Tsonga Biblical Heliophysics - The Mighty Sun

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Tibuku ta Pentateuch Kutani Xikwembu xi ku: “A ku ve ni mavoningo exibakabakeni xa matilo ku hambanisa siku ni vusiku; a swi ve swikombiso, ni tinguva, ni masiku, ni malembe: A swi ve swivoni exibakabakeni xa matilo ku voninga emisaveni; Kutani Xikwembu xi endla mavoni mambirhi lamakulu; ku vonakala lokukulu ku fuma nhlikanhi, ni ku vonakala lokutsongo ku fuma vusiku: u endle tinyeleti na tona.

Kutani Xikwembu xi ti veka exibakabakeni xa matilo leswaku ti voningela misava, Ni ku fuma nhlikanhi ni vusiku, ni ku hambanisa ku vonakala ni munyama; Kutani madyambu ni mixo a ku ri siku ra vumune. Genesa 1:14-19 Kuteloko dyambu ri pela, Abrama a etlela vurhongo lebyikulu; kutani, waswivo, ku chavisa ka munyama lowukulu ku n’wi wela. Kuteloko dyambu ri pela, ri va munyama, waswivo, ndzilo lowu pfurhaka musi, ni rivoni leri pfurhaka, ri hundza exikarhi ka swiphemu sweswo. Genesa 15:12,17 Dyambu ri hume emisaveni loko Lota a nghena eSowara. Genesa 19:23 Kutani a voninga endhawini yin'wana, a tshama kona vusiku hinkwabyo, hikuva dyambu a ri pela; kutani a teka maribye ya ndhawu yoleyo, a ma vekela mibedo ya yena, a etlela endhawini yoleyo leswaku a etlela. Genesa 28:11 Loko a ri karhi a hundza ehenhla ka Penuwele dyambu ri n'wi tlhava, a yima exifuveni xa yena.

Genesa 32:31 Kutani a lorha norho wun'wana, a wu byela vamakwavo, a ku: “Ndzi lorhe norho wun'wana; kutani waswivo, dyambu ni n'weti ni tinyeleti ta khume-n'we swi ndzi nkhinsamile. Genesa 37:9 Mixo wun'wana ni wun'wana a va wu hlengeleta, un'wana ni un'wana hi ku ya hi swakudya swa yena, kutani loko dyambu ri hisa, a ri n'oka. Eksoda 16:21

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Kambe mavoko ya Muxe a ma tika; va teka ribye, va ri veka ehansi ka yena, a tshama ehenhla ka rona; kutani Aroni na Huru va yimisa mavoko ya yena, rin'wana etlhelweni rin'wana, rin'wana eka tlhelo lerin'wana; mavoko ya yena a ma tiyile kukondza dyambu ri pela. Eksoda 17:12 Loko dyambu ro n'wi tlhava, ku ta halatiwa ngati hikwalaho ka yena; hikuva u fanele ku tlherisela hi ku helela; loko a nga ri na nchumu, u ta xavisiwa hikwalaho ka ku yiva ka yena. Loko u teka swiambalo swa munhu-kulobye u ya tibohisa, u ta n'wi nyiketa hi ku pela ka dyambu: Eksoda 22:3,26 Kuteloko dyambu ri pela, u ta va a basile, endzhaku ka sweswo u ta dya swin'wana swo kwetsima; hikuva i swakudya swa yena. Levhitika 22:7 Etlhelweni ra le vuxeni, ku ya eku humeni ka dyambu, lava nga ni mavuthu ya mixaxa ya Yuda va ta dzima mavuthu ya vona hinkwawo, kutani Naxoni n'wana Aminadabu u ta va ndhuna ya vana va Yuda. Tinhlayo 2:3 Kutani va suka eOboti, va ya dzima mixaxa eIyeabarim, emananga lama nga emahlweni ka Mowabu, ku ya eku humeni ka dyambu. Tinhlayo 21:11 Kutani HOSI Xikwembu xi ku eka Muxe: “Teka tinhloko hinkwato ta vanhu, u ti hayeka emahlweni ka Yehovha emahlweni ka Yehovha, leswaku ku hlundzuka lokukulu ka HOSI Xikwembu ku tlheriseriwa eka Vaisraele.” Tinhlayo 25:4 Tinyimba timbirhi ni hafu ya nyimba ti kume ndzhaka ya tona entsungeni wa Yordani ekusuhi na Yeriko evuxeni, ku ya eku humeni ka dyambu. Tinhlayo 34:15 Leswaku u nga tlakusi mahlo ya wena etilweni, kutani loko u vona dyambu, ni n'weti, ni tinyeleti, ni mavuthu hinkwawo ya matilo, u nga susumetiwi ku va gandzela ni ku va tirhela, leswi HOSI Xikwembu xa wena xi swi aveleke matiko hinkwawo lama nga ehansi ka matilo hinkwawo.

Deteronoma 4:19 Kutani Muxe a tsema miti yinharhu entsungeni wa Yordani ku ya eku humeni ka dyambu; Va teka tiko ra yena, ni tiko ra Ogo hosi ya Baxani, tihosi timbirhi ta Vaamori, leti a ti ri entsungeni wa Yordani, evuhumani bya dyambu; Deteronoma 4:41,47 Xana a va le tlhelo lerin'wana ra Yordani, laha dyambu ri pela kona, etikweni ra Vakanana, lava tshamaka empfhukeni lowu langutaneke na Giligala, etlhelo ka mativa ya More? Deteronoma 11:30 Kambe endhawini leyi Yehovha Xikwembu xa wena xi nga ta hlawula ku veka vito ra yena eka yona, u ta humesa magandzelo ya Paseka kona nimadyambu, loko dyambu ri pela, ni hi nguva leyi u humeke eEgipta ha yona. Deteronoma 16:6 U fambile a ya tirhela swikwembu swin'wana, a swi gandzela, dyambu, kumbe n'weti, kumbe mavuthu man'wana ya tilo, leswi ndzi nga swi lerisaka; Deteronoma 17:3 Kambe loko madyambu ma dya, ú ta hlamba hi mati, kutani loko dyambu ri pela, u ta tlhela a nghena emixaxeni. Deteronoma 23:11

2

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Ku nga khathariseki leswaku u ta tlhela u n'wi nyika xihlambanyo loko dyambu ri pela, leswaku a etlela a ambale swiambalo swa yena, a ku katekisa; Enkarhini wa yena u ta n'wi nyika hakelo ya yena, dyambu ri nga tshuki ri pela; hikuva i xisiwana, u veka timbilu ta yena eka swona, leswaku a nga ku huweleri eka HOSI Xikwembu, xi va xidyoho eka wena. Deteronoma 24:13,15 Naswona hikwalaho ka mihandzu ya risima leyi humesiweke hi dyambu, ni hikwalaho ka swilo swa risima leswi humesiwaka hi n’weti, Deteronoma 33:14

Matimu Ku suka emananga ni le Lebanoni ku ya fika enambyeni lowukulu, enambyeni wa Yufrata, etikweni hinkwaro ra Vahiti, ku ya fika eLwandle lerikulu, ku ya fika eku pela ka dyambu, ri ta va ribuwa ra n'wina. HOSI Xikwembu xi nga si nyika vamakwenu ku wisa, hilaha xi mi nyikeke hakona, na vona va teka tiko leri HOSI Xikwembu xa n'wina a va nyikaka rona, kutani mi ta tlhelela etikweni ra ndzhaka ya n'wina, mi tiphina hi rona, leri Muxe nandza wa HOSI Xikwembu a mi nyikeke rona entsungeni wa Yordani, eku humeni ka dyambu. Yoxuwa 1:4,15 Hosi ya Ayi yi lengalenga emurhini ku fikela nimadyambu, kutani hi ku hatlisa loko dyambu ri pela, Yoxuwa a lerisa leswaku va susa ntsumbu wa yena emurhini, va wu hoxa enyangweni ya muti, va tlakusa nhulu leyikulu ya maribye ehenhla ka wona, leyi nga ta sala ku fikela namuntlha. Yoxuwa 8:29 Kutani Yoxuwa a vulavula na Yehovha hi siku leri Yehovha a nyiketeke Vaamori emahlweni ka Vaisraele, a ku emahlweni ka Israele: “Dyambu, yima ehenhla ka Gibiyoni; na wena N'weti, enkoveni wa Ayaloni. Dyambu ri yima, n'weti wu yima, kukondza vanhu va rihisela eka valala va vona. Xana leswi a swi tsariwanga ebukwini ya Yaxere? Hiloko dyambu ri yima exikarhi ka tilo, ri nga hatliseli ku pela kwalomu ka siku hinkwaro. Hi nkarhi wa ku pela ka dyambu, Yoxuwa a lerisa, kutani va swi susa emirhini, va swi hoxa ebakweni leri a swi tumbele eka rona, va veka maribye lamakulu enon'wini wa bako, lama nga sala ku fikela namuntlha. Yoxuwa 10:12-13,27 Sweswi hi leti tihosi ta tiko, leti vana va Israele va ti hluleke, va teka tiko ra vona etlhelo lerin'wana ra Yordani ku ya eku humeni ka dyambu, ku suka enambyeni wa Arinoni ku ya fika entshaveni ya Hermoni, ni rivala hinkwaro ra le vuxeni: Yoxuwa 12:1 Tiko ra Vagibli ni ra Lebanoni hinkwaro, ku suka eBaalgadi ehansi ka ntshava ya Hermoni ku ya fika laha ku nghenaka eHamati. Yoxuwa 13:5 Ku suka eSaridi ku ya evuxeni, ku ya fika evuxeni, ku ya fika endzilakaneni wa Kislotabora, kutani a huma a ya eDaberati, a tlhandlukela eYafiya, a hundzuluka hi tlhelo ra ku huma ka dyambu ku ya eBetadagoni, ku ya fika eZebuloni, ni le nkoveni wa Jiftahele, ku ya en’walungwini wa Betemeke, na Neyile, kutani a huma a ya eKabul hi tlhelo ra ximatsi voko, Kutani ribuwa ra lwandle ri hundzukela evupela-dyambu ri ya eAznotabora, ri huma kwalaho ri ya eHukko, ri fika eZebuloni etlhelweni ra le dzongeni, ri fika eAxere etlhelweni ra le vupeladyambu, ni le Yuda eYordani, ri kongoma eku humeni ka dyambu. Yoxuwa 19:12,27,34 We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Kutani tiko ri ve ni ku wisa malembe ya 40. Vaavanyisi 5:31

3

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Gidiyoni n’wana wa Yowasi a vuya enyimpini dyambu ri nga si tlhava, Vaavanyisi 8:13 Nimixo, loko dyambu ri tlhava, u ta pfuka ka ha ri mixo, u pela muti, kutani waswivo, loko yena ni vanhu lava nga na yena va huma ku lwa na wena, u nga va endla hilaha u nga ta kuma nkarhi hakona.

Vaavanyisi 9:33 Hi siku ra vunkombo dyambu ri nga si pela, vavanuna va muti va ku eka yena: “I yini lexi nandzihaka ku tlula vulombe xana?” naswona i yini lexi nga ni matimba ku tlula nghala? Kutani a ku eka vona: “Loko a mi nga rimi hi nkuzi ya mina, a mi nga ta kuma xivuriso xa mina.” Vaavanyisi 14:18 Kutani va hundza, va famba; dyambu ri va pela loko va ri ekusuhi na Gibeya, leri nga ra Benjamini.

Vaavanyisi 19:14 Xisweswo va rhendzela Vabenyami, va va hlongorisa, va va kandziyela ehansi hi ku olova va langutane na Gibiya, va kongoma eku humeni ka dyambu. Vaavanyisi 20:43 Va ku eka varhumiwa lava teke: “Mi ta byela vavanuna va Yabexi-giliyadi: ‘Mundzuku, loko dyambu ri hisa, mi ta va ni mpfuno.” Kutani varhumiwa va ta va komba vanhu va Yabexe; kutani va tsaka. 1 Samuwele 11:9 Yowabu na Abisayi va hlongorisa Abinere, kutani dyambu ri pela loko va fika exitsungeni xa Amma, lexi nga emahlweni ka Giya, endleleni ya mananga ya Gibiyoni. 2 Samuwele 2:24 Kuteloko vanhu hinkwavo va ta ku dya Davhida nyama loko ri ha ri nhlikanhi, Davhida a hlambanya, a ku: “Xikwembu xi endle tano eka mina, ni ku tlula, loko ndzi nantswa xinkwa kumbe swin'wana, kukondza dyambu ri pela.” 2 Samuwele 3:35 HOSI Xikwembu xi ri: “Waswivo, ndzi ta ku pfuxa swo biha endlwini ya wena, ndzi teka vasati va wena emahlweni ka wena, ndzi va nyika warikwenu, kutani a etlela ni vasati va wena emahlweni ka dyambu leri.” Hikuva u swi endlile exihundleni, kambe ndzi ta endla leswi emahlweni ka Vaisraele hinkwavo ni le mahlweni ka dyambu. 2 Samuwele 12:11-12 U ta fana ni ku vonakala ka nimixo, loko dyambu ri huma, ni mixo lowu nga riki na mapapa; tanihi byanyi byo olova lebyi humaka emisaveni hi ku vangama loku nga erivaleni endzhaku ka mpfula. 2 Samuwele 23:4 Kutani ku huwelela mavuthu hinkwawo malunghana ni ku pela ka dyambu, ri ku: “Un'wana ni un'wana a ya emutini wa ka vona, un'wana ni un'wana a ya etikweni ra rikwavo.” 1 Tihosi 22:36 Kutani va pfuka nimixo swinene, dyambu ri voninga ehenhla ka mati, kutani Vamowabu va vona mati lama nga etlhelo lerin’wana ma tshwuka ku fana ni ngati: 2 Tihosi 3:22 Kutani a veka ehansi vaprista lava gandzelaka swikwembu swa hava, lava tihosi ta Yuda ti va vekeleke ku hisa mirhi ya risuna etindhawini leti tlakukeke emitini ya Yuda ni le tindhawini leti rhendzeleke Yerusalema; ni lava a va hisa mirhi ya risuna eka Baali, ni le ka dyambu, ni le ka n'weti, ni le ka tipulanete, ni le ka mavuthu hinkwawo ya tilo. Kutani a teka tihanci leti tihosi ta Yuda ti ti nyikeke dyambu, eku ngheniweni endlwini ya Yehovha, ekusuhi ni kamara ra Natanimeleke

4

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

mufambisi wa makamara, leri a ri ri emadyelweni, a hisa makalichi ya dyambu hi ndzilo. 2 Tihosi 23:5,11 Nyimpi yi ya yi andza siku rero, kambe hosi ya Israyele yi yime eka kalichi ya yona ku ya lwa ni Vasiriya ku fikela nimadyambu, kutani hi nkarhi wa ku pela ka dyambu, a fa. 2 Tikronika 18:34 Kutani ndzi ku eka vona: “Tinyangwa ta Yerusalema ti nga pfuriwi kukondza dyambu ri hisa; loko va yimile, a va pfala tinyangwa, va va pfalela, va veka varindzi va vaaki va Yerusalema, un'wana ni un'wana a rindza, un'wana ni un'wana ku langutana ni yindlu ya yena. Nehemiya 7:3

Vutlhokovetseri I rihlaza emahlweni ka dyambu, rhavi ra yena ri mila entangeni wa yena. Yobo 8:16 Loyi a lerisaka dyambu, kambe a ri humi; yi fungha tinyeleti. Yobo 9:7 Ndzi fambe ndzi rila ndzi nga ri na dyambu: ndzi yimile, ndzi rila evandlheni. Yobo 30:28 Loko a ndzi vona dyambu loko ri voninga, kumbe n'weti wu famba hi ku vangama; Yobo 31:26 (Eka Muyimbeleri lonkulu, Pisalema ya Davhida.) Matilo ma twarisa ku vangama ka Xikwembu; naswona xibakabaka xi kombisa ntirho wa yena wa mavoko. Siku na siku ku vulavula marito, vusiku na vusiku byi kombisa vutivi. A ku na mbulavulo kumbe ririmi, laha rito ra vona ri nga twiwiki.

Nxaxamelo wa vona wu humile emisaveni hinkwayo, ni marito ya vona ku ya fika emakumu ka misava. Eka tona u vekile tabernakela ya dyambu, Lowu fanaka ni muteki la humaka ekamareni ra yena, a tsaka kukota wanuna wa matimba ku tsutsuma mphikizano. Ku huma ka yena ku suka emakumu ka tilo, ku rhendzeleka ka yena ku ya fika emakumu ka rona, a ku na nchumu lowu fihliweke eka ku hisa ka rona. Tipisalema 19:1-6 (Pisalema ya Asafa.) Xikwembu xa matimba, ku nga Yehovha, xi vulavule, xi vitana misava ku sukela eku humeni ka dyambu ku ya fika eku pela ka yona. Tipisalema 50:1 Ku fana ni ximanga lexi n'okaka, un'wana ni un'wana wa vona a a hundze, ku fana ni ku velekiwa ka wansati hi nkarhi, leswaku va nga voni dyambu. Tipisalema 58:8 Va ta ku chava loko dyambu ni n’weti swi tiyisela, eka switukulwana hinkwaswo. Vito ra yena ri ta tshama hilaha ku nga heriki, vito ra yena ri ta tshama kukota dyambu, vanhu va ta katekisiwa eka yena, matiko hinkwawo ma ta n'wi vula la katekisiweke. Tipisalema 72:5,17 Nsiku i wa wena, ni vusiku i bya wena, u lunghiselele ku vonakala ni dyambu. Tipisalema 74:16 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Tipisalema 84:11 Mbewu ya yena yi ta tshama hilaha ku nga heriki, ni xiluvelo xa yena xi ta fana ni dyambu emahlweni ka mina. Tipisalema 89:36

5

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

U veke n'weti hi tinguva, dyambu ri tiva ku pela ka yena. Dyambu ra huma, va hlengeletana, va va etlerisa emigodini ya vona. Tipisalema 104:19,22 Ku sukela eku humeni ka dyambu ku ya fika eku pela ka rona vito ra Yehovha ri fanele ku dzunisiwa.

Tipisalema 113:3 Dyambu a ri nge ku tlhaveli ninhlikanhi, ni n'weti nivusiku. Tipisalema 121:6 Dyambu ri fuma ninhlikanhi, hikuva tintswalo ta rona ti tshama hilaha ku nga heriki: Tipisalema 136:8 N'wi dzuniseni, dyambu ni n'weti, n'wi dzuniseni, n'wina tinyeleti hinkwato ta ku vonakala.

Tipisalema 148:3 Xana munhu u vuyeriwa yini hi ku tikarhata ka yena hinkwako loku a ku tekaka ehansi ka dyambu?

Dyambu na rona ri huma, dyambu ri pela, ri hatlisa ri ya endhawini ya rona laha ri humeleleke kona.

Nchumu lowu nga va kona, hi wona lowu nga ta va kona; leswi endlekaka hi swona leswi nga ta endliwa, a ku na nchumu lowuntshwa ehansi ka dyambu. Ndzi vonile mintirho hinkwayo leyi endliwaka ehansi ka dyambu; kutani, waswivo, hinkwaswo i vuhava ni ku karhata ka moya.

Eklesiasta 1:3,5,9,14 Kutani ndzi languta mintirho hinkwayo leyi mavoko ya mina ma yi endleke, ni ntirho lowu ndzi tikarhateke ku wu endla, kutani waswivo, hinkwaswo a ku ri vuhava ni ku karhata ka moya, a ku nga ri na vuyelo ehansi ka dyambu. Hikokwalaho ndzi venge vutomi; hikuva ntirho lowu endliwaka ehansi ka dyambu wa ndzi vavisa, hikuva hinkwaswo i vuhava ni ku karhata moya. Ina, ndzi venge ntirho wa mina hinkwawo lowu ndzi wu tekeke ehansi ka dyambu, hikuva ndzi ta wu tshikela munhu loyi a nga ta va endzhaku ka mina. Naswona i mani la tivaka loko a ta va munhu wo tlhariha kumbe xiphukuphuku xana? kambe ú ta fuma ntirho wa mina hinkwawo lowu ndzi tikarhateke ha wona, ni lowu ndzi kombiseke ku tlhariha eka wona ehansi ka dyambu. Leswi na swona i vuhava.

Hikokwalaho, ndzi ri karhi ndzi endla leswaku mbilu ya mina yi heleriwa hi ntshembo hikwalaho ka ntirho hinkwawo lowu ndzi wu endleke ehansi ka dyambu. Hikuva munhu u na yini hi ku tikarhata ka yena hinkwako, ni ku karhateka ka mbilu ya yena, loku a tirheke ha kona ehansi ka dyambu?

Eklesiasta 2:11,17-20,22 Ku tlula kwalaho ndzi vone ndhawu ya vuavanyisi ehansi ka dyambu, leswaku ku homboloka a ku ri kona; ni ndhawu ya ku lulama, ku homboloka koloko a ku ri kona. Eklesiasta 3:16 Hiloko ndzi vuya, ndzi languta mintshikilelo hinkwayo leyi endliwaka ehansi ka dyambu, ndzi vona mihloti ya lava va tshikileriweke, kambe a va nga ri na muchaveleri; naswona etlhelweni ra vatshikileri va vona a ku ri ni matimba; kambe a va nga ri na muchaveleri. Ina, wa antswa ku tlula vona havambirhi, loyi a nga si vaka kona, loyi a nga si vona ntirho wo biha lowu endliwaka ehansi ka dyambu. Kutani ndzi vuya, kutani ndzi vona vuhava ehansi ka dyambu. Ndzi anakanye hinkwavo lava hanyaka lava fambaka ehansi ka dyambu, ni n'wana wa vumbirhi loyi a nga ta yima ematshan'wini ya yena. Eklesiasta 4:1,3,7,15 Ku ni vubihi lebyikulu lebyi ndzi byi voneke ehansi ka dyambu, ku nga rifuwo leri hlayiseriweke vini va rona leswaku va va vavisa. Vona leswi ndzi swi voneke: i swinene, swi sasekile eka munhu ku dya ni ku nwa, ni ku tiphina hi ku tikarhata ka yena hinkwako loku a ku tekaka ehansi ka dyambu

6

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

masiku hinkwawo ya vutomi bya yena, lawa Xikwembu xi n'wi nyikaka wona, hikuva i xiavelo xa yena. Eklesiasta 5:13,18 Ku ni vubihi lebyi ndzi byi voneke ehansi ka dyambu, naswona byi tolovelekile exikarhi ka vanhu: Ku tlula kwalaho, a nga si vona dyambu, hambi ku ri ku tiva nchumu; Hikuva i mani la tivaka leswi nga swinene eka munhu evuton'wini lebyi, masiku hinkwawo ya vutomi bya yena bya hava lebyi a byi hetaka tanihi ndzhuti? hikuva i mani la nga byelaka munhu leswi nga ta humelela endzhaku ka yena ehansi ka dyambu? Eklesiasta 6:1,5,12 Vutlhari byi kahle ni ndzhaka, naswona ku vuyeriwa hi byona eka lava vonaka dyambu. Eklesiasta 7:11 Hinkwaswo leswi ndzi swi vonile, kutani ndzi tirhisa mbilu ya mina entirhweni wun'wana ni wun'wana lowu endliwaka ehansi ka dyambu: ku ni nkarhi lowu munhu un'wana a fumaka un'wana leswaku a vavisa. Kutani ndzi bumabumela ku tsaka, hikuva munhu a nga na nchumu wo antswa ehansi ka dyambu, ku tlula ku dya, ni ku nwa, ni ku tsaka, hikuva sweswo swi ta tshama na yena emasikwini ya vutomi bya yena, lawa Xikwembu xi n'wi nyikaka wona ehansi ka dyambu. Kutani ndzi languta ntirho hinkwawo wa Xikwembu, leswaku munhu a nge wu kumi ntirho lowu endliwaka ehansi ka dyambu; ina ku ya emahlweni; hambiloko munhu wo tlhariha a ehleketa ku swi tiva, a nge swi koti ku swi kuma. Eklesiasta 8:9,15,17 Leswi i vubihi exikarhi ka hinkwaswo leswi endliwaka ehansi ka dyambu, leswaku ku na xiendlakalo xin'we eka hinkwavo: ina, na timbilu ta vana va vanhu ti tele hi vubihi, ni ku penga ku le timbilwini ta vona loko va ha hanya, kutani endzhaku ka sweswo va ya eka vafi. Nakambe rirhandzu ra vona, ni rivengo ra vona, ni mavondzo ya vona, sweswi swi herile; naswona a va ha ri na xiavelo hilaha ku nga heriki eka nchumu wihi na wihi lowu endliwaka ehansi ka dyambu. Hanya hi ntsako ni nsati loyi u n'wi rhandzaka masiku hinkwawo ya vutomi bya wena bya vuhava, lebyi a ku nyikeke byona ehansi ka dyambu, masiku hinkwawo ya vuhava bya wena, hikuva hi wona ku averiwa ka wena evuton'wini lebyi, ni le ka ntirho wa wena lowu u wu tekaka ehansi ka dyambu. Ndzi vuyile, ndzi vona ehansi ka dyambu, leswaku mphikizano a wu nga ri wa lava hatlisaka, hambi ku ri nyimpi ya lava nga ni matimba, hambi ku ri xinkwa xa lava tlhariheke, hambi ku ri rifuwo ra vanhu lava twisisaka, hambi ku ri ku tsakeriwa ka vanhu lava nga ni vutshila; kambe nkarhi ni xiwelo swa va humelela hinkwavo. Vutlhari lebyi ndzi byi vonile na le hansi ka dyambu, naswona byi vonake byi ri byikulu eka mina: Eklesiasta 9:3,6,9,11,13 Ku ni vubihi lebyi ndzi byi voneke ehansi ka dyambu, tanihi xihoxo lexi humaka eka mufumi: Eklesiasta 10:5 Hakunene ku vonakala ka nandziha, naswona i nchumu wo tsakisa eka mahlo ku vona dyambu: Eklesiasta 11:7 Loko dyambu, kumbe ku vonakala, kumbe n’weti, kumbe tinyeleti, swi nga si va munyama, kumbe mapapa ma vuya endzhaku ka mpfula: Eklesiasta 12:2 Mi nga ndzi languti, hikuva ndzi ntima, hikuva dyambu ri ndzi langutile: Vana va manana a va ndzi hlundzukela; va ndzi endle muhlayisi wa masimu ya vhinya; kambe nsimu ya mina ya vhinya a ndzi yi hlayisanga. Risimu ra Solomoni 1:6

7

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

I mani loyi a languteke kukota nimixo, a sasekile kukota n'weti, a basaka kukota dyambu, a chavisa kukota vuthu leri khomeke mijeko? Risimu ra Solomoni 6:10

Vuprofeta Hikuva tinyeleti ta matilo ni tinyeleti ta wona a swi nge voningi, dyambu ri ta va munyama loko ri huma, n'weti a wu nge voningi ku vonakala ka wona. Esaya 13:10 Kutani n'weti wu ta pfilunganyeka, ni dyambu ri ta khomiwa hi tingana, loko Yehovha wa mavuthu a fuma entshaveni ya Siyoni, ni le Yerusalema, ni le mahlweni ka vakhale va yena hi ku vangama.

Esaya 24:23 Ku vonakala ka n'weti ku ta fana ni ku vonakala ka dyambu, ku vonakala ka dyambu ku ta va ka nkombo, ku fana ni ku vonakala ka masiku ya nkombo, hi siku leri HOSI Xikwembu xi nga ta boha xirhendzevutani xa vanhu va xona, xi horisa xitlhavi xa xilondza xa vona. Esaya 30:26 Waswivo, ndzi ta vuyisa ndzhuti wa tidigri, lowu rhelelaka hi dyambu ra Akazi, wu tlhelela endzhaku hi tidigri ta khume. Kutani dyambu ri tlhelele endzhaku hi tidigri ta khume, hi tidigri leti a ri pela. Esaya 38:8 Ndzi pfuxe un'wana a huma en'walungwini, kutani u ta ta, ku suka eku humeni ka dyambu, u ta vitana vito ra mina, u ta hlasela tihosana kukota xikontiri, ni kukota muvumbi la kandziyelaka vumba.

Esaya 41:25 Leswaku va ta tiva ku sukela loko dyambu ri huma, ni le vupela-dyambu, leswaku a ku na un'wana handle ka mina. Hi mina HOSI Xikwembu, a ku na un'wana. Esaya 45:6 A va nge khomiwi hi ndlala kumbe torha; hambi ku ri ku hisa ni dyambu a swi nge va hlaseri, hikuva loyi a va twelaka vusiwana, u ta va kongomisa eswihlobyeni swa mati. Esaya 49:10 Va ta chava vito ra HOSI Xikwembu ku suka evupeladyambu, ni ku vangama ka yena ku suka eku humeni ka dyambu. Loko nala a nghena kukota ndhambi, Moya wa HOSI Xikwembu wu ta n'wi tlakusela fungha. Esaya 59:19 Dyambu a ri nge he ri ku vonakala ka wena ninhlikanhi; n'weti a wu nge ku voningeli ku vangama, kambe Yehovha u ta va ku vonakala loku nga heriki eka wena, ni Xikwembu xa wena ku vangama ka wena. Dyambu ra wena a ri nge he pela; ni n'weti wa wena a wu nge tlheriseriwi endzhaku, hikuva Yehovha u ta va ku vonakala ka wena loku nga heriki, ni masiku ya ku rila ka wena ma ta hela. Esaya 60:19-20 Va ta ma hangalasa emahlweni ka dyambu, ni n'weti, ni mavuthu hinkwawo ya matilo, lawa va ma rhandzeke, ni lawa va ma tirheleke, ni lawa va ma fambeke, ni lawa va ma laveke, ni lawa va ma gandzelaka: a ma nge hlengeletiwi, hambi ku ri ku lahliwa; swi ta va vulongo ehenhla ka misava.

Yeremiya 8:2 Loyi a veleke 7 wa karhala, u tshikile moya; dyambu ra yena ri pela ri ha ri nhlikanhi, ri khomiwe hi tingana, ri khomiwe hi tingana, kutani masalela ya vona ndzi ta ma nyiketa hi banga emahlweni ka valala va vona,” ku vula Yehovha. Yeremiya 15:9

8

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Yehovha, loyi a nyikaka dyambu ri va ku vonakala ninhlikanhi, ni milawu ya n'weti ni ya tinyeleti yi va ku vonakala nivusiku, loyi a hambanisaka lwandle loko magandlati ya rona ma rhurhumela; Vito ra yena i HOSI ya mavuthu: Yeremiya 31:35 Kutani a ndzi tisa exivaveni xa le ndzeni xa yindlu ya Yehovha, kutani waswivo, enyangweni ya tempele ya Yehovha, exikarhi ka xivava ni alitari, a ku ri ni vavanuna va kwalomu ka makumembirhi-ntlhanu, va langute tempele ya Yehovha, va languta evuxeni; va gandzela dyambu va kongoma evuxeni. Ezekiyele 8:16 Loko ndzi ku hlongola, ndzi ta funengeta tilo, ndzi endla tinyeleti ta rona ti va munyama; Ndzi ta funengeta dyambu hi papa, kutani n'weti a wu nge wu voningi. Ezekiyele 32:7 Kutani hosi loko yi twa marito lawa, yi hlundzuka swinene, yi veka mbilu ya yona eka Daniyele ku n'wi kutsula; Daniyele 6:14 Misava yi ta tsekatseka emahlweni ka vona; matilo ma ta rhurhumela, dyambu ni n'weti swi ta va munyama, tinyeleti ti ta susa ku vonakala ka tona: Dyambu ri ta hundzuka munyama, ni n'weti wu hundzuka ngati, siku lerikulu ni leri chavisaka ra HOSI Xikwembu ri nga si fika. Yuwele 2:10,31 Dyambu ni n'weti swi ta va munyama, tinyeleti ti ta susa ku vonakala ka tona. Yuwele 3:15 Kutani swi ta endleka hi siku rero, ku vula HOSI Xikwembu, ndzi ta pela dyambu ninhlikanhi, ndzi ta endla leswaku misava yi va munyama hi siku leri baseke: Amosi 8:9 Kuteloko dyambu ri huma, Xikwembu xi lunghiselela mheho ya matimba ya le vuxeni; dyambu ri ba nhloko ya Yonasi, a titivala, a navela ku fa, a ku: “Swa antswa eka mina ku fa ku ri ni ku hanya.”

Yonasi 4:8 Hikokwalaho vusiku byi ta va eka n'wina, leswaku mi nga voni xivono; kutani ku ta va munyama eka n'wina, leswaku mi nga tshuki mi hlahluva; dyambu ri ta pela ehenhla ka vaprofeta, kutani siku ri ta va ri va munyama. Mikiya 3:6 Tiharhi ta wena ti fana ni tinjiya, ni tindhuna ta wena ti fana ni tinjiya letikulu, leti dzimaka emakhumbini hi siku ro titimela, kambe loko dyambu ri huma ti baleka, naswona ndhawu ya tona a yi tiviwi laha ti nga kona. Nahume 3:17 Dyambu ni n'weti a swi yimile laha swi tshamaka kona, swi famba hi ku vonakala ka miseve ya wena, ni ku vangama ka fumu ra wena leri hatimaka. Habakuku 3:11 Hikuva ku sukela eku humeni ka dyambu ku fikela eku pela ka rona vito ra mina ri ta va lerikulu exikarhi ka vamatiko; endhawini yin'wana ni yin'wana ku ta nyikeriwa mirhi ya risuna eka vito ra mina, ni gandzelo leri tengeke, hikuva vito ra mina ri ta va lerikulu exikarhi ka matiko,” ku vula Yehovha wa mavuthu. Malakiya 1:11 Kambe eka n'wina lava chavaka vito ra mina, Dyambu ra ku lulama ri ta huma ri ri ni ku horisiwa etimpapeni ta rona; kutani mi ta huma, mi kula kukota marhole ya xivala. Malakiya 4:2

9

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Tievhangeli na Mintirho Leswaku mi va vana va Tata wa n'wina la nge matilweni, hikuva u tlhava dyambu ra yena ehenhla ka lavo biha ni lavanene, a nisa mpfula eka lavo lulama ni lava nga lulamangiki. Matewu 5:45 Kuteloko dyambu ri tlhava, a va hisiwa; naswona hikwalaho ka leswi a va nga ri na timitsu, va omile.

Kutani lavo lulama va ta voninga kukota dyambu eMfun’weni wa Tata wa vona. Loyi a nga ni tindleve to yingisa, a a yingise. Matewu 13:6,43 Kutani a hundzuriwa emahlweni ka vona, xikandza xa yena a xi vangama kukota dyambu, ni swiambalo swa yena a swi basa kukota ku vonakala. Matewu 17:2 Hi ku hatlisa endzhaku ka nhlomulo wa masiku wolawo dyambu ri ta va munyama, n'weti a wu nge voningi, tinyeleti ti ta wa ti huma etilweni, matimba ya matilo ma ta tsekatseka: Matewu 24:29 Nimadyambu, loko dyambu ri pela, va tisa hinkwavo lava vabyaka ni lava nga ni mademona eka yena. Marka 1:32 Kambe loko dyambu ri tlhavile, a ri hisiwa; naswona hikuva a ri nga ri na rimitsu, ri vumile. Marka 4:6 Kambe emasikwini wolawo, endzhaku ka nhlomulo wolowo, dyambu ri ta va munyama, n'weti a wu nge voningi, Marka 13:24 Nimixo swinene hi siku ro sungula ra vhiki, va fika esirheni loko dyambu ri huma. Marka 16:2 Kuteloko dyambu ri pela, hinkwavo lava vabyaka hi mavabyi yo hambana-hambana va ma tisa eka yena; kutani a tlhandleka mavoko ya yena eka un'wana na un'wana wa vona, a va horisa. Luka 4:40 Ku ta va ni swikombiso edyambyini, ni le n'wetini, ni le tinyeleti; naswona emisaveni ku xaniseka ka matiko, hi ku pfilunganyeka; lwandle ni magandlati lama rhurhumelaka; Luka 21:25 Dyambu ri va munyama, xifunengeto xa Tempele xi handzukile exikarhi. Luka 23:45 Dyambu ri ta hundzuriwa munyama, ni n'weti wu ta hundzuriwa ngati, siku rero lerikulu ni leri xiyekaka ra Hosi ri nga si fika: Mintirho 2:20 Kutani sweswi, waswivo, voko ra HOSI Xikwembu ri le henhla ka wena, u ta va bofu, u nga voni dyambu ku ringana nkarhi wo karhi. Hi ku hatlisa ku n'wi wela nkungu ni munyama; kutani a famba a lava van’wana leswaku va n’wi khoma hi voko. Mintirho 13:11 Hi nkarhi wa nhlikanhi, we hosi, ndzi vone ku vonakala loku humaka etilweni, ehenhla ka ku vangama ka dyambu, ku ri karhi ku ndzi rhendzela ni lava fambaka na mina. Mintirho 26:13 Kutani loko dyambu kumbe tinyeleti hi masiku yo tala swi nga humelelanga, naswona ku nga ri na xidzedze lexitsongo lexi hi weleke, ntshembo hinkwawo wa leswaku hi ta ponisiwa wu susiwile.

Mintirho 27:20

10

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Mapapila na Nhlavutelo Ku vangama ka dyambu ku ni ku vangama kun'wana, ni ku vangama kun'wana ka n'weti, ni ku vangama kun'wana ka tinyeleti, hikuva nyeleti yin'wana yi hambana ni nyeleti yin'wana hi ku vangama. 1 Vakorinto 15:41 Hlundzukani, mi nga dyohi, dyambu ri nga tshuki ri pela ehenhla ka vukarhi bya n'wina: Vaefesa 4:26 Hikuva dyambu a ri hatla ri huma hi ku hisa lokukulu, kambe ri omisa byanyi, xiluva xa byona xa wa, tintswalo ta xivumbeko xa rona ta lova; Yakobo 1:11 A a khome tinyeleti ta nkombo evokweni ra yena ra xinene, enon'wini wa yena a ku huma banga leri karihaka ra matlhelo mambirhi; Nhlavutelo 1:16 Kutani ndzi vona loko a pfula xilemo xa vutsevu, kutani waswivo, ku tsekatseka lokukulu ka misava; kutani dyambu ri hundzuka ntima kukota nguvu yo khwaxa ya misisi, ni n'weti wu hundzuka kukota ngati; Nhlavutelo 6:12 A va nge he pfuki va dlayiwe hi ndlala, va nga ha tshuki va khomiwa hi torha; dyambu a ri nge va voningi, hambi ku ri ku hisa. Nhlavutelo 7:16 Kutani ntsumi ya vumune yi ba, kutani xiphemu xa vunharhu xa dyambu, ni xiphemu xa vunharhu xa n'weti, ni xiphemu xa vunharhu xa tinyeleti; kukotisa leswi xiphemu xa vunharhu xa swona xi nga va munyama, kutani nhlikanhi wu nga voningi ku ringana n'we-xa-nharhu xa wona, ni vusiku hi ku fanana. Nhlavutelo 8:12 Kutani a pfula mugodi lowu nga riki na makumu; kutani musi wu huma emugodini, ku fana ni musi wa ndzilo lowukulu; kutani dyambu ni moya swi hundzuke munyama hikwalaho ka musi wa mugodi.

Nhlavutelo 9:2 Kutani ndzi vona ntsumi yin’wana ya matimba yi xika hi le tilweni, yi ambale papa, yi ri enhlokweni ya yona, xikandza xa yona a xi fana ni dyambu, milenge ya yona yi fana ni tiphuphu ta ndzilo: Nhlavutelo 10:1 Kutani ku humelela xihlamariso lexikulu etilweni; wansati a ambale dyambu, ni n'weti ehansi ka milenge ya yena, a ambale harhi ya tinyeleti ta khume-mbirhi enhlokweni ya yena: Nhlavutelo 12:1 Kutani ntsumi ya vumune yi chulula xibya xa yona edyambyini; kutani a nyikiwa matimba yo hisa vanhu hi ndzilo. Nhlavutelo 16:8 Kutani ndzi vona ntsumi yi yimile edyambyini; kutani a huwelela hi rito lerikulu, a ku eka swinyenyana hinkwaswo leswi hahaka exikarhi ka matilo: “Tanani mi ta hlengeletana eka xilalelo xa Xikwembu lexikulu; Nhlavutelo 19:17 Muti a wu nga lavi dyambu kumbe n'weti ku voninga eka wona, hikuva ku vangama ka Xikwembu ku wu voningerile, kutani Xinyimpfana i ku vonakala ka wona. Nhlavutelo 21:23

11

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Naswona vusiku a byi nge vi kona kwalaho; naswona a va lavi rivoni, hambi ku ri ku vonakala ka dyambu; hikuva HOSI Xikwembu xi va voningela, va ta fuma hilaha ku nga heriki.” Nhlavutelo 22:5

Apokrifa N'wina vavanuna, xana vavasati a va na matimba? misava i yikulu, tilo ri tlakukile, dyambu ri hatlisa hi ku famba ka rona, hikuva ri rhendzela matilo matlhelo hinkwawo, kutani ri tlherisela ndlela ya rona endhawini ya rona hi siku rin'we. 1 Esdras 4:34 Kambe loko Loyi a nge Henhla-henhla a ku pfumelela ku hanya, u ta vona endzhaku ka mhalamhala ya vunharhu leswaku dyambu ri ta tlhela ri voninga hi xitshuketa nivusiku, ni n'weti kanharhu hi siku: 2 Esdras 5:4 Hi siku ra vumune u lerisile leswaku dyambu ri voninga, n'weti wu voninga, tinyeleti ti hleleka: 2 Esdras 6:45 Vonani, ku vula Xikwembu: Ndzi ta vitana tihosi hinkwato ta misava leswaku ti ndzi xixima, leti humaka eku humeni ka dyambu, ku suka edzongeni, ku suka evuxeni, na Libano; ku tihundzulelana, va tlhela va hakela leswi va va endleke swona. 2 Esdras 15:20 Kutani ndzi nga si nantswa nyama yihi na yihi, ndzi sungule ku pfuka, ndzi n’wi yisa ehenhla ekamareni ku kondza dyambu ri pela. Hikokwalaho ndzi rila, kutani endzhaku ka ku pela ka dyambu, ndzi ya ndzi ya endla sirha, ndzi n'wi lahla. Tobiti 2:4,7 Hi ku hatlisa loko mixo wu ta huma, kutani dyambu ri huma emisaveni, un'wana ni un'wana n'wina teka matlhari ya yena, mi huma nhenha yin'wana ni yin'wana emutini, mi veka ndhuna ya vona, onge hi loko mi ta rhelela enhoveni mi langutela Vaasiriya; kambe u nga yi ehansi. Yuditi 14:2 Xihlovo lexitsongo xi hundzuka nambu, ku vonakala, ni dyambu, ni mati yo tala: nambu lowu i Estere, loyi hosi yi n’wi tekeke, yi n’wi endla hosi ya xisati: Swiengetelo eka Estere 10:6 Ku vonakala ni dyambu swi tlhandluka, kutani lava titsongahataka va tlakusiwa, va dya lava vangamaka. Swiengetelo eka Estere 11:11 Vito ra hina ri ta rivariwa hi ku famba ka nkarhi, naswona a ku na munhu loyi a nga ta tsundzukiwa mintirho ya hina, kutani vutomi bya hina byi ta hundza kukota mhangu ya papa, byi ta hangalaka kukota nkungu, lowu hlongoriwaka hi timhandzi ta dyambu, ni ku hluriwa hi ku hisa ka rona.

Vutlhari bya Solomoni 2:4 Hikokwalaho hi hambukile endleleni ya ntiyiso, ku vonakala ka ku lulama a ku hi voninga, ni dyambu ra ku lulama a ri hi tlhavanga. Vutlhari bya Solomoni 5:6 Hikuva u ndzi nyikile vutivi byo karhi bya swilo leswi nga, ku nga ku tiva ndlela leyi misava yi endliweke ha yona, ni matirhelo ya swiaki: Masungulo, makumu, ni le xikarhi ka minkarhi: ku cinca ka ku hundzuka ka dyambu, ni ku cinca ka tinguva: Ku rhendzeleka ka malembe, ni swiyimo swa tinyeleti: Ntumbuluko wa swivumbiwa leswi hanyaka, ni vukarhi bya swiharhi swa nhova: madzolonga ya timheho, ni swivangelo swa vavanuna: ku hambana-hambana ka swimilana ni

12

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

vunene bya timitsu: Naswona swilo hinkwaswo leswi nga xihundla kumbe leswi nga erivaleni, ndza swi tiva. Vutlhari bya Solomoni 7:17-21 Hikuva Xikwembu a xi rhandzi un'wana handle ka loyi a tshamaka hi vutlhari. Hikuva u sasekile ku tlula dyambu, ni ku tlula hinkwaswo ku hleleka ka tinyeleti: loko a ringanisiwa ni ku vonakala, u kumeka emahlweni ka rona. Hikuva endzhaku ka sweswo vusiku bya ta, kambe vubihi a byi nge hluli vutlhari. Vutlhari bya Solomoni 7:28-30 Leswaku swi ta tiviwa leswaku hi fanele ku sivela dyambu leswaku ri ku nkhensa, kutani hi ku khongela hi ximun'wana xa nhlikanhi. Vutlhari bya Solomoni 16:28 Ematshan'wini ya sweswo u va nyikile phuphu ya ndzilo leyi pfurhaka, ku va mukongomisi wa riendzo leri nga tiviwiki, ni dyambu leri nga riki na khombo ku va amukela hi ndlela yo xiximeka.

Vutlhari bya Solomoni 18:3 Hikokwalaho mintirho ya vona hinkwayo yi fana ni dyambu emahlweni ka yena, mahlo ya yena ma tshamela ku languta tindlela ta vona. I yini lexi voningaka ku tlula dyambu? kambe ku vonakala ka yona ka hela; kutani nyama ni ngati swi ta anakanya swo biha. Eklesiasta 17:19,31 Munhu wo tano u chava mahlo ya vanhu ntsena, a nga swi tivi leswaku mahlo ya Hosi ma voninga ku tlula dyambu minkarhi ya khume ra magidi, a languta tindlela hinkwato ta vanhu, a anakanyisisa hi swiphemu leswi nga xihundla ngopfu. Eklesiasta 23:19 Ku fana ni dyambu loko ri huma etilweni leri tlakukeke; swi tano ni hi ku saseka ka nsati lonene eku hleleni ka yindlu ya yena. Eklesiasta 26:16 Ha yini siku rin'wana ri tlula rin'wana, kasi ku vonakala hinkwako ka siku rin'wana ni rin'wana elembeni ku huma dyambu? Eklesiasta 33:7 Hikuva mahlo ya HOSI Xikwembu ma le ka lava va xi rhandzaka, i xisirhelelo xa vona xa matimba ni ku tshama ka vona hi matimba, xisirhelelo eka ku hisa, ni xifunengeto xa dyambu ninhlikanhi, xi sirhelela eka ku khunguvanyeka, ni ku pfuna eka ku wa. Eklesiasta 34:16 Dyambu leri voningaka ri languta hinkwaswo, kutani ntirho wa rona wu tele ku vangama ka HOSI Xikwembu. Eklesiasta 42:16 Dyambu loko ri humelela, ri huwelela xitirho xo hlamarisa, ntirho wa Loyi a nge Henhla-henhla: Hi nkarhi wa nhlikanhi ri omisa tiko, naswona i mani la nga tiyiselaka ku hisa loku pfurhaka ka rona?

Munhu la pfurhaka ekheleni u endla mintirho yo hisa, kambe dyambu ri hisa tintshava kanharhu; ku hefemula mimpfumawulo ya ndzilo, ni ku rhumela swivoni leswi hatimaka, swi pfalela mahlo. Hosi leyi yi endleke i yikulu; naswona hi ku hatlisa u tsutsuma hi ku lerisa ka yena. Eklesiasta 43:2-5 Xana dyambu a ri tlhelelanga endzhaku hi ndlela ya rona? naswona xana siku rin’we a ri lehe ku fana ni mambirhi? Eklesiasta 46:4 Enkarhini wa yena dyambu ri tlhelele endzhaku, kutani a lehisa vutomi bya hosi. Eklesiasta 48:23 Ku fana ni dyambu leri voningaka etempeleni ya Loyi a nge Henhla-henhla, ni ku fana ni n’weti lowu voningaka emapapeni lama hatimaka: Eklesiasta 50:7 13

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Hikuva dyambu, n’weti ni tinyeleti, leswi swi voningaka naswona swi rhumeriweke ku ya endla mintirho ya swona, swa yingisa. Naswona a va nge swi koti ku kombisa swikombiso ematilweni exikarhi ka vamatiko, kumbe ku voninga kukota dyambu, kumbe ku voninga kukota n'weti. Papila ra Yeremiya 1:60,67 Wena dyambu ni n'weti, dzunisani HOSI Xikwembu, mi n'wi dzunisa, mi n'wi tlakusela ehenhla ka hinkwaswo hilaha ku nga heriki. Xikhongelo xa Azariya 1:40 Loko dyambu ri voninga ehenhla ka switlhangu swa nsuku ni swa koporo, tintshava a ti hatima ha tona, ti voninga ku fana ni timboni ta ndzilo. 1 Vamakabeya 6:39 A ya emahlweni ni nyimpi yi vava swinene kukondza dyambu ri pela, kutani siku rero Demetriyo a dlayiwile. 1 Vamakabeya 10:50 Hikokwalaho, hi ku hatlisa loko dyambu ri pela, Yonatani a lerisa vavanuna va yena ku rindza, va hlomile, leswaku va lunghekela ku lwa vusiku hinkwabyo. 1 Vamakabeya 12:27 Kuteloko leswi swi endliwile, kutani nkarhi wa ku voninga ka dyambu, leri a ri tumbetiwe epapeni, ku pfurha ndzilo lowukulu, lerova un'wana na un'wana a hlamala. 2 Vamakabeya 1:22 Loko dyambu ra ha ku huma, va hlanganisa havumbirhi bya vona; xiphemu xin’wana xi ri ni vutumbelo bya xona ni le ka Hosi swin’we ni vunene bya xona: tlhelo lerin’wana ri endla vukarhi bya vona murhangeri wa nyimpi ya vona. 2 Vamakabeya 10:28

Enoko Nakambe, hlayisani masiku ya ximumu hilaha dyambu ri nga ehenhla ka misava ku langutana na rona. Naswona u lava ndzhuti ni vutumbelo hikwalaho ka ku hisa ka dyambu, naswona misava na yona ya hisa hi ku hisa loku kulaka, kutani a wu nge swi koti ku kandziya misava, kumbe eribyeni hikwalaho ka ku hisa ka yona. Enoko 4:1 Kutani ku pfuka ku pfumala ku chava Xikwembu ko tala, va endla vuoswi, va hambukisiwile, va onhaka etindleleni ta vona hinkwato. Semjâzâ a a dyondzisa swilo swo loya, ni ku tsemiwa ka timitsu, Armârôs a a tiyimisela ku loya, Barâqîjâl, a a dyondzisa vungoma bya tinyeleti, Kôkabêl a a dyondzisa tinyeleti, Ezêqêêl a a tiva mapapa, Araqiêl a a dyondzisa swikombiso swa misava, Shamsiêl a a dyondzisa swikombiso swa dyambu, ni Sariêl a a dyondzisa ndlela leyi n’weti wu fambaka ha yona. Loko vanhu va ri karhi va lova, va huwelela, kutani xirilo xa vona xi tlhandlukela etilweni . . . Enoko 8:2 Kutani ndzi languta, ndzi vona xiluvelo lexi tlakukeke eka xona, ku languteka ka xona a ku fana ni kristala, ni mavhilwa ya xona a ku fana ni dyambu leri hatimaka, kutani ku vonaka makerubu. Kutani ehansi ka xiluvelo ku huma swinambyana swa ndzilo lowu pfurhaka lerova ndzi nga swi koti ku languta ehenhla ka wona. Kutani Ku Dzuneka Lekukulu ku tshame ehenhla ka yona, naswona swiambalo swa Yena a swi vangama ku tlula dyambu naswona a swi basa ku tlula gamboko yihi na yihi. Enoko 14:18-20 Kutani va ndzi yisa ematini lama hanyaka, ni le ndzilweni wa le vupela-dyambu, lowu amukelaka ku pela hinkwako ka dyambu. Enoko 17:4

14

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Ndzi vone timheho ta matilo leti hundzulaka, ti tisa ku rhendzela ka dyambu ni tinyeleti hinkwato eku pela ka tona. Enoko 18:4 Nakona ndzi vone makamara ya dyambu ni n’weti, laha va humaka kona ni laha va vuyaka kona nakambe, ni ku vuya ka vona loku vangamaka, ni ndlela leyi un’wana a tlakukeke ha yona eka un’wana, ni ku rhendzeleka ka vona ka xiyimo xa le henhla, ni ndlela leyi va nga humi eka ku rhendzeleka ka vona, naswona va nga engeteli nchumu eka ku rhendzeleka ka vona naswona a va teki nchumu eka wona, naswona va hlayisa ripfumelo eka un’wana ni un’wana, hi ku ya hi xihlambanyo lexi va bohiweke ha xona swin’we. Nakona ro sungula dyambu ri huma ri tsemakanya ndlela ya rona hi ku landza xileriso xa Hosi ya Mimoya, naswona vito ra Yena i ra matimba hilaha ku nga heriki. Nakona endzhaku ka sweswo ndzi vone ndlela leyi fihliweke ni leyi vonakaka ya n’weti, naswona u hetisisa ndlela ya yena endhawini yoleyo ninhlikanhi ni vusiku--loyi a khomeke xiyimo lexi hambaneke ni lexin’wana emahlweni ka Hosi ya Mimoya. Naswona va nkhensa, va dzunisa, a va wisa; Hikuva ku wisa ka vona ka ku nkhensa i ka vona. Hikuva dyambu ri cinca minkarhi yo tala ri va nkateko kumbe ndzhukano, Naswona ndlela ya n’weti i ku vonakala eka lavo lulama ni munyama eka vadyohi hi vito ra Hosi, Loyi a endleke ku hambana exikarhi ka ku vonakala ni munyama, A avanyisa mimoya ya vanhu, A tiyisa mimoya ya lavo lulama, Hi vito ra ku lulama ka Yena. Hikuva a ku na ntsumi leyi sivelaka ni matimba lama kotaka ku sivela; hikuva U va vekela muavanyisi hinkwavo naswona u va avanyisa hinkwavo emahlweni ka Yena. Enoko 41:5-9 Ina, dyambu ni swikombiso swi nga si tumbuluxiwa, Tinyeleti ta matilo ti nga si endliwa, Vito ra yena ri thyiwe vito emahlweni ka Hosi ya Mimoya. Enoko 48:3 Lavo lulama va ta va eku vonakaleni ka dyambu. Ni vahlawuriwa eku vonakaleni ka vutomi lebyi nga heriki: Masiku ya vutomi bya vona ma ta va ma nga heli, Ni masiku ya lavo kwetsima ma nga hlayiwi. Kutani va ta lava ku vonakala va kuma ku lulama eka Hosi ya Mimoya: Ku ta va na ku rhula eka lavo lulama hi vito ra Hosi leyi nga Heriki. Kutani endzhaku ka sweswo ku ta vuriwa lava kwetsimaka etilweni va ku: “Va fanele ku lava swihundla swa ku lulama, ndzhaka ya ripfumelo: Hikuva ri hatima kukota dyambu emisaveni, Ni munyama wu hundzile.” Enoko 58:3-5 Nakona hi xihlambanyo xexo dyambu na n’weti swi hetisa ndlela ya swona, Naswona a swi hambuki eka nawu wa swona ku suka hilaha ku nga heriki ku ya eka hilaha ku nga heriki. Enoko 69:20 Enoko 72 1. Buku ya tindlela ta swivoni swa matilo, vuxaka bya un'wana na un'wana, hi ku ya hi mintlawa ya vona, ku fuma ka vona ni tinguva ta vona, hi ku ya hi mavito ya vona ni tindhawu leti va humaka eka tona, ni hi ku ya hi tin'hweti ta vona, leswi Uriyele, ntsumi yo kwetsima, leyi a yi ri na mina, leyi nga mukongomisi wa vona, yi ndzi kombeke yona; naswona u ndzi kombe milawu ya vona hinkwayo hi ku kongoma hilaha yi nga hakona, ni hilaha swi nga hakona mayelana ni malembe hinkwawo ya misava ni ku ya fika hilaha ku nga heriki, ku kondza ku hetisisiwa ntumbuluko lowuntshwa lowu nga ta tshama ku fikela hilaha ku nga heriki.

2. Naswona lowu i nawu wo sungula wa swivoni: ku vonakala Dyambu ku na ku huma ka rona etinyangweni ta le vuxeni bya tilo, ni ku pela ka rona etinyangweni ta le vupeladyambu bya tilo.

3. Kutani ndzi vona tinyangwa ta tsevu leti dyambu ri humaka eka tona, ni tinyangwa ta tsevu leti dyambu ri pela ha tona ni n'weti wu huma wu tlhela wu pela eka tinyangwa leti, ni varhangeri va tinyeleti ni lava va va rhangelaka: tsevu evuxeni na tsevu evupeladyambu, naswona hinkwavo va landzelelana hi ku landzelelana loku ringanaka kahle: na mafasitere yo tala exineneni ni le ximatsi xa tinyangwa leti.

15

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

4. Ku sungula ku huma ku vonakala lokukulu, loku vuriwaka Dyambu, naswona ku rhendzeleka ka yena ku fana ni ku rhendzeleka ka tilo, naswona ku tele ngopfu hi ndzilo lowu voningaka ni lowu hisaka.

5. Kalichi leyi a tlhandlukaka eka yona, moya wu chayela, kutani dyambu ri pela ri suka etilweni ri tlhelela en’walungwini leswaku ri ta fika evuxeni, naswona ri kongomisiwa swinene lerova ri fika enyangweni leyi faneleke kutani ri voninga emahlweni ka tilo.

6. Hi ndlela leyi u pfuka hi n’hweti yo sungula eka nyangwa lowukulu, lowu nga wa vumune tinyangwa toleto ta tsevu eka vayimbeleri.

7. Eka nyangwa wolowo wa vumune lowu dyambu ri humaka eka wona hi n’hweti yo sungula ku ni swipfalo swa mafasitere swa khume-mbirhi, leswi ku humaka langavi loko swi pfuriwa hi nguva ya swona.

8. Loko dyambu ri huma etilweni, ri huma hi nyangwa wolowo wa vumune mixo wa makume nharhu hi ku landzelelana, ri pela hi ku kongoma enyangweni wa vumune evupela-dyambu bya tilo.

9. Naswona hi nkarhi lowu siku ri leha siku na siku kasi vusiku bya vusiku byi koma ku ya eka mixo wa vu makume nharhu.

10. Hi siku rero siku ri lehe ku tlula vusiku hi xiphemu xa vutsevu, naswona siku ri ringana hi ku kongoma eka swiphemu swa khume kasi vusiku byi fika eka swiphemu swa tsevu.

11. Dyambu ri huma enyangweni yoleyo ya vumune, ri pela eka ya vumune, ri tlhelela enyangweni ya vuntlhanu ya le vuxeni hi masiku ya makume nharhu nimixo, ri huma eka rona ri pela enyangweni ya vuntlhanu.

12. Kutani siku ri leha hi swiphemu swimbirhi naswona ri fika eka swiphemu swa khume-n’we, kutani vusiku byi koma byi fika eka swiphemu swa nkombo.

13. Kutani yi tlhelela evuxeni, yi nghena enyangweni ya vutsevu, yi pfuka yi wisa enyangweni ya vutsevu mixo wa makume-n'we na makume-nharhu hikwalaho ka xikombiso xa yona.

14. Hi siku rero siku ri leha ku tlula vusiku, siku ri hundzuka kambirhi vusiku, siku ri hundzuka swiphemu swa khume-mbirhi, vusiku byi hungutiwa byi hundzuka swiphemu swa tsevu.

15. Dyambu ri tlhandluka leswaku siku ri koma ni vusiku ri leha, kutani dyambu ri tlhelela evuxeni ri nghena enyangweni ya vutsevu, ri huma eka rona ri pela nimixo ra makume nharhu.

16. Loko ku hetisekile mixo wa makume nharhu, siku ri hunguteka hi xiphemu xin'we hi ku kongoma, ri hundzuka swiphemu swa khume-n'we, kasi vusiku byi hundzuka bya nkombo.

17. Dyambu ri huma enyangweni yoleyo ya vutsevu evupela-dyambu, ri ya evuxeni, ri huma enyangweni wa vuntlhanu ku ringana mixo wa makume nharhu, ri tlhela ri pela evupeladyambu enyangweni ya vuntlhanu ya le vupeladyambu.

18. Hi siku rero siku ri hunguteka hi swiphemu swimbirhi, naswona ri fika eka swiphemu swa khume kasi vusiku byi va swiphemu swa tsevu.

19. Dyambu ri huma enyangweni yoleyo ya vuntlhanu, ri pela enyangweni ya vuntlhanu ya le vupela-dyambu, ri tlhava enyangweni ya vumune ku ringana mixo wa makume-nharhu, hikwalaho ka xikombiso xa rona, ri pela evupela-dyambu.

20. Hi siku rero siku ri ringana ni vusiku, ri va ra ku leha loku ringanaka, vusiku byi ringana ni swiphemu swa nhungu kasi siku ri va swiphemu swa nhungu.

21. Dyambu ri huma enyangweni yoleyo, ri pela evupela-dyambu, ri tlhelela evuxeni, ri huma mixo wa makume nharhu enyangweni ya vunharhu, ri pela evupeladyambu enyangweni ya vunharhu.

22. Kutani hi siku rero vusiku byi leha ku tlula nhlikanhi, vusiku byi leha ku tlula vusiku, ni siku ri koma ku tlula siku ku fikela nimixo ra vu makume nharhu, vusiku byi ringana hi ku kongoma eka swiphemu swa khume, siku ri va swiphemu swa tsevu.

23. Dyambu ri huma enyangweni yoleyo ya vunharhu, ri pela enyangweni ya vunharhu evupeladyambu, ri tlhelela evuxeni, naswona ku ringana makume nharhu nimixo ri huma enyangweni ya vumbirhi evuxeni, naswona hi mukhuva lowu fanaka ri pela enyangweni ya vumbirhi evupeladyambu bya matilo.

16

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

24. Naswona hi siku rero vusiku byi fika eka swiphemu swa khume-n’we kasi siku ri fika eka swiphemu swa nkombo.

25. Dyambu ri huma hi siku rero ku suka enyangweni yoleyo ya vumbirhi, ri pela evupela-dyambu enyangweni ya vumbirhi, ri tlhelela evuxeni enyangweni yo sungula ku ringana mixo wa makumenharhu, ri pela enyangweni yo sungula evupela-dyambu bya matilo.

26. Kutani hi siku rero vusiku byi leha, byi fika eka kambirhi ka siku: kutani vusiku byi fika eka swiphemu swa khume-mbirhi, siku ri fika eka tsevu.

27. Dyambu ri tsemakanye swiyenge swa ku rhendzeleka ka rona, ri tlhela ri jika eka swiyenge sweswo swa ku rhendzeleka ka rona, ri nghena enyangweni yoleyo mixo wa makume nharhu, ri pela na le vupeladyambu ku langutana na rona.

28. Hi vusiku byebyo vusiku byi hungute ku leha hi xiphemu xa nhungu, vusiku byi hundzuke swiphemu swa khume-n’we ni siku ri hundzuke swiphemu swa nkombo.

29. Dyambu ri vuyile ri nghena enyangweni ya vumbirhi evuxeni, ri tlhelela eka mintlawa ya rona ya ku rhendzeleka ka rona ku ringana mixo wa makume nharhu, ri huma ri tlhela ri pela.

30. Naswona hi siku rero vusiku byi hunguteka hi ku leha, vusiku byi fika eka khume ra swiphemu kasi siku ri fika eka tsevu.

31. Hi siku rero dyambu ri huma enyangweni yoleyo, ri pela evupela-dyambu, ri tlhelela evuxeni, ri huma enyangweni ya vunharhu ku ringana mixo wa makume-nharhu, ri pela evupela-dyambu bya matilo.

32. Hi siku rero vusiku byi hunguteka byi fika eka swiphemu swa nhungu, siku ri va swiphemu swa nhungu, kutani vusiku byi ringana na siku na lembe hi ku kongoma tanihi masiku ya rona madzana manharhu na makume-nhungu-mune.

33. Ku leha ka siku ni vusiku, ni ku koma ka nhlikanhi ni vusiku swa humelela--hi ku famba ka dyambu ku endliwa ku hambana loku.

34. Kutani swi fika leswaku ndlela ya yona yi leha siku na siku, naswona ndlela ya yona vusiku na siku yi koma.

35. Naswona lowu i nawu ni ku famba ka dyambu, ni ku vuya ka yena minkarhi hinkwayo loko a vuya ka makume-nhungu a tlhela a huma, i.e. ku vonakala lokukulu loku thyiweke dyambu, hilaha ku nga heriki.

36. Naswona lexi pfukaka hi ndlela yoleyo i ku vonakala lokukulu, naswona xi thyiwile vito leri hi ku ya hi ku languteka ka xona, hi ku ya hi hilaha Hosi yi leriseke hakona.

37. Tanihi leswi a pfukaka, na yena a nga tshami, a nga hungutiwi, a nga wisa, kambe u tsutsuma vusiku ni nhlikanhi, ku vonakala ka yena ku tlula ka n'weti ka nkombo; kambe loko swi ta eka vukulu havumbirhi bya tona ta ringana.

Enoko 73 1. Naswona endzhaku ka nawu lowu ndzi vone nawu wun’wana lowu vulavulaka hi ku vonakala lokutsongo, loku thyiweke N’weti.

2. Xirhendzevutana xa xona xi fana ni xirhendzevutani xa matilo, kalichi ya xona leyi a khandziyaka ha yona yi fambisiwa hi moya, ku vonakala ka yena ku nyikiwa hi mpimo lowu pimiweke.

3. Ku huma ka yena ni ku pela ka yena swa cinca n'hweti yin'wana ni yin'wana, masiku ya yena ma fana ni masiku ya dyambu, loko ku vonakala ka yena ku fana ku ringana ni xiphemu xa vunkombo xa ku vonakala ka dyambu.

4. Naswona hi ndlela yoleyo u pfuka. Naswona xiphemu xa yona xo sungula evuxeni xi huma hi siku ra vu makume nharhu nimixo: naswona hi siku rero xi va lexi vonakaka, naswona xi vumba eka n'wina xiphemu xo sungula xa n'weti hi siku ra makume nharhu swin'we na dyambu enyangweni laha dyambu ri humaka kona.

17

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

5. Hafu yin'we ya yena yi huma hi xiphemu xa vunkombo, ku rhendzeleka ka yona hinkwako a ku na nchumu, ku nga ri na ku vonakala, handle ka xiphemu xin'we xa nkombo xa yona, ni xiphemu xa khume mune xa ku vonakala ka yena.

6. Loko a amukela xiphemu xin'we xa nkombo xa hafu ya ku vonakala ka yena, ku vonakala ka yena ku ringana na xiphemu xin'we xa nkombo na hafu ya kona.

7. Kutani u pela na dyambu, kutani loko dyambu ri huma n'weti wu huma na yena wu amukela hafu ya xiphemu xin'we xa ku vonakala, naswona hi vusiku byebyo eku sunguleni ka mixo wa yena eku sunguleni ka siku ra n'weti n'weti wu pela na dyambu, naswona a wu vonaki vusiku byebyo hi swiphemu swa khume mune na hafu ya xin'we xa swona.

8. Kutani u pfuka hi siku rero hi ku kongoma hi xiphemu xa vunkombo, kutani a huma a tlhelela endzhaku eku humeni ka dyambu, naswona emasikwini ya yena lama saleke u voninga eka swiphemu swa khume-nharhu leswi saleke.

Enoko 74.

1. Kutani ndzi vone ndlela yin’wana, nawu eka yena, ni ndlela leyi hi ku ya hi nawu wolowo a endlaka ku hundzuka ka yena ka n’hweti na n’hweti.

2. Kutani hinkwavo lava Uriele, ntsumi yo kwetsima leyi nga murhangeri wa vona hinkwavo, yi ndzi komba, ni swikhundlha swa vona, kutani ndzi tsala swikhundlha swa vona hilaha a swi kombeke hakona eka mina, kutani ndzi tsala tin'hweti ta vona hilaha a ti ri hakona, ni ku vonakala ka mavoni ya vona ku fikela masiku ya khume-ntlhanu ma hetisekile.

3. Hi swiphemu swin’we swa vunkombo u hetisisa ku vonakala ka yena hinkwako evuxeni, naswona hi swiphemu swin’we swa vunkombo u hetisisa munyama wa yena hinkwawo evupela-dyambu.

4. Naswona hi tin’hweti to karhi u cinca swiyimo swa yena, naswona hi tin’hweti to karhi u landzelela ndlela ya yena yo hlawuleka.

5. Hi tin’hweti timbirhi n’weti wu pela ni dyambu: eka tinyangwa toleto timbirhi ta le xikarhi ku va wa vunharhu ni wa vumune.

6. U huma masiku ya nkombo, a hundzuluka a tlhelela endzhaku hi nyangwa laha dyambu ri humaka kona, a hetisisa ku vonakala ka yena hinkwako: kutani a tlhelela endzhaku eka dyambu, kutani hi masiku ya tsevu a nghena enyangweni ya vutsevu leyi dyambu ri humaka eka yona.

7. Loko dyambu ri huma enyangweni ya vumune ri huma masiku ya nkombo, kukondza ri huma eka ra vuntlhanu ri tlhelela endzhaku hi masiku ya nkombo ri nghena enyangweni ya vumune, ri hetisisa ku vonakala ka rona hinkwako: ri tlhelela endzhaku ri nghena enyangweni wo sungula hi masiku ya tsevu.

8. Kutani a vuya endzhaku ka masiku ya nkombo a nghena enyangweni ya vumune leyi dyambu ri humaka eka yona.

9. Xisweswo ndzi vone xiyimo xa vona--ndlela leyi tin’weti a ti huma ha yona ni ku pela ka dyambu emasikwini wolawo.

10. Loko ku hlanganisiwa malembe ya ntlhanu dyambu ri va ni masiku lama tlulaka ya makume nharhu, naswona masiku hinkwawo lama ri hlengeletaneke eka rin'we ra malembe wolawo ya ntlhanu, loko ma tele, ma fika eka masiku ya 364.

11. Naswona ku tlula ka dyambu ni ka tinyeleti ku fika masiku ya tsevu: hi malembe ya 5 masiku ya 6 lembe rin'wana ni rin'wana ma fika eka masiku ya 30: kutani n'weti wu wela endzhaku ka dyambu ni tinyeleti ku ya fika eka nhlayo ya masiku ya 30.

12. Dyambu ni tinyeleti swi tisa malembe hinkwawo hi ku kongoma, lerova swi nga yi emahlweni kumbe ku hlwela ku tshama ka swona hi siku rin'we ku fikela hilaha ku nga heriki; kambe hetisa malembe hi vululami lebyi hetisekeke hi masiku ya 364.

13. Hi malembe ya 3 ku va na masiku ya 1092, kasi hi malembe ya 5 ku va na masiku ya 1820, lerova eka malembe ya 8 ku va na masiku ya 2912.

18

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

14. Eka n'weti ntsena masiku ya fika eka malembe ya 3 ku ya eka masiku ya 1062, naswona eka malembe ya 5 yi wela endzhaku hi masiku ya 50: [i.e. eka nhlayo (ya 1770) ku na ku engeteriwa (1000 na) masiku ya 62.]

15. Naswona eka malembe ya 5 ku va na masiku ya 1770, lerova eka n’weti masiku eka malembe ya 8 ya fika eka masiku ya 2832.

16. [Hikuva eka malembe ya 8 u salela endzhaku ku fika eka nhlayo ya masiku ya 80], masiku hinkwawo lawa a nga sala endzhaku eka malembe ya 8 i 80.

17. Naswona lembe ri hetiwa kahle hi ku pfumelelana ni switichi swa vona swa misava ni switichi swa dyambu, leswi humaka eka tinyangwa leti ri (dyambu) ri humaka ha tona ri tlhela ri pela masiku ya 30.

Enoko 75 1. Naswona varhangeri va tinhloko ta magidi, lava vekiweke ehenhla ka ntumbuluko hinkwawo ni le henhla ka tinyeleti hinkwato, na vona va ni mhaka ni masiku ya mune ya le xikarhi, va nga hambanisiwi ni ntirho wa vona, hi ku ya hi ku hlayiwa ka lembe, naswona lava va endla ntirho hi masiku ya mune lama nga hlayiwangiki hi ku hlayiwa ka lembe.

2. Naswona hikwalaho ka vona vanhu va hoxile eka swona, hikuva vavoni volavo va endla ntirho hakunene eka switichi swa misava, un'we enyangweni yo sungula, yin'wana enyangweni ya vunharhu ya tilo, yin'wana enyangweni ya vumune, na yin'wana eka nyangwa wa vutsevu, naswona ku kongoma ka lembe ku hetisisiwa hi switichi swa yona leswi hambaneke swa madzana manharhu na makume-nhungu-mune.

3. Hikuva swikombiso ni minkarhi ni malembe ni masiku ntsumi Uriyele yi ndzi kombe wona, loyi Hosi ya ku vangama yi n’wi vekeke hilaha ku nga heriki ehenhla ka swivoni hinkwaswo swa matilo, etilweni ni le misaveni, leswaku swi ta fuma emahlweni ka matilo ni ku voniwa emisaveni, ni ku va varhangeri va nhlikanhi ni vusiku, i dyambu, n’weti, ni tinyeleti, ni swivumbiwa hinkwaswo leswi tirhelaka endla ku rhendzeleka ka vona eka makalichi hinkwawo ya tilo.

4. Hi mukhuva lowu fanaka Uriyele u ndzi kombe tinyangwa ta khume-mbirhi, ti pfulekile eku rhendzelekeni ka kalichi ya dyambu etilweni, laha miseve ya dyambu yi humaka ha yona; 5. Naswona hikwalaho ka mimoya ni moya wa mberha loko swi pfuriwile, swi yime swi pfulekile ematilweni emakumu.

6. Loko ku ri tinyangwa ta khume-mbirhi leti nga etilweni, emakumu ka misava, leti humaka eka tona dyambu, n'weti, ni tinyeleti, ni mintirho hinkwayo ya matilo evuxeni ni le vupeladyambu.

7. Ku ni mafasitere yo tala lama pfulekeke etlhelo ra ximatsi ni ra xinene ra wona, naswona fasitere rin’we hi nguva ya rona leyi vekiweke ri humesa ku kufumela, loku fambisanaka hilaha lawa ma endlaka hakona ni tinyangwa toleto leti tinyeleti ti humaka eka tona hi ku ya hi hilaha Xi ti leriseke hakona, ni leti ti vekaka eka tona hi ku ya hi nhlayo ya tona.

8. Kutani ndzi vona makalichi etilweni, ma tsutsuma emisaveni, ehenhla ka tinyangwa leti ti rhendzelekaka eka tona tinyeleti leti nga si tshamaka ti pela.

9. Naswona xin’we i xikulu ku tlula hinkwaswo, naswona hi xona lexi endlaka ndlela ya xona emisaveni hinkwayo.

Enoko 78 1. Naswona mavito ya dyambu hi lama landzelaka: yo sungula Orjârês, ni ya vumbirhi Tômâs.

2. Naswona n’weti wu ni mavito ya mune: vito ro sungula i Asônjâ, ra vumbirhi i Eblâ, ra vunharhu Benâsê ni ra vumune i Erâe.

3. Lawa i mavoni lamakulu mambirhi: ku rhendzela ka wona ku fana ni ku rhendzela ka matilo, ni vukulu bya ku rhendzeleka ka havumbirhi bya wona bya fana.

19

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

4. Eka xirhendzevutana xa dyambu ku na swiphemu swa nkombo swa ku vonakala leswi engeteriwaka eka rona ku tlula n'weti, naswona hi mimpimo leyi tiyeke swi s hundziseriwa ku kondza xiphemu xa vunkombo xa dyambu xi hela.

5. Kutani va yima va nghena etinyangweni ta le vupela-dyambu, va rhendzeleka hi le n’walungwini, va huma hi tinyangwa ta le vuxeni emahlweni ka matilo.

6. Loko n'weti wu tlhava, xiphemu xin'we xa khume-mune xi humelela etilweni, ku vonakala ku tala eka yena, hi siku ra vukhume mune u hetisisa ku vonakala ka yena.

7. Naswona swiphemu swa khume-ntlhanu swa ku vonakala swi hundziseriwa eka yena ku fikela hi siku ra vukhume-ntlhanu loko ku vonakala ka yena ku hetisekile, hi ku ya hi xikombiso xa lembe, kutani a va swiphemu swa khume-ntlhanu, kutani n'weti wu kula hi ku engeteriwa ka swiphemu swa khume-mune.

8. And in her waning the moon decreases on the first day to fourteen parts of her light, on the second to thirteen parts of light, on the third to twelve, on the fourth to eleven, on the fifth to ten, on the sixth to nine, on the seventh to eight, on the eighth to seven, on the ninth to six, on the tenth to five, on the eleventh to four, on the ya khume-mbirhi ku ya eka ya vunharhu, hi ya khume-nharhu ku ya eka timbirhi, hi ya vukhume-mune ku ya eka hafu ya ya vunkombo, naswona ku vonakala ka yena hinkwako loku saleke ku nyamalala hi ku helela hi siku ra vukhume-ntlhanu.

9. Naswona eka tin’hweti to karhi n’hweti yi va na masiku ya makume mbirhi nhungu na kan’we ya makume mbirhi nhungu.

10. Uriyele a ndzi komba nawu wun'wana: loko ku vonakala ku hundziseriwa en'wetini, ni le tlhelo rihi ku hundziseriwa eka yena hi dyambu.

11. Hi nkarhi hinkwawo lowu n’weti wu kulaka ha wona eku vonakaleni ka wona, wu ri karhi wu wu hundzisela eka wona loko wu langutane na dyambu hi masiku ya khume mune ku vonakala ka wona ku hetisisiwa etilweni, naswona loko wu voningiwa hinkwako, ku vonakala ka yena ku hetisisiwa hi ku helela etilweni.

12. Hi siku ro sungula u vuriwa n'weti lowuntshwa, hikuva hi siku rero ku vonakala ku n'wi tlhandluka.

13. U hundzuka n’weti lowu heleleke hi siku leri dyambu ri pela ha rona evupela-dyambu, naswona ku suka evuxeni u huma nivusiku, n’weti wu voninga vusiku hinkwabyo ku kondza dyambu ri huma ehenhla ka yena ni n’weti wu voniwa wu langutane ni dyambu.

14. Etlhelo leri ku vonakala ka n’weti ku humaka eka rona, kwalaho nakambe ri hunguteka ku kondza ku vonakala hinkwako ku nyamalala ni masiku hinkwawo ya n’hweti ma hela, ku rhendzeleka ka yena ku nga ri na nchumu, ku nga ri na ku vonakala.

15. Tinhweti tinharhu u endla masiku ya makume nharhu, kutani hi nkarhi wa yena u endla tinhweti tinharhu ta masiku ya makume mbirhi nhungu yin'wana na yin'wana, laha a hetisisaka ku hunguteka ka yena enkarhini wo sungula, ni le nyangweni wo sungula ku ringana masiku ya dzana na makume nkombo nkombo.

16. Enkarhini wa ku huma ka yena u humelela tin’hweti tinharhu ta masiku ya makume nharhu yin’wana na yin’wana, naswona ku ringana tin’hweti tinharhu u humelela hi makume mbirhi nhungu ha yin’we.

17. Nivusiku u humelela ku fana ni wanuna masiku ya makume mbirhi nkarhi wun'wana ni wun'wana, naswona ninhlikanhi u vonaka a fana ni tilo, a ku na nchumu wun'wana eka yena handle ka ku vonakala ka yena.

Enoko 79 1. Sweswi, n'wananga, ndzi ku kombisile hinkwaswo, nawu wa tinyeleti hinkwato ta matilo wu hetisekile.

20

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

2. A ndzi komba milawu hinkwayo ya leswi ya siku rin'wana ni rin'wana, ni ya nguva yin'wana ni yin'wana ya ku fuma, ni ya lembe rin'wana ni rin'wana, ni ya ku huma ka yona, ni ku hleleka ka yona n'hweti yin'wana ni yin'wana ni vhiki rin'wana ni rin'wana.

3. Ni ku hunguteka ka n'weti loku humelelaka enyangweni ya vutsevu, hikuva eka nyangwa lowu wa vutsevu ku vonakala ka wona ku hetiseka, kutani endzhaku ka sweswo ku sungula ku hunguteka.

4. Ku hunguteka loku endlekaka enyangweni yo sungula hi nguva ya kona, ku kondza ku hetiseka masiku ya dzana na makume-nkombo-nkombo: ku hlayiwa hi ku ya hi mavhiki, mavhiki ya makume-mbirhi-ntlhanu ni masiku mambirhi.

5. U wela endzhaku ka dyambu ni ku landzelelana ka tinyeleti kahle-kahle masiku ya ntlhanu hi ku famba ka nkarhi wun'we, ni loko ndhawu leyi u yi vonaka yi tsemiwile.

6. Xifaniso ni xifaniso xa xivoni xin’wana ni xin’wana lexi Uriyele ntsumi leyikulu, loyi a nga murhangeri wa vona, a ndzi kombeke xona.

Enoko 80 1. Emasikwini wolawo ntsumi Uriyele yi hlamula yi ku eka mina: ‘Vona, ndzi ku kombisile hinkwaswo, Enoko, naswona ndzi ku paluxele hinkwaswo leswaku u ta vona dyambu leri ni n’weti lowu, ni varhangeri va tinyeleti ta matilo ni hinkwavo lava va ti hundzulaka, mintirho ya vona ni minkarhi ya vona ni ku famba ka vona.

2. Emasikwini ya vadyohi malembe ma ta hungutiwa, Ni mbewu ya vona yi ta hlwela ematikweni ni le masin'wini ya vona, Ni swilo hinkwaswo emisaveni swi ta cinca, Naswona a swi nge humeleli hi nkarhi wa swona: Mpfula yi ta tlheriseriwa endzhaku, Ni tilo ri ta swi sivela.

3. Eminkarhini yoleyo mihandzu ya misava yi ta tlhelela endzhaku, Naswona a yi nge kuli hi nkarhi wa yona, Mihandzu ya mirhi yi ta siveriwa hi nkarhi wa yona.

4. N'weti wu ta cinca ku hleleka ka wona, Naswona wu nga humeleli hi nkarhi wa wona.

5. Emasikwini wolawo dyambu ri ta voniwa naswona ri ta famba nimadyambu emakumu ka kalichi leyikulu evupela-dyambu, Naswona ri ta voninga swinene ku tlula hi ku ya hi ku hleleka ka ku vonakala.

6. Naswona tindhuna to tala ta tinyeleti ti ta tlula xileriso lexi vekiweke. Naswona lava va ta cinca ku rhendzeleka ka vona ni mintirho ya vona, Naswona va nga humeleli hi tinguva leti va vekiweke ha tona.

7. Nhlengeletano hinkwayo ya tinyeleti yi ta fihliwa eka vadyohi, Naswona miehleketo ya lava nga emisaveni yi ta homboloka hi vona, Va ta hundzuriwa etindleleni ta vona hinkwato, Ina, va ta hambuka va va teka va va swikwembu.

8. Vubihi byi ta andzisiwa ehenhla ka vona, Naswona nxupulo wu ta va wela Leswaku va lovisa hinkwavo.'

Ku katekile hinkwavo lava lulameke, ku katekile hinkwavo lava fambaka endleleni ya ku lulama va tlhela va dyoha ku nga ri ku fana ni vadyohi, eku hlayeleni ka masiku ya vona hinkwawo lawa dyambu ri tsemakanyaka tilo ha rona, va nghena ni ku suka etinyangweni ku ringana masiku ya makume nharhu ni tinhloko ta magidi ya ku landzelelana ka tinyeleti, kun’we ni mune lowu hlanganisiweke lowu avaneke swiphemu swa mune swa lembe, leswi swi kongomisaka ni ku nghena na swona hi mune masiku. Vanhu va ta va ni xihoxo hikwalaho ka swona, va nga va hlayeli eka ku hlayela ka lembe hinkwaro; Hikuva i swa ku hlayiwa ka lembe naswona hakunene swi tsariwile eka rona hilaha ku nga heriki, rin’we enyangweni yo sungula ni rin’wana eka ra vunharhu, rin’we eka ra vumune ni rin’wana eka ra vutsevu, naswona lembe ri hetiwa hi masiku ya madzana manharhu na makume-nhungu-mune. Naswona rungula ra yona ri lulamile ni ku hlayela ka rona loku tsariweke ku lulamile; hikuva Uriyele u ndzi kombisile ni ku ndzi hlavutela ku voninga, ni tin’hweti ni minkhuvo, ni malembe ni masiku, loyi Hosi ya ntumbuluko hinkwawo wa misava yi n’wi veke ehansi ka vuthu ra matilo. Naswona u ni matimba vusiku ni nhlikanhi etilweni ku endla leswaku ku vonakala ku 21

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

voningela vanhu -- dyambu, n’weti, ni tinyeleti, ni matimba hinkwawo ya tilo lama rhendzelekaka hi makalichi ya wona ya xirhendzevutana. Enoko 82:4-8 Eku sunguleni ka lembe Melkejâl u pfuka ku sungula kutani a fuma, loyi a thyiweke vito ra Tam’âinî na dyambu, naswona masiku hinkwawo ya vulawuri bya yena loko a ri karhi a rhwala ku fuma i masiku ya makume-nhungu-n’we. Murhangeri la landzelaka endzhaku ka yena i Hêl’emmêlêk, loyi munhu a n’wi thyaka vito ra dyambu leri hatimaka, naswona masiku hinkwawo ya ku vonakala ka yena i masiku ya makume-nhungu-n’we. Enoko 82:15,18 Kutani loko ndzi humile ehansi ndzi vona tilo, ni dyambu ri huma evuxeni, ni n’weti wu pela evupela-dyambu, ni tinyeleti ti nga ri tingani, ni misava hinkwayo, ni hinkwaswo hilaha a swi tivaka hakona eku sunguleni, kutani ndzi dzunise Hosi ya vuavanyisi ni ku N’wi dzunisa hikuva Yi endle leswaku dyambu ri huma hi mafasitere ya le vuxeni, kutani a tlhandluka ni ku pfuka emahlweni ka tilo, kutani a suka, a hambeta a tsemakanya ndlela leyi a kombiweke yona. Enoko 83:11 Emasikwini wolawo vatatana swin'we ni vana va vona va majaha va ta biwa endhawini yin'wana, Vamakwavo va ta wa hi rifu, Ku kondza swinambyana swi khuluka hi ngati ya vona. Hikuva munhu a nge tshiki voko ra yena ku dlaya vana va yena va majaha ni vana va yena va majaha, Naswona mudyohi a nge tshiki voko ra yena eka makwavo wa yena la xiximekaka: Va ta dlayana ku sukela nimixo ku fikela loko dyambu ri pela. Nakona sweswi, tivani leswaku eka tintsumi U ta vutisa mayelana na mintirho ya n’wina etilweni, ku suka edyambyini na ku suka en’wetini na le ka tinyeleti hi ku kombetela eka swidyoho swa n’wina hikuva emisaveni mi hetisisa ku avanyisa eka lavo lulama.

Enoko 100:1-2,10 Endzhaku ka masiku man'wana Metusela, n'wananga Metusela a tekela n'wana wa yena Lameke nsati, kutani a tika hi yena, a veleka n'wana wa jaha. Naswona miri wa yena a wu basa ku fana ni gamboko ni wo tshwuka ku fana ni ku hluka ka rosa, ni misisi ya nhloko ya yena ni swilotlelo swa yena swo leha a swi basa ku fana ni voya, ni mahlo ya yena a ma sasekile. Loko a pfula mahlo, a voningela yindlu hinkwayo kukota dyambu, yindlu hinkwayo a yi vangama swinene. Kutani a pfuka emavokweni ya mubeburi, a pfula nomu, a vulavula na Hosi ya ku lulama. Lameke tata wa yena a n'wi chava, a baleka, a ya eka Metusela tata wa yena. Kutani a ku eka yena: Ndzi tswale n'wana wa mufana, loyi a hambaneke na munhu naswona a nga fani na munhu, a fana na vana va Xikwembu xa matilo; naswona ntumbuluko wa yena wu hambanile naswona a nga fani na hina, ni mahlo ya yena ma fana ni miseve ya dyambu, ni xikandza xa yena xa vangama. Naswona swi tikomba eka mina leswaku a nga humi eka mina kambe eka tintsumi, naswona ndzi chava leswaku emasikwini ya yena ku nga endliwa xihlamariso emisaveni. Kutani sweswi, tatana, ndzi yingise: eka Lameke n'wananga u velekeriwe n'wana wa jaha, loyi a nga na un'we loyi a fanaka na yena, naswona ntumbuluko wa yena a wu fani na ntumbuluko wa munhu, ni muvala wa miri wa yena wu basa ku tlula gamboko ni wo tshwuka ku tlula ku hluka ka rose, ni misisi ya nhloko ya yena yi basa ku tlula voya byo basa, naswona mahlo ya yena ya fana ni miseve ya dyambu, kutani hi ku hatlisa a voningela hinkwaswo yindlo. Enoko 106:1-6,10

Yaxere Kutani hi siku rero, HOSI Xikwembu xi tsekatsekisa misava hinkwayo, dyambu ri va munyama, masungulo ya misava ma pfurha, misava hinkwayo yi tsekatseka hi matimba, rihati ri hatima, ni ku dzindza ka tilo ku rhurhumela, ni swihlovo hinkwaswo leswi nga emisaveni swi tshoveka, leswi a

22

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

swi nga tiviwi hi vaaki khale; kutani Xikwembu xi endlile xiendlo lexi xa matimba, leswaku xi chavisa vana va vanhu, leswaku ku nga ha vi na vubihi emisaveni. Yaxere 6:11 Kutani Abrama a vona dyambu ri ri karhi ri voninga emisaveni, kutani Abrama a tibyela, kunene sweswi dyambu leri ri voningaka emisaveni i Xikwembu, kutani ndzi ta n'wi tirhela. Kutani Abrama a tirhela dyambu hi siku rero kutani a n'wi khongela, kutani loko madyambu ri pela, kutani Abrama a ku: “Hakunene lexi a xi nge vi Xikwembu xana?” Abrama a ha ya emahlweni a vulavula endzeni ka yena a ku: “I mani loyi a endleke matilo ni misava?” i mani la tumbuluxeke emisaveni? u kwihi?

Vusiku byi va munyama ehenhla ka yena, a tlakusa mahlo ya yena a languta evupeladyambu, en'walungwini, dzonga, ni le vuxeni, kutani a vona leswaku dyambu ri nyamalarile emisaveni, kutani siku ri va munyama. Kutani Abrama a vona tinyeleti ni n'weti emahlweni ka yena, kutani a ku: “Hakunene hi xona Xikwembu lexi tumbuluxeke misava hinkwayo swin'we ni vanhu, kutani waswivo malandza ya yena lawa i swikwembu leswi n'wi rhendzeleke; Kutani nimixo loko ku vonakala, dyambu ri voninga emisaveni tani hi ntolovelo, Abrama a vona hinkwaswo leswi HOSI Xikwembu xi swi endleke emisaveni. Kutani Abrama a ku eka yena n'wini Hakunene leswi a hi swikwembu leswi endleke misava ni vanhu hinkwavo, kambe lava i malandza ya Xikwembu, kutani Abrama a tshama endlwini ya Nowa kutani a tiva HOSI Xikwembu ni tindlela ta yena' kutani a tirhela HOSI Xikwembu masiku hinkwawo ya vutomi bya yena, kutani rixaka rero hinkwaro ri rivala HOSI Xikwembu, ri tirhela swikwembu swin'wana swa tihunyi ni maribye, ni ku xandzuka masiku ya swona hinkwawo. Yaxere 9:13-19 Hi siku ra vunharhu Abrahama a huma entsongeni wa yena, a tshama enyangweni, a tiphina hi ku hisa ka dyambu, hi nkarhi wa ku vava ka nyama ya yena. Yaxere 18:3 Kutani wanuna loyi a a ri eku fambeni hi le xitarateni xa Sodoma loko dyambu ri pela nimadyambu, a tshama kona nivusiku, kambe a ku nga ri na munhu loyi a a n'wi pfumelela ku nghena endlwini ya yena; enkarhini wolowo, eSodoma a ku ri ni wanuna wo homboloka, lowo biha, la nga ni vutshila byo endla leswo biha, vito ra yena a ku ri Hedadi. Kutani a tlakusa mahlo, a vona mufambi exitarateni xa muti, a ta eka yena, a ku: “U huma kwihi naswona u ya kwihi xana?” Kutani wanuna loyi a ku eka yena: “Ndzi suka eHebroni ndzi ya eElamu laha ndzi nga kona, naswona loko ndzi ri karhi ndzi hundza dyambu ri pela naswona a ku nga ri na munhu loyi a ndzi pfumelelaka ku nghena endlwini ya yena, hambileswi a ndzi ri na xinkwa ni mati ni byanyi ni swakudya swa mbhongolo ya mina, naswona a ndzi pfumala nchumu.” Yaxere 18:19-21 Hikuva mufambi un'wana a a ta emutini wa Adma leswaku a ta tshama kona vusiku hinkwabyo, hi xikongomelo xo tlhelela ekaya nimixo, kutani a tshama a langutane ni nyangwa wa yindlu ya tata wa nhwanyana loyi, leswaku a tshama kona, tanihi leswi dyambu ri pela loko va fikile endhawini yoleyo; kutani nhwanyana loyi a n’wi vona a tshame enyangweni ya yindlu. A n'wi kombela ku nwa mati kutani a ku eka yena: “Hi wena mani xana?” kutani a ku eka yena: “Namuntlha a ndzi ri karhi ndzi famba endleleni, kutani ndzi fikile laha loko dyambu ri pela, kutani ndzi ta tshama laha vusiku hinkwabyo, kutani nimixo ndzi pfuka ka ha ri mixo, ndzi ya emahlweni ni riendzo ra mina.” Yaxere 19:37-38 O u nga n’wi tshiki. Loko a ri ni ndlala n'wi nyike xinkwa, kutani loko a ri ni torha n'wi nyike mati yo nwa; u nga n'wi tshiki a famba hi milenge, hambi ku ri ku tshama edyambyini. Yaxere 23:11 Dyambu ri n'wi tlhava loko a hundza enambyeni, a tlhandlukela endhawini ya tihomu ni vana va yena. Yaxere 32:50

23

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Kuteloko Yakobe a tshika ku khongela eka HOSI Xikwembu, misava yi tsekatseka yi suka endhawini ya yona, dyambu ri va munyama, tihosi leti hinkwato ti chava, kutani ku chava lokukulu ku va khoma. Yaxere 37:17 Simiyoni na Levhi na Yuda hi siku rero va lwa ni tinhenha ta khume-n'we tinharhu ku fikela loko dyambu ri pela, kambe a va swi kotanga ku va hlula. Yaxere 38:44 Endzhaku ka sweswo Yosefa a lorha norho wun'wana, a byela tata wa yena norho lowu emahlweni ka vamakwavo, kutani Yosefa a ku eka tata wa yena na vamakwavo: “Vonani, ndzi tlhele ndzi lorha norho, kutani waswivo dyambu ni n'weti ni tinyeleti ta khume-n'we swi ndzi nkhinsamile.” Yaxere 41:14 Hiloko Amirama a teka Yokebedi nsati wa yena, endzhaku ka malembe manharhu a n'wi hlongorile, kutani a ta eka yena kutani a tika. Eku heleni ka tin'hweti ta nkombo ku sukela loko a tikile, a tswala n'wana wa jaha, yindlu hinkwayo a yi tele hi ku vonakala lokukulu ku fana ni ku vonakala ka dyambu ni n'weti hi nkarhi wa ku vangama ka swona. Yaxere 68:3-4 Hi nkarhi wolowo Xikwembu xi rhuma ku hisa lokukulu etikweni ra Egipta, ku hisa nyama ya munhu ku fana ni dyambu eku rhendzelekeni ka rona, kutani ri tshikilela Vaegipta swinene. Yaxere 68:15 Kutani hosi ni tihosana ni vavanuna hinkwavo lava lwaka va n'wi rhandza Muxe, hikuva a a ri nkulu, a faneleka, ku leha ka yena a ku fana ni nghala ya xiyimo xa le henhla, xikandza xa yena a xi fana ni dyambu, ni matimba ya yena a ma fana ni ya nghala, a a ri mutsundzuxi wa hosi. Yaxere 72:24 Kutani mpfilumpfilu wu hlula hosi swinene, nyama ya yona a yi nun’hwela ku fana ni nyama ya ntsumbu lowu lahliweke enhoveni hi nkarhi wa ximumu, hi nkarhi wa ku hisa ka dyambu. Yaxere 76:57 Kuteloko va ri karhi va hlasela, siku ri ya ri pela, kutani Yoxuwa a ku emahlweni ka vanhu hinkwavo: “Dyambu, yima ehenhla ka Gibiyoni, u n'weti enkoveni wa Ayaloni, kukondza tiko ri rihisela eka valala va rona.” Kutani HOSI Xikwembu xi yingisa rito ra Yoxuwa, dyambu ri yima exikarhi ka matilo, ri yima mikarhi ya 630, kutani n'weti na wona wu yima, wu hatlisela ku nga fiki siku hinkwaro. Yaxere 88:63-64 U humile leswaku hi ponisiwa, hi voko ra wena u kutsurile vanhu va wena; u hi hlamurile u ri ematilweni ya ku kwetsima ka wena, u hi ponisile eka khume ra magidi ya vanhu. Dyambu ni n'weti a swi yimile etilweni, u yime hi vukarhi bya wena eka vatshikileri va hina, u lerisa ku avanyisa ka wena ehenhla ka vona. Yaxere 89:7-8

Ti-Jubile Mitirho leyi ya mune leyikulu Xikwembu xi yi tumbuluxe hi siku ra vunharhu. Naswona hi siku ra vumune U tumbuluxe dyambu ni n’weti ni tinyeleti, a swi veka exibakabakeni xa matilo, leswaku swi voninga emisaveni hinkwayo, ni ku fuma nhlikanhi ni vusiku, ni ku avanyisa ku vonakala ni munyama. Kutani Xikwembu xi veka dyambu leswaku ri va xikombiso lexikulu emisaveni, masiku ni tisavata, tin'hweti, minkhuvo, ni malembe, tisavata ta malembe, ni tijubile, ni tinguva hinkwato ta malembe. Wu hambanisa ku vonakala ni munyama ni ku humelela, leswaku swilo hinkwaswo leswi

24

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

milaka ni ku mila emisaveni swi humelela. Tinxaka leti tinharhu U ti endlile hi siku ra vumune.

Naswona hi siku ra vuntlhanu U tumbuluxe swivandzana leswikulu swa le lwandle evuentweni bya mati, hikuva leswi a ku ri swilo swo sungula swa nyama leswi tumbuluxiweke hi mavoko ya yena, tinhlampfi ni hinkwaswo leswi famba-fambaka ematini, ni hinkwaswo leswi hahaka, swinyenyana ni mixaka ya swona hinkwayo. Dyambu ri tlhava ehenhla ka vona ku va humelela, ni le henhla ka hinkwaswo leswi a swi ri emisaveni, ni hinkwaswo leswi khulukaka emisaveni, ni mirhi hinkwayo leyi vekaka mihandzu, ni nyama hinkwayo. Tiyubili 2:8-12 Naswona hi siku rero leri Adamu a humeke ha rona eNtangeni, u nyikerile tanihi nun’hwelo wo nandziha gandzelo, murhi wa risuna, galbanum, na stacte, na swinun’hweriso nimixo hi ku huma ka dyambu ku sukela siku leri a funengeteke tingana ta yena. Tiyubile 3:27 Ku tlula kwalaho, a a ri ni tintsumi ta Xikwembu hi malembe lawa ya tsevu ya Yubili, kutani ti n'wi komba hinkwaswo leswi nga emisaveni ni le matilweni, ku fuma ka dyambu, kutani a tsala hinkwaswo. TiYubile 4:21 Kutani a kuma tsalwa leri vatukulu va khale va ri vatliweke eribyeni, kutani a hlaya leswi nga eka rona, a ri tsala, a dyoha hikwalaho ka rona; hikuva a yi ri ni dyondzo ya Varindzi leyi hi ku ya hi yona a va tolovele ku hlayisa swikombiso swa dyambu ni n’weti ni tinyeleti eka swikombiso hinkwaswo swa tilo. Tiyubile 8:3 Kutani rito ri nghena embilwini ya yena kutani a ku: Swikombiso hinkwaswo swa tinyeleti, ni swikombiso swa n’weti ni swa dyambu hinkwaswo swi le mavokweni ya Hosi. Ha yini ndzi va lavisisa? Loko A swi navela, U endla leswaku mpfula yi na, nimixo ni nimadyambu; Naswona loko A swi navela, Wa swi sivela, Naswona swilo hinkwaswo swi le vokweni ra yena. Tiyubile 12:17-18 Kuteloko dyambu ri pela, Abrama ri va ni ntsako lowukulu, kutani waswivo! ku chavisa ka munyama lowukulu ku n’wi wela, kutani ku vuriwa Abrama: Tiva hi ku tiyiseka leswaku mbewu ya wena yi ta va muendzi etikweni leri nga riki ra vona, kutani va ta va tisa evuhlongeni, va va xanisa malembe ya mune wa madzana. Ndzi ta avanyisa tiko leri va nga ta va mahlonga eka rona, kutani endzhaku ka sweswo va ta huma kona hi rifuwo ro tala. U ta ya eka vatata wa wena hi ku rhula, u lahliwa u dyuharile swinene. Kambe eka xitukulwana xa vumune va ta tlhelela laha; hikuva vudyoho bya Vaamori a byi si tala. Kutani a pfuka evurhongweni bya yena, a pfuka, dyambu ri pela; kutani ku va ni langavi, kutani waswivo! ndzilo a wu ri karhi wu pfurha musi, naswona langavi ra ndzilo ri hundza exikarhi ka swiphemu. Tiyubile 14:13-17 Mi dya swakudya swa yona hi siku rero ni hi siku ra vumbirhi, dyambu ri nga tshuki ri pela hi siku ra vumbirhi ku kondza ri dyiwa, kutani ku nga si sale nchumu hi siku ra vunharhu; hikuva a swi amukeleki hikuva a swi amukeriwi naswona a swi nga ha dyiwi, naswona hinkwavo lava dyaka eka swona va ta ti tisela xidyoho; hikuva hi ndlela leyi ndzi swi kumile swi tsariwile etibukwini ta vakokwa wa mina, ni le ka marito ya Enoko, ni le ka marito ya Nowa. Tiyubile 21:10 Kutani Yakobo a suka eXihlobyeni xa Xihlambanyo ku ya eHarani hi lembe ro sungula ra vhiki ra vumbirhi hi Yubile ya vu-44, kutani a fika eLuzi etintshaveni, ku nga Bethele, hi n'weti lowuntshwa wa n'hweti yo sungula ya vhiki leri, kutani a fika endhawini yoleyo nimadyambu, a hundzuluka endleleni a ya evupela-dyambu bya ndlela vusiku byebyo, kutani a etlela kona; hikuva dyambu a ri pela. TiYubile 27:19

25

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Tsundzuka xileriso lexi HOSI Xikwembu xi ku leriseke xona malunghana ni Paseka, leswaku u yi tlangela hi nkarhi wa yona hi siku ra vukhume-mune ra n'hweti yo sungula, leswaku u yi dlaya yi nga si madyambu, ni leswaku va yi dya nivusiku hi siku ra vukhume-ntlhanu ku sukela enkarhini wa ku pela ka dyambu. Emasikwini lawa yindlu yi akiweke hi vito ra HOSI Xikwembu etikweni ra ndzhaka ya vona, va ta ya kona va ya dlaya Paseka nimadyambu, loko dyambu ri pela, hi xiphemu xa vunharhu xa siku. Tiyubile 49:1,19

Tibuku Leti Lahlekeke Ta Bibele Loko va fika ebakweni, Mariya a tiphofula eka Yosefa leswaku nkarhi wa yena wo veleka wu fikile, a nga ha swi koti ku ya emutini, a ku: “A hi ngheneni ebakweni leri.” Hi nkarhi wolowo dyambu a ri ri ekusuhi swinene ni ku pela. Kambe Yosefa a hatlisa a famba, a ya n'wi tisela mubeburi; loko a vona mukhalabye wa Muheveru wa le Yerusalema, a ku eka yena: “Khongela u ta lahawani, wansati lonene, u nghena ebakweni rero, kutani u ta vona wansati loyi a ha ku lunghekeleke ku veleka.” A ku ri endzhaku ka ku pela ka dyambu, loko mukhegula na Yosefa na yena va fika ebakweni, kutani va nghena eka rona hi vumbirhi bya vona. Kutani waswivo, hinkwaswo a swi tele hi mavoni, lamakulu ku tlula ku vonakala ka timboni ni makhandlhela, ni ku tlula ku vonakala ka dyambu hi roxe. 1 Evhangeli ya Vuhlangi bya Yesu Kriste 1:6-10 Loko dyambu ri ri karhi ri pela, maswivo, xisirhelelo xa Tempele xi handzukile ku suka ehenhla ku ya ehansi; maribye na wona ma handzukile, kutani masirha ma pfuleka, kutani mintsumbu yo tala ya vakwetsimi, leyi etleleke, yi pfuka. Kutani a vitana Vayuda, a ku eka vona: “Xana mi vonile singita ra ku sirheleriwa ka dyambu, ni swin'wana leswi humeleleke loko Yesu a ri karhi a fa xana? Loko Vayuda va swi twa, va hlamula ndhuna-nkulu va ku: “Ku sirheleriwa ka dyambu ku humelerile hi ku ya hi mukhuva wa kona.” Evhangeli ya Nikodema 8:2,9-10 Kutani Yosefa a hlamula, a ku: “Hakunene mi ndzi pfale ekhotsweni, hi siku ra ku lunghiselela, ku fikela nimixo.” Kambe loko ndzi yime ndzi khongela exikarhi ka vusiku, yindlu a yi rhendzeriwe hi tintsumi ta mune; kutani ndzi vona Yesu ku fana ni ku vangama ka dyambu, kutani ndzi wela ehansi emisaveni hi ku chava. Kambe Yesu a khome voko ra mina, a ndzi tlakula ehansi, kutani mberha yi tlhela yi fafazeriwa ehenhla ka mina; kambe yena, a ndzi sula xikandza, a ndzi tswontswa, a ku eka mina: “U nga chavi, Yosefa; ndzi languteni, hikuva hi mina Evhangeli ya Nikodema 11:19-21 Loko hi vekiwa na vatata wa hina evuentweni bya tihele, exikarhi ka ntima wa munyama, hi xitshuketa ku humelele muvala wa dyambu ku fana na nsuku, na ku vonakala lokukulu ka muvala wa xivunguvungu ku voningela ndhawu. Evhangeli ya Nikodema 13:3 Dyambu ni n’weti, ni mintlawa hinkwayo yo hlayanyana ni mintlawa ya tinyeleti, swi fambisa tindlela leti a ti vekeleke tona hi ku twanana, handle ko hambana nikatsongo eka tona. 1 Clement eka Vakorinto 9:7 A hi languteni muxaka wolowo wo hlamarisa wa ku pfuka loku voniwaka ematikweni ya le Vuxeni; hi leswaku, eArabiya. Ku ni xinyenyana xo karhi lexi vuriwaka Phoenix; eka leswi a ku si tshama ku va kona handle ka un’we hi nkarhi: naswona sweswo swi hanya malembe ya madzana ya ntlhanu.

Naswona loko nkarhi wa ku n’oka ka wona wu tshinela, leswaku wu fanele wu fa, wu tiendla xisaka xa mirhi ya risuna, ni mira, ni swinun’hweriso swin’wana leswi loko nkarhi wa wona wu hetisekile wu nghenaka eka wona wu fa. Kambe nyama ya yona yi bola, yi tswala xivungu xo karhi, lexi dyiwaka hi juzi ya xinyenyana lexi feke xi humesaka tinsiva; naswona loko yi kurile yi fika eka

26

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

xiyimo lexi hetisekeke, yi teka xisaka lexi marhambu ya vatswari va yona ma etleleke eka xona, yi xi rhwala xi suka eArabiya xi xi yisa eEgipta, xi xi yisa emutini lowu vuriwaka Heliopolis: Naswona xi haha hi siku leri pfulekeke emahlweni ka vanhu hinkwavo, xi xi veka ehenhla ka alitari ya dyambu, kutani xi vuya laha xi humaka kona. Kutani vaprista va lavisisa tirhekhodo ta nkarhi wolowo; naswona va kuma leswaku yi vuyile hi ku kongoma eku heleni ka malembe ya madzana ya ntlhanu.

Naswona xana hi ta ehleketa leswaku i nchumu lowukulu swinene ni lowu nga tolovelekangiki eka Hosi ya hinkwaswo ku pfuxa lava hi vukhongeri bya yona hi ku tiyisekisa ka ripfumelo lerinene, loko hambi ku ri hi xinyenyana yi hi komba vukulu bya matimba ya yona yo hetisisa xitshembiso xa yona? 1 Clement eka Vakorinto 12:1-6 Kutani u tikombise kahle leswaku i N’wana wa Xikwembu. Hikuva loko a nga ta hi nyama, xana vanhu a va ta va va swi kotise ku yini ku n'wi languta, leswaku va ponisiwa? Hi ku vona loko va vone dyambu ntsena, leri a ri ri ntirho wa mavoko ya yena, naswona endzhaku ka sweswo ri ta tshika ku va kona, a va swi koti ku tiyisela hi ku tiyisela ku languta ku lwisana ni miseve ya rona. Papila ra Ntlawa wa Barnaba 4:13-14 I yini leswi a swi vulaka: “Kutani a wisa hi siku ra vunkombo: u vula leswi; leswaku loko N'wana wa yena a ta, a herisa nguva ya Lowo Homboloka, a avanyisa lava nga chaviki Xikwembu; yi ta cinca dyambu ni n'weti, ni tinyeleti; kutani u ta wisa hi ku vangama hi siku rero ra vunkombo. Papila ra Ntlawa wa Barnaba 13:6 Kutani Muponisi wa hina u kombisiwe njhani emisaveni? Nyeleti a yi voninga etilweni ku tlula tinyeleti tin’wana hinkwato, naswona ku vonakala ka yona a ku nga hlamuseleki, naswona vuntshwa bya yona byi hlasele ku chava emianakanyweni ya vanhu. Tinyeleti letin’wana hinkwato, kun’we ni dyambu ni n’weti, a ku ri khwayere ya nyeleti leyi; kambe lexi rhumeleke ku vonakala ka xona ku tlula hinkwaswo. Papila ra Ignatius eka Vaefesa 4:11 Hikuva ndza tshemba leswaku mi titolovete kahle eMatsalweni yo Kwetsima, ni leswaku a ku na nchumu lowu fihliweke eka n'wina; kambe sweswi a ndzi pfumeleriwi ku endla leswi tsariweke: “Hlundzuka, u nga dyohi; nakambe: “Dyambu ri nga tshuki ri pela ehenhla ka vukarhi bya n’wina.”

Papila ra Polycarp eka Vafilipiya 4:8 Dyambu ri voninganyana, kutani waswivo, ndzi vona xivandzana lexikulu, xo fana ni ximanga; kutani tinjiya leti pfurhaka ndzilo ti huma enon’wini wa yena. Ku leha ka xivandzana lexi a ku ri kwalomu ka timitara ta dzana, naswona nhloko a yi fana ni xibya lexikulu xa vumba. Ndzi sungule ku rila, ndzi khongela eka HOSI Xikwembu leswaku xi ndzi kutsula eka swona. Kutani ndzi tsundzuka rito leri ndzi ri tweke; A swi kanakanisi, Hermas. 1 Buku ya Murisi wa Hermasi (Swivono) 4:8-9 Xo sungula a xi ri xa ntima tanihi musi. Ya vumbirhi a yi rhetela, yi nga ri na swimilana. Ya vunharhu a yi tele hi mitwa ni mitwa. Ya vumune a yi ri ni mirhi leyi omisiweke hafu; leyi xiphemu xa le henhla xa yona a xi ri xa rihlaza, kambe lexi landzelaka rimitsu a ri omile; naswona swin’wana swa swimilana, loko dyambu ri hisa, a swi omile. 3 Buku ya Murisi wa Hermasi (Similitudes) 9:6 Exikarhi ka rivala u ndzi kombe ribye lerikulu ro basa, leri a ri tlakuka ri huma erivaleni, naswona ribye a ri tlakukile ku tlula tintshava teto, naswona a ri ri xikwere; lerova a yi vonaka yi kota ku seketela misava hinkwayo. A yi languteka eka mina yi ri ya khale, hambiswiritano a yi ri na gede leyintshwa eka yona, leyi a yi vonaka yi ha ku vatliwa eka yona. Sweswi nyangwa wolowo a wu

27

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

vangama ku tlula dyambu hi roxe; lerova ndzi ku tsakerile swinene ku vonakala ka yona. 3 Buku ya Murisi wa Hermasi (Similitudes) 9:13-14 Nakona hikwalaho ka sweswo muako wa xihondzo lexi a wu vonaka wu ri wa muvala lowu fanaka, naswona a wu vangama ku fana ni ku vangama ka dyambu. 3 Buku ya Murisi wa Hermasi (Similitudes) 9:168 Loko ku ri ntshava ya vumune, leyi a yi ri ni mirhi yo tala, xiphemu xa yona xa le henhla i xa rihlaza, kambe timitsu ta yona ti omile, naswona tin'wana ta tona loko ti khumbiwa hi ku hisa ka dyambu ti omile; Ri kombisa lava kanakanaka, lava pfumeleke, ni van'wana lava rhwalelaka Hosi hi tindzimi ta vona, kambe va nga ri na yona embilwini ya vona: hikwalaho byanyi bya vona byi omile, a byi na timitsu; hikuva va hanya hi marito ntsena, kambe mintirho ya vona yi file. Hikokwalaho lava a va fi, a va hanyanga, naswona withal va kanakana. Hikuva lava kanakanisaka a va ri rihlaza kumbe lava omeke; hi leswaku, a nga fi kumbe a hanya. Hikuva tanihi leswi mirhi yi omaka loko yi vona dyambu; kutani lava kanakanisaka hi ku hatlisa loko va twa hi ta ku xanisiwa, ni ku chava ku nga tsakisi, va tlhelela eka swifaniso swa vona, va tlhela va swi tirhela, va khomiwa hi tingana ku rhwala vito ra Hosi ya vona. 3 Buku ya Murisi wa Hermasi (Similitudes) 9:193-196 Xiviko xa Pilato Holobye Malunghana na Hosi ya hina Yesu Kriste; Leyi yi rhumeriweke eka Augusto Cæsar eRhoma.

Kuteloko a vambiwile, ku ve munyama ehenhla ka misava hinkwayo, dyambu ri funengetiwe ku ringana hafu ya siku, tinyeleti ti humelela, kambe a ku voniwanga ku vangama eka tona; kutani n’weti wu lahlekeriwe hi ku vangama ka wona, onge hi loko wu ri ni ngati; kutani misava ya lava feke yi mitiwa; lerova ndhawu yo kwetsima ya tempele, hilaha va yi vitanaka hakona, a yi humelelanga eka Vayuda hi voxe loko va wa, kambe va vone xivandla lexi nga emisaveni, ni ku rhurhumela ka ku dzindza ka tilo loku landzelelanaka. Kutani exikarhi ka ku chava loku vafi va humelela va pfuka, tani hi leswi Vayuda hi voxe va nyikeleke vumbhoni, va vula leswaku i Abrahama, na Isaka, na Yakobo, ni vapatriarka va khume-mbirhi, na Muxe, na Yobo, lava feke emahlweni, hilaha va vulaka hakona, malembe ya kwalomu ka magidi manharhu na madzana ya ntlhanu. A ku ri ni lavo tala swinene lava ndzi va voneke va humelela emirini, kutani va rila Vayuda, hikwalaho ka ku tlula nawu loku va ku endleke, ni hikwalaho ka ku lovisiwa ka Vayuda ni nawu wa vona.

Kutani ku chava ka ku tsekatseka ka misava ku ya emahlweni ku sukela hi awara ya vutsevu ya ku lunghiselela ku fikela hi awara ya vukaye; loko ku ri ni madyambu hi siku ro sungula ra vhiki, ku twakala mpfumawulo lowu humaka etilweni, kutani tilo ri voninga ku tlula masiku man'wana hinkwawo hilaha ku phindhiweke ka nkombo. Naswona hi awara ya vunharhu ya vusiku dyambu ri vonake ri voninga ku tlula ndlela leyi a ri voninga ha yona, ri voninga xiphemu hinkwaxo xa misava.

Ku fana ni ku vonakala ka rihati hi xitshuketa hi xidzedze, hi ndlela yoleyo ku voniwe vanhu, lava tlakukeke hi ku leha, lava tlulaka hi ku vangama, vuthu leri nga hlayekiki, ri huwelela, rito ra vona ri twiwa ku fana ni ra ku dzindza lokukulu swinene, Yesu loyi a vambiweke u pfukile: tlhandlukani eHadesi n'wina lava a va ri mahlonga eswivandleni swa le hansi ka misava swa Hayidesi. Kutani xivala lexi nga emisaveni a xi fana ni loko xi nga ri na makumu; kambe swi endleke leswaku masungulo ya misava ma humelela, ni lava huwelelaka etilweni, va famba emirini exikarhi ka vafi lava pfuxiweke. Kutani Loyi a pfuxeke vafi hinkwavo, a boha Hayidesi, a ku: “Byela vadyondzisiwa va mina leswaku u ta mi rhangela eGaleliya, mi ta n'wi vona kona.”

28

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Xiviko xa Pontiyo Pilato, Holobye wa Yudiya; Leyi yi rhumeriweke eka Tiberiyo Cæsar eRhoma.

Loko a vambiwile, munyama wu ta ehenhla ka misava hinkwayo; dyambu a ri tumbetiwe hi ku helela, naswona xibakabaka a xi vonaka xi ri munyama loko ka ha ri nhlikanhi, lerova tinyeleti ti voniwe, hambi leswi a ti ha ri na ku vonakala ka tona loku fihliweke, hikwalaho, ndzi ehleketa leswaku vukulukumba bya wena a byi nga swi tivi leswaku emisaveni hinkwayo a va lumeka mavoni ya vona ku sukela hi awara ya vutsevu ku fikela nimadyambu. Kutani n'weti lowu a wu fana ni ngati, a wu nga voningi vusiku hinkwabyo, hambileswi a wu tele, tinyeleti na Orion ti rila Vayuda, hikwalaho ka ku tlula nawu loku va ku endleke.

Kutani hi siku ro sungula ra vhiki, kwalomu ka awara ya vunharhu ya vusiku, dyambu ri humelerile tani hi leswi a ri nga si tshama ri voninga, kutani tilo hinkwaro ri voninga. Kukota loko rihati ri ta hi xidzedze, hi ndlela yoleyo vavanuna van'wana va xiyimo xa le henhla, lava ambaleke swiambalo swo saseka, ni ku vangama loku nga hlamuselekiki, va humelela emoyeni, ni vuthu ra tintsumi leri nga hlayekiki, ri huwelela, ri ku: “Ku dzuneka eka Xikwembu ehenhla-henhla, ni ku rhula emisaveni, ku navela lokunene exikarhi ka vanhu: Tlundzukani eHadesi, n'wina lava nga evuhlongeni evuentweni bya Hayidesi.” Hi rito ra vona tintshava hinkwato ni swintshabyana swi tshukatshuka, ni maribye ma handzukile, ni migodi leyikulu emisaveni, lerova tindhawu ta le hansi ti vonaka.

Evhangeli Leyi Lahlekeke Hi Ku Ya Hi Petro 1 Kambe eka Vayuda a ku na un’we loyi a n’wi hlambeke mavoko, hambi ku ri Heroda kumbe un’wana wa vaavanyisi va yena. Kuteloko va arile ku va hlamba, Pilato a pfuka. Kutani hosi Heroda a lerisa leswaku HOSI Xikwembu xi tekiwa xi ku eka vona: “Mi endleni swilo hinkwaswo leswi ndzi mi leriseke leswaku mi n’wi endla swona.”

2 Yosefa munghana wa Pilato ni wa Hosi a a yime kwalaho; kutani, hi ku tiva leswaku va lava ku n'wi vamba, a ya eka Pilato, a kombela ntsumbu wa Hosi leswaku wu lahliwa. Kutani Pilato a rhumela rito eka Heroda, a ya vutisa ntsumbu wa yena. Heroda a ku: “Makwerhu Pilato, hambiloko ku nga ri na munhu loyi a n'wi kombeleke, hi kunguhate ku n'wi lahla, ngopfu-ngopfu loko Savata yi ya emahlweni, hikuva ku tsariwile enawini leswaku dyambu ri nga peli eka loyi a dlayiweke.”

3 A n’wi nyiketa eka vanhu hi siku ra le mahlweni ka xinkwa lexi nga riki na comela, ku nga nkhuvo wa vona. Kutani va khoma HOSI Xikwembu, va n'wi susumeta loko va ri karhi va tsutsuma, va ku: “A hi koke N'wana wa Xikwembu, hi kumile matimba ehenhla ka yena.” Va n'wi ambexa nguvu ya xivunguvungu, va n'wi veka exitshan'wini xa vuavanyisi, va ku: “Avanyisa hi ku lulama, Wena hosi ya Israele.” Kutani un'wana wa vona a tisa harhi ya mitwa, a yi veka enhlokweni ya HOSI Xikwembu. Van'wana va yima va n'wi tshwutela ematihlweni, van'wana va n'wi ba marhama, van'wana va n'wi tlhava hi nhlanga; van'wana va n'wi ba, va ku: “A hi xiximeni N'wana wa Xikwembu hi ku xiximeka loku.”

4 Kutani va tisa vadyohi vambirhi, va belela Yehovha exikarhi ka vona. Kambe u miyerile, onge a nga ri na xitlhavi. Kuteloko va tlakusile xihambano, va tsala xithopo lexi nge: Loyi i hosi ya Israele.

Kuteloko va veke tinguvu ta yena emahlweni ka yena, va ti avanyisa exikarhi ka vona, va ti hoxela vuhlolotwana. Kutani un'wana wa vadyohi volavo a va rhuketela, a ku: “Hi xanisekile hi ndlela leyi hikwalaho ka vubihi lebyi hi byi endleke, kambe wanuna loyi, loyi a veke Muponisi wa vanhu, xana u mi endle swo biha hi yini xana? Va n'wi hlundzukela, va lerisa leswaku milenge ya yena yi nga tshoveki, leswaku a ta fa a xanisiwa.

5 A ku ri nhlikanhi, kutani munyama wu fika etikweni hinkwaro ra Yudiya, va karhateka ni ku karhateka, leswaku dyambu ri nga pela, loko a ha hanya, hikuva va tsariwile leswaku dyambu ri nga peli eka loyi a dlayiweke. Un'wana wa vona a ku: “N'wi nyike ku nwa gall hi vhiniga.” Kutani va hlanganisa, va n'wi nwa, va hetisisa hinkwaswo, va hetisisa swidyoho swa vona ehenhla ka nhloko ya vona. Kutani vo tala va famba-famba va khome timboni, va ehleketa leswaku i vusiku, kutani va 29

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

wela ehansi. Kutani HOSI Xikwembu xi huwelela xi ku: “Matimba ya mina, matimba ya mina, u ndzi tshikile.” Kuteloko a swi vurile a tlakusiwa. Hi nkarhi wolowo xisirhelelo xa tempele ya Yerusalema xi handzukile hi le xikarhi.

6 Kutani va humesa swipikiri emavokweni ya Yehovha, va n’wi veka emisaveni, kutani misava hinkwayo yi tsekatseka, kutani ku chava lokukulu ku pfuka. Kavaloko dyambu ri voninga, ri kumiwa hi awara ya vukaye, Vayuda va tsaka, va nyiketa ntsumbu wa yena eka Yosefa leswaku a wu lahla, hikuva a a vonile swilo leswinene leswi a swi endleke. Kutani a teka HOSI Xikwembu na yena, a n'wi peta hi lapi ra ntsembyana, a n'wi yisa esirheni ra yena, leri a ri vuriwa Ntanga wa Yosefa.

Tibuku Leti Rivariweke ta Edeni Hi siku ra vunharhu, Xikwembu xi byarile ntanga evuxeni bya misava, endzilakaneni wa misava evuxeni, ku tlula kwalaho, ku kongoma eku humeni ka dyambu, munhu a nga kumi nchumu handle ka mati, lama rhendzeleke misava hinkwayo, ni ku fika endzilakaneni wa tilo. 1 Buku ya Adamu na Evha 1:1 Tiyisa mbilu ya wena, u nga chavi. Munyama lowu a hi nxupulo. Kambe, Wena Adamu, ndzi endlile siku, ndzi veka dyambu eka rona leswaku ri voninga; leswaku wena ni vana va wena mi endla ntirho wa n'wina. 1 Buku ya Adamu na Evha 13:12 1 Buku ya Adamu na Evha 1 6 1 Endzhaku ka sweswo Adamu na Evha a va tshikanga ku yima ebakweni, va khongela ni ku rila, kukondza ku va ni mixo.

2 Loko va vona ku vonakala ku tlhelela eka vona, va tikhoma hi ku chava, va tiyisa timbilu ta vona.

3 Kutani Adamu a sungula ku huma ebakweni. Kutani loko a fika enon'wini wa rona, a yima a hundzuluxa xikandza xa yena evuxeni, kutani a vona dyambu ri huma hi miseve yo vangama, a twa ku hisa ka rona emirini wa yena, a ri chava, a ehleketa embilwini ya yena leswaku langavi leri ri humile ku ta n'wi karhata.

4 Hiloko a rila, a ba xifuva xa yena, a wela ehansi hi xikandza xa yena, a endla xikombelo xa yena, a ku: 5 We Hosi, u nga ndzi karhati, u nga ndzi dyi, hambi ku ri ku tekela vutomi bya mina emisaveni.

6 Hikuva a a ehleketa leswaku dyambu i Xikwembu.

7 Tanihi leswi loko a ha ri entangeni a twa rito ra Xikwembu ni mpfumawulo lowu Xi wu endleke entangeni, a xi chava, Adamu a nga si tshama a vona ku vonakala lokukulu ka dyambu, naswona ku hisa ka malangavi ka rona a ku khumbanga miri wa yena.

8 Hikokwalaho a chava dyambu loko miseve ya malangavi ya rona yi fika eka yena. A a ehleketa leswaku Xikwembu xi lava ku n’wi karhata hi swona masiku hinkwawo lawa xi n’wi vekeleke wona.

9 Hikuva Adamu na yena u te emiehleketweni ya yena, tani hi leswi Xikwembu xi nga hi karhataka hi munyama, waswivo, xi humese dyambu leri, xi hi karhata hi ku hisa loku pfurhaka.

10 Kambe loko a ri karhi a anakanya hi ndlela yoleyo embilwini ya yena, Rito ra Xikwembu ri ta eka yena ri ku: 11 Wena Adamu, pfuka u yima. Dyambu leri a hi Xikwembu; kambe ri tumbuluxiwile ku voninga ninhlikanhi, leswi ndzi nga vula na wena ebakweni ndzi ku, leswaku rixaka ri ta pfurha, naswona ku ta va ni ku vonakala ninhlikanhi.

12 Kambe hi mina Xikwembu lexi ku chaveleleke nivusiku.

13 Kutani Xikwembu xi tshike ku vulavula na Adamu.

30

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Kutani va kombela Xikwembu leswaku xi va tisela dyambu, xi va voningela, leswaku munyama wu nga vuyi ehenhla ka vona, naswona va nga ha vuyi ehansi ka xifunengeto lexi xa ribye. Naswona a va navela ku fa ematshan’weni yo vona munyama. Kutani Xikwembu xi languta Adamu na Evha ni le ka gome ra vona lerikulu, ni hinkwaswo leswi va swi endleke hi mbilu yo hiseka, hikwalaho ka maxangu hinkwawo lawa a va ri eka wona, ematshan’wini ya vuhlayiseki bya vona bya khale, ni hikwalaho ka maxangu hinkwawo lama va weleke etikweni leri va nga ri tiviki. Hikokwalaho Xikwembu a xi va hlundzukelanga; kumbe ku va lehisa mbilu; kambe A a lehisa mbilu ni ku tiyisela eka vona, tanihi le ka vana lava a va tumbuluxeke. Kutani Rito ra Xikwembu ri ta eka Adamu, ri ku eka yena: Adamu, loko ku ri dyambu, loko a ndzi ta ri teka ndzi ri tisela eka wena, masiku, tiawara, malembe na tinhweti hinkwaswo a swi ta va swa hava, naswona ntwanano lowu ndzi wu endleke na wena, a wu nga ta hetiseka. 1 Buku ya Adamu na Evha 26:6-9 Kutani Adamu na Evha va teka un’wana ni un’wana nkuwa va kongoma ebakweni; nkarhi a wu ri ekusuhi ni ku pela ka dyambu; kutani miehleketo ya vona yi va endla va navela ku dya mihandzu. 1 Buku ya Adamu na Evha 39:2 Loko dyambu ri huma a va ri eku khongeleni ka vona, kutani Adamu a ku eka Evha, endzhaku ka loko va hetile ku khongela: Wena Evha, tana, a hi yeni endzilakaneni wa ntanga lowu languteke edzongeni; ku ya endhawini leyi nambu wu khulukaka eka yona, wu avanyisiwa wu va tinhloko ta mune. Kwalaho hi ta khongela eka Xikwembu, hi kombela leswaku xi hi nyika ku nwa Mati ya Vutomi. 1 Buku ya Adamu na Evha 41:4-5 Kambe loko dyambu ri ri karhi ri pela ndzilo wa ha pfurha naswona a wu ri ekusuhi na Adamu na Evha ebakweni, lerova va nga koti ku etlela eka rona. Endzhaku ka loko dyambu ri pela, va humile eka rona. Leri a ku ri siku ra vu 47 endzhaku ka loko va humile entangeni. 1 Buku ya Adamu na Evha 47:4 Kutani loko rixa loko dyambu ri huma, va endla swikhongelo swa vona hi ku landza mukhuva wa vona; kutani a huma ebakweni. 1 Buku ya Adamu na Evha 52:12 Kutani Adamu na Evha va yima ebakweni va khongela vusiku byebyo hinkwabyo kukondza ri xa.

Kuteloko dyambu ri humile havumbirhi bya vona va huma ebakweni; tinhloko ta vona ti ri karhi ti tsekatseka hikwalaho ka gome lerikulu, naswona a va nga swi tivi leswaku va ya kwihi. 1 Buku ya Adamu na Evha 54:1 Kutani Adamu na Evha va andlala mavoko ya vona eka Xikwembu, va xi khongela ni ku xi kombela leswaku xi hlongola Sathana eka vona; leswaku a nga va endli madzolonga, naswona a nga va sindzisi ku landzula Xikwembu. Kutani Xikwembu xi rhumela eka vona xikan’we-kan’we ntsumi ya xona, leyi nga hlongola Sathana eka vona. Leswi swi humelerile kwalomu ka ku pela ka dyambu, hi siku ra makume ntlhanu nharhu endzhaku ka loko va humile entangeni. 1 Buku ya Adamu na Evha 58:1-2 Kutani, hilaha Xikwembu xi va leriseke hakona, va nghene ebakweni, kwalomu ka nkarhi lowu dyambu a ri pela ha wona. Kutani Adamu na Evha va yima va khongela hi nkarhi wa ku pela ka dyambu. 1 Buku ya Adamu na Evha 64:3 Rifu ra Adamu ri humelerile eku heleni ka malembe ya madzana nhungu na makume nharhu lama hanyaka emisaveni; hi siku ra vukhume-ntlhanu ra Barmude, endzhaku ka ku hlayiwa ka epact ya dyambu, hi awara ya vutsevu. 2 Buku ya Adamu na Evha 9:3 31

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Kambe loko vana va Yarede va twa marito lawa va chava, va yima va rilela tata wa vona; hikuva a va nga swi tivi leswi n’wi humeleleke. Kutani va n'wi rilela siku rero kukondza dyambu ri pela. 2 Buku ya Adamu na Evha 18:4-5 Kutani ku humelela eka mina vavanuna vambirhi, lavakulu ku tlula mpimo, lerova ndzi nga si tshama ndzi vona lava fanaka emisaveni; swikandza swa vona a swi vangama ku fana ni dyambu, mahlo ya vona na wona a ma fana ni rivoni leri pfurhaka, naswona emilon’wini ya vona a ku huma ndzilo wu ri ni swiambalo ni ku yimbelela ka mixaka yo hambana-hambana hi ku languteka ka xivunguvungu, timpapa ta vona a ti vangama ku tlula nsuku, mavoko ya vona a ma basa ku tlula gamboko. Swihundla swa Enoko 1:6 Swihundla swa Enoko 11 1 Vavanuna volavo va ndzi tekile, va ndzi yisa etilweni ra vumune, va ndzi komba ku famba hinkwako loku landzelelanaka, ni miseve hinkwayo ya ku vonakala ka dyambu ni n’weti.

2 Kutani ndzi pima ku famba ka tona, ndzi pimanisa ku vonakala ka tona, kutani ndzi vona leswaku ku vonakala ka dyambu ku tlula ka n’weti.

3 Xirhendzevutana xa yona ni mavhilwa lawa yi fambaka ha wona minkarhi hinkwayo, ku fana ni mheho leyi hundzaka hi rivilo leri hlamarisaka swinene, naswona vusiku ni nhlikanhi a yi na ku wisa.

4 Ku hundza ka yona ni ku vuya ka yona ku fambisana ni tinyeleti ta mune letikulu, naswona nyeleti yin’wana ni yin’wana yi ni tinyeleti ta gidi ehansi ka yona, evokweni ra xinene ra vhilwa ra dyambu, ni hi mune evokweni ra ximatsi, yin’wana ni yin’wana yi ni tinyeleti ta gidi, hinkwato ta 8 000 ehansi ka yona, ti huma ni dyambu nkarhi hinkwawo.

5 Nhlikanhi tintsumi ta khume-ntlhanu wa timiridi ti ta eka wona, ni vusiku ti 1 000.

6 Tintsumi leti nga ni timpapa ta tsevu ti huma ni tintsumi emahlweni ka vhilwa ra dyambu ti nghena emalangavini lama pfurhaka ndzilo, tintsumi ta dzana ti pfurhetela dyambu ti ri hisa.

Swihundla swa Enoko 12 1 Kutani ndzi languta kutani ndzi vona swilo swin’wana leswi hahaka swa dyambu, leswi mavito ya swona ku nga Phoenixes na Chalkydri, leswi hlamarisaka ni leswi hlamarisaka, leswi nga ni milenge ni misisi ya xivumbeko xa nghala, ni nhloko ya ngwenya, ku languteka ka swona ku ni muhlovo wa xivunguvungu, ku fana ni n’weti; vukulu bya tona i mimpimo ya madzana ya nhungu, timpapa ta tona ti fana ni ta tintsumi, yin’wana ni yin’wana yi ni khume-mbirhi, naswona ti yingisa ni ku fambisana ni dyambu, ti rhwala ku hisa ni mberha, hilaha swi lerisiweke hakona hi Xikwembu.

2 Xisweswo dyambu ri rhendzeleka ri famba, ri huma ehansi ka tilo, ndlela ya rona yi famba ehansi ka misava hi ku vonakala ka miseve ya rona yi nga heli.

Swihundla swa Enoko 13 1 Vavanuna volavo va ndzi rhwale va ndzi yisa evuxeni, va ndzi veka etinyangweni ta dyambu, laha dyambu ri humaka kona hi ku landza milawu ya tinguva ni ku rhendzeleka ka tin’hweti ta lembe hinkwaro, ni nhlayo ya tiawara vusiku ni nhlikanhi.

2 Kutani ndzi vona tinyangwa ta tsevu ti pfulekile, nyangwa wun’wana ni wun’wana wu ri ni switediyamu swa makume-nhungu-n’we ni kotara ya xitediyamu xin’we, kutani ndzi swi pimile hakunene, kutani ndzi twisisa vukulu bya swona ku va swi tele ngopfu, leswi dyambu ri humaka ha swona, ri ya evupela-dyambu, naswona ri endliwe ri ringana, ri huma eka tin’hweti hinkwato, naswona ri tlhelela endzhaku nakambe ku suka eka tinyangwa ta tsevu hi ku ya hi ku landzelelana ka tinguva; xisweswo nkarhi wa lembe hinkwaro wu hela endzhaku ka ku vuya ka tinguva ta mune, .

32

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Swihundla swa Enoko 14 1 Nakambe vavanuna volavo va ndzi kongomise eswiphen’wini swa le vupela-dyambu, va ndzi komba tinyangwa ta tsevu letikulu leti pfulekeke leti ringanaka ni tinyangwa ta le Vuxeni, leti langutaneke ni laha dyambu ri pela kona, hi ku ya hi nhlayo ya masiku ya madzana manharhu na makume-nhungu-ntlhanu na kotara.

2 Xisweswo nakambe xi rhelela etinyangweni ta le vupela-dyambu, xi koka ku vonakala ka xona, ku vangama ka xona lokukulu, ehansi ka misava; hikuva leswi harhi ya ku vangama ka yona yi nga etilweni na Hosi, yi rindziwa [hi tintsumi ta madzana ya mune, loko dyambu ri ri karhi ri rhendzeleka hi mavhilwa ehansi ka misava, ri yima tiawara ta nkombo letikulu nivusiku, ri heta hafu ya ndlela ya rona ehansi ka misava, loko ri fika eku tshineleni ka le vuxeni hi awara ya vutsevu ya vusiku, ri tisa mavoni ya rona, ni harhi ya ku vangama, kutani dyambu ri pfurha ku tlula ndzilo.

Swihundla swa Enoko 15 1 Kutani swiaki swa dyambu, leswi vuriwaka Phoenixes na Chalkydri swi pfurha hi risimu, hikwalaho xinyenyana xin’wana ni xin’wana xi rhurhumela hi timpapa ta xona, xi tsaka hi munyiki wa ku vonakala, naswona swi pfurha risimu hi ku lerisa ka Hosi.

2 Munyiki wa ku vonakala u ta ku ta nyika misava hinkwayo ku vonakala, kutani murindzi wa nimixo u teka xivumbeko, ku nga miseve ya dyambu, kutani dyambu ra misava ri tima, kutani ri amukela ku vonakala ka rona ku voninga vuandlalo hinkwabyo bya misava, kutani va ndzi kombe xibalo lexi xa ku famba ka dyambu.

3 Tinyangwa leti ri nghenaka eka tona, hi tona tinyangwa letikulu ta ku hlayela tiawara ta lembe; hikwalaho ka xivangelo lexi dyambu i xivumbiwa lexikulu, lexi xirhendzevutani xa xona xi tekaka malembe ya makume mbirhi nhungu, naswona xi sungula nakambe ku sukela eku sunguleni.

Swihundla swa Enoko 16 1 Vavanuna volavo va ndzi kombe ndlela yin’wana, ya n’weti, tinyangwa letikulu ta khume-mbirhi, leti funengetiweke ku suka evupela-dyambu ku ya evuxeni, leti n’weti wu nghenaka ni ku huma ha tona eminkarhini leyi tolovelekeke.

2 Yi nghena hi nyangwa yo sungula ku ya etindhawini ta le vupela-dyambu bya dyambu, hi tinyangwa to sungula hi masiku ya makume nharhu n’we hi ku kongoma, hi tinyangwa ta vumbirhi hi masiku ya makume nharhu n’we hi ku kongoma, hi ya vunharhu hi masiku ya makume nharhu hi ku kongoma, hi ya vumune hi masiku ya makume nharhu hi ku kongoma, hi ya vuntlhanu hi masiku ya makume nharhu n’we hi ku kongoma, hi ya vutsevu hi masiku ya makume nharhu n’we hi ku kongoma, hi ya vunkombo hi masiku ya makume nharhu n’we hi ku kongoma hi ku kongoma, hi ra vutsevu hi masiku ya makume nharhu n’we hi ku hetiseka, hi ra vunhungu hi masiku ya makume nharhu n’we hi ku kongoma, hi ra vukhume hi masiku ya makume nharhu hi ku hetiseka, hi ra vukhume-n’we hi masiku ya makume nharhu n’we hi ku kongoma, hi ra vukhume mbirhi hi masiku ya makume mbirhi nhungu hi ku kongoma.

3 Naswona yi hundza hi tinyangwa ta le vupela-dyambu hi ku landzelelana ni nhlayo ya le vuxeni, naswona yi hetisisa masiku ya madzana manharhu na makume-nhungu-ntlhanu na kotara ya lembe ra dyambu, kasi lembe ra n’weti ri ni madzana manharhu na makume ntlhanu na mune, naswona ku laveka masiku ya khume-mbirhi ya xirhendzevutana xa dyambu, ku nga swiphepherhele swa n’weti swa lembe hinkwaro.

4 Xisweswo, na swona, xirhendzevutana lexikulu xi na madzana ya ntlhanu na makume nharhu mbirhi wa malembe.

5 Kotara ya siku yi tshikiwa ku ringana malembe manharhu, ya vumune yi yi hetisisa hi ku kongoma.

6 Hikokwalaho ti tekiwa ehandle ka tilo ku ringana malembe manharhu naswona a ti engeteriwi eka nhlayo ya masiku, hikuva ti cinca nkarhi wa malembe wu va tin’hweti timbirhi letintshwa loko ti ya eku hetiweni, ti va tin’wana timbirhi ku ya eku hungutekeni.

33

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

7 Loko tinyangwa ta le vupela-dyambu ti herile, yi tlhelela yi ya evuxeni eka mavoni, yi famba hi ndlela yoleyo vusiku ni nhlikanhi yi rhendzeleka ni swirhendzevutana swa le tilweni, yi ri ehansi ku tlula swirhendzevutana hinkwaswo, yi hatlisa ku tlula mimoya ya le tilweni, ni mimoya ni swiaki ni tintsumi leti hahaka; ntsumi yin’wana ni yin’wana yi ni timpapa ta tsevu.

8 Yi ni ndlela leyi phindhiweke ka nkombo eka malembe ya khume-nhungu.

Kutani ku suka kwalaho vavanuna volavo va ndzi tekile va ndzi rhwala va ndzi yisa ehenhla etilweni ra vutsevu, kutani kwalaho ndzi vona mintlawa ya nkombo ya tintsumi, yo vangama swinene ni ku vangama swinene, naswona swikandza swa vona swi vangama ku tlula ku vangama ka dyambu, ku vangama, naswona a ku na ku hambana eswikandza swa vona, kumbe mahanyelo, kumbe ndlela ya ku ambala; naswona lava va endla swileriso, naswona va dyondza ku famba ka tinyeleti, ni ku cinca ka n’weti, kumbe ku rhendzeleka ka dyambu, ni hulumendhe leyinene ya misava. Swihundla swa Enoko 19:1 Mikayele a endla tano, hilaha HOSI Xikwembu xi n'wi byeleke hakona. U ndzi totile, a ndzi ambexa, kutani ku vonakala ka mafurha wolawo ku tlula ku vonakala lokukulu, ni mafurha ya yena ya fana ni mberha yo tsokombela, ni nun'hwelo wa wona wo olova, ku vangama ku fana ni miseve ya dyambu, kutani ndzi tilanguta, kutani ndzi fana ni un'wana wa lava vangamaka va yena. Swihundla swa Enoko 22:9 Nakona a a ndzi byela mintirho hinkwayo ya tilo, misava ni lwandle, ni swiaki hinkwaswo, ku hundza ka swona ni ku famba ka swona, ni ku dzindza ka tilo, dyambu ni n’weti, ku famba ni ku cinca ka tinyeleti, tinguva, malembe, masiku, ni tiawara, ku huma ka moya, tinhlayo ta tintsumi, ni ku vumbiwa ka tinsimu ta tona, ni swilo hinkwaswo swa vanhu, ririmi ra risimu rin’wana ni rin’wana ra munhu ni vutomi, swileriso, swiletelo, ni vuyimbeleri bya rito ro nandziha, ni swilo hinkwaswo leswi swi fanelaka ku swi dyondza. Swihundla swa Enoko 23:1 Hikuva swilo hinkwaswo swi nga si vonaka, ndzi ri ndzexe a ndzi famba-famba eka swilo leswi nga vonakiki, ku fana ni dyambu ku suka evuxeni ku ya evupela-dyambu, ni ku suka evupela-dyambu ku ya evuxeni. Kambe hambi ku ri dyambu ri na ku rhula hi roxe, kasi mina a ndzi kumanga ku rhula, hikuva a ndzi tumbuluxa swilo hinkwaswo, naswona ndzi ehlekete hi ku veka masungulo, ni ku tumbuluxa ntumbuluko lowu vonakaka. Swihundla swa Enoko 24:4-5 Nakona eka mavuthu hinkwawo ya le tilweni ndzi fanise xifaniso na xivumbeko xa ndzilo, naswona tihlo ra mina ri langute ribye ro tiya swinene, leri tiyeke, naswona ku suka eka ku vonakala ka tihlo ra mina rihati ri amukele ntumbuluko wa rona wo hlamarisa, lowu nga ndzilo ematini ni mati endzilweni, naswona rin’wana a ri timi rin’wana, naswona rin’wana a ri omisi lerin’wana, hikwalaho rihati ri voninga ku tlula dyambu, ri olovile ku tlula mati naswona ri tiyile ku tlula ribye ro tiya.

Swihundla swa Enoko 29:1 Naswona ehenhla ka le hansi ndzi veke dyambu leswaku ri voninga siku, ni n’weti ni tinyeleti leswaku swi voninga vusiku. Dyambu leswaku ri fanele ku famba hi ku ya hi xiharhi xin’wana ni xin’wana (swikombiso swa zodiac), khume-mbirhi, naswona ndzi veke ku landzelelana ka tin’hweti ni mavito ya tona ni vutomi bya tona, ku dzindza ka tona, ni swikombiso swa tona swa awara, ndlela leyi ti faneleke ti humelela ha yona. Swihundla swa Enoko 30:5-6 Hi siku ra vutsevu ndzi lerisile vutlhari bya mina ku tumbuluxa munhu ku suka eka swilo swa nkombo leswi nga cinca-cinciki: xin'we, nyama ya yena yi huma emisaveni; swimbirhi, ngati ya yena leyi humaka eka mberha; vanharhu, mahlo ya yena ma huma edyambyini; mune, marhambu ya 34

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

yena ma huma eribyeni; ntlhanu, vutlhari bya yena lebyi humaka eka rivilo ra tintsumi ni leri humaka epapeni; tsevu, misiha ya yena ni misisi ya yena swi huma ebyanyini bya misava; nkombo, moya-xiviri wa yena wu huma eka ku hefemula ka mina ni le ka moya. Swihundla swa Enoko 30:10 Kutani HOSI Xikwembu xi vitana yin'wana ya tintsumi letikulu, yo chavisa no chavisa, yi n'wi veka ekusuhi na mina, hi xivumbeko xo basa ku fana na gamboko, ni mavoko ya yena ku fana na ayisi, ya ri na xivumbeko xa xirhami lexikulu, kutani yi titimela xikandza xa mina, hikuva a ndzi nga swi koti ku tiyisela ku chava ka Hosi, tani hi leswi swi nga kotekiki ku tiyisela ndzilo wa xitofu ni ku hisa ka dyambu, ni xirhami xa moya. Kutani HOSI Xikwembu xi ku eka mina: Enoko, loko xikandza xa wena xi nga titimeli laha, a ku na munhu loyi a nga ta kota ku vona xikandza xa wena. Swihundla swa Enoko 37:1-2 U languta sweswi ematihlweni ya mina, mahlo ya wanuna lamakulu lama nga ni nhlamuselo eka wena, kambe ndzi vone mahlo ya Hosi, ma vangama ku fana ni miseve ya dyambu ni ku tata mahlo ya munhu hi ku chava. Swihundla swa Enoko 39:4 Nakona ndzi pimile xirhendzevutani xa dyambu, kutani ndzi pima miseve ya rona, ndzi hlayela tiawara, ndzi tsale ehansi na swona hinkwaswo leswi fambaka ehenhla ka misava Ndzi tsarile swilo leswi dyiwaka, ni mbewu hinkwayo leyi byariweke ni leyi nga byariwangiki, leyi misava yi yi humesaka ni swimilana hinkwaswo, ni byanyi byin’wana ni byin’wana ni xiluva xin’wana ni xin’wana, ni ku nun’hwela ka swona ko nandziha, ni mavito ya swona, ni tindhawu to tshama eka tona ta mapapa, ni ya tona xivumbeko, ni timpapa ta tona, ni ndlela leyi ti rhwalelaka mpfula ni mathonsi ya mpfula ha yona. Swihundla swa Enoko 40:5 Leswaku dyambu ri famba hi swirhendzevutana swa nkombo swa le tilweni, leswi nga, ku vekiwa ka swiluvelo swa dzana na makume-nhungu-mbirhi, leswaku ri pela hi siku ro koma, na nakambe dzana na makume-nhungu-mbirhi, leswaku ri pela hi siku lerikulu, naswona u na swiluvelo swimbirhi leswi a wisa eka swona, swi rhendzeleka hala na hala ehenhla ka swiluvelo swa tin’hweti, ku sukela hi siku ra vukhume-nkombo ra n’hweti Tsivan ri ya ehansi ku ya fika hi n'hweti ya Chexvan, ku sukela hi siku ra vukhume-nkombo ra Cheshvan yi tlhandluka. Nakona xisweswo yi tshinela ekusuhi na misava, kutani misava yiva kona naswona yi endla leswaku yi mila mihandzu ya yona, naswona loko yi famba, kutani misava yiva na gome, naswona mirhi na mihandzu hinkwayo aswi na florescence.

Swihundla swa Enoko 48:1-2 Ku katekile lavo lulama lava nga ta balekela ku avanyisa lokukulu, hikuva va ta voninga ku tlula dyambu ka nkombo, hikuva emisaveni leyi xiphemu xa vunkombo xi susiwile eka hinkwaswo, ku vonakala, munyama, swakudya, ku tiphina, gome, paradeyisi, ku xanisiwa, ndzilo, xirhami, ni swin’wana; a veka hinkwaswo ehansi hi ku tsala, leswaku mi ta hlaya ni ku twisisa. Swihundla swa Enoko 66:8 Nyama ya lava tsakisaka vanhu a yi handzuriwe hi swiharhi swa nhova, Marhambu ya lava nga riki na nawu a ma etlela ma nga xiximiwi emahlweni ka dyambu. Tipisalema ta Solomoni 4 Kutani HOSI Xikwembu a xi fana ni dyambu leri voningaka ehenhla ka tiko; U ndzi voningerile mahlo, xikandza xa mina xi amukela mberha; kutani tintiho ta mina ti tiphina hi nun’hwelo wo tsakisa wa Hosi; Nakona U ndzi rhwale a ndzi yisa eParadeyisini ya Yena; ku ni ku tala ka ku tsakisa ka Hosi; Kutani ndzi gandzela HOSI Xikwembu hikwalaho ka ku vangama ka xona; kutani ndzi ku: “Oho Hosi, va katekile lava byariweke etikweni ra wena! ni lava nga ni ndhawu eParadeyisini ya

35

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

wena; Naswona ti mila hi mihandzu ya mirhi. Naswona va hundzukile va suka emunyameni va ya eku vonakaleni. Odes ya Solomoni 11:12-16 Tanihi leswi dyambu ri nga ntsako eka lava lavaka ku pfuka ka rona, ku tsaka ka mina Hosi, i ntsako wa mina; Hikuva I Dyambu ra mina naswona miseve ya Yena yi ndzi tlakusile; naswona ku vonakala ka Yena ku susile munyama hinkwawo emahlweni ka mina. Odes ya Solomoni 15:1-2 Kamara ra xuma ra ku vonakala i dyambu, naswona vuhlayiselo bya munyama i vusiku: Naswona U endle dyambu ra siku leswaku ri ta vangama, kambe vusiku byi tisa munyama ehenhla ka vuandlalo bya tiko; Naswona ku cincana ka vona un’wana ni un’wana ku vulavula ku saseka ka Xikwembu: Naswona a ku na nchumu lowu nga riki na Hosi; hikuva A a ri kona emahlweni ka ku va nchumu wihi na wihi: Naswona misava yi endliwile hi rito ra Yena, ni hi ku ehleketa ka mbilu ya Yena. Ku vangama ni ku xiximeka eka vito ra Yena. Aleluya. Odes ya Solomoni 16:15-19 Kutani Abiqâm a ku eka yena: “Oho hosi yanga! u fana ni dyambu, ni malandza ya wena ma fana ni timhandzi ta rona. Faro a ku eka yena: “Famba laha u tshamaka kona, u ta laha mundzuku.” Kutani ra vumbirhi u ndzi fanisa ni dyambu, ni vakulukumba va mina ni ku vonakala ka dyambu. Xitori xa Ahikar 5:38,45 Kutani Haiqâr a ku eka yena: Hosi ya mina i Xikwembu xa matilo, naswona vakulukumba va yona i rihati ni ku dzindza ka tilo, naswona loko a swi lava mimoya yi hunga naswona mpfula yi na. Kutani u lerisa ku dzindza ka tilo, kutani ku voninga ni mpfula, kutani a khoma dyambu, a ri nyiki ku vonakala ka rona, ni n’weti ni tinyeleti, naswona a swi rhendzeleki. Xitori xa Ahikar 5:50-51 Kutani Haiqâr a ya endzhaku ka yindlu, a bora mimbhovo eribuweni leri nga ni swiganga ra lwandle, kutani a teka voko ra sava hi voko ra yena, sava ra lwandle, naswona loko dyambu ri huma, ri nghena ekheleni, a hangalasa sava edyambyini ku kondza ri va onge ri lukiwile ku fana ni tintambhu.

Xitori xa Ahikar 6:29 Sweswi, tivani leswaku HOSI Xikwembu xi ta avanyisa vana va vanhu. Hikuva loko maribye ma handzuka, ni dyambu ri timiwa, ni mati ma omile, ni ndzilo wu chava, ni ntumbuluko hinkwawo wu karhatekile, ni mimoya leyi nga vonakiki yi n’oka, ni Hayidesi yi teka leswi phangiweke hi ku endzeriwa hi Loyi a nge Henhla-henhla, vanhu va ta va va nga pfumeli, va phikelela eka ku homboloka ka vona. Hikwalaho ka sweswo va ta avanyisiwa hi ku xupuriwa. Hikokwalaho La nge Henhla-henhla u yingise xikhongelo xa wena, ku ku hambanisa ni ku homboloka, ni leswaku u va n’wana wa mufana, nandza, ni mutirheli wa vukona bya Yena eka Yena. U ta voninga ku vonakala ka vutivi eka Yakobo, u ta va kukotisa dyambu eka mbewu hinkwayo ya Israele. Testamente ya Levhi 2:1-5 Kutani Kohati a velekiwa hi lembe ra vu 35 ra vutomi bya mina, loko dyambu ri ri kusuhi ni ku huma. 3:51 Kutani HOSI Xikwembu xi ta pfuxa muprista lontshwa. Kutani marito hinkwawo ya HOSI Xikwembu ma ta hlavuteriwa yena; u ta endla vuavanyisi byo lulama emisaveni ku ringana masiku yo tala. Nyeleti ya yena yi ta pfuka etilweni ku fana ni ya hosi. U voningela ku vonakala ka vutivi kukota dyambu siku, kutani u ta kurisiwa emisaveni. U ta voninga kukota dyambu emisaveni, a susa munyama hinkwawo ehansi ka tilo, kutani ku ta va ni ku rhula emisaveni hinkwayo. Testamente ya Levhi 5:13-17

36

Heliophysics ya Bibele - Dyambu ra Matimba

We HOSI, valala va wena hinkwavo a va lovile, kambe lava n'wi rhandzaka a va fana ni dyambu loko ri huma hi matimba ya rona. Vaavanyisi 5:31 Hikuva Yehovha Xikwembu i dyambu ni xitlhangu: Yehovha u ta nyika tintswalo ni ku vangama, a nga ka a nga va sivelanga nchumu lowunene eka lava fambaka hi ku lulama. Pisalema 84:11

Endzhaku ka swilo leswi nyeleti yi ta humelela eka n'wina eka Yakobe hi ku rhula, Kutani munhu u ta pfuka eka mbewu ya mina, ku fana ni dyambu ra ku lulama, A famba ni vana va vanhu hi ku olova ni hi ku lulama; Naswona ku hava xidyoho lexi nga ta kumeka eka yena. Testamente ya Yuda 4:2023 Kutani HOSI Xikwembu xi katekisa Levhi, ni Ntsumi ya Vukona, mina; matimba ya ku vangama, Simiyoni; tilo, Rhuveni; misava, Isakara; lwandle, i Zebuloni; tintshava, Yosefa; tabernakela, Benjamini; vavoni lava voningaka, Dan; Edeni, Neftali; dyambu, Gadi; n’weti, ku nga Axere.

Testamente ya Yuda 4:29 Dyambu ni n’weti ni tinyeleti, a swi cinci ku hleleka ka swona; kutani na n'wina mi nga hundzuli nawu wa Xikwembu hi ku pfumala ku hleleka ka swiendlo swa n'wina. Testamente ya Neftali 1:24 Hikuva hi lembe ra vu 40 ra vutomi bya mina, ndzi vone xivono eNtshaveni ya Mitlhwari, evuxeni bya Yerusalema, leswaku dyambu ni n'weti swi yimile. Kutani waswivo Isaka, tata wa tatana, a ku eka hina; Tsutsumani mi va khoma, un'wana ni un'wana hi ku ya hi matimba ya yena; dyambu ni n'weti swi ta va swa loyi a swi khomaka. Hinkwerhu ka hina hi tsutsuma swin'we, Levhi a khoma dyambu, Yuda a tlula van'wana, a khoma n'weti, kutani havumbirhi bya vona va tlakukile na vona.

Kuteloko Levhi a fana ni dyambu, waswivo, jaha rin'wana ri n'wi nyika marhavi ya 12 ya ncindzu; Yuda a ri vangama kukota n'weti, ehansi ka milenge ya vona a ku ri ni miseve ya 12. Kutani lavambirhi, Levhi na Yuda, va tsutsuma va va khoma. Testamente ya Neftali 2:1-5 Kutani n'wina vana va mina, mi balekela ku endla leswo biha, ni mavondzo, ni ku vengiwa ka vamakwerhu, mi namarhela vunene ni rirhandzu. Loyi a nga ni mianakanyo leyi tengeke erirhandzwini, a nga languteli wansati hi xikongomelo xa vumbhisa; hikuva a nga na thyaka embilwini ya yena, hikuva Moya wa Xikwembu wu tshama ehenhla ka yena. Hikuva tani hi leswi dyambu ri nga nyamisiwiki hi ku voninga ka vulongo ni ndzhope, kambe ri omisa havumbirhi bya rona, ri hlongola nun'hwelo wo biha; hi ndlela yoleyo ni mianakanyo leyi tengeke, hambileswi yi rhendzeriweke hi swilo leswi thyakeke swa misava, ematshan’weni ya sweswo ya va basisa naswona a yi nyamisiwi hi yoxe. Testamente ya Benjamini 2:1-3

37