Deborah, Barak và Jael Thẩm phán 4 1 Sau khi Ê-hu-đê chết, con cái Y-sơ-ra-ên lại làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va. 2 Đức Giê-hô-va đã phó họ vào tay Jabin, vua Canaan, người trị vì tại Hazor; tướng quân của ông ta là Sisera, người cư ngụ tại Harosheth thuộc về dân ngoại. 3 Và con cái Israel kêu cầu cùng Đức Giê-hô-va: vì Ngài có chín trăm cỗ xe sắt; và trong hai mươi năm, Ngài đã áp bức con cái Israel một cách tàn bạo. 4 Và Đê-bô-ra, một nữ tiên tri, vợ của La-pô-đốt, lúc ấy đang xét xử dân Y-sơ-ra-ên. 5 Bà ở dưới cây chà là của Đê-bô-ra giữa Ra-ma và Bê-thên trên núi Ép-ra-im; và con cái Y-sơ-ra-ên đến gặp bà để xin xét xử. 6 Bà sai người đi gọi Ba-rác, con trai của A-bi-nê-am, từ chi tộc Kê-đê-na-phơ-ta-li, và nói với ông rằng: “Chẳng phải Đức Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên đã phán dạy rằng: Hãy đi đến núi Tê-bô, và đem theo mười ngàn người thuộc chi tộc Na-phơ-ta-li và chi tộc Xê-bu-lôn sao?” 7 Ta sẽ dẫn Kishon Sisera, đội trưởng quân của Jabin, cùng với xe ngựa và đạo quân của hắn đến bên sông; và ta sẽ giao hắn vào tay ngươi. 8 Ba-rác nói với bà rằng: “Nếu nàng muốn đi với ta, thì ta sẽ đi; còn nếu nàng không muốn đi với ta, thì ta sẽ không đi.” 9 Và bà nói: "Tôi chắc chắn sẽ đi với ông; tuy nhiên, chuyến đi này sẽ không mang lại vinh dự cho ông, vì Đức Giê-hô-va sẽ phó Si-sê-ra vào tay một người phụ nữ." Đê-bô-ra đứng dậy và đi cùng Barác đến Kê-đê. 10 Ba-rác triệu Xê-bu-lôn và Na-phơ-ta-li đến Kê-đê; ông dẫn mười ngàn người đi theo mình lên núi; Đê-bô-ra cũng đi theo ông. 11 Bấy giờ, Hê-bơ-rít, thuộc dòng dõi Hô-báp, cha vợ của Môi-se, đã tách khỏi dân Kê-nít và dựng lều ở đồng bằng Xa-na-ni-im, gần Kê-đê. 12 Họ báo cho Sisera biết rằng Barak, con trai của Abinoam, đã lên núi Tabor. 13 Sisera tập hợp tất cả xe ngựa của mình, tức là chín trăm xe ngựa bằng sắt, cùng toàn thể dân chúng đi theo ông, từ Harosheth của dân ngoại cho đến sông Kishon.
1
Deborah, Barak và Jael
14 Đê-bô-ra nói với Ba-rác: “Hãy đứng dậy; vì đây là ngày Đức Giê-hô-va đã giao Si-sê-ra vào tay ngươi; chẳng phải Đức Giê-hô-va đã đi trước ngươi sao?” Vậy Ba-rác xuống núi Tê-bô, và mười ngàn người theo sau ông. 15 Đức Giê-hô-va đã đánh bại Si-sê, cùng toàn bộ xe ngựa và toàn bộ quân đội của hắn bằng lưỡi gươm trước mặt Ba-rác; đến nỗi Si-sê phải xuống xe và bỏ chạy. 16 Nhưng Ba-rác đuổi theo xe ngựa và quân đội đến tận Harosheth của dân ngoại; toàn bộ quân đội của Si-sê-ra đều bị gươm giết chết, không còn một người nào sống sót. 17 Tuy nhiên, Sisera đã chạy trốn đến lều của Jael, vợ của Heber người Kenite; vì giữa Jabin, vua của Hazor, và nhà của Heber người Kenite có hòa bình. 18 Gia-ên đi ra đón Si-sê-ra và nói với ông rằng: “Thưa ngài, xin hãy vào lều, đừng sợ hãi.” Khi Sisê-ra vào lều đón bà, bà liền khoác áo choàng lên người ông. 19 Rồi ông nói với bà rằng: "Xin bà cho tôi một ít nước uống, vì tôi khát." Bà liền mở một bình sữa, cho ông uống và đắp chăn cho ông. 20 Ngài lại nói với nàng: "Hãy đứng ở cửa lều; khi có ai đến hỏi ngươi rằng: 'Có người đàn ông nào ở đây không?', thì ngươi hãy trả lời: 'Không.'" 21 Bấy giờ, Gia-ên, vợ của Hê-bơ-rốt, lấy một cái đinh của lều, cầm một cái búa trong tay, nhẹ nhàng đến gần ông, đóng đinh vào thái dương ông và đóng chặt xuống đất; vì ông đang ngủ say và mệt mỏi. Vậy nên ông qua đời. 22 Này, khi Ba-rác đuổi theo Si-sê-ra, Gia-ên ra đón ông và nói: "Hãy đến, ta sẽ chỉ cho ngươi người mà ngươi đang tìm." Khi Ba-rác đến lều của Gia-ên, thì thấy Si-sê-ra đã chết, đinh đóng vào thái dương ông. 23 Vậy, ngày đó, Đức Chúa Trời đã khuất phục vua Gia-bin của Ca-na-an trước mặt con cái Y-sơ-raên. 24 Và tay của con cái Israel đã thịnh vượng, và thắng được vua Jabin của Canaan, cho đến khi họ tiêu diệt được vua Jabin của Canaan.
Thẩm phán 5 1 Bấy giờ, trong ngày ấy, Đê-bô-ra và Ba-rác, con trai của A-bi-nê-am, cùng hát rằng: 2 Hãy ngợi khen Đức Giê-hô-va vì Ngài đã báo thù cho Y-sơ-ra-ên, khi dân chúng tự nguyện dâng mình làm của lễ. 3 Hỡi các vua, hãy nghe; Hỡi các quan lại, hãy chú ý; chính tôi sẽ hát ngợi khen Đức Giê-hô-va; tôi sẽ hát ngợi khen Đức Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên. 4 Lạy Chúa, khi Ngài ra khỏi Seir, khi Ngài tiến ra khỏi vùng đất Edom, đất rung chuyển, trời đổ mưa, mây cũng trút nước xuống. 5 Các ngọn núi tan chảy trước mặt Đức Giê-hô-va, ngay cả núi Si-nai cũng tan chảy trước mặt Đức Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên. 6 Vào thời Shamgar, con trai của Anath, tức là thời Jael, các con đường lớn vắng vẻ, và lữ khách đi lại trên những con đường nhỏ. 7 Dân cư các làng mạc đã chấm dứt, họ đã chấm dứt ở Israel, cho đến khi tôi, Đê-bô-ra, trỗi dậy, tôi trỗi dậy làm mẹ ở Israel. 8 Họ chọn thần mới; bấy giờ chiến tranh nổ ra ở các thành trì: có thấy khiên hay giáo nào trong số bốn mươi ngàn người Israel không? 9 Lòng tôi hướng về các quan tổng đốc của Israel, những người đã tự nguyện phục vụ dân chúng. Hãy chúc tụng Đức Chúa Trời. 10 Hỡi những kẻ cưỡi lừa trắng, những kẻ ngồi xét xử và đi trên đường, hãy lên tiếng! 11 Những người được giải thoát khỏi tiếng ồn ào của cung thủ tại nơi lấy nước, sẽ thuật lại những việc làm công chính của Đức Giê-hô-va, tức là những việc làm công chính đối với dân cư các làng của Ngài ở Y-sơ-ra-ên; bấy giờ dân của Đức Giê-hô-va sẽ đi xuống các cổng thành.
2
Deborah, Barak và Jael
12 Hỡi Đê-bô-ra, hãy tỉnh dậy, tỉnh dậy, hãy cất tiếng hát lên nào! Hỡi Ba-rác, hãy đứng dậy và dẫn những người bị giam cầm đi, hỡi con trai của A-bi-nê-am. 13 Rồi Ngài ban cho người còn lại quyền cai trị các bậc quý tộc trong dân: Đức Giê-hô-va đã ban cho tôi quyền cai trị những người quyền thế. 14 Từ chi tộc Ép-ra-im có một dòng dõi chống lại A-ma-léc; sau ngươi, chi tộc Bên-gia-min, ở giữa dân ngươi; từ chi tộc Ma-chi-rít có các quan tổng đốc, và từ chi tộc Xê-bu-lô có những người cầm bút viết. 15 Các quan trưởng của chi tộc Issachar ở cùng với Deborah; cả Issachar và Barak nữa: ông được phái đi bộ vào thung lũng. Vì các chi tộc của Reuben có những ý tưởng lớn lao trong lòng. 16 Tại sao ngươi ở lại giữa các chuồng chiên để nghe tiếng kêu của bầy chiên? Vì trong sự chia rẽ của chi tộc Giu-bê có sự tìm kiếm lòng dạ rất lớn. 17. Gilead ở bên kia sông Jordan: và tại sao Đan lại ở trên thuyền? Asher tiếp tục ở trên bờ biển và ở trong những chỗ trú ẩn của mình. 18. Zebulun và Naphtali là một dân tộc liều mạng sống của mình đến chết ở những nơi cao ngoài đồng ruộng. 19 Các vua đến và giao chiến, rồi giao chiến với các vua Canaan tại Taanach bên bờ sông Megiddo; họ không thu được lợi lộc gì. 20 Các ngôi sao trên trời đã chiến đấu chống lại Sisera; chúng cũng chiến đấu theo quỹ đạo của mình. 21 Sông Kishon cuốn trôi họ đi, dòng sông xưa kia, sông Kishon. Hỡi linh hồn ta, ngươi đã chà đạp lên sức mạnh. 22 Bấy giờ móng ngựa bị gãy bởi những cú đá, những cú đá của những kẻ mạnh mẽ. 23 Thiên sứ của Đức Giê-hô-va phán: "Hãy rủa sả thành Mê-rô-ốt, hãy rủa sả dân cư thành đó cách cay đắng; vì chúng đã không đến giúp Đức Giê-hô-va, không đến giúp Đức Giê-hô-va chống lại kẻ mạnh." 24 Gia-ên, vợ của Hê-bơ người Kê-nít, sẽ được chúc phúc hơn tất cả các phụ nữ khác; bà sẽ được chúc phúc hơn tất cả các phụ nữ khác trong lều. 25 Ông xin nước, bà liền cho ông sữa; bà đem bơ ra trong một cái đĩa sang trọng. 26 Nàng đưa tay vào cái đinh, tay phải cầm búa của người thợ; và dùng búa đánh Si-sê-ra, nàng đánh vỡ đầu hắn, khi nàng đã đâm xuyên và đánh trúng thái dương hắn. 27 Dưới chân nàng, chàng cúi lạy, ngã xuống, nằm xuống: dưới chân nàng, chàng cúi lạy, ngã xuống: nơi chàng cúi lạy, chàng ngã xuống chết. 28 Mẹ của Sisera nhìn ra cửa sổ và khóc qua song cửa, rằng: "Tại sao xe ngựa của hắn đến muộn thế? Tại sao bánh xe ngựa của hắn lại chậm trễ thế?" 29 Các bà thông thái trả lời bà, phải, bà tự trả lời chính mình. 30 Há chẳng phải chúng đã nhanh chóng tiến đến sao? Há chẳng phải chúng đã chia chiến lợi phẩm sao? Mỗi người được một hoặc hai thiếu nữ; còn Sisera được phần chiến lợi phẩm đủ màu sắc, đủ loại thêu thùa đủ màu sắc, đủ loại thêu thùa đủ màu sắc ở cả hai bên, phù hợp với cổ của những kẻ cướp được chiến lợi phẩm? 31 Vậy, hỡi Đức Chúa Trời, nguyện cho tất cả kẻ thù của Ngài đều bị diệt vong; nhưng nguyện cho những người yêu mến Ngài được rạng rỡ như mặt trời khi nó lên cao trong sức mạnh của mình. Và đất nước được yên bình trong bốn mươi năm.
Bình luận Câu chuyện về Đê-bô-ra, Ba-rác và Gia-ên được ghi lại trong sách Các Quan Xét chương 4 và 5. Cuốn sách ghi lại một trong những sự giải thoát ngoạn mục nhất của Israel khỏi ách áp bức của ngoại quốc. Nó làm nổi bật quyền năng tối cao của Chúa, sự lãnh đạo dũng cảm và cách Chúa sử dụng những công cụ bất ngờ để hoàn thành mục đích của Ngài.
3
Deborah, Barak và Jael
Phần 1: Phân tích từng câu từng chữ Sách Các Quan Xét, Chương 4: Câu chuyện về sự giải cứu Các câu 1-3: Tội lỗi và sự áp bức tàn bạo của Israel Sau khi quan xét Ehud qua đời, dân Israel lại phạm tội ác trước mặt Chúa. Hậu quả là, Chúa giao họ vào tay Jabin, vua Canaan (người trị vì ở Hazor), dưới sự chỉ huy quân sự của Sisera . Sisera đàn áp Israel tàn bạo trong hai mươi năm bằng một lực lượng quân sự hùng mạnh gồm 900 cỗ xe sắt . Dân Israel kêu cầu Chúa giúp đỡ. Các câu 4-9: Sự kêu gọi Deborah và Barak Đê-bô-ra , một nữ tiên tri và là vợ của La-pô-đốt, đang xét xử dân Y-sơ-ra-ên vào thời điểm này, ngồi dưới cây chà là của Đê-bô-ra. Bà sai người đi gọi Ba-rác, con trai của A-bi-no-am, và truyền đạt một mệnh lệnh từ Đức Chúa Trời: ông phải dẫn 10.000 người thuộc chi tộc Na-phơ-ta-li và Xêbu-lôn đến núi Tê-bô, và Đức Chúa Trời sẽ kéo Si-sê-ra và xe ngựa của ông đến sông Ki-sôn. Barak đáp lại với điều kiện: “Nếu ngươi đi với ta, thì ta sẽ đi; nhưng nếu ngươi không đi với ta, thì ta sẽ không đi” . Deborah đồng ý đi, nhưng tiên tri rằng chuyến đi sẽ không mang lại vinh dự cho ông , vì Chúa sẽ giao Sisera vào tay một người phụ nữ. Các câu 10-16: Trận chiến tại núi Tabor và Kishon Barak triệu tập Zebulun và Naphtali đến Kadesh, tập hợp 10.000 người theo ông, cùng với Deborah. Khi Sisera nghe tin này, ông tập hợp 900 cỗ xe sắt và toàn bộ quân đội của mình đến sông Kishon. Deborah bảo Barak hãy đứng dậy, nói rằng: "Chẳng phải Đức Giê-hô-va đã đi trước ngươi sao?" Barak dẫn quân mình xuống núi, và Chúa đã đánh bại Sisera và quân đội của ông . Quân đội của Sisera bị tiêu diệt hoàn toàn bởi lưỡi gươm, không còn một người sống sót, trong khi Sisera bỏ lại xe ngựa của mình và bỏ chạy bộ. Các câu 17–22: Gia-ên và sự thất bại của Si-sê-ra Sisera chạy trốn đến lều của Jael , vợ của Heber người Kenite, vì giữa dòng họ Jabin và gia tộc Heber đang có hòa bình. Jael ra đón ông, mời ông vào nhà và che chở cho ông. Sisera xin nước; thay vào đó, bà đưa cho ông bơ (sữa đông) trong một chiếc đĩa sang trọng . Kiệt sức và tin tưởng, Sisera ngủ thiếp đi. Jael lặng lẽ cầm một chiếc đinh lều và một cái búa trong tay, nhẹ nhàng tiến đến gần ông, và đóng chiếc đinh xuyên qua thái dương ông xuống đất, giết chết ông ngay lập tức. Khi Barak đến đuổi theo, Jael cho ông xem xác viên chỉ huy địch, ứng nghiệm lời tiên tri của Deborah. Câu 23-24: Sự chinh phục vua Jabin Vào ngày đó, Đức Chúa Trời đã khuất phục vua Jabin của Canaan trước mặt con cái Israel, và dân Israel đã thịnh vượng và thắng thế trước ông ta cho đến khi ông ta bị tiêu diệt. Sách Các Quan Xét, chương 5: Bài ca của Đê-bô-ra và Ba-rác Các câu 1-5: Ca ngợi Chúa Đê-bô-ra và Ba-rác cùng cất lên bài ca chiến thắng, ca ngợi Chúa vì những người lãnh đạo tự nguyện và dân chúng sẵn lòng phục tùng của Y-sơ-ra-ên. Họ nhớ lại sự hiện diện uy nghi, rung chuyển cả trái đất của Chúa khi Ngài tiến quân từ Se-ir và Ê-đôm. Các câu 6-11: Sự hoang tàn của Israel biến thành công lý Bài hát gợi nhớ lại những ngày đen tối của sự áp bức khi đường sá vắng tanh và dân làng phải trốn tránh cho đến khi Deborah trỗi dậy, "một người mẹ ở Israel" . Bài hát mời gọi các nhà cầm quyền,
4
Deborah, Barak và Jael
thẩm phán và người dân thường tụ tập tại các nguồn nước để kể lại những hành động chính trực và những hành động giải cứu của Chúa. Các câu 12-18: Các bộ lạc sẵn lòng đấu tranh so với các bộ lạc tự mãn Một lời kêu gọi đầy thắng lợi vang lên gửi đến Barak, yêu cầu ông dẫn dắt những người bị giam cầm đi. Bài ca này nêu chi tiết những bộ tộc nào hăng hái tình nguyện – Ephraim, Benjamin, Machir, Zebulun, Issachar và Naphtali – và nghiêm khắc khiển trách những người ở lại bên cạnh chuồng cừu hoặc vùng ven biển của họ, như Reuben, Dan và Asher . Các câu 19–23: Trận chiến vũ trụ và lời nguyền của Meroz Các vua Canaan đã chiến đấu, nhưng "các vì sao trên quỹ đạo của chúng đã chống lại Sisera" (ám chỉ sự can thiệp của thần thánh, có lẽ là do mưa lớn biến sông Kishon thành lũ lụt làm tê liệt các cỗ xe sắt). Dòng sông Kishon cổ đại đã cuốn trôi kẻ thù. Một lời nguyền rủa cay đắng được giáng xuống thành phố Meroz vì họ đã không ra "giúp đỡ Chúa chống lại kẻ hùng mạnh". Các câu 24-27: Tôn vinh lòng can đảm của Gia-ên Jael được tôn vinh là "người phụ nữ được chúc phúc hơn cả" trong lều. Bài hát mô tả sống động hành động quyết đoán của bà - với lấy chiếc búa và đóng chiếc đinh xuyên qua đầu Sisera, khiến ông ta gục xuống và chết dưới chân bà. Các câu 28–30: Sự trớ trêu của Mẹ Sisera Một cảnh tượng đầy kịch tính và mỉa mai chuyển sang hình ảnh mẹ của Sisera nhìn ra ngoài cửa sổ có song sắt, lo lắng tự hỏi tại sao cỗ xe của con trai bà lại trở về chậm chạp đến vậy. Những người hầu gái thông thái an ủi bà bằng ảo tưởng rằng con trai bà chỉ đang chia chiến lợi phẩm—tù binh và những tấm thêu quý giá—mà không hề hay biết rằng chàng đã chết. Câu 31: Lời cầu nguyện kết thúc Bài hát kết thúc bằng một lời cầu nguyện mạnh mẽ: "Nguyện cho tất cả kẻ thù của Ngài đều bị diệt vong, lạy Chúa; nhưng nguyện cho những người yêu mến Ngài được rạng rỡ như mặt trời khi nó lên cao trong sức mạnh của mình." Sau chiến thắng này, đất nước được bình yên trong bốn mươi năm .
Phần 2: Những bài học quan trọng và ứng dụng trong cuộc sống Chúa dùng những điều không ngờ và bình thường: Sự giải cứu không đến từ một đội quân đế quốc truyền thống với vũ khí tinh nhuệ, mà đến từ một người phụ nữ bình thường (Jael) sử dụng một cái cọc lều và một cái búa trong nhà, cho thấy rằng Chúa vui thích sử dụng những công cụ khiêm nhường cho những mục đích phi thường. Nguy hiểm của thái độ trung lập và tự mãn về mặt tâm linh: Bài ca của Deborah chỉ trích gay gắt các bộ lạc ở nhà (như Reuben và Dan) và nguyền rủa Meroz vì đã từ chối giúp đỡ. Thái độ trung lập về mặt tâm linh trong thời kỳ khủng hoảng đạo đức được coi là sự đối lập; các tín đồ được kêu gọi tham gia tích cực thay vì chỉ đứng ngoài quan sát một cách thoải mái. Sức mạnh của sự hợp tác và khích lệ: Barak nhận ra mình cần sự vững vàng về mặt tâm linh, nên đã yêu cầu Deborah cùng ông ra trận. Chúa thường sắp đặt những chiến thắng về mặt tâm linh và thực tiễn của chúng ta dựa trên cộng đồng, trách nhiệm lẫn nhau và sự hợp tác theo ý Chúa, chứ không phải chủ nghĩa cá nhân đơn độc.
5
Deborah, Barak và Jael
Dâng lại vinh quang cho Chúa: Ngay sau khi đạt được thắng lợi quân sự vang dội, Deborah và Barak không hề khoe khoang về tài năng chiến thuật của mình; thay vào đó, họ cất lên bài ca ngợi khen, dâng mọi vinh quang, sức mạnh lịch sử và chiến thắng về cho Chúa. Trong những thời điểm thành công cá nhân hay nghề nghiệp, việc chủ động ngợi khen và khiêm nhường giúp chúng ta luôn tập trung vào nguồn sức mạnh đích thực của mình.
6