Giladlik Yiftox Hakamlar 11 1 Giladlik Yiftox dovyurak va jasur jangchi edi, u fohishaning o'g'li edi. Giladdan Yiftox tug'ildi. 2 Giladning xotini unga o'g'illar tug'ib berdi. Xotinining o'g'illari ulg'ayganlarida, Yiftoxni haydab chiqarib, unga: “Sen bizning otamizning uyida merosxo'r bo'lmaysan, chunki sen begona ayolning o'g'lisan”, dedilar. 3 Yiftox aka-ukalaridan qochib, Tov yurtida yashadi. Yiftoxning oldiga behuda odamlar to'planib, u bilan birga chiqib ketishdi. 4 Vaqt o'tishi bilan Ammon xalqi Isroil xalqiga qarshi urush boshladi. 5 Ammon xalqi Isroil xalqiga qarshi urush boshlaganda, Gilad oqsoqollari Yiftoxni Tov yurtidan olib kelish uchun bordilar. 6 Ular Yiftoxga: — Keling, bizga sardor boʻling, Ommon xalqi bilan jang qilaylik, — deyishdi. 7 Yiftox Gilad oqsoqollariga dedi: — Meni yomon koʻrib, otamning uyidan quvib chiqarmadingizmi? Nimaga endi qiynalayotganingizda oldimga keldingizlar? 8 Gilad oqsoqollari Yiftoxga: — Shuning uchun endi biz yana senga qaytib keldik. Sen biz bilan borib, Ammon xalqiga qarshi jang qilasan. Gilad aholisining barchasiga bizning boshchiligimiz boʻlasan, — dedilar. 9 Yiftox Gilad oqsoqollariga dedi: — Agar meni Ommon xalqiga qarshi jang qilish uchun uyga qaytarsangizlar va Egamiz ularni menga taslim qilsa, men sizlarning boshingiz bo'lamanmi? 10 Gilad oqsoqollari Yiftoxga: — Agar biz sizning so'zlaringiz bo'yicha qilmasak, Egamiz bizning o'rtamizda guvoh bo'lsin, — dedilar. 11 Keyin Yiftox Gilad oqsoqollari bilan birga ketdi. Xalq uni oʻzlariga boshliq va lashkarboshi qilib tayinladi. Yiftox barcha soʻzlarini Mispaxda Egamizning oldida aytdi. 12 Yiftox Ommon shohiga xabarchilar yuborib: “Men bilan nima ishing borki, mening yurtimga qarshi jang qilish uchun kelding?” deb so‘radi. 13 Ammon shohi Yiftoxning xabarchilariga shunday javob berdi: — Isroil xalqi Misrdan chiqqanlarida, Arnondan Yaboq va Iordangacha boʻlgan yerlarimni tortib olgan edi. Endi bu yerlarni tinchlik yoʻli bilan qaytarib beringlar. 14 Yiftox yana Ommon xalqining shohiga xabarchilar yubordi:
1
Giladlik Yiftox
15 U unga dedi: — Yiftox shunday deydi: “Isroil Moab yurtini ham, Ammon xalqining yurtini ham tortib olmagan. 16 Ammo Isroil xalqi Misrdan chiqib, sahro bo'ylab Qizil dengizga borib, Kadeshga yetib kelganida, 17 Shundan keyin Isroil xalqi Edom shohiga elchilar yuborib: “Iltimos, yurtingizdan oʻtib ketishimga ijozat bering”, deb aytdi. Lekin Edom shohi bunga quloq solmadi. Ular Moʻab shohiga ham xabar yubordilar, lekin u rozi boʻlmadi. Isroil xalqi Kadeshda qolib ketdi. 18 Keyin ular sahro bo'ylab yurib, Edom va Mo'ab yerlarini aylanib o'tishdi. Mo'ab yerlarining sharqiy tomoniga kelib, Arnonning narigi tomonida qarorgoh qurishdi, ammo Mo'ab chegarasiga kirmadilar, chunki Arnon Mo'abning chegarasi edi. 19 Isroil xalqi Amor xalqining shohi, Xashbon shohi Sixonga xabarchilar yubordi va unga: “Iltimos, bizning yurtimiz orqali oʻtib, mening joyimga yetib borishimizga ijozat bering”, dedi. 20 Ammo Sixon Isroilga o'z hududidan o'tishga ishonmadi. Sixon butun xalqini to'plab, Yaxazda qarorgoh qurdi va Isroilga qarshi jang qildi. 21 Isroil xalqining Xudosi — Egamiz Sixonni va uning butun xalqini Isroil xalqining qoʻliga berdi. Ular ularni magʻlub qilishdi. Shunday qilib, Isroil oʻsha yerda yashovchi Amor xalqining butun yerlarini egallab oldi. 22 Ular Amor xalqining Arnondan Yaboqgacha va sahrodan Iordangacha bo'lgan barcha yerlarini egallab oldilar. 23 Shunday qilib, Isroil xalqining Xudosi — Egamiz Oʻz xalqi Isroil oldidan Amor xalqini quvib chiqardi. Endi sen ham uni egallab olishing kerakmi? 24 Xudoying Xamosh senga bergan yerga egalik qilmaysanmi? Shunday ekan, Egamiz Xudo kimni bizdan quvib chiqarsa, biz ham o'sha yerga egalik qilamiz. 25 Endi sen Moab shohi Zippor oʻgʻli Boloqdan ustunmisan? U Isroilga qarshi kurashganmi yoki ularga qarshi jang qilganmi? 26 Isroil xalqi Xashbon, Aroer va uning atrofidagi qishloqlarda hamda Arnon sohilidagi barcha shaharlarda uch yuz yil yashaganida, nega sizlar oʻsha vaqt ichida oʻsha yerlarni qaytarib olmadingizlar? 27 Shuning uchun men senga qarshi gunoh qilmadim, sen esa menga qarshi urush qilish uchun yomonlik qilyapsan. Hakam — Egamiz bugun Isroil xalqi bilan Ammon xalqi oʻrtasida hukm qilsin. 28 Ammo Ammon xalqining shohi Yiftoxning so'zlariga quloq solmadi. 29 Shunda Egamizning Ruhi Yiftoxni qamrab oldi. U Gilad va Manashe yerlaridan o‘tib, Giladdagi Mispaxdan o‘tib, Giladdagi Mispaxdan Ommon xalqi tomon yo‘l oldi. 30 Yiftox Egamizga qasam ichdi va dedi: “Agar Sen Ommon xalqini mening qo‘limga topshirsang, 31 Shunda men Ommon xalqidan tinchlik bilan qaytganimda, uyim eshigidan meni kutib olish uchun chiqadigan har bir narsa Egamiznikidir va men uni kuydiriladigan qurbonlik sifatida keltiraman. 32 Shunday qilib, Yiftox Ommon xalqiga qarshi jang qilish uchun yo'lga chiqdi va Egamiz ularni uning qo'liga berdi. 33 U Aroerdan Minnitgacha bo'lgan yigirma shaharni va uzumzorlar tekisligigacha bo'lgan hududlarni juda katta qirg'in bilan mag'lub etdi. Shunday qilib, Ammon xalqi Isroil xalqiga bo'ysundi. 34 Yiftox Mispaxga, uyiga keldi. Qizi uni kutib olish uchun daf va raqslar bilan chiqdi. U uning yagona qizi edi, undan boshqa uning na o'g'li, na qizi bor edi. 35 U qizni ko'rib, kiyimlarini yirtib: “Voy, qizim! Sen meni juda xafa qilding, sen ham meni qiynaydiganlardan birisan. Men Egamga og'zimni ochdim, endi esa qaytib keta olmayman”, dedi. 36 U unga: «Ota, agar sen Egamizga og‘zingni ochgan bo‘lsang, menga ham og‘zingdan chiqqan gapni ayt, chunki Egamiz seni dushmanlaringdan, ya’ni Ammon xalqidan o‘ch oldi», – dedi. 37 Qiz otasiga: «Mayli, menga ikki oyga ruxsat bering, toki men va do‘stlarim tog‘larga chiqibpastga borib, bokiraligim uchun motam tutay», dedi. 38 Ibrohim: “Bor”, dedi. U uni ikki oyga jo‘natib yubordi. Qiz do‘stlari bilan birga tog‘larda bokiraligi uchun motam tutdi.
2
Giladlik Yiftox
39 Ikki oydan keyin qiz otasining oldiga qaytib keldi. Qiz otasining bergan qasamini bajardi. Qiz hech kim bilan uchrashmasdi. Isroilda bu odat bor edi. 40 Isroil qizlari har yili to'rt kun Giladlik Yiftoxning qizi uchun motam tutish uchun borishardi.
Hakamlar 12 1 Efrayimliklar toʻplanib, shimolga qarab yoʻl olishdi va Yiftoxga: “Nega Ammon xalqiga qarshi jang qilish uchun oʻtib ketding? Bizni ham chaqirmading? Uyingni olov bilan yoqib yuboramiz”, dedilar. 2 Yiftox ularga dedi: — Men va xalqim Ammon xalqi bilan qattiq janjallashib qolgan edik. Men sizlarni chaqirganimda, sizlar meni ularning qoʻlidan qutqarmadingizlar. 3 Sizlar meni qutqarmaganingizni ko'rib, jonimni fido qilib, Ammon xalqiga qarshi o'tib ketdim. Egamiz ularni mening qo'limga berdi. Unda nega bugun menga qarshi jang qilish uchun menga hujum qildingizlar? 4 Yiftox Giladliklarning hammasini toʻplab, Efrayim qabilasiga qarshi jang qildi. Giladliklar Efrayimni oʻldirishdi, chunki ular: “Ey Giladliklar, Efrayim va Manashe qabilasi orasidagi Efrayim qochqinlarisiz”, dedilar. 5 Giladliklar Efrayimliklar oldida Iordan daryosi o'tish joylarini egallab olishdi. Qochib ketgan Efrayimliklar: “Meni kechib o'tishga ijozat bering”, deyishganda, Giladliklar undan: “Sen Efrayimlikmisan?” deb so'rashdi. Agar u: “Yo'q”, desa, 6 Shunda ular unga: “Shibbolet” deb aytinglar”, deyishdi. U esa “Sibbolet” dedi, chunki u buni toʻgʻri talaffuz qila olmadi. Keyin uni ushlab, Iordan daryosi oʻtish joylarida oʻldirishdi. Oʻsha paytda Efrayim qabilasidan qirq ikki ming kishi halok boʻldi. 7 Yiftox Isroilga olti yil hakamlik qildi. Keyin Giladlik Yiftox vafot etdi va Gilad shaharlaridan birida dafn qilindi.
Sharh Hakamlar kitobining 11 va 12-boblarida keltirilgan Yiftoxning hikoyasi Eski Ahddagi eng kuchli, murakkab va fojiali rivoyatlardan biridir. Unda oilasi tomonidan rad etilgan, Isroilni qutqarish uchun ko'tarilgan, ammo fojiali qasamyodga tushib qolgan va keyinchalik achchiq fuqarolar urushiga aralashgan qudratli jangchi tasvirlangan.
1-qism: Hakamlar kitobining 11–12-boblarini oyatma-oyat tahlil qilish Hakamlar 11-bob: Yiftoxning yuksalishi va ammonliklar o'rtasidagi mojaro 11:1–3 — Yiftoxning kelib chiqishi va surgunligi Yiftox "baland va jasur odam" sifatida tanishtiriladi, ammo u fohishaning o'g'li. Uning otasi Giladning qonuniy o'g'illari bor, ular Yiftoxni merosxo'r qilmaydigan qilib haydab chiqaradilar. Yiftox Tob yurtiga qochib ketadi, u yerda bir guruh "behuda odamlar" (chetlatilgan yoki bekorchi odamlar) uning atrofiga to'planishadi va unga rahbar sifatida ergashishadi. 11:4–11 — Gilad oqsoqollari yordam so'rashadi Ammonliklar Isroilga qarshi urush boshlaganlarida, Gilad oqsoqollari ularga harbiy qo'mondon kerakligini angladilar. Ular Yiftoxdan ularga rahbarlik qilishini so'rash uchun Tob yurtiga yo'l olishdi. Yiftox dastlab ularning o'tmishdagi rad etilishi haqida gapiradi, lekin agar u ularni g'alabaga olib borsa, Giladning barcha aholisi ustidan boshliq bo'lishiga rozi bo'lishadi. Ular Mispaxda Egamiz oldida qasamyod qiladilar.
3
Giladlik Yiftox
11:12–28 — Yiftoxning diplomatik va ilohiyotshunoslik muzokaralari Jang qilishdan oldin, Yiftox Ammon shohiga elchilar yuborib, ulardan nima uchun Isroil yerlariga hujum qilayotganini so'raydi. Ammon shohi Isroil ularning yerlarini Misrdan chiqib ketayotganda tortib olganini da'vo qiladi. Yiftox batafsil tarixiy va ilohiy himoya bilan javob beradi: Isroil yerlarni Ammon yoki Mo'abdan emas, balki Xudo ularning qo'liga topshirgan Amor shohi Sixondan tortib olgan. U uch yuz yillik tinchlik o'rnatganidan keyin Ammonning shikoyat qilish huquqiga qarshi chiqadi va hukmni Egamizga qoldiradi. Ammon shohi bu xabarni e'tiborsiz qoldiradi. 11:29 — Ruhning kuchi "Shunda Egamizning Ruhi Yiftoxga tushdi." Xudoning kuchi bilan Yiftox Gilad va Manashe orqali qo'shin to'plab, Ammon xalqiga qarab yo'l oldi. 11:30–31 — Yiftoxning shoshilinch qasamyodi Jangdan oldin Yiftox Xudoga qasam ichadi: agar Xudo Ommon xalqini uning qo'liga topshirsa, u tinchlik bilan qaytib kelganida uyining eshigidan uni kutib olish uchun chiqadigan har bir narsa Xudoga tegishli bo'ladi va u uni kuydiriladigan qurbonlik sifatida keltiradi. 11:32–33 — Ammon ustidan qozonilgan g'alaba Yiftox oldinga chiqib, ammonliklar bilan jang qiladi. Xudovandning yordami bilan u yigirma shaharda ularni katta mag'lubiyatga uchratadi va Isroil xalqi oldida ammonliklarni bo'ysundiradi. 11:34–40 — Fojiali uyga qaytish va qasamning bajarilishi Yiftox Mispaxga uyiga qaytadi. Uning yagona farzandi — qizi — daf chalib raqsga tushib, uni kutib olish uchun chiqadi. Qayg'uga botgan Yiftox kiyimlarini yirtib, qasamini qaytarib ololmasligini anglab, afsuslanadi. Qizi jasorat bilan bo'ysunadi va do'stlari bilan tog'larga borib, bokiraligi uchun motam tutish uchun atigi ikki oy vaqt so'raydi. Ikki oydan keyin u qaytib keladi va Yiftox unga bergan qasamini bajaradi. Bu voqea har yili an'anaga aylanadi, unda Isroil qizlari har yili to'rt kun motam tutishadi. Hakamlar 12-bob: Efrayim va undan keyingi sudyalar bilan fuqarolar urushi 12:1–3 — Efrayimning shikoyati Efrayimning mag'rur odamlari to'planib, Zafonga o'tib, Yiftoxga g'azab bilan qarshi chiqishadi. Ular Yiftoxning yordamga chaqirmasdan Ammon xalqiga qarshi urushga chiqqanidan shikoyat qilishadi va uyini o'zi bilan birga yoqib yuborish bilan tahdid qilishadi. Yiftoxning javobicha, u va uning xalqi katta qiyinchilikka duch kelganlarida yordam so'rab murojaat qilishgan, ammo Efrayim ularni qutqarmagan. 12:4–6 — Fuqarolar urushi va "Shibboleth" sinovi Yiftox Giladliklarni to'plab, Efrayim bilan jang qilib, ularni mag'lub etadi. Giladliklar Iordan daryosining o'tish joylarini egallab olishadi. Qochib ketayotgan Efrayimliklar orqaga chekinishga harakat qilganda, soqchilar ulardan "Shibboleth" so'zini aytishni so'rab, ularni sinab ko'rishadi. Efrayim lahjasi "sh" tovushini talaffuz qila olmagani uchun uni "Sibboleth" deb talaffuz qilishadi . Bu lingvistik hiyla ularni fosh qiladi va natijada 42 000 Efrayimlik qirib tashlanadi. 12:7 — Yiftoxning o'limi Yiftox vafot etishidan oldin olti yil Isroil ustidan hakamlik qiladi. U Gilad shaharlaridan birida dafn etilgan.
4
Giladlik Yiftox
2-qism: Asosiy saboqlar va hayotga tatbiq etish 1. Xudo quvg'in qilingan va rad etilganlardan foydalanishi mumkin Saboq: Yiftox o'z oilasi tomonidan kelib chiqishi tufayli quvib chiqarilgan, ammo Xudo uni butun bir xalqni qutqarish uchun tanlagan. Qo'llanilishi: Hech qachon o'tmishingiz, oilaviy kelib chiqishingiz yoki insoniy rad etishingiz sizning potentsialingizni belgilashiga yo'l qo'ymang. Xudo ko'pincha jamiyat e'tiborsiz qoldiradigan yoki e'tibordan chetda qoldiradigan shaxslardan favqulodda maqsadlarga erishish uchun foydalanadi. 2. So'zlaringizni ehtiyot qilishning muhim ahamiyati (Shubhali qasamyod qilish xavfi) Saboq: Yiftox hissiy g'ayrat va xavotir tufayli shoshilinch, keraksiz qasam ichdi va bu shaxsiy halokatli fojiaga olib keldi. Qo'llanilishi: So'zlar juda katta ahamiyatga ega. Biz shoshilinch va'dalar, hissiy bayonotlar yoki bosim ostida berilgan majburiyatlar bilan ehtiyot bo'lishimiz kerak. Haqiqiy imon Xudoning hukmronligiga ishonadi, u bilan "pora berishga" yoki shoshilinch va'dalar orqali savdolashishga urinmaydi (Voiz 5:2,5). 3. Tarixingizni bilish va haqiqat ustida turish Saboq: Yiftox shunchaki shafqatsiz jangchi emas edi; u Isroil tarixi va Xudoning atrofdagi xalqlar bilan tuzgan ahd munosabatlarini chuqur bilardi. U zo'ravonlikka murojaat qilishdan oldin diplomatiya va tarixiy haqiqatdan foydalangan. Qo'llanilishi: O'zingizni Xudoning Kalomi va tarixiy haqiqatning haqiqatiga asoslang. Imoningizning poydevorini bilish sizga tanqidchilarga javob berish, nizolarni oqilona hal qilish va yolg'on ayblovlarga qarshi turish imkonini beradi. 4. Mag'rurlik va qabilachilikning halokatli tabiati Dars: Efrayimliklar mag'rurlik, hasad va qabilaviy egoizm ta'sirida edilar, natijada o'n minglab isroilliklarning hayotiga zomin bo'lgan ma'nosiz fuqarolar urushi boshlandi. Qo'llanilishi: Imonlilar o'rtasidagi (yoki jamoalar va oilalar ichidagi) mag'rurlik va mayda raqobat ichkaridan birlikni buzadi. Kimga sharaf yoki shon-sharaf berilishi haqida tortishish o'rniga, biz Xudoning shohligi va o'zaro yordamni ustuvor vazifa qilib qo'yishimiz kerak. 5. Nuqsonli insoniy asboblar va ilohiy inoyat Dars: Yiftox Yangi Ahd Imon Zalida ro'yxatga olingan (Ibroniylarga 11:32), ammo uning hayoti jiddiy kamchiliklar, shoshqaloq qarorlar va shafqatsiz qabilaviy urushlar bilan ajralib turardi. Qo'llanilishi: Xudo singan, nomukammal odamlar orqali ishlaydi. Bizning yomon tanlovlarimiz hali ham og'riqli dunyoviy oqibatlarga olib kelsa-da, Xudoning inoyati hatto bu yurak chekkalari qo'pol bo'lsa ham, tayyor qalbni qutqarishi mumkin.
5
Giladlik Yiftox
Yangi Ahddagi Yiftox Ibroniylarga 11- bobda — ko'pincha "Imon Zali" deb ataladi — Yiftox Muqaddas Kitob tarixining buyuk qahramonlari va qahramonlari orasida kutilmagan va sharafli tilga olinadi. Hakamlar kitobidagi hikoyasida qayd etilgan fojiali natijalar va axloqiy noaniqliklarni hisobga olgan holda, uning ushbu bobga kiritilishi Yangi Ahdning imon, inoyat va inson nomukammalligiga qanday qarashini chuqur tushunish imkonini beradi. 1. Yiftox Ibroniylarga 11-bobda qayerda uchraydi Ibroniylarga 11:32–34 da tilga olingan : "Yana nima deyishim mumkin? Chunki Gideon, Barak, Shimsho'n, Yiftah, Dovud, Shomuil va payg'ambarlar haqida gapirishga vaqtim yetmaydi . Ular imon bilan shohliklarni bo'ysundirdilar, solihlikni amalga oshirdilar, va'dalarga erishdilar, sherlarning og'zini yopdilar, olov zo'ravonligini o'chirdilar, qilichdan qochdilar, zaiflikdan kuchli bo'ldilar, jangda jasur bo'ldilar, musofirlar qo'shinlarini qochib ketdilar." 2. Yangi Ahd nuqtai nazaridan asosiy tushunchalar A. Nuqsonli insoniyat orasida e'tirof etilgan iymon Hakamlar kitobida Isroilda ma'naviy tanazzul davri tasvirlangan va Yiftoxning hayoti toza yoki idealdan uzoq edi. U nikohsiz tug'ilgan bola, surgun qilingan, "behuda odamlar"ning yetakchisi va fojia bilan tugagan shoshqaloqlik bilan qasam ichgan jangchi edi. Shunga qaramay, Ibroniylarga 11bobda azizlar axloqiy kamolotga qarab ro'yxatlanmagan; ular imonga asoslanib ro'yxatlangan . Yangi Ahd yozuvchisi Yiftoxning ijtimoiy stigmasi, qiyin kelib chiqishi va shaxsiy xatolarini e'tiborsiz qoldirib, uning Isroil uchun kurashish uchun Xudoga ishongan paytini ta'kidlaydi. Yangi Ahddagi Xudoning maqtovi insonning benuqsonligiga emas, balki Unga bo'lgan ishonchga asoslangan . B. "Zaiflikdan kuchli bo'ldik" Ibroniylarga 11:34 da ko'plab hakamlarning tajribasi quyidagicha umumlashtirilgan: "zaiflikdan kuchli bo'ldilar". Yiftoxning zaif tomoni: U o'z aka-ukalari tomonidan quvg'in qilingan (Hakamlar 11:2) va an'anaviy, olijanob nasl-nasabga ega emas edi. Xudoning kuchi: Rabbiyning Ruhi unga tushganda (Hakamlar 11:29), uning tabiiy noqulayligi va ijtimoiy surguni ruhiy hokimiyat va harbiy najotga aylandi. Yangi Ahd bilan bog'liqlik: Bu to'g'ridan-to'g'ri Pavlusning 2 Korinfliklarga 12:9 dagi ilohiyotiga mos keladi ( "Mening inoyatim senga yetarli, chunki Mening kuchim zaiflikda kamol topadi" ). C. Og'zaki va ilohiy e'tiqodda namoyon bo'ladigan imon Yiftox Ammon xalqiga qarshi jang qilishdan oldin, u Isroil tarixiga asoslangan uzoq diplomatik muloqot olib bordi (Hakamlar 11:12–27). U jasorat bilan Isroil xalqining Xudosi Parvardigor bu yerni O'z xalqiga berganini e'lon qildi va shunday dedi: "Bugungi kunda Hakam Parvardigor Isroil xalqi bilan Ammon xalqi o'rtasida hakam bo'lsin".
6
Giladlik Yiftox
Yiftoxning imoni faqat Xudo oliy hakam va insoniyat shohliklari ustidan hukmronlik qiluvchi ekanligiga ishonchi bilan namoyon bo'ldi . shohliklarni bo'ysundirish va jangda jasorat ko'rsatish sifatida tasvirlangan . D. Ahd inoyatining kuchi Ibroniylarga 11-bobda Yiftox, Samson va Gideon kabi shaxslarning kiritilishi Yangi Ahdning asosiy mavzusini ta'kidlaydi: Qutqaruvchi inoyat . Agar najot va Xudoning roziligi benuqson ishlashga bog'liq bo'lganida, Yiftox ro'yxatda bo'lmas edi. Uning qo'shilishi Xushxabar xabariga ishora qiladi - Xudo Unga tayanib murojaat qiladigan singan, tartibsiz va nomukammal odamlar orqali ishlaydi. 3. Eski Ahd rivoyatini Yangi Ahd xulosasi bilan taqqoslash Eski Ahdga e'tibor (Hakamlar 11–12)
Yangi Ahdga e'tibor (Ibroniylarga 11)
Tarixiy va insoniy haqiqat: Chetlatilgan holat, qattiq diplomatiya, shoshilinch qasamyod, fojiali yo'qotish, fuqarolar nizolari.
Ma'naviy haqiqat: Ishonch orqali g'alaba, zaiflikni yengish, Xudoning kuchiga tayanish.
Ta'kidlash: Insonning murakkabligi va Isroil qabila davrining tartibsizligi.
Ta'kidlash: Qiyin vaziyatlarda chinakam imon orqali ishlaydigan Xudoning kuchi.
Dars: Ahmoqona so'zlar va buzilgan tizimlarning kutilmagan oqibatlari.
Dars: Janglarda Xudoga ishonganlarga abadiy sharaf beriladi.
insoniy
Yangi Ahd nuqtai nazaridan hayotga tatbiq etish Xudo sizni eng yomon xatolaringiz bilan belgilamaydi: Yiftox Yangi Ahdda Xudoning qutqarish kuchiga bo'lgan ishonchi uchun esga olinadi, fojiali shoshilinch qasamyodi uchun emas. Masihda sizning merosingiz o'tmishdagi xatolaringiz emas, balki imon va Xudoning inoyati bilan shakllanadi. Imon nomukammal davrlarda ham ishlaydi: Yiftox axloqiy jihatdan tartibsiz davrda yashagan, ammo u baribir Xudoga ishongan. Haqiqiy imonni namoyon etish uchun sizga mukammal muhit kerak emas. Najotkorga, nafaqat Qurolga e'tibor qarating: Ibroniylarga 11-bobda Yiftoxning kiritilishi, zaif odamlarga O'z va'dalarini bajarishga kuch beradigan Muqaddas Kitobning haqiqiy Qahramoni bo'lgan Xudoga ishora qiladi.
7