ئۇززىيانىڭ گۈللىنىشى ۋە ۋەيران بولۇشى يىلنامە 2-26 .پۈتۈن يەھۇدا خەلقى ئون ئالتە ياشلىق ئۇززىيانى ئاتىسى ئامازيانىڭ ئورنىغا پادىشاھ قىلىپ تىكلىدى 1 پادىشاھ ئاتا-بوۋىلىرى بىلەن بىللە ۋاپات بولغاندىن كېيىن ،ئۇ ئېلوتنى قۇرۇپ ،ئۇنى يەھۇداغا قايتۇرۇپ 2 .بەردى ئۇززىيا پادىشاھ بولغاندا ئون ئالتە ياشتا ئىدى ،ئۇ يېرۇسالېمدا ئەللىك ئىككى يىل پادىشاھلىق قىلدى .ئۇنىڭ 3 .ئانىسىنىڭ ئىسمى يېرۇسالېملىق يەكوليا ئىدى .ئۇ ئاتىسى ئامازياغا ئوخشاش پەرۋەردىگارنىڭ نەزىرىدە توغرا بولغان ئىشلرنى قىلدى 4 زەكەرىيا خۇدانىڭ ۋەھىيلىرىنى چۈشىنىشكە ماھىر بولغان زاماندا خۇدانى ئىزدىدى .ئۇ پەرۋەردىگارنى 5 .ئىزدىگەن مەزگىلدە ،خۇدا ئۇنىڭغا بەخت ئاتا قىلدى ئۇ فىلىستىيەلىكلەرگە قارشى ئۇرۇش قىلىپ ،گات ،يابنې ۋە ئاشدودنىڭ سېپىلىنى چېقىۋەتتى ،ئاشدودنىڭ 6 .ئەتراپىغا ۋە فىلىستىيەلىكلەر ئارىسىغا شەھەرلەرنى سالدى خۇدا ئۇنىڭغا فىلىستىيەلىكلەرگە ،گۇربائالدا ياشايدىغان ئەرەبلەرگە ۋە مېۇۇنىملرغا قارشى جەڭدە ياردەم 7 .بەردى .ئاممونلر ئۇززىياغا سوۋغاتلرنى بەردى .ئۇنىڭ شۆھرىتى ھەتتا مىسىرنىڭ كىرىشىگىچە تارقالدى 8 ،ئۇززىيا يېرۇسالېمنىڭ بۇلۇڭ دەرۋازىسى ،ۋادى دەرۋازىسى ۋە سېپىلنىڭ بۇرۇلۇشىغا مۇنارلرنى سېلىپ 9 .ئۇلرنى مۇستەھكەملىدى ئۇ چۆللۈكتە مۇنارلرنى ياساپ ،نۇرغۇن قۇدۇقلرنى قېزىپ قويدى .چۈنكى ئۇنىڭ تۈزلەڭلىك ۋە 10 ،تۈزلەڭلىكلەردە نۇرغۇن چارۋىسى بار ئىدى .تاغلردا ۋە كارمېلدا دېۇقان ۋە ئۈزممزارلرمۇ بار ئىدى .چۈنكى ئۇ دېۇقانچىلىقنى ياخشى كۆرەتتى ئۇززىيانىڭ بىر قىسىم جەڭچى ئەسكەرلىرى بار ئىدى .ئۇلر پادىشاھنىڭ سەركەردىلىرىنىڭ بىرى بولغان 11 ھانانىيانىڭ قول ئاستىدا كاتىپ جەئىئېل ۋە ھۆكۈمران مائاسېيانىڭ قول ئاستىدا تىزىمغا ئېلىنغان سانلرغا ئاساسەن .توپ-توپ بولۇپ ئۇرۇشقا چىققان .باتۇر جەڭچىلەرنىڭ ئۇرۇق باشلىقلىرىنىڭ ئومۇمىي سانى ئىككى مىڭ ئالتە يۈز ئىدى 12
1
ئۇززىيانىڭ گۈللىنىشى ۋە ۋەيران بولۇشى
ئۇلرنىڭ قول ئاستىدا 307500ئەسكەر بار بولۇپ ،ئۇلر پادىشاھقا دمشمەنگە قارشى تۇرۇش ئۈچۈن 13 .زور كۈچ بىلەن ئۇرۇش قىلدى .ئۇززىيا پۈتۈن قوشۇن ئۈچۈن قالقان ،نەيزە ،دۇبۇلغا ،كالتەك ،ئوقيا ۋە تاش ئېتىش قوراللىرىنى تەييارلىدى 14 ئۇ يېرۇسالېمدا ھىيلە-مىكىرلىك كىشىلەر ئويدۇرۇپ چىقارغان قوراللرنى ياسىدى ،بۇ قوراللر 15 ،مۇنارلرغا ،قورغانلرغا ئوقيا ۋە چوڭ تاشلرنى ئېتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلدى .ئۇنىڭ نامى يىراققا تارقالدى .چۈنكى ئۇ كۈچەيگۈچە ئاجايىپ ياردەمگە ئېرىشتى لېكىن ئۇ كۈچەيگەندە ،قەلبى مەغرۇرلىنىپ ،ھالكەتكە يۈزلەندى .چۈنكى ئۇ پەرۋەردىگار خۇداسىغا 16 قارشى گۇناھ قىلدى .ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ ئىبادەتخانىسىغا كىرىپ ،خۇشبۇي قۇربانلىق سۇپىسىدا خۇشبۇي .كۆيدمردى .روھانىي ئازاريا ئۇنىڭ بىلەن بىللە پەرۋەردىگارنىڭ سەكسەن باتۇر روھانىيسى بىلەن بىللە كىردى 17 ئۇلر ئۇززىيا پادىشاھقا قارشى تۇرۇپ» :ئى ئۇززىيا ،پەرۋەردىگارغا خۇشبۇي پۇراق پۇراق پۇراق 18 قىلىش سېنىڭ ئىشىڭ ئەمەس ،بەلكى ھارۇننىڭ ئەۋلدلىرىدىن كەلگەن ،خۇشبۇي پۇراق پۇراق پۇراق قىلىش ئۈچۈن تەيىنلەنگەن روھانىيلرنىڭ ئىشى .مۇقەددەس جايدىن چىق ،چۈنكى سەن خىيانەت قىلدىڭ ،پەرۋەردىگار .خۇدانىڭ ساڭا شان-شەرىپىنى ئېلىپ كەلمەيدۇ« دېدى ئۇززىيا غەزەپلەندى ،قولىدا خۇشبۇي كۆيدمرمش ئۈچۈن ئىسرىقدان بار ئىدى .ئۇ روھانىيلرغا 19 غەزەپلەنگەندە ،پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىدىكى خۇشبۇي قۇربانلىق سۇپىسىنىڭ يېنىدىكى روھانىيلرنىڭ ئالدىدا .پېشانىسىگە ماخاۋ كېسىلى چىقىپ كەتتى .باش روھانىي ئازاريا ۋە بارلىق روھانىيلر ئۇنىڭغا قاراپ ،ئۇنىڭ پېشانىسىدىكى ماخاۋ كېسىلىنى كۆردى 20 ئۇلر ئۇنى ئۇ يەردىن قوغلپ چىقاردى .پەرۋەردىگار ئۇنى ئۇرغانلىقى ئۈچۈن ،ئۆزىمۇ دەرھال چىقىپ .كېتىشكە ئالدىراش ئىدى ئۇززىيا پادىشاھ ۋاپات بولغۇچە ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولۇپ ،پەرۋەردىگارنىڭ ئىبادەتخانىسىدىن 21 ئايرىلىپ ،باشقا بىر ئۆيدە تۇردى .ئۇنىڭ ئوغلى يوتام پادىشاھنىڭ ئوردىسىنى باشقۇرۇپ ،يەر يۈزىدىكى خەلقنى .باشقۇراتتى .ئۇززىيانىڭ قالغان ئىشلىرىنى ،باشتىن-ئاخىرىنى ،ئاموزنىڭ ئوغلى ئىشايا پەيغەمبەر يازغان 22 شۇڭا ئۇززىيا ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ يېنىغا ئۇخلىدى .ئۇلر ئۇنى پادىشاھلرنىڭ قەبرىستانلىقىغا ،ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ 23 يېنىغا دەپنە قىلدى .چۈنكى ئۇلر» :ئۇ ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولغان« ،دېدى .ئۇنىڭ ئورنىغا ئوغلى يوتام .پادىشاھ بولدى
ئۇززىيا پادىشاھنىڭ ھۆكۈمرانلىقىغا ئومۇمىي نەزەر ئۇززىيا پادىشاھ )يەنە ئازارىيا دەپمۇ ئاتىلىدۇ( ئاران 16يېشىدا يەھۇدا تەختىگە چىقىپ 52 ،يىل ھۆكۈمرانلىق قىلغان .ئۇنىڭ -2يىلنامە -26بابىدىكى بايانلىرى دەسلەپكى ساداقەتمەنلىك ،مىسلىسىز مىللىي مۇۋەپپەقىيەت ۋە .غۇرۇرنىڭ كەلتۈرمپ چىقارغان پاجىئەلىك روھىي چۈشكۈنلۈكنى كۈچلۈك تەتقىق قىلىدۇ
ئايەت بويىچە پارىىلش ئايەتلەر )ئۆسۈپ يېتىلىش ۋە دەسلەپكى تەقۋادارلىق( :يەھۇدا خەلقى ئۇززىيانى ئاتىسى ئامازىيانىڭ1-5- ئورنىغا پادىشاھ قىلىپ تەيىنلىدى .ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ نەزىرىدە توغرا ئىشلرنى قىلىپ ،زەكەرىيانىڭ ھايات ،ۋاقتىدا خۇدانى ئىزدىدى .زەكەرىيا ئۇنىڭغا خۇدانىڭ ۋەھىيلىرىنى ئۆگەتتى .ئۇ پەرۋەردىگارنى ئىزدىگەنچە .خۇدا ئۇنىڭغا بەخت ئاتا قىلىدۇ
2
ئۇززىيانىڭ گۈللىنىشى ۋە ۋەيران بولۇشى
ئايەتلەر )ھەربىي كۈچ ۋە يېڭىلىق يارىتىش( :ئۇززىيا فىلىستىيەلىكلەر ۋە ئەرەبلەرگە قارشى6-15- مۇۋەپپەقىيەتلىك ئۇرۇش قىلدى ،دمشمەن تاملىرىنى بۇزۇۋەتتى ۋە ئېرۇسالىمنى يېڭىچە مۇداپىئە مۇنارلىرى ۋە ئوق ۋە چوڭ تاشلرنى ئېتىشقا ئىشلىتىلىدىغان ئۇرۇش ماشىنىلىرى بىلەن مۇستەھكەملىدى .ئۇنىڭ داڭقى يىراق .جايلرغا تارقالدى ،چۈنكى ئۇ كۈچلۈك بولغۇچە ئاجايىپ ياردەمگە ئېرىشتى ئايەتلەر )تەكەببۇرلۇق ۋە ئىلھىي ھۆكۈم( :ئۇززىيا كۈچەيگەندە ،قەلبى مەغرۇرلىنىپ ھالكەتكە16-21- يۈزلىنىدۇ .ئۇ ئالتۇن قۇربانلىق سۇپىسىدا خۇشبۇي كۆيدمرمش ئۈچۈن ئىبادەتخانىغا كىرىپ خۇداغا قارشى گۇناھ قىلىدۇ .روھانىي ئازارىيا ۋە 80باتۇر روھانىي ئۇنىڭغا قارشى تۇرۇپ ،خۇشبۇي كۆيدمرمشنىڭ پەقەت ،ھارۇننىڭ ئوغۇللىرىغىل خاس ئىكەنلىكىنى ئېيتىدۇ .ئۇززىيا قولىدىكى خۇشبۇي قاچىنى كۆتۈرمپ غەزەپلىنىدۇ .پېشانىسىگە دەرھال ماخاۋ كېسىلى چىقىدۇ ئايەتلەر )يالغۇز ئاخىرلىشىش( :ئۇززىيا ۋاپات بولغۇچە ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولغان .ئۇ ئايرىم22-23- بىر ئۆيدە تۇرىدۇ ،پەرۋەردىگارنىڭ ئۆيىدىن چەكلەنگەن ،ئوغلى يوتام پادىشاھلىق سارىيىنى باشقۇرىدۇ ۋە .خەلقنى سوتليدۇ
مۇھىم دەرسلەر بەخت-سائادەت خاراكتېرنى سىنايدۇ :مۇۋەپپەقىيەت ۋە بايلىق كۆپىنچە قىيىنچىلىقلرغا قارىغاندا تېخىمۇ چوڭ .مەنىۋى سىناق بولۇپ ،كىشىلەرنى خۇداغا ئەمەس ،بەلكى ئۆزلىرىگە تايىنىشقا ئازدۇرىدۇ تەكەببۇرلۇقنىڭ خەۋپى :ئۇززىيانىڭ مەغلۇبىيىتى ئۇنىڭ ئۆز ئورنىنى ئۇنتۇپ ،غۇرۇرنىڭ قەلبىنى بۇزۇشىغا .يول قويغان ۋاقىتتىن باشلنغان مۇقەددەس ىېررالرغا ھۆرمەت قىلىش )ىېركاۋ بىلەن دۆلەتنىڭ ئايرىلىشى( :ئىلھىي قائىدىلەر ۋە چېگرالردىن ھالقىپ كېتىش -خۇددى ئۇززىيانىڭ دىنىي ۋەزىپىنى ئىگىلىۋېلىشىغا ئوخشاش -ئېغىر ئاقىۋەتلەرنى .كەلتۈرمپ چىقىرىدۇ جاسارەت بىلەن جاۋابكارلىققا بولغان ئېھتىياج :ئازارىيا ۋە روھانىيلر مۇقەددەس ئۆلچەملەرنى قوغداش .ئۈچۈن قۇدرەتلىك پادىشاھقا قارشى تۇرۇپ ،ھەققانىي جاسارەت كۆرسەتتى
3