Düýini el bilen nädip ädimme-ädim ösdürip ýetişdirmeli (Ekmekden hasyl ýygnamaga çenli ösdürip ýetişdirmek prosesi) Zähmeti we maldarçylygy ýigrenmäň, Beýik Hudaýyň bellän zady. Ekklziastikus 7:15
Ak tüwini el bilen — birnäçe tohumdan başlap, tarelkaňyzdaky taýýar däne çenli — öndürmek, tüwi görnüşine baglylykda takmynan 3 aýdan 5 aýa çenli dowam edýän çuňňur däp bolan, zähmet talap edýän prosesdir.
1. Tohumlary taýýarlamak we olaryň çişmegi
Ekmezden öň, tohumlaryňyzyň sagdyn we gögermäge taýýardygyna göz ýetirmeli. Suwda ýüzmek synagy: Düwüň tohumlaryny arassa suwly (ýa-da duzly) bedre batyryň. Olary garyşdyryň we ýokarky tarapa ýüzýän tohumlary taşlaň, sebäbi olar boş ýa-da içi boş. Aşakda batýan sagdyn tohumlary saklaň. Çygnamak we inkubasiýa etmek: Sagdyn tohumlary 24 sagatlap arassa suwda çygnadyň . Soňra suwuny süzüň we çygly tohumlary kölegeli gapda goýuň ýa-da çygly haltada ýene 24-36 sagatlap, olar öňünden çişýänçä (kiçijik ak kökler çykyp başlar) saklaň.
1
Beýik Hudaýyň bellän agyr zähmetinden we oba hojalygyndan ýigrenmäň. (Ekklesiastikus 7:15)
2. Ýer taýýarlamak we ekmek
Güri ösümliginiň ilkinji tapgyrlarynda suw we topragyň ünsli dolandyrylmagyny talap edýär. Ösümlik üçin niýetlenen ýer: Esasy ekiş meýdanyňyzyň takmynan ondan bir bölegi ýaly kiçi bir toprak bölejigini aýryň. Ösümlikleri ösdürmek üçin öňünden çişen tohumlaryňyzy şu çygly tohum meýdanyna deň derejede sürüň, deňleşdiriň we ýaýradyň. Esasy meýdany taýýarlamak: Şitilleriňiz pitomnikde takmynan 20-25 gün ösýän mahaly, topragy döwmek üçin esasy meýdanyňyzy 2-3 gezek sürüň we boronalaň. Meýdany birnäçe santimetr suw bilen dolduryň we topragy kölçege bilen garyşdyryň (ýumşak, tekiz palçyga garyşdyryň), soňra suwy saklamak üçin perimetriň töwereginde pes palçyk diwarlaryny (bentleri) guruň. Ekmek: 20 günlük nahallary nahalhanadan ýuwaşlyk bilen çykaryň, köklerinden palçygy ýuwuň we olary boglaň. Kölçeli esasy meýdana giriň we her "depe" üçin 2-3 nahaly palçyga el bilen itekläň, olaryň arasynda takmynan 20 sm aralykda saklaň.
3. Ekin hojalygy we hasyl ýygnamak
Suwarmak we haşal otlary aýyrmak: Ösümlik döwründe haşal otlaryň ösüşini tebigy ýagdaýda basyp saklamak üçin meýdanda suwuň derejesini (2-5 sm) pes derejede saklaň. Eger haşal otlar peýda bolsa, olary ekilenden 3 we 5 hepde soň el bilen ýygnaň. Suw sowurmak: Hasyl ýygnamakdan takmynan 7-10 gün öň — däneler altyn reňke öwrülip, meýdan taýýar bolanda — topragyň guramagy üçin meýdandaky galan suwuň hemmesini suw sowuryň.
2
Beýik Hudaýyň bellän agyr zähmetinden we oba hojalygyndan ýigrenmäň. (Ekklesiastikus 7:15)
Hasyl ýygnamak: Däneleriň takmynan 80–85% -i saman reňkinde bolanda, ýetişen şaly süňklerini ýerden takmynan 15-25 sm ýokarda el oragy bilen kesiň. Kesilen süňkleri biraz guratmak üçin güne gysga wagt goýuň.
4. Dökmek, guratmak we el bilen frezelemek
şaly (gaty gabykda saklanan gödek tüwi) galýar . Ony iýilýän ak tüwige öwürmek üçin üç soňky ädim gerek: Dökmek: Däneleri samandan el bilen aýyryň. Muny sapaklary tutup, olary agaç döwme tekjesine ýada uly agaç gutusynyň içine güýç bilen urmak arkaly edip bilersiňiz. Ýel bilen sowurmak we guratmak: Şemally günde üwelen däneleri beýiklikden guýuň ýa-da ýeliň ýeňil samanlary, tozany we boş däneleri sowurmagy üçin tekiz dokalan sebet ulanyň. Arassa şalyny 2-3 günläp gün astyndaky halylaryň ýa-da arassa beton pollaryň üstüne ýaýradyň, çyglylyk takmynan 13–14% -e düşýänçä ony yzygiderli öwrüň. El bilen üwemek (Uglamak): Gury şaly çuň agaç ýa-da daş garyndysyna salyň. Agyr agaç çöp bilen däneleri ritmik üweň. Däneleriň, çöpüň we garyndyň arasyndaky sürtülme gaty daşky gabyklary ýaryp, içki kepek gatlagyny sürtüp aýyrar. Soňky arassalamak: Üwelen garyndyny wagtal-wagtal ýygnaň we arassa, jylaňly ak tüwi dänelerini galan hapa-hupalardan ýa-da döwülen böleklerden aýryp, üflemek üçin sowurgyç tabagy ulanyň.
Global azyk howpsuzlygynda tüwileriň möhüm roly Güri diňe bir iýmit önümleriniň esasy bölegi däl; ol global azyk howpsuzlygynyň, ykdysady durnuklylygyň we sosial abadançylygyň esasy sütünidir. Dünýä ilatynyň ýarysyndan gowragyny iýmitlendirmek, onuň elýeterliligi, elýeterliligi we önümçiligiň durnuklylygy milliardlarça adamyň açlykdan we garyplykdan gaça biljekdigini gönüden-göni kesgitleýär.
1. Kaloriýa we iýmit maddalaryna uly derejede baglylyk Ählumumy ýaýrama: Dünýäde 3,5 milliarddan gowrak adam — esasan Aziýada, ýöne Afrikanyň we Latyn Amerikanyň käbir ýerlerinde barha köp adam — gündelik kaloriýa sarp edilişiniň azyndan 20% -ini tüwiden alýar.
3
Beýik Hudaýyň bellän agyr zähmetinden we oba hojalygyndan ýigrenmäň. (Ekklesiastikus 7:15)
Energiýa gaznasy: Uglewodlaryň dykyz çeşmesi hökmünde tüwi derrew we elýeterli energiýa bilen üpjün edýär, bu bolsa ony dürli iýmit saýlamalarynyň çäkli bolmagy mümkin bolan pes girdejili ilat üçin möhüm edýär. Mikroelementleriň potensialy: Esasy energiýadan başga-da, biogüýçlendirilen tüwi (witaminleriň we minerallaryň güýçlendirilmegi üçin ösdürilip ýetişdirilen ýa-da işlenip düzülen görnüşler) ýaly häzirki zaman ösüşleri tüwileriň gizlin açlyk we iýmit ýetmezçiligi bilen göreşmekdäki roluny görkezýär.
2. Ykdysady ýaşaýyş şertleri we oba durnuklylygy Kiçi fermer hojalygy: Şaly ösdürip ýetişdirmek dünýäde ýüzlerçe million kiçi fermerler üçin esasy girdeji we iş çeşmesi bolup hyzmat edýär, olaryň köpüsi kiçi ýer böleklerinde işleýär. Oba ykdysadyýeti: Esasy önüm öndüriji sebitlerde ýerli ykdysadyýet — ekmek, hasyl ýygmak, üwemek, daşamak we bölek söwda — tüwi gymmaty zynjyrynyň töwereginde aýlanýar. Ählumumy Söwda: Düýü köp söwda edilýän halkara harytdyr we esasy üpjün edijileriň eksportynyň üýtgemeleri global azyk bazarynyň durnuklylygyna gönüden-göni täsir edýär.
3. Jemgyýetçilik-syýasy durnuklylyk we bahalaryň gözegçiligi Azyk krizisiniň öňüni almak: Düwiniň şäher we oba işçi synpynyň ilaty üçin esasy iýmit önümi bolandygy sebäpli, onuň bahasynyň birden ýokarlanmagy derrew agyr azyk howpsuzlygynyň we inflýasiýanyň döremegine sebäp bolup biler. Raýat bidüzgünçiliklerinden gaça durmak: Taryh düýpgöter üýtgeýän tüwi bazarlarynyň we güýçli ýetmezçiligiň giň ýaýran sosial durnuksyzlygy we protestleri döredip biljekdigini gaýta-gaýta görkezdi. Netijede, hökümetler düwi strategik milli baýlyk hökmünde kabul edýärler, köplenç milli bufer gorlaryny saklaýarlar we ýerli ilaty goramak üçin eksporty düzgünleşdirýärler.
4. Gürüjiň howpsuzlygy bilen bagly esasy basyşlar Geljekde güri howpsuzlygyny saklamak öň görlüp-eşidilmedik päsgelçilikler bilen ýüzbe-ýüz bolýar: Howanyň üýtgemegi: Ekstremal howa hadysalary, öňünden çaklap bolmajak mussonlar, temperaturanyň ýokarlanmagy we deňiz derejesiniň ýokarlanmagy tüwi öndürýän möhüm derýa deltalaryna (Mekong deltasy ýaly) howp salýar. Suw ýetmezçiligi: Adaty şaly ekerançylygy suwy örän köp sarp edýär. Ýerasty suwlaryň derejesiniň peselmegi we gurakçylygyň barha artmagy häzirki suwaryş usullaryny dowam etdirmegi kynlaşdyrýar. Ilatyň ösüşi: Dünýäde azyk önümlerine bolan isleg artmagyny dowam etdirýär, bu bolsa kiçelýän ekin meýdanlarynyň hasyllylygyny ýokarlandyrmak üçin oba hojalygynda yzygiderli täzelenmeleri talap edýär.
4