewnatihi,ahiafeichiogodd,acaesgorodd arfabiddo,acefeaalwoddeienwefDan,arynawfedo'r chwechedmis,ynychwechedflwyddyno'rdrydedd wythnos[2127AM]

19AJacobaaethimewnetoatBilhayraildro,ahia feichiogodd,acaesgoroddarfabaralliJacob,agalwodd RacheleienwefNaftali,arypumedo'rseithfedmis,ynyr ailflwyddyno'rbedwareddwythnos[2130AM]

20AphanweloddLeaeibodwedimyndynddi-ffrwythac nadoeddwediesgor,cenfigennoddwrthRachel,a

rhoddoddhefydeillawforwynZilpaynwraigiJacob,a beichiogodd,acesgoroddarfab,agalwoddLeaeienwef Gad,arydeuddegfedo'rwythfedmis,ynydrydedd flwyddyno'rbedwareddwythnos.[2131AM]

21Acaethimewnatihieto,ahiafeichiogodd,aca esgoroddiddoailfab,agalwoddLeaeienwefAser,aryr ailo'runfedmisarddeg,ynybumedflwyddyno'r bedwareddwythnos.[2133AM]

22AJacobaaethimewnatLea,ahiafeichiogodd,aca esgoroddarfab,ahiaalwoddeienwefIssachar,ary pedweryddo'rpumedmis,ynybedwareddflwyddyno'r bedwareddwythnos,[2132AM]ahia'irhoddoddefi famaeth.

23AJacobaaethimewnatihieto,ahiafeichiogodd,aca esgoroddarddau(blant),mabamerch,agalwoddenw’r mabynSabulon,acenw’rferchynDina,aryseithfedo’r seithfedmis,ynychwechedflwyddyno’rbedwaredd wythnos[2134AM]

24Abu’rArglwyddyndrugarogwrthRachel,acagorodd eichroth,ahiafeichiogodd,acaesgoroddarfab,a galwoddeienwefJoseff,arylleuadnewyddo’r pedweryddmis,ynychwechedflwyddynynybedwaredd wythnoshon[2134AM]

25AcynydyddiauyganedJoseff,dywedoddJacobwrth Laban:‘Rhoimifyngwragedda’mmeibion,agadimi fyndatfynhadIsaac,agadimiwneudtŷimifyhun; oherwyddyrwyfwedicwblhau’rblynyddoeddybûmyn dywasanaethudiamdyddwyferch,abyddafynmyndi dŷfynhad’

26AdywedoddLabanwrthJacob,“Arhosagydamiamdy gyflog,abugeiliafymhraiddetoimi,achymerdygyflog.”

27Achytunasantâ'igilyddybyddai'nrhoiiddofelei gyflogyrŵyna'rmynnodaanedyndduonabrithagwyn; (dyma)fyddaieigyflog.

28Adaethyrhollddefaidâbrith,abrith,adu,âmarciau amrywiol,acesgorasantetoarŵyntebygiddynthwyeu hunain;a’rhollraiâbrithoeddeiddoJacob,a’rrhainad oeddentyneiddoLaban

29AchynyddoddeiddoJacobynddirfawr,acyroedd ganddoychenadefaidacasynnodachamelod,agweision amorynion

30AchenfigennoddLabana'ifeibionwrthJacob,a chymeroddLabaneiddefaidynôloddiwrtho,ac edrychoddarnoâbwriaddrwg

PENNOD29

1AphanesgoroddRachelarJoseff,aethLabanigneifioei ddefaid;oherwyddyroeddentymhelloddiwrthodaith tridiau

2AgweloddJacobfodLabanynmyndigneifioeiddefaid, agalwoddJacobarLeaaRachel,allefaroddyngaredig wrthyntamiddyntddodgydagefiwladCanaan

3Oherwydddywedoddwrthyntsutyroeddwedigweld popethmewnbreuddwyd,sefyrhollbethauaddywedasai wrtho,ydylaiddychwelydidŷeidad,adywedasant:‘I bobmanyrelych,byddwnni’nmyndgydathi.’

4AbendithioddJacobDduwIsaaceidad,aDuwAbraham tadeidad,acefeagododdacafarchogoddareiwragedd a'iblant,acagymeroddeiholleiddoacagroesoddyrafon,

acaddaethiwladGilead:achuddioddJacobeifwriad rhagLabanacniddywedoddwrtho.

5Acynyseithfedflwyddyno'rbedwareddwythnostrodd Jacob(eiwyneb)tuaGileadynymiscyntaf,aryrunfedar hugainohono.[2135AM]ALabana'ierlidioddef,aca oddiweddoddJacobymmynyddGileadynytrydyddmis, arytrydyddarddegohono

6AcniadawoddyrArglwyddiddoniweidioJacob;canys ymddangosoddiddomewnbreuddwydynynosA llefaroddLabanwrthJacob

7Acarypymthegfedo’rdyddiauhynnygwnaethJacob wleddiLaban,acibawbaddaethgydagef:athyngodd JacobiLabanydiwrnodhwnnw,aLabanhefydiJacob,na fyddai’rnaillna’rllallyncroesimynyddGileadi’rllallâ bwriaddrwg

8Acynoygwnaethgarneddyndyst;amhynnyygelwir enw'rllehwnnw,CarneddyTystion,arôlygarneddhon 9Ondcynhynny,arferentalwgwladGileadynwlady Reffaim;oherwyddgwladyReffaimydoedd,aganwydy Reffaim(yno),cewriyroeddeutaldraynddeg,naw,wyth ilawrisaithcufydd

10A’upreswylfaoeddowladmeibionAmmonhyd FynyddHermon,achanolfannaueuteyrnasoeddCarnaim acAstaroth,acEdrei,aMisur,aBeon

11AdinistrioddyrArglwyddhwyoherwydddrygionieu gweithredoedd;oherwyddyroeddentynfaleisusiawn,a thrigoddyrAmoriaidyneulle,ynddrygionusacyn bechadurus,acnidoespoblheddiwagyflawnoddeuholl bechodauynllawn,acnidoesganddynthydoesmwyach aryddaear

12AJacobaanfonoddLabanymaith,acefeaaethi Mesopotamia,gwladyDwyrain;aJacobaddychweloddi wladGilead

13AcefeaaethdrosJabbocynynawfedmis,aryrunfed arddegohonoAcarydyddhwnnwydaethEsaueifrawd ato,acefeagymododdagef,acaaethoddiwrthoiwlad Seir:ondJacobadrigoddmewnpebyll.

14Acynyflwyddyngyntafo’rbumedwythnosyny jiwbilihon[2136AM]croesoddyrIorddonen,acarhosodd ytuhwnti’rIorddonen,abu’nbugeilioeiddefaidofôry garneddhydatBethsan,achydatDothanahydatgoedwig Acrabbim

15AcanfonoddateidadIsaaceiholleiddo,dillad,abwyd, achig,adiod,allaeth,amenyn,achaws,arhaidyddiadau o'rdyffryn

16AcateifamRebeccahefydbedairgwaithyflwyddyn, rhwngamseroeddymisoedd,rhwngaredigamedi,a rhwngyrhydrefa'rglaw(tymor)arhwngygaeafa'r gwanwyn,idŵrAbraham

17OherwyddyroeddIsaacwedidychwelydoFfynnony LlwacwedimyndifynyidŵreidadAbraham,acwedi bywynoarwahâni'wfabEsau.

18OherwyddynydyddiaupanaethJacobiMesopotamia, cymeroddEsauiddo’ihunwraigMahalath,merchIsmael; acefeagasgloddhollbraiddeidada’iwragedd,acaaethi fynyacadrigoddarFynyddSeir,acaadawoddIsaacei dadwrthFfynnonyLlwareibeneihun.

19AcaethIsaacifynyoFfynnonyLlw,acadrigoddyn nhŵrAbrahameidadymmynyddoeddHebron, 20AcynoyranfonoddJacobyrhollbethauaanfonoddat eidada'ifamobrydi'wgilydd,yrhynoeddeuhangen

arnynt;abendithiasantJacobâ'uhollgalonacâ'uholl enaid.

PENNOD30

1Acynyflwyddyngyntafo'rchwechedwythnos[2143 AM]aethifynyiSalem,i'rdwyrainoSichem,mewn heddwch,ynypedweryddmis.

2AcynoydygasantDina,merchJacob,idŷSichem,mab HamoryrHefiad,tywysogywlad,acefeaorweddodd gydahi,aca’ihalogoddhi,ahiynferchfach,ynblentyn deuddegoed

3Acefeaerfynioddareidada'ibrodyrameirhoihiiddo ynwraigAdigioddJacoba'ifeibionoherwyddgwŷr Sichem;amiddynthalogiDinaeuchwaer,allefarasant wrthyntâbwriaddrwg,abuontyndwyllodrusâhwy,a'u twyllo

4AdaethSimeonaLefiynannisgwyliSichem,a gweithredubarnarhollddynionSichem,alladdyrholl ddynionagawsantynddi,hebadaelunynweddillynddi: lladdasantbawbmewnpoenauamiddyntamharchueu chwaerDina.

5AcnafyddedfellyohynymlaeniferchIsraelgaelei halogi;oherwyddgorchmynnwydbarnynynefoeddyneu herbyn,sefiddyntddinistrioâ'rcleddyfhollddyniony SichemiaidamiddyntwneudgwarthynIsrael

6ArhoddoddyrArglwyddhwyynnwylomeibionJacob, ermwyniddynteudifaâ’rcleddyfagweithredubarn arnynt,acfelnawneidfelhynynIsraelmwyach,sef halogimorwynoIsrael

7AcosbyddunrhywddynynIsraelafynnoroieiferch neueichwaeriunrhywddynsyddohadyCenhedloedd, byddynsicrofarw,abyddantyneilabyddioâcherrig; oherwyddymaewedigwneudgwarthynIsrael;abyddant ynllosgi'rddynesâthân,amiddiamharchuenwtŷeithad, abyddhi'ncaeleigwreiddioallanoIsrael

8AcnacheirgodinebwraignacaflendidynIsraeldrwy hollddyddiaucenedlaethau’rddaear;oherwyddsanctaidd i’rArglwyddywIsrael,abyddpobdyna’ihalogoddyn sicrofarw:llabyddiantefâcherrig.

9Oherwyddfelhynymaewedi'iordeinioa'iysgrifennuyn yllechinefolynglŷnâhollhadIsrael:byddyrhwna'i halogaynsicrofarw,achaiffeilabyddioâcherrig.

10Aci'rgyfraithhonnidoesterfyndyddiau,na maddeuant,nacunrhywgymod:ondydynahalogoddei ferchaddiwreiddirallanoblithhollIsrael,oherwyddiddo roio'ihadiMoloch,agwneudynannuwiolermwynei halogi.

11Athithau,Moses,aorchmynnaifeibionIsrael,a’u hannogibeidioârhoieumerchedi’rCenhedloedd,a pheidioâchymrydynfeibioniddyntyrunoferchedy Cenhedloedd,oherwyddmaehynynffiaiddgerbronyr Arglwydd

12Amyrheswmhwnyrysgrifennaisitiyngngeiriau’r gyfraithhollweithredoeddySichemiaid,yrhaia wnaethantynerbynDina,a’rmoddyllefaroddmeibion Jacob,ganddywedyd,Niroddwneinmerchiŵr dienwaededig;oherwyddbyddaihynny’nwarthini

13Acmae'nwarthiIsrael,i'rrhaisy'nbyw,aci'rrhaisy'n priodimerchedyCenhedloedd;oherwyddmaehynyn aflanacynffiaiddiIsrael

14AcnifyddIsraelynrhyddo'raflendidhwnosbydd ganddowraigoferchedyCenhedloedd,neuosrhoddodd unrhywuno'iferchediŵrsy'ndodounrhywuno'r Cenhedloedd.

15Oherwyddbyddplaarôlpla,amelltitharôlmelltith,a phobbarnaphlaamelltithaddawarno:osgwnaefey pethhyn,neuoscuddiaeilygaidrhagyrhaiawnânt aflendid,neu'rrhaiahalogantgysegryrArglwydd,neu'r rhaiahaloganteienwsanctaiddef,(yna)yberniryrholl genedlgyda'igilyddamhollaflendidahalogiadydynhwn 16Acnifyddparchibersonau,acnidderbynniro’ilaw ffrwythau,offrymau,poethoffrymau,braster,nacarogl melys,felyderbynnirhwynt:fellyymaepobgŵrneu wraigynIsraelsy’nhalogi’rcysegr

17Amyrheswmhwnygorchmynnaisiti,ganddweud: ‘Tystola’rdystiolaethhoniIsrael:gwêlsutybui’r Sichemiaida’umeibion:sutyrhoddwydhwyiddwylodau fabJacob,a’ulladdasantdanarteithiau,a’igyfrifwyd iddyntyngyfiawnder,acysgrifennwydiddyntyn gyfiawnder’

18AdewiswydhadLefiargyferyroffeiriadaeth,acifod ynLefiaid,felygallentwasanaethugerbronyrArglwydd, felninnau,ynbarhaus,acfelybyddaiLefia'ifeibionyn caeleubendithioambyth;oherwyddyroeddynselogi weithreducyfiawnderabarnadialarbawbagododdyn erbynIsrael

19Acfellyymaentynysgrifennufeltystiolaetho'iblaid aryllechinefolfendithachyfiawndergerbronDuwpawb: 20Acyrydymyncofio'rcyfiawnderagyflawnoddydyn ynystodeifywyd,ymmhobcyfnodo'rflwyddyn;hydnes ycofnodantefdrosfilogenedlaethau,abyddyndodatoef aci'wddisgynyddionareiôl,acymaewedi'igofnodiary llechinefolfelffrindadyncyfiawn

21Ysgrifennaisyrhollhaneshwniti,agorchmynnaisiti ddweudwrthblantIsrael,naddylentbechunathorri’r dedfrydaunathorri’rcyfamodaordeiniwydareucyfer, (ond)ydylenteigyflawniachaeleucofnodifelffrindiau.

22Ondosbyddantyntrosedduacyngwneudaflendidym mhobffordd,byddantyncaeleucofnodiaryllechinefol felgwrthwynebwyr,abyddantyncaeleudileuolyfry bywyd,abyddantyncaeleucofnodiynllyfryrhaia ddinistrirachyda'rrhaiaddiwreiddiro'rddaear

23AcarydyddylladdoddmeibionJacobSichem, ysgrifennwydynynefoeddo’uplaid,eubodwedi gweithreducyfiawnderaphriodoldebadialary pechaduriaid,acysgrifennwydhierbendith.

24AhwyaddygasantDina,euchwaer,allanodŷSichem, achymerasantyngaethbopethoeddynSichem,eudefaid a'ugwarthega'uhasynnod,a'uhollgyfoeth,a'uhollbraidd, a'udwynigydatJacobeutad

25Acefea’uceryddoddhwyntamiddyntladdyddinas, oherwyddyroeddynofnitrigolionywlad,yCanaaneaid a’rPeresiaid

26AcofnyrArglwyddoeddaryrhollddinasoeddoeddo amgylchSichem,acnichodasantierlidmeibionJacob; canyssyrthioddbrawarnynt

PENNOD31

1Acarylleuadnewyddo'rmisllefaroddJacobwrthholl bobleidŷ,ganddywedyd:‘Purhewcheichhunaina

newidiwcheichdillad,agadewchinnigodiacawnifynyi Bethel,lleygwnesiaddunediddoefarydyddyffoeso wynebEsaufymrawd,oherwyddiddofodgydamia'm dwyni'rwladhonmewnheddwch,abwriwchymaithy duwiaudieithrsyddyneichplith.’

2Arhoddasantheibio’rduwiaudieithr,a’rhynoeddyneu clustiau,acaoeddameugyddfau,a’reilunodaladratodd RacheloddiwrtheithadLaban,arhoddoddhi’ngyfan gwbliJacobAcefea’ullosgodd,a’utorri’nddarnau,a’u dinistrio,a’ucuddiodandderwensyddyngngwladSichem 3Acaethifynyarylleuadnewyddo'rseithfedmisi BethelAcadeiladoddallorynylleycysgodd,aca gododdgolofnyno,acaanfonoddairateidadIsaaciddod atoi'waberth,acateifamRebecca

4AdywedoddIsaac:‘Dewchâ’mmabJacob,agadimiei weldcynimifarw.’

5AethJacobateidadIsaacacateifamRebecca,idŷei dadAbraham,achymeroddddauo’ifeibiongydagef,Lefi aJwda,acaethateidadIsaacacateifamRebecca.

6AdaethRebeccaallano'rtŵri'wflaenigusanuJacoba'i gofleidio;oherwyddyroeddeihysbrydwediadfywiopan glywodd,'WeleJacobdyfabwedidod';achusanoddef.

7Agweloddeiddaufab,a’uhadnabu,adywedoddwrtho: ‘Aidyfeibiondiydynnhw,fymab?’a’ucofleidiodda’u cusanu,a’ubendithio,ganddweud:‘Ynochchiybyddhad Abrahamynenwog,abyddwchchi’nfenditharyddaear’

8AJacobaaethimewnatIsaaceidad,i'rystafelllle'r oeddyngorwedd,a'iddaufabgydagef;acefeagymerodd laweidad,acaymgrymoddaca'icusanodd;acIsaaca lynoddwrthwddfeifabJacob,acawyloddareiwddfef

9AgadawoddytywyllwchlygaidIsaac,agweloddddau fabJacob,LefiaJwda,adywedodd,‘Aidyfeibiondiydyn nhw,fymab?oherwyddymaentfeltydi’

10Adywedoddwrthomaieifeibionefoeddentynwir: ‘Acyrwyttiwedigweldynwirmaifymeibioniywentyn wir’

11Adaethantynagosato,athroddyntaua'ucusanua'u cofleidioilldaugyda'igilydd

12Adaethysbrydproffwydoliaethilawri'wenau,acefea gymeroddLefiwrtheilawddeaJwdawrtheilawchwith.

13AcefeadroddatLefiyngyntaf,acaddechreuoddei fendithioefyngyntaf,acaddywedoddwrtho:Bendithied Duwpawb,Arglwyddyrholloesoedd,dia’thblantdrwy’r holloesoedd

14ArhoddedyrArglwydditiaci’thhadfawredda gogoniantmawr,apheriitia’thhad,oblithpobcnawd, nesáuatoiwasanaethuyneigysegrfelangyliony presenoldebacfelyrhaisanctaidd.(Ynyrunmodd)âhwy, ybyddhaddyfeibionynogoniantamawredda sancteiddrwydd,abyddediddoeugwneudynfawrhyd oesoedd

15Abyddantynfarnwyracyndywysogion,acyn benaethiaidarhollhadmeibionJacob;byddantynllefaru gairyrArglwyddmewncyfiawnder,abyddantynbarnuei hollfarnaumewncyfiawnderAbyddantynmynegify ffyrddiJacoba'mllwybrauiIsraelByddbendithyr Arglwyddyncaeleirhoiyneugenauifendithiohollhad yrannwyl

16GalwodddyfamdyenwLefi,acyndegygalwoddhi dyenw;tiaymgysylltirâ'rArglwydd,acafyddigymar hollfeibionJacob;byddedeifwrddyneiddotti,athia'th

feibionafwyteiohono;abyddeddyfwrddynllawndrwy'r hollgenhedlaethau,acnafydddyfwydynpalludrwy'r oesoedd

17Abyddedibawbsy'ndygasáusyrthioo'thflaen,a byddedi'thhollwrthwynebwyrgaeleudiwreiddioa'u difodi;abendigedigfyddo'rhwna'thfendithia,a melltigedigfyddopobcenedla'thfelltithia’

18AcwrthJwdaydywedodd:‘Rhoddo’rArglwydditi nerthaphŵerisathrupawbsy’ndygasáu;byddi’n dywysog,tiacuno’thfeibion,drosfeibionJacob;bydded i’thenwacenwdyfeibionfyndallanacymmhobgwlada rhanbarthYnabyddyCenhedloeddynofnio’thflaen,a byddyrhollgenhedloeddyncrynu.’

19YnottiybyddcymorthJacob,acynottiyceir iachawdwriaethIsrael

20Aphaneisteddiarorseddanrhydedddygyfiawnder, byddheddwchmawrihollhadmeibionyrannwyl; Bendigedigfyddo'rhwna'thfendithia,Abyddpawbsy'n dygasáuacyndygystuddioacyndyfelltithioyncaeleu gwreiddioa'udinistrioo'rddaeara'umelltithio’

21Athrodda’icusanoddefdrachefna’igofleidio,aca lawenychoddynfawr;canysyroeddwedigweldmeibion eifabJacobmewngwirionedd

22Acefeaaethallanoddirhwngeidraed,acasyrthioddi lawr,acaymgrymoddiddo,aca’ubendithioddhwynt,aca orffwysoddynogydagIsaaceidadynosonhonno,ahwya fwytasantacayfasantmewnllawenydd

23AcefeabaroddiddaufabJacobgysgu,unareilaw ddea'rllallareilawaswy,achyfrifwydhynnyiddoyn gyfiawnder

24AdywedoddJacobwrtheidadbopethynystodynos, felyroeddyrArglwyddwedidangostrugareddfawriddo, a'ifodwedillwyddoyneihollffyrdd,a'iamddiffynrhag pobdrwg.

25AbendithioddIsaacDduweidadAbraham,yrhwnni thynnoddeidrugaredda'igyfiawnderoddiwrthfeibionei wasIsaac.

26A’rborehwnnwydywedoddJacobwrtheidadIsaacyr addunedawnaethi’rArglwydd,a’rweledigaethawelodd, a’ifodwediadeiladuallor,abodpopethynbarodi’r aberthgaeleiwneudgerbronyrArglwyddfelyraddunodd, a’ifodwedidodi’wosodarasyn

27AdywedoddIsaacwrtheifabJacob,‘Niallaffynd gydathi;oherwyddyrwyfynhenacniallafddwyny ffordd:dos,fymab,mewnheddwch;oherwyddyrwyfyn gantathrigainaphumpoedheddiw;niallafdeithio mwyach;gosoddyfam(arasyn)agadiddifyndgydathi 28Agwni,fymab,dyfodwedidodo’mhachosi,a byddedi’rdyddhwngaeleifendithioaryrhwnygwelaist fi’nfyw,aminnauhefydygwelaistdithau,fymab 29Byddeditilwyddoachyflawni’raddunedawnaethost; aphaidagoedidyadduned;oherwyddfe’thgelwirigyfrif amyradduned;fellybrysiaynawri’wchyflawni,a byddedynfodlonaryrhwnawnaethbobpeth,yrhwnyr addunedaistyraddunediddo’

30AdywedoddwrthRebecca,“DosgydadyfabJacob”A aethRebeccagyda’imabJacob,aDeborahgydahi,a daethantiBethel

31AchofioddJacobyweddiyroeddeidadwediei fendithioefa'iddaufab,LefiaJwda,âhi,acfe lawenychoddabendithioDuweidadau,AbrahamacIsaac

32Adywedodd:‘Ynawrmiwnfodgennyfobaith tragwyddol,a’mmeibionhefyd,gerbronDuwpawb’;ac fellyymaewedi’iordeinioynglŷnâ’rddau;acmaentynei gofnodifeltystiolaethdragwyddoliddyntaryllechinefol sutybendithioddIsaachwy.

PENNOD32

1AcefeaarhosoddynosonhonnoymMethel,a breuddwydioddLefieubodwedieuhordeinioa'iwneudef ynoffeiriadi'rDuwGoruchaf,efa'ifeibionambyth;acefe addeffrôddo'igwsgabendithioddyrArglwydd

2AJacobagododdynfore,arypedweryddarddego'r mishwn,acaroddoddddegwmo'rhollraiaddaethgydag ef,oddynionacanifeiliaid,oauraphobllestradilledyn,ie, efearoddoddddegwmo'rcyfan.

3AcynydyddiauhynnyybeichiogoddRachelâ'imab BenjaminAchyfrifoddJacobeifeibiono'iflaen,a syrthioddLefiiranyrArglwydd;a'idada'iwisgoddefâ gwisgoeddyroffeiriadaeth,acalenwoddeiddwylo

4Acarypymthegfedo'rmishwn,efeaddugatyrallor bedwararddegoeidionoblithygwartheg,acwythar hugainohyrddod,anawarddegarddegoddefaid,asaith oŵyn,acunarhugainofeibionynoffrwmpoetharallor yraberth,ynaroglperaiddgerbronDuw.

5Dymaoeddeioffrwmef,ynsgilyraddunedawnaethy byddai’nrhoidegfedran,ynghydâ’uhoffrymauffrwythau a’uhoffrymaudiod.

6Aphanddifaoddytânef,llosgoddarogldartharytân uwchbenytân,acynoffrwmdiolchddauychaphedwar hwrddaphedairdafad,pedwarbwch,adwyddafad blwyddoed,adaufyngeifr;acfellyygwnaethefebob dyddamsaithdiwrnod

7Acyroeddefea'ihollfeibiona'iddynionynbwyta(hyn) mewnllawenyddynoamsaithdiwrnod,acynbendithioac yndiolchi'rArglwydd,yrhwna'igwaredoddefo'iholl gystuddacaroddesiddoeiadduned.

8Acefeaddegoddyrhollanifeiliaidglân,acawnaeth aberthpoeth,ondniroddoddyranifeiliaidaflaniLefiei fab,arhoddoddiddoefholleneidiau'rdynion.

9AchyflawnoddLefiyswyddoffeiriadolymMethelo flaenJacobeidadynhytrachna'iddegbrawd,acyroedd ynoffeiriadyno,arhoddoddJacobeiadduned:felhyny degwmoddefeeilwaithi'rArglwydd,a'isancteiddiodd,a daethynsanctaiddiddoef

10Acamyrheswmhwnymaewedi'iordeinioarytabledi nefolfelcyfraithargyferydegwmetoifwyta'rdegwm gerbronyrArglwyddoflwyddyniflwyddyn,ynylley dewisiri'wenwdrigo,aci'rgyfraithhonnidoesterfyn dyddiauambyth

11Ysgrifennwydyordinhadhwnfelygellireigyflawnio flwyddyniflwyddyntrwyfwyta'railddegwmgerbronyr Arglwyddynylleydewiswydef,acnifydddimyn weddillohonoo'rflwyddynhoni'rflwyddynganlynol

12Canysyneiflwyddynybwyteiryrhadhydddyddiau casgluhadyflwyddyn,a'rgwinhydddyddiau'rgwin,a'r olewhydddyddiaueidymor.

13Aphobdimaadawydohonoacaheneiddia,ystyriref ynhalogedig:llosgirefâthân,oherwyddaflanyw 14Acfelhynybwyteontefgyda'igilyddynycysegr,ac naadawentiddoheneiddio

15Abyddhollddegwmyrychena'rdefaidynsanctaiddi'r Arglwydd,abyddantyneiddoi'woffeiriaid,abyddantyn eubwytagereifronefoflwyddyniflwyddyn;oherwydd felhynymaewedi'iordeinioa'igerfioynghylchydegwm aryllechinefol.

16A’rnosonganlynol,aryrailarhugaindyddo’rmis hwn,penderfynoddJacobadeiladu’rllehwnnw,ac amgylchynu’rcynteddâmur,a’isancteiddioa’iwneudyn sanctaiddambyth,iddo’ihuna’iblantareiôl

17AcymddangosoddyrArglwyddiddoliwnos,a’i fendithio,adweudwrtho:‘NigelwirdyenwynJacob,ond Israelaenwirardyenw’

18Adywedoddwrthoeto:‘Myfiyw’rArglwyddagreodd ynefoedda’rddaear,amia’thamlhafaca’thluosogafyn ddirfawr,abrenhinoeddaddawallanohonotti,abyddant ynbarnuymmhobmanllebynnagysathroddmeibion dynion’

19Arhoddafi’thhadyrhollddaearsydddanynefoedd,a byddantynbarnu’rhollgenhedloeddynôleudymuniadau, acwedihynnybyddantynmeddiannu’rhollddaearacyn eihetifedduambyth’

20Acefeaorffennoddlefaruwrtho,acaaethifynyoddi wrthoAcedrychoddJacobnesiddoesgyni'rnefoedd 21Acefeaweloddmewngweledigaethynynos,acwele angelyndisgyno'rnefoeddâsaithtabledyneiddwylo,ac efea'urhoddoddiJacob,acefea'udarllenodd,acawyddai yrhollbethauaysgrifennwydynddynt,yrhyna ddigwyddaiiddoefa'ifeibiondrwy'rholloesoedd.

22Acefeaddangosoddiddoyrhollbethauoeddwedieu hysgrifennuaryllechi,acaddywedoddwrtho,Nac adeileda’rllehwn,ana’iwneudyngysegrtragwyddol,a nathrigoyma;oherwyddniddyma’rlleDosidŷAbraham dydad,athrigogydagIsaacdydadhydddyddmarwolaeth dydad.

23OherwyddynyrAifftybyddifarwmewnheddwch,ac ynywladhonycleddirdiynanrhydeddusymmeddroddy dadau,gydagAbrahamacIsaac.

24Nacofna,oherwyddfelygwelaista’iddarllenaist,felly ybyddycyfan;acysgrifennabopethfelygwelaista’i ddarllenaist.’

25AdywedoddJacob:‘Arglwydd,sutallaigofio’rcyfan addarllenaisa’iweld?’Adywedoddwrtho:‘Dwi’nmynd igofiopopeth.’

26Acefeaaethifynyoddiwrtho,acaddeffrôddo’igwsg, acagofioddbopethaddarllenasaiacawelasai,aca ysgrifennoddyrholleiriauaddarllenasaiacawelasai.

27Acfeddathluoddynoddiwrnodaralleto,acaberthodd arnoynôlyrhollaberthoddarydyddiaublaenorol,a galwoddeienw'n'Ychwanegiad',oherwyddychwanegwyd ydiwrnodhwn,agalwoddydyddiaublaenorolyn'YrŴyl' 28Acfelhynydatguddiwydydylaifod,acymaewediei ysgrifennuaryllechinefol:amhynnyydatguddiwydiddo ydylaieiddathlu,a'iychwaneguatsaithniwrnodyrŵyl 29Agalwydeienwyn'Ychwanegiad,'oherwyddeifod wedi'igofnodiymhlithdyddiau'rgŵyliau,ynôlnifer dyddiau'rflwyddyn

30Acynynos,arytrydyddarhugaino'rmishwn,bu farwDeborah,nyrsRebecca,achladdasanthiodany ddinasodandderwenyrafon,acefeaalwoddenw'rlle hwn,'AfonDeborah,'a'rdderwen,'DerwengalarDeborah.'

31AethRebeccaadychwelydi’wthŷateidadIsaac;ac anfonoddJacobgydahihyrddod,defaidageifr,ibaratoi prydofwydi’wdad,felydymunaiefe

32AcaetharôleifamnesiddoddodiwladKabratan,ac ynoytrigodd.

33ARachelaesgoroddarfabynynos,agalwoddeienw ynFabfyngofid;oherwyddeibodhiwedidioddefwrthei eni:ondgalwoddeidadefynBenjamin,aryrunfedar ddego'rwythfedmis,ynycyntafo'rchwechedwythnoso'r jiwbilîhon[2143AM]

34AbufarwRachelyno,achladdwydhiyngngwlad Effrath,honnoywBethlehem;acadeiladoddJacobgolofn arfeddRachel,aryffordduwchbeneibedd.

PENNOD33

1AJacobaaeth,acadrigoddi'rdeoMagdaladraefAc efeaaethateidadIsaac,efeaLeaeiwraig,arylleuad newyddo'rdegfedmis.

2AgweloddReubenBilha,morwynRachel,gordderchei dad,ynymdrochimewndŵrmewnlledirgel,acefea’i charoddhi.

3Acefeaguddioddeihunynynos,acaaethimewnidŷ Bilha[ynynos],aca’icafoddhiyncysguareiphenei hunarwelyyneithŷ.

4Acefeaorweddoddgydahi,ahiaddeffrôddaca welodd,acweleReubenyngorweddgydahiynygwely; ynahiaddatgeloddymyleigorchuddaca’igafaeloddef, acawaeddodd,acaganfumaiReubenydoedd

5Achywilyddioddhio’iherwyddef,agollyngoddeillaw oddiwrtho,affoddefe.

6Ahiagalaroddynfawroachosypethhyn,acni ddywedoddwrthneb

7AphanddychweloddJacoba’icheisio,dywedoddwrtho, ‘Nidwyfynlâno’thachosdi,oherwyddfymodwedify halogio’thachosdi;oherwyddbodReubenwedifyhalogi, acwedigorweddgydamiynynos,acyroeddwnyncysgu, acnichanfunesiddoddatgelufynghwrtachysgugydami’ 8AdigioddJacobynfawrwrthReubenamiddoorwedd gydaBilha,amiddoddatgelucwrteidad.

9AcninesaoddJacobatieto,amfodReubenwediei halogiAcamunrhywddynaddatgelocwrteidad,ymae eiweithredynddrwgiawn,oherwyddymae'nffiaidd gerbronyrArglwydd

10Amyrheswmhwnymaewedieiysgrifennua'i ordeinioaryllechinefolnaddylaidynorweddgyda gwraigeidad,acnaddylaiddatgelugorchuddeidad, oherwyddmaehynynaflan:byddantynsicrofarwgyda'i gilydd,ydynsy'ngorweddgydagwraigeidada'rwraig hefyd,oherwyddiddyntwneudaflaneddaryddaear 11AcnifydddimynaflangerbroneinDuwynygenedla ddewisoddiddo'ihunyneiddoiddo'ihun.

12Aceto,ysgrifennwydyraildro:‘Melltitharyrhwna orweddogydagwraigeidad,oherwyddiddoddatgelu gwartheidad’;adywedoddhollsanctiaidyrArglwydd, ‘Fellyboed;fellyboed’

13Athithau,Moses,aorchmynnaifeibionIsraelgadw’r gairhwn;oherwyddymae’ngosbmarwolaeth;acymae’n aflan,acnidoescymodambythiwneudiawnamydyna wnaethhyn,ondrhaideiroiifarwolaetha’iladd,a’i

labyddioâcherrig,a’iddiwreiddioallanoblithpoblein Duw.

14Oherwyddnichaniateiriunrhywddynsy'ngwneud hynnyynIsraelarosynfywundiwrnodaryddaear, oherwyddeifodynffiaiddacynaflan.

15Acnaddywedant:iReubenyrhoddwydbywyda maddeuantarôliddoorweddgydagorddercheidad,ac iddihithauhefyderbodganddiŵr,a'igŵrJacob,eidad, yndalynfyw

16Oherwyddhydyramserhwnnwnidoeddyordinhada'r farna'rgyfraithwedi'udatguddioyneucyflawnderibawb, ondyndyddyddiaudi(ymaewedi'iddatguddio)fel cyfraithtymhorauadyddiau,achyfraithdragwyddoli'r cenedlaethautragwyddol

17Acnidoesterfynarygyfraithhon,naciawnamdani, ondrhaideudiwreiddioilldauoblithygenedl:arydydd ygwnaethanthi,lladdanthwy

18Athithau,Moses,ysgrifennaefiIsrael,felygallontei gadw,agwneudynôlygeiriauhyn,acnachyflawnant bechodifarwolaeth;oherwyddyrArglwyddeinDuwyw barnwr,nidyw’nparchuwynebacnidyw’nderbyn rhoddion.

19Adywedwrthyntygeiriauhyno’rcyfamod,fely clywantacycadwant,abodynwyliadwrusohonynt,acna chânteudinistrioa’ugwreiddioallano’rtir;oherwydd aflendid,affieidd-dra,ahalogiad,allygreddyw’rhollrai sy’neigyflawniaryddaeargerbroneinDuw

20Acnidoespechodmwyna'rgodinebagyflawnantary ddaear;oherwyddcenedlsanctaiddi'rArglwyddeiDuw ywIsrael,achenedletifeddiaeth,achenedloffeiriadola brenhinolaci'wmeddianteihun;acnifyddunrhyw aflendido'rfathynymddangosyngnghanolygenedl sanctaidd

21Acynydrydeddflwyddyno'rchwechedwythnoshon [2145AM]aethJacoba'ihollfeibion,acadrigasantyn nhŷAbraham,gerllawIsaaceidadaRebeccaeifam 22AdymaenwaumeibionJacob:Reubenycyntafanedig, Simeon,Lefi,Jwda,Issachar,Sabulon,meibionLea;a meibionRachel,JoseffaBenjamin;ameibionBilha,Dana Nafftali;ameibionSilpa,GadacAser;aDina,merchLea, unigferchJacob

23AdaethantacymgrymasantiIsaacaRebecca,aphan welsanthwy,bendithiasantJacoba'ihollfeibion;ac lawenychoddIsaacynfawr,oherwyddgweloddfeibion Jacob,eifabieuengaf,abendithioddhwy

PENNOD34

1Acynychwechedflwyddyno’rwythnoshono’r bedwareddjiwbiliadeugainhon[2148AM]anfonodd Jacobeifeibioniborieudefaid,a’iweisiongydahwynti borfeyddSichem.

2AsaithbreninyrAmoriaidaymgasgloddyneuherbyn, i’wlladd,ganguddiodanycoed,achymrydeuhanifeiliaid ynysbail

3AcyroeddJacob,Lefi,JwdaaJoseffynytŷgydagIsaac eutad;oherwyddyroeddeiysbrydyndrist,acniallentei adael:aBenjaminoeddyrieuengaf,acamhynnyyr arhosoddgyda'idad

4Adaethbrenin[ion]Taphuabrenin[ion]Aresa,a brenin[ion]Seragan,abrenin[ion]Selo,abrenin[ion]Gaas,

abreninBethoron,abreninMaanisakir,aphawbsy'nbyw ynymynyddoeddhyn(a)sy'nbywynycoedyngngwlad Canaan

5AmynegasanthyniJacob,ganddywedyd:‘Wele,mae brenhinoeddyrAmoriaidwediamgylchynudyfeibion,ac wediysbeilioeupraidd’

6Acefeagyfododdo’idŷ,efea’idrimabahollweision eidad,a’iweisioneihun,acefeaaethyneuherbynâ chwemilowŷr,yncariocleddyfau

7Acefea’ulladdoddhwyntymmhorsfeyddSichem,aca erlidioddyrhaiaffoesant,aca’ulladdoddhwyntâminy cleddyf,acaladdodd‘AresaaTaphuaSareganaSeloac ‘AmanisakiraGa[ga]’as,acadennilloddeianifeiliaid.

8Acefea’ugorchfygoddhwynt,acaosododddretharnynt, felybyddentyntaluteyrngediddo,pumpogynnyrcheu tir,acefeaadeiladoddRobelaTamnatares.

9Acefeaddychweloddmewnheddwch,acawnaeth heddwchâhwynt,ahwyaddaethantynweisioniddo,hyd ydyddyraethefea'ifeibionilawri'rAifft.

10Acynyseithfedflwyddyno'rwythnoshon[2149AM] anfonoddJoseffo'idŷiwladSichemiwybodamlesei frodyr,achafoddhwyyngngwladDothan.

11Abuontynfradwrusagef,alluniocynllwynynei erbyni'wladd,ondwedinewideumeddyliau,fe'i gwerthasantifasnachwyrIsmaelaidd,a'iddwynilawri'r Aifft,a'iwerthuiPotiphar,eunuchPharo,pen-cogydd, offeiriaddinasElew

12AlladdoddmeibionJacobfyngafr,athrochicôtJoseff ynygwaed,a'ihanfonatJacobeutadarydegfedo'r seithfedmis

13Agalaroddyrhollnosonhonno,oherwyddiddyntei ddwynatogyda'rnos,adaethyndwysganalaramei farwolaeth,adywedodd:'Maebwystfildrwgwedidifa Joseff';ahollaelodaueidŷ[agalarasantgydagefy diwrnodhwnnw,acroeddent]yngalaruacyngalarugydag efyrhollddiwrnodhwnnw

14A’ifeibiona’iferchagodasanti’wgysuro,ond gwrthododdefegaeleigysuroameifab

15A’rdiwrnodhwnnwclywoddBilhafodJoseffwedi marw,abufarwyneialaru,acyroeddhi’nbywyn Qafraeth,abufarwDinaheiferchhefydarôliJosefffarw 16AdaethytrigalarhynarIsraelmewnunmisA chladdasantBilhagyferbynâbeddRachel,aDinahefydei ferch,agladdasantyno

17AgalaroddamJoseffamflwyddyn,acnipheidiodd; canysdywedodd,“Gadimifyndilawri’rbeddyngalaru amfymab”

18Amyrheswmhwnymaewedi'iordeinioiblantIsrael eubodiymddwynynddrwgarydegfedo'rseithfedmis arydyddydaethynewyddabaroddiddowyloamJoseff atJacobeidadydylentwneudcymoddrostynteuhunain arhynnyâgafrifancarydegfedo'rseithfedmis,unwaith yflwyddyn,ameupechodau;oherwyddyroeddentwedi galarucariadeutadatJoseffeifab

19Acymae'rdiwrnodhwnwedi'iordeinioiddyntalaru arnoameupechodau,acameuhollgamweddauacameu hollgamgymeriadau,felygallentlanhaueuhunainary diwrnodhwnnwunwaithyflwyddyn

20AcwediiJosefffarw,cymeroddmeibionJacob wrageddiddynteuhunain.EnwgwraigReubenywAda;ac enwgwraigSimeonywAdlbaa,Canaanead;acenwgwraig

LefiywMelca,oferchedAram,ohadmeibionTerah;ac enwgwraigJwda,Betasuel,Canaanead;acenwgwraig Issachar,Hesaqa:acenwgwraigSabulon,Niiman;acenw gwraigDan,Egla;acenwgwraigNafftali,Rasu,o Mesopotamia;acenwgwraigGad,Maka;acenwgwraig Aser,Ijona;acenwgwraigJoseff,Asenath,yrEifftiad;ac enwgwraigBenjamin,Ijasaka

21AcedifarhaoddSimeon,achymeroddailwraigo Mesopotamiafeleifrodyr

PENNOD35

1Acynyflwyddyngyntafowythnosgyntafybumeda deugainjiwbili[2157AM]galwoddRebeccaarJacob,ei mab,agorchmynnoddiddoynglŷnâ'idada'ifrawd,ar iddoeuhanrhydedduhollddyddiaueifywyd.

2AdywedoddJacob:‘Gwnafbopethfelygorchmynnaisti mi;oherwyddbyddypethhwnynanrhydeddacyn fawreddimi,acyngyfiawndergerbronyrArglwydd,fely byddwnyneuhanrhydeddu’

3Athithauhefyd,fam,awyddosto'ramsery'mganwyd hydydyddhwn,fyhollweithredoedda'rcyfansyddynfy nghalon,fymodibobamserynmeddwlynddaambopeth 4Asutnawnafypethhwnaorchmynnaistimi,sef anrhydeddufynhada'mbrawd!

5Dywedwrthyf,fam,pawyrdroawelaistynof,athroaf oddiwrtho,abyddtrugareddarnaf’

6Adywedoddhiwrtho:‘Fymab,niwelaisynottihollfy nyddiauunrhywgamweddondgweithredoeddunionsyth ynunigAcetodywedafygwirwrthyt,fymab:Byddaf farweleni,acnifyddafyngoroesieleniynfymywyd; oherwyddgwelaismewnbreuddwydddyddfymarwolaeth, nafyddwnynbywmwynachantaphumdegadeugain mlynedd:acwele,cyflawnaishollddyddiaufymywydy byddafynbyw’

7AchwarddoddJacobameiriaueifam,oherwydd dywedasaieifamwrthoybyddaihifarw;acyroeddhi'n eisteddgyferbynagefyneichryfder,acnidoeddhi'nwan yneichryfder;oherwyddyroeddhi'nmyndimewnac allanacyngweld,acyroeddeidanneddyngryfion,acnid oeddunrhywglefydwedieichyffwrddâhihollddyddiau eihoes

8AdywedoddJacobwrthi:‘Gwynfymoddfi,fam,os byddfynyddiau’nagosáuatddyddiaudyeinioes,a’m nerthynarosgydamifeldynerthdi:acnifyddifarw, oherwyddrwytti’ncellwairynddioggydamiynglŷnâ’th farwolaeth’

9AhiaaethatIsaac,acaddywedoddwrtho,Undeisyfiad yrwyfyneiwneuditi:gwnaiEsaudyngunafyddyn niweidioJacob,nacyneierlidâgelyniaeth;oherwyddtia wyddosteubodynwyrdroëdigo’iieuenctid,acnadoes daioniynddo;oherwyddarôldyfarwolaethymae’n dymunoeiladdef

10Athiawyddostyrhynollawnaethefeo’rdyddyraeth JacobeifrawdiHaranhydydyddhwn:pafoddy gadawoddefeniâ’ihollgalon,acygwnaethddrwgini; cymeroddefedybraiddato’ihun,acydwynymaithdy holleiddoo’thflaen

11Aphanymbiliomarnoa’ierfynamyrhynoeddyn eiddoini,ymddangosaifeldynoeddyntosturiowrthym.

12Acymae'nchwerwyndyerbyndiamitifendithio Jacobdyfabperffaithacunionsyth;oherwyddnidoes drwgonddaioniynddo,acersiddoddodoHaranhydy dyddhwnnidywwedieindwynoddim,oherwyddmae'n dodâphopethinniyneiamserbobamser,acynllawenhau â'ihollgalonpangymerwno'iddwyloacymae'nein bendithio,acnidywwediymadaelâniersiddoddodo Haranhydydyddhwn,acmae'narosgydaniynbarhaus gartrefyneinhanrhydeddu

13AdywedoddIsaacwrthi,‘Myfihefydawnacawelaf weithredoeddJacobsyddgydani,eifodynein hanrhydedduâ’ihollgalon;ondyroeddwnyncaruEsau gyntynfwynaJacob,ammaiefoeddycyntaf-anedig;ond ynawryrwyfyncaruJacobynfwynagEsau,oherwyddy maewedigwneudllaweroddrwgweithredoedd,acnidoes cyfiawnderynddo,oherwyddanghyfiawnderathraisywei hollffyrdd,[acnidoescyfiawndero’igwmpas]

14Acynawrymaefynghalonwedieigythruddo oherwyddeihollweithredoedd,acnichaiffefna'ihadeu hachub,oherwyddhwyyw'rrhaiaddinistriroddiary ddaeara'rrhaiaddiwreiddirallanodanynefoedd, oherwyddiddowrthodDuwAbrahamamyndarôlei wrageddacarôleuhaflendidacarôleucamwedd,efa'i blant

15A’rwytti’ngorchymynimieiberiiddodyngunafydd ynlladdJacobeifrawd;hydynoedosbyddyntynguna fyddyncadwateilw,acnafyddyngwneuddaonddrwg ynunig.

16OndosywamladdJacobeifrawd,rhoddirefiddwylo Jacob,acniddihangao’iddwyloef,[oherwyddydisgynna i’wddwyloef.]

17AcnacofnaoachosJacob;oherwyddmawranertholac anrhydeddusywgwarcheidwadJacob,achanmolirefyn fwynagwarcheidwadEsau.’

18ARebecaaanfonodd,acaalwoddEsau,acefeaddaeth ati,adywedoddwrtho,“Maegennyfddeisyfiad,fymab, i’wwneuditi,acaddawai’wwneud,fymab.”

19Acefeaddywedodd:‘Gwnafbopethaddywediwrthyf, acniwrthodafdyddeisyfiad’

20Adywedoddhiwrtho:‘Yrwyfyngofyniti,ydyddy byddaffarw,fynghymrydimewna’mcladdugerllaw Sarah,mamdydad,a’thfodtiaJacobyncarueigilydd,ac nafyddyrunohonyntyndymunodrwgynerbynyllall, ondcariadateigilyddynunig,ac(felly)byddwchyn ffynnu,fymeibion,acyncaeleichanrhydedduyng nghanolywlad,acnifyddgelynynllawenhaudrosoch,a byddwchynfendithacyndrugareddyngngolwgpawb sy’neichcaru.’

21Acefeaddywedodd:‘Gwnafbopethaddywedaist wrthyf,amia’thgladdafydyddybyddifarwgerllawSara, mamfynhad,felydymunaistybyddaieihesgyrnhi gerllawdyesgyrndi.’

22AJacob,fymrawd,hefyd,agarafuwchlawpobcnawd; canysnidoesgennyffrawdynyrhollddaearondefyn unig:acnidywhynynhaeddiantmawrimioscarafef; canysfymrawdywef,aheuwydniynghydyndygorff,a daethomynghydo'thgroth,acosnacharaffymrawd,pwy agaraf?

23Aminnaufyhun,yrwyffiynerfynarnatannogJacob ynglŷnâmiacynglŷnâ'mmeibion,oherwyddgwnybydd efynsicrofodynfreninarnaffia'mmeibion,oherwyddar

ydyddybendithioddfynhadef,fe'igwnaethefynuwcha minnau'nis.

24Acyrwyfyntynguitiybyddafyneigaruef,acna ddymunafddrwgyneierbynhollddyddiaufymywyd,ond daioniynunig.’

25Acefeadyngoddiddiynglŷnâ’rhollbethhwnAhia alwoddarJacoboflaenllygaidEsau,acaorchmynnodd iddoynôlygeiriaualefarasaihiwrthEsau.

26Acefeaddywedodd:‘Gwnafdyewyllysdi;credfina ddawdimdrwgoddiwrthyffinacoddiwrthfymeibionyn erbynEsau,abyddaffi’ngyntafmewndimondmewn cariadynunig’

27Abwytasantacyfasant,hia'imeibionynosonhonno,a bufarw,yndairjiwbiliacunwythnosacunflwyddoed,y nosonhonno,a'idaufab,EsauaJacob,a'icladdwydhiyn yrogofddwblgerllawSara,mameutad.

PENNOD36

1Acynychwechedflwyddyno’rwythnoshon[2162AM] galwoddIsaaceiddaufabEsauaJacob,adaethantato,ac efeaddywedoddwrthynt:‘Fymeibion,yrwyffi’nmynd arhydfforddfynhadau,i’rtŷtragwyddolllemaefy nhadau

2AmhynnycladdwchfigerllawAbrahamfynhad,ynyr ogofddwblymmaesEffronyrHethiad,lleyprynodd Abrahamfeddrodi’wgladduynddo;ynybeddagloddiais imifyhun,ynoycladdwchfi.

3Ahynyrwyfyneiorchymynichwi,fymeibion,ari chwiymarfercyfiawnderaphriodoldebaryddaear,fely dwynyrArglwyddarnochyrhollbethauaddywedoddyr Arglwyddybyddai’neugwneudiAbrahamaci’whad 4Acharwcheichgilydd,fymeibion,eichbrodyrfeldyn sy'ncarueienaideihun,abyddedibobungeisio'rhyna allfodofuddi'wfrawd,agweithredugyda'igilyddary ddaear;abyddediddyntgarueigilyddfeleuheneidiaueu hunain.

5Acynglŷnâchwestiwneilunod,yrwyfyneich gorchymynacyneichrhybuddioi'wgwrthoda'ucasáu,a pheidioâ'ucaru,oherwyddmaentynllawntwylli'rrhai sy'neuhaddoliaci'rrhaisy'nymgrymuiddynt

6Cofiwch,fymeibion,ArglwyddDduwAbrahameichtad, asuty’ihaddolaisinnaua’iwasanaethumewncyfiawnder allawenydd,ermwyniddoeichlluosogiachynyddueich hadfelsêrynefoeddolluosogrwydd,a’chsefydluary ddaearfelplanhigyncyfiawndernachaiffeiddiwreiddioo genhedlaethigenhedlaethambyth

7Acynawr,mia’chgwnafyntyngullwmawr oherwyddnidoesllwmwynagef,wrthyrenw gogoneddusacanrhydeddusamawragodidogarhyfeddol achadarn,yrhwnagreoddynefoedda’rddaearaphob pethgyda’igilyddybyddwchyneiofniefacynei addoli

8Abyddpobunyncarueifrawdâchariadachyfiawnder, acnafyddo’rnaillna’rllallyndymunodrwgynerbynei frawdohynymlaenambythhollddyddiaueichbywyd,fel ygallochffynnuyneichhollweithredoeddapheidioâ chaeleichdinistrio

9Acosbyddunohonochyncynllwyniodrwgynerbynei frawd,gwyddochybyddohynymlaenpobuna gynllwynioddrwgynerbyneifrawdynsyrthioi'wlawef,

a'iddiwreiddioallanodirybyw,a'ihadefaddinistriroddi tanynefoedd.

10Ondarddiwrnodyterfysga’rmelltitha’rdigofainta’r dicter,âthânfflamllydysolfelyllosgoddSodom,felly hefydyllosgoddeidira’iddinasa’rcyfansyddeiddo,a chaiffeiddileuolyfrdisgyblaethplantdynion,acnichaiff eigofnodiynllyfrybywyd,ondynyrhynabenodwydi ddinistr,abyddynmyndifelltithtragwyddol;felybydd eucondemniadyncaeleiadnewyddu’nwastadmewn casinebacmewnmelltithacmewndigofaintacmewn poenydioacmewndicteracmewnplaacmewnclefydam byth

11Yrwyfyndweudacyntystioichwi,fymeibion,ynôl yfarnaddawarydynsyddamniweidioeifrawd

12Acefearannoddeiholleiddorhyngddyntilldauy diwrnodhwnnw,acaroddoddygyfranfwyafi’rcyntafanedig,a’rtŵra’rcyfanoeddo’igwmpas,a’rcyfana feddaiAbrahamwrthFfynnonyLlw

13Adywedodd:‘Rhoddafygyfranfwyhoni’rcyntafanedig’

14AdywedoddEsau,‘GwerthaisiJacob,arhoddaisfy hawlgeniiJacob;rhodderhiiddoef,acnidoesgennyfair i’wddweudamdano,oherwyddeieiddoefydyw’

15AdywedoddIsaac,Bendithaorffwysoarnoch,fy meibion,acareichhadheddiw,oherwyddeichbodwedi rhoigorffwysimi,acnidywfynghalonynpoeniamyr enedigaeth-fraint,rhagitiwneuddrygionio’iherwydd 16BendithiedyDuwGoruchafydynsy'ngweithio cyfiawnder,efa'ihadambyth’

17Acefeaorffennoddeugorchymyna'ubendithio,ahwy afwytasantacayfasantgyda'igilyddgereifronef,acefe alawenhaoddamfodunmeddwlrhyngddynt,acaaethant allanoddiwrthoacaorffwysasantydiwrnodhwnnwaca gysgasant.

18AcIsaacagysgoddareiwelyydiwrnodhwnnwyn llawen;acagysgoddycwsgtragwyddol,acafufarwyn gantaphedwarugainoed.Cwblhaoddbumwythnosar hugainaphummlynedd;a'iddaufabEsauaJacoba'i claddasantef

19AcaethEsauiwladEdom,ifynyddoeddSeir,aca drigoddyno

20AthrigoddJacobymmynyddoeddHebron,yngngwlad alltudiaetheidadAbraham,acaddoloddyrArglwyddâ'i hollgalonacynôlygorchmyniongweladwyfelyroedd wedirhannudyddiaueigenedlaethau

21AbufarwLeaeiwraigynybedwareddflwyddyno'rail wythnoso'rbumedadeugainjiwbili,[2167AM]a chladdoddhiynyrogofddwblgerRebeccaeifami'r chwithofeddSara,mameidad

22Adaetheihollfeibionhia'ifeibionefialarugydagef ameiwraigLea,aci'wgysuroo'iherwydd;canysyroedd yngalaruamdani,ameifodyneicharuhi'nfawrarôli'w chwaerRachelfarw;

23oherwyddyroeddhi'nberffaithacynunionsythynei hollffyrdd,acynanrhydedduJacob;a'rhollddyddiauybu hi'nbywgydagefnichlywoddefeairllymo'igenau, oherwyddyroeddhi'naddfwyn,ynheddychlon,yn unionsythacynanrhydeddus

24Acefeagofioddeihollweithredoeddawnaethaiynei bywyd,acaalaroddynfawramdani;oherwyddyroeddyn eicharuhiâ'ihollgalonacâ'ihollenaid

PENNOD37

1AcarydyddybufarwIsaactadJacobacEsau,[2162 AM]clywoddmeibionEsaufodIsaacwedirhoirhanyr hynafi'wfabieuengafJacob,acaethantynfliniawn 2Abuontynymrysonâ'utad,ganddywedyd,Pamy rhoddodddydadranyrhynafiJacob,a'thanwybyddudi, ermaitiyw'rhynaf,aJacobyrieuengaf?

3Adywedoddwrthynt,‘Oherwyddimiwerthufyhawl geniiJacobamlwythbachoffacbys,acarydiwrnody’m hanfonoddfynhadihelaadaladodagefrywbethi’w fwytaa’mbendithio,daethâthwylladodâbwydadiod i’mtad,abendithioddfynhadefa’mrhoidaneilaw’ 4Acynawrmaeeintadwedieintynguni,fiacyntau,na fyddwnni’ncynlluniodrwgi’ngilydd,nacynerbynei frawd,acybyddwnni’nparhaumewncariadaheddwch pobunâ’ifrawdacnafyddwnni’nllygrueinffyrdd’

5Adywedasantwrtho,‘Niwrandawnarnattiiwneud heddwchagef;oherwyddmaeeinnerthniynfwyna’i nerthef,acyrydymni’ngryfachnagef;awnyneierbyn efa’iladdef,a’iddinistrioefa’ifeibion.Acosnafyddi di’nmyndgydani,byddwnni’ngwneudniweditihefyd’ 6Acynawrgwrandewcharnom:AnfonwnatArama PhilistiaaMoabacAmmon,adewiswninieinhunain ddynionetholedigsy'nfrwdfrydigamryfel,agadewchinni fyndyneierbynabrwydroagef,agadewchinnieiddifa o'rddaearcyniddogryfhau.’

7Adywedoddeutadwrthynt,‘Peidiwchagewch,a pheidiwchâgwneudrhyfelagef,rhagichwisyrthioo’i flaen.’

8Adywedasantwrtho,‘Dymahefydynuniondyddull gweithreduo’thieuenctidhydydyddhwn,acyrwytyn rhoidywddfdaneiiauef.’

9Niwrandawnarygeiriauhyn’AcanfonasantiAram,ac iAduramatffrindeutad,achyflogasantgydahwyntfilo ryfelwyr,dynionrhyfeletholedig.

10AdaethatyntoMoabacofeibionAmmon,yrhaia gyflogwyd,filoddynionetholedig,acoPhilistia,milo ddynionrhyfeletholedig,acoEdomaco'rHoriaid,milo ddynionrhyfeletholedig,aco'rCittimiaid,ddynionrhyfel cedyrn

11Adywedasantwrtheutad,Dosallangydahwynta’u harwain,neufe’thladdwnni

12Allanwydefâdigofaintadicterwrthweldbodei feibionyneiorfodiifyndo'ublaenaui'wharwainynerbyn eifrawdJacob

13Ondwedihynnycofioddyrhollddrwgaguddiaiynei galonynerbyneifrawdJacob;acnichofioddyllwa dyngoddwrtheidadacwrtheifamnafyddai’nllunio drwgynerbyneifrawdJacobareihollddyddiau 14Acergwaethafhynoll,niwyddaiJacobeubodyndod yneierbyniryfel,acyroeddyngalaruamLea,eiwraig, nesiddyntnesáu’nagosiawnatytŵrgydaphedairmilo ryfelwyramilwyrrhyfeletholedig

15AgwŷrHebronaanfonasantatoganddywedyd,Wele dyfrawdwedidodyndyerbyn,iymladdâthi,âphedair milwedieugwregysuâ’rcleddyf,acymaentyncaru tarianauacarfau;oherwyddyroeddentyncaruJacobyn fwynagEsau.Fellyydywedasantwrtho;oherwyddyr oeddJacobynŵrmwyrhyddfrydigathrugarognagEsau

16OndnichredaiJacobnesiddyntddodynagosiawnaty tŵr.

17Acefeagaeoddbyrthytŵr;acasafoddarymuriau amddiffyn,acalefaroddwrtheifrawdEsau,aca ddywedodd,‘Grandyw’rcysuryrwytwedidodagefi’m cysuroamfyngwraigafufarwAidyma’rllwadyngaist i’thdad,acetoi’thfam,cyniddyntfarw?Torraistyllw,ac aryreiliadytyngaisti’thdad,y’thgondemniwyd.’

18YnaateboddEsauadweudwrtho,‘Nidoesganblant dynionnacanifeiliaidyddaearlwcyfiawnder,yrhwny maentwedityngullw(llwdilys)ambyth,wrtheidyngu; ondbobdyddmaentyncynllwyniodrwgynerbynei gilydd,asutygallpobunladdeiwrthwynebydda’ielyn.’

19Athia’mcasáufia’mplantambythAcnidoesmodd cadwatyberthynasfrawdgarolâthi

20Gwrandoarygeiriauhynyrwyfyneudatganiti,Os gallybaeddnewideigroenagwneudeiflewmorfeddalâ gwlân,Neuosgallberiigyrndyfuareibenfelcyrncarw neuddafad,Ynaybyddafyncadwrhwymobrawdgarwch âthi,Acosgwahanoddybronnaueuhunainoddiwrtheu mam,oherwyddnidwyttiwedibodynfrawdimi

21Acosgwna'rbleiddiaidheddwchâ'rŵynrhagiddynteu difana'utrais,Acosyweucalonnautuagatynterlles,Yna byddheddwchynfynghalontuagatatti

22Acosdaw'rllewyngyfailli'rychacyngwneud heddwchagef,acosywwedi'irwymodanuniauagefac ynarediggydagef,ynaygwnafheddwchâthi

23Aphanfyddyfrânynwynfelyfrân,ynagwybyddfy modiwedidygarudi,agwnafheddwchâthi,fe’th ddiwreiddirdi,a’thfeibionaddiwreiddir,acnifydd heddwchiti.’

24AphanweloddJacobeifodmorddrwgeideimladauef â’igalon,acâ’ihollenaid,felybyddai’neiladd,a’ifod wedirhuthrofelybaeddgwylltsy’ndodarywaywffon sy’neithrywanuacyneiladd,acnadyw’nciliooddiwrthi; 25Ynadywedoddwrtheiweisioneihunamymosodarno efa'ihollgymdeithion.

PENNOD38

1AcwedihynnyllefaroddJwdawrthJacobeidad,a dywedoddwrtho:‘Plygadyfwa,dad,acanfondysaethau athaflilawrygwrthwynebyddalladdygelyn;abyddedi tigaelynerth,oherwyddniladdwndyfrawd,oherwyddei fodfelti,acmaefelti;gadewchinniroi’ranrhydeddhwn iddo.’

2YnaplygoddJacobeifwaacanfonoddysaethallan,a tharoEsaueifrawd(areifrestdde)a'iladd.

3Acanfonoddsaethallaneto,atharoAdoranyrAramaead aryfronchwith,a'iyrruynôla'iladd

4AcynaaethmeibionJacoballan,hwya'ugweision,gan rannueuhunainynfinteioeddarbedairochrytŵr.

5AethJwdaallanoflaenylle,aNafftaliaGadgydagef,a hannercantoweisiongydagefarochrddeheuolytŵr,a lladdasantbawbagawsanto'ublaenau,acniddihangodd unohonynt

6ALefi,DanacAseraaethallanarochrddwyreinioly tŵr,ahannercantgydahwynt,alladdasantfilwyrMoabac Ammon

7AReuben,IssacharaSabulonaaethallanarochr ogleddolytŵr,ahannercantoddyniongydahwynt,a lladdasantfilwyrrhyfelyPhilistiaid

8ASimeonaBenjaminacEnoch,mabReuben,aaeth allanarochrorllewinolytŵr,ahannercant(dynion)gyda hwy,alladdasantoEdomaco'rHoriaidbedwarcanto ddynion,rhyfelwyrdewr;achwechantaffodd,aphedwar ofeibionEsauaffoddgydahwy,agadaeleutadyn gorweddynlladdwyd,felyroeddwedisyrthioarybryn syddyn'Aduram

9AmeibionJacoba’uhymlidiasanthydfynyddoeddSeir AJacobagladdoddeifrawdarybrynsyddynAduram,ac addychweloddadref.

10AmeibionJacobabwysasantyngaledarfeibionEsau ymmynyddoeddSeir,acablygasanteugyddfaufely daethantynweisionifeibionJacob.

11Acanfonasantateutad(iymofyn)addylentwneud heddwchâhwyntneueulladd

12AJacobaanfonoddairateifeibionamiddyntwneud heddwch,agwnaethantheddwchâhwynt,agosodiau caethiwedarnynt,felybyddentyntaluteyrngediJacobac i'wfeibionynwastad.

13ApharhaasantidaluteyrngediJacobhydydyddy daethefeilawri'rAifft

14AcnidywmeibionEdomwedicaeleurhyddhauo'riau caethiwedaosododddeuddegmabJacobarnynthydy dyddhwn

15Adyma’rbrenhinoeddadeyrnasoddynEdomcyni frenindeyrnasuarfeibionIsrael[hydydyddhwn]yng ngwladEdom

16ABalacmabBeoradeyrnasoddynEdom;acenwei ddinasoeddDanaba

17AbufarwBalaq,atheyrnasoddJobab,mabSarao Boser,yneile.

18AbufarwJobab,acAsam,owladTeman,adeyrnasodd yneile

19AbufarwAsam,atheyrnasoddAdathmabBarad,yr hwnaladdoddMidianymmaesMoab,yneile;acAfith oeddenweiddinas

20AbufarwAdath,atheyrnasoddSalmanoAmaseqayn eile

21AbufarwSalman,atheyrnasoddSauloRa'aboth(wrth yrafon)yneile.

22AbufarwSaul,atheyrnasoddBa'elunanmabAchbor yneile

23AbufarwBa'elunanmabAchbor,atheyrnasoddAdath yneile;acenweiwraigoeddMaitabith,merchMatarat, merchMetabedsa'ab.

24Dyma'rbrenhinoeddadeyrnasoddyngngwladEdom

PENNOD39

1AJacobadrigoddyngngwladymdeithioleidad,yng ngwladCanaanDymagenedlaethauJacob

2AcyroeddJoseffynddwyarbymthegoedpan gymerasantefilawriwladyrAifft,aphrynoddPotiffar, eunuchPharo,ypen-cogydd,ef.

3AcefeaosododdJoseffdroseiholldŷ,adaethbendith yrArglwyddardŷ'rEifftiwroachosJoseff,allwyddoddyr Arglwyddefymmhopethawnaeth.

4ArhoddoddyrEifftiwrbopethynnwyloJoseff; oherwyddgweloddfodyrArglwyddgydagef,abodyr Arglwyddyneiffynnuymmhopethawnelai

5AcyroeddgolwgJoseffynbrydferthiawn,achododd gwraigeifeistreillygaidagweloddJoseff,ahia'icarodd ef,acaerfynioddarnoiorweddgydahi

6Ondniildioddeienaid,acfegofioddyrArglwydda'r geiriauaddarllenaiJacobeidadoblithgeiriauAbraham, naddylaidynodinebuâgwraigsyddâgŵr;bodcosb marwolaethwedi'igorchymyniddoynynefoeddgerbrony DuwGoruchaf,abyddypechodyncaeleigofnodiynei erbynynyllyfrautragwyddolynwastadolgerbronyr Arglwydd.

7AchofioddJoseffygeiriauhyn,agwrthododdorwedd gydahi

8Ahiaerfynioddarnoamflwyddyn,ondgwrthododdac niwrandawodd

9Ondhia’icofleidioddefa’iddalyndynnynytŷer mwyneiorfodiiorweddgydahi,achaudrysau’rtŷa’i ddalyndynn;ondgadawoddefeiwisgyneidwylohia thorritrwy’rdrwsaffoddallano’igŵyddhi

10Agweloddywraignadoeddamorweddgydahi,ahi a’ienllibioddefyngngŵyddeiarglwydd,ganddywedyd, CeisiodddywasHebreaidd,yrhwnyrwytti’neigaru,fy ngorfodiiorweddgydami;aphangodaisfyllais,efea ffodd,acaadawoddeiwisgynfynwylopanoeddwnynei ddal,acefeadorroddtrwy’rdrws

11AgweloddyrEifftiwrwisgJoseffa’rdrwswedieidorri, achlywoddeiriaueiwraig,abwrwJoseffi’rcarchar,i’rlle yroeddycarcharorionagarcharwydganybrenin

12Acyroeddynoynycarchar;arhoddoddyrArglwydd ffafriJoseffyngngolwgpennaethygwarchodwyrcarchar athrugareddo'iflaen,oherwyddgweloddfodyrArglwydd gydagef,abodyrArglwyddyngwneudibopethawnelai ffynnu

13Acefearoddoddbopethyneiddwyloef,acniwyddai pennaethygwarchodwyramddimaoeddgydagef, oherwyddgwnaethJoseffbopeth,a'rArglwydda'i perffeithiodd

14Acarhosoddynoddwyflynedd.Acynydyddiauhynny yroeddPharobreninyrAifftynddigwrtheiddaueunuch, wrthypen-twtler,acwrthypen-pobydd,acefea’u rhoddoddhwyntyngngharcharynnhŷ’rpen-gogydd,yny carcharlle’roeddJoseffyncaeleigadw

15AphenododdpennaethygwarchodwyrcarcharJoseff i'wgwasanaethu;acefeawasanaethoddo'ublaenau.

16Abreuddwydioddyddaufreuddwyd,ypen-twtlera'r pen-pobydd,a'ihadroddasantiJoseff.

17Acfelydehongloddefeiddynt,fellyydigwyddodd iddynt;arhoddoddPharoypen-twtlerynôli'wswydd,a lladdoddypen-pobydd,felydehongloddJoseffiddynt

18OndanghofioddypriffwtlerJoseffynycarchar,er iddoddweudwrthobethfyddai’ndigwyddiddo,acni chofioddddweudwrthPharosutyroeddJoseffwedi dweudwrtho,oherwyddanghofiodd

PENNOD40

1AcynydyddiauhynnybreuddwydioddPharoddwy freuddwydmewnunnosonamnewynafyddaiynyrholl wlad;acefeaddeffrôddo’igwsg,acaalwoddyrholl

ddehonglwyrbreuddwydionoeddynyrAifft,a’rswynwyr, acaadroddoddiddynteiddwyfreuddwyd;acniallenthwy euhegluro

2AcynacofioddypriffwtlerJoseff,allefaroddamdano wrthybrenin,acefea’idugefallano’rcarchar,acefe a]drefoddeiddaufreuddwydo’iflaenef

3AcefeaddywedoddgerbronPharofodeiddau freuddwydynun,acaddywedoddwrtho:‘Dawsaith mlynedd(ybydd)digonedddroshollwladyrAifft,acarôl hynnysaithmlyneddonewyn,newynfelnafuynyrholl wlad’

4Acynawr,penodidPharooruchwylwyrdrwyhollwlad yrAifft,agadewchiddyntgasglubwydymmhobdinas drwygydoldyddiaublynyddoeddydigonedd,abydd bwydargyfersaithmlyneddynewyn,acnifyddywladyn diflannuoherwyddynewyn,oherwyddbyddynddifrifol iawn’

5ArhoddoddyrArglwyddffafrathrugareddiJoseffyng ngolwgPharo,adywedoddPharowrtheiweision,Ni chawnŵrmorddoethasynhwyrolâ’rgŵrhwn,oherwydd ymaeysbrydyrArglwyddgydagef

6Acfe’ipenododdefynailyneiholldeyrnas,arhoiiddo awdurdoddroshollAifft,a’iberiifarchogaethynail gerbydPharo

7Acefea’igwisgoddâdilladoliainbysws,acaosododd gadwynaurameiwddf,acagyhoeddodd(herodr)o’iflaen, ‘El‘Elwa‘Abirer,’acaosododdfodrwyareilaw,aca’i gwnaethefynarglwyddareiholldŷ,aca’imawrygoddef, acaddywedoddwrtho,‘Aryrorseddynunigybyddafyn fwynathi’

8AJoseffoeddynteyrnasudroshollwladyrAifft,aholl dywysogionPharo,a'ihollweision,aphawbawnâiwaith ybrenin,oeddyneigaruef,oherwyddyroeddynrhodio mewnuniondeb,oherwyddnidoeddynfalchnacyn drahaus,acnidoeddynparchuperson,acnichymerai anrhegion,ondyroeddynbarnumewnuniondebhollbobl ywlad.

9AbugwladyrAifftmewnheddwchgerbronPharoo achosJoseff,oherwyddyroeddyrArglwyddgydagef,aca roddesiddoffafrathrugaredddroseihollgenedlaethau, gerbronpawba'ihadnabua'rrhaiaglywoddamdano;acyr oeddteyrnasPharowedi'ithrefnu'ndda,acnidoeddSatan naphersondrwgynddi.

10AgalwoddybreninenwJoseffynSephantiphans,a rhoddoddiJoseffynwraigferchPotiphar,merchoffeiriad Heliopolis,yprifgogydd.

11AcarydyddysafoddJoseffgerbronPharoyroeddyn ddegarhugainoed.

12AcynyflwyddynhonnoybufarwIsaacAbu,fely dywedoddJoseffwrthddehonglieiddaufreuddwyd,fely dywedoddefe,saithmlyneddoddigoneddoedddrosholl wladyrAifft,achynhyrchoddwladyrAifftynhelaeth,un mesur(cynhyrchu)deunawcantofesurau

13AchasgloddJosefffwydibobdinasneseubodyn llawnoŷd,nesnaallentmwyacheigyfrifa'ifesuramei luosogrwydd

PENNOD41

1Acynybumedadeugainjiwbili,ynyrailwythnos,(a) ynyrailflwyddyn,[2165AM]cymeroddJwdayngyntafanedigEr,gwraigoferchedAram,o'renwTamar 2Ondcasáoddhi,acniorweddoddgydahi,oherwyddbod eifamoferchedCanaan,acyroeddamgymrydgwraig iddooberthnasaueifam,ondnichaniataoddJwdaeidad iddo

3A’rErhwn,cyntaf-anedigJwda,oeddddrwg,alladdodd yrArglwyddef

4AdywedoddJwdawrthOnaneifrawd,“Dosimewnat wraigdyfrawd,achyflawnaddyletswyddbrawdgŵriddi, achodblanti’thfrawd”

5AgwyddaiOnannafyddai’rhadyneiddoef,(ond)yn eiddoeifrawdynunig,acaethidŷgwraigeifrawd,a thywalltoddyrhadaryddaear;acyroeddynddrwgyng ngolwgyrArglwydd,acefea’illaddoddef.

6AdywedoddJwdawrthTamareiferch-yng-nghyfraith, “ArosynnhŷdydadynweddwnesiSelafymabdyfui fyny,arhoddafdiynwraigiddo.”

7Acefeadyfoddifyny;ondnichaniataoddBedsuel, gwraigJwda,i'wmabSelabriodiAbufarwBedsuel, gwraigJwda,[2168AM]ynybumedflwyddyno'r wythnoshon

8AcynychwechedflwyddynaethJwdaifynyigneifioei ddefaidynTimna.[2169AM]AdywedasantwrthTamar: 'Weledydad-yng-nghyfraithynmyndifynyiTimnai gneifioeiddefaid'

9Ahiaddiosgoddddilladeigweddwdod,acawisgodd orchudd,acaymwisgodd,acaeisteddoddynyporthoedd yncyffinioâ’rfforddiTimna

10AcwrthiJwdafyndymlaen,cafoddhi,athybioddei bodynbutain,adywedoddwrthi,‘Gadimiddodatatti’;a dywedoddhiwrtho,‘Tyrdimewn’,acaethimewn 11Adywedoddhiwrtho,“Rhofynghyflogimi.”A dywedoddyntauwrthi,“Nidoesgennyfddimynfyllaw ondfymodrwysyddarfymys,a’mmwclis,a’mffonsydd ynfyllaw.”

12Adywedoddhiwrtho,“Rhohwyiminesitianfonfy nghyflogataf”Adywedoddyntauwrthi,“Anfonafatatfyn gafr.”Arhoddoddhwyiddihi,acaethati,abeichiogoddhi ohono 13AJwdaaaethateiddefaid,acaethhiidŷeithad 14.AnfonoddJwdafyngafrdrwylaweifugailoAdulam, ondnichafoddhi;agofynnoddiboblylle,“Blemae’r butainoeddyma?”Adywedasantwrtho,“Nidoesbutain ymagydani.”

15Acefeaddychweloddaca’ihysbysodd,aca ddywedoddwrthonadoeddwedieichaelhi:‘Gofynnaisi boblylle,adywedasantwrthyf:‘Nidoesputainyma’’

16Adywedoddefe:‘Cadwhi(hwy)rhaginiddodyn destungwawd’Aphangwblhaoddhidrimis,daethyn amlwgeibodhi’nfeichiog,adywedasantwrthJwda,gan ddweud:‘WeleTamar,dyferch-yng-nghyfraith,yn feichiogtrwybuteindra’

17AJwdaaaethidŷeithad,acaddywedoddwrtheithad a'ibrodyr,Dewchâhiallan,agadewchiddynteillosgi, oherwyddiddiwneudaflendidynIsrael.

18Aphanddygasanthiallani’wllosgi,hiaanfonoddatei thad-yng-nghyfraithyfodrwy,ymwclis,a’rffon,gan ddywedyd,‘Gwelerpwyyw’rrhain,oherwyddtrwyddoef yrwyfynfeichiog’

19AchydnabuJwda,adywedodd:‘MaeTamarynfwy cyfiawnnafi.

20Acamhynnynafyddediddynteillosgihi’Acamy rheswmhwnnwniroddwydhiiSela,acninesâiefeatieto.

21Acwedihynnyhiaesgoroddarddaufab,Peres[2170 AM]aSerah,ynyseithfedflwyddyno'railwythnoshon 22Acarhynnyycyflawnwydysaithmlyneddo ffrwythlondeb,amyrhaiyllefaroddJoseffwrthPharo.

23AchydnabuJwdafodyweithredawnaethefeynddrwg, oherwyddiddoorweddgyda'iferch-yng-nghyfraith,ac ystyriaihynny'nffiaiddyneiolwgef,achydnabueifod weditrosedduamyndargyfeiliorn,oherwyddiddo ddatgelucwrteifab,adechreuoddalaruagweddïogerbron yrArglwyddoherwyddeidrosedd

24Adywedasomwrthomewnbreuddwydeifodwedicael eifaddauiddooherwyddiddoerfynyndaer,agalaru,acna wnaetheto

25Acfegafoddfaddeuantamiddodroioddiwrthei bechodacoddiwrtheianwybodaeth,oherwyddiddo droseddu’nfawrgerbroneinDuw;aphobunsy’n gweithredufelly,pobunsy’ngorweddgyda’ifam-yngnghyfraith,gadewchiddynteilosgiâthânfelygallolosgi ynddo,oherwyddymaeaflendidahalogrwyddarnynt,â thângadewchiddynteullosgi

26AgorchmynnaifeibionIsraelnafyddoaflendidyneu plith,oherwyddpobunaorweddogyda'iferch-yngnghyfraithneugyda'ifam-yng-nghyfraithawnaeth aflendid;llosgantâthânygŵraorweddoddgydahi,a'r wraighefyd,acfedryefeymaithddicterachosboddiwrth Israel

27AcwrthJwdaydywedasomnadoeddeiddaufabwedi gorweddgydahi,acamyrheswmhwnysefydlwydeihad efynailgenhedlaeth,acnafyddai’ncaeleiddiwreiddio 28Oherwyddmewnuniondebllygadyroeddwedimynd acwediceisiocosb;sef,ynôlbarnAbraham,a orchmynnoddefei'wfeibion,yroeddJwdawediceisioei llosgihiâthân.

PENNOD42

1Acynyflwyddyngyntafo’rdrydeddwythnoso’rbumed adeugainjiwbilidechreuoddynewynddodi’rwlad,a gwrthododdyglawgaeleiroii’rddaear,oherwyddni syrthiodddim

2Adaethyddaearynddiffrwyth,ondyroeddbwydyng ngwladyrAifft,oherwyddyroeddJoseffwedicasgluhad ytirynystodysaithmlyneddoddigoneddacwedi'igadw 3AdaethyrEifftiaidatJoseffiroibwydiddynt;ac agoroddytrysoraulle'roeddŷdyflwyddyngyntaf,a'i werthuiboblywladamaur

4<YroeddynewynyndrwmiawnyngngwladCanaan>, achlywoddJacobfodbwydynyrAifft,acanfonoddei ddegmabibrynubwydiddoynyrAifft;ondnianfonodd Benjamin,adaeth<degmabJacob><i'rAifft>ymhlithy rhaiaaeth(yno)

5AcadnabuJoseffhwy,ondniwnaethanthwyeiadnabod ef,acefealefaroddwrthynt,aca’uholodd,aca ddywedoddwrthynt,Onidysbïwyrydychchwi,aconid ydychwedidodiarchwilioffyrddywlad?Acefea’u rhoddoddhwyntyngngharchar.

6Acwedihynnyfe’ugollyngoddynrhyddeto,a chadwoddSimeonynunigacanfonoddeinawbrawdi ffwrdd

7Acefealenwoddeusachauagŷd,acaroddoddeuhaur yneusachau,acniwyddent.

8Agorchmynnoddiddyntddodâ'ubrawdiau,oherwydd dywedasantwrthofodeutada'ubrawdiauynfyw 9AhwyaaethantifynyowladyrAifft,acaddaethanti wladCanaan;acafynegasanti’wtadyrhollbethaua ddigwyddasaiiddynt,a’rmoddyllefarasaiarglwyddy wladwrthyntynarw,acydaliasaiSimeonnesiddynt ddwynBenjamin

10AdywedoddJacob:‘Yrydychwedifyamddifaduo’m plant!NidywJoseffynfyw,aSimeonhefydnidywyn fyw,abyddwchyncymrydBenjaminymaithArnaffiy daetheichdrygioni.’

11‘Adywedodd,‘Nifyddfymabynmyndilawrgydachi rhagiddofyndynglaf;oherwyddrhoddoddeumam enedigaethiddaufab,acmaeunwedimarw,achymerwch hwnhefydoddiwrthyffiPebaiwedicaeltwymynary ffordd,byddechyngofidiofyhenaintgydathristwchhyd atfarwolaeth.’

12Oherwyddgweloddfodeuharianwedicaelei ddychwelydibobunyneisach,acamyrheswmhwnyr oeddynofnieianfonato.

13Achynyddoddynewynamyndyndrwmyngngwlad Canaan,acymmhobgwladaceithrioyngngwladyrAifft, oherwyddyroeddllaweroblantyrEifftiaidwedicronnieu hadauynfwydo'ramserygwelsantJoseffyncasgluhadau ynghydacyneurhoimewnysguboriauacyneucadwar gyferblynyddoeddynewyn.

14AphoblyrAifftafwytasanteuhunainarnoynystod blwyddyngyntafeunewyn

15OndpanweloddIsraelfodynewynyndrwmiawnyny wlad,acnadoeddunrhywymwared,dywedoddwrthei feibion,“Ewchynôl,aphrynwchfwydini,rhaginifarw”

16Adywedasant,‘Niawn;onibaibodeinbrawdieuengaf ynmyndgydani,niawn’

17AgweloddIsrael,onibaieianfonefgydahwy,y byddentigydynmarwoherwyddnewyn

18AdywedoddReuben:‘Rhoefynfyllawi,acosna ddygafefynôlatatti,lladdfynaufabynlleeienaidef’ 19.Adywedoddwrtho,“Nichaifffyndgydathi.”Adaeth Jwdaynagosadweud,“Anfonefgydami,acosnaddygaf efynôlatat,byddedimiddwynybaigerdyfronholl ddyddiaufymywyd.”

20Acefea’ihanfonoddefgydahwyntynyrailflwyddyn o’rwythnoshonarydyddcyntafo’rmis,adaethantiwlad yrAifftgydaphawbaaeth,acyroeddganddyntanrhegion yneudwylo,sefstacteacalmonauachnauterebinthamêl pur

21AethantasefylloflaenJoseff,agweloddefeeifrawd Benjamin,acadnabuef,adywedoddwrthynt,‘Aidyma eichbrawdieuengaf?’Adywedasantwrtho,‘Efeywefe’ Adywedoddyntau,ByddedyrArglwyddyndrugarog wrthyt,fymab!

22Acefea’ihanfonoddefi’wdŷ,acaddugSimeonallan atynt,acawnaethwleddiddynt,ahwyagyflwynosant iddo’rrhoddaddygasantyneudwylo

23Abwytasanto’iflaen,arhoddoddgyfraniddyntigyd, ondyroeddcyfranBenjaminsaithgwaithynfwyna chyfranunrhywunohonynthwy

24Abwytasantacyfasant,achodasantacaarhosasant gyda'uhasynnod.

25AllunioddJoseffgynllunermwyniddowybodeu meddyliauynghylchaoeddmeddyliauheddwchyndrech rhyngddynt,adywedoddwrthygoruchwyliwroedddrosei dŷ:‘Llenwaeuhollsachauâbwyd,adychweleuharian iddyntyneullestri,arhofynghwpani,ycwpanarianyr wyfynyfedohono,ynsachyrieuengaf,a’uhanfon ymaith’

PENNOD43

1GwnaethfelydywedoddJoseffwrtho,allenwieuholl sachauâbwydiddynt,arhoieuharianyneusachau,a rhoi'rcwpanynsachBenjamin

2Yngynnaryboreymadawsant,aphanaethantoddiyno, dywedoddJoseffwrthoruchwyliwreidŷ:‘Erlidhwy, rhedega’udal,ganddweud,‘Amddaioniyrydychwedify ngwneudynôlâdrwg;yrydychwedidwynoddiwrthyfy cwpanarianymaefyarglwyddynyfedohono’Athyrd â’ubrawdieuengafynôlataf,a’igyrchuarfryscynimi fyndallani’mseddfarn.’

3Acefearedoddareuhôl,acaddywedoddwrthyntynôl ygeiriauhyn

4Adywedasantwrtho,‘Duwa’ngwaredorhagi’th weisionwneudypethhyn,adwynunrhywlestrodŷdy arglwydd,a’rarianhefydagawsomyneinsachauytro cyntaf,dygasomâ’thweisionynôlowladCanaan.’

5Sut,ganhynny,ygallwnniddwynunrhywlestr?Wele, dymania'nsachauynchwilio,allebynnagycewchy cwpanynsachunrhywunohonom,lladdwchef,abyddwn nia'nhasynnodyngwasanaethudyarglwydd’

6Acefeaddywedoddwrthynt,Nidfelly;ydynagaf gydagef,hwnnwynunigagymerafynwas,achewch ddychwelydmewnheddwchi'chtŷ

7Acwrthiddochwilioyneullestri,ganddechraugyda'r hynafagorffengyda'rieuengaf,fe'icafwydynsach Benjamin

8Arhwygasanteudillad,allwythasanteuhasynnod,a dychwelasanti'rddinas,adaethantidŷJoseff,ac ymgrymasantollareuhwynebaui'rllawro'iflaenef

9AdywedoddJoseffwrthynt:‘Gwnaethochddrwg’A dywedasant:‘Bethaddywedwn,asutyramddiffynwnein hunain?Maeeinharglwyddwedidarganfodcamweddei weision;wele,gweisioneinharglwyddydymni,a’n hasynnodhefyd’

10‘AdywedoddJoseffwrthynt:‘Yrwyffinnau’nofni’r Arglwydd;ewchchwithaui’chcartrefiabyddedeich brawdynwasimi,oherwyddgwnaethochddrwg.Oni wyddochfoddynynymhyfryduyneigwpanfelyrwyffi ynycwpanhwn?Acetoyrydychwedi’iddwynoddi wrthyf’

11AdywedoddJwda:‘Ofyarglwydd,gadi’thwas, atolwg,lefarugairyngnghlustfyarglwydd:daufrawda anwydganfamdywasi’ntad:aethunymaithacagollwyd, acnichafwydef,acefeynunigaadawydo’ifam,acmae dywaseintadyneigaruef,a’ifywydefhefydsydd ynghlwmwrthfywydybachgenhwn’

12Aphanawnatdywaseintad,a’rbachgenhebfodgyda ni,ybyddefefarw,abyddwnyntywallteintadilawr mewngalarhydatfarwolaeth

13Ynawr,gadimi,dywas,arosynlle'rbachgenfel caethwasi'mharglwydd,agadi'rbachgenfyndgyda'i frodyr,oherwyddbûmynfeichiogdrostoarlawdywasein tad,acosnaddygafefynôl,bydddywasynclywedybai areintadambyth.’

14AgweloddJoseffeubodnhwigydyngytûnoran daioniâ'igilydd,acniallaiefeymatal,adywedodd wrthyntmaiJoseffoeddefe

15AcefeaymddiddanoddâhwyntynyriaithHebraeg,ac asyrthioddareugwddfacawylodd.

16Ondnidoeddentyneiadnabod,acfeddechreuasant wyloAdywedoddwrthynt,‘Peidiwchagwyloamdanaf, ondbrysiwchadewchâ’mtadataf;agwelwchmaify ngenauisy’nllefaru,allygaidfymrawdBenjaminsy’n gweld’

17Oherwyddwele,dymaailflwyddynynewyn,acmae pummlyneddetohebgynhaeafunaffrwythcoednac aredig

18Dewchilawryngyflym,chwia'chteuluoedd,rhagi chwifarwoherwyddynewyn,apheidiwchâgalaruam eicheiddo;oherwyddanfonoddyrArglwyddfio'chblaeni osodpethaumewntrefn,felybyddaipobllawerynbyw.

19Adywedwchwrthfynhadfymodieto’nfyw,ac welwch,chwiawelwchfodyrArglwyddwedifyngwneud yndadiPharo,acynllywodraethwrareidŷacarholl wladyrAifft

20Adywedwchwrthfynhadamfyhollogoniant,a'rholl gyfoetha'rgogoniantaroddoddyrArglwyddimi.’

21AcwrthorchymyngenauPharorhoddoddiddynt gerbydauadarpariaethargyferyffordd,arhoddoddiddynt igydddilladlliwgaracarian.

22Acateutadanfonoddddilladacarianadegasynnod oeddyncludoŷd,acfe’uhanfonoddhwyntymaith 23AethantifynyadweudwrtheutadfodJoseffynfyw, acynmesurŷdihollgenhedloeddyddaear,a'ifodyn llywodraethwrdroshollwladyrAifft

24Acnichredoddeutadhynny,oherwyddyroeddallan o’ifeddwlyneifeddwl;ondpanweloddywagennia anfonasaiJoseff,adfywioddeiysbryd,adywedodd,‘Digon imiosbywywJoseff;miafilawri’wweldcynimifarw.’

PENNOD44

1AchychwynnoddIsraelareidaithoHarano’idŷary lleuadnewyddo’rtrydyddmis,acaetharhydffordd FfynnonyLlw,acoffrymoddaberthiDduweidadIsaacar yseithfedo’rmishwn

2AchofioddJacobyfreuddwydawelasaiymMethel,ac ofnoddfyndilawri'rAifft.

3AthrayroeddefeynmeddwlanfongairatJoseffiddod ato,acnafyddai’nmyndilawr,arhosoddynosaith diwrnod,rhagofnygallaiweldgweledigaethynghylcha ddylaiarosaimyndilawr

4Acfeddathluddŵylycynhaeafblaenffrwythgyda’rhen ŷd,oherwyddnidoeddllondllawohadynhollwlad Canaan,oherwyddyroeddynewyndrosyrhollanifeiliaid a’rgwarthega’radar,ahefyddrosddyn.

5AcaryrunfedarbymthegymddangosoddyrArglwydd iddo,adywedoddwrtho,‘Jacob,Jacob’;acefea ddywedodd,‘Dymafi’Adywedoddwrtho,‘MyfiywDuw dydadau,DuwAbrahamacIsaac;nacofnafyndilawri’r Aifft,oherwyddynoygwnafdi’ngenedlfawr;miafilawr gydathi,amia’thddygafifyny(eto),acynywladhon y’thgladdir,arhoddedJoseffeiddwyloardylygaid’ 6Nacofna;ewchilawri'rAifft.’

7Achododdeifeibion,ameibioneifeibion,agosodasant eutada'uheiddoarwagenni

8AchododdIsraeloFfynnonyLlwaryrunfedar bymthego'rtrydyddmishwn,acaethiwladyrAifft

9AcanfonoddIsraelJwdao'iflaenateifabJoseffi archwilioGwladGosen,oherwyddyroeddJoseffwedi dweudwrtheifrodyrydylentddodifywynoermwyn iddyntfodynagosato.

10Adymaoeddy(tir)mwyafdayngngwladyrAifft,ac ynagosato,iddynthwyigydahefydi'ranifeiliaid

11AdymaenwaumeibionJacob,yrhaiaaethi'rAifft gydaJacobeutad

12Reuben,cyntafanedigIsrael;adymaenwaueifeibion Enoch,aPhalu,aHesronaCharmi-pump.

13Simeona'ifeibion;adymaenwaueifeibion:Jemuel,a Jamin,acOhad,aJachin,aSohar,aSaul,mabywraigo Seffatiadsaith.

14Lefia'ifeibion;adymaenwaueifeibion:Gerson,a Cohath,aMeraripedwar

15Jwdaa'ifeibion;adymaenwaueifeibion:Sela,a Pheres,aSerah,pedwar

16Issachara'ifeibion;adymaenwaueifeibion:Tola,a Phua,aJasub,aSimronpump.

17Sebulona'ifeibion;adymaenwaueifeibion:Sered,ac Elon,aJahleelpedwar

18AdymafeibionJacoba’umeibionaanwydganLeai JacobymMesopotamia,chwech,a’uunchwaer,Dina,a holleneidiaumeibionLea,a’umeibion,aaethgydaJacob eutadi’rAifft,oeddnawarhugain,aJacobeutadgyda hwynt,tridegoeddent

19AmeibionSilpa,llawforwynLea,gwraigJacob,yrhon aesgoroddiJacobarGadacAshur.

20Adymaenwaueumeibionaaethantgydagefi’rAifft MeibionGad:Siffion,aHaggi,aSuni,acEsbon,<acEri>, acAreli,acArodi-wyth.

21AmeibionAser:Imna,acIsfa,<acIsfi>,aBereia,a Serah,unchwaeriddynt,chwech

22Yrholleneidiauoeddbedairarddeg,ahollraiLea oeddbedwaradeugain

23AmeibionRachel,gwraigJacob:JoseffaBenjamin.

24Athrio’rrhaiaanwydiJoseffynyrAifft,cyni’wdad ddodi’rAifft,yrhaiaanwydiddoganAsnath,merch Potiffar,offeiriadHeliopolis,sefManasseacEffraim

25AmeibionBenjamin:Bela,aBecher,acAsbel,Gera,a Naaman,acEhi,aRos,aMuppim,aHuppim,acArd-unar ddeg

26AholleneidiauRacheloeddbedairarddeg

27AmeibionBilha,llawforwynRachel,gwraigJacob,yr honaanwydganddiiJacob,oeddDanaNafftali.

28Adymaenwaueumeibionaaethgydahwynti’rAifft AmeibionDanoeddHushim,aSamon,acAsudi,acIjaca, aSalomonchwech.

29Abuontfarwynyflwyddynydaethanti'rAifft,a gadawydiDanHushimynunig.

30AdymaenwaumeibionNafftaliJahsiel,aGuniaJeser, aSalum,acIv.

31AbufarwIv,aanedarôlblynyddoeddynewyn,ynyr Aifft

32AchwecharhugainoeddholleneidiauRachel

33AholleneidiauJacobyrhaiaaethi'rAifftoeddddega thrigainenaidDymaeiblantefaphlanteiblant,dega thrigainigyd,ondbufarwpumpynyrAifftoflaenJoseff, acnibuiddyntblant

34AcyngngwladCanaanybufarwdaufaboJwda,Erac Onan,acnidoeddganddyntblant,achladdoddmeibion Israelyrhaiafufarw,achyfrifwydhwyymhlithysaith degogenhedloeddyCenhedloedd

PENNOD45

1AcaethIsraeliwladyrAifft,iwladGosen,arylleuad newyddo’rpedweryddmis[2172AM],ynyrailflwyddyn o’rdrydeddwythnoso’rbumedadeugainjiwbili

2AethJoseffigyfarfodâ'idadJacob,iwladGosen,acfe syrthioddarwddfeidadacwylodd

3AdywedoddIsraelwrthJoseff:‘Ynawr,gadimifarw ersimidywelddi,acynawr,bendigedigfyddoArglwydd DduwIsrael,DuwAbrahamaDuwIsaac,yrhwnni atalioddeidrugaredda’irasoddiwrtheiwasJacob 4Digonimiywfymodwedigwelddywynebtrayrwyf eto'nfyw;ie,gwiryw'rweledigaethawelaisynBethel Bendigedigfyddo'rArglwyddfyNuwbythbythoedd,a bendigedigfyddoeienw.’

5AbwytaoddJoseffa'ifrodyrfaraoflaeneutadac yfasantwin,allawenhaoddJacobâllawenyddmawriawn amiddoweldJoseffynbwytagyda'ifrodyracynyfedo'i flaen,abendithioddGreawdwrpobpetha'icadwoddef,ac agadwoddiddoeiddeuddegmab

6.ArhoddoddJoseffi’wdadaci’wfrodyrfelrhoddyr hawlifywyngngwladGosen,acynRameses,a’rholl wlado’ichwmpas,yrhonyroeddynteyrnasudrosti gerbronPharo.AthrigaiIsraela’ifeibionyngngwlad Gosen,sefyrhanorauowladyrAifft,acyroeddIsraelyn gantathridegoedpanddaethi’rAifft

7AJoseffagynhalioddeidada'ifrodyra'uheiddohefydâ baracymaintagaddigonoddiddyntamsaithmlyneddy newyn

8AdioddefoddgwladyrAifftoherwyddynewyn,a chafoddJoseffholldiryrAifftiPharoyngyfnewidam fwyd,achafoddfeddianto'rbobla'uhanifeiliaidaphopeth iPharo

9Adaethblynyddoeddynewyniben,arhoddoddJoseff hadabwydi'rboblynywladi'whauynyrwythfed flwyddyn,oherwyddbodyrafonwedigorlifohollwladyr Aifft

10Oherwyddynystodsaithmlyneddynewynnidoedd wedigorlifo,acnidoeddwedidyfrhauondychydigo leoeddarlannau'rafon,ondynawrroeddwedigorlifo,a heuoddyrEifftiaidytir,adygoddlaweroŷdyflwyddyn honno

11Ahonoeddblwyddyngyntaf[2178AM]pedwerydd wythnosybumedjiwbilîadeugain.

12AchymeroddJoseffoŷdycynhaeafybumedrani’r brenin,agadawoddbedairrhaniddyntynfwydacynhad: agwnaethJoseffhynny’nddeddfyngngwladyrAiffthyd ydyddhwn.

13AbuIsraelfywyngngwladyrAifftddwyflyneddar bymtheg,a'rhollddyddiauybufywoedddairjiwbili,cant asaithadeugainmlynedd,acefeafufarwynybedwaredd flwyddyn[2188AM]o'rbumedwythnoso'rbumeda deugainjiwbili

14AbendithioddIsraeleifeibioncyniddofarw,a mynegoddiddyntbopethaddigwyddaiiddyntyngngwlad yrAifft;arhoddoddiddyntwybodbethaddigwyddai iddyntynydyddiaudiwethaf,a'ubendithioarhoidauran ynywladiJoseff

15Acefeahunoddgyda’idadau,achladdwydefynyr ogofddwblyngngwladCanaan,gerllawAbrahameidad ynybeddagloddioddefeiddo’ihunynyrogofddwblyng ngwladHebron

16AcefearoddeseiholllyfrauallyfraueidadauiLefiei fab,ermwyniddynteucadwa'uhadnewyddui'wblanthyd ydyddhwn

PENNOD46

1Abu,arôlmarwJacob,ifeibionIsraelamlhauyng ngwladyrAifft,adaethantyngenedlfawr,acyroeddento unfrydogalon,felycaraibrawdfrawd,aphobdynyn cynorthwyoeifrawd;achynyddasantynhelaeth,a lluosasantynddirfawr,deg[2242AM]wythnoso flynyddoedd,hollddyddiaueinioesJoseff

2AcnidoeddSatannadimdrwghollddyddiaueinioes Joseff,yrhaiafufywarôleidadJacob:canysyrholl EifftiaidaanrhydeddasantfeibionIsraelhollddyddiau einioesJoseff.

3AbufarwJoseffyngantadegoed;bufywddwyflynedd arbymthegyngngwladCanaan,adengmlyneddynwas,a thairblyneddyngngharchar,acwythdegmlynedddany brenin,ynteyrnasudroshollwladyrAifft

4Abufarwefea’ihollfrodyra’rhollgenhedlaethhonno 5AgorchmynnoddifeibionIsrael,cyniddofarw,garioei esgyrngydahwyntpanaentallanowladyrAifft

6Agwnaethiddyntdyngullwynglŷnâ'iesgyrn,oherwydd gwyddainafyddai'rEifftiaidyneiddwynallanetoa'i gladduyngngwladCanaan,oherwyddtraoeddynbywyng ngwladAsyria,ymladdoddMakamaron,breninCanaan,yn ydyffrynâbreninyrAiffta'iladdyno,acymlidioddarôl yrEifftiaidhydatbyrthErmon

7Ondniallaifyndimewn,oherwyddroeddbreninarall, breninnewydd,wedidodynfreninaryrAifft,acyroedd yngryfachnagef,acfeddychweloddiwladCanaan,a chaewydpyrthyrAifft,acniaethneballannacniddaeth nebimewni'rAifft.

8AbufarwJoseffynychwechedjiwbiliadeugain,ynyr chwechedwythnos,ynyrailflwyddyn,achladdasantef yngngwladyrAifft,abufarweihollfrodyrareiôlef 9AcaethbreninyrAifftallaniryfelynerbynbrenin Canaan[2263AM]ynyseithfedjiwbiliadeugain,ynyr ailwythnosynyrailflwyddyn,adaethmeibionIsraelâ hollesgyrnmeibionJacoballan,aceithrioesgyrnJoseff, a'ucladduynymaesynyrogofddwblynymynydd.

10Adychweloddyrhanfwyaf(ohonynnhw)i’rAifft,ond arhosoddychydigohonynnhwymmynyddoeddHebron, acarhosoddAmramdydadgydanhw

11AbubreninCanaanynfuddugoliaethusdrosfreninyr Aifft,acfegaeoddbyrthyrAifft.

12Acefeaddyfeisioddgynllundrwgynerbynmeibion Israeli’wgorthrymu,acaddywedoddwrthboblyrAifft: ‘Wele,maepoblmeibionIsraelwedicynydduacwedi lluosogi’nfwynani

13Dewch,agadewchinniddelio’nddoethâhwycyn iddyntfyndynormodol,agadewchinnieugorchfyguâ chaethwasiaethcyniryfelddodarnomni,achyniddynt hwyhefydymladdyneinherbyn;neubyddantynymuno â’ngelynionacynmyndallano’ntir,oherwyddeu calonnaua’uhwynebausyddtuagwladCanaan’

14Acefeaosododdfeistrigwaitharnynti’wgorthrymuâ chaethwasiaeth;acaadeiladasantddinasoeddcadarni Pharo,Pithom,aRaamses,acaadeiladasantyrhollfuriau a’rhollgaerauaoeddwedicwympoynninasoeddyrAifft. 15Agwnaethantiddyntwasanaethu’ngaled,aphofwyafy gwnaethantddrwgiddynt,ymwyafycynyddasantacy lluosogasant.

16AffiaiddoeddpoblyrAifftblantIsrael

PENNOD47

1Acynyseithfedwythnos,ynyseithfedflwyddyn,yny seithfedjiwbiliadeugain,aethdydadallan[2303AM]o wladCanaan,athithauaanedynybedwareddwythnos,yn ychwechedflwyddynohoni,ynywythfedjiwbilia deugain[2330AM];dymaoeddamsergorthrymderar blantIsrael

2ArhoddoddPharo,breninyrAifft,orchymynamdanynt, ydylentdaflueuhollblantgwrywaiddaanedi'rafon

3Abwrwnhwimewnamsaithmishydydyddyganwyd ti

4Achuddiodddyfamdiamdrimis,adywedasantamdani Agwnaethhiarchiti,a'igorchuddioâphigacasffalt,a'i gosodynysblatiauarlanyrafon,agosododddiynddi saithdiwrnod,adaethdyfamynynosa'thsugno,a Miriam,dychwaer,ynydydd,a'thwarchododdrhagyr adar.

5AcynydyddiauhynnydaethTharmuth,merchPharo,i ymdrochiynyrafon,achlywodddylaisyncrio,a dywedoddwrtheimorynionamdyddwyndiallan,a daethantâthiati

6Ahia’thgymeroddallano’rarch,acadosturioddwrthyt.

7Adywedodddychwaerwrthi,‘Aafialwatattiuno’r Hebreaidifronnuasugno’rbabanhwniti?’

8Adywedoddhiwrthi,‘Dos’Ahiaaeth,acaalwodddy famJochebed,arhoddoddeichyflogiddi,ahia’thfagodd di

9Acwedihynny,panoedditwedityfuifyny,dygwydat ferchPharo,adaethitynfabiddi,adysgoddAmramdy daditiysgrifennu,acwediitigwblhautairwythnos, dygwydilysybrenin.

10Abuosttidairwythnosoflynyddoeddynyllyshydyr amser[2351-]panaethostallanolysybreninagweld Eifftiwryntarodyffrindaoeddyn[2372AM]oblant Israel,alladdaistefa'iguddioynytywod

11AcaryrailddyddygwnaethosttiadauofeibionIsrael ymrysonâ'igilydd,adywedaistwrthyrhwnoeddyn gwneudycamwedd,'Pamyrwytti'ntarodyfrawd?'

12Acaethynddigacynflin,adywedodd:‘Pwya’th benododdyndywysogacynfarnwrarnomni?Awytti’n meddwlfylladdifelylleddaistyrEifftiwrddoe?’Ac ofnasochaffoesochoherwyddygeiriauhyn

PENNOD48

1Acynychwechedflwyddyno’rdrydeddwythnoso’r nawfedjiwbiliadeugainygadawsochathrigaist<yn [2372AM]wladMidian>,pumwythnosacunflwyddyn. Adychwelaisti’rAifftynyrailwythnosynyrail flwyddynynydegfedjiwbiliadeugain

2AthidyhunawyddostbethalefaroddwrthytarFynydd Sinai,abethaddymunai'rtywysogMastêmâeiwneudâthi panoeddetti'ndychwelydi'rAifft<aryfforddpan gyfarfuostagefynyllety>.

3Onicheisioddefâ'ihollnerthdyladddiagwaredu'r Eifftiaido'thlawpanwelodddyfodwedidyanfoni weithredubarnadialaryrEifftiaid?

4Amia’thwareduso’ilawef,athiawnaethostyr arwyddiona’rrhyfeddodauy’thanfonwydi’wgwneudyn yrAifftynerbynPharo,acynerbyneiholldŷ,acynerbyn eiweisiona’ibobl

5AgweithredoddyrArglwyddddialmawrarnynter mwynIsrael,a'utrawoddâphlâugwaedallyffaint,llaua phryfedcŵn,achornwydyddmalaenyntorriallanmewn morgrug;a'uhanifeiliaidâmarwolaeth;athrwygenllysg, trwyhynnyddinistrioddbopethadyfoddiddynt;athrwy locustiaidaddifaoddygweddillaadawydganycenllysg, athrwydywyllwch;athrwyfarwolaethcyntaf-anedig dynionacanifeiliaid,acareuholleilunoddialoddyr Arglwydda'ullosgiâthân

6Athrwydylawdiyanfonwydpopeth,itieiddatgan(y pethauhyn)cyniddyntgaeleugwneud,athialefaraistâ breninyrAifftoflaeneihollweisionacherbroneibobl 7Adigwyddoddpopethynôldyeiriau;daethdegbarn fawracofnadwyarwladyrAifft,ermwynitiddialarni drosIsrael

8AgwnaethyrArglwyddbopethermwynIsrael,acynôl eigyfamod,yrhwnaordeinioddagAbraham,ybyddai’n dialarnyntfelyroeddentwedieudwynigaethiwedtrwy rym

9AsafoddytywysogMastêmâyndyerbyn,acheisiodd dyfwrwiddwyloPharo,acfegynorthwyoddyswynwyr Eifftaidd,

10Asafasantifynyagwneudydrygaugerdyfron;ynwir, niaganiatasomiddynteugwneud,ondniadawsomi'w dwylowneudymeddyginiaethau

11AthrawoddyrArglwyddhwyagwlseraumalaen,acni allentsefyll,oherwyddfe'udinistriwydgennymfelna allentgyflawniunarwydd

12Acergwaethafyrhollarwyddionarhyfeddodauhyn,ni chywilyddiwydytywysogMastêmâoherwyddiddo gymryddewrderagwaeddaryrEifftiaidi’therlidâholl luoeddyrEifftiaid,â’ucerbydau,a’umeirch,ahollluoedd pobloeddyrAifft

13AsafaisrhwngyrEifftiaidacIsrael,agwaredomIsrael o’ilawef,acolaweibobl,a’rArglwydda’udughwynt trwyganolymôrfelpebai’ndirsych

14A’rhollbobloeddaddygoddefeierlidarôlIsrael, bwrioddyrArglwyddeinDuwhwyntiganolymôr,i ddyfnderoeddydyfnderodanfeibionIsrael,ynunionfely bwrioddpoblyrAiffteuplanti’rafonDialoddarfilo filoeddohonynt,adinistriwydmiloddynioncryfionac egnïoloherwyddunbabansugnoofeibiondybobla daflasanti’rafon

15Acarypedwerydddyddarddegacarypymthegfedac aryrunfedarbymthegacaryrailarbymthegacary deunawfedrhwymwydacharcharwydytywysogMastêmâ ytuôliblantIsraelfelnaallaieucyhuddo

16Acarybedwareddarbymthegfe’ugollyngasomyn rhyddermwyniddyntgynorthwyo’rEifftiaidacerlid meibionIsrael

17Acefeagaledoddeucalonnaua'ugwneudynystyfnig, adyfeisioddyrArglwyddeinDuwysyniadidaro'r Eifftiaida'ubwrwi'rmôr

18Acarypedweryddarddegfe’irhwymasomrhagiddo gyhuddoplantIsraelarydiwrnodygofynasantganyr Eifftiaidamlestriadillad,llestriarian,allestriaur,allestri pres,ermwynysbeilio’rEifftiaidyngyfnewidamy caethiwedyroeddentwedi’ugorfodii’wgwasanaethu ynddo

19AcniarweiniasomblantIsraelallano’rAifftyn waglaw.

PENNOD49

1Cofia’rgorchymynaorchmynnoddyrArglwydditi ynglŷnâ’rPasg,sefeiddathluyneiamserarypedwerydd arddego’rmiscyntaf,eiladdcyniddinosi,a’ifwytayny nosarnosypymthegfedofachludhaul

2Oherwyddarynosonhondechrau’rŵyladechrau’r llawenyddyroeddechchi’nbwyta’rPasgynyrAifft,pan oeddhollalluoeddMastêmâwedi’urhyddhauiladdpob cyntaf-anedigyngngwladyrAifft,ogyntaf-anedigPharo hydgyntaf-anedigyforwyngaethynyfelin,ahydatyr anifeiliaid

3Adyma’rarwyddaroddoddyrArglwyddiddynt:Ibob tŷygwelentwaedoenblwyddoedareiddrysau,niddylent fyndimewni’rtŷhwnnwiladd,onddylentfyndheibio iddo,felybyddaipawboeddynytŷyncaeleuhachub, oherwyddbodarwyddygwaedareiddrysau.

4AgwnaethgrymoeddyrArglwyddbopethynôlyrhyna orchmynnoddyrArglwyddiddynt,acaethantheibioholl feibionIsrael,acniddaethyplaarnyntiddifao'uplith unrhywenaid,naillaioanifeiliaid,neuddyn,neugi

5Abu’rplaynddifrifoliawnynyrAifft,acnidoeddtŷyn yrAifftllenadoeddunmarw,acwylofainagalaru.

6AcyroeddhollIsraelynbwytacigoenyPasg,acyn yfedygwin,acyncanmol,acynbendithio,acyndiolchi ArglwyddDduweutadau,acynbarodifyndallanodan iau’rAifft,aco’rcaethiweddrwg

7Achofia’rdyddhwnhollddyddiaudyeinioes,a’igadw oflwyddyniflwyddynhollddyddiaudyeinioes,unwaithy flwyddyn,areiddydd,ynôleihollgyfraith,acnaohiriao ddyddiddydd,nacofisifis.

8Oherwyddmae'nddeddfdragwyddol,acwedi'igerfioar yllechinefolynglŷnâhollblantIsrael,ydylenteichadw bobblwyddynareidiwrnodunwaithyflwyddyn,trwyeu hollgenedlaethau;acnidoesterfynarddyddiau,oherwydd maehynwedi'iordeinioambyth.

9A'rdynsyddynrhyddoaflendid,acnadyw'ndodi'w gadwarachlysureiddydd,felagiddodagoffrwm derbyniolgerbronyrArglwydd,acifwytaacyfedgerbron yrArglwyddarddyddeiŵyl,ydynhwnnwsy'nlânacyn agosatoadorrirymaith:oherwyddnadoffrymoddoffrwm yrArglwyddyneiamserpenodedig,byddyncymrydyr euogrwyddarno'ihun

10DeuedmeibionIsraelachadw’rPasgarydydd penodedig,sefypedwerydddyddarddego’rmiscyntaf, rhwngynosweithiau,o’rdrydeddrano’rdyddhydaty drydeddrano’rnos;canysrhoddirdwyrano’rdyddi’r goleuni,athrydyddrani’rnos

11Dyma’rhynaorchmynnoddyrArglwydditi,eigadw rhwngynosweithiau.

12Acnichaniateireiladdynystodunrhywgyfnodoolau, ondynystodycyfnodsy'nffinioâ'rhwyr,agadewch iddynteifwytaaramseryrhwyr,hydatdrydyddrhany nos,abethbynnagsyddarôlo'ihollgnawdodrydydd rhanynosymlaen,gadewchiddynteilosgiâthân

13Acnichânteigoginiomewndŵr,acnifwytaantefyn amrwd,ondeirostioarytân:bwyteantefynddiwyd,ei bengyda'iberfeddiona'idraedarostiantmewntân,acni thorrantunasgwrnohono:canysnichaiffasgwrneifaluo blantIsrael

14AmyrheswmhwnygorchmynnoddyrArglwyddi feibionIsraelgadw’rPasgarddyddeiamserpenodedig,ac nithorrantasgwrnohono;oherwydddyddgŵylyw,adydd gorchmynedig,acniellirtrosglwyddooddyddiddydd,ac ofisifis,ondarddyddeiŵylydylideigadw.

15AgorchymynifeibionIsraelgadw’rPasgdrwygydol eudyddiau,bobblwyddyn,unwaithyflwyddynar ddiwrnodeiamserpenodedig,abyddyndodyn goffadwriaethbleserusgerbronyrArglwydd,acniddaw plaarnynti’wladdna’idaroynyflwyddynhonnoy byddantyndathlu’rPasgyneiamserymmhobfforddyn ôlEiorchymynEf

16AcnifwytantefytuallanigysegryrArglwydd,ondo flaencysegryrArglwydd,abyddhollboblgynulleidfa Israelyneiddathluyneiamserpenodedig

17Aphobdynaddaethareiddydd,caiffeifwytayng nghysegreichDuwgerbronyrArglwydd,ooedranugain mlwyddoedacuwchlaw;oherwyddfelhynysgrifennwyd a'iordeinioydylideifwytayngnghysegryrArglwydd.

18AphanddelomeibionIsraeli’rwladymaenti’w meddiannu,gwladCanaan,achoditabernaclyrArglwydd yngnghanolywladynuno’ullwythaunesadeiladucysegr yrArglwyddynywlad,deuantadathlu’rPasgyng nghanoltabernaclyrArglwydd,a’iladdgerbronyr Arglwyddoflwyddyniflwyddyn

19Acynydyddiauybyddo’rtŷwedieiadeiladuynenw’r Arglwyddyngngwladeuhetifeddiaeth,byddantynmynd ynoacynlladdyPasggyda’rnos,arfachludhaul,ar drydyddrhanydydd

20Abyddantynoffrymueiwaedardrothwy’rallor,arhoi eifrasterarytânsyddaryrallor,abwytaeigigwedi’i

rostiowrthdânyngnghynteddytŷasancteiddiwydyn enw’rArglwydd.

21Acniallantddathlu’rPasgyneudinasoedd,nacyn unmanondoflaentabernaclyrArglwydd,neuoflaenei dŷlleytrigaieienw;acnichrwydrantoddiwrthyr Arglwydd

22Athithau,Moses,aorchmynnaifeibionIsraelgadw dedfrydau’rPasg,felygorchmynnwyditi;mynegaiddynt bobblwyddynadyddeiddyddiau,agŵylybaracroyw,y bwytasantfaracroywsaithniwrnod,(a)ycadwasantei gŵyl,a’ubodyndwynoffrwmbobdyddynystodysaith niwrnodllawenyddhynnygerbronyrArglwyddarallor eichDuw.

23Oherwydddathlwydyrŵylhonarfryspanaethoch allano'rAifftnesichwiddodianialwchSur;oherwyddar lanymôrycwblhawydhi.

PENNOD50

1Acarôlygyfraithhon,rhoddaiswyboditiddyddiau’r SabothauynanialwchSin[ai],yrhwnsyddrhwngElima Sinai.

2AdywedaiswrthytamSabothau’rwladarFynyddSinai, adywedaiswrthytamflynyddoeddyjiwbilîynSabothau’r blynyddoedd:ondniddywedaiswrthyteiblwyddynnesi chwifyndimewni’rwladyrydychi’wmeddiannu

3AbyddywladhefydyncadweiSabothautrabyddantyn bywarni,abyddantyngwybodblwyddynyjiwbilî.

4Amhynnyyrwyfwediordeinioitiyflwyddynwythnosaua'rblynyddoedda'rjiwbili:maepedwardeg nawjiwbilioddyddiauAddahydydyddhwn,[2410AM] acunwythnosadwyflynedd:acmaedeugainmlyneddeto iddod(llythrennol'pell')iddysgugorchmynion[2450AM] yrArglwydd,nesiddyntfynddrosoddiwladCanaan,gan groesi'rIorddoneni'rgorllewin

5Abyddyjiwbilîau’nmyndheibio,nesbodIsraelwediei lanhauobobeuogrwyddgodineb,acaflendid,a halogrwydd,aphechod,achamgymeriad,a’ifodynbyw’n hyderusynyrholldir,acnifyddSatannacunrhywun drwgmwyach,abyddytirynlâno’ramserhwnnwhyd byth

6AcweleorchymynySabothauyrwyfwedieu hysgrifennuilawritiahollfarnedigaethaueigyfreithiau.

7Chwediwrnodyllafuri,ondaryseithfeddyddymae SabothyrArglwydddyDduwNiwnewchunrhywwaith ynddo,chwia’chmeibion,a’chgweision,a’chmorynion, a’chhollanifeiliaid,a’rdieithryddhefydsyddgydachwi 8Abyddmarw'rdynawnaunrhywwaitharno:pwy bynnagahalogo'rdiwrnodhwnnw,pwybynnagaorwedd gyda'iwraig,neupwybynnagaddywedybyddyngwneud rhywbetharno,ybyddyncychwynardaitharnoynglŷnag unrhywbrynuneuwerthu:aphwybynnagadynnoddŵr arnonadoeddwedi'ibaratoiiddo'ihunarychwecheddydd, aphwybynnagagododdunrhywfaichi'wgarioallano'i babellneuallano'idŷ,byddmarw

9PeidiwchâgwneuddimgwaitharydyddSaboth,ondyr hynabaratowydgennychichi'chhunainarychweched dydd,sefbwyta,acyfed,agorffwys,achadw'rSaboth oddiwrthbobgwaitharydyddhwnnw,acifendithio'r ArglwyddeichDuw,yrhwnaroddoddichiddyddgŵyla

dyddsanctaidd:adyddydeyrnassanctaiddihollIsrael yw'rdyddhwnymhlitheudyddiauhwyambyth.

10Oherwyddmawryw'ranrhydeddaroddoddyr ArglwyddiIsrael,sefiddyntfwytaacyfedachaeleu bodloniarydyddgŵylhwn,agorffwysarnooddiwrth bobllafursy'nperthynilafurplantdynion,aceithriollosgi thusadodagoffrymauacaberthaugerbronyrArglwydd amddyddiauacamSabothau.

11YgwaithhwnynunigawneirarySabothauyng nghysegryrArglwydddyDduw;felygwnantgymoddros Israelagaberthynbarhausoddyddiddydd,er coffadwriaethsy'nfodlongerbronyrArglwydd,acfely derbynioefehwyntbobamseroddyddiddyddynôly gorchmynnwyditi

12Aphobdynsy'ngwneudunrhywwaitharni,neu'n myndardaith,neu'ntrineifferm,boedyneidŷneu unrhywlearall,aphwybynnagsy'ncynnautân,neu'n marchogaetharunrhywanifail,neu'nteithiomewnllongar ymôr,aphwybynnagsy'ntaroneu'nlladdunrhywbeth, neu'nlladdanifailneuaderyn,neubwybynnagsy'ndal anifailneuaderynneubysgodyn,neubwybynnagsy'n ymprydioneu'ngwneudrhyfelarySabothau:

13Byddydynawnaunrhywuno’rpethauhynary Sabothynmarw,felybyddiblantIsraelgadw’rSabothau ynôlygorchmynionynglŷnâSabothau’rwlad,felymae wedieiysgrifennuynyllechi,aroddoddEfeynfynwyloi ysgrifennuitigyfreithiau’rtymhorau,a’rtymhorauynôl rhaniadeudyddiau.Dyma’rcyfriforaniadydyddiauwedi eigwblhau