Gideon, Dyn Cadarn o Wroldeb Barnwyr 6 1 A gwnaeth meibion Israel ddrwg yng ngolwg yr ARGLWYDD: a rhoddodd yr ARGLWYDD hwynt yn llaw Midian saith mlynedd. 2 A llaw Midian a drechodd yn erbyn Israel: ac o achos y Midianiaid y gwnaeth meibion Israel iddynt y ffeuau sydd yn y mynyddoedd, ac ogofâu, a chaerau. 3 Ac felly y bu, pan hauodd Israel, i’r Midianiaid a’r Amaleciaid, a meibion y dwyrain, hwy a ddaethant i fyny yn eu herbyn; 4 A gwersyllasant yn eu herbyn, a dinistrio cynnyrch y ddaear, hyd oni ddelych i Gasa, ac ni adawsant unrhyw gynhaliaeth i Israel, na defaid, nac ych, nac asyn. 5 Oherwydd daethant i fyny â'u hanifeiliaid a'u pebyll, a daethant fel ceiliogod o ran nifer; oherwydd yr oeddent hwy a'u camelod yn ddirifedi: a daethant i'r wlad i'w dinistrio. 6 A thlodiodd Israel yn fawr oherwydd y Midianiaid; a gwaeddodd meibion Israel ar yr ARGLWYDD. 7 A phan waeddodd meibion Israel ar yr ARGLWYDD o achos y Midianiaid, 8 Anfonodd yr ARGLWYDD broffwyd at feibion Israel, yr hwn a ddywedodd wrthynt, Fel hyn y dywed ARGLWYDD Dduw Israel, Myfi a’ch dygais chwi i fyny o’r Aifft, ac a’ch dygais allan o dŷ caethiwed; 9 A mi a’ch gwaredais o law’r Eifftiaid, ac o law pawb a’ch gorthrymasai, ac a’u gyrrais hwynt allan o’ch blaen, ac a roddais eu tir i chwi; 10 A dywedais wrthych, Myfi yw’r ARGLWYDD eich Duw; nac ofnwch dduwiau’r Amoriaid, yr hwn yr ydych yn byw yn eu gwlad: ond ni wrandawsoch ar fy llais. 11 A daeth angel yr ARGLWYDD, ac eisteddodd dan dderwen oedd yn Offra, yr hon oedd yn eiddo i Joas yr Abiesriad: a’i fab Gideon oedd yn dyrnu gwenith wrth y gwinwryf, i’w guddio rhag y Midianiaid. 12 Ac ymddangosodd angel yr ARGLWYDD iddo, ac a ddywedodd wrtho, Yr ARGLWYDD sydd gyda thi, ti gadarn o ddewrder. 13 A dywedodd Gideon wrtho, O fy Arglwydd, os yw'r ARGLWYDD gyda ni, pam y digwyddodd hyn i gyd i ni? A ble mae ei holl wyrthiau ef, y rhai a adroddodd ein tadau i ni, gan ddywedyd, Oni
1
Gideon, Dyn Cadarn o Wroldeb
ddug yr ARGLWYDD ni i fyny o'r Aifft? Ond yn awr y mae'r ARGLWYDD wedi ein gadael ni, ac wedi ein rhoi yn llaw y Midianiaid. 14 A’r ARGLWYDD a edrychodd arno, ac a ddywedodd, Dos yn dy nerth hwn, a thi a achubi Israel o law’r Midianiaid: onid myfi a’th anfonodd di? 15. A dywedodd wrtho, O Arglwydd, â pha fodd y gwaredaf Israel? Wele, mae fy nheulu yn dlawd ym Manasse, a minnau yw'r lleiaf yn nhŷ fy nhad. 16 A dywedodd yr ARGLWYDD wrtho, Yn sicr byddaf gyda thi, a thi a drawi’r Midianiaid fel un gŵr. 17 Ac efe a ddywedodd wrtho, Os cefais yn awr ffafr yn dy olwg, yna dangos arwydd i mi mai ti sy’n siarad â mi. 18 Nac ewch oddi yma, atolwg, nes i mi ddod atat ti, a dwyn fy rhodd allan, a'i gosod o'th flaen. Ac efe a ddywedodd, Arhosaf nes i ti ddod yn ôl. 19 A Gideon a aeth i mewn, ac a baratôdd gafr, a chacennau croyw o effa o flawd: rhoddodd y cig mewn basged, a rhoddodd y cawl mewn crochan, ac a’i dug allan ato dan y dderwen, ac a’i cyflwynodd. 20 A dywedodd angel Duw wrtho, Cymer y cig a’r cacennau croyw, a gosod hwynt ar y graig hon, a thywallt y cawl. A gwnaeth felly. 21 Yna estynnodd angel yr ARGLWYDD flaen y ffon oedd yn ei law, ac a gyffyrddodd â’r cig a’r bara croyw; a chododd tân o’r graig, ac a ysodd y cig a’r bara croyw. Yna aeth angel yr ARGLWYDD allan o’i olwg ef. 22 A phan sylweddolodd Gideon mai angel yr ARGLWYDD ydoedd, dywedodd Gideon, Och, O Arglwydd DDUW! oherwydd i mi weld angel yr ARGLWYDD wyneb yn wyneb. 23 A dywedodd yr ARGLWYDD wrtho, Heddwch i ti; nac ofna: ni fyddi farw. 24 Yna adeiladodd Gideon allor yno i’r ARGLWYDD, a’i galw’n Jehofa-shalom: y mae hi hyd y dydd hwn yn Offra’r Abiesriaid. 25 A’r noson honno y dywedodd yr ARGLWYDD wrtho, Cymer fustach ifanc dy dad, sef yr ail fustach saith mlwydd oed, a thyn i lawr allor Baal sydd gan dy dad, a thor i lawr y llwyn sydd wrth ei hymyl: 26 Ac adeileda allor i'r ARGLWYDD dy Dduw ar ben y graig hon, yn y lle trefnus, a chymer yr ail fustach, ac offryma aberth poeth gyda choed y llwyn a dorrwyt i lawr. 27 Yna cymerodd Gideon ddeg o ddynion o’i weision, ac a wnaeth fel y dywedodd yr ARGLWYDD wrtho: ac felly y bu, am ei fod yn ofni teulu ei dad, a dynion y ddinas, fel na allai ei wneud yn ystod y dydd, yna y gwnaeth efe hynny yn ystod y nos. 28 A phan gododd dynion y ddinas yn fore, wele, allor Baal wedi ei bwrw i lawr, a'r llwyn oedd wrth ei hymyl wedi ei dorri i lawr, a'r ail fustach wedi ei offrymu ar yr allor a adeiladwyd. 29 A dywedasant wrth ei gilydd, Pwy a wnaeth y peth hyn? A phan ymholasant ac a ofynnasant, dywedasant, Gideon mab Joas a wnaeth y peth hyn. 30 Yna dywedodd dynion y ddinas wrth Joas, “Tyrd â’th fab allan, fel y byddo farw: oherwydd iddo fwrw i lawr allor Baal, ac oherwydd iddo dorri’r llwyn oedd wrth ei hymyl.” 31 A dywedodd Joas wrth bawb oedd yn sefyll yn ei erbyn, A ddadleuwch chwi dros Baal? a wnewch chwi ei achub ef? Yr hwn a ddadleu drosto, rhodder ef i farwolaeth tra byddo hi eto'n fore: os yw efe yn dduw, dadleued drosto'i hun, am i rywun fwrw ei allor i lawr. 32 Am hynny y diwrnod hwnnw y galwodd ef yn Jerwbbaal, gan ddywedyd, Dadleued Baal yn ei erbyn, am iddo fwrw i lawr ei allor. 33 Yna y casglwyd yr holl Midianiaid, yr Amaleciaid a meibion y dwyrain ynghyd, ac a aethant drosodd, ac a wersyllasant yng nghwm Jesreel. 34 Ond daeth Ysbryd yr ARGLWYDD ar Gideon, ac fe chwythodd utgorn; ac ymgasglodd Abieser ar ei ôl. 35 Ac efe a anfonodd genhadau trwy holl Manasseh; a hwnnw hefyd a gasglwyd ar ei ôl ef: ac efe a anfonodd genhadau at Aser, ac at Sabulon, ac at Nafftali; a hwy a ddaethant i fyny i’w cyfarfod.
2
Gideon, Dyn Cadarn o Wroldeb
36 A dywedodd Gideon wrth Dduw, Os wyt ti am achub Israel trwy fy llaw i, fel y dywedaist, 37 Wele, rhoddaf gnu o wlân yn y llawr llawr; ac os bydd y gwlith ar y gnu yn unig, a'i fod yn sych ar yr holl ddaear wrth ymyl, yna y gwn y gwaredi di Israel trwy fy llaw i, fel y dywedaist. 38 Ac felly y bu: canys cododd yn fore drannoeth, ac a wthiodd y cnu ynghyd, ac a wasgodd y gwlith allan o’r cnu, cawl llawn o ddŵr. 39 A dywedodd Gideon wrth Dduw, Na fydded dy ddicter yn fy erbyn i, a minnau a lefaraf y tro hwn yn unig: gad i mi brofi, atolwg, y tro hwn yn unig â'r cnu; bydded yn sych yn awr ar y cnu yn unig, a bydded gwlith ar yr holl ddaear. 40 A gwnaeth Duw felly y noson honno: canys yr oedd yn sych ar y gwlân yn unig, ac yr oedd gwlith ar yr holl ddaear.
Barnwyr 7 1 Yna cododd Jerwbbaal, sef Gideon, a’r holl bobl oedd gydag ef, yn fore, a gwersyllasant wrth ffynnon Harod: fel yr oedd gwersyll y Midianiaid ar yr ochr ogleddol ohonynt, wrth fryn More, yn y dyffryn. 2 A dywedodd yr ARGLWYDD wrth Gideon, Rhy niferus yw’r bobl sydd gyda thi i mi roi’r Midianiaid yn eu dwylo, rhag i Israel ymffrostio yn fy erbyn, gan ddywedyd, Fy llaw fy hun a’m hachubodd. 3 Yn awr gan hynny ewch i gyhoeddi yng nghlyw’r bobl, gan ddywedyd, Pwy bynnag sydd ofnus ac ofnus, dychweled ac ymadaeled yn gynnar o fynydd Gilead. A dychwelodd o’r bobl ddwy fil ar hugain; a gadawyd deng mil ar ôl. 4 A dywedodd yr ARGLWYDD wrth Gideon, Y mae'r bobl yn rhy niferus eto; tyrd â hwynt i lawr at y dŵr, a mi a'u profaf i ti yno: a bydd, yr hwn a ddywedaf wrthyt, Hwn a â gyda thi, hwnnw a â gyda thi; a'r hwn a ddywedaf wrthyt, Ni â hwn gyda thi, hwnnw ni â. 5 Felly efe a ddug y bobl i lawr at y dŵr: a dywedodd yr ARGLWYDD wrth Gideon, Pob un a’r a’r a lepio’r dŵr â’i dafod, fel y llepio ci, a osodi ef ar wahân; a phob un a ymgrymo ar ei liniau i yfed. 6 A nifer y rhai a lapiasant, gan roi eu llaw at eu genau, oedd dri chant o ddynion: ond plygodd yr holl bobl eraill ar eu gliniau i yfed dŵr. 7 A dywedodd yr ARGLWYDD wrth Gideon, Trwy’r tri chant o ddynion a lapiasant y’ch achubaf, a rhoddaf y Midianiaid yn dy law di: a gad i’r holl bobl eraill fynd pob un i’w le ei hun. 8 Felly cymerodd y bobl luniaeth a'u trwmpedau yn eu llaw: ac anfonodd holl weddill Israel, pob un i'w babell, a chadwodd y tri chant o ddynion hynny: ac yr oedd gwersyll Midian oddi tano yn y dyffryn. 9 A’r noson honno y dywedodd yr ARGLWYDD wrtho, “Cod, dos i lawr i’r gwersyll; oherwydd rhoddais ef yn dy law di.” 10 Ond os wyt ti’n ofni mynd i lawr, dos di gyda Phura dy was i lawr i’r gwersyll: 11 A chei glywed beth a ddywedant; ac wedi hynny y cryfheir dy ddwylo i fynd i lawr i'r gwersyll. Yna yr aeth i lawr gyda Phura ei was i du allan y gwŷr arfog oedd yn y gwersyll. 12 A’r Midianiaid, a’r Amaleciaid, a holl feibion y dwyrain, a orweddasant yn y dyffryn fel ceiliogod o ran nifer; a’u camelod oedd ddirifedi, fel y tywod ar lan y môr o ran nifer. 13 A phan ddaeth Gedeon, wele ŵr yn adrodd breuddwyd i’w gydymaith, ac yn dweud, Wele, breuddwydiais freuddwyd, ac wele, teisen o fara haidd a syrthiodd i wersyll Midian, ac a ddaeth at babell, ac a’i trawodd nes iddi syrthio, ac a’i dymchwelodd, fel y gorweddodd y babell. 14 A’i gyfaill a atebodd ac a ddywedodd, Nid yw hyn ond cleddyf Gideon mab Joas, gŵr o Israel: canys yn ei law ef y rhoddodd Duw Midian, a’r holl fyddin. 15 A phan glywodd Gideon adrodd y freuddwyd, a’i dehongliad, yna efe a addolodd, ac a ddychwelodd i wersyll Israel, ac a ddywedodd, Codwch; canys rhoddodd yr ARGLWYDD wersyll Midian yn eich llaw.
3
Gideon, Dyn Cadarn o Wroldeb
16 Ac efe a rannodd y tri chant o ddynion yn dair cwmni, ac a roddes utgorn yn llaw pob un, gyda jigiau gwag, a lampau o fewn y jigiau. 17 Ac efe a ddywedodd wrthynt, Edrychwch arnaf fi, a gwnewch yr un fath: ac wele, pan ddelwyf i gwr y gwersyll, fel y gwneuthum finnau, felly y gwnewch chwithau. 18 Pan fyddaf yn chwythu â’r utgorn, fi a’r rhai sydd gyda mi, yna chwythwch chwithau’r utgyrn o bob tu i’r holl wersyll, a dywedwch, Cleddyf yr ARGLWYDD, a Gideon. 19 Felly daeth Gideon, a’r cant o ddynion oedd gydag ef, i gwr y gwersyll ar ddechrau’r gwyliadwriaeth ganol; a newydd osod yr wyliadwriaeth oeddent: a chwythasant yr utgyrn, a thorri’r jêr oedd yn eu dwylo. 20 A’r tair cwmni a chwythasant yr utgyrn, ac a dorrasant y jêr, ac a ddaliasant y lampau yn eu dwylo chwith, a’r utgyrn yn eu dwylo dde i chwythu â hwynt: ac a lefasant, Cleddyf yr ARGLWYDD, a Gideon. 21 A safasant bob un yn ei le o amgylch y gwersyll: a’r holl wersyll a redodd, ac a waeddasant, ac a ffoesant. 22 A’r tri chant a chwythasant yr utgyrn, a gosododd yr ARGLWYDD gleddyf pob un yn erbyn ei gymydog, sef trwy’r holl wersyll: a ffodd y wersyll i Bethsitta yn Sererath, ac i derfyn Abel-mehola, i Tabbath. 23 A gwŷr Israel a ymgasglasant ynghyd o Nafftali, ac o Aser, ac o holl Manasse, ac a erlidiasant ar ôl y Midianiaid. 24 A Gideon a anfonodd genhadau drwy holl fynydd Effraim, gan ddywedyd, Dewch i lawr yn erbyn y Midianiaid, a chymerwch o’u blaen y dyfroedd hyd at Bethbara a’r Iorddonen. Yna ymgasglodd holl wŷr Effraim ynghyd, a chymerasant y dyfroedd hyd at Bethbara a’r Iorddonen. 25 A daliasant ddau dywysog o’r Midianiaid, Oreb a Seeb; a lladdasant Oreb ar graig Oreb, a Seeb a laddasant wrth winwryf Seeb, ac a erlidiasant Midian, a dwyn pennau Oreb a Seeb at Gideon ar yr ochr arall i’r Iorddonen.
Barnwyr 8 1 A dywedodd gwŷr Effraim wrtho, Pam y gwnaethost fel hyn i ni, heb ein galw ni, pan aethost i ymladd â'r Midianiaid? A hwy a ymgynhyrfasant ag ef yn llym. 2 Ac efe a ddywedodd wrthynt, Beth a wneuthum yn awr o’i gymharu â chwi? Onid gwell yw lloffiad grawnwin Effraim na chynhaeaf Abieser? 3 Duw a roddodd yn eich dwylo dywysogion Midian, Oreb a Seeb: a beth a allwn i ei wneud o'ch cymharu â chwi? Yna tawelodd eu digofaint tuag ato, pan ddywedodd efe hynny. 4 A daeth Gideon i’r Iorddonen, ac a aeth drosodd, efe a’r tri chant o ddynion oedd gydag ef, yn lluddedig, ac yn eu hymlid hwy. 5 Ac efe a ddywedodd wrth wŷr Succoth, Rhoddwch, atolwg, fara i’r bobl sy’n fy nilyn i; canys y maent yn lluddedig, ac yr wyf fi’n erlid ar ôl Seba a Salmunna, brenhinoedd Midian. 6 A dywedodd tywysogion Succoth, A yw llaw Seba a Salmunna yn awr yn dy law, fel y rhoddem fara i’th fyddin? 7 A dywedodd Gideon, Am hynny pan fyddo’r ARGLWYDD wedi rhoi Seba a Salmunna yn fy llaw i, yna mi a rwygaf eich cnawd â drain yr anialwch ac â mieri. 8 Ac efe a aeth i fyny oddi yno i Penuel, ac a lefarodd wrthynt yr un fath: ac atebodd gwŷr Penuel ef fel yr atebasai gwŷr Succoth ef. 9 Ac efe a lefarodd hefyd wrth wŷr Penuel, gan ddywedyd, Pan ddychwelaf mewn heddwch, mi a dorraf i lawr y tŵr hwn. 10 Yr oedd Seba a Salmunna yng Ngharcor, a'u lluoedd gyda hwynt, tua pymtheg mil o wŷr, yr holl rai a adawyd o holl luoedd meibion y dwyrain: canys syrthiodd cant ac ugain mil o wŷr yn tynnu cleddyfau.
4
Gideon, Dyn Cadarn o Wroldeb
11 A Gideon a aeth i fyny ar hyd ffordd y rhai oedd yn trigo mewn pebyll, i'r dwyrain o Noba a Jogbeha, ac a drawodd y llu: canys yr oedd y llu yn ddiogel. 12 A phan ffodd Seba a Salmunna, efe a’u hymlidiodd ar eu hôl, ac a ddaliodd ddau frenin Midian, Seba a Salmunna, ac a ddinistriodd yr holl fyddin. 13 A dychwelodd Gideon mab Joas o'r frwydr cyn codiad yr haul, 14 Ac a ddaliodd ŵr ifanc o wŷr Succoth, ac a ymofynnodd ag ef: ac efe a ddisgrifiodd iddo dywysogion Succoth, a’i henuriaid, sef saith deg a dwy wŷr. 15 Ac efe a ddaeth at wŷr Succoth, ac a ddywedodd, Wele Seba a Salmunna, y rhai y’m ceryddasoch i, gan ddywedyd, Ai dwylo Seba a Salmunna yn awr yn dy law di, fel y rhoddem fara i’th wŷr blinedig? 16 Ac efe a gymerodd henuriaid y ddinas, a drain yr anialwch a mieri, ac a’u dysgodd wŷr Succoth. 17 Ac efe a dorrodd i lawr dŵr Penuel, ac a laddodd ddynion y ddinas. 18 Yna dywedodd wrth Seba a Salmunna, “Pa fath oedd y dynion a laddwyd gennych yn Tabor?” A dywedasant, “Fel yr oeddech chi, felly yr oeddent hwy; pob un yn debyg i blant brenin.” 19 Ac efe a ddywedodd, Fy mrodyr oeddent hwy, sef meibion fy mam: fel mai byw yr ARGLWYDD, pe byddech wedi eu cadw'n fyw, ni fyddwn yn eich lladd. 20 Ac efe a ddywedodd wrth Jether ei gyntaf-anedig, Cyfod, a lladd hwynt. Ond ni thynnodd y llanc ei gleddyf: canys ofnodd, am ei fod eto yn llanc. 21 Yna dywedodd Seba a Salmunna, “Cod di, a rhuthra arnom ni: oherwydd fel y mae’r gŵr, felly y mae ei nerth.” A chododd Gideon, a lladdodd Seba a Salmunna, a chymryd yr addurniadau oedd ar gyddfau eu camelod. 22 Yna dywedodd gwŷr Israel wrth Gideon, “Llywodraetha arnom ni, ti a’th fab a mab dy fab hefyd: oherwydd ti a’n gwaredaist o law Midian.” 23 A dywedodd Gideon wrthynt, Ni fyddaf fi yn teyrnasu arnoch, ac ni fydd fy mab yn teyrnasu arnoch: yr ARGLWYDD a deyrnasa arnoch. 24 A dywedodd Gideon wrthynt, Hoffwn ofyn amdanoch, a roddwch i mi bob un glustdlysau ei ysglyfaeth. (Oherwydd yr oedd ganddynt glustdlysau aur, am mai Ismaeliaid oeddent.) 25 A dywedasant, Rhoddwn iddynt yn ewyllysgar. A lledaenasant wisg, a thaflasant ynddi bob un glustdlysau ei ysglyfaeth. 26 A phwysau’r clustdlysau aur a ofynnodd efe oedd fil a saith gant o siclau aur; heblaw addurniadau, a choleri, a dillad porffor oedd ar frenhinoedd Midian, ac heblaw’r cadwyni oedd am gyddfau eu camelod. 27 A gwnaeth Gideon effod ohono, a'i osod yn ei ddinas, sef yn Offra: ac aeth holl Israel yno i buteinio ar ei hôl: a daeth yr hyn yn fagl i Gideon, ac i'w dŷ. 28 Felly y darostyngwyd Midian o flaen meibion Israel, fel na chodasant eu pennau mwyach. A bu’r wlad mewn llonyddwch ddeugain mlynedd yn nyddiau Gideon. 29 A Jerwbbaal mab Joas a aeth, ac a drigodd yn ei dŷ ei hun. 30 Ac yr oedd gan Gideon ddeg a thrigain o feibion a aned o’i gorff ef: canys yr oedd ganddo lawer o wragedd. 31 A’i ordderch oedd yn Sichem, hi hefyd a esgorodd iddo fab, a galwodd efe ei enw yn Abimelech. 32 A bu farw Gideon mab Joas mewn oedran da, a chladdwyd ef ym meddrod Joas ei dad, yn Offra yr Abiesriaid. 33 A phan fu farw Gideon, dychwelasant feibion Israel, ac a aethant i buteinio ar ôl Baalim, ac a wnaethant Baal-berith yn dduw iddynt hwy. 34 Ac ni chofia meibion Israel yr ARGLWYDD eu Duw, yr hwn a’u gwaredasai hwynt o law eu holl elynion o bob tu: 35 Ni ddangosasant garedigrwydd i dŷ Jerwbbaal, sef Gideon, yn ôl yr holl ddaioni a wnaeth efe i Israel.
5
Gideon, Dyn Cadarn o Wroldeb
Dadansoddiad Adnod Wrth Adnod stori Gideon ym Mhenodau 6 i 8 o lyfr y Barnwyr yn un o'r naratifau mwyaf cymhellol yn y Beibl. Mae'n croniclo cylch gwrthryfel a gormes cenedl, galwad anfodlon ac ofnus arwr annhebygol, buddugoliaeth filwrol wyrthiol a gyflawnwyd gyda dim ond 300 o ddynion, a chanlyniadau cymhleth llwyddiant.
Pennod 6: Y Gormes, yr Alwad, a'r Paratoi Adnodau 1–6 (Gorthrwm y Midianiaid): Oherwydd i Israel wneud drwg yng ngolwg yr Arglwydd, rhoddodd Duw hwy yn llaw Midian am saith mlynedd. Dinistriodd y Midianiaid, yr Amaleciaid, a meibion y dwyrain y wlad, gan ddinistrio cnydau ac anifeiliaid, a gorfodi’r Israeliaid i guddio mewn llochesi, ogofâu, a mynyddoedd. Adnodau 7–10 (Y Gerydd Proffwydol): Pan waeddodd Israel ar yr Arglwydd oherwydd y Midianiaid, anfonodd Duw broffwyd i’w hatgoffa o’i ras—sut y daeth â nhw allan o’r Aifft a’u gorchmynnu i beidio ag ofni duwiau’r Amoriaid—eto nid oeddent wedi ufuddhau i’w lais. Adnodau 11–16 (Ymddangosiad Angel yr Arglwydd): Daeth Angel yr Arglwydd ac eisteddodd o dan dderwen yn Offra, a oedd yn eiddo i Joas yr Abiesriad. Roedd ei fab, Gideon , yn dyrnu gwenith wrth y gwinwryf i'w guddio rhag y Midianiaid. Datganodd yr Angel, "Y mae'r Arglwydd gyda thi, ti ŵr cadarn o ddewrder." Cwestiynodd Gideon hyn, gan bwyntio at dlodi Israel a'i statws isel ei hun yn nhŷ ei dad. Sicrhaodd yr Arglwydd ef, gan ddweud, "Yn sicr byddaf gyda thi." Adnodau 17–24 (Arwydd y Derbyniad): Gofynnodd Gideon am arwydd i brofi mai Duw oedd yn siarad yn wirioneddol, yn paratoi cig a chacennau croyw. Pan gyffyrddodd yr Angel â'r offrwm â blaen ei ffon, cododd tân o'r graig a'i ddifa, a diflannodd yr Angel. Gan sylweddoli pwy ydoedd, ofnodd Gideon am ei fywyd, ond dywedodd yr Arglwydd wrtho, "Heddwch i ti; nac ofna: ni fyddi farw." Adeiladodd Gideon allor yno o'r enw Jehofa-shalom (Yr Arglwydd yw Heddwch). Adnodau 25–32 (Dinistrio Allor Baal): Yr un noson honno, dywedodd Duw wrth Gideon am gymryd ail darw ei dad a thywallt allor ei dad i Baal i lawr, gan dorri'r llwyn pren (Asherah) wrth ei ymyl. Gwnaeth Gideon hyn yn y nos gyda deg o weision oherwydd ofn ei deulu a dynion y ddinas. Pan gafodd ei ddarganfod y bore wedyn, mynnodd pobl y dref ei ladd, ond amddiffynnodd Joas ef, gan ddweud, "A wnewch chi bledio dros Baal?... gadewch iddo bledio dros ei achos ei hun." Oherwydd hyn, enwyd Gideon yn Jerwbbaal ("Gadewch i Baal bledio yn ei erbyn"). Adnodau 33–35 (Ysbryd Duw yn Nerthu Gideon): Ymgasglodd y Midianiaid a'r Amaleciaid a gwersyllu yng nghwm Jesreel. "Daeth Ysbryd yr Arglwydd ar Gideon" (yn llythrennol ei wisgo), ac fe chwythodd utgorn, gan gasglu claniau Abieser, Aser, Sabulon, a Nafftali i'w ddilyn. Adnodau 36–40 (Arwydd y Cnu): Gan geisio sicrwydd o hyd, gofynnodd Gideon i Dduw am arwydd gan ddefnyddio cnu o wlân. Yn gyntaf, gofynnodd am wlith ar y cnu yn unig tra bod y ddaear yn sych; rhoddodd Duw hynny. Nesaf, gofynnodd am i'r cnu fod yn sych tra bod gwlith ar y ddaear; gwnaeth Duw hynny hefyd.
6
Gideon, Dyn Cadarn o Wroldeb
Pennod 7: Y Fyddin Deneuach a'r Fuddugoliaeth dros Midian Adnodau 1–3 (Tocio’r Fyddin): Gwersyllodd Jerwbbaal (Gideon) a’i fyddin ger ffynnon Harod, tra bod y Midianiaid i’r gogledd. Dywedodd Duw wrth Gideon fod y bobl yn ormod , rhag i Israel hawlio gogoniant dros Dduw. Cyfarwyddodd Duw Gideon i gyhoeddi y gallai unrhyw un oedd yn ofnus adael. Gadawodd 22,000 o ddynion , gan adael 10,000 ar ôl. Adnodau 4–8 (Prawf y Dŵr): Dywedodd Duw fod gormod ohonyn nhw o hyd. Dywedodd wrth Gideon am eu dwyn i lawr i'r dŵr, lle byddai'n eu gwahanu. Cafodd y rhai a lapiai'r dŵr â'u tafodau fel ci (300 o ddynion) eu neilltuo. Cafodd y rhai a benliniodd i yfed eu hanfon adref. Gyda dim ond 300 o ddynion, addawodd Duw roi Midian i ddwylo Gideon. Adnodau 9–15 (Breuddwyd y Midianiaid): Y noson honno, dywedodd Duw wrth Gideon am fynd i lawr i wersyll y gelyn oherwydd ei fod wedi'i roi yn ei law. Yng nghwmni ei was Phurah, clywodd Gideon filwr o Midian yn adrodd breuddwyd i'w gydymaith am gacen o fara haidd yn cwympo i wersyll Midian, gan daro pabell fel ei bod yn cwympo. Dehonglodd y milwr arall hi: "Nid yw hyn yn ddim byd arall ond cleddyf Gideon ... oherwydd i'w law ef y rhoddodd Duw Midian." Gan addoli Duw, dychwelodd Gideon at ei ddynion yn hyderus. Adnodau 16–22 (Strategaeth y Lampau a'r Jerniaid): Rhannodd Gideon y 300 o ddynion yn dair cwmni. Rhoddodd utgorn, jwg wag, a ffagl (lamp) y tu mewn i'r jwg i bob dyn . Gan amgylchynu'r gwersyll yn y nos, fe chwythasant yr utgyrn, torri'r jerniaid, dal y ffaglau yn eu dwylo chwith a'r utgyrn yn eu dwylo dde, a gweiddi, "Cleddyf yr Arglwydd, a Gideon." Cipiodd panig wersyll y Midianiaid, a gosododd yr Arglwydd gleddyf pob dyn yn erbyn ei gyd-ddyn drwy gydol y gwersyll. Adnodau 23–25 (Yr Erlid): Dilynodd dynion Israel o Nafftali, Aser, a Manasse y Midianiaid oedd yn ffoi. Anfonodd Gideon negeswyr ar draws Mynydd Effraim i gipio'r dyfroedd o'u blaenau yn Beth-bara a'r Iorddonen, gan gipio a dienyddio dau dywysog Midian, Oreb a Seeb , a daethant â'u pennau yn ôl i Gideon.
Pennod 8: Yr Ymlid, y Gwrthdaro, a'r Canlyniadau Adnodau 1–3 (Penderfyniad Diplomyddol gydag Effraim): Cwynodd gwŷr Effraim yn chwerw nad oeddent wedi cael eu galw i ymladd yn gynharach. Ymatebodd Gideon gyda gostyngeiddrwydd a doethineb: "Beth a wneuthum yn awr o'i gymharu â chwi? Onid yw lloffiad grawnwin Effraim yn well na chynhaeaf Abieser?" Trodd ei ateb meddal eu digofaint i ffwrdd. Adnodau 4–9 (Gwrthod yn Succoth a Penuel): Croesodd Gideon a'i 300 o ddynion blinedig afon Iorddonen wrth fynd ar drywydd brenhinoedd Midian oedd yn weddill, Seba a Salmunna. Gofynasant i henuriaid Succoth a Penuel am fara i fwydo'r milwyr blinedig, ond gwatwarodd yr arweinwyr Gideon a gwrthod, gan ddweud nad oeddent wedi dal y brenhinoedd eto. Rhybuddiodd Gideon hwy y byddai'n dychwelyd i'w cosbi â drain a mieri. Adnodau 10–17 (Cosbi a Chipio): Synnodd Gideon weddill llu Midian a chipio’r brenhinoedd Seba a Salmunna . Ar ôl dychwelyd, disgyblodd henuriaid Succoth gan ddefnyddio drain a mieri’r anialwch, a thynnodd dŵr Penuel i lawr a lladd dynion y ddinas.
7
Gideon, Dyn Cadarn o Wroldeb
Adnodau 18–21 (Tynged y Brenhinoedd): Gofynnodd Gideon i Seba a Salmunna pa fath o ddynion a laddwyd ganddynt yn Tabor, gan ddarganfod mai ei frodyr ei hun oeddent. Gorchmynnodd i'w fab hynaf, Jether, eu lladd, ond roedd y bachgen yn ofnus oherwydd ei fod yn dal yn ifanc. Yna gofynnodd y ddau frenin i Gideon eu lladd eu hun, a lladdodd Gideon hwy, gan gymryd yr addurniadau cilgant oddi ar gyddfau eu camelod. Adnodau 22–27 (Yr Effod Aur a Methiant Israel): Ceisiodd Israel wneud Gideon a'i linach yn rheolwyr etifeddol, ond gwrthododd Gideon yn gadarn, gan ddatgan, "Yr Arglwydd a deyrnasa drosoch." Fodd bynnag, gwnaeth Gideon gais: y dylai pob dyn roi clustdlys iddo o'u hysbail. Casglodd 1,755 o siclau aur a gwneud effod , gan ei osod yn ei ddinas Offra. Yn drasig, aeth holl Israel i buteinio ar ei ôl yno , a daeth yn fagl i Gideon a'i dŷ. Adnodau 28–35 (Marwolaeth Gideon ac Anghofiaeth Israel): Darostyngwyd Midian, a chafodd y wlad orffwys am 40 mlynedd yn ystod oes Gideon. Bu farw Gideon mewn oedran da a chladdwyd ef ym meddrod ei dad Joas. Yn syth ar ôl ei farwolaeth, dychwelodd yr Israeliaid at odineb ysbrydol, gan addoli Baal-berith a methu â dangos caredigrwydd i dŷ Jerwbbaal (Gideon) am yr holl ddaioni a wnaeth.
Gwersi Allweddol o Stori Gideon Duw yn Defnyddio'r Annhebygol a'r Gwan: Dechreuodd Gideon guddio mewn ofn ac ystyried ei clan fel y gwannaf ym Manasseh. Gostyngodd Duw ei fyddin yn fwriadol o 32,000 i 300 i brofi bod buddugoliaeth yn dod o bŵer dwyfol, nid o allu dynol. Amynedd gydag Amheuaeth Dynol: Cyfarfu Duw ag ansicrwydd dwfn Gideon a'i geisiadau am arwyddion (y tân a'r cnu) gydag amynedd a gras anhygoel, gan adeiladu ei ffydd yn ysgafn gam wrth gam. Mae Arweinyddiaeth Wir yn Cynnwys Gostyngeiddrwydd: Llwyddodd Gideon i reoli gwleidyddiaeth llwythol fregus (tawelu'r Effraimiaid) a gwrthododd rym brenhinol yn llwyr, gan gydnabod mai Duw yn unig ddylai deyrnasu dros Israel. Perygl Cyfaddawdu mewn Llwyddiant: Er gwaethaf ei fuddugoliaethau anhygoel, daeth creadigaeth yr effod aur gan Gideon yn fagl ysbrydol (eilunaddoliaeth) i'w deulu a'i genedl, gan brofi bod angen gwyliadwriaeth ysbrydol hyd yn oed - ac yn enwedig - ar ôl buddugoliaeth fawr.
8