Skip to main content

Twi - The Book of Jubilees or Lesser Genesis

Page 1


AhosɛpɛwAfahyɛahorow

TI1.NKYEKYƐMU

1NaɛbaasɛafeaɛdikanaIsraelfoɔnotuufiriiMisraim, wɔbosomeaɛtɔsommiɛnsanomu,bosomenodaaɛtɔso dunsia,[2450AnnoMundi]no,Onyankopɔnkakyerɛɛ Mosesɛ:‘BraMenkyɛnwɔBepɔnoso,namɛmawoaboɔ aponmmienuaɛfammaraneahyɛdeɛnoho,amakyerɛw, amawoakyerɛkyerɛwɔn

2NaMoseforokɔɔOnyankopɔnbepɔnoso,naAwurade animuonyamtenaaBepɔSinaiso,namununkumkataaso nnansia

3NaDaaɛtɔsonsonno,ɔfrɛɛMosefiriimununkumno mu,naAwuradeanimuonyamaɛdaaditesɛogyaaɛredɛw wɔbepɔnoatifi

4NaMosetenaaBepɔnosoawiaaduananneanadwo,na Onyankopɔnkyerɛkyerɛɛnomfitiaseɛneakyiriyi abakɔsɛmaɛfammaraneadansediennanyinaamu nkyekyɛmuho.

5NaƆkaasɛ:‘Twew’akomakɔasɛmbiaraamɛkaakyerɛ wowɔbepɔyiso,natwerɛnowɔnwomamusɛdeɛɛbɛyɛa wɔnawoɔntoatoasoɔbɛhunusɛdeɛmannyawwɔnwɔbɔne awɔayɛwɔapamamedeasiMenewontamamawɔn awoɔntoatoasoɔnnɛwɔBepɔSinaisonoho

6Naseinaɛbɛbasɛmmerɛasaanneɛmayinyinaaraaba wɔnsono,wɔbɛhunusɛmeyɛɔtreneenisenewɔnwɔwɔn atemmuonyinaaramunewɔnnneyɛeɛnyinaaramu,na wɔbɛhunusɛmenewɔnatenaampa.

7Nakyerɛwnsɛmyinyinaaramawohoamekakyerɛwo, ɛnnɛ,ɛfirisɛmenimwɔnatuatewnewɔnkɔnaɛyɛden, ansanamedewɔnabaasaseamekaantamkyerɛɛwɔn agyanom,AbrahamneIsakneYakob,sɛ:‘W’asefoɔna medeasaseanufusuoneɛwoɔsenebɛmawɔn

8Nawɔbɛdinawɔamee,nawɔbɛdaneakɔahɔhoɔanyame nkyɛn,akɔ(anyame)awɔrentuminnyewɔnmfiriwɔn ahohiahiamubiarankyɛn:nawɔbɛtiesaaadansedieyide adiadanseɛatiawɔn.ƐfirisɛwɔnwerɛbɛfiriMe mmaransɛmnyinaara,(mpo)deɛmehyɛwɔnnyinaara,na wɔbɛdiAmanamanmufoɔakyi,newɔnefĩakyi,newɔn aniwuoakyi,nawɔasomwɔnanyame,nayeinombɛsɔwɔn ahwɛsɛmfomsoɔneahohiahianeamanehununeafiri

9Nabebreebɛyeranawɔafawɔnnnommum,nawɔatɔ ɔtamfononsa,ɛfirisɛwɔagyaaM’ahyɛdeɛneM’ahyɛdeɛ, neM’apamafahyɛ,neMehomeda,neMekronkronbeaa masiesieamaMehowɔwɔnmfimfini,neMentomadan, neMekronkronbea,amasiesieamaMehowɔasaseno mfimfini,aɛsɛsɛmedesihɔmedinwɔso,nasɛɛntena (hɔ).

10Nawɔbɛyɛsorɔnsorɔmmeanennuaneahoniamawɔn ho,nawɔbɛsom,obiaran’ankasa(honi),amawɔayera,na wɔdewɔnmmaabɔafɔreamaahonhommɔne,newɔn akomamumfomsoɔnnwumanyinaa.

11Namɛsomaadansefoɔakɔwɔnnkyɛn,amamadi adanseɛatiawɔn,nansowɔrentie,nawɔbɛkumadansefoɔ nonso,nawɔbɛtaawɔnawɔhwehwɛmmarano,na wɔbɛtwanawɔasesabiribiarasɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛyɛbɔne wɔM’aniso.

12NamedeM’animbesiewɔn,namedewɔnbɛhyɛ Amanamanmufoɔnsaamawɔafawɔnnnommum,ne afumfoɔ,nawɔawe,namɛyiwɔnafiriasaasenomfimfini, namabɔwɔnapeteAmanamanmufoɔmu.

13NawɔnwerɛbɛfiriMemmaranyinaaraneMe mmaransɛmnyinaaraneM’atemmuonyinaara,na wɔbɛyerasɛbosomefoforɔ,nehomeda,neafahyɛ,ne ahosɛpɛ,neafahyɛ

14Nayeiakyino,wɔdewɔnakomanyinaaranewɔnkra nyinaanewɔnahoɔdennyinaabɛdanewɔnhoafiri Amanamanmufoɔnomu,namɛboaboawɔnanoafiri Amanamanmufoɔnyinaaramu,nawɔahwehwɛme,ama wɔahunumewɔwɔnnkyɛn,berɛawɔdewɔnakomanyina aranewɔnkranyinaahwehwɛme

15Namedeteneneebɛdaasomdwoeɛaɛdɔɔsoadiakyerɛ wɔn,namedem’akomanyinaaraneMekranyinaabɛyi teneneeduanoafiriwɔn,nawɔbɛyɛnhyiranaɛnyɛnnome, nawɔbɛyɛtinaɛnyɛdua.

16NamɛsiMekronkronbeawɔwɔnmfimfini,namene wɔnbɛtena,namɛyɛwɔnNyankopɔnnawɔbɛyɛMe nkurɔfoɔwɔnokorɛneteneneemu.

17Namerennyaewɔnnamerenniwɔnhuammɔ;ɛfirisɛ meneAwuradewɔnNyankopɔn'

18NaMoseden’animbutubutuwfamnaɔbɔɔmpaeɛna ɔkaasɛ,‘OAwurademeNyankopɔn,nnyaeWonkurɔfoɔ neW’agyapadeɛ,sɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛkyinkyinwɔwɔn akomamumfomsoɔmu,nawɔamfawɔnnhyɛwɔnatamfo, Amanamanmufoɔnsa,anyɛsaaawɔbɛdiwɔnsona wɔamawɔayɛbɔneatiaWo

19Mawommɔborɔhunu,OAwurade,mmawonkorɔfoso, nabɔhonhomteneneewɔwɔnmu,nammaBeliarhonhom nniwɔnsomfasobɔwɔnsoboɔwɔW’anim,naɔmfawɔn afiriteneneeakwannyinaaramu,sɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛyera afiriW’anim

20NansowɔyɛWomanneW’agyapadeɛ,awodewotumi kɛseɛagyeafiriMisraimfoɔnsam:bɔakomaaɛhotewne honhomkronkronwɔwɔnmu,nammawɔnnkɔwɔnbɔne afirimufiriseeseikɔsidaa’

21NaAwuradekakyerɛɛMosesɛ:‘Menimwɔnabirabɔ newɔnadwenenewɔnkɔnaɛyɛden,nawɔrenyɛosetie kɔsisɛwɔbɛkawɔnankasabɔnenewɔnagyanombɔne 22NayeiakyinowɔbɛdaneabaMenkyɛnwɔtenenee nyinaaramune(wɔn)akomanyinaane(wɔn)kranyinaa mu,namɛtwawɔnakomanwomanewɔnasefoɔakoma mutwetia,namɛbɔhonhomkronkronwɔwɔnmu,na mɛtewwɔnhosɛdeɛɛbɛyɛawɔrentwewɔnhomfiriMeho mfisaadanonkɔsidaa.

23NawɔnakrabɛbataMeneMemmaransɛmnyinaaraho, nawɔadiMemmaransɛmso,namɛyɛwɔnAgyana wɔbɛyɛMemma.

24NawɔbɛfrɛwɔnnyinaaraOnyankopɔnteasefoɔno mma,naɔbɔfoɔbiaranehonhombiarabɛhunu,aane, wɔbɛhunusɛyeinomyɛMemma,nameyɛwɔnAgyawɔ teneneeneteneneemu,namedɔwɔn

25Natwerɛnsɛmyinyinaaramawohoamekakyerɛwo wɔbepɔyiso,deɛɛdikannedeɛɛtwatoɔno,aɛbɛbamu wɔnnanomumpaepaemunyinaamuwɔmmaranomune

adansediemunennawɔtweneahosɛpɛwafahyɛnomu akosidaapem,kɔsisɛmɛsiannamenewɔnatenadaa nyinaa’

26NaƆseeanimbɔfoɔnosɛ:TwerɛmaMosefiriabɔdeɛ mfitiaseɛkɔsisɛwɔbɛsiMekronkronbeawɔwɔnmu daapemnyinaara

27NaAwuradebɛyinehoadiakyerɛnnipanyinaaani,na wɔnnyinaabɛhunusɛmeyɛIsraelNyankopɔnneYakob mmanyinaaraAgya,neƆhenewɔSionBepɔsodaapem NaSionneYerusalembɛyɛkronkron’

28NaanimbɔfoɔaɔdiiIsraelnsrabannoanimnofaamfeɛ nkyekyɛmuapon-firiberɛawɔbɔɔno-mmaraneahosɛpɛ adapɛnnoadansedie,sɛdeɛmfeɛmmiakommiakoteɛ, sɛdeɛahosɛpɛdodoɔnonyinaateɛ[sɛdeɛ,sɛdeɛmfeɛ mmiakommiakoteɛ],ɛfiriabɔdeɛ[foforo]daawɔbɛyɛ ɔsoroneasasefoforɔnawɔnabɔdeɛnyinaarasɛdeɛɔsoro tumiteɛ,nesɛdeɛasaasesoabɔdeɛnyinaarateɛ,kɔsisɛ wɔbɛyɛAwuradekronkronbeanowɔYerusalemwɔSion Bepɔso,nawɔayɛkaneanonyinaarafoforɔamaayaresa neasomdwoeɛnenhyiraamaIsraelfoɔawɔapawwɔn nyinaara,naamasaanaayɛfirisaadanoneasaasesonna nyinaara.

TI2.NKYERƐKYERƐMU

1NaanimbɔfoɔnokasakyerɛɛMosesɛdeɛAwuradeasɛm noteɛ,sɛ:Twerɛabɔdeɛnohoabakɔsɛmaɛwiepɛyɛ, sɛdeɛAwuradeNyankopɔndennansiawieenennwuma nyinaaranedeɛƆbɔeɛnyinaara,naɔdiiHomedadaaɛtɔ sonsonnonaɔteteenokronkronmfeɛnyinaara,naɔdesii hɔsɛnsɛnkyerɛnneɛmaaNennwumanyinaara.

2EfisɛdaaedikannoƆbɔɔɔsoroaɛwɔsoroneasasene nsuneahonhomawɔsomwɔn’animnyinaa-animabɔfo, neahotewabɔfo,neabɔfo[ogyahonhomneabɔfo]mframa honhom,nemununkumhonhom,neesumhonhomabɔfo, nesukyerɛmmaneasukɔtweaaneawɔwaɛyɛasu,neabɔfo nneneaprannaaneanyinam,neawɔwneɔhyewahonhom abɔfo,neawɔwbereneahohurubereneosutɔberene awɔwberenen’abɔdeahonhomaɛwɔɔsoroneasaseso nyinaa,(Ɔbɔɔ)amenaneesum,anwummere<neanadwo>, nehann,adekyeeneawia,aWasiesiewɔn’akomamu nimdeɛmu

3NaɛnosonoyɛhunuuNennwuma,nayɛyiinoayɛ,na yɛkamfoonowɔN’animwɔNennwumanyinaaranti;ɛfiri sɛƆbɔɔnnwumaakɛseɛnsondaaɛdikanno

4NadaaɛtɔsommienunoƆbɔɔahunmunowɔnsuono mfimfini,nansuonomupaapaeesaadano-wɔnmufãkɔɔ soronawɔnmufãsiankɔɔwim(ɛno)wɔmfimfiniwɔ asasenyinaaraanisoNaeyinkutooneadwuma (Onyankopɔn)awɔbɔɔnodaaɛtosoabienno

5NadaaɛtɔsommiɛnsanoƆhyɛɛsɛnsuonomfiriasaase nyinaarasonkɔbaabikorɔ,naasasekeseenonyiadi.

6NansuonoyɛɛsaasɛdeɛƆhyɛɛwɔnno,naɛsanfirii asaasenosokɔɔbaabibaakowɔsaawimyiakyi,naasase keseenodaaadi

7NasaadanoƆbɔɔɛponyinaarasɛdeɛwɔnahyiaeɛbeaeɛteɛ,nensubɔntennyinaara,nensuoawɔboaboaano wɔmmepɔsoneasasenyinaaraso,neatarenyinaara,ne asasesobosuonyinaara,neabaawɔguno,nenneɛmaa ɛfifinyinaara,nennuaaɛsowaba,nekwaeɛmunnua,ne

Edenturo,wɔEdennenyinaaraafifideahorowaɛwɔwɔn suakyi.

8SaannwumaakɛseɛnnanyinaOnyankopɔnbɔɔdaaɛtɔ sommiɛnsa.NadaaɛtɔsonnannoƆbɔɔowianebosome nensoromma,naɔdesisiiɔsorowim,sɛwɔmmahannwɔ asasenyinaaraso,nawɔdiawianeanadwoso,na wɔpaapaehannnomufiriesummu

9NaOnyankopɔndeowiasiihɔsɛɛnyɛsɛnkyerɛnnekɛseɛ wɔasasesonnanehomedaneasramneafahyɛnemfeɛne mfeɛhomedaneahosɛpɛwnemfeɛmmerɛnyinaa 10Naɛpaapaehannnomufirisummu[ne]yiedie,ama nneɛmaaɛtunaɛnyiniwɔasaasesonyinaarabɛdiyie 11SaaahodoɔmmiɛnsayinaƆyɛɛsaadaaɛtɔsonnanno. NadaaɛtɔsonnumnoƆbɔɔɛpomuaboaakɛseɛwɔnsuo aemudɔmu,ɛfirisɛyeinomnehonammunneɛmaaɛdi kanawɔdenensabɔɔ,mpataanebiribiaraaɛtuwɔnsuo mu,nebiribiaraaɛtu,nnomaanewɔnsunyinaa

12Naowiapueewɔnsosɛɛbɛdiyie(wɔn),nebiribiaraa ɛwɔasaseso,biribiaraaɛtufiriasaseso,nennuaaɛsow abanyinaanenamnyinaaso

13SaaahodoɔmmiɛnsayinaƆbɔɔsaadaaɛtɔsonnum no.NadaaɛtɔsonsianoƆbɔɔasaasesommoanyinaara, neanantwinyinaa,nebiribiaraaɛnamasaaseso

14NayeinomnyinaaraakyinoƆbɔɔonipa,ɔbarimane ɔbaanaƆbɔɔwɔn,naɔmaanotumiwɔasaasesonyinaara so,neɛpomu,nebiribiaraaɛtuso,nemmoaneanantwiso, nebiribiaraaɛkekaasaseso,neasaasenyinaaraso,ne yeinomnyinaarasonaƆmaanotumi.

15NasaaahodoɔnnanyinaƆbɔɔsaadaaɛtɔsonsiano Nanenyinaabomyɛahodoɔaduonummienu

16NaƆwieen’adwumanyinaaradaaɛtɔsonsia-deɛɛwɔ ɔsoroneasaaseso,neɛponeebunmu,nehannneesum mu,nebiribiaramu

17NaƆmaayɛnnsɛnkyerɛnneɛkɛseɛ,Homeda,sɛyɛnyɛ adwumannansia,nansoyɛdiHomedadaaɛtɔsonsonfiri adwumanyinaaraho

18Naanimabɔfoɔnyinaara,nekronkronyɛabɔfoɔnyina ara,saaakuoakɛseɛmmienuyi-Watonsaafrɛyɛnsɛyɛne nonniHomedawɔɔsoroneasaaseso

19NaƆseeyɛnsɛ:‘Hwɛ,mɛtetenkurɔfoɔbiafiriaman nyinaaramuamaMeho,nayeinombɛdiHomeda,namɛte wɔnhoamaMehosɛMenkurɔfoɔ,namɛhyirawɔn;sɛnea mayɛHomedanokronkronnameyɛ(no)kronkronamaMe hono,saaaransonamɛhyirawɔn,nawɔbɛyɛMenkurɔfoɔ namɛyɛwɔnNyankopɔn

20NamapawYakobasefoɔafirideɛmahununyinaaramu, namakyerɛwnosɛM’abakanba,namayɛnokronkronama Mehodaadaa;namɛkyerɛkyerɛwɔnHomedano,na wɔadiHomedasowɔadwumanyinaaho’

21NaseinaƆbɔɔnsɛnkyerɛnneɛbiwɔmusɛdeɛɛneyɛn diHomedawɔdaaɛtɔsonsonno,sɛwɔbɛdinawɔanom, nawɔahyiraNeawabɔadeɛnyinaarasɛdeɛWahyirana watenehoamannipasoronkobiawɔkyɛnnnipanyinaara, nawɔneyɛnadiHomedaabom

22NaƆmaaN’ahyɛdeɛforoosɛhuaaɛyɛdɛaɛsɔn’ani nnanyinaa

23NaadesammatiaduonummienunaɛwɔhɔfiAdamso kɔsiYakobso,nawɔyɛɛadwumaahodoɔaduonummienu kɔsiidaaɛtɔsonsonno;weiyɛnhyiranekronkron;na kannonsoyɛnhyiranekronkron;naoyinesaadeɛno sommaahotewnenhyira

24Nayei(Yakobnen’asefoɔ)nawɔmaawɔnkwansɛdaa wɔnyɛnhyirafoɔneakronkronfoɔawɔwɔadanseɛne mmaraaɛdikannomu,sɛdeɛƆteteeHomedanohona ɔhyiraaHomedanodaaɛtɔsonsonno.

25ƆbɔɔɔsoroneasaasenebiribiaraaƆbɔɔnonnansiamu, naOnyankopɔnyɛɛdaaɛtɔsonsonnokronkron,maaNe nnwumanyinaa;ɛnontiƆhyɛɛwɔnedinmusɛ,obiaraa ɔbɛyɛadwumabiarawɔsonobɛwu,nadeɛɔguhofĩno, akyinnyeɛbiarannihosɛɔbɛwu

26ƐnontinawohyɛIsraelfoɔsɛwɔnnisaadayisona wɔnyɛkronkronnawɔnyɛadwumabiarawɔso,nawɔnngu hofi,sɛdeɛɛyɛkronkronsenennaaakanyinaa

27Naobiaraaɔbɛguhofĩnobɛwu,naobiaraaɔbɛyɛ adwumabiarawɔsonobɛwudaa,amaIsraelfoɔadisaada yiwɔwɔnawoɔntoatoasoɔnyinaaramu,nawɔrentuwɔn mfiasaasenoso;ɛfirisɛɛyɛdakronkronnedaawɔahyira so 28NaobiaraaɔdisonaɔdiHomedasofirin’adwuma nyinaaramuno,ɔbɛyɛkronkronnawɔahyiranonnanyina aratesɛyɛn

29KanamonkankyerɛIsraelfoɔmmaraaɛwɔhɔnnɛno sɛwɔnniHomedawɔso,nawɔnnnyaewɔwɔnakomamu mfomsoɔmu;(na)sɛɛnsɛsɛwɔyɛadwumabiarawɔsoa ɛnsɛ,sɛwɔbɛyɛwɔnankasaanigyeɛwɔso,naɛnsɛsɛ wɔsiesiebiribiarawɔsosɛwɔbɛdianaawɔbɛnom,na(sɛ ɛnsɛsɛwɔnomnsuo,anaasɛwɔdeadesoabiarabɛbaanaa wɔbɛyiafiriwɔnaponmuaba,anawɔnsiesiemmaawɔn hodaaɛtɔsonsiawɔwɔntenabea.

30Nawɔremfammfifieneafiemudano;ɛfirisɛsaada noyɛkronkronnenhyiraseneahosɛpɛdabiaraaɛwɔ ahosɛpɛmu;yeisonayɛdiiHomedawɔɔsoroansana wɔremaɔhonambiaraahunusɛɔdiHomedawɔasaaseso

31NaadenyinaaBɔfonohyiraaso,nansowantewaman neamannyinaahosɛwonniHomedawɔso,nammom Israelnkutoo:wɔnnkutoonaɔmaawɔnkwansɛwobedina wɔnomnawɔadiHomedawɔasaseso

32NaadeɛnyinaaraBɔfoɔnohyiraadayiaWabɔama nhyiranekronkronyɛneanimuonyamaɛkyɛnnnanyina ara

33WɔdesaammaraneadansedieyimaaIsraelfoɔsɛ mmaradaadekɔsiiwɔnawoɔntoatoasoɔmu

TI3.NKYERƐKYERƐMU

1Nadapɛnaɛtɔsommienunonnansiano,yɛdemmoa nyinaa,neanantwinyinaa,nennomaanyinaa,nebiribiara aɛkekanehowɔasaseso,nebiribiaraaɛkekansuomu, sɛdeɛwɔnsuteɛ,sɛdeɛwɔnnsɛsoɔteɛbrɛɛAdam:mmoa nodaaɛdikanno;anantwinodaaɛtɔsommienuno; nnomaanodaaɛtɔsommiɛnsa;nadeɛɛkekanehowɔ asaasesonyinaaradaaɛtɔsonnanno;nedeɛɛtuwɔnsuo mudaaɛtɔsonnumno.

2NaAdamdewɔndintoowɔnnyinaadin,nasɛdeɛɔfrɛɛ wɔnno,saaaranawɔndinnsoteɛ

3Nasaannanuyimuno,Adamhunuuyeinomnyinaa, mmarimanemmaa,sɛdeɛwɔnawɔwɔasasesonyinaateɛ, nansonaɔnonkoaranawannyaɔboafoɔbiara.

4NaAwuradekakyerɛɛyɛnsɛ:‘Ɛnyɛpapasɛɔbarimano nkoarabɛtena:mommayɛnyɛɔboafoɔmmano’

5NaAwuradeyɛnNyankopɔnmaannaaemuyɛdenbaa noso,naɔdae,naƆfaampampambaakomaaɔbaanofirii

nempampammu,nasaampampamyineɔbaanomfitiaseɛ firiinempampammu,naƆkyekyereehonamnosii n’ananmu,naɔkyekyereeɔbaano

6NaƆnyaneeAdamfiriinennamunaberɛaɔnyaneeno ɔsɔreedaaɛtɔsonsiano,naƆdenobaanenkyɛn,na ɔhunuuno,naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Afeiyeiyɛmennompe mudompenemehonamnam;wɔbɛfrɛno[me]yere;efisɛ wogyeenofiinekununsam.’

7Entiɔbarimaneɔyerebɛyɛbaakonaɛnontiɔbarima bɛgyan’agyanenemaame,nawabataneyereho,na wɔayɛɔhonambaako

8DapɛnaedikannomunawɔbɔɔAdam,nampampamneyere:dapɛnaɛtosoabiennomunoƆkyerɛɛno:naeyi ntinawɔdemmaranomaesɛɔntrawɔnfĩmu,ɔbarima nnanson,naɔbeamprenunnanson

9NaAdamwieennafuaaduananwɔasaaseawɔbɔɔnoso no,yɛdenobaaEdenturonomusɛɔmmɛyɛafuonaɔnhwɛ so,nansowɔdeneyerebaahɔdaaɛtɔsoaduɔwɔtweno, nayeiakyinoɔhyɛneeEdenturonomu.

10Naeyintiwɔatwerɛahyɛdenowɔɔsoroaboponnoso wɔneaɔwonohosɛ:‘sɛɔwoɔbarimaa,ɔbɛtenan’ahotew munnansonsɛneannadapɛnaedikannote,naɔntra n’ahotewmogyamuadaduasaabiɛsa,naɔmfanensanka adekronkronbiara,naɔnkɔkronkronbeahɔ,kosisɛ obewiennaa(ɛyɛ)yiahyɛde)wɔabofrabarimaasɛmmu.

11Naabofraaɔyɛɔbaanodeɛ,ɔntenan’ahoteɛmunna mmienu,sɛdeɛadapɛnmmienuaɛdikannoteɛ,nennafua aduosiansiawɔmogyaawɔdetewnehonomu,naɛbɛdi nnafuaaduɔwɔtwenonyinaamu’

12Naɔwieennafuaaduɔwɔtweyi,yɛdenobaaEdenturo nomu,ɛfirisɛɛyɛkronkronseneasasenyinaakahonadua biaraawɔduawɔmunoyɛkronkron

13Dɛmntsi,wɔhyɛɛnyimpaaɔwoɔbanyinanaaɔbaano honhyehyɛɛaɔfadɛmnnanomunohodɛɔmfanensa nkaadzekronnbiara,naɔmfanehonkɔkronkronbeahɔ kɔsidɛnnayiamaabofrabarimaanaaɔbaanoawie 14YeinemmaraneadansedieawɔatwerɛmaaIsrael, sɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛdi(no)nnanyinaa

15Naahosɛpɛwafahyɛaedikannodapɛnaedikannomu no,[1-7AM]AdamneneyerewɔEdenturomumfeɛnson yɛɛafuonawɔhwɛɛso,nayɛmaanoadwumanayɛkyerɛɛ nosɛɔnyɛbiribiaraaɛfatamaafuo

16Naɔyɛɛ(turono),naɔdaadagyawnaɔnnim,nan’ani anwu,naɔbɔɔturonohobanfiriinnomaanemmoane anantwiho,naɔboaboaan’abaano,naɔdii,naɔdenkaeɛ notoonkyɛnmaaɔnoneneyere[naɔdedeɛwɔkorasono toonkyɛn

17Namfeɛnsonaɔwieeɛwɔhɔnowieeɛno,mfeɛnson pɛpɛɛpɛ,[8AM]nabosomeaɛtɔsommienu,daaɛtɔso dunwɔtwe(wɔbosomenomu)no,ɔwɔnobaaɔbaano nkyɛn,naɔwɔnokakyerɛɛɔbaanosɛ,‘SoOnyankopɔn ahyɛwosɛ:Monnnituronomunnuanyinaabi?

18Naɔkakyerɛɛnosɛ,‘Turonomunnuaabanyinaamu naOnyankopɔnakaakyerɛyɛnsɛ:Di;naduaaewoturo nomfimfininoabahonaOnyankoponakaakyereyense: Monnnibi,namommfamonsanka,namoanwu' 19Naɔwɔnokakyerɛɛɔbaanosɛ,‘Morenwuampa,ɛfiri sɛOnyankopɔnnimsɛdaamubedibino,moanibɛbue,na mobɛyɛsɛanyame,namoahunupapanebɔne

20Naɔbaanohunuuduanosɛɛyɛfɛnaɛyɛfɛmaaniwa, nan’abayesɛaduane,naɔfaabidii

21Nabereaodiikandeborɔdɔmanhabankataan’aniwu sono,ɔdebimaaAdamnaodii,nan’anibuei,naohuisɛ ɔdaadagyaw

22Naɔfaaborɔdɔmanhabannaɔpam(wɔn)boom,naɔyɛɛ apronmaaneho,na,kataan’aniwuoso.

23NaOnyankopɔndomeeɔwɔno,nanebofuwiidaa

24Nanebofuwiiɔbaano,ɛfirisɛɔtieɔwɔnonne,na ɔdidi;naƆseenosɛ:‘Mɛmaw’awerɛhoɔnew’awerɛhoɔ adɔɔsokɛseɛ:awerɛhoɔmunawobɛwomma,naw’asan abawokununkyɛn,naɔnonaɔbɛdiwoso’

25NaɔkakyerɛɛAdamnsosɛ,‘Esianesɛwoatiewoyere nne,nawoadiduaamehyɛɛwosɛɛnsɛsɛwudibinobinti, wɔadomeasasenowonti:nsɔenensɔebɛbrɛwo,na wobɛdiw’aduanwɔw’animfifirimu,kɔsisɛwobɛsanaba asaaseawoyiiwofiriisonoso;ɛfirisɛwoyɛasase,na asasesonawobɛsanaba.’

26NaƆyɛɛnwomantomamaawɔn,naɔhyɛɛwɔnntadeɛ, naɔsomaawɔnfiriiEdenTuronomu

27NadaaAdamfiriiTuronomukɔeɛno,ɔbɔɔafɔdeɛ, aduhuam,galbanum,nestacte,nennuhwamanɔpaaowia apueeɛfiridaaɔkataan’aniwuososɛnnuhwam

28Nasaadano,wɔtoommoaneanantwinennomaane wɔnawɔnantewneneaɛkekanehonyinaaano,na wɔantumiankasabio,ɛfirisɛnawɔnnyinaadeanobaako netɛkrɛmabaakoakasa.

29NaƆsomaahonamaɛwɔEdenTuronomunyinaara firiiEdenTuronomu,nahonamnyinaarahweteesɛdeɛne suteɛ,nesɛdeɛnensɛsoɔteɛkɔɔmmeaeɛawɔabɔama wɔnno

30NaAdamnkoaranaƆmaa(ade)sɛɔdebɛkata n’aniwuoso,wɔmmoaneanantwinyinaamu.

31Yeinti,wɔahyɛwɔɔsoroaboponnososɛɛfawɔna wonimmmaranoatemmuononyinaaho,sɛwɔmfankata wɔnaniwuoso,naɛnsɛsɛwɔyiwɔnhoadisɛdeɛ Amanamanmufoɔyiwɔnhoadino

32Nabosomeaɛtɔsonnannobosomefoforɔno,Adamne neyerefiriiEdenTuromu,nawɔtenaaEldaasaasesowɔ wɔnabɔdeɛasaaseso

33NaAdamtooneyerenodinHawa

34Nawɔannyaɔbabarimakosiiahosɛpɛwafahyɛaedikan no,[8AM]naɛnoakyino,ohuuno

35AfeiɔyɛɛasasenosomfuosɛdeɛwɔkyerɛɛnowɔEden Turonomuno.

TI4.NKYERƐKYERƐMU

1Nadapɛnaɛtɔsommiɛnsamuwɔahosɛpɛwafeaɛtɔso mmienu[64-70AM]muno,ɔwooKain,nadeɛɛtɔsonnan [71-77AM]muno,ɔwooHabel,nadaaɛtɔsonnum[7884AM]muno,ɔwoonebabaaÂwân

2NaAhosɛpɛwafahyɛaɛtosoabiɛsa[99-105AM]nomu (afe)aedikanno,KainkumHabelefisɛ(Onyankopɔn) gyeeHabelafɔrebɔnotoom,nawannyeKainafɔrebɔno

3Naɔkummnowuram,nanemogyateateamfirifamkɔɔ soro,nwiinwiisɛwakumno

4NaAwuradekaaKainanimwɔHabelnti,ɛfirisɛwakum no,naɔdenoyɛɛoguanfoɔwɔasasesoɛnamnenua mogyanti,naɔdomeenowɔasaseso

5Naeyintinawɔakyerɛwwɔɔsoroaponnososɛ, ‘Wɔadome,neaɔbɔneyɔnkonsisi,nawɔnawɔahuna

wɔatenyinaankasɛ:Saanaɛntesaa;naonipaawahununa wanka(no)no,mannomenoteseofoforono.'

6NayeintiyɛbɔsɛyɛbaAwuradeyɛnNyankopɔnanima, bɔneawɔayɛwɔɔsoroneasaaseso,nehannnesummu, nebaabiaranobɔamanneɛ.

7NaAdamneneyerediiHabelhoawerɛhoɔadapɛnnnan mfeɛnnan,[99-127AM]nadapɛnaɛtɔsonnum[130AM] afeaɛtɔsonnanmuno,wɔnanigyei,naAdamhuune yerebio,naɔwooɔbabarimamaano,naɔtoonodinSet; ɛfirisɛɔkaasɛ‘ONYANKOPƆNamaasefoɔaɔtɔso mmienuamayɛnwɔasasesoasiHabelananmu;ɛfirisɛ Kainkumno’

8Nadapɛnaɛtɔsonsia[134-40AM]muno,ɔwoone babaaAzûrâ

9NaKainfaaÂwânnenuabeasɛneyerenaɔwooHenok maanowɔahosɛpɛwafahyɛaɛtɔsonnannoawieeɛ.[190196AM]Naafeaedikanwɔafeaedikanwɔafeaedi kanwɔafeaɛtosoanummuno,[197AM]wosisiiafiewɔ asaseso,naKainsiikurow,naɔdenebaHenokdintoone din

10NaAdamnimneyereHawanaɔwoommabarima baakron.

11Naafahyɛaɛtɔsonnum[225-31AM]nnawɔtweaɛtɔ sonnummuno,SetfaanenuabeaAzûrâsɛneyere,naafe aɛtɔsonnan(adapɛnaɛtɔsonsianoafe)[235AM]no, ɔwoonoEnos

12ƆhyɛɛaseɛbɔɔAwuradedinwɔasaseso

13Naafeaɛtɔsonsonmuwɔnnawɔtweaɛtɔsommiɛnsa [309-15AM]muno,EnosfaanenuabeaNôâmsɛneyere, naɔwooɔbabarimamaanowɔdapɛnaɛtɔsonnumnoafe aɛtɔsommiɛnsamu,naɔtoonedinKenan.

14Naahosɛpɛwafahyɛaɛtosoawotwe[325,386-3992 AM]awieino,KenanfaanenuabeaMûalêlêthsɛneyere, naɔwooɔbabarimamaanowɔahosɛpɛwaɛtosoakronno mu,dapɛnaedikanwɔdapɛnyiafeaɛtosoabiɛsamu, [395AM]naɔtoonedinMahalalel

15Naafeaɛtɔsodu[449-55AM]nnawɔtweaɛtɔso mmienumuno,MahalalelfaaneyereDinaH,n’agyanua Barakielbabaa,naɔwooɔbabarimamaanowɔdapɛnaɛtɔ sommiɛnsamuwɔafeaɛtɔsonsiamu,[461AM]naɔtoo nodinYared,ɛfirisɛnennamuno,Awuradeabɔfoɔsian baaasaseso,wɔnawɔatowɔndinAwɛmfoɔ,ama wɔakyerɛkyerɛnnipamma,nawɔayɛatemmuonetenenee wɔasaaseso

16NaAhosɛpɛwafeaɛtɔsodubaako[512-18AM]muno, Yaredwareeɔyere,nanedindeBaraka,Râsûjâl,n’agya nuabarimababaa,wɔahosɛpɛwafahyɛyidapɛnaɛtɔso nnanmu,[522AM]naɔwooɔbabarimamaanowɔ nnawɔtweaɛtɔsonnummu,wɔahosɛpɛwafeaɛtɔso nnanmu,naɔtoonedinHenok

17Naɔnonaɔdiikanwɔnnipaawɔawowɔnwɔasaaseso muaɔsuaaakyerɛwnenimdeɛnenyansanaɔtwerɛɛɔsoro nsɛnkyerɛnneɛsɛdeɛwɔnbosomenhyehyɛeɛteɛwɔ nwomamu,amannipaahunumfeɛnommerɛsɛdeɛwɔn bosomeaɛsonowɔnmubiarannidisonnidisoteɛ 18Naɔnonaɔdiikankyerɛwadansedienaɔdiiadanseɛ kyerɛɛnnipammawɔasasesoawoɔntoatoasoɔmu,na ɔkaaahosɛpɛwnnawɔtweno,naɔmaawɔnmfeɛnnano kyerɛɛwɔn,naɔhyehyɛɛbosomenonnidisonnidisona ɔkaaMfeɛnoHomedasɛdeɛyɛyɛɛ(wɔn),kyerɛɛnono.

19Nadeɛnaɛwɔhɔnedeɛɛbɛbano,ɔhunuuwɔnennaho anisoadehunumu,sɛdeɛɛbɛtonnipammawɔwɔnawoɔ ntoatoasoɔnyinaaramukɔsiatemmuodano;ɔhunuuna ɔteebiribiaraase,naɔtwerɛɛn’adanseɛ,naɔdeadansedie notooasasesomaannipammanyinaanewɔnawoɔ ntoatoasoɔ

20Ahosɛpɛwafahyɛaɛtɔsodumienu[582-88]nnawɔtwe aɛtɔsonsonmuno,ɔwareeɔyere,nanedindeEdna, Danel,n’agyanuababea,naafeaɛtɔsonsiamuwɔdapɛn yimu[587AM]no,ɔwooɔbabarimamaanonaɔtoono dinMetusela

21NaɔneOnyankopɔnabɔfoɔnodiimfeɛnsiayi,na wɔkyerɛɛnobiribiaraaɛwɔasasesoneɔsoro,owiannisoɔ, naɔtwerɛɛbiribiaratoohɔ

22NaɔdiiadanseɛkyerɛɛAwɛmfoɔawɔnennipamma mmaaayɛbɔneno;ɛfirisɛnayeinomahyɛaseɛreyɛbiako, sɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛgufĩ,nennipammammaa,naHenok diiadanseɛtiaa(wɔn)nyinaa

23Nawɔfaanofiriinnipammamu,nayɛdenokɔɔEden Turonomuwɔanimuonyamneanimuonyammu,nahwɛ ɛhɔnaɔtwerɛwiaseafobuoneatemmuo,nennipamma amumuyɛnyinaara.

24Naɛnonti(Onyankopɔn)densuyirinobaaEdenasase nyinaaso;ɛfirisɛɛhɔnawɔdenosiihɔsɛnsɛnkyerɛnneɛ naɔdiadanseɛtiannipammanyinaara,sɛɔnka awoɔntoatoasoɔnonnwumanyinaarakɔsiafobuodano

25Naɔhyeeaduhuamaɛwɔkronkronbeahɔ,(mpo) nnuhuamdɛdɛaɛsɔAwuradeaniwɔBepɔwso.

26EfisɛAwuradewɔmmeaeɛnnanwɔasaseso,Eden Turo,neApueeɛBepɔ,nesaabepɔawotesonnɛyi,Bepɔ Sinai,neBepɔSion(a)wɔbɛtetewɔnhowɔabɔdeɛfoforɔ muamaasasenohoatew;ɛnamsonawɔbɛtewasasenoho afiri(ne)afobuonenefĩnyinaamuwɔwiaseawoɔ ntoatoasoɔnyinaamu.

27Ahosɛpɛwafeaɛtɔsodunan[652AM]nomuno, Metusalawareeɔyere,Ednaaɔyɛn’agyanuabarimababaa Asrialbabaa,wɔdapɛnaɛtɔsommiɛnsamu,wɔdapɛnyi afeaɛdikanmu,[701-7AM]naɔwooɔbabarimanaɔtoo nodinLamek

28Naafahyɛaɛtɔsodunummuwɔdapɛnaɛtɔso mmiɛnsamuno,Lamekwareeɔyere,nanedindeBetenos, Barakiilbabea,n’agyanuababea,nadapɛnyimuno,ɔwoo ɔbabarimamaanonaɔtoonodinNoa,naɔkaasɛ:Oyi bɛkyekyemewerɛwɔm’ahohianem’adwumanyinaane asaseaAwuradeadomenonti

29Naahosɛpɛwafahyɛaɛtɔsodunkronnoawieɛ,wɔ dapɛnaɛtɔsonsonmuwɔafeaɛtɔsonsia[930AM]mu no,Adamwuiɛ,nanemmammarimanyinaasieenowɔ n’abɔdeɛasaseso,naɔnonaɔdiikansieenowɔasaseso

30Naonyaamfeɛaduɔsonaɛyɛmfeɛapem;efisɛmfe apemtesɛdakorowɔɔsoroadansedimunaɛnonti wɔkyerɛwfaanimdeɛduanohosɛ:‘Daamubedibino mubewu’Yeintiwanwieɛnnɛmfeɛno;efisɛowuiwɔɛno mu

31Ahosɛpɛwafahyɛyiawieino,wokumKainwɔn’akyi afekoronoaramu;ɛfirisɛnefieguunosonaɔwuiɛwɔne fiemfimfini,nawɔdeaboɔkumno;ɛfirisɛɔdeɔboɔkum Habel,nawɔdeɔboɔkumnowɔatemmuoaɛteneneemu

32Yeintinawɔhyehyɛɛnowɔɔsoroaboponnososɛ: Wɔdeadwinnadeɛaonipadekumneyɔnkosaaarana

wɔdebɛkumno;sɛdeɛɔpiraanono,saaaranawɔneno nni.’

33NaAhosɛpɛwafahyɛaɛtɔsoaduonunnum[1205AM] muno,Noawareeɔyere,nanedinde`Emzârâ,Râkê'êl babaa,n'agyanuababea,afeaɛdikanwɔdapɛnaɛtɔso nnum[1207AM]mu:naafeaɛtɔsommiɛnsamunoɔwoo noSem,wɔn'afeaɛtɔsonnummu[1209AM]ɔwoono Ham,naafeaedikanwɔdapɛnaɛtosoasia[1212AM] muno,ɔwooYafetmaano

TI5.NKYEKYƐMU

1Naɛbaasɛmmerɛannipammahyɛɛaseɛdɔɔsowɔ asaasesonawɔwoommammaamaawɔnno,Onyankopɔn abɔfoɔhunuuwɔnwɔsaaahosɛpɛafeyimu,nawɔnhoyɛ fɛsɛwɔbɛhwɛwɔn;nawɔfaawɔnawɔpawwɔnnyinaara yerenom,nawɔwoommammarimamaawɔnnawɔyɛɛ abran

2Nammaratoɔdɔɔsowɔasaasesonaɔhonamnyinaara sɛeen’akwan,tesɛnnipaneanantwinemmoanennomaa nebiribiaraaɛnamasaseso-wɔnnyinaasɛeewɔnakwan newɔnnhyehyɛɛ,nawɔhyɛɛaseɛmeneewɔnhowɔnho, nammaratoɔdɔɔsowɔasasesoneadwenebiaraaɛfa nnipanyinaaraadweneho(na)saanaɛyɛbɔnedaa

3NaOnyankopɔnhwɛɛasaaseno,nahwɛsɛaporɔw,na ɔhonamnyinaaraasɛen’ahyehyɛdeɛ,nawɔnawɔwɔ asaasesonyinaaraayɛbɔneahodoɔnyinaarawɔN’aniso

4NaƆkaasɛƆbɛsɛeonipanehonamnyinaarawɔasaasea Wabɔnoso

5NansoNoanyaaadomwɔAwuradeaniso

6NaabɔfoɔaƆsomaawɔnbaaasaasesono,N’abufuo kɛseɛ,naƆmaammarasɛyɛntuwɔnmfiwɔntumidinyina aramu,naƆhyɛɛyɛnsɛyɛnkyekyerewɔnwɔasaaseno mubunmu,nahwɛ,wɔakyekyerewɔnwɔwɔnmfimfini, na(wɔakora)wɔnho

7NaahyɛdeɛbifiriiN’animkɔetiaawɔnmmammarimasɛ wɔmfankrantɛmmɔwɔn,nawɔnyiwɔnmfiɔsoroase.

8NaƆkaasɛ‘Mehonhomntenaonipasodaa;ɛfirisɛwɔn nsoyɛhonamnawɔnnnabɛyɛmfeɛɔhaaduonu’

9NaƆsomaaN’afoabaawɔnmfimfinisɛwɔnmubiara nkumneyɔnko,nawɔhyɛɛaseɛkunkumwɔnhowɔnho kɔsiisɛwɔnnyinaarahwehweenkrantɛanonawɔsɛee wɔnfiriiasaaseso.

10Nawɔnagyanomyɛadansefoɔ(wɔnsɛeɛho),nayei akyino,wɔkyekyereewɔnwɔasaasenomubunmudaa, kɔsiiafobuokɛseɛdano,berɛawɔdeatemmuobɛbawɔna wɔasɛewɔnakwannewɔnnnwumawɔAwuradeanim nyinaaraso.

11NaƆsɛeewɔnnyinaarafiriiwɔnmmeaeɛ,nawɔnmu baakompoannkaaɔmmunoatɛnsɛdeɛwɔnamumuyɛ nyinaarateɛ

12Naɔmaanennwumanyinaarayɛɛsufoforɔnetenenee, sɛdeɛɛbɛyɛawɔrennyɛbɔnewɔwɔnsunyinaaramudaa, nammomwɔnnyinaabɛyɛateneneefoɔbiarawɔnesumu daa

13Nawɔahyɛobiaraatemmuonawɔatwerɛwɔɔsoro aboponnosowɔteneneemu-mpo(atemmuoa)wɔna wɔfirikwanawɔahyɛsɛwɔnnantewmunonyinaara;nasɛ wɔnnantemua,wɔatwerɛatemmuoamaabɔdeɛbiarane nnoɔmaahodoɔnyinaa.

14Nabiribiaranniɔsoroanaaasaseso,anaahannmuanaa esummu,anaaSheolanaabunmu,anaaesumbea(a wɔmmuatɛn);nawɔahyɛwɔnatemmuonyinaarana wɔatwerɛnawɔatwerɛ.

15NyinaahonoƆbɛbuatɛn,kɛseɛsɛdeɛnekɛseɛteɛ,ne nketewasɛdeɛnesuateɛ,neobiarasɛdeɛnekwanteɛ

16NaƆnyɛobiaɔbɛbuonipa(obiara)no,naɔnyɛobia ɔbɛgyeakyɛdeɛ,sɛƆkasɛɔbɛbuobiaraatɛna:sɛobide biribiaraaɛwɔasasesomaeɛa,Ɔrennhwɛakyɛdeɛanaa onipa(biara)no,naɔrennyebiribiarantomwɔnensam, ɛfirisɛƆyɛɔtemmufoɔteneneefoɔ

17NaIsraelfoɔnohonawɔakyerɛwnawɔahyɛsɛ:Sɛ wɔdankɔnenkyɛnwɔteneneemuaƆdewɔnmmarato nyinaabɛkyɛwɔnnaɔdewɔnbɔnenyinaaakyɛwɔn

18WɔakyerɛwnawɔahyɛsɛƆbɛdammɔborɔhunuadi akyerɛwɔnawɔdanewɔnhofiriwɔnafobuonyinaara pɛnkoroafebiara

19Nawɔnawɔsɛeewɔnakwannewɔnadweneansana nsuyirinorebanonyinaadeɛ,wɔannyeobiaranipaantom gyeNoankoara;efisɛwogyeenenipasumaanemmaa (Onyankopɔn)gyeewɔnfiinsuyirinsumuesianenenti; ɛfirisɛnan’akomateneneewɔn’akwannyinaaramu, sɛdeɛwɔhyɛɛnowɔnehono,naɔntweemfibiribiaraa wɔhyehyɛmaanonoho

20NaAwuradekaasɛɔbɛsɛebiribiaraaɛwɔasaaseso, nnipaneanantwi,nemmoa,newimnnomaa,nedeɛɛkeka asaasesoNaƆhyɛɛNoasɛɔnyɛnoadaka,nawagyeneho afirinsuyiriɛnsuonomu.

21NaNoayɛɛadakanowɔbiribiaramusɛdeɛƆhyɛɛno no,wɔmfeɛaduonunsonmu,afeaɛtɔsonnumnomu nnawɔtweaɛtɔsonnum(wɔbosomeaɛdikannobosome foforɔmu)[Anɔpa1307]

22Naɔhyɛneemuwɔafeaɛtɔsonsia(1308AM]muwɔ bosomeaɛtɔsommienunomu,bosomefoforɔwɔbosome aɛtɔsommienunomu,kɔsiidunsia;naɔhyɛnee,nedeɛ yɛdebrɛɛnonyinaa,wɔadakanomu,naAwuradetoomu firiiabɔntenanwummerɛaɛtɔsodunwɔtweno.

23NaAwuradebueeɔsoronsuyiriaponason,Nebunkɛse nomunsutenano,anoason

24Nansuyiriaponnohyɛɛaseɛhwieensuofiriisorogui adaduananneanadwoaduanan,Nabunmunsutennso somaansuokɔɔsorokɔsiisɛnsuohyɛɛwiasenyinaama

25Nansuonoyɛɛkɛseɛwɔasaseso:Nsuonokɔɔsoro basafadunumborommepɔatentennonyinaaso,NaAdaka nosokɔɔsorowɔasaseso,Naɛtukɔɔnsuonoani

26Nansuonodiiasaaseanisobosomennum-daɔha aduonum

27NaadakanokɔtenaaLubaratifi,Araratmmepɔnomu baako

28Na(wɔbosomefoforɔnoso)wɔbosomeaɛtɔsonnan muno,wɔtoobunkɛseɛnomunsuomunawɔsiwɔsoro nsuyiriaponnoano;nabosomeaɛtɔsonsonnobosome foforɔno,asasesobunnoanonyinaabuee,nansuono hyɛɛaseɛsiankɔɔasebunmu

29Nabosomeaɛtɔsodunobosomefoforɔno,wɔhunuu mmepɔnoatifi,nabosomeaɛdikannobosomefoforɔmu no,wɔhunuuasaseno.

30Nansuonoyeraefiriiasaseatifiwɔdapɛnaɛtɔso nnummuwɔn’afeaɛtɔsonson[1309AM]mu,na bosomeaɛtɔsommienunodaaɛtɔsodunwɔtweno,asase noyee

31Nadaaɛtɔsoaduonunsonno,obueeadakano,na ɔsomaammoaneanantwinennomaanennomaaaɛkeka nehofiriimu

TI6.NKYERƐKYERƐMU

1Nabosomeaɛtɔsommiɛnsanobosomefoforɔno,ɔfirii adakanomukɔsiiafɔrebukyiawɔsaabepɔnoso.

2Naɔpatamaaasaase,naɔfaaabirekyibanaɔnamne mogyasompatamaaasasesoafobuonyinaara;ɛfirisɛna wɔasɛebiribiaraaɛwɔso,gyewɔnawɔneNoawɔadaka nomu

3Naɔdenesradeɛguuafɔrebukyianoso,naɔfaanantwie neabirekyinenguannempaboanenkyeneneaborɔnoma neaborɔnomamma,naɔdeɔhyeɛafɔdeɛguuafɔrebukyia noso,naɔhwieeafɔdeɛawɔdengoafraguuso,naɔde bobesaneaduhuampetepeteebiribiaraso,naɔmaaano dɛdɛsɔre,wogyetomwɔAwuradeanim

4NaEwuradzeteehuadɛdɛno,naƆnyenoyɛɛapamdɛ nsuyiribiarammraaɔbɛsɛeasaaseno;sɛasasesoaba-bere neotwaberennanyinaararennyaeda;ɛnsɛsɛawɔwne ɔhyew,neawɔwbereneawɔwbere,neawianeanadwo sesawɔnnhyehyɛe,nasaaaransonaennyaedaa

5‘Namo,monnyinnamonnɔɔsowɔasaaseso,na monnɔɔsowɔso,namonnyɛnhyirawɔso.Wosuronewo suromɛkanyanbiribiaraaɛwɔasasesoneɛpomu

6Nahwɛ,medemmoanyinaaraamamo,nenneɛmaa wɔwɔntabannyinaara,nebiribiaraaɛkekaasaaseso,ne mpataaaɛwɔnsuomu,nenneɛmanyinaarasɛaduane;sɛ nhabanmomonono,medenneɛmanyinaaamamosɛ munni.

7Nahonam,nenkwanemogyanodeɛ,monnni;ɛfirisɛ ɔhonamnyinaankwawɔmogyamu,nawɔanhwehwɛmo mogyaaɛfirimonkwamu.Onipabiaransam,(aboa)biara nsamnamɛhwehwɛonipamogya

8Obiaraaɔnamonipasohwieonipamogyaguino, wɔbɛhwienemogyaagu,ɛfirisɛOnyankopɔnsubansona Ɔyɛɛonipa

9Namonso,mondɔɔso,namonnɔɔsowɔasaseso’

10NaNoanenemmanokaantamsɛwɔrennimogyabiara aɛwɔɔhonambiaramu,naɔyɛɛapamwɔAwurade Nyankopɔnanimdaawɔasasesoawoɔntoatoasoɔnyinaa muwɔbosomeyimu.

11YeintinaɔkakyerɛɛwosɛwoneIsraelfoɔyɛapamwɔ bosomeyimuwɔbepɔnosodentam,nawopetemogya aguwɔnsoɛnamapamnomunsɛmnyinaaranti,a Awuradenewɔnyɛedaa

12Nawɔatwerɛsaaadansedieyiafamohosɛɛsɛsɛmodi sodaa,sɛdeɛɛbɛyɛamonniaboaanaannomaaanaa anantwimogyabiaradabiarawɔasasesonnanyinaamu, naonipaaɔdiaboaanaaanantwianaannomaamogyawɔ asasesonnanyinaamuno,wɔbɛtuɔnen’asefoɔafiri asaasenoso

13NahyɛIsraelfoɔsɛwɔnnimogya,nawɔndinnewɔn asefoɔbɛdaAwuradeyɛnNyankopɔnanimdaa 14Nammarayideɛ,nnaanohyetoɔnnimu,ɛfirisɛɛwɔhɔ daa.Wɔbɛdisowɔwɔnawoɔntoatoasoɔnyinaamu,sɛdeɛ ɛbɛyɛawɔbɛkɔsodemogyasrɛmoamamoafɔrebukyia noanim;dabiaranaanɔpaneanwummerɛberɛno wɔbɛhwehwɛbɔnefafiriwɔwoananmudaawɔAwurade animamawɔadisonawɔantutuwɔnntini

15NaƆmaaNoanenemmanonsɛnkyerɛnneɛsɛnsuyiri rennsiasasesobio.

16ƆdeNetaduasiimununkumnomusɛdaaapamnoho sɛnkyerɛnnesɛnsuyiribiarammaasaasesobiomfansɛe noasaasesonnanyinaara.

17Yeintinawɔahyɛnawɔatwerɛwɔɔsoroaboponnoso sɛwɔnhyɛadapɛnafahyɛwɔbosomeyimupɛnkoroafe biara,nawɔnyɛapamnofoforɔafebiara.

18Nawodiisaaafahyɛyinyinaawɔsorofiriiadebɔdano kɔsiiNoannaso-ahosɛpɛwaduonunsianemfeɛadapɛn nnum[1309-1659AM]:naNoanenemmanodiiafahyɛ asonnemfeɛnnawɔtwebaako,kɔsiiNoawuodano,na ɛfiriNoawuodanonemmanowui(ɛno)kɔsii,Abraham nnanomunawodimogya

19NansoAbrahamdiiso,naIsakneYakobnenemmadii sodekɔsiiwonnamu,nawonnamuno,Israelfoɔwerɛ firiikɔsiisɛmodiiafahyɛfoforɔwɔbepɔyiso

20NahyɛIsraelfoɔsɛwɔnnisaaafahyɛyiwɔwɔnawoɔ ntoatoasoɔnyinaamumfanyɛahyɛdeɛmmawɔn:afeno mudakorowɔbosomeyimunawɔbɛdiafahyɛno

21Naɛyɛnnawɔtweafahyɛneabaaedikanafahyɛ:saa afahyɛyiyɛmmɔhoabiennaɛyɛmmɔhoabien.

22Namakyerɛwwɔmmaraaedikannwomanomu,deɛ makyerɛwamawonomu,sɛdinoneberɛmu,dakorowɔ afenomu,namakyerɛkyerɛmukyerɛɛwon’afɔrebɔa Israelfoɔbɛkaenawɔadihoafahyɛwɔwɔnawoɔ ntoatoasoɔnyinaamuwɔbosomeyimu,dabaakowɔafe biaramu.

23Nabosomeaɛdikannobosomefoforɔ,nebosomeaɛtɔ sonnannobosomefoforɔ,nebosomeaɛtɔsonsonno bosomefoforɔ,nebosomeaɛtɔsodunobosomefoforɔ, nkaeɛnna,nemmerɛnnawɔafenomunkyekyɛmunnan muWɔatwerɛyeinomnawɔhyɛɛnosɛadanseɛdaa

24NaNoahyehyɛɛwɔnmaanehosɛapontoɔmaaawoɔ ntoatoasoɔdaa,entiɛnamsoabɛyɛnkaeɛamano

25Nabosomeaɛdikannobosomefoforɔno,wɔtoonsa frɛɛnosɛɔnyɛadakammaneho,nasaa(da)no,asaseno yewoeɛnaɔbuee(adakano)naɔhunuuasase

26Nabosomeaɛtɔsonnannobosomefoforɔno,wɔtoo bunaemudɔaɛwɔaseɛnoano.Nabosomeaɛtɔsonson nobosomefoforɔno,asasesobunanonyinaabuee,na nsuonohyɛɛaseɛsianekɔɔmu

27Nabosomeaɛtɔsodunobosomefoforɔno,wɔhunuu mmepɔnoatifi,naNoaanigyei

28Nayeintiɔhyehyɛɛwɔnmaanehosɛapontoɔawɔde bɛkaedaa,nasaanawɔhyehyɛwɔn.

29Nawɔdeguuɔsoroaboponnoso,nawɔnmubiarawɔ adapɛndumiɛnsa;fiwɔnhowɔnhoso(twam)wɔnnkaeɛ, fideɛɛdikankɔsideɛɛtɔsommienu,nedeɛɛtɔso mmienukɔsideɛɛtɔsommiɛnsa,nedeɛɛtɔsommiɛnsa kɔsideɛɛtɔsonnan

30Naahyɛdeɛnonnanyinaabɛyɛnnawɔtweaduonum mmienu,na(yeinombɛma)afenonyinaaawieEnti wɔkyerɛwnonawɔhyehyɛnowɔɔsoroaboponnoso

31Naanibiannasoɔbiarannihɔ(ahyɛdeɛyi)afebaako anaaafebiara

32NahyɛIsraelfoɔsɛwɔnnimfeɛnosɛdeɛakontabuoyi teɛ-nnaahasaaduosiannan,na(yeinom)bɛyɛafeaɛdimu, nawɔrenhawneberɛmfinennanen’afahyɛmu;ɛfirisɛ biribiarabɛguwɔnmusɛdeɛwɔnadansedieteɛ,na wɔrennyadabiaranawɔrenhawapontoɔbiara

33Nansosɛwɔbuwɔnanigusonawɔanniwɔnsosɛdeɛ N’ahyɛdeɛteɛa,ɛnneɛwɔbɛhawwɔnmmerɛnyinaarana wɔatumfeɛnoafirisaa(nhyehyɛeɛ)yimu,[nawɔbɛhaw mmerɛnonawɔatumfeɛno]nawɔabuwɔnaniaguwɔn ayɛyɛdeɛso.

34NaIsraelfoɔnyinaawerɛbɛfirinawɔrenhunumfeɛno kwan,nawɔnwerɛbɛfiriasramfoforɔ,nemmerɛne homedanawɔadimfomsoɔsɛdeɛɛteɛwɔmfeɛnonyinaa mu

35Ɛfirisɛmenimnaɛfiriseeseirebɛkaakyerɛwo,naɛnyɛ m’ankasam’adwene;ɛfirisɛnwoma(atosɛm)awɔatwerɛ wɔm’anim,neɔsoroaboponsonawɔahyɛnnankyekyɛmu, nawɔnwerɛamfiriapamafahyɛnonawɔnantesɛdeɛ Amanamanmufoɔafahyɛteɛwɔwɔnmfomsoɔnewɔn nimdeɛakyi

36Efisɛebinombiwɔhɔaakyinnyebiarannihosɛ wɔbɛhwɛɔsramno-sɛnea(ɛhaw)mmerenaɛbaafebiara munnaduntɛmdodo

37Yeintimfeɛbɛbawɔnsoawɔbɛhaw(nhyehyɛeɛ),na wɔdeakyiwadeɛ(da)ayɛadansedieda,nadaaɛhontew ayɛafahyɛda,nawɔdennanonyinaaafrafra,kronkronne deɛɛhontew,nadaaɛhontewnekronkron;ɛfirisɛwɔbɛdi mfomsoɔwɔasramnehomedaneafahyɛneahosɛpɛ afahyɛho

38Yeintinamehyɛwonamediwoadanseɛsɛdiwɔn adanseɛ;ɛfirisɛwowuoakyinowommabɛhaw(wɔn), amawɔanyɛafenonnaahasaaduosiannannkoara,nayei ntiwɔbɛdimfomsoɔwɔbosomefoforɔnemmerɛne homedaneafahyɛho,nawɔbɛdimogyaahodoɔnyinaane namahodoɔnyinaa

TI7.NKYEKYƐMU

1Nadapɛnaɛtɔsonsonmuwɔafeaɛdikan[1317AM] mu,wɔsaaahosɛpɛwafahyɛyimuno,Noaduaabobewɔ bepɔaadakanodasonoso,nawɔtoodinLubar,Ararat Mmepɔnomubaako,nawɔsowabaafeaɛtɔsonnan, [1320AM]naɔwɛnwɔnaba,naɔboaboaaanoafeyimu wɔbosomeaɛtɔsonsonnomu

2Naɔyɛɛbobesafiriimudeguuanwennemu,naɔdesiee kɔsiiafeaɛtɔsonnum,[1321AM]kɔsiidaaɛdikan, bosomeaɛdikannobosomefoforɔ

3Naɔdeanigyeɛdiisaaafahyɛyidano,naɔbɔɔɔhyeɛ afɔdeɛmaaAwurade,nantwiebabaakoneodwennini baako,nenguannsonawɔnmubiaraadiafebaakone abirekyiba,sɛdeɛɛbɛyɛaɔbɛpataamaɔnenemma.

4Naodiikansiesieeabirekyibano,naɔdenemogyanobi guunamaɛwɔafɔrebukyiaaɔyɛeɛnoso,naɔdesradeɛ nyinaaguuafɔrebukyiaaɔbɔɔɔhyeɛafɔdeɛnoso,nantwie neodwennininenguanno,naɔdewɔnnamnyinaaguu afɔrebukyianoso

5Naɔdewɔnafɔrebɔdeɛawɔdengoafranyinaaguuso,na ɛnoakyino,ɔdensãpetepeteeogyaanawadikanayɛwɔ afɔrebukyianosonoso,naɔdeaduhuamguuafɔrebukyia nosonaɔmaahuadɛdɛbiforooaɛsɔAwuradene Nyankopɔnani

6Nan’anigyeinaɔnomsaabobesayibi,ɔnenemmade anigyeɛ

7Naɛyɛanwummere,naɔkɔɔnentomadanmu,naɔbowee no,ɔdaanehodaeɛ,naɔdaeɛno,nanentomadanmuna wɔankataneho

8NaHamhunuun’agyaNoasɛɔdaadagyaw,naɔfiriiadi kɔkakyerɛɛnenuanommmienuawɔwɔabɔnten.

9NaSemfaan’atadeɛnaɔsɔreeɛ,ɔneYafet,nawɔde atadeɛnoguuwɔnmmatisonawɔsankɔɔwɔnakyikɔkata wɔnagyaaniwuoso,nawɔnanimkɔakyi.

10NaNoanyanefiriinennamunaɔhunuudeɛneba kumaaayɛnonyinaa,naɔdomeenebanokaasɛ:‘Nnome nkaKanaan;ɔbɛyɛakoaamanenuanom.’

11NaɔhyiraaSem,naɔkaasɛ:‘NhyirankaAwuradeSem Nyankopɔn,naKanaanbɛyɛn’akoa

12OnyankopɔnbɛtrɛwYafetmu,naOnyankopɔnatena Semtenabea,naKanaanayɛn’akoa’

13NaHamhunuusɛn’agyaadomenebakumaa,nan’ani nnyehosɛwadomenebanonaɔnen’agyantamtetewee, ɔnenemmaawɔkaneho,KusneMisraimnePutne Kanaan.

14Naɔkyekyereekuromaanehonaɔdeneyere Neelatama’ukdintoonedin

15NaYafethunuuno,nan’aniberenenuano,naɔnonso siikuromaaneho,naɔdeneyere‘Adatanese’dintooso

16NaSemnen’agyaNoatenaa,naɔkyekyereekurobia ɛbɛnn’agyawɔbepɔnoso,naɔnonsodeneyere Sedeqetelebabdintoonedin

17NahwɛnkurommiɛnsayibɛnBepɔLubar; Sedeqetelebabaɛhwɛbepɔwnoanimwɔn’apueifam;na Naeltama’ukwɔanafoɔfam;'Adatan'eseskɔatɔeɛfam

18NaSemmmayeinomne:Elam,Asur,neArpaksadwɔwoosaa(ɔba)yimfeɛmmienuwɔnsuyirinoakyi-ne LudneAram

19Yafetmma:Gomer,Magog,MadaineYawan,Tubal, MesekneTiras:YeinomneNoamma.

20Naahosɛpɛwafeaɛtɔsoaduonunwɔtwe[1324-1372 AM]no,Noahyɛɛaseɛhyɛɛnemmammarima mmammarimanoahyɛdeɛnemmaransɛm,neatemmuoa ɔnimnyinaara,naɔtuunemmammarimafosɛwɔnni teneneeso,nawɔnkatawɔnhonamaniwuoso,nawɔnhyira wɔnBɔfoɔ,nawɔnhyɛagyaneɛnani,nawɔnnɔwɔn yɔnko,namommɔwɔnkrahobanfiriaguamammɔneefĩ neamumuyɛnyinaaho

21Nasaanneɛmammiɛnsayintinansuyiribaaasaseso,a ɛneaguamammɔanaAwɛmfoɔnotiaawɔnahyɛdeɛ mmaranobɔɔaguaman,nawɔwareennipammammaa,na wɔwareewɔnhonyinaayerenom,nawɔyɛɛefĩmfitiaseɛ.

22NawɔwoommabarimaNaphidim,nawɔnnyinaansɛ, nawɔmeneewɔnhowɔnho,naAbrannokunkumNaphil, naNaphilkunkumEljo,neEljoadesammanewɔnhowɔn ho

23Naobiaratɔnnehodeyɛɛamumuyɛnaɔhwieemogya bebreegui,naamumuyɛhyɛɛasasesoma

24Nayeiakyino,wɔyɛɛbɔnetiaammoanennomaane wɔnawɔkekawɔnhonawɔnamasasesonyinaa,na mogyabebreehwieguiguuasaseso,nannipaadwenene wɔnakɔnnɔbiarasusuwahuhudenebɔnehodaa

25NaAwuradesɛeebiribiarafiriiasaaseso;ɛnamwɔn nnwumamuemumuyɛnti,naɛnammogyaawɔhwiegui wɔasaasemfimfinintiƆsɛeebiribiara

26‘Naakayɛn,menemo,memma,nebiribiaraawɔne yɛnhyɛneeadakanomu,nahwɛmahumonnwumawɔ m’animsɛmonnantewtreneemu:ɛfirisɛɔsɛeɛkwannoso namoahyɛaseɛnante,namoatetemohomoho,namoani

beremohomohomoho,na(ɛnonaɛba)sɛmonenenua nhyia.

27Ɛfirisɛmehunu,nahwɛahonhommɔnenoahyɛaseɛ (wɔn)nnaadaaatiamonemommanaafeimesurowɔmo ananmu,sɛmewuoakyinomobɛhwiennipamogyaagu asaaseso,namonso,wɔbɛsɛemoafiriasaseani

28Naobiaraaɔhwieonipamogyaguinaɔdiɔhonambiara mogyano,wɔbɛsɛenenyinaaafiriasaseso.

29Naobiarannihɔaɔbɛdimogya,anaaɔbɛhwieonipa mogyaaguasaseso,Nawɔrenkammaanaaasefoɔbiaraa ɔteɔsoroase;NawɔbɛkɔAsaman,Nawɔbɛsianakɔafobuo mu,Nawɔdeowuoaɛyɛhubɛyiwɔnnyinaaafiribunsum mu.

30Wɔrenhunumogyabiarawɔmosowɔmogyanyinaara munaɛbɛbannaamoakummmoaanaaanantwianaa biribiaraaɛtuwɔasaasesononyinaara,namoyɛadwuma pamamokradenamdeɛwɔahwieaguasaasesoa mobɛkataso

31Namomnyɛsɛdeɛɔdemogyabedi,nammommonhwɛ mohoyienaobiaraannimogyawɔmoanim:katamogya noso,ɛfirisɛseinawɔahyɛmesɛmenehonamnyinaanni adanseɛnkyerɛmonemomma.

32Nammawɔnnweɔkranonehonam,nawɔanhwehwɛ womogyaaɛyɛwonkwanowɔhonambiaraaɛhwie(no) asasesononsam.

33Ɛfirisɛasaasenohorentemfirimogyaawɔahwieagu sonoho;ɛfirisɛ(nkutoo)ɛnamdeɛɔhwieguinomogyaso nawɔbɛtewasasenohowɔn’awoɔntoatoasoɔnyinaara mu

34Naafei,memma,montie:monnyɛatemmuonetenenee maebiamoduaateneneemuwɔasaasenyinaaraaniso,na moanimuonyamamasowɔmeNyankopɔnanim,aɔgyee mefiriinsuyiriɛnsuonomu

35Nahwɛ,mobɛkɔakɔkyekyerenkuroamamoho,na moduaafifideɛaɛwɔasaasesonyinaarawɔmu,nedeɛ ɛkyɛnsononnuaaɛsowabanyinaara

36Mfemmiɛnsanawɔremmoaboabiribiaraawodinoaba ano,naafeaɛtɔsonnanno,wɔbɛbun’abakronkron[na wɔdeabaaɛdikannobɛbɔafɔre],nawɔsɔƆsorosoroni Nyankopɔnaɔbɔɔɔsoroneasasenenneɛmanyinaaani. Mommawɔmfansãnengo(sɛ)abaaedikannommɔho piiwɔAwuradeafɔremukanoso,neaogyeno,naneaaka nomaAwuradefienkoanniafɔremukaaogye(no)no anim

37Naafeaɛtɔsonnumnomuno,monyɛgyaenosɛdeɛ ɛbɛyɛamobɛgyaenoteneneeneteneneemu,namobɛyɛ ateneneefoɔ,nadeɛmoduanonyinaarabɛdiyie

38NasaanamoagyaagyaHenokhyɛɛnebaMetusala,ne nebaLamek,naLamekhyɛɛmenneɛmaan’agyanom hyɛɛnonyinaa

39Namɛmamommaranso,memma,sɛdeɛHenokhyɛɛ nebanowɔahosɛpɛwafahyɛaɛdikannomuno:berɛa ɔdasoteaseɛ,deɛɛtɔsonsonwɔn’awoɔntoatoasoɔmuno, ɔhyɛɛnebanenebammammarimanaɔdiiadanseɛkɔsii newuoda’

TI8.NKYERƐKYERƐMU

1Ahosɛpɛwafahyɛaɛtosoaduonunkronmu,wɔdapɛna edikannomu,[1373AM]nemfiaseno,Arpaksadwaree ɔyerenanedindeRasu’eja,Susanbabea,Elambabea,na

ɔwooɔbabarimamaanoafeaɛtosoabiɛsamuwɔdapɛnyi mu,[1375AM]naɔtoonedinKainam.

2Naɔbanonyinii,nan’agyakyerɛkyerɛɛnoakyerɛw,na ɔkɔhwehwɛɛbaabiaɔbɛfakuroamaneho.

3Naɔhunuunkyerɛweebiakane(awoɔntoatoasoɔ) adwenewɔɔbotannoso,naɔkenkandeɛɛwɔso,na ɔtwerɛɛeɛnaɔyɛɛbɔneɛnamso;ɛfirisɛnaAwɛmfoɔno nkyerɛkyerɛawɔtaahwɛowianebosomenensorommaho nkɔnsɔnkɔnsɔnwɔɔsoronsɛnkyerɛnneɛnyinaamusɛdeɛ ɛnenohyianowɔmu

4Naɔtwerɛɛnonawankahweemfaho;ɛfirisɛnaɔsurosɛ ɔbɛkahoasɛmakyerɛNoaanyɛsaantineboafuwno

5Naafeaɛtɔsoaduasamu,[1429AM]dapɛnaɛtɔso mmienu,afeaɛdikanmuno,ɔwareeɔyere,nanedinde Melka,Madai,Yafetbabarima,naafeaɛtɔsonnan[1432 AM]muno,ɔwooɔbabarima,naɔtoonodinSela,naɔwoo ɔbabarima,naɔwooɔbabarimaɛfirisɛɔkaasɛ:‘Ampaara nawɔasomame’

6[Naafeaɛtɔsonnanmunawɔwoono],naSelanyiniina ɔwareeɔyere,nanedindeMu’ak,Kesed,n’agya nuabarimababea,wɔAhosɛpɛwafahyɛaɛtɔsoaduasane aduasamu,wɔdapɛnaɛtɔsonnummu,afeaɛdikan [1499AM]mu

7Naɔwooɔbabarimamaanowɔn’afeaɛtɔsonnum [1503AM]mu,naɔtoonodinEber,naɔwareeɔyere,na nedinde‘Azûrâd,Nebrodbabaa,wɔahosɛpɛwafeaɛtɔso aduasammienumu,wɔnnawɔtweaɛtɔsonsonmu,wɔ n’afeaɛtɔsommiɛnsamu.[Anɔpa1564].

8Naafeaɛtɔsonsia[1567AM]muno,ɔwooɔbabarima maano,naɔtoonodinPeleg;ɛfirisɛnnaawɔwoonono muno,Noammahyɛɛaseɛkyekyɛɛasasenomu,yeintina ɔtoonodinPeleg

9Nawɔkyekyɛɛ(no)muwɔkokoam,nawɔkakyerɛɛNoa 10Naɛbaasɛahosɛpɛwafahyɛaɛtɔsoaduasammiɛnsa [1569AM]mfitiaseɛno,wɔkyekyɛɛasasenomummiɛnsa, ɛfirisɛSemneHamneYafet,sɛdeɛwɔnmubiara agyapadeɛteɛ,wɔafeaɛdikanwɔdapɛnaɛdikannomu, berɛayɛnmubaakoawɔsomaayɛnnokawɔnho 11Naɔfrɛɛnemmammarima,nawɔtweeneho,wɔnewɔn mma,naɔkyekyɛɛasasenomuyɛɛnontonto,ananemma baasanobɛfano,nawɔteneewɔnnsa,nawɔfaankyerɛwee nofiriiwɔnagyaNoakokom

12NaasaasenomfimfinibaeɛsɛSemkyɛdeɛaɔbɛfasɛ agyapadeɛamaɔnonenemmammarimaawoɔntoatoasoɔa ɛbɛtenahɔdaa,firiRafammepɔnomfimfini,firinsuono anofiriasubɔntenTina,nanekyɛfakɔatɔeɛfamfa asubɔntenyimfimfini,naɛtrɛkɔsisɛɛbɛdurunsuoabun mu,aasubɔntenyifirimukɔhwienensuoguɛpoMe’at mu,naasuoyisenkɔɛpokɛseɛnomuNadeɛɛwɔatifi famnyinaayɛYafetdea,nadeɛɛwɔanafoɔfamnyinaayɛ Semdea

13NaɛtrɛwkɔsisɛɛbɛduruKaraso:yeiwɔtɛkrɛmaaɛhwɛ anafoɔfamnokokom

14Nanekyɛfatrɛwfapokɛsenoho,naɛtrɛwtẽẽkosisɛ ebedutɛkrɛmaaɛhwɛanafofamnoatɔefam,efisɛwɔato poyidinMisraimPonotɛkrɛma

15Naɛdanefihakɔanafoɔfamkɔɛpokɛseɛnoanowɔ (ne)nsuoano,naɛtrɛkɔatɔeɛfamkɔ‘Afra,naɛtrɛkɔsisɛ ɛbɛduruasubɔntenGihonnsuoho,neGihonnsuono anafoɔfam,kɔasubɔntenyiano.

16Naɛtrɛwkɔapueifam,kɔsisɛɛbɛduruEdenTurono mu,wɔn’anafoɔfam,[anafoɔfam]naɛfiriEdenasaseno nyinaaneapueeɛfamnyinaaapueeɛ,ɛdanekɔapueeɛna ɛkɔkɔsisɛɛbɛdurubepɔawɔfrɛnoRafanoapueeɛfam, naɛsianekɔasubɔntenTinaanompoano.

17SaakyɛfayinamntontosofiriimumaaSemnene mma,sɛwɔnnsabɛkadaadeakɔsin’awoɔntoatoasoɔso daa.

18NaNoaanigyeisɛsaakyɛfayifiriiadimaaSemnene mmammarima,naɔkaeedeɛɔden’anokaeɛwɔnkɔmhyɛ munyinaara;ɛfirisɛnawakasɛ:'NhyirankaAwurade SemNyankopɔnNaAwuradentenaSemtenabea' 19NaɔnimsɛEdenTuronoyɛkronkronbeakronkron,ne Awuradetenabea,neBepɔSinaiaɛyɛsarenomfimfini,ne BepɔSion-asaasenomfimfini:wɔbɔɔsaammiɛnsayisɛ kronkronbeaaɛhwɛwɔnhowɔnho.

20NaɔhyiraaanyameNyankopɔnaɔdeAwuradeasɛm ahyɛn’anom,neAwuradedaadaa

21NaɔnimsɛnhyirakyɛfanenhyirabiabaSemnene mmammarimanosoakɔsiawoɔntoatoasoɔnosodaaEdenasasenyinaaranePoKɔkɔɔnoasasenyinaara,ne apueeɛneIndiaasasenyinaara,nePoKɔkɔɔnonene mmepɔso,neBasanasaasenyinaara,neLebanonasaase nyinaaraneKafturnsupɔso,neSanirmmepɔnyinaara ‘Amana,neAsurmmepɔaɛwɔatififam,neElam,Asur, neBabelasasenyinaa,neSusanneMaedai,neArarat mmepɔnyinaa,neɛponoagyamantamnonyinaa,aɛwɔ Asurmmepɔnoakyikɔatififam,asaseanhyiranaɛtrɛ,na deɛɛwɔmunyinaayeyie

22NaHamfiriinkyɛmuaɛtɔsommienunobaeɛ,wɔ GihonakyikɔanafoɔfamwɔTurononifaso,naɛtrɛkɔ anafoɔfamnaɛtrɛkɔogyammepɔnyinaaso,naɛtrɛkɔ atɔeɛfamkɔduru‘Atelɛponohonaɛtrɛkɔatɔeɛfamkɔsi sɛɛbɛduruMa’ukɛpo-a(ɛpo)abiribiaraaɛnsɛeenosian kɔmu

23NaɛkɔatififamkɔGadirhyeɛso,naɛkɔponompoano kɔɛpokɛseɛnonsuomukɔsisɛɛbɛbɛnasubɔntenGihon, naɛfaasubɔntenGihonhokɔsisɛɛbɛduruEdenTurono nifaso

24NayeineasaaseaɛfiriiadimaaHamsɛkyɛfaanaɛsɛ sɛɔtenadaamaɔnonenemmammarimakɔsiwɔnawoɔ ntoatoasoɔsodaa

25NaYafetfiriiadiwɔasubɔntenTinaagyankyɛmuaɛtɔ sommiɛnsawɔnensuoaɛfiriadinoatififam,naɛtrɛkɔ atififamapueɛkɔsiGogmantamnyinaara,nen’apueeɛ asasenyinaara.

26Naɛtrɛwkɔatififamkɔatififam,naɛtrɛwkɔQelt mmepɔwsokɔatififam,naɛkɔMa’ukponoho,naɛkɔ Gadirapueifamkoduponomunsunomantamnomu

27NaɛtrɛwkɔsisɛɛbɛbɛnFaraatɔeɛfamnaɛsankɔ ‘Aferag,naɛtrɛkɔapueeɛkɔMe’atɛpomunsuo

28NaɛtrɛwkɔasubɔntenTinamantammuwɔatififam apueikɔsisɛɛbɛbɛnnensuohyeɛaɛkɔbepɔRafanoso, naɛdanenehokɔatififam

29YeineasaaseaɛbaaYafetnenemmammarimasɛ n’agyapadeɛmukyɛfaaɔbɛnyaamaɔnonene mmammarima,amawɔnawoɔntoatoasoɔdaa;nsupɔw akɛseanum,neasasekɛsebiwɔatififam

30Nansoawɔwwɔhɔ,naHamasasesoyɛhyew,naSem asasensonyɛhyewnaawɔw,nammomɛyɛawɔwne ɔhyewawɔadiafra

TI9.NKYERƐKYERƐMU

1NaHamkyekyɛɛnemmanomu,nakyɛfaaɛdikanno firiiadikɔɔKuswɔapueeɛfam,nan’atɔeɛfamkɔɔ Misraim,nan’atɔeɛfammaaPut,nen’atɔeɛfam[ne n’atɔeɛfam]wɔɛponosokɔɔKanaan

2NaSemnsokyekyɛɛnemmammarimamu,nakyɛfaa ɛdikannofiriiadimaaHamnenemmammarima,wɔasuo Tigrisapueeɛkɔsiisɛɛbɛbɛnapueeɛfam,Indiaasase nyinaa,nePoKɔkɔɔnosowɔnempoano,neDedannsuo, neMebrineElammepɔnyinaara,neSusanasasenyinaa nedeɛɛwɔFarnaknkyɛnnyinaakɔsiPoKɔkɔɔneTina asubɔntennoho

3NaAsurnaƆfaaɛtɔsommienunofiriiadi,Asurne NiniweneSinarasasenyinaaneIndiahyeɛso,naɛforona ɛtwaasubɔntennohohyia

4NaArpaksadfiriinkyɛmuaɛtɔsommiɛnsa,Kaldea mantamaɛwɔEufrateapueeɛfamnyinaa,aɛnePoKɔkɔɔ nohyeɛ,nesaresonsuoaɛbɛnɛpotɛkrɛmaaɛhwɛ Misraim,LebanonasasenyinaaneSanirneAmananyinaa kɔsiEufratehyeɛso.

5NaAramdeɛ,ɔfaaɛtɔsonnannofiriiadi,Mesopotamia asaseaɛdaTigrisneEufratentamwɔKaldeefoɔatififam kɔsiAsurmmepɔne‘Araraasasehyeɛso.

6Naɔfaaɛtɔsonnum,Asurmmepɔnenedeanyinaafirii kɔsiisɛɛbɛduruPoKɛseɛnoho,naɛbɛdurunenuaAsur apueeɛfam.

7NaYafetnsokyɛɛn’agyapadeɛasasenomaane mmammarima

8NaɔfaaɛdikannofiriiatififamkɔduruuTinaasubɔnten hokɔɔapueeɛfammaaGomer;naatififamno,atififam afaaɛwɔmunyinaafiriiadimaaMagogkɔsiisɛɛbɛduru Me’atponoho.

9NaMadaifiriiadisɛnekyɛfaaɔbɛnyafirinenuanom mmienunoatɔeɛfamkosiinsupɔnoso,nensupɔno mpoano.

10NaJavannti,nsupɔwbiaranensupɔwaɛdaLudhyeso no,ɔfãaɛtosoanannofiriiadi

11NaTubalfamno,ɔfaaɛtɔsonnumnopueiwɔtɛkrɛma nomfimfiniaɛbɛnLudfãnohyeɛsokɔtɛkrɛmaaɛtɔso mmienunoso,kɔmantamaɛwɔtɛkrɛmaaɛtɔsommienu noakyikɔtɛkrɛmaaɛtɔsommiɛnsanoso.

12NaMeseknaɔfaaɛtɔsonsianofiriiadi,ɔmantama ɛwɔtɛkrɛmaaɛtɔsommiɛnsanoakyinyinaakɔsisɛ ɛbɛbɛnGadirapueeɛ.

13NaTirasfamno,ɔfaaɛtɔsonsonnopuei,nsupɔakɛseɛ nnanaɛwɔɛpomfimfini,aɛkɔHamfam[naKamaturi nsupɔnonamntontosofiriiadimaaArpaksadmmasɛ n’agyapadeɛ]

14NaseinaNoammammarimanokyekyɛɛmumaawɔn mmammarimawɔwɔnagyaNoaanim,naɔdentam kyekyereewɔnnyinaa,dennomeguuobiaraaɔhwehwɛɛ sɛɔbɛgyekyɛfaaɛnamnentontosono

15Nawɔnnyinaakaasɛ,‘Ɛnyɛsaa;saaaranaɛnyɛ'mma wɔnhonewɔnmmabarimadaawɔwɔnawoɔntoatoasoɔ nyinaaramukɔsiatemmuodano,aAwuradeNyankopɔn denkrantɛneogyabɛbuwɔnatɛnwɔwɔnmfomsoɔmu amumuyɛaɛhontewnyinaaranti,awɔdemmaratoneefĩ neaguamammɔnebɔneahyɛasasesoma.

TI10NKYERƐKYERƐMU

1Ahosɛpɛwafahyɛyinnawɔtweaɛtɔsommiɛnsamuno, adaemoneawɔnhontewnofiiasesɛwɔdaadaaNoamma mma,nawɔfomwɔnnawɔsɛeewɔn.

2NaNoammanobaawɔnagyaNoankyɛn,nawɔkaa ahonhommɔneawɔreyeranawɔrebuwɔnanina wɔrekunkumnemmammanohoasɛmkyerɛɛno.

3NaɔbɔɔmpaewɔAwuradeneNyankopɔnanim,naɔkae sɛ:‘ƆhonamnyinaaahonhomNyankopɔnawahume mmɔbɔNawagyemenememmaafirinsuyirinsuomu, NawammamensɛeesɛdeɛWosɛeeɔsɛeɛmmano;Efisɛ W’adomayɛkɛseamame,NaW’adomayɛkɛseamame kra;MaW’adommmamemmaso,Namma ahonhommɔnenniwɔnsoAnyɛsaaawɔbɛsɛewɔnamfi asaseso.

4Nansohyiramenememmammarima,amayɛadɔɔsona yɛadɔɔsonayɛahyɛasaasenoma

5NaWonimsɛdeɛW’Awɛnfoɔ,saaahonhomyiagyanom yɛɛwɔnadeɛwɔmemmerɛmu:nasaaahonhomawɔte aseɛyideɛ,fawɔntoafiasenawɔnkurawɔnafobuobeaeɛ, nammawɔmfaɔsɛeɛmmraw’akoa,meNyankopɔnmma so;ɛfirisɛyeinomyɛatirimɔdenfoɔ,nawɔbɔɔwɔnsɛdeɛ ɛbɛyɛawɔbɛsɛe

6Nammawɔnnniateasefoɔahonhomso;ɛfirisɛWonko aranawobɛtumiadiwɔnsotumiNammawonnyatumi wɔateneneefoɔmmasofiriseeseikɔsidaa’

7NaAwuradeyɛnNyankopɔnhyɛɛyɛnsɛyɛnkyekyere yɛnnyinaa

8Naahonhomnomupanin,Mastêmâ,baabɛkaasɛ: ‘Awurade,Ɔbɔadeɛ,mawɔnmubinomntram’anim,na wɔntiemenne,nawɔnyɛdeɛmɛkaakyerɛwɔnnyinaa; ɛfirisɛsɛwɔannyawɔnmubiammamea,merentumimfa m’apɛdeɛtuminninnipammammarimaso;ɛfirisɛyeinom yɛɔporɔwnekwanawɔyerawɔm’atemmuoanim,ɛfirisɛ nnipammaamumuyɛyɛkɛseɛ’

9NaƆkaasɛ:Mawɔnnkyɛmudumunkyɛn’anim,na nkyɛmunkronnsiannkɔafobuobeaeɛ’

10NayɛnmubaakonaƆhyɛɛsɛyɛnkyerɛkyerɛNoawɔn nnurunyinaara;ɛfirisɛnaƆnimsɛwɔrennantewtenenee mu,nawɔrensiapereperewɔteneneemu

11NayɛyɛɛsɛdeɛNensɛmnyinaarateɛ:yɛkyekyeree abɔnefoɔbɔnenonyinaarawɔafobuobeaeɛnayɛgyaa wɔnmunkyɛmudusɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛbrɛwɔnhoasewɔ Satananimwɔasaaseso

12Nayɛkyerɛkyerɛɛwɔnnyarewannurunyinaamukyerɛɛ Noa,newɔnnnaadaa,sɛdeɛɔbɛtumideasasesonhaban asawɔnyareɛ.

13NaNoakyerɛwnnoɔmanyinaaguunwomamusɛdeɛ yɛkyerɛɛnowɔnnuruahodoɔnyinaahoEntiwosiw ahonhombɔnenokwansɛ(wɔmpira)Noammano 14NaɔdedeɛɔtwerɛɛnonyinaamaanebapaninSem; ɛfirisɛɔdɔnosenenemmammarimanyinaa

15NaNoanen’agyanomkɔdaeɛ,nawɔsieenowɔBepɔ LubarsowɔAraratasaseso

16Ɔwieemfeɛahanuaduonumwɔn’asetenamu, ahosɛpɛwmfeɛdunkronneadapɛnmmienunemfeɛnnum. [1659AM]

17Nan’asetenamuwɔasaasesono,ɔsennnipammagye Henokɛnamteneneeanaɔyɛpɛwɔmunonti.Wɔhyɛɛ Henokdibeasɛadanseɛmmawiaseawoɔntoatoasoɔ,sɛdeɛ

ɛbɛyɛaɔbɛkaawoɔntoatoasoɔsonnwumanyinaaakosi atemmuodano.

18Ahosɛpɛwafahyɛaduasaneabiɛsamu,afeaedikanwɔ dapɛnaɛtosoabiennomuno,Pelegwareeɔyereanedin deLomnaaɔyɛSinaarbabea,naɔwooɔbabarimamaano dapɛnyiafeaɛtosoananmu,naɔtoonedinReu;ɛfirisɛ ɔkaasɛ:‘Hwɛnnipammaabɛyɛabɔnefoɔɛnamatirimpɔw bɔneaɛnesɛwɔbɛsikuroneabantentenamawɔnhowɔ Sinarasaaseso’

19WɔfiriAraratasasesokɔɔapueeɛfamkɔɔSinar;ɛfirisɛ neberɛsonawɔkyekyereekurononeabantentennokaasɛ: Kɔ,mommayɛnfasoforonkɔsoro

20Nawɔhyɛɛaseɛsii,nannawɔtweaɛtɔsonnannomu no,wɔdeogyayɛɛbirikisi,nabirikisinoyɛɛwɔnaboɔ,na dɔteɛawɔdesementiɛbomnoyɛasphaltaɛfiriɛpomu,ne nsuoaɛtuwɔSinarasaaseso.

21Nawɔkyekyereeno:mfeɛaduananmmiɛnsa[16451688AM]nawɔsii;netɛtrɛtɛyɛbirikisi203,nanesorokɔ (birikisi)yɛbiakomunkyemabiɛsamubiako;nesorokɔ yɛbasafa5433nensateaa2,na(ɔfasubiakotrɛwyɛ) anammɔndumiɛnsa(neanammɔnaduasaaakanonso)

22NaAwuradeyɛnNyankopɔnkakyerɛɛyɛnsɛ:Hwɛ, wɔyɛnkurɔfoɔbaako,na(yei)wɔhyɛaseɛyɛ,naafei biribiararennsiewɔnMonkɔ,mommayɛnsiannkɔna yɛmfawɔnkasannyɛbasaa,nawɔantewɔnhowɔnho kasaase,nawɔahwetewɔnkuroneamanmu,naatirimpɔw baakorentrawɔnmubiokɔsiatemmuoda’

23NaAwuradesiane,nayɛnenosiansɛyɛrekɔhwɛkuro noneabantentenannipammaasino

24Naɔmaawɔnkasayɛɛbasaa,nawɔantewɔnhowɔnho kasaasebio,nasaaberɛnowɔgyaeekurononeabantenten nosi

25YeintinawɔfrɛSinarasasenonyinaaBabel,ɛfirisɛ Awurademaannipammakasanyinaayɛɛbasaa,naɛfirihɔ hweteewɔnnkuromu,wɔnmubiarasɛdeɛnekasanene manteɛ

26NaAwuradesomaamframaaanoyɛdenbaa abantentennosonaɔtuunoguuasaseso,nahwɛsɛɛda AsurneBabilonntamwɔSinarasaseso,nawɔtoonedin ‘Tutuo’.

27Dapɛnaɛtɔsonnanwɔafeaɛdikan[1688AM]muwɔ nemfitiaseɛwɔahosɛpɛwaɛtɔsoaduasannannomuno, wɔhweteefiriiSinarasaaseso.

28NaHamnenemmanokɔɔasaseaɔbɛtenasonoso,na onyaasɛnekyɛfawɔanafoɔfamasasenoso

29NaKanaanhunuuLebanonasaseaɛkɔMisraim asubɔntennohosɛɛyɛpapapaa,nawankɔn’agyapadeɛ asaseaɛwɔatɔeɛ(kyerɛsɛ)ɛponoso,naɔtenaaLebanon asaseso,apueeɛneatɔeɛfamfiriYordanhyeɛsoneɛpo hyeɛso

30NaHam,n’agya,nenenuanomKusneMisraimka kyerɛɛnosɛ:‘Woatenaasaseaɛnyɛwodeaso,naamfa ntontoantɔyɛnso:nyɛsaa;ɛfirisɛwoyɛsaaa,wonewo mmabarimabɛhweasewɔasaasenosona(wɔbɛdome) wɔnamatuatewso;ɛfirisɛɛnamatuatewsonamoatenahɔ, naɛnamatuatewsonamommabɛhwease,nawɔbɛtumo afirihɔdaa.

31MonntenaSemtenabea;naSemnenemmanonaɛnam wɔnkyɛfaso

32Wɔadomewo,nawɔbɛdomewoasenNoammanyinaa, ɛnamnnomeayɛdentamkyekyereeyɛnhowɔɔtemmufoɔ kronkronnoanim,neyɛnagyaNoaanim’

33Nansowantiewɔn,naɔnenemmanotenaaLebanon asasesofiriHamatkɔsiiMisraimhyɛnmudebɛsinnɛ.

34NayeintinawɔatosaaasasenodinKanaan

35NaYafetnenemmanokɔɔponosokɔtenaawɔnkyɛfa asasenoso,naMadaihunuuɛpoasasenonaɛnyɛn’ani,na ɔsrɛɛ(kkyɛmu)bifiriiHamneAsurneArpaksad,neyere nuankyɛn,naɔtenaaMediaasaseso,bɛnneyere nuabarimadebɛsiɛnnɛ

36NaɔdewɔnagyaMadaidintoonetenabeanenemma notenabeaMedia.

TI11.NKYERƐKYERƐMU

1NaAhosɛpɛwafahyɛaɛtɔsoaduasannummu,wɔdapɛn aɛtɔsommiɛnsamu,afeaɛdikan[1681AM]muno,Reu wareeɔyere,nanedinde‘Ôrâ,‘Ûr,Kesedbababea,na ɔwooɔbabarimamaano,naɔtoonedinSêrôh,wɔdapɛnyi afeaɛtɔsonsonmuwɔsaaahosɛpɛwafahyɛyimu[1687 AM]

2NaNoammanohyɛɛaseɛkotiaawɔnhowɔnho,wɔfaa nnommumnawɔkummwɔnhowɔnho,nawɔhwieennipa mogyaguuasaseso,nawɔdiimogya,nawɔkyekyeree nkuroaɛyɛden,neafasuo,neabantenten,neankorankoro (hyɛɛaseɛ)sɛwɔmaawɔnhososeneɔmanno,na wɔhyehyɛɛahenniemfitiaseɛ,nawɔkɔkotiannipa,ne ɔmanneɔman,nekurotiaakuro,nawɔnnyinaa(hyɛɛaseɛ) yɛɛbɔne,nawɔnyaakodeɛ,nawɔkyerɛkyerɛɛwɔn mmammarimaɔko,nawɔfiriiaseɛgyeenkuro,nawɔtɔn nkoammarimanemmaa

3NaKesedba‘Ûr,naɔkyekyereeKaldeafoɔkuro‘Ara,na ɔden’ankasadinnen’agyadintooso.Nawɔyɛɛahonia wɔanwenemaawɔnho,nawɔnmubiarasomohonino, ohoniawɔanweneawɔayɛamawɔnhono,nawɔhyɛɛaseɛ yɛɛahoniawɔasennesimulacraaɛhontew,na ahonhommɔneboaanawɔdaadaa(wɔn)mawɔyɛɛ mmaratoneefĩ

4NaɔbapɔmmaMastêmâbɔɔmmɔdensɛɔbɛyɛyeinom nyinaara,naɔsomaaahonhomfoforɔ,wɔnawɔdewɔn ahyɛnensaase,sɛwɔnyɛbɔnenebɔneahodoɔnyinaa,ne mmaratoɔahodoɔnyinaa,sɛwɔnsɛenawɔnsɛe,na wɔnhwiemogyanguasaseso

5YeintinaɔtooSêrôhdinSerug,ɛfirisɛobiaradaneneho yɛɛbɔnenemmaratoahodoɔnyinaa.

6Naonyinii,naɔtenaaUraɛwɔKaldea,aɛbɛnneyere maameagya,naɔsomabosom,naɔwareeɔyerewɔ ahonimdieaɛtɔsoaduasansiamu,wɔnnawɔtweaɛtɔso nnummu,afeaɛdikannomu,[1744AM]nanedinde Melka,Kaberbabaa,n’agyababaanuabarima

7NaɔwoonoNahor,nnawɔtweyiafeaɛdikanmu,na ɔnyiniinaɔtenaaUraɛwɔKaldeafoɔmu,nan’agyakyerɛɛ noKaldeafoɔnhwehwɛmuaɛfaakɔmfoɔneakɔmfoɔho, sɛdeɛɔsoronsɛnkyerɛnneɛteɛ

8Naafeaɛtɔsoaduasansonmuwɔnnawɔtweaɛtɔso nsiamu,afeaɛdikannomu,[1800AM]ɔwaree,nanedin de‘Ijaska,KaldeafoɔNestagbabaa

9NaɔwooTeramaanodapɛnyiafeaɛtɔsonsonmu [1806AM]

10NaɔhenebaMastêmâsomaaakramannennomaasɛ wɔnkɔmeneabaawɔaguwɔasasenosono,sɛneaɛbɛyɛa wɔbɛsɛeasaseno,nawɔafownnipammanoadwumaden Ansanawɔbɛfuntumabanomuno,akɔrenotetew(no)fi asaseani.

11NayeintiɔtoonedinTeraɛfirisɛakramannennomaa brɛɛwɔnasenawɔmeneewɔnaba

12Namfeɛnohyɛɛaseɛyɛɛoboninɛ,ɛnamnnomaanti,na wɔmeneennuanoabanyinaara:ɛyɛmmɔdenbɔkɛseɛnko aranawɔtumigyeeasasesoabanyinaarakakrawɔwɔn mmerɛmu

13Nasaaahosɛpɛwaɛtɔsoaduasankronyimu,wɔdapɛn aɛtɔsommienuwɔafeaɛdikannomuno,[1870AM] Terahwareeɔyere,nanedinde‘Edna,‘Abrambabaa, n’agyanuabeababaaNadapɛnyiafeaɛtɔsonson[1876 AM]munoɔwooɔbabarimamaano,naɔtoonodin Abram,denemaameagyadin; 14efisɛnawawuansananebabeanorenyinsɛnɔbabarima

15Naabofranohyɛɛaseɛteeasaasesomfomsoɔawɔn nyinaayeraeɛwɔahoniawɔasenneefĩakyi,nan’agya kyerɛɛnoakyerɛw,nawadimfeɛmmienu,[1890AM]na ɔtetewnehofiriin’agyaho,sɛdeɛɛbɛyɛaɔnenorensom abosom

16Naɔhyɛɛaseɛbɔɔmpaeɛkyerɛɛnnoɔmanyinaara Bɔfoɔnosɛdeɛɔbɛgyenoafirinnipammamfomsoɔmu, nanekyɛfanoantɔmfomsoɔmuwɔefĩneakyiwadeɛakyi

17Naababerɛduruiɛsɛwɔguabawɔasasenoso,nawɔn nyinaaboomkɔeɛsɛwɔrekɔbɔwɔnabahobanwɔakɔre noho,naAbramnewɔnawɔrekɔnokɔeɛ,naabofranoyɛ abarimaaawadimfeɛdunan

18Naakramanmununkumbibaesɛwɔrebɛmeneabano, naAbramtuummirikakɔhyiaawɔnansanawɔrekɔtena fam,naɔteaamufrɛɛwɔnansanawɔrekɔtenafamsɛ wɔnweabano,naɔkaasɛ:‘Monsifam,monsannkɔbaabi amofiribaeɛno,’nawɔsanwɔnakyi

19Naɔmaaakramanmununkumnosann’akyisaadano mpɛnaduɔson,naakramanawɔwɔasaseaAbramwɔso nonyinaamuno,wɔntenaahɔbaakompo

20Nawɔnawɔkanehowɔasasenosonyinaahunuusɛ ɔreteɛteɛm,naakɔrenyinaasanwɔnakyi,nanedinyɛɛ kɛseɛwɔKaldeafoɔasasenyinaaso

21Naafeyi,wɔnawɔpɛsɛwɔgunonyinaabaanenkyɛn, naɔnewɔnkɔkɔsiisɛeguoberɛnogyaee,nawɔguuwɔn asase,nasaaafenowɔdeaburooaɛdɔɔsobaafienawɔdii nawɔmee

22Nadapɛnaɛtɔsonnum[1891AM]noafeaɛdikanmu no,Abramkyerɛkyerɛɛwɔnawɔyɛnnwinnadeɛma anantwinini,adwumfooawɔdennuayɛ,nawɔyɛɛ anwenneɛbiwɔfam,aɛhwɛafuonoso,sɛdeɛɛbɛyɛa wɔdeabanobɛtoso,naabanofiriihɔhweefamwɔafuo nomukyɛfaso,nawɔdeasieasaasemu,nawɔansurono bioakramanawɔfrɛwɔnravens.

23Nasaakwanyisonowɔyɛɛ(nkukuo)wɔafuono nkorabatanyinaaraso,nawɔguunawɔfumasasenonyina ara,sɛdeɛAbramhyɛɛwɔnno,nawɔansuronnomaanobio TI12.NKYERƐKYERƐMU

1Nadapɛnaɛtɔsonsia,afeaɛtɔsonsonmuno,Abram kakyerɛɛn’agyaTerasɛ,‘Agya! 2Naɔkaasɛ,'Hwɛ,meba,meni'Naɔkaasɛ,

'Mmoanemfasobɛnnayɛwɔfisaaabosomawosomwɔn noho,. Naɛnoanimnawokotow? 3Nahonhombiaranniwɔnmu,. Efisɛwɔyɛmum,nawɔdaadaakoma. Monnsomwɔn: 4MonsomɔsoroNyankopɔn, Neaɔmaosunebosusianguasaseso Naɔyɛbiribiaraaɛwɔasaseso, NaɔnamN’asɛmsoabɔbiribiara, NankwanyinaarafiriN’anim 5Adɛnntinamosomnneɛmaahonhomnnimu? Efisɛwɔyɛ(nnipa)nsaadwuma,. Namosoamommatiso, Namonnimmoabiaramfiwɔnhɔ, Nansowɔyɛaniwukɛsemawɔnawɔyɛno,. Naakomamunnaadaamawɔnawɔsomwɔnno Monnsomwɔn’

6Nan’agyakakyerɛɛnosɛ:Mensomenim,meba,nanso ɛdɛnnamɛyɛnnipaawɔamamasomwɔnanimno?

7Nasɛmekanokorɛkyerɛwɔna,wɔbɛkumme;ɛfirisɛ wɔnkrabatawɔnhosɛwɔbɛsomwɔnnawɔadiwɔnni.

8Meba,yɛkomm,nawɔankumwo’Naɔkaasaansɛmyi kyerɛɛnenuanommmienuno,nawɔnbofuwiinomaɔyɛɛ komm.

9Ahosɛpɛwafeaɛtɔsoaduananmu,dapɛnaɛtɔso mmienu,afeaɛtɔsonsonmuno,[1925AM]Abramwaree ɔyere,nanedindeSarai,n’agyababaa,naɔbɛyɛɛneyere.

10NaHaran,nenua,wareeɔyerewɔdapɛnaɛtɔso mmiɛnsanoafeaɛtɔsommiɛnsamu,[1928AM]naɔwoo ɔbabarimamaanowɔdapɛnyiafeaɛtɔsonsonmu,[1932 AM]naɔtoonedinLot

11NanenuaNahorwareeɔyere

12NaAbramnkwaafeaɛtɔsoaduosiamu,kyerɛsɛ, dapɛnaɛtɔsonnanmu,afeaɛtɔsonnanmuno,[1936 AM]Abramsɔreeanadwo,naɔhyeeabosomfie,naɔhyee deɛɛwɔfienomunyinaaranaobiarannim.

13Nawɔsɔreeanadwonawɔhwehwɛɛsɛwɔbɛgyewɔn anyameafiriogyanomu

14NaHarandeahoperegyeewɔn,nansoogyanotɔɔneso, naogyahyewno,naowuiwɔKaldeafoUrwɔn’agyaTera anim,nawosieenowɔKaldeafoUr

15NaTeranenemmanofiriiKaldeafoɔUrsɛwɔrekɔ LebanonasasesoneKanaanasaseso,naɔtenaaHaran asaseso,naAbramnen’agyaTeratenaaHaranmfeɛ mmienu.

16Nannawɔtweaɛtɔsonsiamu,wɔn’afeaɛtɔsonnum muno,[1951AM]Abramtenaaaseanadwononyinaawɔ bosomeaɛtɔsonsonnobosomefoforɔsohwɛɛnsoromma nofirianwummerɛkɔsianɔpa,sɛdeɛɛbɛyɛaɔbɛhunu sɛdeɛɛbɛyɛafenosuwɔosuoaɛtɔho,naɔnonkoarana ɔtehɔnaɔhwɛɛ.

17Naasɛmbibaan’akomamunaɔkaasɛ:Nsoromma nsɛnkyerɛnneɛnyinaara,nebosomeneowia nsɛnkyerɛnneɛnyinaarawɔAwuradensamDɛnntina mehwehwɛ(wɔn)mu?

18SɛƆpɛa,Ɔmaosutɔ,anɔpaneanwummere; NasɛƆpɛa,Ɔsie, Nanneɛmanyinaawɔnensam’ 19Naɔbɔɔmpaeɛanadwonokaasɛ:

‘MeNyankopɔn,ƆsorosoroniNyankopɔn,Wonkoarane meNyankopɔn,. NaWoneWotumidinamapaw NaWonawobɔɔnneɛmanyinaara,. Nanneɛmaaɛyɛwonsaanoadwumanyinaa. 20Gyemefiahonhommɔneawodinnipakomamu nsusuwiisononsam NammawonnkyerememfiWoho,meNyankopon. NaWodemenem’asefopintinndaa

Sɛneaɛbɛyɛayɛrennyeramfisaabereyinedaa’ 21Naɔkaasɛ,‘MensannkɔUraɛwɔKaldeafoɔa wɔrehwehwɛm’animnamasanabawɔnnkyɛnno,so mɛtenahayi?ƆkwanpaaɛwɔW’animnomaɛyɛyiyewɔ W’akoansamsɛneaɛbɛyɛaɔbɛma(no)namannantew m’akomannaadaamu,OmeNyankopɔn’

22Naɔdekasanempaebɔbaaawieeɛ,nahwɛ,wɔsomaa Awuradeasɛmnofaamesokakyerɛɛnosɛ:‘Sɔrefiriwo kurom,new’abusuafoɔnew’agyafiekɔasaasebia mɛkyerɛwo,namɛmawoayɛɔmankɛseɛnaɛdɔɔso.

23Namɛhyirawo

Namɛmawodinayɛkɛse, Nawɔbɛhyirawowɔasaseso,. NaWomunawɔbɛhyiraasasesommusuanyinaa, Namɛhyirawɔnawɔhyirawono, Nadomewɔnawɔdomewono.

24NamɛyɛOnyankopɔnamawonewobanewobabane w’asefoɔnyinaa,nsuro,ɛfiriseeseikɔsiasasesoawoɔ ntoatoasoɔnyinaamuno,menewoNyankopɔn.’

25NaAwuradeNyankopɔnkaasɛ:‘Buen’anonen’aso, nawatienaɔden’anoakasa,kasaawɔadanoadi’;ɛfirisɛ naagyaennipammanyinaaanomfiridaawɔtutuu(Babel) guino

26Namebueen’anonen’asonen’ano,namenenokasae Hebrikasamuwɔabɔdeɛtɛkrɛmamu.

27Naɔfaan’agyanomnwomano,nawɔatwerɛyeinomwɔ Hebrikasamu,naɔtwerɛɛno,naɔfiriiaseɛsuaeɛ,na memaanodeɛwantumi(nteaseɛ),naɔsuaanowɔosuo bosomensianomu

28Naɛbaasɛnnawɔtweaɛtɔsonsia[1953AM]afeaɛtɔ sonsonmuno,ɔnen’agyakasaenaɔbɔɔnoamanneɛsɛ, ɔbɛfiriHaranakɔKanaanasasesoakɔhwɛnawasanabane nkyɛn

29Nan’agyaTerakakyerɛɛnosɛ;Kɔasomdwoemu:

DaaNyankopɔnnommaw’akwannteɛ

NaAwurade[(ne)woho,na]bɔwohobanfibɔnenyinaa ho,. Namawoadom,mmɔborɔhununeadomwɔwɔna wɔhunuwonoanim.

Nannipammanomubiarannyatumiwɔwososɛɔnyɛwo bɔne; Kɔasomdwoemu

30Nasɛwohunuasaseaɛyɛw’anisɛwobɛtenasoa,ɛnneɛ sɔrenafamekɔwonkyɛnnafaLot,wonuaHaranbasɛ w’ankasawoba

31NawonuaNahornemekɔkɔsisɛwobɛsanaba asomdwoeɛmu,nayɛnewonyinaaabomakɔ’

TI13.NKYERƐKYERƐMU

1NaAbramtuukwanfiriiHaran,naɔfaaneyereSaraine nenuaHaranbaLotkɔɔKanaanasaseso,naɔduruuAsur, naɔkɔɔSekem,naɔtenaaodumaɛkorɔnbiho

2Naɔhunuu,nahwɛ,asasenoyɛfɛyiefiriHamathyɛn mukɔsioduabaaɛkorɔnnoso.

3NaAwuradekakyerɛɛnosɛ:‘Wonew’asefoɔnamede asaseyibɛmawɔn’

4Naɔsiiafɔrebukyiawɔhɔ,naɔbɔɔɔhyeɛafɔdeɛwɔso maaAwuradeaɔyiinehoadikyerɛɛnono

5NaotufiriihɔkɔɔbepɔnosoBetelwɔatɔefamna Aiwɔapueifam,naosiinentomadanwɔhɔ

6Naɔhunuunahwɛ,asaasenotrɛwyienaeye,nabiribiara nyinwɔso-bobeneborɔdɔmanegranateakutu,oakne ilex,neterebinthnengonnua,nekyenedurunecypressne datennua,newuramnnuanyinaara,nansuowɔmmepɔ noso.

7NaɔhyiraaAwuradeaɔdenofiriiUraɛwɔKaldeamu, naɔdenobaaasaseyisono

8Naɛbaasɛafeaɛdikannomu,wɔnnawɔtweaɛtɔso nsonmu,bosomeaɛdikannobosomefoforɔ,1954AM] muno,ɔsiiafɔrebukyiawɔbepɔyiso,naɔbɔɔAwurade dinsɛ:‘Wo,daaNyankopɔn,nemeNyankopɔn.

9Naɔbɔɔɔhyeɛafɔdeɛwɔafɔrebukyianosomaa Awuradesɛɔnenobɛtenanawannyawnonenkwanna nyinaa.

10Naɔtufiriihɔkɔɔanafoɔfam,naɔduruuHebronna wɔsiiHebronsaaberɛno,naɔtenaahɔmfeɛmmienu,na ɔkɔɔ(firihɔ)kɔɔanafoɔasaaseso,wɔBealot,naɔkɔmsii wɔasaasenoso

11NaAbramkɔɔMisraimdapɛnnoafeaɛtɔsommiɛnsa mu,naɔtenaaMisraimmfeɛanumansanawɔreteteneyere.

12SaaberɛnonawɔsiiTanaisaɛwɔMisraim-Hebron akyimfeɛnson

13NabereaFaraokyereeAbramyereSaraino,Awurade deɔhawakɛsehawFaraonenefieesianeAbramyere Sarainti

14NaAbramnyaaanimuonyamkɛseɛɛnamnnwanne anantwienemfurumpɔnneapɔnkɔneyomanenkoane mmaawanedwetɛnesikadodoɔntiNaLotnsonenuaba, naɔyɛɔdefoɔ.

15NaFaraosandeAbramyereSaraimae,naɔsomaano firiiMisraimasaseso,naɔtuukwankɔɔbaabiaɔsiine ntomadanmfitiaseɛno,faakoanaAiwɔapueeɛfam,na Betelwɔatɔeɛfam,naɔhyiraaAwuradeneNyankopɔna ɔsandenobaeɛasomdwoeɛmuno

16Naɛbaasɛwɔahosɛpɛwaɛtɔsoaduananbaakomuwɔ dapɛnaɛdikannoafeaɛtɔsommiɛnsamu,[1963AM]no, ɔsanbaabeayinaɔbɔɔɔhyeɛafɔdeɛwɔso,naɔbɔɔ Awuradedin,naɔkaasɛ:‘Wo,ɔsorosoroniNyankopɔn,ne meNyankopɔndaadaa

17Nadapɛnyiafeaɛtɔsonnan[1964AM]muno,Lot tetewneho,naLottenaaSodom,naSodommmarimano yɛɛnnebɔneyɛfobebree

18Naɛyɛɛnoawerɛhoɔwɔn’akomamusɛnenuabano atetewneho;ɛfirisɛnaonnimma

19AfenomuawɔfaaLotdommumno,Awuradeka kyerɛɛAbram,bereaLotnenoteteweeakyino,dapɛnyi afeaɛtosoananmusɛ:‘Maw’anisofibaabiawoteno, atififamneanafofam,neatɔefamneapueifam

20Naasaseawubehunonyinaamedebɛmawone w’asefodaa,namɛmaw’asefoayɛsɛɛpomuanhwea,sɛ

onipabetumiakanasasesomfutumade,nansowɔrenkan w’asefo.

21Sɔre,nantew(faasasenoso)netentennenetɛtrɛtɛ,na hwɛnenyinaa;ɛfirisɛmedebɛmaw’asefoɔ.’NaAbram kɔɔHebronkɔtenaahɔ.

22NaafeyimunaElamheneKedorlaomerneSinarhene AmrafelneSelasarheneAriokneamanamanheneTergal bae,nawɔkummGomorahene,naSodomhenedwane,na nnipabebreefaaapirakurumuhweeasewɔSidimbonhwa muwɔNkyenePonoho

23NawɔfaaSodomneAdamneSeboimdommum,na wɔfaaAbramnuabaLotnen’agyapadeɛnyinaadommum, nawɔkɔɔDan.

24NaobiawaguannobabɛkakyerɛɛAbramsɛwɔafane nuabanodommumna(Abram)deakodeɛahyɛnefie nkoa...

25ɛnamsɛAbram,nen’asefoɔnti,aduabaaɛdikan nomunkyekyɛmudumubaakomaaAwurade,na Awuradehyɛɛnosɛayɛyɛdeɛdaasɛwɔmfammaasɔfoɔa wɔsomwɔN’animno,amawɔnanyanodaa

26Nasaammarayinnianohyetoɔbiara;ɛfirisɛWahyehyɛ amaawoɔntoatoasoɔdaasɛwɔmfabiribiaramuntotosoɔ dummaAwurade,abanebobesanengoneanantwiene nnwanmu

27NaƆde(no)maaN’asɔfoɔsɛwɔnwenawɔmfaanigyeɛ nnomwɔN’anim

28NaSodomhenebaanenkyɛnbɛkotown’animkaasɛ: ‘YɛnAwuradeAbram,mayɛnakraawoagyewɔnno,na asadenonyɛwodea

29NaAbramkakyerɛɛnosɛ:‘Memamensasokɔ ƆsorosoroniNyankopɔnnonkyɛn,sɛmemfaasaawaso nkɔmpaboahamasomfabiribiaraaɛyɛwodeanawoanka sɛ:MamaAbramayɛɔdefo;gyedeɛmmeranteɛnoadinko ara,nemmarimaawɔnemekɔeɛnokyɛfa-Aner,Eschol, neMamreEyinombegyewɔnkyɛfa’

TI14.NKYERƐKYERƐMU

1Yeinomakyino,dapɛnyiafeaɛtɔsonnanmu,bosomea ɛtɔsommiɛnsanobosomefoforɔno,Awuradeasɛmbaa Abramdaeɛmusɛ:‘Nsuro,Abram;Menewobanbɔfoɔ,na w’akatuabɛyɛkɛseɛdodo’

2Naɔkaasɛ:‘Awurade,Awurade,dɛnnawodebɛmame, sɛmerekɔhaaminniba,naMaseqba,m’afenaabane DammasekElieser:ɔbɛyɛm’adedifoɔ,nawoammameaba biara.

3Naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Oyi(ɔbarima)renyɛw’adedifo,na mmomobiaobefiw’ankasawodwensɔtwaamuaba; ɔbɛyɛw’adedifo’

4NaƆdenobaaamannɔne,naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Hwɛ ɔsoronakannsorommasɛwobɛtumiakana’

5Naɔhwɛɛsoro,naɔhunuunsoromma.Na3kakyereeno se:'Saaaranaw'asefobeye'

6NaɔgyeeAwuradedii,nawɔbuunosɛtreneemaano

7NaƆseenosɛ:‘MeneAwuradeamedewofiriiUraɛwɔ Kaldeafoɔmubaeɛ,sɛmedeKanaanfoɔasasenobɛmawo nawoanyanodaa;namɛyɛOnyankopɔnamawone w’asefoɔawɔbɛdiw’akyi’

8Naɔkaasɛ:‘Awurade,Awurade,adɛnnamɛhunusɛ mɛnya(no)?’

9NaƆseenosɛ:‘Fanantwininiawadimfeɛmmiɛnsa,ne abirekyiawadimfeɛmmiɛnsa,neoguanawadimfeɛ mmiɛnsa,nempɔtorɔaborɔnomaneaborɔnoma’

10Naɔfaayeinomnyinaabosomenomfimfininaɔtenaa MamreduaaɛbɛnHebronnoho.

11Naɔsiiafɔrebukyiawɔhɔ,naɔdeyeinomnyinaabɔɔ afɔdeɛ;naɔhwieewɔnmogyaguuafɔrebukyianoso,na ɔkyekyɛɛwɔnmuwɔmfimfini,naɔdewɔnguuwɔnho wɔnhoso;nansonnomaanokyekyɛɛmu

12Nannomaasianbaaasinasinnoso,naAbrampamwɔn kɔe,nawammannomaanoankawɔn

13Naɛbaasɛowiakɔtɔeɛno,anigyeɛkɛseɛbaaAbramso, nahwɛ!esumkɛsebiaɛyɛhubaaneso,nawɔkakyerɛɛ Abramsɛ:‘Hunoampasɛw’asefobɛyɛɔhɔhowɔasase (kyerɛsɛ)ɛnyɛwɔndeso,nawɔdewɔnbɛkɔnkoasommu, nawɔahawwɔnmfeahannan.

14Naɔmanawɔpɛsɛwɔyɛwɔnnkoanonsomɛbuwɔn atɛn,naɛnoakyinowɔdeahonyadeɛbebreebɛfirihɔaba 15Nawobɛkɔw’agyanomnkyɛnasomdwoeɛmu,na wɔasiewonkwakoraabereɛpamu

16Nansoawoɔntoatoasoɔaɛtɔsonnanmunowɔbɛsan abaha;ɛfirisɛAmorifoɔamumuyɛnnyanyɛɛmã.’

17Naɔnyaneefiriinennamu,naɔsɔree,naowiaakɔtɔ;na ogyaframabiwɔhɔ,nahwɛ!fononoobireyɛwusiw,na ogyagyaframatwaamwɔasinasinnontam.

18Nasaadano,AwuradeneAbramyɛɛapamsɛ:‘Mede asaseyibɛmaw’asefoɔ,ɛfiriMisraimasubɔntennosokɔsi asubɔntenkɛseɛnoso,asubɔntenEufrate,Kenifoɔ, Kenisifoɔ,Kadmonfoɔ,Perisifoɔ,neRefaimfoɔ,Fakorifoɔ neHiwifoɔ,Amorifoɔ,neKanaanfoɔ,neGirgasifoɔ,ne Yebusifono.

19Naɛdanotwaam,naAbramdeasinasinnennomaane wɔnnnuabaafɔrebɔnewɔnanonneɛafɔrebɔdeɛ,naogya nomeneewɔn.

20Nasaadano,yɛneAbramyɛɛapam,sɛdeɛyɛneNoa yɛɛapamwɔbosomeyimuno;naAbramyɛɛafahyɛne afahyɛnofoforomaanehodaa.

21NaAbramanigyei,naɔmaaneyereSaraihuuyeinom nyinaa;naogyediisɛobenyaaba,nansoɔbeanoanwo

22NaSaraituunekunuAbramfo,naɔkakyerɛɛnosɛ: ‘KɔHagar,m’afenaaMisraimnkyɛn,naebiamɛmawoaba 23NaAbramtieeneyereSarainne,naɔkakyerɛɛnosɛ: Yɛsaa.NaSaraifaaMisraimnin’abaawaHagardenomaa nekunuAbramsɛɔnyɛneyere

24Naɔkɔɔnenkyɛn,naɔnyinsɛneenaɔwooɔbabarima maano,naɔtoonodinIsmael,wɔdapɛnyiafeaɛtɔso nnummu[1965AM];nayeineafeaɛtɔsoaduɔwɔtwe nsiawɔAbramasetenamu.

TI15NKYEKYƐMU

1Naafeaɛtɔsonnummuwɔafeaɛtɔsonnanmuwɔsaa ahosɛpɛwafahyɛyimu,[1979AM]wɔbosomeaɛtɔso mmiɛnsamu,wɔbosomenomfimfinino,Abramdii aburooawɔtwanomuabaaɛdikannoafahyɛ 2Naɔbɔɔafɔrebɔdeɛfoforɔwɔafɔrebukyianoso,nnɔbaeɛ aɛdikan,maaAwurade,nantwininineabirekyineoguan wɔafɔrebukyianososɛɔhyeɛafɔdeɛmaaAwurade;wɔn nnuabaafɔrebɔnewɔnanonneafɔrebɔdeno,ɔdeaduhuam bɔɔafɔrewɔafɔremukanoso.

3NaAwuradeyiinehoadikyerɛɛAbram,naɔkakyerɛɛ nosɛ:‘MeneAdeNyinaasoTumfoɔNyankopɔn;penewo hosowɔm’animnayɛpɛ

4NamɛyɛM’apamwɔMenewontam,namɛmawo adɔɔsododo.’

5NaAbramden’animbutubutuwfam,naOnyankopɔnne nokasaekaasɛ

6‘Hwɛm’ahyɛdewɔwonkyɛn,. Nawobɛyɛamanbebreeagya

7SaaaransonawɔremfrɛwodinAbrambio

Nawodinfirisaaberɛyi,daadaa,wɔbɛfrɛwoAbraham Namayɛwoamanbebreeagya

8Namɛmawoayɛkɛsepaa,. Namɛmawoayɛamanaman, Naahenebɛfiriwomuaba

9NamedeM’apambesiMenewontam,new’asefoɔa wɔdiw’akyi,wɔnawoɔntoatoasoɔnyinaaramu,ama apamaɛwɔhɔdaa,sɛdeɛɛbɛyɛamɛyɛOnyankopɔnama wo,new’asefoɔawɔdiw’akyi.

10<Namɛmawonew’asefoɔawɔbɛdiw’akyi>asasea woayɛɔhɔhoɔ,Kanaanasaseno,nawoanyanodaa,na mɛyɛwɔnNyankopɔn.’

11NaAwuradekakyerɛɛAbrahamsɛ:‘Nawodeɛ,di m’apamnoso,wonew’asefoɔawɔdiw’akyi:namonni momummarimabiaratwetia,namontwamohwenetwetia, naɛbɛyɛdaaapamaɛdaMenemontamnoho sɛnkyerɛnne

12Nadaaɛtɔsoawotweno,momfamotwetia,ɔbarima biaraamobɛtenamoawoɔntoatoasoɔmu,deɛwɔawono wɔfieanaaɔhɔhoɔbiaraamodesikatɔɔno,amonyaanoa ɔnyɛw’asefoɔ.

13Deɛwɔawonowofieno,wɔbɛtwawɔntwetia,nawɔna wodesikaatɔwɔnno,wɔbɛtwawɔntwetia,naM’apam bɛtenamohonammuamadaaayɛyɛdeɛ.

14Naɔbarimaaontwaatwetiaawɔantwanotwetiadaa ɛtosoawotweno,wobetwasaaɔkranoafinemanmu, efisɛwabuM’apamso.’

15NaOnyankopɔnkakyerɛɛAbrahamsɛ:‘WoyereSarai de,wɔremfrɛnedinSaraibio,nammomwɔbɛfrɛnoSara

16Namɛhyirano,namɛmawoɔbabarimawɔneso,na mɛhyirano,nawabɛyɛɔman,naamanamanmuahenebefi nemu’

17NaAbrahamden’animbutubutuwfam,nan’anigyei, naɔkaanekomamsɛ:‘Sowɔbɛwoɔbabarimaamanea wadimfeɔha,naSaraawadimfeaduɔkronnoawo?’

18NaAbrahamkakyerɛɛOnyankopɔnsɛ:‘OsɛIsmael bɛtenaasewɔw’anima!

19NaOnyankopɔnkaasɛ:‘Aane,naSaransobɛwo ɔbabarimaamawo,nawobɛtonedinIsak,nameneno bɛhyehyɛM’apam,daaapam,nen’asefoɔawɔbɛdin’akyi

20NaIsmaelnsomatewo,nahwɛ,mɛhyirano,namayɛ nokɛseɛ,namamanoadɔɔso,naɔbɛwommapɔmma dumienu,namɛyɛnoɔmankɛseɛ

21NameneIsakaSarabɛwonoamawonobɛsim’apam wɔnnayimu,afeaedihɔnomu’

22Naɔgyaeenekasa,naOnyankopɔnfiriiAbrahamnkyɛn kɔeɛ.

23NaAbrahamyɛɛsɛdeɛOnyankopɔnkakyerɛɛnono,na ɔfaanebaIsmaelnewɔnawɔwoowɔnwɔnefienyinaa, naɔdenesikatɔɔwɔnnyinaa,mmarimabiarawɔnefie,na ɔtwaawɔnawotwaanamtwetia

24Nadanoara,wɔtwaaAbrahamtwetia,nenefie mmarimanyinaa,<newɔnawɔwoowɔnwɔfiehɔ>,ne wɔnaɔdesikatɔɔwɔnfiriiɔhɔhoɔmmahɔnyinaa,wɔne notwaatwetia.

25Saammarayiyɛawoɔntoatoasoɔnyinaaradeadaa,na twetiatwabiarannihɔwɔnnanomu,nannawɔtwenomu dabaakomponnihɔ;ɛfirisɛɛyɛdaapemayɛyɛdeɛ,a wɔahyɛnawɔatwerɛwɔɔsoroaboponnoso.

26Naobiaraawɔawonoawɔantwanehonamtwetiadaa ɛtɔsoawotweno,ɛnyɛapamaAwuradeneAbrahamyɛeɛ nommadea,nammomɔsɛeɛmmanodea;saaaransona nsɛnkyerɛnnebiaranninesoaɛkyerɛsɛɔyɛAwuradedea, nammom(wɔahyɛsɛ)wɔbɛsɛenonawɔakumnoafiri asaaseso,nawɔatunoafiriasaaseso,ɛfirisɛwabu AwuradeyɛnNyankopɔnapamso

27Ɛfirisɛwɔbɔɔabɔfoɔawɔwɔhɔnyinaaneahoteɛ abɔfoɔnyinaarasaafiridaawɔbɔɔwɔn,nawayɛIsrael kronkronwɔanimabɔfoɔnekronkronabɔfoɔnoanim, amawɔneNoneN’abɔfoɔkronkronnoatena.

28NahyɛIsraelfoɔnamawɔnnisaaapamyi nsɛnkyerɛnneɛsommawɔnawoɔntoatoasoɔsɛdaapem ayɛyɛdeɛ,nawɔrentuwɔnmfiasaasenoso.

29Wɔahyehyɛahyɛdeɛnosɛapam,sɛwɔdisodaawɔ Israelfoɔnyinaamu

30IsmaelnenemmammarimanenenuanomneEsaunti, Awuradeammawɔammɛnno,naɛnyɛsɛwɔyɛAbraham mmantinaɔpawwɔn,ɛfirisɛnaɔnimwɔn,nammom ɔpawIsraelsɛwɔnyɛnenkurɔfoɔ.

31NaƆtewnokronkron,naɔboaboaaanofiriinnipamma nyinaaramu;ɛfirisɛamanbebreenenkurɔfoɔbebreewɔ hɔ,nawɔnnyinaayɛNedea,naɔdeahonhomahyɛne nyinaasosɛwɔmfawɔnnkɔnenkyɛn

32NansoIsraelsono,wannyiɔbɔfoɔanaahonhombiara, ɛfirisɛƆnonkoaranewɔnsodifoɔ,naƆbɛkorawɔnsona wahwehwɛwɔnwɔN’abɔfoɔneNehonhommu,nene tuminyinaansamsɛdeɛɛbɛyɛaɔbɛkorawɔnsonawahyira wɔn,naamawɔayɛNedeanaƆnonsoayɛwɔndeafirisaa berɛyirekɔdaa

33NaafeimebɔwoamanneɛsɛIsraelfoɔrennisaa ahyɛdeɛyiso,nawɔrentwawɔnmmammarimatwetia sɛdeɛmmarayinyinaarateɛ;ɛfirisɛwɔntwetiatwahonam muno,wɔbɛyiwɔnmmatwetiatwayiafirihɔ,nawɔn nyinaa,Beliarmma,bɛgyawɔnmmaawɔantwawɔn momonotosɛdeɛwɔwoowɔnno

34NaYehowaabufuokɛseɛbɛbaIsraelfoɔsoɛfirisɛ wɔagyaaN’apamnawɔatwewɔnhoafiriN’asɛmho,na wɔhyɛabufuonawɔabuabususɛm,dodoɔawɔnnimmara yimunhyehyɛɛso;ɛfirisɛwɔnewɔnakwaaadisɛ Amanamanmufoɔ,sɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛtuwɔnafiriasaseno soNabɔnefafirianaabɔnefafiriremmawɔnbio[sɛnea ɛbɛyɛabɔnefafirinebɔnefafiribɛba]wɔsaadaa mfomsoɔyibɔnenyinaaraho.

TI16.NKYERƐKYERƐMU

1Nabosomeaɛtɔsonnannobosomefoforɔno,yɛyiiyɛn hoadikyerɛɛAbraham,wɔMamreodumnoho,nayɛne nobɔɔnkɔmmɔ,nayɛbɔɔamanneɛkyerɛɛnosɛneyere Sarabɛmanoɔbabarima

2NaSaraserewee,ɛfirisɛɔteesɛyɛneAbrahamkaasaa nsɛmyi,nayɛtuunofo,naehukaano,naɔpoosɛnsɛmno ntinaɔsereweeɛ

3Nayɛkaanebanodinkyerɛɛno,sɛdeɛwɔahyɛnedinna wɔatwerɛwɔɔsoroaboponnoso(kyerɛsɛ)Isak,. 4Na(sɛ)sɛyɛsankɔnenkyɛnwɔbereawɔahyɛmua, ankaobenyinsɛnɔbabarima

5NabosomeyimunaAwuradediin’atemmuosowɔ Sodom,neGomora,neSeboim,neYordanmantamnyina araso,naƆdeogyanesufrehyewwɔn,naɔsɛeewɔnde bɛsiɛnnɛ,mposɛdeɛ[hwɛ]makyerɛwowɔnnnwuma nyinaara,sɛwɔyɛatirimuɔdenfoɔnennebɔneyɛfoɔbebree, nawɔguwɔnhofinawɔbɔaguamanwɔwɔnhonam,ne adwumamuefĩwɔasaseso

6Na,saaaransonaOnyankopɔnbɛbuatɛnwɔmmeaeɛa wɔyɛɛnosɛdeɛSodomfoɔnntenaeɛteɛ,tesɛSodom atemmuono

7NaLotdeɛ,yɛgyeenonkwa;ɛfirisɛOnyankopɔnkaee Abraham,naɔsomaanofiriiatuonomfimfini.

8Naɔnenemmammaayɛɛbɔnewɔasaaseso,anaɛnni asaasesofiriAdammmerɛsokɔsinemmerɛso;ɛfirisɛ ɔbarimanonenemmammaadaeɛ.

9Na,hwɛ,wɔhyɛɛnawɔkyerɛwfaan’asefoɔnyinaaraho, wɔɔsoroaboponnoso,sɛwɔnyiwɔnnawɔntuwɔnntini, nawɔmfaatemmuommrawɔnsotesɛSodomatemmuono, nawɔannyawonipanoasefoɔbiarawɔasasesowɔafobuo dano

10Nabosomeyimuno,AbrahamtufiriiHebronkɔtenaa KadesneSurntamwɔGerarmmepɔso

11Nabosomeaɛtɔsonnumnomfimfinino,ɔtufiriihɔ kɔtenaaNtamAburanoho.

12NabosomeaɛtɔsonsianomfimfininoAwuradekɔsraa Saranaɔyɛɛnosɛdeɛɔkaanaɔnyinsɛneeɛno

13Naɔwooɔbabarimabosomeaɛtɔsommiɛnsanomu,na bosomenomfimfini,berɛaAwuradeneAbrahamkaaho asɛmno,wɔotwaabaaɛdikanafahyɛnoaseno,wɔwoo Isak.

14NaAbrahamtwaanebatwetiadaaɛtɔsonwɔtweno, ɔnonaɔdiikantwaanotwetiasɛdeɛapamawɔahyɛnodaa noteɛ.

15Nadapɛnaɛtɔsonnannoafeaɛtɔsonsiamuno yɛduruuAbrahamnkyɛn,NtamAburanoho,nayɛyiiyɛn hoadikyerɛɛno[sɛdeɛyɛkakyerɛɛSarasɛyɛnsannkɔne nkyɛn,naankaɔbɛnyinsɛnɔbabarima

16Nayɛsanbaeɛwɔbosomeaɛtɔsonsonnomu,na yɛhunuuSarasɛwanyinsɛnwɔyɛnanim]nayɛhyiraano, nayɛkaanneɛmaawɔahyɛafanehonyinaarakyerɛɛno, sɛɔnwukɔsisɛɔbɛwommammarimansiabio,nawahunu (wɔn)ansanawawu;nammom(sɛ)Isakmunawɔbɛfrɛ n’asefoɔnen’asefoɔ

17Na(sɛ)nemmammarimaasefoɔnyinaarabɛyɛ Amanamanmufoɔ,nawɔabuwɔnamaAmanamanmufoɔ; naIsakmmanomunaobibɛdaneasenikronkron,naɛnsɛ sɛwɔbunowɔAmanamanmufoɔmu

18ƐfirisɛnaɔbɛyɛƆsorosoroninokyɛfa,nanan’asefoɔ nyinaaraatɔOnyankopɔnnsam,amawɔabɛyɛama Awuradenkurɔfoɔama(Ne)agyapadeɛakyɛnamannyina aranawɔabɛyɛahennieneasɔfoɔneɔmankronkron

19Nayɛkɔeɛ,nayɛkaadeɛyɛkakyerɛɛnonyinaakyerɛɛ Sara,nawɔnmmienunyinaadeanigyeɛkɛseɛdiiahurusi.

20NaɔsiiafɔrebukyiawɔhɔmaaAwuradeaɔgyeeno,na ɔman’anigyewɔneteteasaseso,naɔdiianigyeɛafahyɛ wɔbosomeyimunnanson,wɔbaabiaɛbɛnafɔrebukyiaa ɔsiiwɔNtamAburanoho.

21Naosiintamadanmaaɔnenenkoawɔsaaafahyɛyimu, naɔnonaodiikandiintamadanafahyɛwɔasaseso 22Nannansonyimuno,ɔdeanantwininimmienu, adwenninimmienu,nguannsonneabirekyibaakobaɔhyeɛ afɔdeɛmaYehowa,naɔdebɛpatanehonen’asefoɔ 23Momfaadwennininson,mpaponson,nguannsonne mpaponsonnewɔnabaafɔrebɔdenewɔnnsãafɔrebɔdesɛ asedaafɔre;naɔhyeenesradeɛnyinaawɔafɔrebukyiano so,afɔrebɔdeɛawɔayiamaAwuradedeayɛhuamaɛyɛdɛ. 24Naanɔpaneanwummere,ɔhyewnneɛmaaɛyɛhuam, aduhuamnegalbanum,stackte,nard,mirra,nennuhuamne atade;saansonyinyinaanaɔdebɔɔafɔre,abubu,afrafra muwɔafãhorowaɛyɛpɛ(na)ɛhotew

25Naodiiafahyɛyinnanson,naɔden’akomanyinaanene kranyinaadiiahurusi,ɔnewɔnawɔwɔnefienyinaa,na ɔhɔhobiaranninenkyɛn,naobiarannihɔaɔntwaa momonoto

26NaɔhyiraaneBɔfoɔaɔbɔɔnowɔn’awoɔntoatoasoɔ mu,ɛfirisɛƆbɔɔnosɛdeɛN’anigyeɛteɛ;ɛfirisɛnaɔnim naɔhunuusɛnemunateneneeduabɛfiriamaawoɔ ntoatoasoɔaɛnniawieɛ,naabakronkronafirinemu,ama ayɛsɛNeaɔyɛɛnneɛmanyinaarano

27Naɔhyiraanaodiiahurusi,naɔtoosaaafahyɛyidin Awuradeafahyɛ,anigyeɛaƆsorosoroniNyankopɔnani gye

28Nayɛhyiraanodaa,nen’asefoɔnyinaawɔasaseso awoɔntoatoasoɔnyinaamu,ɛfirisɛɔdiisaaafahyɛyine berɛmu,sɛdeɛɔsoroaboponnoadanseɛteɛ

29YeintinawɔahyɛwɔɔsoroaboponaɛfaIsraelhonoso sɛwɔmfaanigyeɛnnintomadanafahyɛnonnanson,wɔ bosomeaɛtɔsonsonnomu,aɛsɔAwuradeani-ahyɛdeɛa ɛbɛtenahɔdaawɔwɔnawoɔntoatoasoɔnyinaamuafe biara.

30Nayeinnianohyetoɔbiara;ɛfirisɛwɔahyɛatohɔdaa wɔIsraelhosɛwɔnniafahyɛnawɔntenantomamu,na wɔmfanhwirennhyɛwɔntiriso,nawɔmfanhaban nkorabatanesaremfiasubɔntennomu

31NaAbrahamfaammɛduankorabatanennuapaaba,na dabiaraɔdenkorabatanotwaafɔrebukyianohohyia mprɛnson[dabiara]anɔpa,naɔdeanigyeɛyiine Nyankopɔnayɛnaɔdanoasewɔnneɛmanyinaaho

TI17NKYEKYƐMU

1Nadapɛnaɛtɔsonnumnoafeaɛdikanmuno,wɔtwaa Isaknufuwɔsaaahosɛpɛwafahyɛyimu,[1982AM]na Abrahamtooapontoɔkɛseɛwɔbosomeaɛtɔsommiɛnsa nomu,daawɔtwaanebaIsaknufuno.

2NaIsmaelaɔyɛMisriniHagarbanodiin’agyaAbraham anim,naAbrahamanigyeinaɔhyiraaOnyankopɔnefisɛ wahunemmanawanwuaonniba

3NaɔkaeensɛmaɔkakyerɛɛnodaaLottetewnehono, nan’anigyeiɛfirisɛAwuradeamanoabawɔasaasesosɛ wɔnnyaasaaseno,naɔden’anonyinaarahyiraanneɛma nyinaaraBɔfoɔno

4NaSarahunuuIsmaelsɛɔrediagorɔnaɔresaw,na Abrahamdeanigyeɛkɛseɛrediahurusi,nan’anibere

IsmaelkakyerɛɛAbrahamsɛ,‘Tumakoayinenebano; ɛfirisɛakoayibarenyɛɔdedifoɔnemebaIsak.’

5NaasɛmnoyɛɛdenwɔAbrahamaniso,n’abaawanene banonti,sɛɔbɛpamwɔnafinensam.

6NaOnyankopɔnkakyerɛɛAbrahamsɛ,‘Mmaɛnnyɛ awerɛhoɔwɔw’anim,abofraneakoanonti;deɛSaraaka akyerɛwonyinaaramuno,tienensɛmnayɛ(no);ɛfirisɛ Isakmunawɔbɛfrɛwodinnew’asefoɔ.

7Naakoayibadeɛ,mɛyɛnoɔmankɛseɛ,ɛfirisɛɔfiri w’asefoɔmu’

8NaAbrahamsɔreeanɔpatutuutufaapaanoonensuotoa deguuHagarneabofranommatiso,naɔgyaanokwan

9NaɔfiriihɔkɔkyinkyinBeer-Sebaserɛso,nansuoaɛwɔ toanomunosaeɛ,nasukɔmdeabofrano,nawantumi ankɔ,naɔhweefam

10Nanemaamefaanodenotoongoduabiase,na ɔkɔtenaan’anim,wɔagyanawɔdetownoho;ɛfirisɛɔkaa sɛ,‘Mmamenhunumebanowuo,’naɔtehɔno,ɔsuiɛ

11NaOnyankopɔnbɔfoɔbiaɔyɛakronkronfoɔnomu baakokakyerɛɛnose,‘Adɛnnaworesu,Hagar?Sɔrefa abofrano,nafanokurawonsam;ɛfirisɛOnyankopɔnate wonne,nawahuabofrano.’

12Naobueen’ani,naɔhunuunsuoabura,naɔkɔɔdensuo hyɛɛnetoamuma,naɔmaanebanonomee,naɔsɔrekɔɔ Paranserɛso.

13Naabofranonyiniibɛyɛɛagyantofo,naOnyankopɔn kaaneho,nanemaamewareenofiiMisraimmmabeamu

14Naɔwooɔbabarimamaano,naɔtoonodinNebaiot; ɛfirisɛɔkaasɛ,'Awuradebɛnmeberɛamefrɛɛnono'

15Naɛbaasɛnnawɔtweaɛtɔsonsonnomu,wɔn’afea ɛdikanmu,[2003AM]wɔbosomeaɛdikanwɔahosɛpɛw afahyɛyimu,bosomeyidaaɛtɔsodumienuno,nnebibaa soroaɛfaAbrahamho,sɛɔdinokwarewɔdeɛɔkakyerɛɛ nonyinaaramu,naɔdɔAwurade,naamanehunubiaramu no,ɔdinokorɛ

16NaɔhenebaMastêmâbaaOnyankopɔnanimbɛkaasɛ, ‘Hwɛ,AbrahamdɔnebaIsak,nan’anigyenehosen biribiara;hyɛnosɛɔmmɔnosɛɔhyeɛafɔdeɛwɔ afɔrebukyianoso,naWobɛhwɛsɛɔbɛdisaaahyɛdeɛyiso anaa,naWobɛhunusɛɔdinokorɛwɔbiribiaraaWosɔno hwɛmu

17NaAwuradenimsɛAbrahamdinokorɛwɔ n’amanehununyinaaramu;ɛfirisɛnaƆnamnemanne ɔkɔmsoasɔnoahwɛ,naɔdeahemfoahonyadeɛasɔno ahwɛ,naɔnamneyeresoasɔnoahwɛbio,berɛawɔtetew no(firineho),netwetiatwa;naɔnamIsmaelnen’abaawa Hagarsoasɔnoahwɛbereaɔgyaawɔnkwanno 18NabiribiaraaƆsɔɔnohwɛemuno,wɔhunuunosɛɔyɛ ɔnokwafoɔ,nanekraannyaabotare,nawankyɛesɛɔbɛyɛ; ɛfirisɛnaɔyɛɔnokwafoɔneAwuradedɔfoɔ

TI18.NKYERƐKYERƐMU

1NaOnyankopɔnkakyerɛɛnosɛ:‘Abraham,Abraham’; naɔkaasɛ:Hwɛ,(ha)mene’

2Naɔkaasɛ:Fawobadɔfoɔawodɔno,(mpo)Isak,nakɔ bepɔnoso,nakɔbɔnoafɔdeɛwɔmmepɔamɛkyerɛwono mubaakoso’

3Naɔsɔreanɔpatutuutuden’afunumuatenaeɛ,naɔfaane mmeranteɛmmienunenebaIsakkaaneho,naɔtetee

ɔhyeɛafɔdeɛnnuano,nadaaɛtɔsommiɛnsano,ɔkɔɔ beaeɛhɔ,naɔhunuubeaeɛnowɔakyirikyiri.

4Naɔduruunsuoaburabiho,naɔkakyerɛɛnemmeranteɛ nosɛ:‘Moneafunumunontenaha,nameneabarimaano bɛkɔ(ɛhɔ),nasɛyɛsomwieayɛbɛsanabamonkyɛn.’

5NaɔfaaɔhyeɛafɔdeɛnnuanodeguunebaIsakso,na ɔfaaogyanesekannowɔnensam,nawɔnmmienunyinaa boomkɔɔhɔ.

6NaIsakkakyerɛɛn’agyasɛ,‘Agya;naɔkaasɛ,'Meni, meba'Naɔkakyerɛɛnosɛ,‘Hwɛogyanesekannennua no;naɛhenanguanawɔdebɔɔhyewafɔrenowɔ,agya?’

7Naɔkaasɛ,‘Meba,Onyankopɔnbɛmanenguanaɔde bɛbɔɔhyeɛafɔdeɛ.’NaɔbɛnOnyankopɔnbepɔnoso.

8Naɔsiiafɔrebukyia,naɔdennuanoguuafɔrebukyiano so,naɔkyekyereenebaIsak,denotoonnuaaɛwɔ afɔrebukyianosonoso,naɔteneenensasɛɔrekɔfasekan nodeakumnebaIsak

9Namegyinaan’anim,neɔhenebaMastêmâanim,na Awuradekaasɛ,‘Mmanhyɛnosɛɔmfanensanto abarimaanoso,naɔnyɛnohwee,ɛfirisɛmadanoadisɛ osuroAwurade

10Namefirisorofrɛɛnokakyerɛɛnosɛ:‘Abraham, Abraham;naehukaanonaɔkaasɛ:‘Hwɛ,(ha)meni’ 11Namekakyerɛɛnosɛ:‘Mfawonsantoabarimaanoso, nanyɛnohwee;ɛfirisɛseeseimakyerɛsɛwosuro Awurade,nawoannyaewoba,wobakan,mfimensam’ 12NaɔhenebaMastêmâaniwui;naAbrahammaan’aniso hwɛɛ,nahwɛodwenninibiawɔakyereno...nemmɛnso, naAbrahamkɔfaaodwennininodebɔɔɔhyeɛafɔdeɛdesii nebaananmu

13NaAbrahamfrɛɛsaabeaeɛnosɛ‘Awuradeahunu’,enti wɔkasɛwɔbepɔaAwuradeahununoso:ɛnoneBepɔ Sion

14NaAwuradefrɛɛAbrahamnedinnemprenusofirisoro, berɛaɔmaayɛyiiyɛnhoadisɛyɛrebɛkasaakyerɛnowɔ Awuradedinmuno

15Naɔkaasɛ:‘Menkoaranamakantam,Awuradena ɔseɛsɛ:Ɛfirisɛwoayɛsaaadeɛyi,Nawoannyaewoba,wo badɔfoɔnoamfiriMehɔ,sɛnhyiramunamɛhyirawo,Na dodoɔmunamɛmaw’asefoɔadɔɔso.Sɛɔsoronsoromma, NesɛmpoanoanhweaNaw’asefoɔbenyan’atamfo nkuro,

16Naw’asefoɔmunawɔbɛhyiraasaasesoamannyinaara; EfisɛwoatieMenne,Namadanoadiakyerɛobiarasɛ wodiMenokwarewɔneamakaakyerɛwonyinaamusɛ: Kɔasomdwoemu.’

17NaAbrahamkɔɔnemmeranteɛnonkyɛn,nawɔsɔrena wɔboomkɔɔBeer-Seba,naAbraham[2010AM]tenaa NtamAburanoho

18Naɔdeanigyeɛdiisaaafahyɛyiafebiara,nnanson,na ɔfrɛɛnoAwuradeafahyɛsɛdeɛnnansonaɔkɔɔnaɔsan kɔeɛwɔasomdwoeɛmunoteɛ.

19Nasɛdeɛɛteɛno,wɔahyɛnawɔakyerɛwwɔɔsoro aboponnosoafaIsraelnen’asefoɔhosɛwɔmfaafahyɛmu anigyeɛnnisaaafahyɛyinnanson

TI19NKYEKYƐMU

1Ahosɛpɛwafahyɛaɛtosoaduananabiennomu nnawɔtweaedikannoafeaedikanmuno,Abrahamsan baebɛtenaaHebronaɛneKiriat-Arbaanimmfeabien

2Ahosɛpɛwafahyɛyidapɛnaɛtosoabiɛsanoafeaedi kanmuno,Sarankwannanowiee,naowuiwɔHebron.

3NaAbrahamkɔdiinehoawerɛhoɔnaɔsieeno,nayɛsɔɔ nohwɛeɛ[sɛyɛbɛhwɛ]sɛnehonhomwɔabotarenanebo afuwɔn’anomnsɛmmuanaa;nawɔhunuunosɛɔwɔ abotarewɔyeimu,nawɔanhawno

4NahonhommuboasetɔmuneHetfoɔbɔɔnkɔmmɔsɛ wɔbɛmanobaabiaɔbɛsien’awufoɔ.

5NaAwurademaanoadomwɔwɔnawɔhunuunonyinaa anim,naɔdeodwosrɛɛHetmma,nawɔdeɔbodanmmienu aɛwɔMamreaɛneHebrondinhwɛanimnoasasenomaa nodegyeedwetɛahanan

6Nawɔsrɛɛnosɛ:Yɛdebɛmawokwa;nansowampene amfiwɔnnsamkwa,ɛfirisɛɔdebeaeɛnoboɔ,sikano nyinaamaeɛ,naɔkotoowɔnanimmprenu,nayeiakyino, ɔsieen’awufoɔwɔɔbodanmmienunomu.

7NaSarankwannanyinaayɛmfeɔhaaduonunson,kyerɛ sɛahosɛpɛwafeabienneadapɛnananneafebiako

8EyinesɔhwɛaɛtosoduawɔdesɔɔAbrahamhwɛe,na wohuunosɛɔyɛɔnokwafo,naɔwɔabotarehonhommu

9Nawankaasɛmbaakompoamfansɛmawɔkaeɛwɔ asaasenososɛdeɛOnyankopɔnakasɛɔdebɛmanone n’asefoɔawɔdin’akyino,naɔsrɛɛbaabiwɔhɔsɛwɔnsie n’awufoɔ;ɛfirisɛwɔhunuunosɛɔyɛɔnokwafoɔ,na wɔatwerɛnowɔɔsoroaboponnososɛOnyankopɔn adamfo

10Naafeaɛtɔsonnanmuno,ɔwareenebabarimaIsakna nedindeRebeka[2020AM][Betuelbabaa,Nahorba, Abrahamnuabarima]LabannuabeaneBetuelbabaa;na BetuelyɛMelkabaaɔyɛAbrahamnuaNahoryere

11NaAbrahamwareeɔyereaɔtɔsommiɛnsaanedinde Keturaaɔfirinefienkoammammaamu,ɛfirisɛnaHagar awuansanaSararebaNaɔwoommabarimabaanum, Simram,Yoksan,Medan,Midian,IsbakneSua,wɔmfeɛ mmienunomu

12Dapɛnaɛtɔsonsia,afeaɛtɔsommienumuno,Rebeka woommammarimammienumaaIsak,YakobneEsau.

13Na[2046AM]Yakobyɛɔbarimaanehoyɛtorona ɔteɛ,naEsauyɛotirimɔdenfoɔ,ɔyɛwuramnipa,netinhwi, naYakobtentomadanmu.

14Nammeranteɛnonyinii,naYakobsuaaakyerɛw;nanso Esauansua,ɛfirisɛnaɔyɛwuramnipaneɔbɔmmɔfoɔ,na ɔsuaaakodie,nanennwumanyinaayɛden.

15NaAbrahamdɔYakob,naIsakdɔEsau

16NaAbrahamhunuuEsaunnwuma,naɔhunuusɛYakob munawɔbɛfrɛnedinnen’asefoɔ;naɔfrɛɛRebekana ɔhyɛɛmmarawɔYakobho,ɛfirisɛnaɔnimsɛɔnonso(no nso)dɔYakobseneEsau.

17Naɔkakyerɛɛnosɛ:Mebabaa,hwɛmebabarima Yakob,Ɛfirisɛɔbɛsim’ananmuwɔasaaseso,Naɔbɛyɛ nhyirawɔnnipammamfimfini,NeSemasefoɔnyinaara animuonyam.

18ƐfirisɛmenimsɛAwuradebɛpawnosɛɔnyɛnkurɔfoɔa ɔbɛyɛn’agyapadeɛ,akyɛnnnipaawɔwɔasaasesonyina ara

19Nahwɛ,mebaIsakdɔEsauseneYakob,nansomahusɛ wodɔYakobampa.

20Faayamyeawodanoadinokahobio,Namaw’ani nhwɛnowɔɔdɔmu;Ɛfirisɛɔbɛyɛnhyiraamayɛnwɔ asasesofiriseeseiakɔsiasasesoawoɔntoatoasoɔnyina ara

21Mawonsanyɛden,Naw’akomannyewobaYakob; Namadɔnoakyɛnmemmanyinaa.Wɔbɛhyiranodaa,Na n’asefoɔbɛhyɛasasenyinaasoma

22Sɛonipatumikanasasesoanhweaa,wɔbɛkann’asefoɔ nso.

23NanhyiraaAwuradedeahyiramenem’asefoɔnyina arabɛyɛYakobnen’asefoɔdeadaa

24Nan’asefoɔmunawɔbɛhyiramedin,nem’agyanom din,Sem,neNoab,neHenok,neMahalalel,neEnos,ne Set,neAdam

25Nayeinombɛsomsɛwɔbɛtoɔsorofapem,Nawɔahyɛ asasenoden,Nawɔayɛhannaɛwɔwimnonyinaafoforɔ 26NaɔfrɛɛYakobwɔnenaRebekaaniso,naɔfewn’ano hyiraanokaasɛ:

27‘Yakob,mebadɔfoamekradɔnono,Onyankopɔn nhyirawomfiriwimatifi,naɔmmawonhyiraaɔdehyiraa Adam,neHenok,neNoa,neSemnyinaa;nandzɛmbaa Ɔkãahoasɛmkyerɛɛmenyinaara,nyendzɛmbaaƆhyɛɛ bɔdɛɔdzebɛmamenonyinaarano,ɔmmaɔnbatawona w’asefohodaa,dɛmbrɛɔsoronnaaɔwɔasaasedonoteɛ 28NaMastêmâAhonhomrennniwosoanaaw’asefoso mmawodanewomfiAwuradeaɔyɛwoNyankopɔnfiri seeseidaanoho

29NaAwuradeNyankopɔnnyɛagyammawonewo abakan,neɔmannodaa.

30Meba,kɔasomdwoemu’Nawɔnbaanunyinaaboom firiiAbrahamnkyɛn

31NaRebekadɔYakob,nekomanyinaanenekranyinaa musenEsau;nansoIsakdɔEsausenYakobkoraa

TI20.NKYERƐKYERƐMU

1Ahosɛpɛwafahyɛaduananmmienumu,nnawɔtweaɛtɔ sonsonnoafeaɛdikanmuno,AbrahamfrɛɛIsmael, [2052(2045?)AM]nenemmadumienu,neIsaknene mmammienu,neKeturammansianewɔnmma

2NaɔhyɛɛwɔnsɛwɔnhwɛAwuradekwanso;sɛwɔbɛyɛ trenee,nawɔnmubiaraadɔneyɔnko,nawɔadisaakwan yisowɔnnipanyinaaramu;sɛwɔnmubiaraanantewwɔn hosɛneawɔbɛyɛatemmunetreneewɔasaseso.

3Sɛwɔtwawɔnmmammarimatwetia,sɛdeɛapamaɔne wɔnyɛeɛnoteɛ,nawɔnntwewɔnhonkɔnifaanaabenkum wɔakwanaAwuradeahyɛyɛnnonyinaaramu;nasɛ yɛbɛkorayɛnhosoafiriaguamammɔneefĩnyinaaho,[na yɛagyaeaguamammɔneefĩnyinaawɔyɛnmu]

4Nasɛɔbaaanaaabaawabibɔaguamanwɔmomua, momfaogyanhyenonammawɔnenommɔaguamanwɔ wɔnaninewɔnakomamu;nammawɔnnwareyerenom mfiriKanaanmmammaahɔ;ɛfirisɛwɔbɛtuKanaanasefoɔ afiriasasenoso

5NaɔkaaabranatemmuoneSodomfoɔatemmuohoasɛm kyerɛɛwɔn,sɛdeɛwɔbuuwɔnatɛnwɔwɔnamumuyɛho, nawɔwuwuiɛɛnamwɔnaguamammɔ,nefĩnewɔnhowɔn hoporɔweeaɛnamaguamammɔsonti

6‘Namonhwɛmohoyiefiriadwamammɔneefĩnyinaaho, Nebɔnehofĩnyinaaho,Namoamfayɛndinanyɛnnome, Namonkwannanyinaaanyɛakuturuku,Namomma nyinaaamfankranteansɛemo,Namoabɛyɛnnomefoɔsɛ Sodom,NamonkaeɛnyinaasɛGomoramma

7Mesrɛmo,memma,monnɔɔsoroNyankopɔn,Na mobataNemmaransɛmnyinaaraho.Namonnniwɔn abosomnewɔnfĩakyi,

8Namonnyɛanyameawɔanweneanaawɔanwenemma moho;Efisɛwɔyɛahuhude,Nahonhombiaranniwɔnmu; Efisɛwɔyɛ(nnipa)nsaanoadwuma,Nawɔnawɔdewɔn hotowɔnsonyinaamfawɔnhontobiribiaraso

9Monnsomwɔn,namonnsomwɔn,Nammommonsom ƆsorosoroniNyankopɔn,namonsomNodaa:Namonhwɛ n’animdaa,NamonyɛteneneenetreneewɔN’anim,Na wanyaanigyeɛwɔmomunawamamon’adɔeɛ,Naama osuoatɔmosoanɔpaneanwummerɛ,Namonhyiramo nnwumaamoayɛwɔasasesonyinaa,Namonhyiramo paanoonewonsuo,Nahyirawoyafunuabanew’asaseso aba,Newoanantwienewonnwan

10Namobɛyɛnhyirawɔasaaseso,Naasasesoaman nyinaarabɛpɛmo,Nawɔahyiramommawɔmedinmu, Nawɔahyirawɔnsɛme

11NaɔmaaIsmaelnenemmaneKeturammaakyɛdeɛ,na ɔgyaawɔnfiriinebaIsaknsam,naɔdebiribiaramaaneba Isak

12NaIsmaelnenemmaneKeturammanewɔnmma boomkɔtenaafaakofiriiParankɔsiiBabilonhyɛnmuwɔ asaseaɛwɔApueeɛfamaɛhwɛsaresononyinaaso

13Nayeinomfrafraawɔnhowɔnho,nawɔtoowɔndin ArabfoɔneIsmaelfoɔ

TI21.NKYERƐKYERƐMU

1Naafeaɛtɔsonsiamuwɔafeaɛtɔsonsonmuwɔ ahosɛpɛwafahyɛyimuno,AbrahamfrɛɛnebaIsak,na [2057(2050?)AM]hyɛɛnosɛ:Mabɔakwakoraa,na minnimmewuda,namennaahyɛmema 2Nahwɛ,madimfeɛɔhaaduɔsonnnum,nam’abrabɔnna nyinaaramuno,makaeAwurade,namedem’akomanyina arahwehwɛɛsɛmɛyɛN’apɛdeɛ,namɛnantewteneneewɔ N’akwannyinaaramu.

3Mekratanabosom,<namabuwɔnawɔsomwɔnno animtiaa,namedem’akomanemehonhomama>sɛnea ɛbɛyɛamɛhwɛsɛmɛyɛNeaɔbɔɔmenoapɛde.

4ƐfirisɛƆnoneOnyankopɔnteasefoɔ,naƆyɛkronkron neɔnokwafoɔ,naƆteneneesenenyinaara,na(nnipa)nipa awɔgyetomnaɔgyeakyɛdeɛbiaranniNenkyɛn;ɛfirisɛ Onyankopɔnyɛɔtreneeni,naɔbuwɔnawɔbuNe mmaransɛmsonawɔbuN’apamnoanimtiaanyinaara

5Nawo,meba,diNemmaransɛmneN’ahyɛdeɛne N’atemmuoso,namfaakyiwadeɛnoakyineahonia wɔasennoneahoniawɔanwenenoakyi.

6Namonnnimmoaanaaanantwineanomaabiaraaɔtuwɔ soromogyakoraa

7Nasɛwokumobisɛasomdwoeɛafɔdeɛaɛsɔania,kum no,namohwienemogyaguafɔrebukyianoso,nesradeɛa ɛwɔafɔrebukyianosonyinaaneesiampaneaduane afɔdeɛawɔdengoafra,nensãafɔrebɔdeɛ-mommɔwɔn nyinaabomwɔɔhyeɛafɔrebukyianoso;ɛyɛhuaaɛyɛdɛ wɔAwuradeanim

8Nawodeasedaafɔrebɔafɔresradenobɛbɔogyaaɛwɔ afɔremukanoso,nesradeaɛwɔyafununoso,nesradea ɛwɔemuneasaaboabiennosonyinaa,nesradeaɛwɔso nyinaa,neasennemmerɛbosonyinaa,yineasaabono.

9Namomfayeinomnyinaammramaɛnyɛhuamaɛyɛdɛ aɛsɔAwuradeani,neaduaneafɔrebɔnensãafɔrebɔ,ma ɛnyɛhuamaɛyɛdɛ,afɔdeɛawɔdemaAwurade 10Nadin’aduandanonedaaɛtɔsommienuno,nadaa ɛtɔsommienunoowiannkɔtɔsokɔsisɛwɔbɛdi,nadaa ɛtɔsommiɛnsanonnkahwee;ɛfirisɛɛnsɛ[ɛfirisɛ wɔmpeneso]nammawɔnnnibio,nawɔnawɔdibinyina aradebɔnebɛbawɔnhoso;ɛfirisɛseinamahunusɛ wɔatwerɛwɔm’agyanomnwomamu,neHenoknsɛmmu, neNoanensɛmmu

11Naw’ayɛyɛdeɛnyinaarasonawobɛpetenkyene,na apamnonkyenennhiawɔw’ayɛyɛdeɛnyinaaramuwɔ Awuradeanim.

12Naɛdefaafɔrebɔnnuahono,hwɛyienawoamfannua (afoforo)mmraafɔrebukyianomunkayeinomho:cypress, bay,almond,fir,pine,cedar,savin,fig,ngodua,myrrh, laurel,aspalathus

13Nasaannuayimubidaafɔrebukyianosowɔafɔrebɔ noase,deɛwɔasɔahwɛsɛdeɛwɔnhwɛbeateɛ,namma(wɔ) duabiaraaapaapaeanaaɛyɛtumm,(nammom)ɛyɛdenna ɛhotew,amfomsoɔbiaranniho,nnyigyeinenyinifoforɔ; nammanto(ɛhɔ)nnuadedaw,[efisɛnehuaayera]efisɛ huannimubiosɛneanaɛtekanno

14Nnuaahodoɔyiakyino,biribifoforɔbiarannihɔa wodebesi(afɔrebukyianoso),ɛfirisɛhuanoapete,nane huahuankɔsoro

15Dimmaransɛmyisonadiso,meba,amawoatenewɔ wonnwumanyinaaramu.

16Nammerɛbiarahotewwonipaduamu,nafansuo hohorowohoansanawoabɛnsɛwobɛbɔafɔdeɛwɔ afɔrebukyianoso,nahohorowonsanewonanansana woabɛnafɔrebukyiano;nasɛwobɔafɔdeɛwiea,hohoro wonsanewonanbio

17Namommmamogyabiarammramoanaamontadeɛso; hwɛwohoyie,meba,wɔmogyaho,hwɛwohoyie;fa mfutumakataso

18Nannnimogyabiaraɛfirisɛɛyɛɔkrano;nnimogya biara

19Namommfaakyɛdeɛmmaonipamogya,anyɛsaaa wɔanhwieaguaasotwebiarannimu,aatemmuobiaranni mu;ɛfirisɛɛyɛmogyaawɔhwieguinonaɛmaasaaseyɛ bɔne,naasaasenontuminntehomfirionipamogyamu gyesɛɔnamdeɛɔhwieguinomogyaso.

20Nannyeakyɛdeɛanaaakyɛdeɛbiarammaonipamogya: mogyansimogyaananmu,nawɔagyewoatomwɔ Awurade,ƆsorosoroniNyankopɔnnoanim;ɛfirisɛƆnone papanobanbɔ:naamawɔakorawosoafiribɔnenyinaara mu,nawagyewoafiriowuoahodoɔnyinaamu.

21Mehu,meba,Sɛnnipammannwumanyinaayɛbɔnene amumuyɛ,Nawɔnnnwumanyinaayɛefĩneakyiwadeɛne efĩ,Nateneneebiaranniwɔnho

22Hwɛyie,nawoanantewɔnakwansoNawoantitiawɔn akwanso,NawoayɛbɔneaɛkɔowuomuwɔƆsorosoroni NyankopɔnnoanimAnyɛsaaaƆdeN’animbesiewo,Na wasandewoahyɛwommaratonsamu,Nawatutuwoafiri asasenoso,naw’asefoɔnsoafiriɔsoroase,Nawodinne w’asefoɔbɛyeraafiriasasenyinaaso.

23Montwemohofiriwɔnnnwumanyinaanewɔnefĩ nyinaaho,NamonhwɛƆsorosoroniNyankopɔnn’ahyɛdeɛ so,NamonyɛN’apɛdeɛnamonyɛteneneewɔnneɛma nyinaaramu

24NaƆbɛhyirawowɔwonnwumanyinaaramu,Na ɔbɛmatreneeduabiafiriwomuafaasasenyinaaraso,wɔ asasesoawoɔntoatoasoɔnyinaaramu,Namedinnewo dinwerɛremfiwɔɔsoroasedaa.

25Kɔ,mebaasomdwoeɛmu.MaƆsorosoroniNyankopɔn, meNyankopɔnnewoNyankopɔn,nhyɛwodenmawonyɛ n’apɛde,Naɔnhyiraw’asefoɔnyinaanew’asefoɔnkaeɛ mmaawoɔntoatoasoɔdaa,denhyiraaɛtenenyinaa,Na woayɛnhyirawɔasasenyinaaso’

26Naɔdeahurisiefiriinenkyɛn

TI22.NKYERƐKYERƐMU

1Naɛbaasɛnnawɔtweaɛdikanwɔahosɛpɛwafeaɛtɔso aduanannnannomu,afeaɛtɔsommienu,kyerɛsɛ,afea Abrahamwuiɛmuno,IsakneIsmaelfiriiNtamAburano mubaeɛsɛwɔrebɛdinnawɔtweafahyɛ-kyerɛsɛ,otwaaba aɛdikannoafahyɛ-kɔmaaAbraham,wɔnagya,na Abrahamanigyeiɛfirisɛnemmammienunoaba.

2NaIsakwɔagyapadeɛbebreewɔBeer-Seba,nanaIsak ayɛnesusɛɔbɛkɔakɔhwɛn’agyapadeɛnawasanakɔ n’agyankyɛn.

3Nasaannanomuno,Ismaelbɛhwɛɛn’agya,nawɔn baanunyinaaboaboaawɔnhoano,naIsakbɔɔɔhyeɛ afɔdeɛ,naɔdebɔɔn’agyaafɔrebukyiaaɔbɔeɛwɔHebron noso

4Naɔbɔɔasedaafɔdeɛnaɔyɛɛanigyeɛapontoɔwɔnenua Ismaelanim:naRebekadeaburoofoforɔnoyɛɛpaanoo foforɔ,naɔdemaanebaYakob,sɛɔmfankɔmaAbraham, n’agya,mfiasasenosoabaaɛdikannomu,nawadina wahyiranneɛmanyinaaBɔfoɔnoansanawawuo.

5NaIsaknsonamYakobnsasodeasedaafɔdeɛaɛkyɛn sokɔmaaAbrahamsɛɔndidinaɔnom

6Naɔdidinaɔnom,naɔhyiraaƆsorosoroniNyankopɔnno, Ɔnoaɔbɔɔɔsoroneasase,Ɔnonaɔbɔɔasasesosradeɛ nyinaara,Naɔdemaannipamma,Nawɔadinawɔanom nawɔahyirawɔnBɔfoɔ.

7‘NaafeimedaWoase,meNyankopɔn,ɛfirisɛwoama mahunuɛnnɛ:hwɛ,madimfeɛɔhammiɛnsaaduonunnum, akwakoraanannaahyɛmema,namennanyinaaayɛme asomdwoeɛ

8Ɔtamfononkrantɛnnimesonkonimwɔdeɛwodeama menememmanyinaaramuwɔmenkwannanyinaamu debɛsiɛnnɛ

9MeNyankopɔn,maW’adɔeɛneW’asomdwoeɛnka W’akoa,nenemmammaasefoɔ,nawɔayɛɔmana wɔapawwɔnneagyapadeɛamaWoafiriasasesoaman nyinaaramufirisaaberɛyikɔsiasasesoawoɔntoatoasoɔ nnanyinaara,kɔsimmerɛnyinaara’

10NaɔfrɛɛYakobnaɔkaasɛ:‘MebaYakob,obiara Nyankopɔnnhyirawonanhyɛwodenmawonyɛtenenee, nen’apɛdeɛwɔN’anim,naɔmpawwonew’asefoɔama moabɛyɛnkurɔfoɔamaN’agyapadeɛsɛdeɛN’apɛdeɛteɛ daa

11Nawo,mebaYakob,bɛnmenafam’ano’Naɔtwee nehonaɔfewn’ano,naɔkaasɛ:‘NhyirankamebaYakob, NeƆsorosoroniNyankopɔnmmanyinaa,nkɔsimfeɛ nyinaa:Onyankopɔnmmawotreneeaba;Nawo mmammarimanomubinommmaƆmfawɔnhontewwɔ asaasenyinaaramfimfini;Amanamannsomwo,Na amanamannyinaankotoww’asefoanim

12Yɛdenwɔnnipaanim,NadiSetasefoɔnyinaasotumi Afeiwɔbɛbuw’akwannewommaakwanbem,Na wɔabɛyɛɔmankronkron 13ƆsorosoroniNyankopɔnnommawonhyiranyinaara, DeɛƆdehyiraame,NaƆdehyiraaNoaneAdam; Wɔmmraw’asefoɔtikronkronnosofiriawoɔntoatoasoɔ sokɔsiawoɔntoatoasoɔsodaa

14NaƆntewohomfiriamumuyɛneefĩnyinaaramu, Amawɔdemmaratoɔnyinaaraakyɛwo;awoayɛa wunnimhweeNaƆnhyɛwoden,NaNhyirawoNa wobɛnyaasasenyinaaadie, 15NamaƆnewonnyɛn’apamfoforɔSɛwobɛyɛɔman amaNoamaN’agyapadeɛmfeɛnyinaa,NaƆbɛyɛwone w’asefoɔNyankopɔnwɔnokorɛneteneneemuwɔasaseso nnanyinaamu

16Nawo,mebaYakob,kaemensɛm,NadiAbraham, w’agyammaransɛmso:Tewwohofiamanamanho,Na wonewɔnnnidi:Nanyɛsɛneawɔnnnwumate,Nanyɛ wɔnyɔnko;Nawɔnnnwumahontew,Nawɔnakwan nyinaayɛEfĩneakyideneefĩ

17Wɔbɔwɔnafɔremaawufo,Nawɔsomahonhommɔne, Nawodiadamoaso,Nawɔnnnwumanyinaayɛahuhude nehwee

18Wɔnniakomasɛwɔbɛteaseɛ,Nawɔnaninhunudeɛ wɔnnnwumayɛ,Nasɛdeɛwɔdimfomsoɔsɛwɔkakyerɛ duaasinasinisɛ:‘WonemeNyankopɔn,’neɔboɔsɛ:‘Wo nem’Awuradenawonemegyefoɔ[Nawonnikoma biara.]

19Nawodeɛ,mebaYakob,ƆsorosoroniNyankopɔn mmoawo,NaɔsoroNyankopɔnnhyirawo,Nanyiwomfi wɔnfĩnewɔnmfomsoɔnyinaaramu. 20Hwɛyie,mebaYakob,sɛwobɛwareyereafiriKanaan mmammaabiaramu;Efisɛwobetun’asefonyinaaafi asaseso.

21Ɛfirisɛ,ɛnamHammmaratonti,Kanaandiimfomsoɔ, Nawɔbɛsɛen’asefoɔnyinaaafiriasasesonenenkaeɛ nyinaaso,Naobiaraaɔfirinemurennyenkwaatemmuo dano

22Nawɔnawɔsomabosomneahohwibranyinaanso (a)Anidasoɔbiarannihɔmmawɔnwɔateasefoɔasaaseso; (b)Nawɔrenkaewɔnwɔasaaseso; (c)NawɔbɛsianeakɔAsaman, (d)Nawɔbɛkɔbaabiawobufɔno,. SɛneawɔfaaSodomfofiiasasesono,saaaranawɔbɛfa wɔnawɔsomabosomnyinaa

23Nsuro,mebaYakob,Nammawohonnyɛwoyaw,O Abrahamba:MaƆsorosoroniNyankopɔnnkorawoso mfiriɔsɛeɛmu,Naɔnnyewomfiriamumɔyɛakwannyina aramu

24Saafieyinamasiamamehosɛmedemedinbɛtoso wɔasaseso:[wɔdeamawonew’asefoɔdaa],nawɔbɛto dinAbrahamfie;wɔdeamawonew’asefoɔdaa;ɛfirisɛ wobɛsimefienawodemedinasiOnyankopɔnanimdaa: w’asefoɔnewodinbɛgyinaasasesoawoɔntoatoasoɔ nyinaamu’

25Naɔgyaeeahyɛdeɛaɔdemanonaɔhyiraano

26Nawɔnbaanunobomdaampabiakoso,naYakobdae wɔn’agyan’agyaAbrahamkokomnaɔfewn’anompɛn ason,nanedɔnenekomadiiahurusiwɔneho

27Naɔden’akomanyinaahyiraanonaɔkaasɛ: ‘ƆsorosoroniNyankopɔn,nenyinaaNyankopɔn,nene

nyinaaBɔfo,aɔdemefiriiUraɛwɔKaldeafoɔmubaeɛsɛ ɔmfaasaseyimmamesɛmɛnyanodaa,namedeaba kronkronasihɔ-nhyirankaƆsorosoroninodaa

28NaɔhyiraaYakobnaɔkaasɛ:‘Mebaamedem’akoma nem’adɔnyinaadinehoahurusino,maW’adomne W’adɔeɛmmanosonen’asefoɔsodaa

29Nammannyaeno,nammannyɛnohweefiriseesei kɔsidaannano,nammaW’animmuenhwɛnonen’asefoɔ so,amaWoakoranoso,nawoahyirano,nawoatenehosɛ ɔmanamaW’agyapadeɛ;

30NafaW’hyiranyinaahyiranofirisaaberɛyikɔsidaa nkwannanyinaara,nayɛW’apamneW’adomfoforɔne nonen’asefoɔsɛdeɛW’anigyeɛpanyinaarateɛmma asasesoawoɔntoatoasoɔnyinaara’

TI23.NKYERƐKYERƐMU

1NaɔdeYakobnsateaammienuguun’aniso,naɔhyiraa anyameNyankopɔn,naɔkataan’animnaɔteneenenanna ɔdaadaadaa,nawɔboaboaanoanokɔɔn’agyanomnkyɛn 2Nayeinomnyinaaakyino,naYakobdanekokom,na onnimsɛAbraham,n’agyan’agyaawu.

3NaYakobnyanefiriinennamu,nahwɛsɛAbrahamayɛ nwinisɛnsukyenee,naɔkaasɛ,‘Agya,agya’;nansoobiara nnihɔaɔkasa,naɔhunuusɛwawu.

4Naɔsɔrefiriinekokomtuummirikakɔkakyerɛɛne maameRebeka;naRebekakɔɔIsaknkyɛnanadwokɔka kyerɛɛno;nawɔboomkɔeɛ,naYakobkawɔnho,nakanea kuranensam,nawɔkɔɔmuno,wɔhunuuAbrahamsɛ wawu

5NaIsakden’animbutubutuwn’agyaanimsuinaɔfew n’ano

6NawɔteennenowɔAbrahamfie,nanebaIsmaelsɔree, naɔkɔɔn’agyaAbrahamnkyɛn,naɔsuin’agyaAbraham, ɔneAbrahamfiefoɔnyinaa,nawɔdeosuokɛseɛsui

7NanemmaIsakneIsmaelsieenowɔɔbodanmmienuno mu,naɛbɛnneyereSara,nawɔsumaanoadaduanan,ne fiemmarimanyinaaneIsakneIsmaelnewɔnmmanyinaa neKeturammanyinaawɔwɔnatraeɛ;nannaawɔsumaa Abrahamnobaaawieeɛ.

8Naɔtenaaasemfeɛmmiɛnsanennawɔtwennan,mfeɛ ɔhaaduɔsonnnum,naɔwieenenkwannano,nawabɔ akwakoraanannaahyɛnoma.

9Naagyanomnnanewɔnnkwannayɛahosɛpɛwmfe dunkron;naNsuyirinoakyinowofiiasenyinnnu ahosɛpɛwdunkron,nawɔtewahosɛpɛwmu,nawonyin ntɛmntɛm,nawɔnnnayɛɛmaesianeahohiahiabebreene wɔnakwanmuamumɔyɛnti,gyeAbraham.

10NaAbrahamyɛpɛwɔnennwumanyinaamuwɔ Awuradeanim,nan’anigyeetreneehonenkwanna nyinaa;nahwɛ,wanwieahosɛpɛwnnanwɔn’abrabɔmu, berɛaɔbɔɔakwakoraaɛnamamumuyɛnti,nanennaahyɛ noma

11Naawoɔntoatoasoɔnyinaaraaɛbɛsɔreafirisaaberɛyi kɔsiatemmuokɛseɛdanobɛbɔakorantɛmntɛm,ansana wɔawieahosɛpɛwmmienu,nawɔnnimdeɛbɛgyaewɔn ɛnamwɔnmpanyinyɛntiAsaseawɔnnimdeɛnyinaa bɛyera

12Nasaannanomuno,sɛobidiahosɛpɛwafahyɛnemfe fãa,wɔbɛkaafanehosɛ:‘Watenaaseakyɛ,nanennano

fãkɛsenoarayɛyawneawerɛhowneahohiahia,na asomdwoennihɔ.

13Naamanehunudiamanehunuso,nakuruwɔkuruso, naahohiahiakɔahohiahiaso,naasɛmmɔnediasɛmmɔne so,neyareɛdiyareɛso,neatemmuobɔneaɛtesɛyeinom nyinaa,wɔnhowɔnho,yareɛneatuo,nesukyerɛmmane awɔwnensukyenee,neatiridiinini,neatiridiinini,neosuo, neɔkɔm,neowuo,nenkrantɛ,nennommumfa,nene nyinaaamanehununeɛyawahorow’

14Nayeinomnyinaabɛbaawoɔntoatoasoɔbɔneawɔto mmarasowɔasaseso:wɔnnnwumaneefĩneaguamammɔ neefĩneakyiwadeɛ

15Afeiwɔbɛkasɛ:‘Agyanomnnanodɔɔso(mpo),koduu mfirihyiaapem,naeye;nammomhwɛ,yɛnnkwanna,sɛ onipaatraasebebreea,ɛyɛmfeɛaduasanedu,nasɛneho yɛdena,mfeɛaduonunnan,nesaabɔneno,na asomdwoeɛbiaranniawoɔntoatoasoɔbɔneyinnamu’

16Nasaaawoɔntoatoasoɔnomunommammarimano bɛbuwɔnagyanomnewɔnmpaninfoɔfɔwɔbɔnenedeɛ ɛnteneho,newɔnanomnsɛmneamumuyɛkɛseɛawɔyɛ noho,neapamaAwuradeyɛɛwɔwɔnneNontamnoa wɔgyaano,sɛwɔdinawɔnyɛNemmaransɛmne N’ahyɛdeɛneNemmaranyinaara,awɔremfirinsanifa anaabenkumso

17Nawɔnnyinaaayɛbɔne,naanobiarakaamumuyɛna wɔnnnwumanyinaayɛefĩneakyiwadeɛ,nawɔnakwan nyinaayɛefĩ,efĩneɔsɛeɛ

18Hwɛwɔnnnwumanyinaarantiwɔbɛsɛeasaaseno,na bobeababiarannihɔ,nangobiarannihɔ;ɛfirisɛwɔn nnwumannigyidiekoraa,nawɔnnyinaabɛyeraabom, mmoaneanantwienennomaa,neɛpomumpataanyinaara, ɛnamnnipammanti

19Nawɔnewɔnhowɔnhobɛperewɔnhowɔnho, mmofranempanyin,nampanyinnemmofra,ohianine adefo,ɔbrɛfoneakɛse,neɔsrɛsrɛfoneɔheneba,esiane mmaraneapamnonti;ɛfirisɛwɔnwerɛafirimmaransɛm neapamneafahyɛnebosomeneHomedaneahosɛpɛ afahyɛneatemmuonyinaara

20Nawobegyinahɔ<deagyanne>nkranteneɔkodeadan wɔnasanakɔkwannoso;nammomwɔrensannkɔsisɛ wɔbɛhwiemogyapiiaguasaseso,wɔnhowɔnho

21Nawɔnawɔaguannorensanmfiwɔnemumuyɛmunkɔ teneneekwanso,nammomwɔnnyinaabɛmawɔnhoso akɔnnaadaaneahonyadeɛmu,amawɔnmubiaraafadeɛ ɛyɛneyɔnkodeanyinaa,nawɔabɔdinkɛseɛno,nanso ɛnyɛnokorɛmunaɛnyɛteneneemu,nawɔdewɔnfĩne wɔnefĩaɛporɔwagukronkronbeakronkronnohofi

22Naasotwekɛseɛbɛtosaaawoɔntoatoasoɔyinnwumaa ɛfiriAwuradehɔ,naƆdewɔnbɛhyɛakofenaneatemmuo nennommumfamu,nawɔafowwɔnnawɔamenewɔn 23NaƆbɛnyaneAmanamanmufoɔnnebɔneyɛfoɔawɔnni mmɔborɔhunuanaaayamhyehyeɛ,nawɔnniobiaranipasu, akwakoraaanaaabofra,anaaobiaranipasu,ɛfirisɛwɔyɛ atirimuɔdenfoɔnawɔnhoyɛdensɛwɔbɛyɛbɔnesene nnipammanyinaaraNawɔdeatirimɔdensɛmatiaIsrael nemmaratoatiaYakob,Nawɔbɛhwiemogyabebreeagu asaseso,Naobiarannihɔaɔbɛboaboaanonaobiararensie. 24Saannanomunowɔbɛteɛmdenden,Nawɔafrɛna wɔabɔmpaeɛamawɔagyewɔnafirinnebɔneyɛfoɔ, Amanamanmufoɔnonsam;Nansoobiararennyankwa.

25Nammofranotibɛyɛfitaaanetinhwiayɛfitaa,Na abofraawadiadapɛnabiɛsabɛdanehoadisɛɔbarimaa wadimfeɔha,Naahohiahianenhyɛsobɛsɛewɔnkɛse

26Nasaannanomuno,mmofranobɛhyɛaseɛasua mmarano,Nawɔahwehwɛmmaransɛmno,Nawɔasanakɔ teneneekwannoso

27Nannanobɛhyɛaseɛanyinnaadɔɔsowɔsaannipa mmanomuKɔsisɛwɔnnnabɛbɛnmfirinhyiaapem.Na mfeɛdodoɔaɛboro(kan)nannadodoɔnoyɛ

28NaakwakoraabiarannihɔAnaasɛobiarannihɔane nna<nni>abotɔyam,Ɛfirisɛwɔnnyinaabɛyɛ(sɛ)mmofra nemmeranteɛ

29Nawɔnnnanyinaabɛwienawɔatenaaseasomdwoeɛ neanigyeɛmu,NaSatananaaɔsɛefoɔbɔnebiarannihɔ; Nawɔnnnanyinaabɛyɛnhyiraneayaresanna

30NasaaberɛnoAwuradebɛsanenkoayareɛ,Na wɔbɛsɔreahunuasomdwoeɛkɛseɛ,Nawɔapamwɔn atamfoNaateneneefoɔbɛhununawɔadaase,Nawɔde anigyeɛbɛdiahurusidaadaa,Nawɔbɛhunuwɔnatemmuo nyinaanewɔnnnomenyinaawɔwɔnatamfoso

31Nawɔnnnompebɛtenaasaaseso,Nawɔnahonhom anyaanigyeɛbebree,NawɔbɛhunusɛɛyɛAwuradenaɔdi atemmuo,Naɔhunummɔborɔhunumaɔhahanempempem newɔnawɔdɔNonyinaa

32Nawo,Mose,twerɛnsɛmyi;ɛfirisɛsaanawɔatwerɛ, nawɔkyerɛw(wɔn)ɔsoroaboponnososɛadansediema awoɔntoatoasoɔdaa

TI24NKYERƐKYERƐMU

1NaɛbaasɛAbrahamwuoakyino,Awuradehyiraaneba Isak,naɔsɔrefiriiHebronkɔtenaaAnisoadehunuAburano howɔafeaɛdikanwɔafeaɛdikanwɔnnawɔtweaɛtɔso mmiɛnsa[2073AM]muwɔsaaahosɛpɛwafahyɛyimu, mfeɛnson

2Nadapɛnaɛtɔsonnannoafeaɛdikanmuno,ɔkɔm hyɛɛaseɛwɔasasenoso,[2080AM]kaaɔkɔmaɛdikana ɛbaaAbrahamberɛsonoho

3NaYakobtwitwaaatokonkuku,naEsaufiwurambaea ɔkɔmdeno.NaɔkakyerɛɛnenuaYakobsɛ:Mamekuku kɔkɔɔyibiNaYakobkakyerɛɛnosɛ:‘Tɔnwo [primogeniture,yi]abakanhokwannomamenamɛmawo paanoo,nesaaatokokukuyibinso.’

4NaEsaukaanekomamsɛ:‘Mɛwu;mfasobɛnnaabakan hokwanyiwɔmame?

5'NaɔkakyerɛɛYakobsɛ:Medemawo.'NaYakobkaasɛ: ‘Kantamkyerɛmennɛ,’naɔkaantamkyerɛɛno

6NaYakobmaanenuaEsaupaanoonenkukuo,naɔdidi kɔsisɛɔbɛmee,naEsaubuun’abakanyɛanimtia;eyintina wɔfrɛɛEsaudinEdom,ɛnamkukukɔkɔɔaYakobdemaa nosɛn’abakanhokwannti

7NaYakobbɛyɛɛɔpanyin,nawɔmaaEsaufiinenidimu baafam

8Naɔkɔmnobaaasasenoso,naIsaksiankɔɔMisraim dapɛnyiafeaɛtɔsommienumu,naɔkɔɔFilistifoɔhene nkyɛnwɔGerar,Abimeleknkyɛn

9NaYehowayiinehoadikyerɛɛnokakyerɛɛnosɛ: ‘NsiannkɔMisraim;tenaasaseamɛkaakyerɛwonoso,na ntenaasaseyiso,namɛkawohonamahyirawo

10Ɛfirisɛmedeasaseyinyinaarabɛmawonew’asefoɔ, namedeMentamamekaantamkyerɛɛw’agyaAbraham

nobesihɔ,namɛmaw’asefoɔadɔɔsosɛɔsoronsoromma, namedeasaseyinyinaabɛmaw’asefoɔ.

11Naw’asefoɔmunawɔbɛhyiraasaasesoamannyinaara, ɛfirisɛw’agyatieeMenne,naɔdiiM’ahyɛdeɛneMe mmaransɛm,neMemmara,neM’ahyɛdeɛ,neM’apamso; naafeitieMennenatenaasaaseyiso'

12ƆtenaaGelarmfeɛmmiɛnsa

13NaAbimelekhyɛɛneho,[2080-2101AM]nedeɛɛyɛ nedeanyinaahoasɛmsɛ:‘Obiaraaɔdenensabɛkano anaanedebinobɛwu’

14NaIsakyɛɛdenwɔFilistifoɔmu,naɔnyaaagyapadeɛ bebree,anantwinenguanneyomanemfurumneofie kɛseɛ.

15NaoguuFilistifoɔasasesonaɔdeɔhabaeɛ,naIsakyɛɛ kɛseɛ,naFilistifoɔanibereeno

16AfeiaburaaAbrahamnkoatutuuwɔAbrahamasetena munonyinaa,naFilistifoɔasiwanowɔAbrahamwuoakyi, nawɔdedɔteahyɛmuma

17NaAbimelekkakyerɛɛIsaksɛ:‘Fiyɛnnkyɛnkɔ,nawo hoyɛdenseneyɛn’,naIsakfiriihɔwɔdapɛnaɛtɔsonson noafeaɛdikanmu,naɔtenaaGerarbonhwamu

18Nawɔsantutuunsuoaburaan’agyaAbrahamnkoa tutuu,naFilistifoɔnotoomuwɔn’agyaAbrahamwuo akyino,naɔtoowɔndinsɛdeɛn’agyaAbrahamtoowɔn dinno.

19NaIsaknkoatutuuaburawɔbonnomu,nawɔhunuu nsuoankwawom,naGerarnguanhwɛfoɔneIsak nguanhwɛfoɔnodiiapereperekaasɛ:Nsuonoyɛyɛndea; naIsaktooaburanodin‘Akyene’,ɛfirisɛnawɔneyɛnayɛ akyiwadeɛ

20Nawotutuuaburaaɛtɔsommienu,naɛnonsonti wɔperee,naɔtoonedin‘Ɔtan’Naɔsɔrefiriihɔnawɔtutuu aburafoforɔ,naɛnontiwɔanperewɔnho,naɔtoonodin ‘Pia’,naIsakkaasɛ:‘AfeiAwuradeamayɛnkwan,na yɛadɔɔsowɔasasenoso

21ƆfiriihɔkɔɔNtamAburanomuwɔdapɛnaɛdikanno afeaɛdikanmuwɔ[2108AM]ahosɛpɛwaɛtɔsoaduanan anannomu

22NaAwuradeyiinehoadikyerɛɛnoanadwono,bosome aɛdikannobosomefoforɔno,naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Mene w’agyaAbrahamNyankopɔn;nnsuro,namenewowɔhɔ, namɛhyirawonamɛmaw’asefoɔadɔɔsosɛasaseso anhwea,m’akoaAbrahamnti.’

23Naɔsiiafɔrebukyiawɔhɔan’agyaAbrahamdiikansii no,naɔbɔɔAwuradedin,naɔbɔɔafɔdeɛmaan’agya AbrahamNyankopɔn.

24Nawɔtutuuaburanawɔhunuunkwansuo

25NaIsaknkoanotutuuaburafoforɔnansowɔannyansuo, nawɔkɔkakyerɛɛIsaksɛwɔannyansuo,naIsakkaasɛ: ƐnnɛmakantamakyerɛFilistifoɔnawɔakaasɛmyiakyerɛ yɛn

26NaɔtoosaabeanodinNtamAbura;ɛfirisɛɛhɔna wakantamakyerɛAbimeleknen’adamfoAhusatne ɔpaninPikolAnaan’asraafoɔ

27NaIsakhunuusaadanosɛɔhyɛwɔnntamsɛɔnewɔn bɛsiesiewɔnntam

28Nasaadano,IsakdomeeFilistifoɔnokaasɛ:‘Nnome nkaFilistifoɔnonkɔsiabufuoneabufuodaaɛfiri amanamannyinaamfimfini;Onyankopɔnmmawɔnyɛ fɛwdinennomeneabufuwneabufuwadewɔnnebɔneyɛfo AmanamanmufonsamneKitimfonsam

29NaobiaraaɔbɛdwaneafiriɔtamfoneKitimnkrantɛho no,ɔmanteneneenontutuatemmuomfiɔsoroase;ɛfirisɛ wɔbɛyɛmemmaatamfoneatamfoɔwɔwɔnawoɔ ntoatoasoɔnyinaamuwɔasaaseso.

30Nawɔrenkankaeɛbiarammawɔn,Naobiaraa wɔbɛgyenonkwaatemmuoabufuodano;Ɛfirisɛɔsɛeɛne nhininetutuoawɔpamwɔnfiriasaasesoneFilistifoɔ asefoɔnyinaa(wɔakoraso),Nawɔrenkadinanaaasefoɔ biarabiommaKaftorimyiwɔasaseso

31Nasɛɔforokɔsoro,Ɛhɔnawɔdenobɛbafam,Nasɛ ɔmanehoyɛdenwɔasasesoa,Ɛhɔnawɔbɛtwenoakɔ, Nasɛɔdenehosieamanamanmua,Ɛhɔmponawɔbɛtu noafirihɔ;NasɛɔsianekɔSheola,Ɛhɔnsonan’afobuo bɛyɛkɛseɛ,Naɛhɔnsonaɔrennyaasomdwoeɛ

32Nasɛɔkɔnnommumfamua,Wɔnamwɔna wɔrehwehwɛnekransasonawɔbɛkumnowɔkwanso,Na wɔrenkadinanaaasefoɔmmanowɔasasenyinaaso;Efisɛ ɔbɛkɔdaannomemu’

33Naseinawɔakyerɛwafanehowɔɔsoroaboponnoso, sɛwɔnyɛnoatemmudano,amawɔatunoafiriasaaseso

TI25.NKYERƐKYERƐMU

1Nadapɛnyiafeaɛtɔsommienumuwɔahosɛpɛwafahyɛ yimuno,RebekafrɛɛnebaYakob,naɔkasakyerɛɛnosɛ: ‘Meba,nwarewoKanaanmmabea,sɛEsau,wonua,a ɔwareeKanaanmmammaammienumaano,nawɔdewɔn nneyɛeɛaɛhontewnyinaaayɛmekraawerɛhoɔ,ɛfirisɛ wɔnnneyɛeɛaɛhontewnyinaayɛaguamammɔneakɔnnɔ, natreneebiarankawɔnho,efisɛ(wɔnnneyɛe)yɛbɔne

2Name,meba,dɔwoyie,nam’akomanemedɔhyirawo awiadɔnhwerewbiaraneanadwonwɛnbiara

3Naafei,meba,tiemenne,nayɛwomaamepɛ,namma woyeremmaasaaseyiso,nammomm’agyafienkoara, nem’agyaabusuafoɔWobɛwarewom’agyafie,na ƆsorosoroniNyankopɔnbehyirawo,nawommaayɛawo ntoatoasoaɛteneneasefokronkron.’

4NaafeiYakobkasakyerɛɛnemaameRebeka,naɔka kyerɛɛnosɛ:‘Hwɛ,ɛna,madimfeɛadapɛnnkron,na mennimnamenkaaɔbaabiara,namenhyɛɛmehobɔmma obiara,namansusumposɛmɛwaremeKanaanmmammaa 5Ɛfirisɛmekae,ɛna,Abraham,yɛnagya,nsɛmno,ɛfirisɛ ɔhyɛɛmesɛɛnsɛsɛmewareKanaanmmammaanomu yere,nammommenwaremeyeremfim’agyafieasefoɔne m’abusuafoɔmu

6MatedadasɛwonuaLabanawommammaa,namede m’akomaatowɔnsosɛmɛwareɔyereafiriwɔnmu

7Nayeintimabɔmehobanwɔmehonhommuwɔbɔne anaasɛwɔbɛporɔwɔm’akwannyinaaramuwɔm’abrabɔ nnanyinaaramu;ɛfirisɛakɔnnɔneaguamammɔhono, m’agyaAbrahammaameahyɛdeɛbebree

8Na,deɛwahyɛmenyinaaakyino,mfeɛaduonummienu yimenuanonemeapere,nawakasaakyerɛmempɛnpii nawakasɛ:‘Menua,fameyerenommmienunonuabeabi aware’;nansomepowsɛmɛyɛsɛneawayɛno

9Mekantamw’anim,ɛna,sɛmenkwannanyinaamuno, meremfaɔyeremfiKanaanasefoɔmmabeahɔ,namerenyɛ amumuyɛsɛdeɛmenuanoayɛno

10Nsuro,ɛna;nyaawerɛhyemsɛmɛyɛw’apɛdena manantewtreneemu,nameremfam’akwannsɛedaa.’

11Naɛnoakyinoɔmaan’anisokyerɛɛsoronaɔteneene nsateaa,naobueen’anonaɔhyiraaƆsorosoroni Nyankopɔnaɔbɔɔɔsoroneasaaseno,naɔmaanoasedane ayeyi.

12Naɔkaasɛ:‘NhyirankaAwuradeNyankopɔn,na wɔnhyiranedinkronkronnodaadaa,ɔnoaɔdeYakob amamesɛɔbakronkronneabakronkron;ɛfirisɛɔyɛWo dea,naW’asefoɔbɛyɛdaaneawoɔntoatoasoɔnyinaara daadaa

13OAwurade,hyirano,nafateneneenhyirahyɛm'anom, namahyirano'

14Nadɔnnomu,berɛatreneehonhomsianebaan’anom no,ɔdenensammienuguuYakobtisokaasɛ:

15Nhyiranewo,teneneeAwuradenemmerɛnyinaa Nyankopɔn,Naɔnhyirawonkyɛnnipaawoɔntoatoasoɔ nyinaara.Ɔmmawo,meBa,teneneekwan,Naɔnyi teneneeadinkyerɛw’asefoɔ

16NaƆmmawommanonnɔɔsowɔwonkwannamu,Na wɔnsɔresɛdeɛafenomubosomedodoɔteɛ.Nawɔnmma nonyɛbebreenawɔnyɛakɛsenkyɛɔsoronsoromma,Na wɔndodownnɔɔsonsenɛpomuanhwea

17Naɔmmawɔnasaasepayi-sɛdeɛƆkaasɛƆdebɛma Abrahamnen’asefoɔawɔdin’akyidaano-Nawɔnkura musɛagyapadeɛdaa

18Namamenhunu(wo)mmawo,meba,mmaawɔahyira wɔnwɔm’abrabɔmu,Naabaawɔahyiranekronkronma w’asefoɔnyinaaranyɛ

19Nasɛneawoamawomaamehonhomdwowɔn’asetena muno,Neaɔwoowonoyafunuhyirawosaa,[Medɔ]ne menufuhyirawoNam’anonemetɛkrɛmakamfowokɛse 20Nkɔsoronatrɛwasaseso,Naw’asefoɔnnyɛpɛwɔ ɔsoroneasaaseanigyeɛmudaa;Naw'asefoɔaninnye,Na asomdwoeɛdakɛseɛnonnyaasomdwoeɛ

21Nawodinnew’asefoɔntenahɔnkɔsimmerɛnyinaara, NaƆsorosoroniNyankopɔnnonyɛwɔnNyankopɔn,Na teneneeNyankopɔnnonewɔnntena,Nawɔnamwɔnso nsiNekronkronbeammammerɛnyinaara.

22Nhyirankadeɛɔhyirawo,Neɔhonamnyinaaawɔdome woatorono,wɔndomeno’

23Naɔfewn’anokakyerɛɛnosɛ;'EwiaseAwuradenndo woSedeewomaameakomanenedɔaninnyewohona nhyirawo'Naogyaeenhyira

TI26.NKYERƐKYERƐMU

1Nadapɛnyiafeaɛtɔsonsonmuno,IsakfrɛɛEsau,ne Bapanin,naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Mabɔakora[2114AM] meba,nahwɛm’aniayɛkusuuwɔahunumu,namennim daamɛwuo

2Naafeifaw’abɔmmɔakodeɛwopomanewotadua,na kɔafuomu,nabɔabɔmmɔnakyereme(venson),meba, nayɛmenamaɛyɛdɛ,sɛdeɛmekradɔno,nafabrɛmesɛ mɛdi,namekraahyirawoansanamawu’

3NansoRebekateesɛIsakneEsaurekasa

4NaEsaufiiadianɔpatutuutukɔɔwuramsɛɔrekɔbɔ abɔmmɔnawakyeremmoanaɔdeaban’agyankyɛn

5NaRebekafrɛɛnebaYakobkakyerɛɛnosɛ:‘Hwɛ,mate sɛwopapaIsakrekasaakyerɛwonuaEsausɛ:“Hweme, nayɛaduanaɛyɛdɛmame,nafa(no)brɛme”

6MetumiadinamahyirawowɔAwuradeanimansana mawu"Naafei,meba,tiemennewɔdeɛmehyɛwono

mu:Kɔwonnwannonkyɛnnakɔfampapommammienua ɛyɛdɛmmrame,namɛyɛwɔnaduaneaɛyɛdɛamaw'agya, sɛdeɛɔdɔno,nawode(no)bɛbrɛw'agyaamawadina wahyirawowɔAwuradeanimansanawawu,nawonso ebiawɔbɛhyirano.’

7NaYakobkakyerɛɛnemaameRebekasɛ:‘Maame, meremfabiribiaraam’agyabedi,naɛsɔn’aniano:me maamenkoaranamisurosɛobehumennenawapɛsɛɔde nensakame

8Nawunimsɛmehoyɛtoro,namenuaEsaunsowɔnhwi, namɛyimehoadiwɔn’anisosɛɔdebɔneyɛfoɔ,namayɛ adeɛawanhyɛme,naneboafume,namedennomebɛba meho,naɛnyɛnhyira.’

9NaRebeka,nemaame,kakyerɛɛnosɛ:‘Meba,wo nnomenkameso,tiemennenko’

10NaYakobtieenemaameRebekanne,naɔkɔfaampapo mmammienuawɔyɛsradeɛ,naɔdewɔnbrɛɛnemaame, nanemaameyɛɛ~namaɛyɛdɛ~sɛdeɛɔdɔno

11NaRebekafaaosuopaanebapaninEsauaɔkaneho wɔfiehɔno,naɔhyɛɛnebakumaaYakobatadeɛ(newɔn), naɔdempaboanonwomaguunensanenekɔnaɛdaadi noso.

12Naɔdeaduanenepaanooawasiesienohyɛɛneba Yakobnsa

13NaYakobkɔɔn’agyankyɛnkɔkaasɛ:‘Menewoba: mayɛsɛdeɛwohyɛɛmesɛ:sɔrenatenaasedideɛmakyere nobi,agya,nawokraahyirame

14NaIsakkakyerɛɛnebanosɛ:‘Meba,ɛyɛɛdɛnna woahuntɛmsaa?

15'NaYakobkaasɛ:'Efisɛ<Awurade>woNyankopɔnna ɔmaamehunuu.'

16NaIsakkakyerɛɛnosɛ:Bɛn,namɛtewonka,meba,sɛ woyɛmebaEsauanaasɛwonyɛ’

17NaYakobbɛnn’agyaIsak,naɔteenonkasɛ:Ɛnneno yɛYakobnne,nansayɛEsaunsa

18nawanhununo,ɛfirisɛnaɛyɛmmerɛaɛfiriɔsorosɛ ɔbɛyinenhumutumiafirihɔnaIsakanhunu,ɛfirisɛnane nsaayɛnwitesɛnenuaEsaudeɛ,entiɔhyiraano

19Naɔkaasɛ:‘WonemebaEsauanaa?'naɔkaasɛ: 'Menewoba':naɔkaasɛ,'Bɛnmenamennideewoakyere nobi,meba,namekraahyirawo'

20Naɔbaanenkyɛn,naɔdidi,naɔdebobesabrɛɛnona ɔnom.

21Nan’agyaIsakkakyerɛɛnosɛ:‘Meba,bɛnm’ano

22Naɔbɛnnobɛfewn’anoNaɔteenentadeɛhua,na ɔhyiraanonaɔkaasɛ:‘Hwɛ,mebahuatesɛafuo<ma> huaaAwuradeahyirano

23NaAwurademmawoɔsorobosuoneasasesobosuo,ne atokoɔnengobebree:Maamannsomwo,Naaman nkototowo

24Diwonuanomsowura,Nawomaamemmankotowwo; NanhyiranyinaaraaAwuradedeahyiramenawahyira Abraham,m’agya;Famawonew'asefoɔdaa:Nnomenka deɛɔdomewo,Nanhyirankadeɛɔhyirawo'

25NaɛbaasɛIsakwieenebaYakobnhyirano,naYakob firiin’agyaIsaknkyɛnarapɛnaɔdenehosieenanenua Esaufiriin’abɔmmɔmubaeɛ.

26Naɔyɛɛaduaneaɛyɛdɛnso,naɔde(no)brɛɛn’agya, naɔkakyerɛɛn’agyasɛ:‘Mam’agyasɔre,nabedimenam nambinawokraahyirame.’

27Nan’agyaIsakbisaanosɛ:‘Woyɛhena?'Naoka kyereenose:'Menewobakan,wobaEsau:mayosedee woahyemeno'

28NaIsakhodwiriinoyie,naɔkaasɛ:‘Hwannedeɛ wabɔabɔmmɔnawakyerenaɔde(no)abamenkyɛn,na madinenyinaaansanaworeba,namahyirano:(na) wɔbɛhyirano,nen’asefoɔnyinaadaa’

29NaɛbaasɛberɛaEsauteen’agyaIsaknsɛmno,ɔde nteɛmkɛseɛneawerɛhoɔteaamkakyerɛɛn’agyasɛ:‘Agya, hyiramenso

30Naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Wonuanodennaadaabae,na wagyewonhyira’Naɔkaasɛ:‘Afeimahunudeɛentia wɔtoonedinYakob:hwɛ,wasim’ananmumprenuyi: ɔgyeem’awoɔhokwan,naafeiwagyemenhyira’

31Naɔkaasɛ:‘Agya,woankoranhyirabisoammame?’ naIsakbuaakakyerɛɛEsausɛ:‘Hwɛ,medenoayɛwo wura,Namedenenuanomnyinaaamanosɛnkoa,Na medeatokonebobesanengobebreeahyɛnoden:Nadɛn naafeimɛyɛamawo,meba?”

32ƐnnaEsaukakyerɛɛn’agyaIsaksɛ:‘Agya,nhyira baakopɛnawowɔ?Nhyirame,(mpo)menso,agya:'

33NaEsaumaanennesosui.NaIsakbuaseenosɛ:‘Hwɛ, wotenabeabɛyɛakyirikyiriwɔasasesobosuho,Naɔsoro bosuoaɛwɔsoronontamkwanware

34Nawonkrantesonawobɛtenaase,Nawobɛsomwo nuaNasɛwobɛyɛkɛsea,Nawowosownekɔnduafiwo kɔnsoa,Wobɛyɛbɔneaedimũakosiowumu,Nawobetu w’asefoafiɔsoroase.’

35NaEsaukɔɔsohunahunaaYakobesianenhyiraa n’agyadehyiraanonti,naɔkaawɔn’akomamusɛ:‘Ma m’agyahoawerɛhownnanommraseesei,namakumme nuaYakob

TI27.NKYERƐKYERƐMU

1NawɔkaanebapaninEsaunsɛmkyerɛɛRebekadaeɛmu, naRebekasomakɔfrɛɛnebakumaaYakob.

2naɔkakyerɛɛnosɛ:‘HwɛwonuaEsaubɛtɔwosowere mawakumwo

3Afei,ɛnonti,meba,tiemenne,nasɔrenaguankɔ Laban,menua,Harannkyɛn,nawonenontenannakakra kɔsisɛwonuanoabufuobɛdane,nawayin’abufuoafiri woso,nawowerɛafirideɛwoayɛnyinaara;afeimɛsoma mawɔakɔfawoafirihɔaba’

4NaYakobkaasɛ:‘Minsuro;sɛɔpɛsɛokummea, mɛkumno.’

5Nansoɔbaanokakyerɛɛnosɛ:‘Mmamemmabaanuno nyinaannyemedakoro.’

6NaYakobkakyerɛɛnemaameRebekasɛ:‘Hwɛ,wunim sɛm’agyaabɔakwakoraa,naonhuadeefisɛn’aniayɛ kusuu,nasɛmigyawnohɔaɛbɛyɛbɔnewɔn’aniso,efisɛ megyawnohɔnamakɔwonkyɛn,nam’agyabobefuw,na ɔbɛdomemeMerenkɔ;sɛɔsomamea,ɛnonkutoona mɛkɔ’

7NaRebekakakyerɛɛYakobsɛ:‘Mɛkɔmuabɛkasa akyerɛno,naɔbɛmawoakɔ

8NaRebekakɔɔmukɔkakyerɛɛIsaksɛ:‘Metanmekra esianeHetmmabeabaanuaEsauawarewɔnnonti;nasɛ Yakobwareɔyerefiasaasenosommabeaawɔtesɛ yeinommua,atirimpɔwbɛnntinamɛkɔsoatraase,efisɛ Kanaanmmabeayɛabɔnefo’

9NaIsakfrɛɛYakobhyiraano,naotuunofokakyerɛɛno sɛ:‘NnwareKanaanmmabeanomubiarayere; 10SɔrekɔMesopotamia,womaameagyaBetuelfie,na kɔwarewomaamenuaLabanmmabea.

11NaAdeNyinaasoTumfoɔNyankopɔnnhyirawona ɔmmawonnɔɔsonaɔnnɔɔsonawobɛyɛamanamankuo,na ɔmfam’agyaAbrahamnhyirammawo,wonew’asefoɔa wɔdiw’akyi,nawoanyaw’ahɔhoɔasaseneasasea OnyankopɔndemaaAbrahamnonyinaaadie:kɔ,meba, wɔasomdwoeɛmu

12NaIsakgyaaYakobkwan,naɔkɔɔMesopotamia, SirianiBetuelbaLabanaɔyɛYakobmaameRebekanua nkyɛn.

13NaYakobsɔresɛɔrekɔMesopotamiaakyino,Rebeka honhomdiiawerɛhoɔwɔnebanoakyi,naɔsui

14NaIsakkakyerɛɛRebekasɛ:‘Menuabea,nsumeba Yakob;ɛfirisɛɔkɔasomdwoeɛmu,naasomdwoeɛmu bɛsanaba

15ƆsorosoroniNyankopɔnbɛkoranosoafiribɔnenyinaa mu,naɔnenoatena;ɛfirisɛƆrennyaenonennanyinaara; 16Namenimsɛn’akwanbɛdiyiewɔbiribiaramu, baabiaraaɔbɛkɔ,kɔsisɛɔbɛsanabayɛnnkyɛnasomdwoeɛ mu,nayɛahununoasomdwoeɛmu

17Nsuronenti,menuabea,ɛfirisɛɔtenekwansonaɔyɛ onipaaɔyɛpɛ,naɔyɛɔnokwafoɔnaɔrensɛe.Munnsu.’

18NaIsakkyekyeeRebekawerɛwɔnebaYakobho,na ɔhyiraano

19NaYakobfiNtamAburanomusɛɔrekɔHaranwɔ dapɛnaɛtɔsommienunoafeaɛdikannomuwɔ ahosɛpɛwafeaɛtɔsoaduanananannomu,naɔbaaLuswɔ mmepɔso,kyerɛsɛ,Betel,bosomefoforɔwɔdapɛnyimu bosomeaɛdikannomu,[2115AM]naɔduruubeaeɛhɔ anwummerɛnaɔdaneefiriikwannosokɔɔkwannoatɔeɛ famsaaanadwono,naɔdaahɔ;ɛfirisɛnaowiaakɔtɔ.

20Naɔfaasaabeaeɛnoaboɔnomubaakode<ɛtonetiri> duanoase,naɔnonkoaranaɔretukwan,naɔdaeɛ 21Naɔsoodaeɛanadwono,nahwɛ,antweribisiasaseso, nan’atifikɔsoro,nahwɛ,Awuradeabɔfoɔaforoakɔsian wɔso,nahwɛ,Awuradegyinaso

22NaɔkasakyerɛɛYakobsɛ:‘MeneAwurade,Abraham Nyankopɔn,w’agyaneIsakNyankopɔn;asaseawodaso no,medebɛmawonew’asefoɔawɔdiw’akyi

23Naw’asefoɔbɛyɛsɛasasesomfuturo,nawobɛdɔɔso akɔatɔeɛneapueeɛ,atifineanafoɔ,nawonew’asefoɔmu nawɔbɛhyiraamanamanmmusuanyinaara

24Nahwɛ,mɛkawoho,namɛkorawowɔbaabiaraa wobɛkɔ,namedewobɛsanabaasaaseyisowɔasomdwoeɛ mu;ɛfirisɛmerennyawwokɔsisɛmɛyɛbiribiaraameka kyerɛɛwo’

25NaYakobnyanefiriinennamu,naɔkaasɛ, ‘Nokwarem,saabeaeɛyiyɛAwuradefie,nansonaminnim Naehukaanonaɔkaasɛ:‘Beaeyiaɛnyɛobiarasɛ Onyankopɔnfienoyɛhu,naɔsoroponyine

26NaYakobsɔreeanɔpatutuutu,naɔfaaɔboɔaɔdeahyɛ netiasenodesiihɔsɛadumsɛsɛnkyerɛnne,naɔhwiee ngoguusoNaɔtoohɔdinBetel;nansobeaenodindeLus mfiaseno.

27NaYakobhyɛɛbɔsɛɔbɛhyɛAwuradebɔ,naɔkaasɛ: ‘SɛAwuradebɛkameho,nawahwɛmewɔɔkwana merekɔyiso,naɔmamepaanooamɛdinentadeɛa menhyɛ,amamasanabam’agyafieasomdwoeɛmua,

ɛnneɛnaAwuradebɛyɛmeNyankopɔn,naɔboɔamedeasi hɔsɛodumsɛsɛnkyerɛnnewɔhayi,ɛbɛyɛAwuradefie,ne deɛwodebɛmanyinaame,medeneaɛtosodunobɛmawo, meNyankopɔn.’

TI28.NKYERƐKYERƐMU

1Naɔkɔɔn’akwantuonoso,naɔduruuapueeɛasaseso, RebekanuaLabannkyɛn,naɔkanehosomnomaane babaaRahelnnawɔtwebaako

2Nadapɛnaɛtɔsommiɛnsa[2122AM]afeaɛdikanmu noɔkakyerɛɛnosɛ:‘Mamemeyereamasomwomfeɛ nson’;naLabankakyerɛɛYakobsɛ:Medewoyerebɛma wo

3NaLabantooapontoɔ,naɔfaanebabaapaninLea,de (no)maaYakobsɛɔyere,naɔden’abaawaSilpamaanosɛ abaawa;naYakobnnim,ɛfirisɛnaɔsususɛɔyɛRahel

4Naɔkɔɔnenkyɛn,nahwɛ,ɔnoneLea;naYakobbo fuwiiLaban,naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Adɛnntinawoneme adisaa?ƐnyɛRahelntinamesomwonaɛnyɛLeanti? Adɛnntinawoayɛmebɔne?

5Fawobabaa,namɛkɔ;ɛfirisɛwoayɛmebɔne.'Na YakobdɔRahelsenLea;ɛfirisɛnaLeaaniayɛmmerɛ, nansonanehonamaniyɛfɛpaa;nansonaRahelwɔaniwa fɛfɛnanehonamaniyɛfɛnanehoyɛfɛyiye.

6NaLabankakyerɛɛYakobsɛ:‘Ɛnyɛsaawɔyɛnkurom sɛwɔdeakumaabɛmaɔpanyinno’Naɛnsɛsɛyɛyɛeyi; ɛfirisɛseinawɔahyɛnawɔatwerɛwɔɔsoroaboponnoso, sɛobiaramfanebabaakumaammapaninnoanim;na mmomɔpaninno,obiakodikanmanan’akyimaakumaanaɔbarimaaɔyɛsaano,wɔdeafobuosinesowɔɔsoro,na obiaranyɛɔtreneeniaɔyɛsaaadeɛyi,ɛfirisɛsaaadeyɛyi yɛbɔnewɔAwuradeanim

7NahyɛIsraelfoɔsɛwɔnnyɛsaaadeɛyi;mmawɔnnnye akumaanonawɔmfammaansanawɔdeɔpanyinnoama, ɛfirisɛɛyɛbɔnepaa

8NaLabankakyerɛɛYakobsɛ:‘Maoyiafahyɛnnanson nontwam,namɛmawoRahel,nawoasommemfeɛnson bio,nawoadidimenguansɛdeɛwoyɛeɛdapɛnaatwamno mu.

9DaaLeaafahyɛnonnansontwaamno,LabandeRahel maaYakobsɛɔnsomnomfeɛnsonbio,naɔdemaaSilpa nuabeaRahel,sɛafenaa.

10ƆsommfeɛnsonbiomaaRahel,ɛfirisɛnawɔdeLea amanokwa

11NaAwuradebueeLeaawotwaamu,naɔnyinsɛneena ɔwooɔbabarimaYakob,naɔtoonodinRuben,bosomea ɛtɔsonkronnodaaɛtɔsodunan,nnawɔtweaɛtɔso mmiɛnsanoafeaɛdikanmu[2122AM]

12NaRahelawotwaamu,ɛfirisɛAwuradehunuusɛwɔtan LeanaRahelnsodɔno

13NaYakobsankɔɔLeankyɛn,naɔnyinsɛnee,naɔwoo Yakobɔbabarimaaɔtɔsommienu,naɔtoonodinSimeon, bosomeaɛtɔsodunodaaɛtɔsoaduonubaako,nedapɛn yiafeaɛtɔsommiɛnsamu[2124AM]

14NaYakobsankɔɔLeankyɛn,naɔnyinsɛnee,naɔwoo ɔbabarimaaɔtɔsommiɛnsamaano,naɔtoonodinLewi, bosomefoforɔwɔbosomeaɛdikannomuwɔdapɛnyiafe aɛtɔsonsiamu[2127AM]

15NaYakobsankɔɔnenkyɛn,naɔnyinsɛnee,naɔwoo ɔbabarimaaɔtɔsonnanmaano,naɔtoonodinYuda,

bosomeaɛtɔsommiɛnsadaaɛtɔsodunum,wɔnnawɔtwe aɛtɔsonnannoafeaɛdikanmu.[2129AM]

16NaeyinyinaantiRahelanibereLea,efisɛwanwo,na ɔkakyerɛɛYakobsɛ:‘Mamemma’;naYakobkaasɛ: ‘Medewoyafunumuabaasiewo?Magyawwoanaa?’

17BereaRahelhuisɛLeaawommabarimabaananama Yakob,RubenneSimeonneLewineYudano,ɔkakyerɛɛ nosɛ:Kɔm’afenaaBilhankyɛn,naobenyinsɛnnawawo ɔbabarimaamame(Naɔde(no)n’afenaaBilhamaane yere)

18Naɔkɔɔnenkyɛn,naɔnyinsɛneewooɔbabarimamaa no,naɔtoonodinDan,bosomeaɛtɔsonsianodaaɛtɔso nkron,dapɛnaɛtɔsommiɛnsanoafeaɛtɔsonsiamu. [2127AM]

19NaYakobsankɔɔBilhanemprenuso,naonyinsɛnee, naɔwooɔbabarimafoforoYakob,naRaheltoonodin Naptali,bosomeaɛtɔsonsonnodaaɛtɔsonnum, nnawɔtweaɛtɔsonnannoafeaɛtɔsommienumu [Anɔpa2130].

20NaLeahunuusɛwayɛawoɔnawanwono,n’anibere Rahel,naɔden’afenaaSilpansomaaYakobsɛɔyere,na ɔnyinsɛneewooɔbabarima,naLeatoonedinGad,bosome aɛtɔsonwɔtwedaaɛtɔsodumienu,wɔnnawɔtweaɛtɔso nnannoafeaɛtɔsommiɛnsamu[2131AM]

21Naɔsankɔɔnenkyɛn,naɔnyinsɛnee,naɔwoo ɔbabarimaaɔtɔsommienumaano,naLeatoonodinAser, bosomeaɛtɔsodubaakonodaaɛtɔsommienu,wɔ nnawɔtweaɛtɔsonnannoafeaɛtɔsonnummu.[2133 AM]

22NaYakobkɔɔLeankyɛn,naɔnyinsɛnee,naɔwoo ɔbabarima,naɔtoonedinIsakar,bosomeaɛtɔsonnumno daaɛtɔsonnan,wɔdapɛnaɛtɔsonnannoafeaɛtɔso nnanmu,[2132AM]naɔdenomaaɔyarehwɛfoɔbi

23NaYakobsankɔɔnenkyɛnbio,naɔnyinsɛnee,na ɔwoommammienu,ɔbabarimaneɔbabea,naɔtoo ɔbabarimanodinSabulon,naɔtooɔbabeanodinDina,wɔ bosomeaɛtɔsonsonnomudaaɛtɔsonson,dapɛnaɛtɔso nnannoafeaɛtɔsonsiamu[2134AM]

24NaAwuradedomRahel,naobueeneyam,na ɔnyinsɛnee,naɔwooɔbabarima,naɔtoonodinYosef, bosomeaɛtɔsonnanbosomefoforɔ,afeaɛtɔsonsiamu wɔdapɛnaɛtɔsonnanyimu[2134AM]

25NannaawɔwooYosefnomuno,Yakobkakyerɛɛ Labansɛ:‘Mameyerenomnememmabarima,nama menkɔm’agyaIsaknkyɛn,namensimefie;ɛfirisɛmawie mfeɛamedeasomwoamawommabeammienuno,na mɛkɔm’agyafie’

26NaLabankakyerɛɛYakobsɛ:‘Tenamenkyɛnwɔ w’akatuaho,nakɔdidimenguanmmamebio,nagye w’akatua’

27Nawɔnewɔnhowɔnhoyɛɛadwenesɛɔmfa nguammaanemmaawɔwoowɔntuntumnenkekaene fitaammanosɛn’akatua,(eyinom)naɛsɛsɛwɔyɛ n’akatua

28Nanguannonyinaadenkekaenensensaneenetuntum awɔahyɛnoagyiraeɛahodoɔbaeɛ,nawɔsanwoo nguammaaawɔtesɛwɔnara,nawɔnawɔhunuunonyinaa yɛYakobdeanawɔnawɔnnihɔnoyɛLabandea

29NaYakobn’agyapadeɛdɔɔsopaa,naonyaaanantwinini nenguannemfurumneyomanenkoanemmaawa.

30NaLabannenemmanoanibereeYakob,naLabansan gyeenenguanfiinensam,naɔdeadwemmɔnehwɛɛno.

TI29.NKYERƐKYERƐMU

1NaRahelwooYosefno,Labankɔɔsɛɔrekɔtwanenguan; ɛfirisɛnawɔnenontamkwanyɛnnansaakwantuo

2NaYakobhunuusɛLabanrebɛtwanenguan,naYakob frɛɛLeaneRahel,naɔkakyerɛɛwɔnyiesɛwɔnenommra Kanaanasaseso

3Ɛfirisɛɔkaasɛdeɛɔhunuubiribiarawɔdaeɛmu,mpodeɛ ɔkakyerɛɛnosɛɔnsannkɔn’agyafienyinaa,nawɔkaasɛ: Baabiaraawobɛkɔno,yɛnewobɛkɔ.

4NaYakobhyiraan’agyaIsakNyankopɔn,nen’agya AbrahamNyankopɔn,naɔsɔretenaaneyerenomnene mmaso,naɔfaan’agyapadeɛnyinaanaɔtwaaasubɔnten no,naɔduruuGileadasaseso,naYakobden’adwenesiee Labannawankaankyerɛno

5Nadapɛnaɛtɔsonnannoafeaɛtɔsonsonmuno, Yakobdaneen’anikyerɛɛGileadwɔbosomeaɛdikanno mu,nedaaɛtɔsoaduonubaako[2135AM]NaLabanti n’akyi,naɔtuuYakobwɔGileadbepɔsowɔbosomeaɛtɔ sommiɛnsanomu,nedaaɛtɔsodumiɛnsa

6NaAwuradeammanokwansɛɔmpiraYakob;ɛfirisɛ ɔdaeɛmuyiinehoadikyerɛɛnoanadwo.NaLabankasa kyerɛɛYakob

7Nasaannanomudaaɛtɔsodunumno,Yakobtoo apontoɔmaaLaban,newɔnawɔnenobaeɛnyinaara,na YakobkaantamkyerɛɛLabansaadano,naLabannsokaa ntamkyerɛɛYakobsɛwɔnmubiaramfaatirimpɔwbɔne ntwaGileadbepɔnonkɔɔfoforo.

8Naɔyɛɛakuwakuwwɔhɔsɛɔdansefo;ɛnontiwɔfrɛsaa beaeɛnodinsɛ:‘AdansefoɔKuo,’wɔsaaakuakuoyidin mu.

9NansoansanawɔrefrɛGileadasasenosɛRefaimfoɔ asase;ɛfirisɛnaɛyɛRefaimfoɔasase,nawɔwoo Refaimfoɔ(ɛhɔ),abranawɔntentenyɛdu,nkron,awotwe kɔsibasafanson

10NawɔntenabeafiriAmonfoɔasasesokɔsiBepɔ Hermon,nawɔnahennieatenaeɛneKarnaimneAstarot, neEdrei,neMisurneBeon

11NaAwuradesɛeewɔnɛnamwɔnnnwumabɔnenti;ɛfiri sɛnawɔyɛadwemmɔneyie,naAmorifoɔnotenaawɔn ananmu,amumuyɛfoɔnennebɔneyɛfoɔ,naɛnnɛnnipa biarannihɔawɔayɛwɔnbɔnenyinaaraawie,nawɔnnya nkwatentenbiowɔasaaseso.

12NaYakobgyaaLabankwan,naɔfiriiMesopotamia, Apueeɛfamasaseso,naYakobsankɔɔGileadasaseso.

13ƆtwamYabokbosomeaɛtɔsonkron,nedaaɛtɔso dubiakoƐdano,nenuaEsaubaanenkyɛn,naɔneno siesieenehokɔɔSeirasaseso,nansoYakobtenaa ntomadanmu.

14Naafeaedikanwɔdapɛnaɛtɔsonnummuwɔsaa ahosɛpɛwafahyɛyimu[2136AM]no,ɔtwaaYordan,na ɔtenaaYordanagya,naɔhwɛɛnenguanfiriiponomu kɔduruuBetsan,neDotanneAkrabimkwaeɛmu

15Naɔden’agyaIsakkɔmaan’agyapadenen’agyapadene n’aduan,nenam,neanonne,nenufusu,nebɔta,nekyiisi, nebonnomudatebi

16NanemaameRebekansompɛnnnanafebiara,wɔ asramnontam,wɔafuwneotwantam,neosutɔbereneosu

(bere)ntamneawɔwbereneahohuruberentam,dekɔ Abrahamabantentennoso.

17NaIsakasanafiriNtamAburanomuaforoakɔn’agya Abrahamabantentennoso,naɔnenebaEsautenahɔ.

18NannaaYakobkɔɔMesopotamiano,Esauwaree IsmaelbabaaMahalat,naɔboaboaan’agyaneneyerenom nguannyinaaano,naɔforokɔtenaaBepɔSeirso,naɔgyaa n’agyaIsaknkoarawɔNtamAburanoho.

19NaIsakfiriiNtamAburanomukɔtenaan’agya AbrahamabantentenaɛwɔHebronmmepɔsonomu

20NaɛhɔnaYakobsomaadeɛɔdekɔmaan’agyanene maamenyinaarawɔmmerɛneberɛmu,deɛwɔhianyinaa, nawɔdewɔnakomanyinaaranewɔnkranyinaahyiraa Yakob

TI30NKYEKYƐMU

1Nadapɛnaɛtɔsonsia[2143AM]afeaɛdikanmuno, ɔforokɔɔSalem,Sekemapueeɛfam,wɔasomdwoeɛmu, bosomeaɛtɔsonnannomu

2NawɔsoaaYakobbabaaDinakɔɔSekemfie,Hewini, Hiwinini,asasenosobapɔmma,naɔnenodaeɛ,naɔguu nehofĩ,nanaɔyɛabeawakumaa,abofraawadimfeɛ dumienu

3Naɔsrɛɛn’agyanenenuanomsɛwɔmfanommanosɛ ɔyereNaYakobnenemmabofuwiiSekemmmarimano nti;ɛfirisɛnawɔaguwɔnnuabeaDinahofi,nawɔde adwemmɔnekasakyerɛɛwɔnnawɔnewɔndiinnaadaana wɔdaadaawɔn

4NaSimeonneLewibaaSekemmpofirim,nawɔbuu Sekemmmarimanyinaaatɛn,nawɔkunkummmarimaa wɔhunuuwɔnwɔmunonyinaa,nawɔannyabaakompo ankawɔmu

5NaseinammaɛnnyɛbiomfiseeseisɛwɔbɛguIsrael babaabihofi;ɛfirisɛwɔahyɛatemmuowɔɔsoroatiawɔn sɛwɔmfankrantɛnsɛeSekemfoɔmmarimanyinaaɛfirisɛ wɔhyɛɛaniwuowɔIsrael.

6NaAwuradedewɔnhyɛɛYakobmmanonsasɛwɔde nkrantɛbɛtɔrewɔnasenawɔabuwɔnatɛn,nawɔanyɛsaa biowɔIsraelsɛwɔbɛguIsraelɔbaabunhofi.

7NasɛɔbarimabiwɔIsraelaɔpɛsɛɔdenebabaaanaane nuabeamaɔbarimabiaraaɔfiriAmanamanmufoɔasefoɔ muaɔbɛwu,nawɔdeaboɔasinoaboɔ;ɛfirisɛwayɛ aniwuowɔIsrael;nawɔdeogyabɛhyeɔbaano,ɛfirisɛ wagun’agyafiedinanim,nawɔbɛtunoafiriIsrael

8NammawonnhunuawaresɛefoɔneefĩbiarawɔIsraelwɔ asasesoawoɔntoatoasoɔnyinaamu;ɛfirisɛIsraelyɛ kronkronmaAwurade,naobiaraawagu(no)hofĩno bɛwuampa:wɔdeaboɔbɛsinoaboɔ

9Naseinawɔahyɛnonawɔatwerɛnowɔɔsoroaboponno soaɛfaIsraelasefoɔnyinaaho:deɛɔguhofi(no)nobɛwu ampa,nawɔdeaboɔasinoaboɔ.

10Nammarayinninnaano,nabɔnefafirinempatabiara nnihɔ,nammomwɔbɛtuɔbarimaawagunebabaahofĩno afiriIsraelnyinaamfimfini,ɛfirisɛɔden’asefoɔbiama Molok,nawayɛonyamesompasɛɔbɛguhofĩ

11Nawo,Mose,hyɛIsraelfoɔnatuwɔnfosɛwɔmmfa wɔnmmammaammaAmanamanmufoɔ,nawɔnnfa Amanamanmufoɔmmammaanomubiarammawɔnmma, ɛfirisɛyeiyɛakyiwadeɛwɔAwuradeanim.

12YeintinamedeMmaranomunsɛmakyerɛwSekemfoɔ nnwumaawɔyɛtiaaDinanesɛdeɛYakobmmanokaeɛno nyinaaamawosɛ:‘Yɛremfayɛnbabaammaɔbarimaa ɔntwaamomonoto;ɛfirisɛnaɛnoyɛahohorabɔmayɛn.’

13NaɛyɛahohorabɔmaIsrael,wɔnawɔteasenewɔna wɔfaAmanamanmummammaa;ɛfirisɛyeihontewna ɛyɛakyidemaIsrael

14NasɛIsraelwɔAmanamanmummammaamuyere, anaaɔdenemmabeabiamaɔbarimaaofiAmanamanmu biaramua,ɛremfanehomfisaaefĩyiho

15Naɔhawbɛbaɔyaredɔmso,nannomebɛbannomeso, naatemmuoneɔhawnennomebiarabɛbaneso:sɛɔyɛsaa adeɛyi,anaaɔden’anisiewɔnawɔyɛefĩ,anaawɔna wɔguAwuradekronkronbeahofi,anaawɔnawɔgunedin kronkronnohofĩa,(ɛnde)wɔbɛbomabuɔmannonyinaa atɛnwɔyeihofĩnefĩnyinaahobarima.

16Nawɔremmunnipa[nawonsusuwnnipaho]nawonnye nnuabaneafɔrebɔdeneɔhyeɛafɔdeɛnesradeɛwɔnensam, nanehuaaɛyɛdɛawɔdebɛgyeatom,nasaaarana ɔbarimaanaaɔbaabiaraaɔwɔIsraelaɔgukronkronbeano hofi

17Yeintinamahyɛwosɛ:‘Diadanseɛyihoadanseɛ kyerɛIsrael:hwɛsɛdeɛSekemfoɔnewɔnmmanodiiɛ: sɛdeɛwɔdewɔnhyɛɛYakobmmammienunsa,na wɔkummwɔnwɔayayadeɛmu,nawɔbuuwɔnsɛtreneeɛ, nawɔakyerɛwamawɔnsɛtrenee

18NawɔpawLewiasefoɔsɛwɔnyɛasɔfoɔ,nawɔnyɛ Lewifoɔ,nawɔasomAwuradeanim,sɛdeɛyɛnnso,daa,na wɔahyiraLewinenemmanodaa;ɛfirisɛnaɔdensiyɛɛ wɔnawɔsɔretiaaIsraelnonyinaateneneeneatemmuone aweredie.

19Nasaanawɔtwerɛnhyiraneteneneewɔnnipanyinaa Nyankopɔnanimsɛadanseɛaɛkyerɛn’animwɔɔsoro aboponnoso.

20Nayɛkaeteneneeaonipanohyɛɛmuwɔnenkwanna mu,afenomummerɛnyinaara;kɔsiawoɔntoatoasoɔ apemnawɔbɛtwerɛ,naɛbɛbaɔnen’asefoɔnkyɛnwɔ n’akyi,nawɔakyerɛwnowɔɔsoroaboponsosɛadamfone ɔtreneeni

21Saakyerɛwtohɔyinyinaaranamakyerɛwamawo,na mahyɛwosɛkakyerɛIsraelfoɔsɛ,ɛnsɛsɛwɔnyɛbɔnena wɔnntoahyɛdeɛnosonawɔnmmuapamawɔahyɛama wɔnnoso,(nammom)sɛwɔdisonawɔkyerɛwwɔndinsɛ nnamfo

22Nasɛwɔtommaranawɔyɛefĩwɔbiribiaramua, wɔbɛkyerɛwwɔndinwɔɔsoroaboponnososɛatamfo,na wɔbɛsɛewɔnafinkwanhomanomu,nawɔakyerɛwwɔn dinwɔwɔnawɔbɛsɛewɔnnewɔnawobetuwɔnntiniafi asasesononwomamu

23NadaaYakobmmanokumSekemno,wɔtwerɛɛ nwomabiwɔɔsorosɛwɔdeteneneeneteneneeneaweredi baannebɔneyɛfoɔnoso,nawɔtwerɛɛnosɛnhyira.

24NawɔdewɔnnuabeaDinafiriiSekemfie,nawɔfaa biribiaraaɛwɔSekem,wɔnnguannewɔnanantwininine wɔnmfurum,newɔnahonyadeɛnyinaanewɔnnnwan nyinaadommum,nawɔdewɔnnyinaabrɛɛwɔnagya Yakob.

25Naɔbɔɔwɔnahohoraɛfirisɛwɔdekuronoabɔnkrantɛ ɛfirisɛnaosurowɔnawɔteteasasenoso,Kanaanfoɔne Perisifoɔ.

26NaAwuradesurowɔnkuroaatwaSekemhoahyiano nyinaaso,nawɔansɔreankɔtiYakobmmanoakyi;ɛfirisɛ naehuatɔwɔnso

TI31.NKYERƐKYERƐMU

1Nabosomenobosomefoforɔno,Yakobkasakyerɛɛne fiefoɔnyinaa.sɛ:‘Monhohoromohonamonsesamo ntadeɛ,namommayɛnsɔrenayɛnkɔBetel,baabiamehyɛɛ bɔsɛmɛhyɛnobɔdaamedwanefiriimenuaEsauanimno, ɛfirisɛɔnemeatenanaɔdemeabaasaseyisoasomdwoeɛ mu,namonyiahɔhoɔanyameawɔtemomunomfihɔ’

2Nawɔdeananafoɔanyamenedeɛɛwɔwɔnasomnewɔn kɔnmuneahoniaRahelwiaafiriin’agyaLabannsama ɔdenenyinaamaaYakobnomaeɛNaɔhyeenaɔbubuu wɔnasinasinnaɔsɛeewɔn,naɔdewɔnsieeoduababiase wɔSekemasaseso

3Nabosomeaɛtɔsonsonnobosomefoforɔno,ɔforokɔɔ Betel.Naɔsiiafɔrebukyiawɔfaakoaɔdaeɛno,naɔsii adumwɔhɔ,naɔsomaan’agyaIsaksɛɔmmranenkyɛn mmɛbɔn’afɔdeɛnenemaameRebeka

4NaIsakkaasɛ:‘MamebaYakobmmra,namenhwɛno ansanamawu’

5NaYakobkɔɔn’agyaIsaknenemaameRebekankyɛn wɔn’agyaAbrahamfie,naɔfaanemmammienu,Lewine Yudakaaneho,naɔbaan’agyaIsaknenemaameRebeka nkyɛn

6NaRebekafiriiabantentennosobaan’animsɛɔrebɛfew Yakobanonawayɛnoatuu;ɛfirisɛnanehonhomasan ababioberɛaɔteesɛ:‘HwɛwobaYakobaba’;naɔfee n’ano.

7Naɔhunuunemmammienuno,naɔhunuuwɔn,naɔsee nosɛ:‘Meba,wommayeinomanaa?naɔyɛɛwɔnatuuna ɔfewwɔnano,naohyiraawɔnkaasɛ:‘MomunaAbraham asefoɔbɛdianuonyam,namobɛsɔnhyiraahwɛwɔasase so’

8NaYakobkɔɔn’agyaIsaknkyɛn,ɔdanaɔdaeɛnomu,na nemmammienukaneho,naɔkyereen’agyansa,na ɔkotoofamno,ɔfeen’ano,naIsakdenehobataaneba Yakobkɔnho,naɔsuiwɔnekɔnmu.

9NaesumnogyaaIsakani,naɔhunuuYakobmma mmienu,LewineYuda,naɔkaasɛ:‘Meba,womma yeinomanaa?ɛfirisɛwɔtesɛwo.’

10Naɔkakyerɛɛnosɛwɔyɛnemmaampasɛ:‘Nawoahu ampasɛwɔyɛmemmaampa’

11Nawɔbaanenkyɛn,naɔdaneenehoyɛɛwɔnatuuna ɔyɛɛwɔnmmienuatuu

12Nankɔmhyɛhonhomnosianbaan’anom,naɔfaaLewi nensanifa,naɔdenensabenkumsooYuda

13NaɔdaneenehokyerɛɛLewikane,naɔhyɛɛaseɛhyiraa nokane,naɔkakyerɛɛnosɛ:MaobiaraNyankopɔn,Mfeɛ nyinaaraAwuradeankasa,nhyirawonewommawɔ mmerɛnyinaaramu

14NaAwurademmawonew’asefoɔkɛseɛne animuonyamkɛseɛ,naɔmmawonew’asefoɔ,mfirihonam nyinaaramu,mmɛnnosɛwɔnsomwɔNekronkronbeahɔ sɛanimabɔfoɔnesɛakronkronfoɔ.(Po)sɛwɔnnso,wo mmammanoasefoɔbɛyɛanimuonyamnekɛseɛne kronkronyɛ,naƆmmawɔnyɛkɛseɛmmammerɛnyinaara 15Nawɔbɛyɛatemmufoɔnemmapɔmmaneatitirewɔ Yakobmmaasefoɔnyinaamu;WɔbɛkaAwuradeasɛmno

teneneemu,Nawɔbɛbun’atemmuonyinaaraatɛnwɔ teneneemu.NawɔbɛkaM’akwanakyerɛYakobNa M’akwanakyerɛIsraelWɔdeAwuradenhyirabɛmawɔn anomSɛwɔbɛhyiraadɔfonoasefonyinaa.

16WomaameatowodinLewi,Nawatowodintenenee; WobɛkaAwuradehoNawoayɛYakobmmanyinaayɔnko; MaNeponnyɛwodea,Nawonewommanonnibi;Na woponsonhyɛmaawontoatoasoɔnyinaa,Naw’aduan nnsɛenkɔsimfeɛnyinaa

17Nawɔnawɔtanwonyinaahwefamwɔw’anim,Na wɔntuw’atamfonyinaantunawɔnsɛe;Nanhyirankadeɛ ɔhyirawo,Nannomenkaɔmanbiaraawɔdomewo’

18NaɔkakyerɛɛYudasɛ:‘Yehowammawoahoɔdenne tumiNtiatiawɔnawɔtanwonyinaaso;Wonewommano mubaakobɛyɛɔhenebawɔYakobmmaso;Wodinnewo mmabarimadinnkɔnantwaasaseneɔmantambiaraso. AfeiAmanamanmufoɔbɛsurow’anim,Naamanaman nyinaaawosow

19WomunaYakobbɛboa,NawomunawɔbɛhunuIsrael nkwagyeɛ

20Nasɛwotenawotreneeanuonyamahenguasoa, asomdwoeɛkɛseɛbɛbaamaadɔfoɔmmammanyinaara; Nhyirankadeɛɔhyirawo,Nawɔnawɔtanwonawɔhaw wonawɔdomewonyinaa,wɔbɛtuwɔnafirinawɔasɛewɔn afiriasasesonawɔadomewɔn.’

21Naɔdaneenehoatuunobionaɔyɛɛnoatuu,nan’ani gyeipaa;ɛfirisɛnawahununebaYakobmmanonokorɛ mu.

22Naɔfiriinenanntamkɔhweefamnaɔkotoono,na ɔhyiraawɔnnaɔnen’agyaIsakkɔtenaahɔanadwono,na wɔdeanigyeɛdidinawɔnom.

23NaɔmaaYakobmmammienunodaeɛ,baakowɔne nifanabaakonsowɔnebenkum,nawɔbuunosɛtreneeɛ 24NaYakobkaabiribiarakyerɛɛn’agyaanadwono,sɛdeɛ Awuradeahununommɔborɔhunukɛseɛ,nesɛdeɛɔdii nkonim(nowɔ)n’akwannyinaamu,naɔbɔɔnehoban firiibɔnenyinaaho.

25NaIsakhyiraan’agyaAbrahamNyankopɔnawantwe nemmɔborɔhununenetreneeamfirin’akoaIsakmmano ho.

26Naanɔpano,YakobkaabɔhyɛaɔhyɛɛAwuradebɔne anisoadehunuaɔhunuunokyerɛɛn’agyaIsak,nawasi afɔrebukyia,nabiribiaraasiesieamaafɔrebɔawɔdebɛbɔ wɔAwuradeanimsɛdeɛɔhyɛɛbɔno,nawabasɛɔrebɛtena afunumuso

27NaIsakkakyerɛɛnebaYakobsɛ:‘Mintuminewonkɔ; ɛfirisɛmabɔakwakoraanamintuminnyinakwannoano: meba,kɔasomdwoeɛmu;ɛfirisɛɛnnɛmadimfeɛɔha aduosiannum;Mintumintukwanbio;fawomaamesi (afunumuso)namanonewonkɔ

28Namenim,meba,sɛmentinawoaba,naɛnnɛnhyira mmawodeɛwohunuumesɛmeteaseɛ,namensomahunu wo,meba

29Wobɛtumiadiyienawoadibɔhyɛawohyɛɛbɔnoso; nantwenwobɔhyɛnoso;ɛfirisɛwɔbɛbuwohoakontaasɛ ɛfabɔhyɛnoho;afeientiyɛntɛmdiso,nadeɛwayɛadeɛ nyinaa,neawoahyɛbɔakyerɛnonoaninnye.’

30NaɔkakyerɛɛRebekasɛ:‘WonewobaYakobkɔ’;na RebekanenebaYakobkɔe,naDeborakaaneho,na wɔduruuBetel.

31NaYakobkaeempaebɔan’agyadehyiraaɔnenemma baanu,LewineYuda,nan’anigyeinaohyiraan’agyanom AbrahamneIsakNyankopɔn

32Naɔkaasɛ:‘Afeimahunusɛmewɔdaaanidasoɔ,neme mmanso,obiaraNyankopɔnanim’;naseinawɔahyɛno afammienunoho;nawɔtwerɛnosɛdaaadanseɛmawɔn wɔɔsoroaboponnososɛdeɛIsakhyiraawɔn

TI32.NKYERƐKYERƐMU

1NaɔtenaaBetelanadwono,naLewisoodaeɛsɛwɔayi noƆsorosoroniNyankopɔnnosɔfoɔ,ɔnenemmanodaa naɔnyaneefiriinennamunaɔhyiraaAwurade.

2NaYakobsɔreeanɔpatutuutu,bosomeyidaaɛtɔso dunan,naɔmaawɔnawɔkanehonyinaa,nnipane anantwinini,sikaneanwenneɛnentadeɛbiaramuntotosoɔ dudu,aane,ɔmaanenyinaamuntotosoɔdudu

3Nasaannanomuno,RahelnyinsɛnnebaBenyaminNa YakobkannemmafirinesokɔsoronaLewikɔhwee Awuradekyɛfamu,nan’agyahyɛɛnoasɔfoɔntadeɛ,na ɔhyɛɛnensama

4Nabosomeyidaaɛtɔsodunumno,ɔdeanantwinini dunanfiriianantwimu,neadwenniniaduonuawotwe,ne nguanaduanannkron,nenguammaanson,nempapomma aduonubaakobaaafɔrebukyianososɛɔhyeɛafɔdeɛwɔ afɔrebukyianoso,naɛsɔdɛwɔOnyankopɔnanim

5Yeinen’ayɛyɛdeɛ,ɛnambɔhyɛaɔhyɛɛbɔsɛɔdenkyem dumubaakobɛma,newɔnnnuabaafɔrebɔnewɔn anonneɛafɔdeɛ

6Naogyanohyeweeno,ɔhyewaduhuamwɔogyanoso wɔogyanoso,naɔdeanantwininiabienneadwennini nnannenguananan,mpaponnannenguanabienawɔadi afebiakonempapommaabiensɛasedaafɔrenaseina ɔyɛɛdabiarannanson.

7Naɔnenemmammarimanenemmarimanyinaade anigyeɛredi(eyi)wɔhɔnnansonnawɔrehyiraAwuradea ɔgyeenofiriin’ahohiahianyinaaramunaɔhyɛɛnobɔno ase

8Naɔmaammoaawɔnhotewnyinaantotodudu,naɔbɔɔ ɔhyewafɔre,nansommoaawɔnhontewnode(ɛnyɛ)maa nebaLevi,naɔdennipanoakranyinaamaano

9NaLewiyɛɛasɔfodiadwumawɔBetelwɔn’agyaYakob animdediinenuanomdunoanim,nanaɔyɛɔsɔfowɔhɔ, naYakobdenebɔhyɛmae,saanaɔsandentotosodudu nomaaAwuradenaɔtewho,naɛbɛyɛɛkronkronmaaNo 10Nayeintiwɔhyɛɛnowɔɔsoroaboponnososɛmmara mantotosoɔdudubiosɛwɔbɛdintotosoɔdudunowɔ Awuradeanimafebiara,wɔbeaawɔayinosɛNedin ntena,nasaammarayinnianohyetoɔbiarammannadaa

11Wɔatwerɛsaaahyɛdeɛyisɛɛbɛbamuafebiarawɔ Awuradeanimntotosoɔduduaɛtɔsommienuawɔdiwɔ beaawɔayinono,nabiribiarankafirimufiriafeyikɔsi afeaɛdihɔno

12Ɛfirisɛn’afemuno,wɔbɛdiabanokɔsiafenomuabaa wɔbɛboaboaanono,nawɔadibobesanokɔsinsãnonna, nengonokɔsineberɛmu

13Naneaakanaakyɛnyinaa,mommawɔnmmunosɛɛho agufĩ,mommawɔmfaogyanhyewno,efisɛɛhontew

14Naseinamommawɔnbomnniwɔkronkronbeahɔ,na mmawɔnmmammaɛnkyɛ.

15Naanantwinininennwanntotosoɔdudunyinaarabɛyɛ kronkronamaAwurade,naɛbɛyɛn’asɔfoɔdea,awɔbɛdi wɔn’animafebiara;ɛfirisɛsaanawɔahyɛnonawɔatwerɛ nofantotosoɔdudunohowɔɔsoroaboponnoso.

16Naadeɛkyeeɛanadwo,bosomeyidaaɛtɔsoaduonu mmienuno,Yakobsiin’adwenesɛɔbɛsisaabeaeɛno,na ɔdeɔfasuoatwaadiwonohoahyia,nawayɛnokronkron nawayɛnokronkrondaa,amaɔnonenemmaawɔdi n’akyi

17NaAwuradeyiinehoadikyerɛɛnoanadwohyiraano kakyerɛɛnosɛ:‘WɔremmɔwodinYakob,naIsraelna wɔbɛtowodin

18NaƆseenobiosɛ:‘MeneAwuradeaɔbɔɔɔsorone asaase,namɛmawoadɔɔsonamadɔɔsododo,naahene bɛfiriwomuaba,nawɔabuatɛnwɔbaabiaraannipamma nanatiatiaso.

19Namedeasaseaɛwɔɔsoroasenyinaabɛmaw’asefoɔ, nawɔabuamanamannonyinaaatɛnsɛdeɛwɔnakɔnnɔteɛ, naɛnoakyinowɔbɛnyaasasenyinaaadienawɔanyaadie daa’

20Naɔnenokasawiei,naƆforofiinenkyɛnnaYakob hwɛɛkɔsiisɛƆforokɔɔsoro.

21Naɔhunuuanadwoanisoadehunumu,nahwɛɔbɔfoɔbi aɔsianfiriisoroaokuraaboponnson,naɔdemaaYakob, naɔkenkaneenaɔhunuudeɛwɔatwerɛwɔmudeɛɛbɛto ɔnenemmammarimawɔmmerɛnyinaaramu

22Naɔkyerɛɛnodeɛwɔatwerɛwɔaboponnosonyinaa, naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Nsibeaeɛyi,nammaɛnnyɛdaa kronkronbea,nantenaha;ɛfirisɛɛnyɛyeinebeaeɛnoKɔ w’agyaAbrahamfienakɔtenaw’agyaIsaknkyɛnkɔsidaa w’agyawuo.

23NaMisraimnawobɛwuasomdwoeɛmu,naasaseyiso nawɔbɛsiewowɔanimuonyammuwɔw’agyanom, AbrahamneIsakdamoamu.

24Nsuro,ɛfirisɛsɛdeɛwoahununawoakenkanno,saana nenyinaabɛyɛ;nakyerɛwbiribiarasɛneawoahuna woakenkanno.’

25NaYakobkaasɛ:‘Awurade,mɛyɛdɛnakaenea makenkannamahunyinaa?'Naɔkakyerɛɛnosɛ:'Mede nneɛmanyinaabɛkaewo.'

26Naɔforofiinenkyɛn,naɔnyaneefiriinennamu,na ɔkaeebiribiaraaɔkenkannaɔhunuuno,naɔtwerɛɛnsɛma ɔkenkannaɔhunuunonyinaatoohɔ.

27Naɔdiiafahyɛwɔhɔdafoforɔ,naɔbɔɔafɔdeɛwɔso sɛdeɛɔbɔɔafɔdeɛwɔkanennanomunyinaateɛ,naɔtoo nedin‘Adeɛawɔdebɛkaho,’ɛfirisɛwɔdesaadayikaa honakanennanoɔfrɛɛ‘Afahyɛ’

28Naseinawɔdaanoadisɛɛsɛsɛɛba,nawɔatwerɛnowɔ ɔsoroaboponnoso:ɛnontiwɔdaanoadikyerɛɛnosɛɔnni no,naɔdekaafahyɛnonnansonnoho

29Nawɔtoonedin‘Adeawɔdebɛkaho,’ɛfirisɛ wɔkyerɛwnowɔafahyɛnnanomu,sɛdeɛafenomunna dodoɔteɛ

30Naanadwo,bosomeyimudaaɛtɔsoaduonummiɛnsa no,DeboraRebekaɔyarehwɛfoɔnowuiɛ,nawɔsieenowɔ kuronoasewɔasubɔntennomuodumase,naɔtoobeaeɛ yidinsɛ,‘Deboraasubɔnten’,naɔtooduanodinsɛ, ‘Deboraawerɛhoɔdua

31NaRebekasankɔɔnefiekɔɔn’agyaIsaknkyɛn,na Yakobsomaanensamadwennininenguannemmirekyi mmasɛɔnnoaaduanemman’agyasɛdeɛɔpɛ

32NaɔdiinemaameakyikɔsiisɛɔduruuKabratanasase so,naɔtenaahɔ.

33NaRahelwooɔbabarimaanadwo,naɔtoonodin ‘M’awerɛhowba’;naɔwoonoamanehunu,nan’agyatoo nodinBenyamin,bosomeaɛtɔsonwɔtwedaaɛtɔso dubaako,wɔafeaɛtɔsonsiayimunnawɔtweaɛtɔsonsia nomu[2143AM]

34NaRahelwuiwɔhɔnawɔsieenowɔEfratasaseso,ɛno araneBetlehem,naYakobsiiadumwɔRaheladamenaso, n’adamoaatifikwannoso

TI33.NKYERƐKYERƐMU

1NaYakobkɔtenaaMagdaladra’efanafoɔfamNaɔkɔɔ n’agyaIsaknkyɛn,ɔneneyereLea,bosomeaɛtɔsoduno bosomefoforɔ.

2NaRubenhunuuRahelabaawaBilhaaɔyɛn’agyayefam sɛɔreguarensuomuwɔkokoam,naɔdɔno

3Naɔdenehohintawanadwo,naɔkɔɔBilhafie[anadwo], naɔhunuunosɛɔnonkoaradampasowɔnefie

4Naɔnenodaeɛ,naɔnyaneenaɔhunuusɛRubennenoda mpanoso,naɔyiinekatasoɔnohyeɛsonaɔkyereeno,na ɔteaam,naɔhunuusɛɛyɛRuben

5Nan’aniwuiwɔneho,naogyaanensafiinensam,na ɔdwane.

6Naɔdiiawerɛhoɔkɛseɛwɔsaaasɛmyiho,nawanka ankyerɛobiara

7NabereaYakobsanbaebɛhwehwɛɛnono,ɔkakyerɛɛ nosɛ:‘Mehontewmmawo,efisɛwohoagufĩ;ɛfirisɛ Rubenagumehofi,naɔnemeadaanadwo,namada,na manhunukɔsiisɛɔyiim’atadeɛsonaɔnemedaeɛ.’

8NaYakobbofuuRubenpaa,ɛfirisɛɔneBilhadaeɛ,ɛfiri sɛɔyiin’agyaatadeɛ

9NaYakobankɔnenkyɛnbioɛfirisɛRubenagunehofĩ. Naonipabiaraaɔpaen’agyaatadeɛno,n’adeyɛyɛ amumuyɛkɛseɛ,ɛfirisɛɔyɛakyiwadeɛwɔAwuradeanim

10Yeintinawɔatwerɛnawɔahyɛwɔɔsoroaboponnoso sɛɔbarimanen’agyayerenna,naɛnsɛsɛɔyin’agyaatadeɛ, ɛfirisɛyeihontew,wɔbɛbomawuwu,ɔbarimaaɔne n’agyayeredaneɔbaanonso,ɛfirisɛwɔayɛefĩwɔasase so

11NabiribiarannihɔaɛhontewwɔyɛnNyankopɔnanim wɔɔmanaWapawamaNehosɛn’agyapadeɛnomu.

12Nabio,wɔatwerɛnemprenusosɛ:‘Nnomenkadeɛɔne n’agyayereda,ɛfirisɛwayin’agyaaniwuoadi’;na Awuradeahotefoononyinaakaase'Entie;saaaranaɛnyɛ saa’

13Nawo,Mose,hyɛIsraelfoɔsɛwɔnnisaaasɛmyiso; ɛfirisɛ(ɛka)owuoasotwe;naɛhontew,nampatabiaranni hɔdaaawɔdebɛpataonipaawayɛyeino,nammomɛsɛsɛ wokumnonawokumno,nawɔdeabosiwnoabo,na wotutunofiriyɛnNyankopɔnnkurɔfoɔnomfimfini.

14NaobiaraaɔyɛsaawɔIsraelno,wɔmmanokwansɛ ɔbɛtenaasasesodakoro,ɛfirisɛɔyɛakyiwadeɛnaneho ntew

17Nammarayinti,nnaawie,nampatabiaranniho,na mmomɛsɛsɛwɔtuwɔnmmienunyinaawɔɔmanno mfimfini,daawɔhyɛɛnono,wɔbɛkumwɔn.

18Nawo,Mose,twerɛ(no)maIsraelmawɔdiso,na wɔnyɛsɛdeɛsaansɛmyiteɛ,nawɔnnyɛbɔnenkɔowuomu; ɛfirisɛAwuradeyɛnNyankopɔnneɔtemmufoɔaɔmmu nnipanaɔnnyeakyɛdeɛ

19Namonkasaaapamnomunsɛmyikyerɛwɔn,ama wɔatenawɔadi,nawɔawɛnwɔnwɔobuomuamawɔn,na wɔrensɛewɔnnawɔrentuwɔnntiniamfiasaasenoso;ɛfiri sɛwɔnawɔyɛnowɔasasesoyɛnNyankopɔnanimnyinaa yɛefĩneakyiwadeɛneefĩneefĩ

20Nabɔnebiarannihɔaɛkyɛnadwamammɔawɔyɛwɔ asaasesono;ɛfirisɛIsraelyɛɔmankronkronmaAwurade neNyankopɔn,neɔmanaɛwɔagyapadeɛ,neasɔfoɔne ahemfomanne(N’ankasa)agyapadeɛ;naefĩbiararenpue ɔmankronkronnomfimfini.

21Nadapɛnaɛtɔsonsiayiafeaɛtɔsommiɛnsamu[2145 AM]YakobnenemmammarimanyinaakɔtenaaAbraham fie,bɛnn’agyaIsaknenemaameRebeka.

22NaYakobmmadinne:AbakanRuben,Simeon,Lewi, Yuda,Isakar,Sebulon,Leamma;neRahelmma,Yosefne Benyamin;naBilhamma,DanneNaftali;neSilpamma, GadneAser;neDinaaɔyɛYakobbabaakoropɛLea babaa

23NawɔbaahɔbɛkotowIsakneRebeka,naberɛa wɔhunuuwɔnno,wɔhyiraaYakobnenemmammarima nyinaa,naIsakanigyeipaa,ɛfirisɛɔhunuuYakobmma, nebakumaanaɔhyiraawɔn.

TI34NKYERƐKYERƐMU

1Naafeaɛtɔsonsiawɔdapɛnyimuwɔafeaɛtɔso aduanannnanyimuno,Yakobsomaanemmasɛ wɔnkɔhwɛwɔnnguan,nenenkoakaawɔnhokɔɔSekem adidibea

2NaAmorifoɔahemfobaasonnoboaboaawɔnhoanotiaa wɔnsɛwɔrebɛkumwɔn,nawɔdewɔnhoahintawnnuaase, nawɔafawɔnanantwisɛafum

3NaYakobneLewineYudaneYosefnewɔnagyaIsak wɔfiehɔ.ɛfirisɛnanehonhomayɛawerɛhoɔ,na wɔantumiamfirinohɔ,naBenyaminneakumaa,nayeinti ɔtenaan’agyankyɛn

4NaTafuheneneAresaheneneSeraganheneneSelo heneneGaasheneneBethoronheneneMaanisakirhene newɔnawɔtemmepɔyiso(ne)wɔnawɔtekwaeɛmuwɔ Kanaanasasesonyinaabaeɛ

5NawɔdeeyitooguakyerɛɛYakobsɛ:‘Hwɛ,Amorifo aheneatwawommahoahyia,nawɔafowwɔnanantwinini’ 6Naɔnenemmabaasanen’agyankoanyinaanen’ankasa nkoasɔrefiinefie,naɔnemmarimampemnsiaa wokurakurankrantekɔe

7NaɔkummwɔnwɔSekemadidibeahɔ,naɔtaawɔna wɔdwaneno,naɔdenkrantɛanokumwɔn,naɔkumm ‘AresaneTaphuneSareganneSelone‘Amanisakirne Ga[ga]’as,naɔsannyaanennwan

15Nammawɔnnkasɛ:wɔmaaRubennkwanebɔnefafirie berɛaɔnen’agyayefamdaeɛ,naɔnonsoɛmfahosɛna ɔwɔkunu,nanekunuYakob,n’agya,dasoteaseɛ 16Ɛfirisɛɛdebɛsisaaberɛnonawɔanyiiahyɛdeɛne atemmuonemmaranoadiwɔnepɛmuamannipanyinaa, nammomwonnamu(wɔayinoadi)sɛmmerɛnennaho mmara,nedaammaramaawoɔntoatoasoɔaɛnnihɔdaa.

8Naɔdiiwɔnsonkonim,naɔbɔɔwɔntoɔsɛwɔntuanotoɔ, wɔnasasesoabaanum,naɔkyekyereeRobelne Tamnatares

9Naɔsanbaaasomdwoeɛmu,naɔnewɔnyɛɛasomdwoeɛ, nawɔbɛyɛɛnenkoakɔsiidaaɔnenemmanosianekɔɔ Misraim

10Nadapɛnyiafeaɛtɔsonson[2149AM]no,ɔsomaa Yosefsɛɔnkɔsuanenuanomyiediehoadeɛfirinefiekɔɔ Sekemasaaseso,naɔhunuuwɔnwɔDotanasaaseso 11Nawɔnenodiinsisi,nawɔbɔɔpɔwsɛwɔbɛkumno, nansowɔsesaawɔnadwene,wɔtɔnnomaaIsmaelfoɔ aguadifoɔ,nawɔdenobaaMisraim,nawɔtɔnnomaa Potifar,Farao,aduanenoafoɔpanin,ɔsɔfoɔaɔfiri‘Elew kuromu

12NaYakobmmanokumabirekyiba,nawɔdeYosef atadeguumogyanomu,nawɔdekɔmaawɔnagyaYakob bosomeaɛtɔsonsonnodaaɛtɔsodu

13Naodiiawerɛhoɔsaaanadwononyinaa,ɛfirisɛwɔde brɛɛnoanwummerɛ,nanewuohoawerɛhoɔyɛɛno atiridiinini,naɔkaasɛ:‘AboabɔnebiaweYosef’;nane fiefoɔnyinaa[nenodiiawerɛhoɔsaadano,nawɔneno] diiawerɛhoɔnawɔdiiawerɛhoɔdanonyinaa.

14Nanemmabarimanenebabaasɔreesɛwɔrebɛkyekye newerɛ,nansoɔmpɛsɛwɔbɛkyekyenewerɛamanebano 15Nasaadano,BilhateesɛYosefayera,naɔwuiɛresune ho,naɔteQafratef,nanebabaaDinansowuiɛwɔYosef wuakyi

16NaawerɛhoɔmmiɛnsayibaaIsraelsowɔbosome baakomuNawɔsieeBilhawɔRahelɔbodanoho,na wɔsieeDinansonebabeano,wosieenowɔhɔ

17NaɔdiiYosefawerɛhoɔafebaako,nawannyae,ɛfirisɛ ɔkaasɛ‘Mamenkɔadamoamunkɔdimebanoawerɛhoɔ’

18YeintinawɔahyɛamaIsraelfoɔsɛwɔmmɔwɔnho amanewɔbosomeaɛtɔsonsonnomudaaɛtɔsodu-daa asɛmaɛmaaosumaaYosefnobaan’agyaYakobnkyɛn no-sɛwɔmfaabirekyimmampatammawɔnhowɔ bosomeaɛtɔsonsonnodaaɛtɔsodu,pɛnkoroafebiara, wɔwɔnbɔneho;ɛfirisɛnawɔadiwɔnagyadɔaɛfaneba Yosefhonoawerɛhoɔ

19Nawɔahyɛdayisɛwɔnniawerɛhoɔwɔhowɔwɔnbɔne ho,newɔnmmaratonyinaaranewɔnmfomsoɔnyinaara nti,sɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛtewɔnhohosaadanopɛnkoroafe biara.

20NaYosefwuiakyino,Yakobmmanowareeyerenom Rubenyeredinde‘Ada;naSimeonyeredinne‘Adlba’a, Kanaanni;naLewiyeredindeMelkaaɔfiriAram mmammaamu,ɔfiriTerammaasefoɔmu;naYudayere BetasuelaɔyɛKanaannidin;naIsakaryeredinHesaka,na Sabulonyeredin,Ni'iman;naDanyeredin,‘Egla;ne NaftaliyereRasu’uaofiMesopotamiadin;neGadyere Makadin;naAseryeredin,‘Ijona;naYosefyereAsenat, Misrininodin;neBenyaminyeredin,‘Ijasaka 21NaSimeonnuuneho,naɔwareeɔyereaɔtɔsommienu firiiMesopotamiasɛnenuanom

TI35.NKYERƐKYERƐMU

1Naafeaɛdikanwɔafeaɛdikanwɔafeaɛdikanwɔafe aɛtɔsoaduanannnum[2157AM]muno,Rebekafrɛɛne baYakob,naɔhyɛɛnowɔn’agyanenenuaho,sɛɔnni wɔnninenkwannanyinaa

2NaYakobkaasɛ:‘Mɛyɛbiribiarasɛdeɛwoahyɛmeno; ɛfirisɛsaaadeɛyibɛyɛanimuonyamnekɛseɛamame,ne teneneewɔAwuradeanim,amamadiwɔnanuonyam

3Nawonso,ɛna,wunimfirimmerɛawɔwoomebɛsiɛnnɛ, mennwumanyinaaranedeɛɛwɔm’akomamunyinaara, sɛdaamedweneyiewɔnenyinaaho

4Naɛbɛyɛdɛnnamenyɛsaaadeɛawohyɛɛmeyi,sɛ mɛhyɛm’agyanemenuani!

5Kakyerɛme,ɛna,akyiwadeɛbɛnnawoahuwɔmemuna matwemehoafiriho,nammɔborɔhunubɛbameso’

6Naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Meba,menhunuuwomuwɔme nnanyinaamuaɛntenebiaragyesɛ(nkutoo)nnwumaa ɛteneNanansomɛkanokorɛakyerɛwo,meba:Mewuafe yi,namerennyankwaafeyiwɔm’abrabɔmu;ɛfirisɛ mahunudaeɛmusɛmewuodano,sɛɛnsɛsɛmetenaase nkyɛmfeɛɔhaaduonumnnum:nahwɛmawiem’asetena nnaamɛtenaasenonyinaa’

7NaYakobsereweewɔnemaamensɛmnohoɛfirisɛna nemaameakaakyerɛnosɛɔbɛwu;naɔtenenkyɛnaɔwɔ n’ahoɔden,nanaɔnyɛmmerɛwwɔn’ahoɔdenmu;ɛfirisɛ ɔkɔɔmunaɔfiriiadikɔhunuu,nanesẽayɛden,nayareɛ biaraankanonenkwannanyinaa.

8NaYakobkakyerɛɛnosɛ:‘Nhyiraneme,ɛna,sɛmenna bɛnwonkwanna,nam’ahoɔdentenamenkyɛnsaasɛ w’ahoɔdena:naworenwu,ɛfirisɛwonemeredifɛrekwa wɔwowuoho’

9NaɔkɔɔIsaknkyɛnkɔkakyerɛɛnosɛ:‘Adesrɛbaakona merebisawo:maEsaunkantamsɛɔrempiraYakob,na ɔremfanitantin’akyi;ɛfirisɛ,wunimEsauadwenesɛ ɛntenefirinemmofraase,napapayɛbiaranninemu;ɛfiri sɛwowuoakyinoɔpɛsɛokumno.

10NawunimdeɛwayɛfiridaanenuaYakobkɔɔHaran debɛsiɛnnɛ,sɛdeɛɔden’akomanyinaaagyawyɛn,na wayɛyɛnbɔne;wafawonnwanamaneho,nawafa w’agyapadeɛnyinaaafiriw’anim

11Naberɛayɛsrɛɛnonayɛsrɛɛnodeɛɛyɛyɛndeano, ɔyɛɛsɛonipaaɔhunuyɛnmmɔbɔ.

12NaneboafuwwoefisɛwohyiraaYakobwobaaɔyɛpɛ naɔteɛ;ɛfirisɛbɔnebiaranninemugyepapayɛnkoara, naɛfiriberɛaɔfiriHaranbɛsiɛnnɛ,wanwiayɛnbiribiara, ɛfirisɛɔdebiribiarabrɛyɛnwɔneberɛmudaa,naɔde n’akomanyinaadiahurisieberɛayɛfanensamnaɔhyira yɛn,nawantetewyɛnmufiriberɛaɔfiriHaranbaeɛde bɛsinnɛ,naɔneyɛntenafiedaarediyɛnanuonyam

13NaIsakkakyerɛɛnosɛ:‘Menso,menimnamehunu Yakobaɔkayɛnhononnwuma,sɛdeɛɔden’akomanyinaa diyɛnni;namedɔEsaukaneseneYakob,ɛfirisɛnaɔyɛ abakan;nansoseeseimedɔYakobseneEsau,ɛfirisɛwayɛ nnebɔneahodoɔ,natreneebiaranninemu,ɛfirisɛ n’akwannyinaayɛamumuyɛneatirimɔdensɛm,[natrenee biarannineho.]

14Naafeim’akomaahawɛnamnennwumanyinaaranti, naɛnsɛsɛwɔgyeɔnoanaan’asefoɔnkwa,ɛfirisɛwɔnna wɔbɛsɛewɔnafiriasaasesonawɔbɛtuwɔnafiriɔsoroase, ɛfirisɛwagyaeAbrahamNyankopɔnnawadineyerenom akyinawakɔdineyerenomnewɔnfĩnewɔnmfomsoɔ akyi,ɔnenemma

15NawohyɛmemaɔnkantamsɛɔrenkumnenuaYakob; sɛɔkantammposɛɔrenninentamnoso,naɔrenyɛpapa nammomɔnyɛbɔnenko.

16NasɛɔpɛsɛokumnenuaYakobhyɛYakobnsaa, wɔdenobɛma,naɔrenguanmfirinensam,[efisɛɔbɛsiane akɔnensam.

17NansuroYakobnti;ɛfirisɛYakobawɛmfoɔyɛkɛseɛ naɔwɔtuminawɔhyɛnoanuonyam,nawɔkamfonosene Esauɔwɛmfoɔ’

18NaRebekasomamawɔkɔfrɛɛEsaunaɔbaanenkyɛn, naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Meba,mewɔadesrɛbisɛmɛmawo, nawoahyɛbɔsɛwobediso,meba’

19Naɔkaasɛ:‘Mɛyɛbiribiaraawobɛkaakyerɛme,na merempow’adesrɛno.’

20Naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Mesrɛwosɛdaamɛwuno, wobɛfameakɔsiemewɔbaabiaɛbɛnSara,w’agyamaame, nawoneYakobbɛdɔwɔnhowɔnhonawɔnmubiara rempɛbɔneatianeyɔnko,nammomɔdɔnkoara,na(enti) mobɛdiyie,memma,nawɔbɛhyɛmoanimuonyamwɔ asaasenomfimfini,naɔtamfobiararennimohoahurusi, namobɛyɛobinhyiranemmɔborohunuwɔwɔnawɔdɔwo nyinaaaniso.’

21Naɔkaasɛ:‘Mɛyɛdeɛwoakaakyerɛmenyinaa,na mɛsiewodaawobɛwuwɔbaabiaɛbɛnmepapamaame Sara,sɛdeɛwopɛsɛnennompebɛbɛnwonnompeno.

22NaYakob,menua,nso,mɛdɔakyɛnhonamnyinaara; ɛfirisɛminnionuawɔasasenyinaasogyeɔnonkoara:na yeinyɛmfasoɔkɛseɛmmamesɛmedɔnoa;ɛfirisɛɔyɛme nua,nawɔguuyɛnboomwɔwonipaduamu,nayɛboom firiiwoyam,nasɛmennɔmenuaa,henanamɛdɔno?

23Name,meara,mesrɛwosɛtuYakobfowɔmeneme mmanoho,ɛfirisɛmenimsɛampaaraɔbɛyɛhenewɔme nememmammarimaso,ɛfirisɛdaam’agyahyiraanono ɔmaanoɔkorɔnnamensoɔbaafam.

24Namekantamkyerɛwosɛmɛdɔno,namempɛbɔnetia nomenkwannanyinaanammompapankoara’

25Naɔkaantamkyerɛɛnowɔsaaasɛmyinyinaaraho. NaɔfrɛɛYakobwɔEsauaniso,naɔhyɛɛnosɛdeɛnsɛma ɔkakyerɛɛEsaunoteɛ

26Naɔkaasɛ:‘Mɛyɛw’anigyeɛ;gyemedisɛbɔnebiara mfimeanaamemmankyɛnmmfiEsauso,namɛdikanwɔ biribiaramugyeɔdɔnkoaramu’

27Naɔnenemmanodidinawɔnomsaaanadwono,na owui,nawadiahosɛpɛwabiɛsanedapɛnbiakoneafe biako,anadwono,nanemmabaanu,EsauneYakob,siee nowɔɔbodanabienaɛbɛnSara,wɔnagyamaamenomu.

TI36.NKYERƐKYERƐMU

1Nadapɛnyiafeaɛtɔsonsia[2162AM]Isakfrɛɛne mmammienuEsauneYakob,nawɔbaanenkyɛn,naɔka kyerɛɛwɔnsɛ:‘Memma,merekɔm’agyanomkwanso, akɔdaafieam’agyanomwɔmunomu

2Ɛnontinsiemebɛnm’agyaAbraham,ɔbodanmmienua ɛwɔHetiniEfronafuomu,baabiaAbrahamtɔɔɔdamoade sieeno;ɔdamoaamitutuumaamehonomu,ɛhɔnawosie me

3Nayeinamehyɛmo,memma,sɛmomfateneneene teneneenyɛadwumawɔasaaseso,amaAwuradededeɛ AwuradekaasɛɔbɛyɛAbrahamnen’asefoɔnyinaaraaba moso

4Namonnodɔmohomoho,memma,monuanomsɛ onipaaɔdɔn’ankasanekra,namommaobiaranhwehwɛ neaɛbɛboanenua,nawabomayɛadwumawɔasaseso;na wɔnnɔwɔnhowɔnhosɛwɔnankasaakra

5Naɛfaabosomhoasɛmmisahono,mehyɛnametumofo sɛmonpowɔnnamontanwɔn,namonnɔwɔn,ɛfirisɛ

nnaadaaahyɛwɔnmawɔnawɔsomwɔnnewɔna wɔkotowwɔn.

6Monkaemo,memma,AbrahammoagyaAwurade Nyankopɔn,nesɛdeɛmensomesomnonamesomnowɔ teneneeneanigyeɛmu,amawadɔɔsonawamamoaba adɔɔsosɛɔsoronsorommawɔbebreemu,naɔdemoasi asaasesosɛteneneeafifideɛawɔrentumfihɔmmaawoɔ ntoatoasoɔnyinaaradaa.

7Naafeimɛmawoakantamkɛseɛ-ɛfirisɛntambiaranni hɔaɛkyɛnnowɔdinaɛyɛanimuonyamneanimuonyam nekɛseɛneanimuonyamnenwanwanetumi,aɔbɔɔɔsoro neasaasenenneɛmanyinaaraboom-sɛmobɛsuroNona moasomNo.

8Naobiaradeɔdɔnetreneebɛdɔnenua,naobiararenpɛ bɔnetianenuafiriseeseidaamonkwannanyinaarasɛdeɛ ɛbɛyɛamobɛdiyiewɔmonnwumanyinaaramuna wɔrensɛemo

9Nasɛmomubiaradwenebɔnetianenuaa,monhunusɛ ɛfiriseesei,obiaraaɔbɛbɔnenuahoadwemmɔneno bɛhwenensam,nawɔatunoafiriateasefoɔasaaseso,na wɔasɛen’asefoɔafiriɔsoroase

10Nansodaabasabasayɛneabufuwneabufuwneabufuw bɛba,deogyaaɛhyewaɛhyewsɛneaƆhyewSodomno, saaaranaɔbɛhyewn’asasenenekuronenedenyinaa,na wɔbɛpopanoafinnipammanteɛsonhomanomu,na wɔrenkyerɛwnonkwanwomanomu,nammomdeɛ wɔahyɛsɛɔsɛenomu,naɔbɛkɔdaaabususɛmawɔdedi dwuma;sɛneaɛbɛyɛawɔnafobunobɛyɛfoforobere nyinaawɔɔtanneahohorabɔneabufuwneayayadene abufuwneɔhawneyaremudaa

11Memma,mekanamidiadanseɛkyerɛmo,sɛdeɛ atemmuoaɛbɛbaonipaaɔpɛsɛɔpiranenuanoso

12Naɔkyekyɛɛn’agyapadeɛnyinaamumaammienuno saadano,naɔdenekyɛfakɛseɛmaadeɛɔyɛabakanno,ne abantentennonedeɛɛtwahohyianyinaa,nedeɛAbraham wɔwɔNtamAburanohonyinaa

13Naɔkaasɛ:‘Medekyɛfakɛseɛyibɛmammakan.’

14ƐnnaEsaukaasɛ,‘MatɔnamaYakobnamede m’abakanhokwanamaYakob;manommano,naminni asɛmbaakompoamɛkaafaho,ɛfirisɛɛyɛnedea.’

15NaIsakkaasɛ:Manhyirankamo,memma,nemo asefoɔsoɛnnɛ,ɛfirisɛmoamameahomegyeɛ,nam’akoma nteyawwɔabakanhokwannoho,anyɛsaantimoanyɛ amumuyɛ

16ƆsorosoroniNyankopɔnnhyiraonipaaɔyɛtrenee,ɔne n’asefoɔdaa.’

17Naɔwieeɛnoɔhyɛɛwɔnnaɔhyiraawɔn,nawɔdiidiina wɔnomboomwɔn’anim,nan’anigyeiɛfirisɛnaadwene baakowɔwɔnntam,nawɔfiriinenkyɛnkɔgyeewɔn ahomesaadanonawɔdaeɛ

18Ɛdano,Isakdeahurusidadaanempaso;naɔdaadaa nnano,naɔwuiɛawadimfeɛɔhaaduɔwɔtwe.Owiee adapɛnaduonunnumnemfeanum;nanemmammienu EsauneYakobsieeno

19NaEsaukɔɔEdomasaseso,Seirmmepɔso,naɔtenaa hɔ

20NaYakobtenaaHebronmmepɔso,wɔn’agyaAbraham atubrafoɔasasesoabantentenso,naɔden’akomanyinaa somAwuradenesɛdeɛahyɛdeɛawɔhununoteɛsɛdeɛ Ɔkyekyɛɛn’awoɔntoatoasoɔnnamu.

21NaneyereLeawuiwɔafeaɛtɔsonnanmuwɔafeaɛtɔ soaduanannnumafahyɛaɛtɔsoaduanannnumnomu, [2167AM]naɔsieenowɔɔbodanmmienuaɛbɛnne maameRebekaaɛwɔn’agyamaameSaradamoabenkum so

22nanemmammarimanenemmammarimanyinaabaane yereLeahoawerɛhoɔnawɔkyekyereenowerɛwɔneho, ɛfirisɛnaɔredinoawerɛhoɔɛfirisɛɔdɔnopaawɔne nuabeaRahelwuakyi;

23ɛfirisɛnaɔyɛpɛnaɔteɛwɔn’akwannyinaaramuna ɔhyɛɛYakobni,nannaaɔnenotenaeɛnyinaaranowante asɛmaemuyɛdenamfirin’anom,ɛfirisɛnaɔyɛodwone asomdwoeɛneɔteneneefoɔnenidifoɔ.

24Naɔkaeenennwumaaɔyɛewɔn’asetenamunyinaara naɔdiinehoawerɛhoɔyie;ɛfirisɛɔden’akomanyinaane nekranyinaadɔɔno.

TI37.NKYERƐKYERƐMU

1NadaaYakobneEsauagyaIsakwuino,[2162AM]

EsaummanoteesɛIsakdeɔpaninnokyɛfaamaneba kumaaYakobnawɔnbofuwiipaa.

2Nawɔnewɔnagyadiiapereperekaasɛ,‘Adɛnntina w’agyadeɔpaninkyɛfaamaYakobnawatwamwɔwoso, ɛwomsɛwoneɔpaninnaYakobakumaa?’

3Naɔkakyerɛɛwɔnsɛ‘Esianesɛmetɔnm’abakan hokwanmaaYakobdegyeeatokoketewaabi,nadaa m’agyasomaamesɛmenkɔbɔabɔmmɔnamenkyerena ɔmfabiribimmrɛnoaɛsɛsɛodinaɔhyiramenti,ɔde nnaadaabaenaɔdeaduanneanonnebrɛɛm’agya,na m’agyahyiraanonaɔdemehyɛɛnensaase.

4Naafeiyɛnagyaamayɛakantam,meneɔno,sɛyɛremfa yɛnhoyɛnhonsusuwbɔneho,anaanenuano,nayɛnmu biaranenenuabɛkɔsowɔɔdɔneasomdwoemuna yɛansɛeyɛnakwan’

5Nawɔkakyerɛɛnosɛ,‘Yɛrentiewonayɛnenoasiesie asomdwoeɛ;ɛfirisɛyɛnahoɔdenboron’ahoɔdenso,na yɛwɔtumiseneno;yɛbɛkɔakoakumno,nayɛasɛeɔnene mmaNasɛwoneyɛnnkɔa,yɛbɛyɛwonsobɔne

6Naafeitieyɛn:MommayɛnsomankɔAramneFilistia neMoabneAmon,nayɛmpawmmarimaawɔapawwɔna wɔnanigyeɔkohommayɛnho,namommayɛnkoneno nayɛnenonkɔ,nayɛnsɛenomfiasasesoansanawayɛ den’

7Nawɔnagyakakyerɛɛwɔnsɛ,‘Monnkɔnamoneno nnkonamoanhweasewɔn’anim.

8Nawokakyereenose,‘Weinsonewokwanawofaso firiwommofraasedebesinnɛ,nawodewokɔnretone kɔnduaase

9Yɛrentiensɛmyi’NawɔsomakɔɔAram,neAduram kɔmaawɔnagyaadamfo,nawɔfaaakofoɔapem,akofoɔa wɔapawwɔnkaawɔnho.

10NammarimaawɔayiwɔnapemawɔapawwɔnfiMoab neAmonfomubaawɔnnkyɛn,naakofoawɔapawwɔn apemneFilistifo,naakofoawɔapawwɔnapemneKitimfo akokodurufo

11Nawɔkakyerɛɛwɔnagyasɛ:Wonewɔnkɔnadiwɔn anim,anyɛsaaayɛbɛkumwo’

12Naabufuwneabufuwhyɛɛnomabereaohuisɛne mmanorehyɛnosɛonni(wɔn)animbediwɔnanimakotia nenuaYakobno

13Nansoɛnoakyino,ɔkaeebɔneaahintawn’akomamu atianenuaYakobnonyinaara;nawankaentamaɔkaa ntamkyerɛɛn’agyanenemaamesɛɔrensusuwbɔnebiara wɔnennanyinaasoatianenuaYakobno.

14Nayeinomnyinaaranyinaaakyino,Yakobnnimsɛ wɔrebɛkoatiano,naɔrediawerɛhoɔamaneyereLea,kɔsii sɛwɔneakofoɔmpemnnanneakofoɔawɔapawwɔnbɛn abantentennopaa.

15NaHebronmmarimasomakɔkakyerɛɛnosɛ,‘Hwɛwo nuanoabawososɛɔrebɛkoatiawo,nawɔdempemnan abɔnkrante,nawɔkuraakyɛmneakodeɛ’;ɛfirisɛnawɔdɔ YakobseneEsauEntiwɔkakyerɛɛnosɛ;ɛfirisɛna Yakobyɛɔbarimaaɔyɛayamyefoɔnemmɔborɔhunufoɔ seneEsau

16NansoYakobannyeannikosiisɛwɔbɛnabantentenno paa.

17Naɔtooabantentennoaponmu;naogyinaaasanoso naɔkasakyerɛɛnenuaEsaukaasɛ,‘Awerɛkyekyerɛa wodeabasɛwobɛkyekyeremewerɛamameyereawawuo noyɛanimuonyamSoeyinentamawokaantamkyerɛɛ w’agyanewomaamebioansanawɔrewu?Woabuntam noso,nabereawokaaw’agyantamno,wobuuwofɔ.’

18NaafeiEsaubuaseenose,‘Nnipammaanaaasaseso mmoabiarannitreneehontambiaraawokantamawoka ntam(ntamaedimu)daa;nammomdabiarawosusuw bɔnetiawɔnhowɔnho,nesɛneaobiarabetumiakumne tamfonenetamfo

19Nawotanmenememmadaa.Naobiarannihɔa wobedionuayɛabusuabɔaɛdawonewontamnoso

20Tiensɛmamerekaakyerɛwoyi,Sɛɔkramantumisesa newerenaɔmanenwiyɛmmerɛwtesɛaboanhoma, Anaasɛobetumiamammɛnafifiwɔnetisotesɛɔkraman anaaoguanmmɛna,Ɛndemɛhwɛonuayɛamenewoabɔ noso,Nasɛnufunotetewwɔnhofiwɔnmaamehoa,na woannyɛmenua

21Nasɛmpatakunenguammaanosiesieasomdwoeɛ sɛdeɛɛbɛyɛawɔrenwewɔnanaawɔnyɛbasabasa,Nasɛ wɔnakomawɔwɔnsoyiea,Ɛndeasomdwoeɛbɛba m’akomamuwɔwoho

22Nasɛgyatabɛyɛnantwininiadamfonaɔnenosiesie asomdwoeɛ,Nasɛwɔkyekyerenowɔkɔnduabaakoasene noafuntuma,ɛnnenamenewobɛsiesieasomdwoeɛ

23Nasɛɔkramanyɛfitaasɛrazaa,Ɛndehusɛmadɔwo, Namenewoayɛasomdwoe,Wobetuwontini,Nawɔatu womma,Naasomdwoebiararemmawo’

24NaberɛaYakobhunuusɛɔden’akoma,nenekra nyinaaayɛnobɔne(saa)sɛɔbɛkumno,nawabaa ɔrehuruhuruwtesɛwurammprakoaɔbapeaaɔbɔnona okumnoso,naɔnsann’akyimfihono;

25Afeiɔkakyerɛɛn’ankasanenenkoasɛwɔntownhyɛ ɔnenemfɛfonyinaaso

TI38.NKYERƐKYERƐMU

1Naɛnoakyino,Yudakasakyerɛɛn’agyaYakob,naɔka kyerɛɛnosɛ:‘Agya,kotowwotadua,nasomaw’agyanna towɔtamfonogufamnakumɔtamfono;namawoanya tumi,efiriseyenkumwonua,efiriseotesewo,naotese womommayemfa(eyi)nidiemmano'

2AfeiYakobkotownetaduasomaaagyannokɔbɔɔne nuaEsau(wɔnekokonifaso)kumno

3Naɔsomaaagyanbionaɔbɔɔ‘AdoranaɔyɛAramanino, nekokobenkumso,naɔpamnosann’akyikumno.

4NaafeiYakobmmammarimanonewɔnnkoafiriiadi,na wɔkyekyɛɛwɔnhomuakuakuowɔabantentennoafanan.

5NaYudafiriiadi,naNaftalineGadkanehonenkoa aduonumkanehowɔabantentennoanafoɔfam,na wɔkummwɔnawɔhunuuwɔnnyinaawɔwɔnanim,na wɔnmubaakompoannyae.

6NaLewineDanneAserfiiadikɔɔabantentennoapuei fam,nannipaaduonum(mmarima)kawɔnho,na wokunkumMoabneAmonakofoɔno

7NaRubenneIsakarneSebulonfiriiadikɔɔabantenten noatififam,nammarimaaduonumkawɔnho,na wɔkunkumFilistifoɔakofoɔno

8NaSimeonneBenyaminneRubenbaHenokfiriiadikɔɔ abantentennoatɔeɛfam,nammarimaaduonum(mmarima) kawɔnho,nawɔkunkumEdomneHorifoɔmummarima ahanan,akofoɔawɔnhoyɛden;naahansiadwane,na Esaummabaanannewɔndwane,nawogyawwɔnagyada hɔawɔakumno,sɛdeɛɔhweekokoɔaɛwɔAduramnoso no

9NaYakobmmanotiwɔnakyikoduuSeirmmepɔso.Na YakobsieenenuanowɔkokoaɛwɔAduramnoso,na ɔsankɔɔnefie

10NaYakobmmanopiaaEsaummanodenneennenwɔ Seirmmepɔso,nawɔkotoowɔnkɔnmawɔbɛyɛɛYakob mmankoa

11Nawɔsomakɔɔwɔnagyankyɛn(sɛwɔnbisa)sɛwɔne wɔnbɛsiesieasomdwoeɛanaawɔbɛkumwɔn

12NaYakobsomakakyerɛɛnemmanosɛwɔnewɔn ntamnsiesie,nawɔnewɔnyɛɛasomdwoeɛ,nawɔde nkoasomkɔnduanotoowɔnso,maentiwɔtuaatoɔmaa Yakobnenemmanodaa

13WɔkɔɔsotuaaYakobtoɔkosiidaaɔsianekɔɔMisraim no

14NaEdommmannyaenkoakɔnduaaYakobmma dumiennodeguuwɔnsonomudebesinnɛ.

15NayeinomneaheneawɔdiihenewɔEdomansana ɔhenebiararediIsraelfoɔso[debɛsinnɛ]wɔEdomasase so.

16BeorbaBalakbɛdiihenewɔEdom,nanekurodinde Danaba

17NaBalakwui,naBoserSarabaYobabbɛdiin’ananmu.

18NaHiobabwui,na‘AsamaofiTemanasasesobedii n’ananmu

19Na‘Asamwui,naBaradbaAdataokumMidianwɔ Moabasasesonobɛdiin’ananmu,nanekurodindeAvit

20Na‘Adathwuiɛ,naSalman,aɔfiri‘Amaseqamu,bɛdii n’ananmu

21NaSalmanwui,naSaulaofiRaabot(asubɔntennoho) bɛdiin’ananmu

22NaSaulwui,naAkborbaBaelunanbɛdiin’ananmu.

23NaAkborbaBaelunanwui,na‘Adatbɛdiin’ananmu, naneyeredindeMatarat,MetabedzaabbabaaMatarat babaa

24YeinomneaheneawɔdiihenewɔEdomasaseso

TI39.NKYERƐKYERƐMU

1NaYakobtenaaasasean’agyatenaaKanaanasaseso. EyinomneYakobawontoatoaso

2NaYosefdenokɔɔMisraimasasesono,nawadimfeɛ dunwɔtwe,naPotifaraɔyɛFaraoaɔyɛaduannoafoɔpanin notɔɔno

3NaɔdeYosefsiinefienyinaasonaAwuradenhyirabaa MisraimninofiesoesianeYosefnti,naAwurademaano yiewɔdeɛɔyɛeɛnyinaaramu

4NaEgyptninodebiribiarahyɛɛYosefnsa;ɛfirisɛ ɔhunuusɛAwuradekaneho,naAwurademaanoyiewɔ deɛɔyɛeɛnyinaaramu

5NaYosefanimyɛfɛ[nanehoyɛfɛyie],nanewurayere maan’anisohunuuYosef,naɔdɔnonaɔsrɛɛnosɛɔneno nna

6Nansowamfanekraamma,naɔkaeeAwuradenensɛma Yakob,n’agya,kenkanfiriiAbrahamnsɛmmu,sɛɔbarima biaraneɔbaaaɔwɔkunummɔaguaman;sɛwɔahyehyɛ owuoasotweamanowɔɔsoromuwɔƆsorosoroni Nyankopɔnnoanim,nawɔbɛtwerɛbɔnenoatianowɔdaa nwomamuwɔAwuradeanimdaa

7NaYosefkaeesaansɛmyinawampenesɛɔnenobɛda.

8Naɔsrɛɛnoafebaako,nansoɔmpene,nawantie

9Nansoɔyɛɛnoatuunaɔkyekyereenodenneennenwɔfie hɔsɛneaɛbɛyɛaɔbɛhyɛnomaɔnenoada,naɔtoofieno aponmukuraanomudenneennen;nansoogyawn’atade wɔnensamnaobubuiɔponnomunaoguanfiin’anim

10Naɔbaanohunuusɛɔnenorenda,naɔbɔɔnoahohora wɔnewuraanimsɛ‘W’akoaHebriniawodɔnono hwehwɛɛsɛɔbɛhyɛmeamaɔnemeada;naɛbaasɛberɛa memaamennesono,ɔdwanenaɔgyaan’atadeɛwɔme nsamberɛamekuraanono,naɔbubuuɔponnomu’

11NaEgyptninohunuuYosefatadeɛneɔponaabubuno, naɔteeneyerensɛmno,naɔdeYosefguuafiasewɔbaabi awɔdenneduafoɔaɔhenedewɔnguuafiaseno

12Naɔwɔhɔwɔafiasehɔ;naAwurademaaYosefadom wɔafiaseawɛmfoɔpaninnoanisoneayamhyehyeɛwɔ n’anim,ɛfirisɛɔhunuusɛAwuradekaneho,naAwurade maadeɛɔyɛeɛnyinaarayɛɛyie

13Naɔdenneɛmanyinaarahyɛɛnensa,naafiase awɛmfoɔpaninnonnimbiribiaraaɛkaneho,ɛfirisɛYosef yɛɛbiribiara,naAwurademaaɛyɛɛpɛɛ

14Naɔtenaahɔmfeɛmmienu.Nasaannanomuno, MisraimheneFaraobofuwiitiaan’asomfobaanu, nnwontofopanyinnepaanootofopanyinno,naɔdewɔn guuafiasewɔaduannoafopanyinfie,afiaseawɔdeYosef sienomu

15NaafiaseawɛmfoɔpaninnoyiiYosefsɛɔnsomwɔn;na ɔsommwɔwɔnanim.

16Nawɔnbaanunyinaasoodaeɛbi,nnwontofoɔpaninne paanootofoɔpanin,nawɔkakyerɛɛYosef.

17Nasɛdeɛɔkyerɛɛaseɛkyerɛɛwɔnnosaaaranaɛbaa wɔnsono,naFaraosandennwontofoɔpaninnobaa n’adwumamuna(ɔpanin)paanootofoɔaɔkummno,sɛdeɛ Yosefkyerɛɛwɔnaseno.

18NansoɔpanyinnowerɛfiiYosefwɔafiasehɔ,ɛwomsɛ nawabɔnoamanneɛneaɛbɛtono,nawankaesɛɔbɛbɔ FaraoamanneɛsɛneaYosefkakyerɛɛnono,efisɛnewerɛ afi

TI40.NKYERƐKYERƐMU

1Nasaannanomuno,Faraosoodaeɛmmienuanadwo baakoaɛfaɔkɔmbiaɛrebaasasenosonyinaaraho,na

ɔnyaneefiriinennamunaɔfrɛɛdaeɛnkyerɛaseɛfoɔa wɔwɔMisraimnenkonyaayifoɔnyinaa,naɔkaanedaeɛ mmienunokyerɛɛwɔn,nawɔantumianka(wɔn)

2NaafeinnwontofoɔpaninnokaeeYosefnaɔkaaneho asɛmkyerɛɛɔheneno,naɔdenofiriiafiasehɔbaeɛ,naɔde nedaeɛmmienunotoon’anim

3NaɔkaaFaraoanimsɛnedaeɛmmienunoyɛbaako,na ɔkakyerɛɛnosɛ:‘Mfeɛnsonbɛba(aɛbɛba)aduanewɔ Misraimasasenyinaaso,naɛnoakyino,ɔkɔmmfeɛnson no,ɔkɔmaɛnsiiasasenonyinaaso

4NaafeimaFaraonpawahwɛfoɔwɔMisraimasase nyinaaso,nawɔnkoraaduanewɔkurobiaramuwɔmfeɛa aduanebɛdimunnanonyinaamu,naaduanebɛbawɔ mfeɛnsonaɔkɔmbɛbanomu,naasasenorensɛewɔɔkɔm nomu,ɛfirisɛɛbɛyɛdenpaa’

5NaAwurademaaYosefadomnemmɔborɔhunuwɔ Faraoaniso,naFaraokakyerɛɛnenkoaYɛrennya onyansafoneɔbadwemmatesɛonipayi,efisɛAwurade honhomkaneho.’

6Naɔyiinosɛdeɛɔtɔsommienuwɔn’ahennienyinaamu, naɔmaanotumiwɔMisraimnyinaaso,naɔmaanotenaa Faraoteaseɛnamaɛtɔsommienunomu.

7Naɔhyɛɛnobyssusntadeɛ,naɔdesikakɔkɔɔ nkɔnsɔnkɔnsɔnguunekɔnmu,na(ɔdawurubɔfoɔbi)bɔɔ dawuruwɔn’animsɛ‘‘El‘Elwa‘Abirer,’naɔdempɛtea toonensasonaɔdenoyɛɛnefienyinaasodifoɔ,naɔmaa nokɛseɛ,naɔkakyerɛɛno'Ahenguanosonkoarana mɛyɛkɛseasenwo.'

8NaYosefdiiMisraimasasenyinaaso,naFarao mmapɔmmanyinaanenenkoanyinaanewɔnawɔyɛ ɔheneadwumanyinaadɔno,ɛfirisɛnaɔnamteneneemu, ɛfirisɛnaonniahantanneahantan,naɔnkyerɛnnipaanim, naɔnnyeakyɛdeɛ,nammomɔbuuasasenosofoɔnyinaa atɛn.

9NaMisraimasasenonyaaasomdwoeɛwɔFaraoanim ɛnamYosefnti,ɛfirisɛnaAwuradekaneho,naɔmaano adomnemmɔborɔhunumaan’awoɔntoatoasoɔnyinaara wɔwɔnawonimnonewɔnawɔteenehoasɛmnyinaa anim,naFaraoahennienoyɛɛnhyehyɛeɛyie,nanaSatan neonipabɔnebiarannihɔ(ɛhɔ).

10NaɔhenetooYosefdinSefantifan,naɔdePotifarbabea, Heliopolissɔfoaɔyɛaduannoafopanyinnobabeamaa Yosefsɛɔwaree.

11DaaYosefgyinaaFaraoanimno,nawadimfeɛaduasa [bereaɔgyinaaFaraoanimno]

12NaafenomunaIsakwui.NaɛbaasɛsɛdeɛYosefkaa wɔnedaeɛmmienunonkyerɛaseɛmuno,sɛdeɛɔkaanono, namfeɛnsonayɛnnɔbaeɛwɔMisraimasasenyinaaso,na Misraimasasenosonnɔbaeɛbebree,susuduabaako(ɛsoɛ) susuduaahanwɔtwe

13NaYosefboaboaaaduaneanokɔɔnkurobiaramukɔsii sɛatokobɛhyɛɛwɔnmakɔsiisɛwɔantumiankanbiona wɔansusuemudodoɔnoho

TI41.NKYERƐKYERƐMU

1Naahosɛpɛwafeaɛtɔsoaduanannnummu,wɔdapɛna ɛtɔsommienumu,(ne)afeaɛtɔsommienumuno,[2165 AM]YudafaanebakanEr,yereaɔfiriArammmammaa muawɔfrɛnoTamar.

2Nansoɔtan,naɔnenonna,ɛfirisɛnemaamefiKanaan mmammaamu,nanaɔpɛsɛɔwarenemaameabusuafoɔ mu,nansoYudaaɔyɛn’agyanoampeneso

3NaYudaabakanEryiyɛɔbɔnefoɔ,naAwuradekumno.

4NaYudakakyerɛɛnenuaOnansɛ,‘Kɔwonuayere nkyɛnnakɔyɛokununuaasɛdeɛmano,nanyiasemma wonua

5NaOnannimsɛabanorenyɛnedea,(nammom)nenua nkoaradea,naɔkɔɔnenuayerefie,naɔhwieeabanoguu fam,naɔyɛɛatirimuɔdenfoɔwɔAwuradeaniso,na ɔkummno

6NaYudakakyerɛɛn’aseTamarsɛ:‘Tenaw’agyafiesɛ okunafoɔkɔsisɛmebaSelabɛnyin,namedewobɛmano sɛɔyere

7Naɔnyinii;nansoYudayereBedsuelammanebaSela kwansɛɔnware.NaYudayereBedsuelwui[2168AM] dapɛnyiafeaɛtɔsonnummu

8Afeaɛtɔsonsiamuno,YudakɔɔTimnasɛɔrekɔtwane nguan.[2169AM]NawɔkakyerɛɛTamarsɛ:‘Hwɛ w’asewreforoakɔTimnaakɔtwitwanenguan’

9Naoyiinekunafontade,naɔhyɛɛnkatanim,naɔhyɛɛne hofɛfɛɛfɛ,naɔtenaaɔponaɛbɔTimnakwannoho.

10NaYudarekɔno,ɔhunuuno,naɔsusuusɛɔyɛaguaman, naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Mamemmrawonkyɛn’;naɔka kyerɛɛnosɛBramu,’naɔkɔɔmu.

11Naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Mamem’akatua’;naɔkakyerɛɛ nosɛ:‘Mennibiribiarawɔmensamgyemempɛteaaɛwɔ mensateaaso,nemekɔnmuade,nemepomaaɛwɔme nsam’

12Naɔkakyerɛɛnosɛ‘Fawɔnmamekɔsisɛwobɛsoma m’akatua’,naɔkakyerɛɛnosɛ:‘Mɛsomampapobabiaba wonkyɛn’;naɔdemaano,naɔkɔɔnenkyɛn,naɔnamne sonyinsɛnee

13NaYudakɔɔnenguannkyɛn,naɔkɔɔn’agyafie.

14NaYudasomaaabirekyibabifaaneguanhwɛfoɔaɔyɛ Adulamninonsam,nawanhununo;naobisaannipaa wɔwɔhɔnosɛ:Ɛhenaaguamananaɔwɔhanowɔ?’Na wɔkakyerɛɛnosɛ;'Aguamanbiarannihaaɔkayɛnho' 15Naɔsanbaeɛbɛbɔɔnoamanneɛ,naɔkakyerɛɛnosɛ wanhununosɛ:‘Mebisaannipaawɔwɔhɔno,nawɔka kyerɛɛmesɛ:“Aguamanbiaranniha”'

16Naɔkaasɛ:‘Maɔnkora(wɔn)nayɛanyɛfɛwdifoɔ’Na odiiasramabiɛsawieino,ɛdaaadisɛwanyinsɛn,nawɔka kyerɛɛYudasɛ:Hwɛ,Tamar,w’asew,nyinsɛn aguamammɔmu”

17NaYudakɔɔn’agyafiekɔkakyerɛɛn’agyanene nuanomsɛ:‘Momfanommra,nawɔnhyeno,ɛfirisɛwayɛ efĩwɔIsrael.

18Nabereawɔdenobaesɛwɔrekɔhyewnono,ɔdenkapo nekɔnmuadenepomanokɔmaan’asewsɛ:‘Hunea eyinomyɛnedea,efisɛɔnosonamanyinsɛn

19NaYudagyetoom,naɔkaasɛ:‘Tamaryɛɔtreneeni seneme

20Naɛnontimmawɔnnhyeno’Naɛnontiwɔamfano ammaSela,nawankɔnenkyɛnbio

21Naɛnoakyino,ɔwoommabarimammienu,Perez[2170 AM]neSera,wɔdapɛnaɛtɔsommienuyiafeaɛtɔso nsonmu

22Naɛnoakyino,mfeɛnsonawɔsowabanowieeɛ,a YosefkaahoasɛmkyerɛɛFarao.

23NaYudagyetoomsɛadeyɛawayɛnoyɛbɔne,ɛfirisɛ naɔnen’asewada,naɔbunosɛɛyɛtanwɔn’aniso,na ɔgyetoomsɛwatommaranawayera,ɛfirisɛɔyiinebano atadeɛ,naɔfiriiaseɛdiiawerɛhoɔnaɔsrɛɛAwuradeanim ɛnamnemmaratonti.

24Nayɛkakyerɛɛnowɔdaeɛmusɛwɔdeakyɛnoɛfirisɛ ɔsrɛɛnoanibereɛ,naɔdiiawerɛhoɔ,nawannyɛbio 25Naɔnyaabɔnefafirieɛfirisɛɔdaneenehofiriinebɔne nenenimdeɛaɔnnim,ɛfirisɛɔdiimmarasokɛseɛwɔyɛn Nyankopɔnanim;naobiaraaɔyɛn’adesaa,obiaraaɔne n’asewbɛdano,mawɔmfaogyanhyenonawahyewwɔ mu,ɛfirisɛefĩneefĩwɔwɔnso,momfaogyanhyewɔn

26NahyɛIsraelfoɔsɛɛnsɛsɛwɔnhontewɔnmu,ɛfirisɛ obiaraaɔnen’asewaanaan’asewbɛdano,wayɛefĩ; momfaogyanhyeobarimaaɔnenoadano,nesaaarana ɔbaanonso,naƆbɛdanabufuoneasotweafiriIsraelso.

27NayɛkakyerɛɛYudasɛnemmammienunonenonna, nayeintinan’asefoɔagyinaawoɔntoatoasoɔaɛtɔso mmienu,nawɔrentuwɔnmfihɔ.

28Nan’aninkoaranawakɔakɔhwehwɛasotwe,+sɛ sɛdeɛAbrahamatemmuoaɔhyɛɛnemmanoteɛno,Yuda hwehwɛɛsɛɔdeogyabɛhyeno.

TI42.NKYERƐKYERƐMU

1Naafeaɛdikanwɔafeaɛtɔsoaduanannnumnomu nnawɔtweaɛtɔsoaduanannnumno,ɔkɔmnohyɛɛaseɛ baa[2171AM]asasenoso,naosuonoampenesɛwɔde bɛmaasaseno,ɛfirisɛbiribiaraantɔ

2Naasasenoyɛɛobonin,nansonaaduanwɔMisraim asaseso,efisɛnaYosefaboaboaasasenosoabaanowɔ mfeasonaɛdɔɔsonomunawakoraso

3NaMisraimfoɔnobaaYosefnkyɛnsɛɔmmawɔnaduane, naɔbueeadekoradanaafeaɛdikannoaburoowɔmuno, naɔtɔnmaaasasenosofoɔgyesika

4<NaɔkɔmnomuyɛɛdenpaawɔKanaanasaseso>,na YakobteesɛaduanewɔMisraim,naɔsomaanemmadusɛ wɔnkɔtɔaduanemmanowɔMisraim;nansowansoma Benyamin,na<Yakobmmadu>noduu<Misraim>kaa wɔnawɔkɔ(wɔhɔ)nomu.

5NaYosefhunuuwɔn,nansowɔanhununo,naɔkasa kyerɛɛwɔnnaɔbisabisaawɔnnsɛm,naɔkakyerɛɛwɔnsɛ; ‘Monyɛakwansrafonamommaesɛwɔrebɛhwehwɛasase nosokwanaɛbɛnhɔ?‘Naɔdewɔnkɔtooayaresabea

6Naɛnoakyino,ɔsandewɔnho,naɔdeSimeonnkoara kɔtooafiase,naɔgyaanenuanomnkronno.

7Naɔdeatokohyɛɛwɔnnkotokumuma,naɔdewɔnsika guuwɔnnkotokumu,nawɔanhu.

8Naɔhyɛɛwɔnsɛwɔmfawɔnnuakumaammra,ɛfirisɛna wɔakaakyerɛnosɛwɔnagyateaseɛnewɔnnuakumaa

9NawɔforofiriiMisraimasasesonawɔduruuKanaan asaseso;nawɔkaadeɛatowɔnnyinaarakyerɛɛwɔnagya, nesɛdeɛɔmannowuranokasatiaawɔn,naɔkyeree SimeonkɔsisɛwɔdeBenyaminbɛba

10NaYakobkaasɛ:‘Menamoahwerememma!Yosef nnihɔnaSimeonnsonnihɔ,namobɛfaBenyaminakɔMe sonaw’amumuyɛaba.

12Naɔhunuusɛwɔasandewɔnsikaamaobiarawɔne kotokuomu,nayeintiɔsuroesɛɔbɛsomano.

13NaɔkɔmnoyɛɛkɛseɛnaɛyɛɛdenwɔKanaanasaaseso, nensasenyinaarasogyeMisraimasaaseso,ɛfirisɛna Misraimfoɔmmanomubebreeakorawɔnabasoama aduanefirimmerɛawɔhunuusɛYosefreboaboaabaano naɔdeaguadekoradanmunawakorasoamaɔkɔmmfeɛ no

14NaMisraimfoɔdiiwɔnaduanewɔwɔnkɔmafeaɛdi kannomu

15NansobereaIsraelhuisɛɔkɔmnoanoyɛdenkɛsewɔ asasenoso,naogyebiarannihɔno,ɔkakyerɛɛnemmano sɛ:‘Monsannkɔtotɔaduanmmayɛnnayɛanwuwu

16Nawɔkaasɛ:‘Yɛrenkɔ;gyesɛyɛnnuakumaanone yɛnkɔa,yɛrenkɔ’

17NaIsraelhunuusɛ,sɛwansomanoankawɔnhoa, ɔkɔmntiwɔnnyinaabɛyera

18NaRubenkaasɛ:‘Fanohyɛmensa,nasɛmamfano ansanankɔwonkyɛna,kummemmammienunoasine kraananmu.’

19Naɔkakyerɛɛnosɛ:ƆneworenkɔNaYudabɛnhɔ bɛkaasɛ:Somanonkameho,nasɛmamfanonsanmmra wonkyɛna,mamemfaasodinonkɔw’animmenkwanna nyinaa’

20Naɔsomaanonewɔnkaawɔnhowɔdapɛnyiafeaɛtɔ sommienumuwɔ[2172Am]bosomenodaaɛdikanno, nawɔnewɔnawɔkɔeɛnyinaabaaEgyptasaseso,na (wɔkura)akyɛdeɛwɔwɔnnsam,stactenealmondne terebinthnnuaneɛwoɔkronkron.

21NawɔkɔgyinaaYosefanim,naɔhunuunenua Benyamin,naɔhunuuno,naɔseewɔnsɛ:Monuakumaa ni?’Nawokakyereenose:'Eyeno.'NaɔkaasɛAwurade ndomwo,meba!'

22NaɔsomaanokɔɔnefienaɔdeSimeonbaawɔnnkyɛn naɔtooponmaawɔn,nawɔdeakyɛdeɛawɔdeabawɔn nsamnomaano

23Nawodidiwɔn’animnaɔmaawɔnnyinaakyɛfa,nanso Benyaminkyɛfaborowɔnmubiaradesommɔhonson.

24Nawodidinawɔnomnawɔsɔretenaawɔnmfurum nkyɛn

25NaYosefyɛɛnhyehyɛɛbiaɔbɛfasoasuawɔnadwene sɛebiaasomdwoeɛhoadwenewɔwɔnmuanaa,naɔka kyerɛɛofiehwɛfoɔaɔhwɛnefiesonosɛ:‘Faaduanehyɛ wɔnnkotokuonyinaama,nafawɔnsikasankɔwɔn nkukuomu,nemekuruwa,dwetɛkuruwaamenomfimu no,deguakumaanokotokuomu,namawɔnkɔ.

TI43.NKYERƐKYERƐMU

1NaɔyɛɛsɛdeɛYosefkakyerɛɛnono,naɔdeaduanehyɛɛ wɔnnkotokuonyinaamamaawɔn,naɔdewɔnsikaguu wɔnnkotokuomu,naɔdekuruwanoguuBenyamin kotokuomu

11‘Naɔkaasɛ:‘Mebanoneworenkɔanyɛsaaaebia ɔbɛyare;ɛfirisɛwɔnmaamewoommammarimammienu, nabaakoayera,naoyinsomobɛgyeafirimenkyɛn.Sɛ ebiaonyaaatiridiiwɔkwansoa,ankamodeawerɛhow bɛbrɛmenkwakoraabereaseakosiowumu.’

2Naanɔpatutuutunawɔfiriihɔkɔeɛ,naɛbaasɛ,berɛa wɔfiriihɔkɔeɛno,Yosefkakyerɛɛnefiesohwɛfoɔnosɛ: ‘Tiwɔn,tummirikakɔkyerewɔn,kasɛ,“Efisɛpapana wodebɔneatuameka;woawiadwetɛkuruwaamewura nomfiriimensam.”Nafawɔnnuakumaasanbrame nkyɛn,nafa(no)ntɛmansanamakɔm’atemmuaguaso’

3Naɔtuummirikadiiwɔnakyinaɔkakyerɛɛwɔnsɛdeɛ saansɛmyiteɛ.

4Nawɔkakyerɛɛnosɛ:‘Onyankopɔnnmmaw’asomfo nyɛadeyi,nawonwiannwinnebiaramfiwowurafie,ne sikaayehuuwɔyɛnkotokumubereaedikannonso,yɛn w’asomfodefiKanaanasasesosanbae

5Ɛndeɛbɛyɛdɛnnayɛawiaanwennebiara?Hwɛhana yɛneyɛnkotokuorehwehwɛ,nabaabiaraawobɛhunu kuruwanowɔyɛnmubiarakotokuomuno,mawɔnkum no,nayɛneyɛnmfurumpɔnbɛsomwowura’

6Naɔkakyerɛɛwɔnsɛ:‘Ɛnyɛsaa,onipaameneno bɛhununo,ɔnonkoaranamɛfanosɛakoa,namobɛsan akɔmofieasomdwoeɛmu.’

7Naberɛaɔrehwehwɛwɔnnkukuomu,ɛfiriipaninnoso kɔsiakumaanosono,wɔhunuunowɔBenyaminkotokuo mu.

8Nawɔtetewwɔnntademu,nawɔsoaawɔnmfurum,na wɔsankɔɔkuronomunawɔduruuYoseffie,nawɔn nyinaakotowfamwɔn’anim.

9NaYosefkakyerɛɛwɔnsɛ:MoayɛbɔneNawɔkaasɛ: ‘Dɛnnayɛbɛkanayɛbɛyɛdɛnayiyɛnhoano?Yɛnwura ahunenkoammarato;hwɛyɛyɛyɛnwurankoa,nayɛn mfurumnso

10‘NaYosefkakyereewonse:‘MensomesuroAwurade; modeɛ,monkɔmofienamommamonuanyɛmeakoa, ɛfirisɛmoayɛbɔneMunnimsɛobianigyenekuruwaho sɛneameanigyekuruwayihono?Nanansomoawiano afirimensam.’

11NaYudakaasɛ:‘Omewura,maw’akoankaasɛmbi wɔmewuraasommusɛanuanommmienunaw’akoa maamewooyɛnagya:obiakokɔenaɔyeraeɛ,nawɔanhunu no,naɔnonkoaranaakanemaame,naw’akoayɛnagya dɔno,nan’asetenansodeyeinkwaakyekyereno (abarimaa).

12Nasɛyɛkɔw’akoayɛnagyankyɛn,naabarimaanonka yɛnhoa,ɔbɛwu,nayɛdeawerɛhoɔbɛbrɛyɛnagyaakɔ owuomu.

13Afeimmommame,w’akoa,ntenaabarimaanoananmu sɛmewuraakoa,namaabarimaanonenenuanomnkɔ, ɛfirisɛmeyɛɛɔhyɛmaanowɔw’akoayɛnagyansam,na sɛmamfanoammaa,w’akoabɛteasodieawɔdebɛtoyɛn agyasodaa’

14NaYosefhunuusɛwɔnnyinaayɛpɛwɔpapayɛmu,na wantumianhyɛnehoso,naɔkakyerɛɛwɔnsɛɔnone Yosef

15NaɔnewɔnbɔɔnkɔmmɔwɔHebrikasamu,naɔhwee wɔnkɔnmusui

16Nansowɔanhununonawɔfiriiaseɛsuiɛ.Naɔkakyerɛɛ wɔnsɛ:‘Munnsumeho,nammommonyɛntɛmnamomfa m’agyammrɛme;namohunusɛɛyɛm’anonaɛkasaname nuaBenyaminanihunu

17Ɛfirisɛhwɛyeineɔkɔmnoafeaɛtɔsommienu,na mfeɛnnumdasoarawɔhɔawɔntwaanaannuaabaanaa wɔnfuntum

18Monsianemonemofiefoɔntɛm,naɔkɔmansɛemo,na moagyapadeɛhoanyɛmoawerɛhoɔ,ɛfirisɛAwurade somaamediimoanimsɛmensiesienneɛmanannipa bebreebɛtenaase

19Nakakyerɛm’agyasɛmedasotease,namo,monhwɛ, mohunusɛAwuradeayɛmesɛagyaamaFarao,nenefie neMisraimasasenyinaarasodifoɔ

20Nakam’animuonyamnyinaaneahonyadeɛne animuonyamaAwuradedeamamenyinaakyerɛm’agya.’

21NaɛnamFaraoanomahyɛdeɛsomaawɔnnteaseɛnam neaduaneawɔdebɛfakwanso,naɔmaawɔnnyinaa ntadeɛaɛyɛkɔlaahodoɔnedwetɛ.

22Naɔdentadeɛnedwetɛnemfurumduawɔsoaatoko kɔmaawɔnagya,naɔgyaawɔnkwan

23NawɔforokɔkakyerɛɛwɔnagyasɛYoseftease,na ɔresusuatokoamaasasesoamannyinaa,naɔnonaɔyɛ Misraimasasenyinaasodifoɔ

24Nawɔnagyaannyeanni,ɛfirisɛnan’adweneatuafra; nansobereaohuunteaseɛnamaYosefsomaanono,ne honhomnkwasanbae,naɔkaesɛ:‘SɛYosefteasea, ɛdɔɔsomame;Mɛsianakɔhwɛnoansanamawu’

TI44.NKYERƐKYERƐMU

1NaIsraelfiriiHaranfiriinefiebosomeaɛtɔsommiɛnsa nobosomefoforɔ,naɔkɔɔNtamAburanokwanso,na ɔbɔɔafɔdeɛmaan’agyaIsakNyankopɔnbosomeyidaa ɛtɔsonson

2NaYakobkaeedaeaohuiwɔBetelno,naosuroesɛ ɔbɛkɔMisraim

3NaberɛanaɔredwenesɛɔbɛsomaasɛmakyerɛYosefsɛ ɔmmranenkyɛn,naɔrensianno,ɔtenaahɔnnanson,sɛ ebiaɔbɛtumiahunuanisoadehunubiaɛkyerɛsɛɔbɛtenahɔ anaaɔbɛsiana

4Naɔdeaburowdedawdiiabaaedikannootwaafahyɛ no,efisɛnaabaaɛwɔKanaanasasesonyinaannihɔ[wɔ asasenoso],efisɛɔkɔmdemmoaneanantwinennomaa nyinaaso,nennipansoso.

5Nadaaɛtɔsodunsiano,Awuradeyiinehoadikyerɛɛ no,naɔkakyerɛɛnosɛ:Yakob,Yakob;naɔkaasɛ,'Me nie.'NaƆseenosɛ:‘Menew’agyanomNyankopɔn, AbrahamneIsakNyankopɔn;nsurosɛwobɛsianakɔ Misraim,ɛfirisɛɛhɔnamɛyɛwoɔmankɛseɛmenewo bɛsian,namedewobɛkɔsoro(bio),naasaseyisona wɔbɛsiewo,naYosefdenensabɛtow’aniso

6Nsuro;siankɔMisraim’

7Nanemmanenemmammasɔre,nawɔdewɔnagyane wɔnagyapadeɛguunteaseɛnamso

8NaIsraelsɔrefiriiNtamAburanomubosomeaɛtɔso mmiɛnsayidaaɛtɔsodunsia,naɔkɔɔMisraimasaseso.

9NaIsraelsomaaYudadiin’animkɔɔnebaYosefnkyɛn sɛɔnkɔhwehwɛGosenAsasenomu,ɛfirisɛnaYosefaka akyerɛnenuanomsɛwɔmmrabɛtenahɔnawɔabɛnno.

10Nayeine(asase)aeyesenbiarawɔMisraimasaseso, naɛbɛnno,mawɔnnyinaa(wɔn)neanantwinso.

11YeinomneYakobmmaawɔnewɔnagyaYakobkɔɔ Misraimnodin

12Ruben,IsraelAbakan;nayeinomnenemmaHenokne PaluneHesronneKarmi-nnumdin.

13Simeonnenemma;nanemmanodinnie:Yemuel, Yamin,Ohad,Yakin,Sohar,neSaul,Sefatiniɔbaanoba 14Lewinenemma;nanemmadinnie:GersonneKohat neMerari-anan

15Yudanenemma;nanemmanodinnie:SelanePeres neSera-anan

16Isakarnenemmabarima;nanemmadinnie:Tolane FuaneYasubneSimron-nnum.

17Sebulonnenemma;nanemmanodinnie:Sered,Elon neYahleel-anan.

18NaYakobmmanewɔnmmaaLeawoowɔnmaa YakobwɔMesopotamia,nsia,newɔnnuabeabaako,Dina neLeammaakranyinaa,newɔnmmaawɔnewɔnagya YakobkɔɔMisraimnoyɛaduonunkron,nawɔnagya Yakobkawɔnho,nawɔadimfeɛaduasa

19NaSilpaaɔyɛLeaabaawaaɔyɛYakobyereaɔwoo GadneAsurmaaYakobnomma

20NayeinomnewɔnmmaawɔnenokɔɔMisraimnodin Gadmma:Sifion,Hagi,Suni,Esbon,<neEri>,Areli,ne Arodi-awɔtwe

21NaAsermma:Imna,Isva,<neIsvi>,Beria,neSera, wɔnnuabeabaakoawɔyɛnsia

22Akranonyinaasidunan,naLeadeɛnyinaasiaduanan nnan.

23NaYakobyereRahelmma:YosefneBenyamin

24NaYosefwoowɔnwɔMisraimansanan’agyareba Misraim,wɔnaAsenataɔyɛHeliopolissɔfoPotifarbabea woowɔn,ManaseneEfraim-baasa

25Benyaminmma:Bela,BekerneAsbel,Gera,Naaman, Ehi,Ros,Mupim,HupimneArd-dubiako.

26NaRahelakranyinaasidunan

27NaYakobyereRahelabaawaBilhaaɔwoonomaa YakobnommaneDanneNaftali.

28NayeinomnewɔnmmaawɔnewɔnkɔɔMisraimno dinNaDanmmaneHushimneSamonneAsudine'Ijaka, neSalomon-six.

29AfeawɔkɔɔMisraimno,wowuwui,nawɔgyaaDan Hushimnkoara

30NaftalimmaYahsielneGunineYeserneSalumneIv.

31Na‘Ivawɔwoonowɔɔkɔmmfeɛakyinowuiwɔ Misraim

32NaRahelakranyinaasiaduonunsia.

33NaYakobakraawɔkɔɔMisraimnonyinaayɛakra aduɔsonYeinomnenemmanenemmamma,wɔnnyinaa yɛaduɔson,nansobaanumwuwuiɛwɔMisraimansana Yosefreba,nawɔannyamma

34NaKanaanasasesono,Yudammammienuwuwui,Er neOnan,nawɔannyamma,naIsraelfoɔsieewɔna wɔyeraeɛno,nawɔkanwɔnkaaAmanamanmuaman aduɔsonnoho

TI45.NKYERƐKYERƐMU

1NaIsraelkɔɔMisraimasaseso,Gosenasaseso,bosome foforɔaɛtɔsonnan[2172AM]bosome,afeaɛtɔso mmienuwɔafeaɛtɔsommiɛnsawɔafeaɛtɔsoaduanan nnumnomu

2NaYosefkɔhyiaan’agyaYakob,wɔGosenasaseso,na ɔhweenepapakɔnmusui

3NaIsraelkakyerɛɛYosefsɛ:‘Afeimaminwufiberea mahuwono,naafeiwɔhyiraAwuradeIsraelNyankopɔn, AbrahamNyankopɔnneIsakNyankopɔnawannyae n’adɔenen’adomamfin’akoaYakobhɔno

4Ɛdɔɔsomamesɛmahunuw’animberɛamedasoteaseɛ; aane,anisoadehunuamehunuunowɔBetelnoyɛnokorɛ. NhyirankaAwurademeNyankopɔndaadaa,naNhyira nkaNedin'

5NaYosefnenenuanomdiipaanoowɔwɔnagyaanimna wɔnomnsa,naYakobdeanigyeɛkɛseɛdiiahurisieɛfirisɛ

ɔhunuusɛYosefnenenuanomredidinaɔrenomnsawɔ n’anim,naɔhyiraanneɛmanyinaaBɔfoɔaɔkoraanoso,na ɔkoraanemmadumiennosomaano

6NaYosefaman’agyanenenuanomsɛakyɛdeɛsɛ wɔntenaGosenasasesoneRamesesnemantamaatwaho ahyianonyinaaaɔdiisowɔFaraoanimNaIsraelnene mmanotenaaGosenasaseso,Misraimasaseaɛkyɛnsono, naIsraeladimfeɛɔhaaduasaberɛaɔbaaMisraim.

7NaYosefmaan’agyanenenuanomnewɔnagyapadeɛ nsoaduanedodoɔaɛdɔɔsomaawɔnmfeɛnsonaɔkɔmdee no

8NaɔkɔmntiMisraimasasehuuamane,naYosefnyaa MisraimasasenyinaamaaFaraodetuaaaduane,naɔnyaa ɔmannonewɔnanantwinebiribiaramaaFarao

9Naɔkɔmnomfeɛnowieeɛ,naYosefdeabaneaduane maankurɔfoɔnowɔasasenososɛwɔbɛdua(asasenoso) afeaɛtɔsonwɔtwenomu,ɛfirisɛnaasuonoayiriafa Misraimasasenyinaaso

10Ɛfirisɛɔkɔmnomfeɛnsonnomuno,na(ɛnyɛ)nsuo agugusonsuommeaeɛkakraabipɛwɔasubɔntennoano, nansoafeideɛɛbufaasonaMisraimfoɔguuasaseno,na ɛsowaburoopiisaaafeno.

11Nayeineafeaɛdikanwɔ[2178AM]afeaɛtɔsonnan wɔahosɛpɛwafahyɛaɛtɔsoaduanannnumnomu

12NaYoseffaannɔbaeɛnomunkyɛmunnummubaako maaɔhene,naɔgyaankyɛmunnanmaawɔnsɛaduanene aba,naYosefyɛɛnoahyɛdeɛmaaMisraimasasedebɛsi ɛnnɛ.

13NaIsraeltenaaEgyptasaasesomfeɛdunwɔtwe,nanna aɔtenaaasenyinaayɛahosɛpɛwmmiɛnsa,mfeɛɔha aduanannson,naɔwuiɛafeaɛtɔsonnan[2188AM]wɔ dapɛnaɛtɔsoaduanannnumnomu

14NaIsraelhyiraanemmanoansanaɔrewu,naɔkaa biribiaraaɛbɛtowɔnwɔMisraimasasesonokyerɛɛwɔn; naɔmaawɔhunuudeɛɛbɛbawɔnsowɔnnaaɛdiakyireno mu,naɔhyiraawɔnnaɔmaaYosefkyɛfammienuwɔ asaasenoso.

15Naɔnen’agyanomkɔdaeɛ,nawɔsieenowɔɔbodan mmienuaɛwɔKanaanasaseso,aɛbɛnn’agyaAbraham wɔɔdamoaaɔtutuumaanehowɔɔbodanmmienuaɛwɔ Hebronasasesonomu

16Naɔdenenwomanen’agyanomnwomanyinaamaane baLevisɛɔnkorasonaɔnyɛfoforɔmmanemmadebɛsi nnɛ

TI46.NKYERƐKYERƐMU

1NaɛbaasɛYakobwuoakyinoIsraelfoɔnodɔɔsowɔ Misraimasaaseso,nawɔbɛyɛɛɔmankɛseɛ,nawɔnakoma korɔ,entisaaonuanodɔonuanaonipabiaraboaanenua, nawɔdɔɔsonawɔdɔɔsoyie,adapɛndu[2242AM]mfeɛ, Yosefnkwannanyinaara.

2NaSatananaabɔnebiarannihɔwɔYosefnkwannaa ɔtenaaasewɔn’agyaYakobakyinonyinaara,ɛfirisɛ MisraimfoɔnyinaarahyɛɛIsraelfoɔanuonyamYosef nkwannanyinaara

3NaYosefwuibereanawadimfeɔhanedu;Ɔtenaa Kanaanasasesomfeɛdunwɔtwe,naɔyɛɛakoamfeɛdu,na ɔdaaafiasemfeɛmmiɛnsa,naɔdiiɔheneasemfeɛ aduɔwɔtwe,naɔdiiMisraimasasenyinaaso.

4Naɔwuiɛnenenuanomnyinaanesaaawoɔntoatoasoɔ nonyinaa.

5NaɔhyɛɛIsraelfoɔnosɛansanaɔrewusɛwɔmfane nnompenkawɔnhosɛwɔrefiriMisraimasaseso.

6Naɔmaawɔkaantamwɔnennompeho,ɛfirisɛnaɔnim sɛMisrifoɔnorennyinobionawɔnsienowɔKanaanasase so,ɛfirisɛMakamaron,Kanaanhene,berɛanaɔteAsiria asasesono,ɔneMisraimhenekoewɔbonhwamukumno wɔhɔ,naɔtaaMisrifoɔnokɔsii‘Ermonaponano

7Nansowantumiankɔmu,ɛfirisɛnaɔhenefoforɔ,ɔhene foforɔ,abɛyɛMisraimhene,nanehoyɛdenseneno,na ɔsankɔɔKanaanasaseso,nawɔtooMisraimaponomu,na obiaraamfiadinaobiaraankɔMisraim.

8NaYosefwuiwɔahosɛpɛwafeaɛtɔsoaduanannsiamu, dapɛnaɛtɔsonsia,afeaɛtɔsommienumu,nawɔsieeno wɔMisraimasaseso,na[2242AM]nenuanomnyinaa wuwuiɛwɔn’akyi

9NaMisraimheneneKanaanhene[2263AM]kɔkowɔ ahosɛpɛwafeaɛtɔsoaduanannsonmu,wɔafeaɛtɔso mmienunomudapɛnaɛtɔsommienunomu,naIsraelfoɔ nodeYakobmmannompenyinaabaeɛgyeYosefnnompe, nawɔsieewɔwuramwɔɔbodanmmienuaɛwɔbepɔnoso nomu

10Nawɔnmudodoɔnoara(wɔnmu)sankɔɔMisraim, nansowɔnmukakraabikaaHebronmmepɔso,nawo papaAmramtenaawɔnnkyɛn

11NaKanaanhenediiMisraimhenesonkonim,naɔtoo Misraimaponmu.

12NaɔbɔɔpɔwbɔnebitiaaIsraelfosɛɔbɛhawwɔnnaɔka kyerɛɛMisraimnkurɔfosɛ:‘HwɛIsraelfonkurɔfoadɔɔso nawɔadɔɔsoasenyɛn.

13Mommranayɛnewɔnnninyansamuansanawɔadɔɔso dodo,nayɛmfankoasomnhyɛwɔnsoansanaɔkoabayɛn sonawɔnnsowɔneyɛnako;anyɛsaaawɔbɛkayɛn atamfoɔhonawɔayiwɔnafiriyɛnasaseso,ɛfirisɛwɔn akomanewɔnanimkyerɛKanaanasaseso’

14Naɔdeadwumasoahwɛfoɔsisiiwɔnsosɛwɔmfa nkoasomnhyɛwɔnso;nawɔkyekyereenkuroaɛyɛden maaFarao,Pitom,neRaamsesnawɔkyekyereeafasuone abankɛseɛaɛhweeMisraimnkuromunyinaara.

15Nawɔmaawɔsomnodenneennen,nadodowawɔyɛɛ wɔnbɔneno,dodownoaranawɔdɔɔsonawɔdɔɔso 16NaMisraimfoɔakyiwaaIsraelfoɔ.

TI47.NKYERƐKYERƐMU

1Nannawɔtweaɛtɔsonson,afeaɛtɔsonson,ahosɛpɛwa ɛtɔsoaduanannsonmuno,w’agyafiriiKanaanasaseso kɔeɛ,nawɔwoowodapɛnaɛtɔsonnanmu,afeaɛtɔso nsiamu,wɔ[2330AM]ahosɛpɛwaɛtɔsoaduananawotwe mu;nayeineahohiahiaberɛaIsraelfoɔbɛba.

2NaMisraimheneFaraodeahyɛdemaewɔwɔnhosɛ wɔntowwɔnmmammarimaawɔawowɔnnyinaangu asubɔntennomu

3Nawɔtowwɔnguumuasramasonkosiidaawɔwoowo no

4Nawomaamedewosieeasrammmiɛnsa,nawɔkaane hoasɛmNaɔyɛɛadakamaawo,naɔdemfuturoneasphalt kataaso,naɔdeguufrankaamuwɔasubɔntennoano,na ɔdewoguumunnanson,nawomaamebaaanadwobɛmaa

wonufu,naawia,wonuabeaMiriam,wɛnwofinnomaa ho.

5NasaannanomuFaraobabaaTarmuthbaaasubɔntenno musɛɔrebɛguare,naɔteewonnenteɛm,naɔkakyerɛɛne mmabaanosɛwɔmfawommra,nawɔdewobrɛɛnenkyɛn. 6Naoyiiwofiiadakanomu,nanehyehyeewoho

7Nawonuabeanokakyerɛɛnosɛ:‘MenkɔfrɛHebrifoɔ mmaanomubaakosɛɔmmɛmaakokoaayinufummawo?’ 8Naɔkakyerɛɛnosɛ:'Kɔ'Naɔkɔfrɛɛwomaame Yokebed,naɔmaan’akatua,naɔmaawonufu

9Naɛnoakyino,berɛawonyiniino,wɔdewobaaFarao babaankyɛn,nawobɛyɛɛneba,naAmramw’agyakyerɛɛ woakyerɛw,nawowieennawɔtwemmiɛnsaakyino,wɔde wobaaahemfiehɔ

10Nawodiimfeɛmmiɛnsawɔahemfiekɔsiiberɛ[2351-] awofiriiahemfiehɔkɔhunuusɛMisrinibirebɔw’adamfo aɔyɛ[2372AM]Israelfoɔ,nawokumnonawodenosiee anhweamu

11Nadaaɛtɔsommienuno,woneIsraelfoɔmmienudii aperepereɛ,nawokakyerɛɛdeɛɔreyɛbɔnenosɛ:‘Adɛnnti nawobɔwonua?

12Nanebofuwiinanebofuwii,naɔkaesɛ:‘Henanaɔde woyɛɛɔhenebaneɔtemmufowɔyɛnso?Wodwenesɛ wobɛkummesɛdeɛwokumMisraimninnɛrano?’Na wosuronawodwaneɛnamsaansɛmyinti.

TI48.NKYERƐKYERƐMU

1Naafeaɛtɔsonsiawɔafeaɛtɔsoaduanannkronnomu nnawɔtweaɛtɔsoaduanannkronnomuno,wofiriihɔ kɔtenaa[2372AM]Midianasaseso>adapɛnanumneafe baakoNawosankɔɔMisraimdapɛnaɛtɔsommienuwɔ afeaɛtɔsommienumuwɔahosɛpɛwaɛtɔsoaduonummu 2NawoarawunimdeeƆkakyerɛɛwowɔ[2410AM] BepɔSinaiso,nedeɛɔhenebaMastêmâpɛesɛɔyɛwoberɛ aworesanakɔMisraim<wɔkwansoberɛawohyiaanowɔ dabereɛmu>.

3Ɔmfanetuminyinaahwehwɛɛsɛɔbɛkumwonawagye Misraimfoɔafiriwonsamberɛaɔhunuusɛwɔasomawosɛ kɔdiMisraimfoɔatemmuoneaweredie?

4Namigyeewofiinensam,nawoyɛɛanwanwadeɛne anwonwadeɛawɔsomaawosɛwokɔyɛwɔMisraimtiaa Faraonenefienyinaanenenkoanenenkurɔfoɔ.

5NaAwuradebɔɔwɔnsowerekɛseɛIsraelnti,naɔde mogyanemponkyerɛn,nwansenaneakramannwansena, neakisikurubɔneaɛpaeewɔakuturukubɔmunobɔɔwɔn; nawɔnanantwinamowuoso;naɔnamasukɔtweaa-aboɔ sosɛeebiribiaraaɛnyinimaawɔn;naɛnammmoadabia wɔmeneenkaeɛaasukɔtweaaneesumakanoso;na<ɛnam owuoso>nnipanemmoammakan,newɔnabosomnyinaa soAwuradegyeewerenaɔdeogyahyewwɔn

6Nawɔnamwonsasosomaabiribiara,sɛwobɛka (nneɛmayi)ansanawɔawie,nawoneMisraimhenekasae wɔnenkoanyinaanenenkurɔfoɔanim

7Nabiribiarasiisɛdeɛwonsɛmteɛ;atemmuakɛsedua ɛyɛhubaaMisraimasasesosɛneaɛbɛyɛawobɛtɔsowere amaIsrael.

8NaAwuradeyɛɛbiribiaraɛnamIsraelnti,nesɛdeɛ n’apamaɔneAbrahamyɛeɛnoteɛsɛɔbɛdiwɔnsowere sɛdeɛwɔdeahoɔdendewɔnbaankoasommuno.

9NaɔhenebaMastêmâsɔretiaawo,naɔhwehwɛɛsɛɔde wobɛtoFaraonsa,naɔboaaMisraimnkonyaayifoɔno.

10Nawɔsɔregyinaahɔyɛɛw’animnnebɔneaampaara yɛmaawɔnkwansɛwɔnyɛ,nansoaduruyɛayɛammakwan sɛwɔmfawɔnnsanyɛ.

11NaAwuradedeakuruaɛyɛhubɔɔwɔn,nawɔantumi annyina,ɛfirisɛyɛsɛeewɔnmawɔantumianyɛ nsɛnkyerɛnneɛbaakompo.

12Nansɛnkyerɛnneɛneanwanwadeɛ(yinom)nyinaaakyi no,wɔanhyɛɔhenebaMastêmâaniwuoɛfirisɛɔnyaa akokoɔduronaɔteaamufrɛɛMisraimfoɔsɛwɔne Misraimfoɔtuminyinaa,wɔnnteaseɛnamnewɔnapɔnkɔ, neMisraimamandɔmnyinaanniw’akyi.

13NamegyinaaMisraimfoɔneIsraelntam,nayɛgyee Israelfiriinensamnenemannsam,naAwuradedewɔn faaɛponomfimfinitesɛasasekesee.

14NaamanaɔdewɔnbaeɛsɛwɔrebɛtaaIsraelakyino nyinaa,AwuradeyɛnNyankopɔntowwɔnguuɛpo mfimfini,bunnomubunmuwɔIsraelfoɔase,sɛdeɛ MisraimfoɔdewɔnmmaguuasubɔntennomunoƆdii wɔnmu1,000,000sowere,nawɔsɛeemmarimaapema wɔnhoyɛdennawɔnhoyɛdenwɔnufubaakontiwoman mmaawɔtowguuasubɔntennomunomu

15Nadaaɛtɔsodunannedaaɛtɔsodunumnedaaɛtɔso dunsianedaaɛtɔsodunwɔtwenedaaɛtɔsodunwɔtweno, wɔkyekyereeɔhenebaMastêmâdenotooafiasewɔ Israelfoɔakyisɛdeɛɛbɛyɛaɔremmɔwɔnsoboɔ

16Nadaaɛtɔsodunkronnoyɛgyaeewɔnmawɔboaa MisraimfoɔnonawɔtaaIsraelfoɔno

17Naɔpirimwɔnakomanaɔmaawɔntirimyɛden,na AwuradeyɛnNyankopɔnnaɔyɛɛadwinnadeɛnosɛɔbɛbɔ Misraimfoɔnonawatowɔnaguɛpomu

18Nadaaɛtɔsodunannoyɛkyekyereenosɛdeɛɛbɛyɛa ɔremmɔIsraelfoɔsoboɔdaawɔsrɛɛMisraimfoɔnonkukuo nentadeɛ,dwetɛnkukuonesikankukuonekɔberenkukuo, sɛdeɛɛbɛyɛawɔbɛfomMisrifoɔnodeatuankoasoma wɔhyɛɛwɔnmawɔsommuno.

19NayɛamfaIsraelfoɔamfiriMisraimnsapan

TI49.NKYERƐKYERƐMU

1KaemmaransɛmaAwuradehyɛɛwowɔtwamafahyɛno hono,sɛdinoneberɛmuwɔbosomeaɛdikannodaaɛtɔ sodunanno,sɛwobɛkumnoansanaanwummerɛadu,na wɔadinoanadwodaaɛtɔsodunumanwummerɛfiriberɛa owiaakɔtɔ.

2Nasaaanadwoyi-afahyɛnomfitiaseɛneanigyeɛno mfitiaseɛ-namoreditwamafahyɛnowɔMisraim,berɛa nawɔagyaaMastêmâtuminyinaaamawɔakummmakan nyinaawɔMisraimasaseso,ɛfiriFaraoabakansokɔsi ababaaawɔafanodommumnoabakansowɔowiyammo mu,neanantwi.

3NayeinensɛnkyerɛnneɛaAwuradedemaawɔn:Wɔfie biaraawɔhunuuoguammaaawadiafeaɛdikanmogyano muwɔ(saa)fienomusɛwɔrekɔkum,nammom wɔbɛtwam(ɛno),nawɔagyewɔnanawɔwɔfienomu nyinaankwaɛfirisɛmogyanohosɛnkyerɛnnewɔn’akyi.

4NaAwuradetumiyɛɛbiribiarasɛdeɛAwuradehyɛɛwɔn no,nawɔtwamfaaIsraelfoɔnyinaaraho,naɔyaredɔmno ammawɔnsosɛɛbɛsɛeanantwi,anaaonipa,anaaɔkraman krabiaraamfiriwɔnmu

5NaɔyaredɔmnomuyɛdenpaawɔMisraim,nanaofie biaranniMisraimaobiaranwuineosunekwadwom.

6NaIsraelnyinaarediTwamadwammaanam,nawɔnom bobesano,nawɔrekamfonenhyira,nawɔredaAwurade wɔnagyanomNyankopɔnase,nawɔasiesiewɔnhosɛ wɔbɛfiriMisraimkɔnduaasenenkoasombɔnenomu 7Nakaedayiwonkwannanyinaara,nadisoafebiara wonkwannanyinaa,pɛnkoroafebiara,nedano,sɛdeɛne mmaranyinaarateɛ,nantwe(no)dabiarada,anaa bosomebiara

8Ɛfirisɛɛyɛdaaahyɛdeɛ,nawɔatwerɛwɔɔsoroaboponso aɛfaIsraelfoɔnyinaarahosɛwɔdisoafebiaraneda pɛnkoroafebiara,wɔwɔnawoɔntoatoasoɔnyinaaramu; nannaanohyebiarannihɔ,ɛfirisɛwɔahyɛyeidaa

9Naonipaanehontefĩ,nawammaabɛdinowɔnedamu, naɔdeafɔrebɔdeɛaɛsɔanibɛbaAwuradeanim,nawadidi nawanomwɔAwuradeanimn'afahyɛdano,wɔbɛtwasaa onipaanehotewnaɔbɛnnono,ɛfirisɛwammɔAwurade afɔrebɔnowɔneberɛawɔahyɛmunti,ɔmfaafobuononto nehoso

10MommaIsraelfoɔmmrammɛdiTwamafahyɛnodaa neberɛawɔahyɛatohɔno,bosomeaɛdikannodaaɛtɔso dunanno,anwummerɛntam,ɛfiriawiankyekyɛmu mmiɛnsakɔsianadwonkyekyɛmummiɛnsamu,ɛfirisɛ wɔdeawianomunkyɛmummienumahann,nawɔde nkyemmmiɛnsamubaakomaanwummerɛ

11YeinedeɛAwuradehyɛɛwosɛdinoanwummerɛntam 12Nawɔmmahokwansɛwɔbɛkumnowɔhannberɛbiara mu,nammomɛberɛaɛneanwummerɛhyeɛmu,na wɔmmawɔnwenoanwummerɛberɛmu,kɔsianadwo nkyekyɛmummiɛnsamubaako,nabiribiaraaɛbɛkawɔne namnyinaamufirianadwonkyɛmummiɛnsamubaakone rekɔno,wɔmmawɔmfaogyanhye

13Wɔmfansuonnoa,nawɔrenninonwura,nammom wɔbɛtoogyaso,wɔdensiyɛbedi,netinenemunenenan nawɔdeogyabɛto,nawɔremmubunedompebiara;ɛfirisɛ Israelfoɔdompebiararenbubu.

14YeintinaAwuradehyɛɛIsraelfoɔsɛwɔnniTwam afahyɛnodaawɔahyɛatohɔno,nawɔremmubunedompe biara;ɛfirisɛɛyɛafahyɛda,nedaawɔahyɛ,naɛnsɛsɛ wɔtwamdabiara,nebosomebiara,nammomn’afahyɛda no,mommawɔnni

15NahyɛIsraelfoɔsɛwɔnnitwamafahyɛnowɔwɔnnna nyinaaramu,afebiara,pɛnkoroafebiarawɔneberɛa wɔahyɛnomu,naɛbɛbasɛnkaeɛaburaaɛsɔAwuradeani, naɔhawbiarammawɔnsommawɔnkumanaawɔmmɔ wɔnwɔsaaafeawɔditwamafahyɛnoneberɛmuwɔ biribiaramusɛdeɛN’ahyɛdeɛteɛ.

16NaɛnsɛsɛwodiwɔAwuradekronkronbeaakyi,na mmomwɔanniAwuradekronkronbeanoanim,naIsrael asafononyinaabediafahyɛwɔnebereawɔahyɛmu

17Naobiaraawabanedano,bedinowoNyankopɔn kronkronbeahɔwɔAwuradeanimfirimfeɛaduonunedeɛ ɛborosaa;ɛfirisɛseinawɔakyerɛwnawɔahyɛsɛwɔnni wɔAwuradekronkronbeahɔ

18NasɛIsraelfoɔbɛduruasaseawɔbɛfaso,wɔKanaan asaseso,nawɔasiAwuradentomadannowɔasaseno mfimfiniwɔwɔnmmusuakuonomubaakomukɔsisɛ wɔbɛsiAwuradekronkronbeanowɔasasenosoa,momma wɔmmrammɛdiTwamafahyɛnowɔAwuradentomadan nomfimfini,nawɔnkumnowɔAwuradeanimafebiara

19NannaawɔasifienowɔAwuradedinmuwɔwɔn agyapadeɛasasesono,wɔbɛkɔhɔakɔkumTwamafahyɛ noanwummerɛ,owiatɔeɛ,danonkyɛmummiɛnsamu

20Nawɔdenemogyabɛbɔafɔrebukyianoaboboano,na wɔdenesradeɛaguogyaaɛwɔafɔrebukyianosonoso,na wɔadinenamawɔayamnogyamuwɔofieawɔateho Awuradedinmunoadihɔ

21NawɔrentuminniTwamafahyɛnowɔwɔnnkuromu, anaabaabiaragyeAwuradentomadannoanim,anaaNefie aNedintemunoanim;nawɔrennyeramfiAwuradeho

22Nawo,Mose,hyɛIsraelfoɔsɛwɔnniTwamafahyɛno honhyehyɛeɛ,sɛdeɛwɔhyɛɛwono;kakyerɛwɔnafebiara nenennada,nepaanooammɔkawnnimafahyɛ,sɛwonni paanooammɔkawnnimnnanson,(na)sɛwonnin’afahyɛ, nawɔmfaafɔrebɔdemmradabiarawɔsaannansonawɔde anigyeɛbɛdiAwuradeanimwɔwoNyankopɔn afɔrebukyianoso

23ƐfirisɛmofiriiMisraimkɔsiisɛmoduruuSurserɛsono, modiiafahyɛyiahopereso;ɛfirisɛɛpompoanona mowieeɛ

TI50NKYEKYƐMU

1Nammarayiakyino,memaawohuuHomedannawɔ Sin[ai]saresoaɛdaElimneSinaintam.

2NamekaaAsaseaɛwɔBepɔSinaisonoHomedaho asɛmkyerɛɛwo,namekaaahosɛpɛmfeɛnohoasɛm kyerɛɛwowɔhomedahomedamu.

3Naasasenonsobedinehomedaberɛawɔteso,na wɔbɛhunuahosɛpɛafeno

4Ɛnontinamahyɛafe-adapɛnnemfeɛneahosɛpɛwama wo:ahosɛpɛwafahyɛaduanannkronwɔhɔfiriAdamnna mukɔsinnɛ,[2410AM]nedapɛnbaakonemfeɛmmienu: namfeɛaduanandasoarawɔhɔ(lit.‘akyirikyiri’)sɛ wobɛsua[2450AM]Awurademmaransɛm,kɔsisɛ wɔbɛtwaYordanakɔKanaanasaseso,atwaYordanakɔ atɔeɛfam.

5Naahosɛpɛwafahyɛnobɛtwam,kɔsisɛwɔbɛtewIsrael hoafiriadwamammɔ,neefĩ,neefĩ,nebɔne,ne amumɔyɛsɛmnyinaaho,nawɔdeahotosoɔatenaasaseno nyinaaso,naSatananaaɔbɔnefoɔbiarannihɔbio,na asasenohobɛtefirisaaberɛnodaa

6NahwɛmmaransɛmaɛfaHomedaho-makyerɛw(wɔn) amawo-nenemmaramuatemmuonyinaara

7Yɛadwumannansia,nadaaɛtɔsonsonnoyɛAwurade woNyankopɔnHomeda.Ɛmunamonnyɛadwumabiara, monemommabarima,nemonkoammarimanemo mmaawa,nemoanantwinyinaaneɔhɔhoɔaɔkamoho nso

8Naɔbarimaaɔbɛyɛadwumabiarawɔsonobewu:obiara aɔbɛguhofĩsaadano,obiaraaɔne(ne)yerebɛda,anaa obiaraaɔbɛkasɛɔbɛyɛbiribiwɔsono,sɛɔbɛtukwanakɔ sowɔadetɔanaaadetɔnbiaraho:naobiaraaɔbɛtwensuoa onsiesiemmaanehodaaɛtɔsonsianowɔso,naobiaraa ɔbɛfaadesoabiarasɛɔbɛsoaafirinentomadanmuanaa ɔbɛfirinemuofiebɛwu

9MonnyɛadwumabiaraHomeda,gyedeɛmoasiesieama mohodaaɛtɔsonsia,sɛdeɛmobɛdidi,anom,namoahome, namoadiHomedawɔadwumanyinaahowɔsaadanomu, namoahyiraAwurademoNyankopɔnawamamoafahyɛ

danedakronkronno:naahenniekronkronnodabiama Israelnyinaannɛwɔwɔnnnamudaa.

10NaanimuonyamaAwuradedeamaIsraelnoyɛkɛseɛ sɛwɔbɛdinawɔanomnawɔameewɔsaaafahyɛdayimu, nawɔagyewɔnahomewɔsoafiriadwumaaɛyɛnnipa mmaadwumanyinaahogyesɛwɔhyewaduhuamne afɔrebɔneafɔrebɔawɔdebɛbaAwuradeanimnnane Homeda.

11SaaadwumayinkoaranawɔbɛyɛHomedawɔ AwurademoNyankopɔnkronkronbeahɔ;sɛwɔdeafɔrebɔ bɛpataIsraeldaadabiaradadeayɛnkaeɛaɛsɔAwurade aniyie,naamawagyewɔndaabiaradabiarasɛdeɛwɔahyɛ wono.

12Naonipabiaraaɔbɛyɛadwumabiarawɔho,anaaɔbɛtu kwan,anaaɔbɛfua(ne)afuo,sɛɛyɛnefieanaabaabifoforɔ biara,naobiaraaɔsɔogya,anaaɔteaboabiaraso,anaa ɔtenaposohyɛnmuwɔɛpomu,naobiaraaɔbɔanaa ɔbɛkumbiribiara,anaaɔbɛkumaboaanaaanomaa,anaa obiaraaɔbɛkyereaboaanaaanomaaanaaapataa,anaa obiaraaɔbɛdimmuadaanaaɔbɛkoatianoHomedaahorow no:

13ƆbarimaaɔbɛyɛsaanneɛmayimubiaraHomedano bɛwu,amaIsraelfoɔnoadiHomedasɛdeɛmmaransɛma ɛfaasaasenosoHomedahonoteɛ,sɛdeɛwɔatwerɛwɔ aboponnoso,aƆdehyɛɛmensasɛmentwerɛmmerɛno hommara,nemmerɛnosɛdeɛwɔnnnamunkyekyɛmuteɛ Eyinawɔdewiennanomumpaapaemuhokyerɛwtohɔno

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook