Skip to main content

Tsonga - The Book of Jubilees or Lesser Genesis

Page 1


1Kutanihilemberosungularakurhurhakavanava IsrayeleeEgipta,hin’hwetiyavunharhu,hisikura vukhume-tsevuran’hweti,[2450AnnoMundi]Xikwembu xivulavulenaMuxe,xiku:‘TlhandlukelaekaMina eNtshaveni,ndzitakunyikaswiphepherheleswimbirhi swamaribyeyanawuniyaxileriso,lexindzixitsaleke, leswakuuvadyondzisa’

2KutaniMuxeatlhandlukelaentshaveniyaXikwembu,ku vangamakaYehovhakutshamaeNtshaveniyaSinayi, papariyifunengetamasikuyatsevu

3HisikuravunkomboavitanaMuxeexikarhikapapa,ku vonakalakakuvangamakaYehovhaakufananindzilo lowupfurhakaehenhlakantshava

4KutaniMuxeatshamaeNtshavenimasikuya40ni vusikubya40,kutaniXikwembuxin’widyondzisa matimuyalemahlweniniyalendzhakuyakuavanyisa masikuhinkwawoyaNawuniyavumbhoni.

5KutaniUte:‘Nyikelambiluyawenaekaritorin’wanani rin’wanalerindzingatakubyelaronaentshavenileyi, kutaniuritsalaebukwinileswakuswitukulwanaswavona swivonandlelaleyindzingavatshikangikihayona hikwalahokavubihihinkwabyolebyivabyiendlekehiku tlulantwananolowundziwusimekekeexikarhikaMina nawenaekaswitukulwanaswavonanamuntlha eNtshaveniyaSinayi

6Nakonaxisweswoswitaendlekalokoswiloleswi hinkwaswoswivawela,leswakuvatalemukaleswaku ndzilulamilekutlulavonaekakuavanyisakavona hinkwakonilekaswiendloswavonahinkwaswo,kutani vatalemukaleswakundzivenavonahakunene +7Utsalemaritolawahinkwawolawandzimabyelaka wena,wenanamuntlha,hikuvandzakutivakuxandzuka kavonaninhamuyavonayononon’hwa,ndzingasiva tisaetikwenilerindzihlambanyekeharonaekavatatawa vona,AbrahamanaIsakanaYakobe,ndziku:‘Ndzita nyikambewuyawenatikolerikhulukakamasinivulombe 8Vatadyavaxurha,vatahundzukelaekaswikwembu swamatikomambe,eka(swikwembu)leswingaswikotiki kuvakutsulaekanhlomulowavona;Hikuvavatarivala swilerisoswaMinahinkwaswo,(hambi)hinkwaswoleswi ndzivalerisakaswona,kutanivatafambaendzhakuka Vamatiko,nikulandzathyakaravona,nilendzhakuka tinganatavona,vatirhelaswikwembuswavona,naswona leswiswitavatiyisekisakuvanandzuninhlomuloniku xanisekanintlhamu

9Votalavatalovanaswonavatatekiwaevuhlongeni,va tawelaemavokweniyanala,hikuvavatshikemilawuya MinaniswilerisoswaMina,niminkhuvoyantwananowa Mina,niTisavatataMina,nindhawuyaMinayo kwetsimaleyindzitikwetsimiselekeyonaexikarhikavona, nitabernakelayaMinanindhawuyaMinayokwetsima, leyindzitikwetsimiselekeyonaexikarhikatiko,leyindzi ngatayivekavitoraminaehenhlakayona,nileswakuyi tshama(kona)

10Vatatiendlelatindhawuletitlakukekeniswihlahlani swifanisoleswivatliweke,vatagandzela,un’wanani un’wanawayena(xifanisolexivatliweke),leswakuva lahleka,vatagandzelavanavavonaekamademona,ni mintirhohinkwayoleyihoxekeyatimbilutavona

11Ndzitarhumelatimbhoniekavona,leswakundziva nyikelavumbhoni,kambeavangeyingisi,vatadlayani timbhoni,vaxanisalavalavakanawu,vaherisanikucinca hinkwaswoleswakuvaendlaswobihaemahlwenikaMina. 12Ndzitavatumbetaxikandzaxamina,ndzivanyiketa emavokweniyaVamatikoleswakuvavaevukhumbini,ni kuvaxifuwo,nikuvadya,ndzivasusaexikarhikatiko, ndzivahangalasaexikarhikaVamatiko.

13VatarivalanawuwaMinahinkwawoniswilerisoswa Minahinkwaswonikuavanyisakaminahinkwako,vata hambukamalunghananitin’wetiletintshwa,nitisavata,ni minkhuvo,niminkhuvoyatijubilinimilawuyamina 14KutaniendzhakukaleswivatahundzukelaekaMinaku sukaexikarhikaVamatikohitimbilutavonahinkwatoni himoyawavonahinkwawonihimatimbayavona hinkwawo,kutanindzitavahlengeletaexikarhika Vamatikohinkwavo,naswonavatandzilava,leswaku ndzitakumekaekavona,lokovandzilavahitimbiluta vonahinkwatonihimoya-xiviriwavonahinkwawo.

15Ndzitavapaluxelakurhulalokukuluhikululama,ndzi vasusaximilaxakululama,himbiluyaMinahinkwayoni himoya-xiviriwaMinahinkwawo,vatavankatekoku ngarindzhukano,naswonavatavanhlokokungarincila 16NdzitaakavukwetsimelobyaMinaexikarhikavona, ndzitatshamanavona,ndzitavaXikwembuxavona naswonavatavavanhuvaMinaentiyisweninikululama 17Andzingevatshikikumbekuvatshikisa;hikuvahi minaHOSIXikwembuxavona.'

18KutaniMuxeakhinsamahixikandzaakhongelaaku: ‘OhoYehovhaXikwembuxanga,ungatshikivanhuva WenanindzhakayaWena,leswakuvafamba-fambahiku hombolokakatimbilutavona,naswonavangavanyiketi emavokweniyavalalavavona,kungaVamatiko,leswaku vangavafumanikuvaendlavakudyohela.

19Tintswalotawena,Hosi,atitlakusiweehenhlaka vanhuvaWena,utumbuluxaekavonamoyawolulama, naswonamoyawaBeliarwungavafumikuvahehla emahlwenikaWena,nikuvaphasaetindlelenihinkwatota kululama,leswakuvatalovaemahlwenikaxikandzaxa Wena.

20KambeivanhuvaWenanindzhakayaWena,leyiuyi nyikekehimatimbayawenalamakuluemavokweniya Vaegipta:vatumbuluxembiluleyitengekenimoyalowo kwetsima,naswonavangaphasiwieswidyohweniswa vonakusukelasweswikufikelahilahakungaheriki’ 21KutaniYehovhaakuekaMuxe:‘Ndzakutivaku kanetanakavonanimianakanyoyavonanikunonon’hwa kavona,naswonaavangeyingisikukondzavavula xidyohoxavonanixidyohoxavatatawavona 22KutaniendzhakukaleswivatahundzukelaekaMinahi kululamahinkwakonihitimbiluhinkwato(vona)nihi moya-xivirihinkwawo(vona),kutanindzitayimbisa xikhumbaxatimbilutavonanixikhumbaxambiluya mbewuyavona,kutanindzitatumbuluxaekavonamoya lowokwetsima,naswonandzitavabasisaleswakuvanga ndzifularhelikusukelasikurerokuyafikahilahakunga heriki.

23Mimoya-xiviriyavonayitanamarhelaMinanileka swilerisoswaMinahinkwaswo,kutanivatahetisisa swilerisoswamina,kutanindzitavaTatawavona naswonavatavavanavaMina

24KutanihinkwavovatavuriwavanavaXikwembulexi hanyaka,naswonantsumiyin’wananiyin’wananimoya wun’wananiwun’wanaswitaswitiva,ina,vatativa leswakulavaivanavaMina,nileswakundziTatawavona ekululameninikululama,nileswakundzavarhandza.

25Utitsalelemaritolawahinkwawolawandzikubyelaka wonaentshavenileyi,yosungulaniyohetelela,lamanga taendlekahikuavanahinkwakokamasikuenawininile kavumbhoninihimavhikinilekatijubilikuyafikahilaha kungaheriki,kukondzandzirhelelandzitshamanavona hilahakungaheriki’

26KutaniAkuekantsumiyavukona:TsalaMuxeku sukelaekusungulenikantumbulukokukondzandhawuya Minayokwetsimayiakiwaexikarhikavonahilahakunga heriki

+27Yehovhautahumelelaematihlweniyahinkwavo, hinkwavovataswitivaleswakuhiminaXikwembuxa IsrayeleniTatawavanahinkwavovaYakobe,+niHosi yaleNtshaveniyaSiyonihilahakungaheriki.Siyonina Yerusalemaswitakwetsima’

28Kutanintsumiyavukonaleyifambekeemahlwenika mixaxayaIsrayeleyitekamatafulayakuavanaka malembe-kusukelaenkarhiniwakutumbuluxiwa-ya nawuniyavumbhonibyamavhikiyatijubili,hikuyahi malembeyamunhuhixiyexe,hikuyahinhlayohinkwayo yatijubile[hikuyahimalembeyamunhuhixiyexe],ku sukelaesikwinirantumbuluko[lowuntshwa]lowumatilo nimisavaswingatapfuxetiwanintumbulukowavona hinkwawohikuyahimatimbayamatilo,nihikuyahi ntumbulukohinkwawowamisava,kukondzakuendliwa vukwetsimelobyaHosieYerusalemaeNtshaveniyaSiyoni, nikuvoningahinkwakokupfuxetiwakuhorisanikurhula nikukatekisahinkwavolavahlawuriwekevaIsraele,ni leswakuswivatanokusukelasikureronikuyafika emasikwinihinkwawoyamisava

NDZIMAYA2

1KutanintsumiyavukonayivulavulanaMuxehikuyahi ritoraHosi,yiku:Tsalamatimulamahelelekeya ntumbuluko,hilahahimasikuyatsevuHosiXikwembuxi hetekehakonamintirhoyaxonahinkwayonihinkwaswo leswiyiswitumbuluxeke,yihlayisaSavatahisikura vunkomboyiyikwetsimisaekamalembehinkwawo,yiyi vekatanihixikombisoxamintirhoyaYenahinkwayo 2Hikuvahisikurosungulautumbuluxematilolamanga ehenhlanimisavanimatinimimoyahinkwayoleyi tirhelakaemahlwenikayena-tintsumitavukona,ni tintsumitakukwetsimisiwa,nitintsumi[tamoyawa ndzilonitintsumi]tamoyawamimoya,nitintsumita moyawamapapa,niwamunyama,nitagambokoni xihangunixirhamixampfula,nitintsumiyamaritoniya kudzindzakatiloniyarihati,nitintsumitamimoyaya xirhaminiyakuhisa,niyaxixikaniyaximun’wananiya ximun’wananiyaximumuniyamimoyahinkwayoya swivumbiwaswayenaleswingaematilweninilemisaveni, (Utumbuluxe)mikotinimunyama,nimadyambu<ni vusiku>,nikuvonakala,nimixoninhlikanhi,leswiAswi lunghiselelekehikutivambiluyayena

3KutanihivonamintirhoyaYena,hin’widzunisa,hi n’widzunisaemahlwenikaYenahikwalahokamintirhoya

Yenahinkwayo;hikuvaUtumbuluxemintirholeyikuluya nkombohisikurosungula.

4NaswonahisikuravumbirhiUtumbuluxexibakabaka exikarhikamati,kutanimatimaavanahisikurero-hafu yawonayitlhandlukeleehenhlanaswonahafuyawonayi rhelerileehansikaxibakabaka(lexiaxiri)exikarhi ehenhlakavuandlalobyamisavahinkwayoNaswona lowuakuriwonantsenantirho(Xikwembu)lowu tumbuluxiwekehisikuravumbirhi

5Hisikuravunharhualerisamatileswakumasuka ehenhlakavuandlalobyamisavahinkwayomaya endhawiniyin’we,nitikoleriomekeleswakurihumelela

6KutanimatimaendlatanohilahaAmalerisekehakona, kutanimatlhelelaehenhlakamisavamayaendhawini yin’weehandlekaxibakabakalexi,kutanitikoleriomeke rihumelela.

7NaswonahisikureroXivatumbuluxelemalwandle hinkwawohikuyahitindhawutawonatohlengeletanaleti hambaneke,nimilambuhinkwayo,nikuhlengeletanaka matietintshaveninilemisavenihinkwayo,nimativa hinkwawo,nimberhahinkwayoyamisava,nimbewuleyi byariweke,niswilohinkwaswoleswimilaka,nimirhileyi tswalakamihandzu,nimirhiyamakhwati,nintangawa Edeni,eEdeninihinkwaswoswimilaniendzhakuka muxakawaswona.

8MitirholeyiyamuneleyikuluXikwembuxiyi tumbuluxehisikuravunharhuNaswonahisikura vumuneUtumbuluxedyambunin’wetinitinyeleti,aswi vekaexibakabakenixamatilo,leswakuswivoninga emisavenihinkwayo,nikufumanhlikanhinivusiku,niku avanyisakuvonakalanimunyama.

9Xikwembuxivekadyambuleswakurivaxikombiso lexikuluemisavenimasikunitisavatanitin’hwetini minkhuvonimalembenitisavatatamalembenitijubileni tinguvahinkwatotamalembe

10Wuhambanisakuvonakalanimunyamanikuhumelela, leswakuswilohinkwaswoleswimilakanikumila emisaveniswihumelela

11TinxakaletitinharhuUtiendlilehisikuravumune NaswonahisikuravuntlhanuUtumbuluxeswivandzana leswikuluswalelwandleevuentwenibyamati,hikuva leswiakuriswiloswosungulaswanyamaleswi tumbuluxiwekehimavokoyayena,tinhlampfini hinkwaswoleswifamba-fambakaematini,nihinkwaswo leswihahaka,swinyenyananimixakayaswonahinkwayo 12Dyamburihumaehenhlakavonaleswakurihumelela, nilehenhlakahinkwaswoleswiaswiriemisaveni, hinkwaswoleswikhulukakaemisaveni,nimirhihinkwayo leyivekakamihandzu,ninyamahinkwayo

13TinxakaletitinharhuUtitumbuluxehisikura vuntlhanuNakonahisikuravutsevuUtumbuluxe swiharhihinkwaswoswamisava,natihomuhinkwato,na hinkwaswoleswifambafambakaemisaveni

14KutaniendzhakukaleswihinkwaswoUtumbuluxe munhu,wanunaniwansatiuvatumbuluxe,kutanian’wi nyikavulawuriehenhlakahinkwaswoleswingaemisaveni, nilemalwandle,nilehenhlakahinkwaswoleswihahaka, niswiharhiniswifuwo,nilehenhlakahinkwaswoleswi famba-fambakaemisaveni,nilehenhlakamisava hinkwayo,nilehenhlakahinkwaswoleswiUn’wi nyikekevulawuri

15NaswonatinxakaletitamuneUtitumbuluxehisikura vutsevu.Naswonahinkwaswoakurinitinxakatimbirhina makumembirhi

16KutaniUhetilentirhowayenahinkwawohisikura vutsevu-hinkwaswoleswingaetilweninilemisaveni,nile malwandlenilemikoveni,nilekuvonakaleninile munyameni,nilekahinkwaswo

17Kutanixihinyikilexikombisolexikulu,sikuraSavata, leswakuhitirhamasikuyatsevu,kambehihlayisaSavata hisikuravunkomboekantirhohinkwawo

18Nitintsumihinkwatotavukona,nitintsumihinkwatota kukwetsimisiwa,mintlawaleyiyimbirhileyikulu-Uhi lerisilekuhlayisaSavatanaYenaetilweninilemisaveni.

19KutaniUteekahina:‘Vonani,ndzitatihambanisa vanhuexikarhikavanhuhinkwavo,naswonalavavata hlayisasikuraSavata,naswonandzitavakwetsimisaeka MinatanihivanhuvaMina,naswonandzitavakatekisa; tanihileswindzihlawulekekesikuraSavatanikuri kwetsimisa(ri)ekaMina,hindlelayoleyondzitava katekisa,kutanivatavavanhuvaMinanaswonandzitava Xikwembuxavona

20KutanindzihlawurilembewuyaYakoboexikarhika hinkwaswoleswindziswivoneke,kutanindzin’witsarile tanihin’wanawaMinawamativula,nin’wikwetsimisa ekaMinahilahakungaheriki;kutanindzitavadyondzisa hisikuraSavata,leswakuvatahlayisaSavataekarona entirhwenihinkwawo’

21NakonaxisweswoXitumbuluxeekaxonaxikombisohi kulandzalexivafanelekekuhlayisaSavatanahinahisiku ravunkombo,kudyanikunwa,nikukatekisaLoyia tumbuluxekeswilohinkwaswotanihileswiakatekisekeni kutihlawulelaekaYenavanhuvohlawulekaehenhlaka vanhuhinkwavo,nileswakuvafanelekuhlayisaSavata swin’wenahina.

22KutaniUendleleswakuswilerisoswaYenaswi tlhandlukatanihinun'hwelowonandzihalowu amukelekakaemahlwenikaYenamasikuhinkwawo...

23Akurinitinhlokotavanhuta20kusukelaekaAdamu kuyaekaYakobo,kuendliwemixakaya20kufikelahi sikuravunkombo;leswiswikatekilenaswonaswa kwetsima;naswonaleyosungulanayonayikatekile,yi kwetsima;naswonaloyiutirhelanayoloyeku kwetsimisiwanikukatekisiwa.

24Naswonaekaleswi(Yakobonimbewuyayena)swi nyikiwileleswakuminkarhihinkwayovafanelekuvalava katekisiwekenilavakwetsimakavavumbhonibyosungula ninawu,tanihileswiahlawulekekenikukatekisasikura Savatahisikuravunkombo.

25Xitumbuluxetilonimisavanihinkwaswoleswixiswi tumbuluxekehimasikuyatsevu,kutaniXikwembuxi endlaleswakusikuravunkomborikwetsima,hikwalaho kamintirhoyaxonahinkwayo;hikokwalahoXilerisilehi kuyimelayonaleswaku,un’wananaun’wanaloyia endlakantirhowihinawihiekawonautafa,nileswaku loyiawunyamisakautafahakunene

26HikwalahoulerisaVaisrayelekuhlayisasikuleri leswakuvarihlawulekisa,vangaendlintirhowihinawihi ekarona,vangarinyamisi,tanihileswirikwetsimakaku tlulamasikuman’wanahinkwawo

27Un’wananiun’wanaloyiawunyamisakautafa hakunene,naswonaun’wananiun’wanaloyiaendlaka

ntirhowihinawihiekawonautafahilahakungaheriki, leswakuvanavaIsrayelevatahlayisasikulerieka switukulwanaswavonahinkwaswo,vangatshukiva hlongoriwaetikweni;hikuvaisikurokwetsimanisikuleri katekisiweke.

28Un’wananiun’wanaloyiayihlayisakanikuhlayisa Savataekayonaentirhweniwakwehinkwawo,uta kwetsimanikukatekisiwamasikuhinkwawokufanana hina

+29TivisavanavaIsrayelenawuwasikuleri,utlhelau byelaleswakuvafanelevahlayisaSavata+nileswakuva ngawutshikihikuhombolokakatimbilutavona; (naswona)leswakuaswilenawinikuendlantirhowihina wihiekawonalowungafanelangiki,kuendlaleswivaswi tsakelaka,nileswakuvangalunghiseliekawonanchumu wodyiwakumbekunwa,ni(leswakuaswilenawini)ku kokamati,kumbekunghenisakumbekuhumesaekawona hitinyangwatavonandzhwalowihinawihi,lowuavanga wulunghiselelangahisikuravutsevuevutshamenibya vona

30Vangatshukivanghenisakumbekuhumesahiyindlu niyindluhisikurero;hikuvasikurerorikwetsimaniku katekisiwakutlulasikurin'wananirin'wanaraYubiliya tijubile;ekaleswihihlayiseSavataematilwenikungasi tivisiwaekanyamayihinayihikuhlayisaSavata emisaveni

31Muvumbiwaswilohinkwaswoarikatekisa,kambea ngakwetsisangavanhuhinkwavonimatikohinkwawo leswakuvahlayisaSavataekayona,kambeIsrayelentsena 32KutaniMuvumbiwaswilohinkwaswoukatekisesiku leriaritumbuluxekekukatekisiwanikukwetsimaniku vangamakutlulamasikuhinkwawo

33Nawulowunivumbhonilebyiswinyikiwilevanava Israyeleleswakuswivanawuhilahakungaherikieka switukulwanaswavona

NDZIMAYA3

1Himasikuyatsevuyavhikiravumbirhihitiseeka Adamuswiharhihinkwaswo,niswifuwohinkwaswo,ni swinyenyanahinkwaswo,nihinkwaswoleswifambafambakaemisaveni,nihinkwaswoleswifamba-fambaka ematini,hikuyahitinxakataswonanihikuyahi swifanisoswaswona:swiharhihisikurosungula;tihomu hisikuravumbirhi;swinyenyanahisikuravunharhu;ni hinkwaswoleswifamba-fambakaemisavenihisikura vumune;nileswifamba-fambakaematinihisikura vuntlhanu.

2Adamuavathyamavitohinkwawohimavitoyavona, naswonahilahaavavitanekehakona,vitoravonarive tano

3HimasikulawayantlhanuAdamuavonahinkwaswo leswi,swaxinunaniswaxisati,hikuyahimuxaka wun’wananiwun’wanalowuawuriemisaveni,kambeaa riyexenaswonaangakumangamupfuniwayena

4KutaniYehovhaakuekahina:‘Ahiswineneleswaku wanunaavaariyexe:ahin’wiendlelenivapfuni.’

5KutaniYehovhaXikwembuxahinaun’wietlerile vurhongolebyikulu,kutaniaetlela,kutaniatekelawansati mbhongoyin’weexikarhikatimbangatayena,naswona rimbaleriaririmasunguloyawansatikusukaexikarhika

timbangatayena,kutaniUakenyamaematshan’winiya yona,kutaniaakawansati.

6KutaniapfuxaAdamuevurhongwenibyayenanaswona lokoapfukaapfukahisikuravutsevu,kutanian’witisa ekayena,kutanian’witiva,kutaniakuekayena:‘Leri sweswiimarhambuyamarhambuyaminaninyamaya nyamayamina;utavuriwansatiwa[mina];hikuvau tekiwileekanunawayena.’

7Hikwalahowanunaninsativatavaun’wekutaniwanuna utasiyatatawakwenimanawakwe,anamarhelansati wakwe,vatavanyamayin’we

8HivhikirosungulaAdamuutumbuluxiwile,nirib-nsati wayena:hivhikiravumbirhian'wikomba:naswona hikwalahokaxivangelolexixilerisoxinyikiwileku hlayisaekuthyakenikavona,hiwanunamasikuya nkombo,niyaxisatikambirhimasikuyankombo.

9EndzhakukalokoAdamuahetilemasikuyamakume muneetikwenileriatumbuluxiwekeekarona,hin’witisile entangeniwaEdenileswakuatarimanikuwuhlayisa, kambensatiwakwevan’winghenisehisikuravu-80, kutaniendzhakukasweswoanghenaentangeniwaEdeni

10Hikwalahokasweswoxilerisoxitsariweeka swiphepherheleswaletilwenimalunghananiloyia velekaka:‘lokoavelekawaxinuna,utatshamaanga tengamasikuyankombohikuyahivhikirosungulara masiku,naswonautatshamamasikuya33engatiniyaku basisiwakayena,naswonaangatshukiakhumbanchumu wokwetsima,kumbekunghenaevukwetsimelweni, kukondzaahetisisamasikulawa(yangakona”swi lerisiwe)ekamhakayan’wanawaxinuna

11Kambeemhakeniyan’wanawaxisatiutatshamaanga tengangamasikumambirhi,hikuyahimavhikimambirhi yosungula,nimasikuya66engatiniyakubasisiwaka yena,kutanimatavamasikuhinkwawoya80.’

12Lokoahetamasikulawaya80hin’wiyiseentangeni waEdeni,hikuvawukwetsimakutlulamisavahinkwayo handlekamisavahinkwayonaswonamirhiyin’wanani yin’wanaleyibyariwekeekayonawakwetsima

13Hikokwalaho,malunghananiloyiaveleken’wanawa xinunakumbewaxisatikuvekiwilenawuwamasiku wolawoleswakuangakhumbinchumuwokwetsima, kumbekunghenaevukwetsimelwenikukondzamasiku lawayan’wanawaxinunakumbewaxisatimahetiwa.

14LowuinawunivumbhonilebyitsaleriwekeIsrayele, leswakuvatawuhlayisamasikuhinkwawo

15HivhikirosungularaYubiliyosungula,[1-7AM] AdamuninsatiwakwevaveentangeniwaEdeniku ringanamalembeyankombovarikarhivarimanikuwu hlayisa,kutanihin’winyikantirhonaswonahin’wilerisa kuendlahinkwaswoleswifanelekekurima

16Kutaniarima(ntanga),angaambalanganchumu,anga wutivi,angakhomiwihitingana,asirhelelantangaeka swinyenyananiswiharhinitihomu,ahlengeletamihandzu yawona,adya,avekelayenaninsatiwakwemasalela etlhelo[avekaetlheloleswiaswihlayisiwa]

17Endzhakukohetamalembeyankombo,lawaama hetekekwalaho,malembeyankombohikukongoma,[8 AM]naswonahin’hwetiyavumbirhi,hisikuravukhumenkombo(ran’hweti),nyokayifikayitshinelelawansati, kutaninyokayikuekawansati:‘XanaXikwembuxiku

lerisile,xiku:‘Mingatshukimidyamirhiyin’wanani yin’wanayantanga?’

18Kutaniakuekayona:‘Ekamihandzuhinkwayoya mirhiyantangaXikwembuxiteekahina:‘Dyanani; kambemihandzuyamurhilowungaexikarhikantanga Xikwembuxihibyerile:“Mingatshukimidya,minga tshukimiyikhumba,mingafi”

19Nyokayikuekawansati:‘Awungefihakunene, hikuvaXikwembuxaswitivaleswakuhisikuleriminga tadyaharona,mahloyan’winamatapfuleka,mitafana niswikwembu,mitativaleswinenenileswobiha

20Wansatiavonamurhilowuwutsakisanilowu tsakisakaematihlweni,nileswakumihandzuyawonaayi rikahlekudya,kutaniawutekaadya

21Kutelokoafunengetetinganatayenahimatlukaya nkuwa,anyikaAdamukutaniadya,mahloyayenama pfuleka,avonaleswakuangaambalanganchumu

22Atekamatlukayankuwaarhunga,atiendlelaapron, a,afunengetatinganatayena.

23Xikwembuxirhukananyoka,xiyihlundzukelahilaha kungaheriki

24Ahlundzukelawansatiloyi,hikuvaaayingisaritora nyoka,adya;naswonaAkuekayena:‘Ndzitaandzisa swinenegomerawenaniswitlhaviswawena:higomeuta velekavana,kuvuyakawenakutavaekanunawawena, naswonautakufuma’

25NaswonaekaAdamuaku:‘Leswiuyingiselekeritora nsatiwawena,udyilemurhilowundzikuleriseke leswakuungadyiwawona,misavaayirhukaniwe hikwalahokawena:mitwanimitwayitakuhumesela,uta dyaxinkwaxawenahinyukuwaxikandzaxawena,ku kondzauvuyaemisavenileyiuhumesiwekeekayona; hikuvaumisava,utatlhelelaemisaveni’

26KutaniUvaendleleswiambaloswadzovo,avaambexa, avarhumelaehandleeNtangeniwaEdeni

27HisikureroleriAdamuahumekeeNtangeniharona,u nyikelegandzelotanihinun’hwelowonandziha,murhiwa risuna,galbanum,niti-stacte,niswinun’hwerisonimixo lokodyamburihumakusukelasikuleriafunengeteke tinganatakweharona.

28Hisikurero,milomuyaswiharhihinkwaswo,ni swifuwo,niswinyenyana,nihinkwaswoleswifambafambakanileswifamba-fambaka,aswipfariwile,lerovaa swingahakotikuvulavula,hikuvahinkwaswoaswi vulavulehinomuwun’wenihiririmirin’we

29KutaniXirhumeleehandleeNtangeniwaEdeninyama hinkwayoleyiayirieNtangeniwaEdeni,kutaninyama hinkwayoyihangalakilehikuyahitinxakatayona,nihi kuyahiswifanisoswayonakuyafikaetindhawiniletiva tumbuluxeriweketona

30NaswonaekaAdamuntsenaunyikile(swilo)ku funengetatinganatayena,ekaswiharhihinkwaswoni tihomu

31Hikwalahokasweswo,ekaswiphepherheleswale tilweniswivekiwileleswakuswikhumbahinkwavolava tivakakuavanyisakaNawu,leswakuvafunengetatingana tavona,vangativuluxikufananiVamatikovativula.

32Hin’wetilowuntshwawan’hwetiyavumune,Adamu ninsatiwakwevahumaeNtangeniwaEdeni,vayatshama etikweniraEldaetikwenilerivatumbuluxiwekeharona.

33AdamuathyansatiwayenavitoraEvha

34Avangarinan’wanawajahakufikelahiYubiliyo sungula,[8AM]kutaniendzhakukasweswoan’witiva. 35Sweswiarimatikohilahaalerisiwekehakona eNtangeniwaEdeni.

NDZIMAYA4

1Hivhikiravunharhuhijubileyavumbirhi[64-70AM]a velekaKayini,kutanihiravumune[71-77AM]aveleka Avele,kutanihiravuntlhanu[78-84AM]avelekan'wana wayenawanhwanyanaÂwân

2Naswonaeka(lembe)rosungularajubileyavunharhu [99-105AM],KayiniudlayeAvelehikuva(Xikwembu)xi amukerilegandzeloraAvele,naswonaaxiamukelanga gandzeloraKayini

3An’widlayaenhoveni,ngatiyakweyihuwelelayisuka ehansiyiyaetilweni,yirikarhiyivilelahikuvaun’wi dlayile

4YehovhaatshinyaKayinihikwalahokaAvele,hikuvau n’widlayile,an’wiendlamubalekiemisavenihikwalaho kangatiyamakwavo,kutanian’wirhukanaemisaveni

5Himhakaleyikutsariweeswifundzheniswaletilweni, ‘Kurhukaniwile,loyiatlhavakamunhu-kulobyehi vukanganyisi,kutanihinkwavolavavonekenikutwava ku:‘Akuvetano;naswonamunhuloyiavonekeangaswi tivise,aarhukaniwilekufananiun’wana’ 6Kutanihikwalahokaxivangelolexihitivisalokohita emahlwenikaYehovhaXikwembuxahinaxidyoho hinkwaxolexiendliwekeetilweninilemisaveni,nileku vonakaleninilemunyameni,nikun’wananikun’wana

7AdamuninsatiwakwevarilelaAvelemavhikiyamune yamalembe,[99-127AM]naswonahilemberavumunera vhikiravuntlhanu[130AM]vasungulakutsaka,kutani Adamuatlhelaativansatiwakwe,kutanian’wivelekela n’wanawajaha,kutanian’withyavitoraSeti;hikuvaute ‘Xikwembuxihipfuxelembewuyavumbirhiemisaveni ematshan’winiyaAvele;hikuvaKayiniun'widlayile.'

8Hivhikiravutsevu[134-40AM]avelekan’wanawakwe wanhwanyanaAzûrâ

9KayiniatekaÂwânmakwavowayenawaxisatiava nsatiwayenakutanian'wivelekelaEnokoekuhelenika Yubiliyavumune[190-196AM]Naswonaekalembero sungularavhikirosungularajubileyavuntlhanu,[197 AM]tindlutiakiwileemisaveni,kutaniKayiniaakamuti, athyavitorawonahivitoran'wanawayenaEnoko 10KutaniAdamuativaEvhansatiwakwenaswonau velekevanavamajahavanhungu

11HivhikiravuntlhanuraYubileyavuntlhanu[225-31 AM]SetaatekaAzûrâmakwavowayenawaxisati leswakuavansatiwayena,kutanihilemberavumune (lemberavhikiravutsevu)[235AM]un’wivelekeEnosi 12AsungulakuvitanavitoraYehovhaemisaveni.

13HisikuravunkomboraYubilehivhikiravunharhu [309-15AM]EnosiatekaNôâmmakwavowayenawa xisatileswakuavansatiwayena,kutanian'wivelekela n'wanawajahahilemberavunharhuravhikiravuntlhanu, kutanian'withyavitoraKenani.

14EkuhelenikaYubileyavutsevu[325,386-3992AM] KenaniutekeMûalêlêthmakwavowayenawaxisati leswakuavansatiwayena,kutanian’wivelekelan’wana wamufanahijubileyavutsevu,ekavhikirosungulaeka

lemberavunharhuravhikileri,[395AM]kutanian’wi thyavitoraMahalalel.

15HivhikiravumbirhiraYubiliyavukhume[449-55AM] MahalaleleatekaDinaH,n’wanawaBarakiyelen’wana wamakwavowatatawayena,avansatiwayena,kutania n’wivelekelan’wanawajahahivhikiravunharhuhi lemberavutsevu,[461AM]kutanian’withyavitora Yarede,hikuvaemasikwiniyayenatintsumitaHosiati xikaemisaveni,letivathyiwemavitoyaVarindzi,leswaku vadyondzisavanavavanhu,nileswakuvaendla vuavanyisinikululamaemisaveni

16Kutanihijubileyavukhume-n’we[512-18AM]Yared atekansati,vitorayenaakuriBaraka,n’wanawa nhwanyanawaRâsûjâl,n’wanawamakwavowatatawa yena,hivhikiravumunerajubileleyi,[522AM]kutania n’wivelekelan’wanawajahahivhikiravuntlhanu,hi lemberavumunerajubile,kutanian’withyavitorayena Enoko

17Aariwosungulaexikarhikavanhulavavelekiweke emisaveni,loyiadyondzekekutsalanivutivinivutlharini kutsalaswikombisoswatilohikuyahikulandzelelanaka tin’hwetitaswonaebukwini,leswakuvanhuvatativa tinguvatamalembehikuyahikulandzelelanaka tin’hwetitatonaletihambaneke

18Hiyenawosungulakutsalavumbhoninaswonau nyikelevumbhoniekavanavavanhuexikarhika switukulwanaswamisava,atlhelaahlamuselamavhikiya tijubili,avativisamasikuyamalembe,nikuhlela tin’hwetinikuhlamuselaTisavatatamalembehilahahiti tivisekehakona

19Leswiaswirikonanileswingataswivonaexivonweni xavurhongobyayena,hilahaswingatahumelelahakona ekavanavavanhuekaswitukulwanaswavonakufikela sikurakuavanyisa;avonanikutwisisahinkwaswo, kutaniatsalavumbhonibyayena,avekavumbhoni emisaveniekavanahinkwavovavanhunileka switukulwanaswavona.

20Hilemberavukhume-mbirhiraYubili,[582-88]hi vhikiravunkomborarona,atekansati,vitorayenaakuri Edna,n’wanawaDanele,n’wanawamakwavowatatawa yena,naswonahilemberavutsevuekavhikileri[587AM] un’wivelekelen’wanawajahakutanian’withyavitora Metusela.

21Kutlulakwalaho,aarinitintsumitaXikwembuhi malembelawayatsevuyaYubili,kutanitin’wikomba hinkwaswoleswingaemisaveninilematilweni,kufuma kadyambu,kutaniatsalahinkwaswo

22KutanianyikelavumbhoniekaVarindzi,lavadyoheke swin’wenivanavavanhwanyanavavanhu;hikuvalavaa vasungurilekutihlanganisa,lerovavanyamisiwa,nivana vavanhwanyanavavanhu,kutaniEnokoanyikela vumbhonibyolwisana(va)hinkwavo.

23Kutaniutekiwileexikarhikavanavavanhu,kutanihi n’wiyisaeNtangeniwaEdenihivukulunikuxiximeka, kutaniwaswivokwalahoutsalaehansikuavanyisiwaniku avanyisakamisava,nivubihihinkwabyobyavanava vanhu.

24Hikwalahokaswona(Xikwembu)xitisematiya ndhambietikwenihinkwaroraEdeni;hikuvakwalahou vekiwiletanihixikombisonileswakuutanyikela vumbhoniehenhlakavanahinkwavovavanhu,leswakuu

tahlamuselaswiendlohinkwaswoswaswitukulwanaku fikelasikurakuavanyisiwa.

25Ahisamirhiyarisunayavukwetsimelo,(hambikuri) swinun’hwerisoswonandzihaleswiamukelekaka emahlwenikaYehovhaeNtshaveni.

26HikuvaYehovhaunitindhawutamuneemisaveni,ku ngaNtangawaEdeniniNtshavayaleVuxeni,nintshava leyiungaekayonanamuntlha,NtshavayaSinayini NtshavayaSiyoni(leyi)yingatakwetsimisiwaeka ntumbulukolowuntshwaleswakumisavayikwetsimisiwa; hayonamisavayitakwetsimisiwaekanandzuhinkwawo (wayona)nithyakarayonaekaswitukulwanahinkwaswo swamisava.

27Hilemberavukhume-muneraYubili[652AM] Metuselaatekansati,Ednan’wanawaAzriyali,n’wana wamakwavowatatawakwe,hivhikiravunharhu,hi lemberosungularavhikileri,[701-7AM]kutaniaveleka n’wanawamufana,an’withyavitoraLameke

28HinkarhiwaYubiliyavukhume-ntlhanuhivhikira vunharhuLamekeatekansati,vitorayenaakuriBetenosi n’wanawaBarakiyili,n’wanawamakwavowatatawakwe, kutanihivhikilerian’wivelekelan’wanawajahakutania n’withyavitoraNowa,aku:‘Loyiutandzichavelela hikwalahokakukarhatekakaminanintirhowamina hinkwawo,nimisavaleyiYehovhaayirhukaneke.”

29EkuhelenikaYubiliyavukhume-nhungu,hivhikira vunkomboekalemberavutsevu[930AM]rarona,Adamu afa,kutanivanavayenahinkwavovamajahavan’wi lahlaetikwenirantumbulukowayena,kutaniavawo sungulakulahliwaemisaveni

30Aapfumalamalembeya70ekagidiramalembe; hikuvagidiramalembemafananisikurin’weevumbhoni byamatilonaswonahikwalahokutsariwilemalunghanani murhiwavutivi:‘Hisikulerimidyakaharonamitafa.’ Hikwalahokasweswoangahetangamalembeyasikuleri; hikuvaufilehinkarhiwakona

31EkuhelenikajubileleyiKayiniudlayiwileendzhaku kayenahilemberero;hikuvayindluyayenayin'wiwerile kutaniafaexikarhikayindluyayena,adlayiwilehi maribyeyayona;hikuvaudlayeAvelehiribye,u dlayiwilehiribyeekuavanyisiwenilokululameke

32Hikwalahokasweswoakuvekiwileehenhlaka swiphepherheleswaletilweni:“Utadlayiwahixitirholexi munhuadlayakamunhu-kulobyehaxona;hindlelaleyia n’wivavisekehayona,vatan’wikhomahindlelaleyi fanaka.’

33Hilemberavu-25[1205AM]Nowaatekansati,vitora yenaakuri`Emzârâ,n'wanawanhwanyanawaRâkê'êl, n'wanawamakwavowatatawayena,hilemberosungula ekavhikiravuntlhanu[1207AM]:naswonahilembera vunharhuraronaun'wivelekeleXem,hilembera vuntlhanurayena[1209AM]un’wivelekeHamu, naswonahilemberosungulaekavhikiravutsevu[1212 AM]un’wivelekeYafeta

NDZIMAYA5

1Kutelokovanavavanhuvasungulakuandzaemisaveni naswonavavelekeriwevanavavanhwanyana,tintsumita Xikwembutivavonilehilemberin’wanaraYubilileyi,va sasekilekuvalanguta;vatitekavasativahinkwavolavava

vahlawuleke,vavavelekelavanavamajaha,vava swihontlovila.

2Kutanikupfumalanawukuandzileemisaveninaswona nyamahinkwayoyionhandlelayayona,kufanavanhuni tihomuniswiharhiniswinyenyananihinkwaswoleswi fambakaemisaveni-hinkwavovaonhiletindlelatavonani swilerisoswavona,kutanivasungulakudyana,kutaniku pfumalanawukuandzaemisaveninikuehleketakun’wana nikun’wanakamiehleketoyavanhuhinkwavo(akuri)hi ndlelayoleyoyobihankarhihinkwawo

3KutaniXikwembuxilangutamisava,kutaniwaswivoyi onhakile,naswonanyamahinkwayoyionhilemafambiselo yayona,naswonahinkwavolavaavariemisaveniava endlilevubihibyamixakahinkwayoemahlwenikaXona 4NakonaUvuleleswakuUtalovisamunhunanyama hinkwayoehenhlakamisavaleyiXiyitumbuluxeke.

5KambeNowaakumatintswaloemahlwenikaYehovha 6Naswonaekatintsumiletixitirhumekeemisaveni,U hlundzukileswinene,kutanianyikaxilerisoxotitsuvula ekavulawuribyatonahinkwabyo,naswonaUhilerisileku tibohaevuentwenibyamisava,naswonawaswivoti bohiwileexikarhikatona,naswonati(hlayisiwile)ti hambanisiwile

7Kutanikuyalwanivanavavonavamajahakuhuma xilerisolexihumakaemahlwenikaYenaleswakuvabiwa hibanga,vasusiwaehansikatilo

8KutaniUte‘Moyawaminaawungetshamiekamunhu minkarhihinkwayo;hikuvanavonainyamanaswona masikuyavonamatavamalembeyadzananamakume mbirhi’

9KutaniUrhumelebangaraYenaexikarhikavona leswakuun’wananiun’wanaadlayanakulobye,kutaniva sungulakudlayanakukondzahinkwavovawahibangava lovisiwaemisaveni.

10Vatatawavonaavaritimbhoni(takulovisiwaka vona),kutaniendzhakukasweswovabohiwileevuentweni byamisavahilahakungaheriki,kufikelasikuraku avanyisiwalokukulu,lokokuavanyisiwahinkwavolava onheketindlelatavonanimintirhoyavonaemahlwenika Hosi.

11KutaniXilovisehinkwavoetindhawinitavona, naswonaakungasisalanaun’wewavonaloyiangan’wi avanyisahikuyahivubihibyavonahinkwabyo.

12Hilokoaendlelamintirhoyayenahinkwayovumunhu lebyintshwanilebyilulameke,leswakuvangadyohihi ntumbulukowavonahinkwawohilahakungaheriki, kambehinkwavovafanelekuvalavalulamekehinkwavo himuxakawayenaminkarhihinkwayo.

13Naswonakuavanyisakahinkwavokuvekiwileniku tsariwaekaswiphepherheleswaletilwenihikululamahambikuri(kuavanyisaka)hinkwavolavasukaka endlelenileyivavekeriwekekufambahayona;lokova ngafambiekayona,kuavanyisakutsariwileehansieka swivumbiwahinkwaswoniswamuxakawun'wanani wun'wana

14Akunanchumuetilwenikumbeemisaveni,kumbeeku vonakalenikumbeemunyameni,kumbeeSheolkumbe evuentweni,kumbeendhawiniyamunyama(leyinga avanyisiwiki);naswonavuavanyisibyavonahinkwabyo byivekiwilenikutsariwanikuvatliwa.

15MalunghananihinkwaswoUtaavanyisa,lavakuluhiku yahivukulubyayena,nilavatsongohikuyahivutsongo byayena,niun'wananiun'wanahikuyahindlelayayena 16Naswonaahiloyiangataxiyamunhu(waun’wanani un’wana),naswonaahiloyiangataamukelatinyiko,loko avulaleswakuutaavanyisaun’wananiun’wana:loko munhuanyikelehinkwaswoleswingaemisaveni,Ange tekelienhlokwenitinyikokumbemunhu(waun’wanani un’wana),kumbekuamukelanchumuemavokweniyakwe, hikuvaImuavanyisiwolulama

17NaswonaekavanavaIsrayelekutsariwilenikuvekiwa: “LokovahundzukelaekayenahikululamaUtava rivalelaswidyohoswavonahinkwaswonikurivalela swidyohoswavonahinkwaswo

18SwitsariwilenikuvekiwaleswakuXitakombisa tintswaloekahinkwavolavahundzukakanandzuwavona hinkwawokan’wehilembe

19Lokokurihinkwavolavaonheketindlelatavonani mianakanyoyavonaemahlwenikandhambi,akuna munhuloyiaamukeriwekehandlekaNowantsena;hikuva munhuwayenauamukeriwilehikwalahokavanavayena, lava(Xikwembu)vavaponisekeematiniyandhambi hikwalahokayena;hikuvambiluyayenaayilulamile etindlelenitayenahinkwato,hilahayilerisiwekehakona mayelananayena,naswonaaangasisukaekaxin'wanana xin'wanalexiaxivekeriweyena

20KutaniYehovhaavulaleswakuutalovisahinkwaswo leswiaswiriemisaveni,vanhuniswifuwo,niswiharhi,ni swinyenyanaswaletilweni,nileswifamba-fambaka emisaveniKutaniXilerisaNowakun’wiendlelangalava, leswakuatatiponisaematiniyandhambi.

21NowaaendlangalavahitindlelahinkwatohilahaA n’wilerisekehakona,hiYubileyamalembeyamakumembirhi-nkombo,hivhikiravuntlhanuhilembera vuntlhanu(hin’wetilowuntshwawan’hwetiyosungula) [1307AM]

22Kutanianghenahilemberavutsevu(1308AM]hi n’hwetiyavumbirhi,hin’wetilowuntshwawan’hwetiya vumbirhi,kufikelahisikuravukhume-tsevu;kutania nghena,nihinkwaswoleswihin'witisekeswona, engalaveni,kutaniHOSIXikwembuxiyipfalaehandlehi sikuravukhume-nkombonimadyambu

23Yehovhaapfulatinyangwatankombotamatilota ndhambi,Nimilomuyaswihlovoswavuentilebyikulu, milomuyankombohinhlayo

24Kutanitinyangwatandhambitisungulakuchululamati etilwenimasikuya40nivusikubya40,Swihlovoswale hansinaswonaswirhumelamatiehenhla,kukondza misavahinkwayoyitalahimati

25Matimaandzaemisaveni:Matimatlakuke swisungunhuswa15ehenhlakatintshavahinkwatotoleha, Arekayitlakusiwaehenhlakamisava,Yifambaehenhla kamati

26Matimateleehenhlakamisavatin’hwetitantlhanumasikuyadzananamakumentlhanu

27ArekayifambayiyatshamaehenhlakaLubar,kunga yin’wanayatintshavataArarati.

28Kutani(hin’wetilowuntshwa)hin’hwetiyavumune swihlovoswaxidzivalexikuluswipfariwilenaswona tinyangwatandhambitamatilotipfaleriwile;kutanihi n'wetilowuntshwawan'hwetiyavunkombo,milomu

hinkwayoyaswidzivaswamisavayipfulekile,kutanimati masungulakurhelelaevuentwenibyalehansi.

29Hin’wetilowuntshwawan’hwetiyavukhume tinhlohlorhitatintshavativoniwa,kutanihin’weti lowuntshwawan’hwetiyosungulamisavayivonaka.

30Kutanimatimanyamalalaehenhlakamisavahivhikira vuntlhanuekalemberavunkombo[1309AM]rarona, naswonahisikuravukhume-nkombohin’hwetiya vumbirhimisavayiomile

31Hisikuravu-27,apfulaAreka,arhumelaswifuwoni swifuwo,niswinyenyananiswilohinkwaswoleswifambafambakaekayona

NDZIMAYA6

1Hin’wetilowuntshwawan’hwetiyavunharhu,ahuma engalaveni,aakaalitarientshaveniyoleyo

2Kutaniakombetelamisava,atekaximbutanaakomba kurivaleriwahingatiyaxonahikwalahokamilandzu hinkwayoyamisava;hikuvahinkwaswoleswiaswirieka wonaaswilovisiwile,handlekalavaavariengalavenina Nowa.

3Kutaniavekamafurhayawonaealitarini,atekahomu, mbuti,nyimpfuniswimbutana,nimunyu,nituva,ni swinyenyanaswatuva,avekagandzelorohisiwaehenhla kaalitari,achelagandzeloleripfanganisiwekenimafurha ehenhlakarona,afafazelavhinyonirisunararisuna ehenhlakahinkwaswo,aendlaleswakukunandziha lokunenepfuka,uamukelekaemahlwenikaHosi

4KutaniHosiyinun’hwetelanun’hwelolowunene,kutani yiendlantwananonayenaleswakukungahavina ndhambileyingatalovisamisava;leswakumasiku hinkwawoyamisavayankarhiwambewunintshoveloa mangaheli;xirhaminikuhisa,niximumunixixika,ni vusikunivusikuaswifanelangaswicincakuhlelekaka swona,kumbekuyimahilahakungaheriki

5‘Nan’wina,andza,miandzaemisaveni,miandzaeka yona,mivankatekoekayonaKuchavakawenanikuku chavandzitakuhlohlotelaekahinkwaswoleswinga emisaveninilelwandle.

6Waswivo,ndziminyikileswiharhihinkwaswo,niswilo hinkwaswoleswinganitimpapa,nihinkwaswoleswi famba-fambakaemisaveni,nitinhlampfiematini,niswilo hinkwaswoswakudya;tanihimirhiyarihlaza,ndzimi nyikilehinkwaswoleswimingataswidya

7Kambenyama,nivutomibyayona,ningati,minga tshukimidya;hikuvavutomibyanyamahinkwayobyile ngatini,leswakungatiyan'winayavutomibyan'winayi ngalaviwiEvokweniramunhuun'wananaun'wana, evokwenira(xiharhi)xin'wananaxin'wanandzitalava ngatiyamunhu

8Loyiahalatakangatiyamunhuhimunhu,ngatiyayena yitahalatiwa,hikuvaXikwembuxiendlemunhuhi xifanisoxaxona

9Nan'wina,andzini,miandzaemisaveni' 10Nowanivanavakwevahlambanyaleswakuavange dyingatiyin’wananiyin’wanaleyingaekanyama yin’wananiyin’wana,kutaniaendlantwananoemahlweni kaYehovhaXikwembuhilahakungaherikieka switukulwanahinkwaswoswamisavahin’hwetileyi.

11HikwalahokamhakaleyiUbyelewenaleswakuu fanelekuendlantwananonivanavaIsrayelehin’hweti leyientshavenihikuhlambanya,nileswakuutava fafazelangatihikwalahokamaritohinkwawoyantwanano, lawaYehovhaamaendlekenavonahilahakungaheriki.

12Vumbhonilebyibyitsariwilemalunghananan’wina leswakumifanelemibyihlayisankarhihinkwawo,lerova mingadyingatiyaswivandzanakumbeswinyenyana kumbetihomusikurin’wananirin’wanaemasikwini hinkwawoyamisava,naswonamunhuloyiadyakangati yaxivandzanakumbeyatihomukumbeyaswinyenyana emasikwinihinkwawoyamisava,yenanimbewuyakwe vatatsuvuriwaetikweni.

13UlerisavanavaIsrayeleleswakuvangadyingati, leswakumavitoyavonanimbewuyavonaswiva emahlwenikaYehovhaXikwembuxahinankarhi hinkwawo

14Nawulowuawupimiwihimasiku,hikuvawukona hilahakungaheriki.Vataswihlayisaekaswitukulwana swavonahinkwaswo,leswakuvatahambetavami khongelahingatiemahlwenikaalitari;sikurin’wanani rin’wananihinkarhiwanimixoninimadyambuvatalava kurivaleriwahikuyimelan’winahilahakungaheriki emahlwenikaHosileswakuvatakuhlayisanaswonava ngatsundzukiwihitimitsu.

15KutaniUnyikeNowanivanavakwexikombisoxa leswakukungahavinandhambiemisaveni

16UvekevurhabyaYenaepapenikuvaxikombisoxa ntwananolowungaherikiwaleswakukungahavina ndhambiemisavenileyingatayilovisamasikuhinkwawo yamisava.

17Hikwalahokasweswoswivekiwilenikutsariwaeka swiphepherheleswaletilweni,leswakuvatlangelankhuvo wamavhikihin’hwetileyikan’wehilembe,leswakuva pfuxetantwananolembenilembe

18Nkhuvolowuhinkwawoawutlangeriwaetilweniku sukelahisikurakutumbuluxiwakufikelaemasikwiniya Nowa-tijubilitamakumembirhi-nhungunimavhikiya ntlhanuyamalembe[1309-1659AM]:naswonaNowani vanavayenavamajahavawutlangelekuringanatijubile tankombonivhikirin'weramalembe,kufikelasikurarifu raNowa,nikusukelaesikwinirarifuraNowavanava yenavadlayile(wona)kufikelaemasikwiniya,Abrahama kutanivadyangati

19KambeAbrahamaaswihlayisa,IsakanaYakoboni vanavakwevaswihlayisilekufikelaemasikwiniyawena, naswonaesikwinirawenavanavaIsrayelevaswirivele kukondzamiswitlangelahivuntshwaentshavenileyi.

20UlerisavanavaIsrayeleleswakuvatlangelankhuvo lowuekaswitukulwanaswavonahinkwaswoleswakuwu vaxilerisoekavona:Sikurin’weelembenihin’hwetileyi vatatlangelankhuvo.

21Hikuvainkhuvowamavhikininkhuvowamihandzu yosungula,nkhuvolowuwunimatlhelomambirhi naswonawuniswivumbekoswimbirhi

22HikuvandzitsaleebukwiniyaNawuwosungula,eka leswindzikutsalelekeswona,leswakuutawutlangelahi nguvayawona,sikurin’weelembeni,naswonandziku hlamuselemagandzeloyawonalawavanavaIsrayeleva fanelekevamatsundzukanikumatlangelaeka

switukulwanaswavonahinkwaswohin’hwetileyi,siku rin’weekalemberin’wananirin’wana.

23Hin’wetilowuntshwawan’hwetiyosungula,nihi n’wetilowuntshwawan’hwetiyavumune,nihin’weti lowuntshwawan’hwetiyavunkombo,nihin’weti lowuntshwawan’hwetiyavukhume,masikuyaku tsundzuka,nimasikuyatinguvahiswiyengeswamune swalembe.Leswiswitsariwilenikuvekiwatanihi vumbhonihilahakungaheriki

24Nowaatihlawulelakuvaminkhuvoyaswitukulwana hilahakungaheriki,lerovativaxitsundzuxoekayena

25Hin’wetilowuntshwawan’hwetiyosungulau rhambiwilekutiendlelangalava,kutanihisikureromisava yiomilekutaniapfula(areka)kutaniavonamisava

26Hin’wetilowuntshwawan’hwetiyavumunemilomu yavuentibyaxidzivalexingaehansiayipfariwile.Hi n'wetilowuntshwawan'hwetiyavunkombo,milomu hinkwayoyaswivalaswamisavayipfuleka,kutanimati masungulakurhelelaekawona.

27Hin’wetilowuntshwawan’hwetiyavukhume tinhlohlorhitatintshavativoniwa,Nowaatsaka

28Hikwalahokasweswoutivekeleyonatanihiminkhuvo yaxitsundzuxohilahakungaheriki,kutanivavekiwahi ndlelayoleyo

29Vaswivekaehenhlakaswiphepherheleswaletilweni, xin’wananixin’wanaaxirinimavhikiya13;kusukaeka un’wanakuyaekaun’wana(kuhundze)xitsundzuxoxa vona,kusukaekaxosungulakuyaekaxavumbirhi,niku sukaekaxavumbirhikuyaekaxavunharhu,nikusuka ekaxavunharhukuyaekaxavumune

30Masikuhinkwawoyaxilerisomatavamavhiki mambirhinamakumentlhanuwamasiku,naswona(lawa mataendlaleswaku)lembehinkwarorihetiseka Xisweswoyivatliwilenikuvekiwaekaswiphepherhele swaletilweni

31Naswonaakunakuhonisa(xilerisolexi)kuringana lemberin’wekumbelembenalembe.

32UlerisavanavaIsrayeleleswakuvahlayisamalembehi kulandzaxibalolexi-masikuyamadzanamanharhuna makume-nhungu-mune,naswona(lawa)matavumba lembeleriheleleke,naswonaavangekavanyetinkarhiwa ronakusukaekamasikuyaronanilekaminkhuvoyarona; hikuvahinkwaswoswitawelaekavonahikuyahi vumbhonibyavona,naswonaavangesiyisikurin'wanani rin'wanakumbekukavanyetaminkhuvoyihinayihi

33Kambelokovahonisanaswonavangaswihlayisihiku landzaxilerisoxaYena,kutanivatakavanyetatinguvata vonahinkwatonaswonamalembematasusiwaeka(ku hleleka)loku,[naswonavatakavanyetatinguvani malembematasusiwa]naswonavatahonisamilawuya vona

+34VanavaIsrayelehinkwavovatarivalanaswonaava ngeyikumindlelayamalembe,+vatarivalatin’weti letintshwa,nitinguvanitisavatanaswonavatafambahi ndlelaleyihoxekehikulandzelelanakamalembe hinkwawo

35Hikuvandzaswitivanaswonakusukelasweswindzita kubyelaswona,naswonaahikutisungulelakamina; hikuvabuku(mavunwa)leyitsariwekeemahlwenikamina, nilekaswiphepherheleswaletilwenikuvekiwileku avanyisamasiku,leswakuvangarivaliminkhuvoya

ntwanano,vafambahikuyahiminkhuvoyaVamatiko endzhakukaxihoxoxavonanilendzhakukakupfumala kavonavutivi

36Hikuvakutavanilavahakunenevangatalanguta n’weti-ndlelaleyi(yi)kavanyetakatinguvanikunghena hayonalemberin’wananirin’wanamasikuyakhumehi kuhatlisaswinene

37Hikwalahokasweswokutavafikamalembelawava ngatakavanyeta(kuhleleka),vaendlasikuleri nyenyetsaka(siku)ravumbhoni,nisikuleringatengangiki rivasikurankhuvo,vatapfilunganyamasikuhinkwawo, leyokwetsimanilangatengangiki,nisikuleringa tengangikinilerikwetsimaka;hikuvavatahomboloka malunghananitin’hwetinitisavataniminkhuvonitijubili

38Hikwalahokasweswondzikulerisanikukunyikela vumbhonileswakuuvanyikelavumbhoni;hikuva endzhakukarifurawenavanavawenavatavakavanyeta (va),lerovavangaendlilembemasikuyamadzana manharhunamakume-nhungu-munentsena,naswona hikwalahokaxivangelolexivatafambahindlelayobiha malunghananitin’hwetiletintshwanitinguvanitisavatani minkhuvo,naswonavatadyangatiyamixakahinkwayoni nyamayamixakahinkwayo

NDZIMAYA7

1Hivhikiravunkomboekalemberosungula[1317AM] rarona,hijubileleyi,Nowaubyarilemirhiyavhinya entshavenileyingalavayitshamekeekayona,leyi thyiwekeLubar,yin’wanayaTintshavataArarat,kutaniyi humesamihandzuhilemberavumune,[1320AM]kutani arindzamihandzuyayona,kutaniayihlengeletahilembe lerihin’hwetiyavunkombo

2Kutaniaendlavhinyohayonaayichelaexibyeni,ayi hlayisakufikelahilemberavuntlhanu,[1321AM]ku fikelahisikurosungula,hin’wetilowuntshwawan’hweti yosungula.

3Hilokoatlangelahintsakosikurankhuvolowu,kutania endlagandzelorohisiwaekaYehovha,homuyin’weni khunarin’we,nitinyimpfutankombo,xin’wanani xin’wanaxalemberin’weniximbutanaxambuti,leswaku atativulakurivaleriwahaswonanivanavayenava majaha.

4Arhangaalunghisaximbutana,avekangatiyin’wanaya xonaenyamenileyiayiriealitarinileyiayiendleke,ni mafurhahinkwawoamavekaealitarinilahaaendleke gandzelorohisiwakona,nihomunikhunanitinyimpfu, kutaniavekanyamayaswonahinkwayoehenhlakaalitari.

5Kutaniachelamagandzeloyavonahinkwawolama pfanganisiwekenimafurhaehenhlakayona,endzhakuka sweswoafafazelavhinyoendzilwenilowuawuendleke ealitarini,avekamirhiyarisunaehenhlakaalitari,a tlhandlukanun’hwelowonandzihalowuamukelekaka emahlwenikaYehovhaXikwembuxakwe

6Hilokoatsaka,anwavhinyoleyi,yenanivanavakweva tsakile

7Akurinimadyambu,anghenaetendenirakwe,a dakwileaetlela,atifunengetaentsongeniwakwelokoa etlele

8HamuavonaNowatatawakweangaambalanga nchumu,ahumaayabyelavamakwavovambirhiehandle

9KutaniXemeatekanguvuyakweapfuka,yenana Yafeta,vavekanguvuemakatleniyavona,vatlhelela endzhaku,vafunengetatinganatatatawavona,swikandza swavonaswitlhelelaendzhaku.

10HilokoNowaapfukaevurhongwenikutaniativa hinkwaswoleswin’wanawakwelontsongoan’wiendleke swona,kutaniarhukanan’wanawakweaku:‘Aku rhukaniweKanana;utavahlongaravamakwavo.’

11KutaniakatekisaXeme,aku:‘Akudzunisiwe YehovhaXikwembuxaXeme,+Kananautavanandza wakwe

12XikwembuxitakurisaYafeta,Xikwembuxitatshama evutshamenibyaXeme,Kananautavanandzawaxona.’ 13Hamuaaswitivaleswakutatawakweurhukane n’wanawakwelontsongo,naswonaaangatsakanga hileswiarhukaneken’wanawakwe.kutaniahambanana tatawayena,yenanivanavayenavamajaha,kungaKuxi naMizrayiminaPutinaKanana

14Kutaniatiakelamuti,athyavitoransatiwakwe Neelatama’uk

15Yafetaaswivona,asungulakunavelamakwavo,na yenaatiakelemuti,awuthyavitoransatiwayena ‘Adatanese

16XemeatshamanaNowatatawakwe,aakamutilowu ngaekusuhinitatawakweentshaveni,nayenaawuthya vitoransatiwakweSedeqetelebabu

17Waswivo,mitileyiyinharhuyilekusuhiniNtshavaya Lubara;Sedeqetelebabyilangutanenintshavaleyinga evuxenibyayona;naNa'eltama'ukedzongeni;'Adatan'eses kukongomaevupeladyambu

18VanavaXemehilava:Elamu,naAxiru,naAripakxadi -loyi(n'wana)uvelekiweendzhakukamalembemambirhi yandhambi-naLudinaSiriya

19VanavaYafeti:Gomere,Magogo,Madayi,Yawani, Tubali,MexekenaTirasi:lavaivanavaNowa

20Kutanihijubileyavumakumembirhinhungu[13241372AM]Nowaasungulakulerisaekavanavayenava majahamilawuniswileriso,nikuavanyisahinkwakoloku aakutiva,kutaniakhutazavanavayenavamajahaku hlayisakululama,nikufunengetatinganatanyamaya vona,nikukatekisaMuvumbiwavona,nikuxixima tatananimanana,nikurhandzavaakelanivavona,ni sirhelelamimoya-xiviriyavonaekavumbhisanithyakani leswobihahinkwaswo

21Hikuvahikwalahokaswiloleswiswinharhundhambiyi fikeemisaveni,kungahikwalahokavumbhisalebyieka byonaVarindzilavalwisanakaninawuwamilawuyavona vaendlekevunghwavavaendzhakukavanava vanhwanyanavavanhu,vatitekavasativahinkwavolava vavahlawuleke,kutanivaendlamasunguloyathyaka 22KutanivavelekavanavamajahavaVanafidimi, hinkwavoavangafani,vadyana,kutaniSwihontlovila swidlayaNafili,naNafiliswidlayaVaeljo,nivanhuva Eljo,nimunhuun’wana

23Un’wananiun’wanaaatixavisaleswakuaendla vudyohonikuhalatangatiyotala,kutanimisavayitalahi vudyoho.

24Endzhakukasweswovadyoheleswiharhini swinyenyananihinkwaswoleswifamba-fambakanileswi famba-fambakaemisaveni,ngatiyotalayihalatiwa emisaveni,nikuanakanyanikunavelakun’wanani

kun’wanakavanhukuanakanyahivuhavanileswobiha nkarhihinkwawo.

25KutaniYehovhaalovisahinkwaswoemisaveni; hikwalahokavubihibyaswiendloswavona,nihikwalaho kangatileyivayihalatekeexikarhikamisavaUlovise hinkwaswo

26‘Kutanihisale,minanan’wina,vanavamina,ni hinkwaswoleswinghenekenahinaengalaveni,kutani waswivo,ndzivonamintirhoyan’winaemahlwenika minaleswakuamifambihikululama,hikuvamisungurile kufambaendleleniyandzoviso,mihambanisana,mivani mavondzo,naswona(hindlelayaleyoswifika)leswakua ngatwanani,vanavamina,un’wananiun’wanani makwavo

27Hikuvandzaswivona,naswonawaswivomadimona masungurilekukanganyisa(yawona)ekan’winanivana van’winanaswonasweswindzachavahikuyimelan’wina, leswakuendzhakukarifuraminamitahalatangatiya vanhuemisaveni,nileswakunan’wina,mitalovisiwa emisaveni

28Hikuvaun’wananiun’wanalahalatakangatiyamunhu niloyiadyakangatiyanyamayin’wananiyin’wana, hinkwavovatalovisiwaemisaveni

29Akungesesalamunhuladyakangatikumbela halatakangatiyamunhuemisaveni,Naswonaakunge siyiwimbewukumbevatukululavahanyakaehansikatilo; HikuvavatayaeSheol,Vatarhelelaendhawiniyaku avanyisiwa,Vatasusiwahinkwavohirifuratihanyi emunyameniwaxidziva

30Akungevoningatiekan’winaekangatihinkwayoku tavakonamasikuhinkwawolawamidlayekeswiharhi kumbetihomukumbexin’wananixin’wanalexihahaka emisaveni,miendlantirholowuneneekamimoya-xiviriya n’winahikufunengetaleswihalatiwekeehenhlakamisava.

31Mingatshukimifananiloyiadyakangati,kambeti tivonelenileswakukungavinamunhuloyiangadyaka ngatiemahlwenikan’wina,mifunengetangati,hikuva ndzilerisiwekunyikelavumbhoniekan’winanivanava n’wina,swin’weninyamahinkwayo

32Naswonaungapfumelelimoya-xiviriwudyiwani nyama,leswakungatiyawena,leyingavutomibyawena, yingalaviwievokweniranyamayihinayihileyihalataka emisaveni.

33Hikuvamisavaayingetengangaekangatileyi halatiwekeehenhlakayona;hikuva(ntsena)hingatiya loyiayihalatekemisavayitabasisiwaekaswitukulwana swayonahinkwaswo

34Kutanisweswi,vanavamina,yingisani:tirhaniku avanyisanikululamaleswakumingahabyalahiku lulamaehenhlakavuandlalobyamisavahinkwayo,kutani kuvangamakan’winakutlakukileemahlwenika Xikwembuxamina,lexindziponisekeematiniyandhambi. 35Waswivo,mitafambamiyatiakelamiti,mibyalaeka yonaswimilanahinkwaswoleswingaemisaveni,kutlula kwalahomirhihinkwayoleyivekakamihandzu

36Kuringanamalembemanharhumihandzuya hinkwaswoleswidyiwakaayingehlengeletiwi,naswona hilemberavumunemihandzuyayonayitatekiwayi kwetsima[vatanyikelamihandzuyosungula],leyi amukelekakaemahlwenikaXikwembulexingeHenhlahenhla,lexitumbuluxeketilonimisavaniswilo

hinkwaswoAvanyikelehixitaloxosungulaxavhinyoni mafurha(tanihi)mihandzuyosungulaealitariniyaHosi, loyiaswiamukelaka,naswonaleswisalekemalandzaya yindluyaHosiamadyeemahlwenikaalitarileyi amukelaka(yi).

37Hilemberavuntlhanumintshunxaleswakumixi ntshunxahikululamanihikululama,mitavalalulameke, kutanihinkwaswoleswimiswibyalakaswitahumelela.

38HikuvaEnokotatawatatawan’winaulerisile Metusela,n’wanawakwe,naMetuselan’wanawakwe Lameke,naLamekeundzilerisilehinkwaswoleswivatata wakwevan’wilerisekeswona

39Naminandzitaminyikaxileriso,vanavamina,hilaha Enokoaleriseken’wanawakwehakonaekatijubilito sungula:lokoahahanya,wavunkomboekaxitukulwana xayena,ulerisilenikunyikelavumbhoniekan’wana wakwenivanavan’wanawakwekufikelasikurarifu rakwe’”

NDZIMAYA8

1Hijubileyavu-29,evhikinirosungula,[1373AM]eku sungulenikayonaAripakxadiatitekansatinaswonavito rayenaakuriRasu’eja,n’wanawaSusan,n’wanawa Elamu,kutanian’wivelekelan’wanawajahahilembera vunharhuekavhikileri,[1375AM]kutanian’withyavito raKayinamu

2Kutanin’wanaakula,tatawakwean’widyondzisaku tsala,ayatilavelandhawuleyiangatatitekelamutieka yona

3Kutaniakumatsalwalerikhale(switukulwana)ariri vatlileeribyeni,kutaniahlayaleswiaswiriekarona,ari tsalaatlhelaadyohahikwalahokarona;hikuvaayirini dyondzoyaVarindzileyihikuyahiyonaavatoloveleku hlayisaswikombisoswadyambunin’wetinitinyeletieka swikombisohinkwaswoswatilo

4Aritsalaehansi,angavulinchumumalunghananarona; hikuvaaachavakuvulavulanaNowahimhakaleyi, leswakuangan'wihlundzukelihikwalahokasweswo 5Hilemberavu-30,[1429AM]hivhikiravumbirhi, elembenirosungulararona,atekansati,vitorayenaaku riMelka,n’wanawaMadayi,n’wanawaYafeti,naswona hilemberavumune[1432AM]avelekan’wanawa mufana,an’withyavitoraXela;hikuvaute:‘Hakunene ndzirhumiwile’

6[Kutaniavelekiwahilemberavumune],kutaniXelaa kula,atekansati,vitorayenaakuriMu’ak,n’wanawa Kesede,makwavowatatawakwe,hiJubileyavu-30,hi vhikiravuntlhanu,hilemberosungula[1499AM]wa rona

7Kutanian’wivelekelan’wanawamufanahilembera vuntlhanu[1503AM],kutanian’withyavitoraEber, kutaniatitekansati,vitorayenaakuri‘Azûrâd,n’wana waNebrodo,hiYubileyavu-32,hivhikiravunkombo,hi lemberavunharhurarona[1564AM]

8Hilemberavutsevu[1567AM],an’wivelekelan’wana wajaha,kutanian’withyavitoraPelegi;hikuva emasikwinilawaavelekiweke,vanavaNowavasungule kuavanyisamisavaexikarhikavona,hikwalahoka sweswoan'withyavitoraPelegi.

9Kutanivaavelanaexihundleni,vaswibyelaNowa

10EkusungulenikaYubiliyavu33[1569AM]va avanyisamisavahiswiphemuswinharhu,hikuvaXemena HamunaYafeta,hikuyahindzhakayaun’wanana un’wana,hilemberosungulaekavhikirosungula,loko un’wanawahinaloyiarhumiweke,arinavona.

11Kutaniavitanavanavayenavamajaha,vatshinelaeka yena,vonanivanavavona,kutaniaavanyisamisavahi vuhlolotwanalebyivanavayenavanharhuvamajahaava fanelevabyiteka,vatshambulutamavokoyavona,vateka tsalwaexifuvenixaNowa,tatawavona

12KutanikuhumaekatsalwaleritanihixiphemuxaXeme exikarhikamisavaleyiangatayitekatanihindzhakaya yenaniyavanavayenavamajahakuringana switukulwanaleswingaheriki,kusukaexikarhika nxaxamelowatintshavataRafa,kusukaenon’winiwa matikusukaenambyeniwaTina,naswonaxiphemuxa yenaxiyaevupela-dyambuhilexikarhikanambulowu, naswonawuanamakukondzawufikaematiniya swikokovi,leswinambulowuwuhumakaekaswonawu chelamatiyawonaelwandleraMe’at,naswonanambu lowuwukhulukelaelwandlelerikuluHinkwaswoleswi ngaen'walungwiniiswaYafeta,hinkwaswoleswinga edzongeniiswaXeme

13NaswonayianamakukondzayifikaeKaraso:leyiyile xifuvenixaririmilerilangutekeedzongeni.

14Xiphemuxaxonaxianamanilwandlelerikulu,xi anamahilayiniyolulamakukondzaxifikaevupeladyambubyaririmilerilangutekeedzongeni,hikuva lwandleleririthyiweririmiraLwandleraEgipta

15Kusukalahakuyaedzongenikukongomaenon’wini walwandlelerikulueribuweniramati(yarona),naswona rianamakuyaevupela-dyambukuyafikae’Afra, naswonarianamakukondzarifikaematiniyanambuwa Gihoni,nikuyaedzongeniwamatiyaGihoni,kuyafika eribuweniranambulowu

16Kutaniwuanamawukongomaevuxeni,wukondzawu fikaeNtangeniwaEdeni,edzongeniwawona,[edzongeni] nikusukaevuxenibyatikohinkwaroraEdeninirale vuxenihinkwabyo,wujikawuyaevuxeniwuya emahlwenikukondzawufikaevuxenibyantshavaleyi vuriwakaRafa,wurhelelawuyafikaeribuweniranomu wanambuwaTina

17XiphemulexixihumelerilehivuhlolotwanaekaXeme nivanavayenavamajaha,leswakuvatavandzhakaya xonahilahakungaherikikuyafikaekaswitukulwanaswa yenahilahakungaheriki.

18KutaniNowaatsakaleswixiphemulexixi humelerisiwekeekaXemenivanavayenavamajaha, kutaniatsundzukahinkwaswoleswiaswivulekehinomu wayenahivuprofeta;hikuvaaate:‘AkudzunisiweHosi XikwembuxaXemeNaswonaongeYehovhaaatshame lahakutshamakaXeme.’

19KutaniaswitivaleswakuNtangawaEdeniindhawu yokwetsimayavukwetsimi,nivutshamobyaHosi,ni NtshavayaSinayiexikarhikamananga,niNtshavaya Siyoni-xikarhikanhamuyamisava:leswiswinharhuswi tumbuluxiwiletanihitindhawutokwetsimaleti langutaneke

20KutaniadzunisaXikwembuxaswikwembu,lexinga nghenisaritoraYehovhaenon’winiwaxona,niYehovha hilahakungaheriki

21Kutaniaswitivaleswakuxiphemulexikatekisiwekeni nkatekoswifikileekaXemenivanavayenavamajahaku yafikaekaswitukulwanahilahakungaheriki-tiko hinkwaroraEdeninitikohinkwaroraLwandlero Tshwuka,nitikohinkwaroralevuxeniniraIndiya,nile LwandleroTshwukanitintshavatarona,nitikohinkwaro raBaxani,nitikohinkwaroraLebanoniniswihlalaswa Kaftur,nitintshavahinkwatotaSanirna‘Amana,ni tintshavataAxiruen’walungwini,nitikohinkwarora Elamu,naAxura,naBabele,naSusannaMa’edi,ni tintshavahinkwatotaArarati,nindhawuhinkwayoleyi ngaetlhelokalwandle,leyingaetlhelokatintshavata Axiruen’walungwini,tikolerikatekisiwekenileri anameke,nihinkwaswoleswingaekaronaiswinene ngopfu

22NaswonahikuvaHamuuhumexiphemuxavumbirhi, kuhundzaGihonikuyaedzongenikuyaexinenenixa Ntanga,naswonaxianamakuyaedzongeninaswonaxi anamakuyafikaetintshavenihinkwatotandzilo,naswona xianamakuyaevupela-dyambukuyaelwandlera‘Atel naswonaxianamakuyaevupela-dyambukukondzaxi fikaelwandleraMa’uk-lawa(lwandle)lerixikakaeka ronahinkwaswoleswingaonhakiki

23Wuyaen’walungwinikuyafikaendzilakaneniwa Gadiri,wuyaemahlweniwuyaeribuweniramatiya lwandlewuyaematiniyalwandlelerikulukukondzawu tshinelaekusuhininambuwaGihoni,wufambahinambu waGihonikukondzawufikaexinenenixaNtangawa Edeni

24NaswonaleriitikolerihumelekeHamatanihixiphemu lexiaafanelekuxitekahilahakungaherikiekayenani vanavayenavamajahakuyafikaekatinxakatavona hilahakungaheriki

25HikuvaYafetiyihumexiphemuxavunharhulexinga etlhelokanambuwaTinaen’walungwiniwamatiyawona, naswonawuanamaen’walungu-vuxakuyafika exifundzhenihinkwaxoxaGogo,niletikwenihinkwarora levuxenibyayona

26Naswonayianamaen’walungwinikuyaen’walungwini, naswonayianamakuyafikaetintshavenitaQeltkuya en’walungwini,nikuyaelwandleraMa’uk,naswonayiya evuxenibyaGadirkuyafikaexifundzhenixamatiya lwandle.

27NaswonayianamakukondzayitshinelaevupeladyambubyaFaraiviyitlhelelae’Aferag,naswonayi anamaevuxenikuyafikaematiniyalwandleraMe’at.

28Naswonayianamakuyafikaexifundzhenixanambu waTinahitlheloralen’walungu-vuxakukondzayi tshinelaendzilakaneniwamatiyayonayikongoma entshaveniyaRafa,yirhendzelekayikongoma en’walungwini

29LeriitikolerihumeriwekeYafetanivanavayena,riva xiphemuxandzhakayayena,leyiangatayitekaekayena nivanavayenavamajaha,kuyafikaekaswitukulwana swavonahilahakungaheriki;swihlalaswantlhanu leswikulu,nitikolerikuluen’walungwini

30Kambekutitimela,tikoraHamurahisa,nitikora Xemearihisinaswonaarititimela,kamberinixirhamini kuhisalokupfanganisiweke

1Hamuaavelavanavayenavamajaha,kutanixiphemu xosungulaxihumaeKuxievuxeni,nilevupela-dyambu byayenakuyaeMizrayimi,nilevupela-dyambubyayena kuyaePuta,nilevupela-dyambubyayena[nilevupeladyambubyarona]elwandlekuyaeKanana

2KutaniXemeaavelavanavayenavamajaha,kutani xiphemuxosungulaxihumaekaHamunivanavayena, evuxenibyanambuwaTigrikukondzawutshinela evuxeni,tikohinkwaroraIndiya,nileLwandlero Tshwukaeribuwenirarona,nimatiyaDedani,nitintshava hinkwatotaMebrinaEla,nitikohinkwaroraSusanini hinkwaswoleswingaetlhelokaFaranakkuyafika eLwandleroTshwukaniNambuwaTina +3HikuyahiAxirukuhumeXiphemuxavumbirhi,ku ngatikohinkwaroraAxiru+niraNinivha+naXinara+ kuyafikaendzilakaneniwaIndiya,+ritlhandlukaritlhela rirhendzelanambu.

4HikuvaAripakxadikuhumaxiphemuxavunharhu,ku ngatikohinkwaroraxifundzhaxaVakalidiyaevuxenibya Yufrata,leringaendzilakaneniwaLwandleroTshwuka,ni matihinkwawoyamanangalamangaekusuhiniririmira lwandlelerilangutekeeEgipta,tikohinkwaroraLebanoni naSanirina‘AmanakuyafikaendzilakaneniwaYufrata.

+5KutanikuhumaeAramaxiphemuxavumune,kunga tikohinkwaroraMesopotamiyaexikarhikaTigrina Yufrataen’walungwiniwaVakalidiyakuyafika endzilakaneniwatintshavataAxirunitikora‘Arara

6KutanikuhumaekaLudixiphemuxavuntlhanu, tintshavataAxirunihinkwaswoleswingaekatona kukondzaxifikaeLwandleLerikulu,nikukondzaxifika evuxenibyaAxirumakwavo

7Yafetanayenaaavelavanavayenavamajahatikora ndzhakayayena

8XiphemuxosungulaxihumaeGomereevuxenikusuka en’walungwinikuyafikaenambyeniwaTina; en'walungwinikuhumeMagogoswiphemuhinkwaswo swalendzeniswan'walungukukondzaswifikaelwandle raMe'at.

9HikuvaMadaiuhumeavaxiphemuxayenalexiangata xitekakusukaevupela-dyambubyavamakwavovambirhi kuyafikaeswihlaleninilematikweniyaswihlala.

10HikuvaYavanikuhumexiphemuxavumunexihlala xin’wananixin’wananiswihlalaleswingaendzilakaneni waLudi.

11KutaniekaTubalikuhumaxiphemuxavuntlhanu exikarhikaririmileritshinelakaendzilakaneniwaxiphemu xaLudikuyaekaririmiravumbirhi,kuyaexifundzheni lexingaetlhelokaririmiravumbirhikuyaekaririmira vunharhu

12HilokoMexekekuhumaxiphemuxavutsevu, xifundzhahinkwaxolexingaetlhelokaririmiravunharhu kukondzaxitshinelaevuxenibyaGadiri

13KutanikuhumaeTirasixiphemuxavunkombo, swihlalaswamuneleswikuluexikarhikalwandle,leswi fikakaexiphen’winixaHama[naswonaswihlalaswa Kamaturiswihumehivuhlolotwanaleswakuswitava ndzhakayavanavaArpakxadi]

14XisweswovanavaNowavaavelavanavavonava majahaemahlwenikaNowatatawavona,kutaniavaboha

hinkwavohixihlambanyo,arhukanahindzhukanoeka un’wananaun’wanaloyialavakakutekaxiphemulexi ngawelaka(ekayena)hivuhlolotwanabyayena 15Hinkwavovaku:‘Aswivetano;swivetano'ekavona vininivanavavonahilahakungaherikiekaswitukulwana swavonakufikelasikurakuavanyisa,leriHOSI Xikwembuxingatavaavanyisaharonahibanganihi ndzilohikwalahokavubihihinkwabyolebyinga tengangikibyaswihoxoswavona,leswivatatakamisava haswonahikutlulanawunithyakanivumbhisani xidyoho

NDZIMAYA10

1HivhikiravunharhuraYubilileyi,madimonalamanga tengangikimasungulakuhambukisavanavavanava Nowa,nikuvahambukisanikuvalovisa

2KutanivanavaNowavataekaNowatatawavona,va n’wibyelahimadimonalamahambukisakanikupfala mahlonikudlayavanavavanavakwe

3KutaniakhongelaemahlwenikaYehovhaXikwembu xakwe,aku:‘Xikwembuxamimoyayanyamahinkwayo, lexindzikombiseketintswaloUndziponisilenivanava minaematiniyandhambi,Undzilovisilekufananivana vakulovisiwa;HikuvatintswalotaWenativetikulueka mina,Nitintswalotawenativetikuluekamoyawamina; TintswalotaWenaatitlakuseehenhlakavanavamina, Naswonamimoyayobihayingavafumi.Leswakuvanga valovisiemisaveni

4KambeWenandzikatekisenivanavaminavamajaha, leswakuhiandzanikuandzanikutatamisava.

5WaswitivandlelaleyiVarindzivaWena,vatatawa mimoyaleyi,vaendlekehayonaenkarhiniwamina: naswonalokokurimimoyaleyileyihanyaka,yipfale ekhotsweniuyikhomayitiyaendhawiniyakuavanyisiwa, naswonayingatshukiyitisandzovisoekavanavanandza wawena,Xikwembuxanga;hikuvalavavanikhombo, naswonavatumbuluxiwileleswakuvalovisa

6Naswonavangatshukivafumamimoyayalavahanyaka; hikuvaWenantsenaungavafuma.Naswonavangatshuki vavanimatimbaehenhlakavanavalavolulamakusukela sweswinihilahakungaheriki’

7YehovhaXikwembuxahinaahilerisaleswakuhiboha hinkwerhu

8Kutanindhunayamimoya,Mastêmâ,yifikayiku:‘Hosi, Muvumbi,van’wanavavonaavatshameemahlwenika mina,vayingisaritoramina,vaendlahinkwaswoleswi ndzingatavabyelaswona;hikuvalokovan'wanavavona vangasiyiwiekamina,andzingeswikotikuhetisisa matimbayakurhandzakaminaekavanavavanhu;hikuva leswiiswakuonhakanikuhambukisaemahlwenikaku avanyisakamina,hikuvavuhombolokibyavanavavanhu ibyikulu’

9KutaniAku:Akuselexiphemuxavukhumexaswona emahlwenikayena,naswonaswiphemuswanhunguaswi rheleleendhawiniyakuavanyisiwa’

10Naswonaun’wanawahinaUlerisileleswakuhi dyondzisaNowamirhiyavonahinkwayo;hikuvaAaswi tivaleswakuavangatafambahikululama,kumbekulwa hikululama.

11HiendlilehikulandzamaritoyaYenahinkwawo: hinkwaswoswobihaleswinganikhombohiswibohile endhawiniyakuavanyisanixiphemuxavukhumexa swonahiswisiyeleswakuswitatitsongahataemahlweni kaSathanaemisaveni.

12HihlamuseleNowamirhihinkwayoyamavabyiya vona,swin’wenivukanganyisibyavona,ndlelaleyianga vahorisahayonahimirhiyamisava.

13Nowaatsalaswilohinkwaswoebukwinihilahahin’wi lerisekehakonamalunghananimirhiyamixakahinkwayo Xisweswomimoyayobihayisiveriwileku(vavisa)vana vaNowa

14KutanianyikaXemen’wanawakwewamativula hinkwaswoleswiaswitsaleleke;hikuvaaan'wirhandza kutlulavanavayenahinkwavo

15Nowaaetlelanivatatawakwe,alahliwaeNtshaveniya LubaraetikweniraArarati

16Uhetilemalembeya950evuton’winibyayena,19wa tijubile,nimavhikimambirhinantlhanuwamalembe. [1659AM]

17Evuton’winibyayenalahamisaveniutlulavanava vanhuhandlekaEnokohikwalahokakululamalokua hetisekekehakonaHikuvantirhowaEnokowuvekiwile kuvavumbhoniekaswitukulwanaswamisava,leswakua tahlamuselamintirhohinkwayoyarixakarin'wanana rin'wana,kufikelasikurakuavanyisa

18Hilemberavu-30,hilemberosungulaekavhikira vumbirhi,Pelegiatekansati,loyivitorayenaakuri Lomnan’wanawaSinara,kutanian’wivelekelan’wana wajahahilemberavumuneravhikileri,kutanian’wi thyavitoraRhu.hikuvaute:‘Vonani,vanavavanhuva hundzukilevobihahikwalahokaxikongomeloxo hombolokaxotiakelamutinixihondzoetikweniraXinara’ 19HikuvavasukileetikweniraArarativayaevuxeniva yaeXinara;hikuvaemasikwiniyayenavaakemutini xihondzo,vaku:‘Fambani,ahitlhandlukenietilweniha swona.

20Kutanivasungulakuaka,hivhikiravumunevaendla switinahindzilo,switinaswivatirhelakuvaribye,ni vumbalebyiavaswisemendhehabyonaakuriasphalt leyihumakaelwandle,nileswihlobyeniswamatietikweni raXinara

21Vayiaka:vayiakamalembeyamakumemunena nharhu[1645-1688AM];kuanamakayonaakuriswitina swa203,naswonakuleha(kaxitina)akurikavunharhu ekaxin’we;kulehakayonaakuriswisungunuswa5433 niswisungunuswa2,naswona(kuanamakarirhangu rin’weakuri)switepisiswakhume-nharhu(naswonaeka switepisileswin’wanaswamakume-nharhu)

22KutaniHosiXikwembuxahinaxikuekahina:Vona,i vanhuvan’we,naswona(leswi)vasungulakuswiendla, naswonasweswiakunanchumulowungatavasiveriwa. Fambani,ahirhelelenihiyapfilunganyaririmiravona, leswakuvangatwisisanimavulavuleloyaun'wanana un'wana,vahangalasiwaemitininilematikweni,naswona xikongomeloxin'weaxingehetshamiekavonakufikela sikurakuavanyisa.'

23KutaniYehovhaaxika,hirhelelanayenakuyavona mutinixihondzolexivanavavanhuvaxiakeke

24Hilokoapfilunganyaririmiravona,kutaniavangaha twisisimavulavuleloyaun’wananiun’wana,kutaniva tshikakuakamutinixihondzo

25HikwalahokasweswotikohinkwaroraXinarari vuriwaBabele,hikuvaYehovhaupfilunganyeririmi hinkwaroravanavavanhu,kutanikusukakwalahova hangalasiwaemitiniyavona,un’wananiun’wanahikuya hiririmirakwenitikorakavona.

26KutaniYehovhaarhumelamhehoyamatimbakuya lwanixihondzo,axiwiselaemisaveni,kutaniwaswivo,xi riexikarhikaAsxurnaBabilonaetikweniraXinara,kutani vaxithyavitora‘Hlundzuka’

27Hivhikiravumunehilemberosungula[1688AM]eku sungulenikaronahiYubileyavu-30,vahangalakile etikweniraXinara

28HilokoHamunivanavakwevayaetikwenileriaa fanelearitshamaekarona,leriarikumekerivaxiphemu xayenaetikweniraledzongeni

29KutaniKananaavonatikoraLebanonikuyafika enambyeniwaEgipta,ririlerinenengopfu,anga nghenangaetikwenirandzhakayayenaevupela-dyambu (kunga)lwandle,atshamaetikweniraLebanoni,evuxeni nilevupela-dyambukusukaendzilakaneniwaYordanini kusukaendzilakaneniwalwandle

30Hamu,tatawakwe,naKuxinaMizrayimivamakwavo vakuekayena:‘Utshamileetikwenileringarikirawena, naswonaringawelangikiekahinahivuhlolotwana:unga endlitano;hikuvalokouendlatano,wenanivanavawena vamajahamitawaetikweniivi(mi)rhukaniwahiku pfukelamfumo;hikuvamitshamisekilehikupfukela mfumo,kutanivanavawenavatawahikupfukelamfumo, kutaniutahlongoriwahitimitsuhilahakungaheriki

31UngatshamievutshamenibyaXeme;hikuvaXemeni vanavayenaswifikehivukhetabyavona.

32Urhukaniwile,utarhukaniwakutlulavanahinkwavo vaNowa,hindzhukanolowuhitibohekehawonahi xihlambanyoemahlwenikamuavanyisiwokwetsimani emahlwenikaNowatatawahina’

33Kambeangavayingisanga,atshamaetikwenira LebanonikusukelaeHamatikuyafikaeEgipta,yenani vanavakwekufikelanamuntlha

34HikwalahokasweswotikorerorithyiwevitoraKanana 35KutaniYafetinivanavakwevakongomaelwandleva yatshamaetikweniraxiaveloxavona,kutaniMadaia vonatikoralwandlenaswonaaswin’witsakisanga,kutani akombela(xiphemu)ekaHamunaAxirunaAripakxadi, makwavowansatiwakwe,kutaniatshamaetikwenira Mediya,ekusuhinimakwavowansatiwakwekufikela namuntlha

36Kutaniathyavutshamobyayenanindhawuya vutshamobyavanavayenavamajahaiMediya,hivitora tatawavonaMadayi.

NDZIMAYA11

1KutanihiYubileyavu-35,hivhikiravunharhu,eka lemberosungula[1681AM]rarona,Reuutitekelensati, kutanivitorayenaakuri‘Ôrâ,n’wanawa‘Ûr,n’wanawa Kesed,kutanian’wivelekelan’wanawajaha,kutania n’withyavitoraSêrôh,hilemberavunkomboravhikileri ekajubileleyi[1687AM]

2KutanivanavaNowavasungulakulwa,vateka makhumbinikudlayana,nikuhalatangatiyavanhu emisaveni,nikudyangati,nikuakamitiyotiya,ni marhangu,niswihondzo,nivanhuvokarhi(vasungula)ku titlakusaehenhlakatiko,nikusimekamasunguloya mimfumo,nikuyalwanivanhunivanhu,nitikorilwani tiko,nimutikulwisananamuti,nahinkwavo(vasungula) kuendlaleswobiha,nikukumamatlhari,nikudyondzisa vanavavonavamajahanyimpi,kutanivasungulakuteka miti,nikuxavisamahlongayaxinunaniyaxisati

3Kutani‘Ûr,n’wanawaKesede,aakamutiwa‘Arawa Vakalidiya,awuthyavitorayenanivitoratatawakwe Vatiendlelaswifanisoleswin’okiweke,naswonaun’wana niun’wanaagandzelaxifanisoxahava,xifanisolexi n’okiwekelexivatiendlekexona,kutanivasungulaku tiendlelaswifanisoleswivatliwekeniswifanisoleswinga tengangiki,naswonamimoyayobihayivapfunanikuva yenga(va)vaendlakutlulanawunithyaka

4KutanihosanaMastêmâyitikarhatilekuendlaleswi hinkwaswo,kutaniyirhumelamimoyayin’wana,leyi vekiwekeehansikavokorayona,kuendlamixaka hinkwayoyaleswobihanixidyoho,nimixakahinkwayo yakutlulanawu,kuonhanikulovisa,nikuhalatangati emisaveni

5HikwalahokasweswoathyaSerohvitoraSerug,hikuva un’wananiun’wanaaahundzukelakuendlamixaka hinkwayoyaxidyohonikutlulanawu

6Kutaniakula,atshamaeUrawaVakalidiya,ekusuhini tatawamanawansatiwakwe,agandzelaswifaniso,ateka nsatihiYubileyavu-36,hivhikiravuntlhanu,hilembero sungulararona,[1744AM]naswonavitorayenaakuri Melka,n’wanawaKabere,n’wanawatatawakwebuti

7Kutanian’wivelekelaNahoro,hilemberosungulara vhikileri,kutaniakulaatshamaeUrawaVakalidiya, kutanitatawakwean’widyondzisavulavisisibya Vakalidiyabyakuhlahluvanikuvhumbha,hikuyahi swikombisoswatilo.

8KutanihiYubileyavu-37hivhikiravutsevu,hilembe rosungulararona,[1800AM]utekensati,vitorayenaa kuri‘Ijaska,n’wanawaNestagwaVakalidiya.

9An’wivelekelaTerahilemberavunkomboravhikileri [1806AM]

10HosanaMastêmâyirhumelemakondloniswinyenyana leswakuswiyadyambewuleyibyariwekeetikweni, leswakuyilovisatikonikutekelavanavavanhumintirho yavona.Lokotingasirimaekambewu,makondloama tshovela(yi)ehenhlakamisava

11Hikwalahokasweswoan’withyavitoraTerahikuva makondloniswinyenyanaswivahungutekuvaevuswetini nikudyambewuyavona

12Kutanimalembemasungulakuvalamangarikina nchumu,hikwalahokaswinyenyana,kutaniswidya mihandzuhinkwayoyamirhileyihumakaemirhini,akuri himatshalatshalalamakuluntsenaleswakuvakotaku ponisaswitsongoekamihandzuhinkwayoyamisava emasikwiniyavona

13Naswonaekajubileleyiyavumakumenharhunhungu, ekavhikiravumbirhiekalemberosungula,[1870AM] Terautitekelensati,naswonavitorayenaakuri‘Edna, n’wanawa‘Abrama,n’wanawamakwavowaxisatiwa tatawayenaNaswonahilemberavunkomboravhikileri

[1876AM]un’wivelekelen’wanawajaha,kutanian’wi thyavitoraAbrama,hivitoratatawamanawayena; 14hikuvaaafilen’wanawakwewanhwanyanaangasi tikan’wanawajaha.

15Kutanin’wanaasungulakutwisisaswihoxoswa misavaleswihinkwavovahambukekeendzhakuka swifanisoleswivatliwekenilendzhakukathyaka,kutani tatawakwean’widyondzisakutsala,kutaniarini mavhikimambirhiyamalembehivukhale,[1890AM] kutaniatihambanisanitatawakwe,leswakuangagandli swifanisonayena

16KutaniasungulakukhongelaMuvumbiwaswilo hinkwaswoleswakuan’wiponisaekaswihoxoswavana vavanhu,nileswakuxiphemuxayenaxingawelieku hoxeniendzhakukathyakanikunyenyetsa

17Kutaninkarhiwakubyalambewuwufikaetikweni, kutanihinkwavovahumaswin’wekuyasirhelelambewu yavonaekamakondlo,Abramaahumanilavaavafamba, kutanin’wanaarijaharamalembeyakhume-mune.

18Kutanipaparamakondlorifikaritadyambewu,kutani Abramaatsutsumaayahlangananavonavangasitshama emisaveni,ahuwelelaekavonavangasitshamaehansi leswakuvadyambewu,aku:‘Mingaxiki,tlhelelanilaha mihumakakona,’kutanivatlhelelaendzhaku

19Sikureroaendlaleswakumapapayamakondloma tlhelelaendzhakuka70,naswonaekamakondlohinkwawo etikwenihinkwaroleriAbramaaariekaronaamatshama nirin’we.

20Hinkwavolavaavarinayenaetikwenihinkwarova n'wivonaarikarhiahuwelela,makondlohinkwawoma tlhelelaendzhaku,kutanivitorayenarivalerikulu etikwenihinkwaroraVakalidiya

21Kutanilembelerihinkwavolavaavanavelakubyala vataekayena,kutaniafambanavonakukondzankarhiwa kubyalawuhela,vabyalamisavayavona,kutanihilembe rerovatisamavelelamaenelekeekaya,vadya,vaxurha 22Naswonahilemberosungularavhikiravuntlhanu [1891AM]Abramaudyondzisilelavaavaendlaswitirho swatihomu,vaendlivaswilohitihunyi,kutanivaendla xibyaehenhlakamisava,valangutanenifuremuya xikomu,leswakuvatavekambewuehenhlakaxona, kutanimbewuyiwelaehansikusukakwalahoehenhlaka xiphemuxaxikomu,naswonayitumbetiweemisaveni, naswonaavangahachavixibyamakondlo

23Kutanihimukhuvalowuvaendla(swibya)ehenhlaka misavaehenhlakatifuremehinkwatotaswikomu,vabyala nikurimatikohinkwaro,hilahaAbramaavaleriseke hakona,naswonaavangahachaviswinyenyana.

NDZIMAYA12

1Hivhikiravutsevu,hilemberavunkombo,[1904AM] AbramaabyelaTeratatawakwe,aku:‘Tatana! 2Aku:‘Waswivo,himinaloyi,n'wananga'Kutaniaku: ‘Hinampfunonikuvuyeriwaswonghasiekaswifaniso sweswoleswiuswigandzelaka, Naswonaunkhinsamaemahlwenikayinixana? 3Hikuvaakunamoyaekavona, Hikuvaiswivumbekoswatimbheveve,nileswi hambukisakambilu. Ungavagandzeli:

4GandzelaniXikwembuxamatilo, Loyiaendlakaleswakumpfulanimberhaswirhelela emisaveni

Naswonauendlahinkwaswoemisaveni,. NaswonautumbuluxehinkwaswohiritoraYena,. Naswonavutomihinkwabyobyihumaemahlwenika xikandzaxaYena

5Hayinimigandzelaswiloleswingarikinamoyaeka swona?

Hikuvaintirhowamavokoya(vanhu), Miswirhwalaemakatleniyan'wina, Naswonaaminampfunoekavona, Kambeswikhomisatinganaswineneekalavavaswi endlaka, Nikuhambukisatimbiluekalavavavagandzelaka; Ungavagandzeli.’Kuvulayena.

6Tatawayenaakuekayena:“Naminandzaswitiva, n’wananga,kambendzitaendlayinihivanhulavandzi endlekendzitirhelaemahlwenikavona?”

7Lokondzivabyelantiyiso,vatandzidlaya;hikuva moya-xiviriwavonawunamarhelaekavonakuva gandzelanikuvaxixima.

8Miyelan’wananga,leswakuvangakudlayi’Kutani maritolawaamabyelavamakwavovambirhi,kutaniva n'wihlundzukela,amiyela.

9HiJubileyavu-40,hivhikiravumbirhi,hilembera vunkomborarona,[1925AM]Abramaatekansati,vitora yenaakuriSarayi,n’wanawatatawayena,kutaniava nsatiwayena

10KutaniHarani,makwavo,atekansatihilembera vunharhuravhikiravunharhu,[1928AM]kutanian’wi velekelan’wanawajahahilemberavunkomboravhiki leri,[1932AM]kutanian’withyavitoraLota

11KutaniNahoro,makwavo,atekansati.

12Kutanihilemberavu-60ravutomibyaAbrama,hi leswaku,hivhikiravumune,hilemberavumunerarona, [1936AM]Abramaapfukanivusiku,ahisayindluya swifaniso,ahisahinkwaswoleswiaswiriendlwini naswonaakunamunhuloyiaswitivaka

13Kutanivapfukanivusikuvalavakuponisaswikwembu swavonaexikarhikandzilo

14Haraniahatliselakuvaponisa,kambendzilowun’wi pfurha,ahisiwahindzilo,afaeUrawaVakalidiya emahlwenikaTeratatawakwe,van’wilahlaeUrawa Vakalidiya

15KutaniTeraahumaeUrawaVakalidiya,yenanivana vakwevayaetikweniraLebanoniniletikweniraKanana, atshamaetikweniraHarani,AbramaatshamanaTeratata wakweeHaranikuringanamavhikimambirhiyamalembe 16Naswonahivhikiravutsevu,hilemberavuntlhanura rona,[1951AM]Abramautshamevusikuhinkwabyohi n’wetilowuntshwawan’hwetiyavunkombokulanguta tinyeletikusukelanimadyambukuyafikanimixo, leswakuatavonaleswakuvumunhubyalembelebyiabyi tavabyihimayelananitimpfula,naswonaaariyexeloko atshamilearikarhialanguta

17Kutaniritoringhenaembilwiniyayenakutaniaku: “Swikombisohinkwaswoswatinyeleti,niswikombisoswa n’wetiniswadyambuhinkwaswoswilemavokweniya Yehovha.Hayinindzilavisisa(va)ehandle?

18LokoAswinavela,Unisampfula,nimixoni nimadyambu; NaswonalokoAswinavela,Waswisivela, Naswonaswilohinkwaswoswilevokwenirayena.’ 19Hilokoakhongelavusikubyebyoaku:“ 'Xikwembuxanga,XikwembuxaleHenhla-henhla,Hi WenantsenauXikwembuxamina, NaWenanavulawuribyaWenandzihlawule. NaswonaUtumbuluxeswilohinkwaswo, Niswilohinkwaswoleswingantirhowamavokoyawena 20Ndzikutsuleemavokweniyamimoyayobihaleyi lawulakamianakanyoyatimbilutavanhu; NaswonavangandzihambukisiekaWena,Xikwembu xanga

UtiyisaWenaminanimbewuyaminahilahakungaheriki Leswakuhingahambukikusukelasweswinihilahaku ngaheriki’

21Kutaniaku:‘XanandzitatlhelelaeUrawaVakalidiya lavalavakaxikandzaxaminaleswakundzitlhelelaeka vona,xanandzitatshamalahaendhawinileyi?Ndlela leyineneemahlwenikaWenayiyihumelelaemavokweni yanandzawaWenaleswakuatahetisisa(yi)nileswaku ndzingafambihivuxisibyambiluyamina,Wena Xikwembuxamina'

22Kutaniahetakuvulavulanikukhongela,kutani waswivoritoraYehovharirhumeriweekayenahiku tirhisamina,riku:‘Pfukaetikwenirakan’wina,nileka maxakayawenaniendlwiniyatatawawena,uya etikwenilerindzingatakukombarona,kutanindzitaku endlatikolerikulunirotala

23Ndzitakukatekisa

Ndzitaendlaleswakuvitorawenarivalerikulu, Utakatekisiwaemisaveni, Mindyanguhinkwayoyamisavayitakatekisiwaeka Wena, Ndzitakatekisalavakukatekisaka, Utlhelaurhukanalavakurhukana.

24NdzitavaXikwembuekawenanilekan’wanawa wena,nilekan’wanawan’wanawawena,nilekambewu yawenahinkwayo,ungachavi,kusukelasweswikuya fikaekaswitukulwanahinkwaswoswamisava,ndzi Xikwembuxawena’

25KutaniYehovhaXikwembuaku:‘Pfulanomuwakwe nitindlevetayena,leswakuatatwanikuvulavulahi nomuwakwe,hiririmilerihlavuteriweke’;hikuvaawu herileemilon’winiyavanahinkwavovavanhukusukela esikwinirakumbundzumuxiwa(raBabele)

26Kutanindzipfulanomuwakwe,nitindlevenimilomu yakwe,kutanindzisungulakuvulavulanayenahi Xiheveruhiririmirantumbuluko

27Kutaniatekatibukutavatatawayena,naswonaletiti tsariwehiXiheveru,atitsala,kutaniasungulakuti dyondzakusukelasweswi,kutanindzin’witivisaleswia ngaswikotikikuswitwisisa,naswonautidyondzehi tin’hwetitatsevutampfula

28Hilemberavunkomboravhikiravutsevu[1953AM], avulavulanatatawayenaan’witivisa,leswakuutasuka eHaraniayaetikweniraKananakuyarivonaatlhelela ekayena

29KutaniTeratatawakweakuekayena;Fambahiku rhula:

Xikwembulexingaherikixingalulamisandlelayawena NaswonaHosi[(va)nawena,yi]kusirhelelaekavubihi hinkwabyo, Ukunyikatintswalo,tintswalonitintswaloemahlwenika lavavakuvonaka; Naswonaongekungavinaun'wewavanavavanhuloyia nganamatimbaehenhlakawenakukuvavisa; Fambahikurhula.

30Lokouvonatikoleritsakisakaematihlweniyawenaku tshamaekarona,upfukaundzitekaekawenautekaLota, n’wanawaHaranimakwenu,tanihin’wanawawena 31Nahoromakwenuafambanaminakukondzauvuyahi kurhula,hifambanawenahinkwerhu.’

NDZIMAYA13

1AbramaasukaeHarani,atekaSarayi,nsatiwakwena Lota,n’wanawaHarani,makwavo,etikweniraKanana,a fikaeAxiru,ayaeXikeme,ayatshamaekusuhinimurhi lowutlakukeke

2Kutaniavona,kutaniwaswivo,tikoarisasekileswinene kusukelaekungheniwenikaHamatikuyafikaemurhini lowutlakukeke

3Yehovhaakuekayena:‘Ndzitanyikawenanimbewu yawenatikoleri.’

4Kutaniaakaalitarikwalaho,kutaniahumeselaYehovha gandzelorohisiwaehenhlakarona,loyiahumelelekeeka yena.

5KutaniasukakwalahoayaentshaveniBethele evupeladyambunaAyievuxeni,kutaniadzimantsongawa yenakwalaho.

6Kutaniavonakutaniavona,tikoarianamileswinene naswonariririnene,kutanihinkwaswoswimilaekaronamirhiyavhinyanimakuwanimagrenada,mirhiyaoakni yailex,nimirhiyaterebinthniyamafurha,nimirhiya mikedariniyacypressniyatidati,nimirhihinkwayoya nhova,naswonaakurinimatietintshaveni.

7KutaniadzunisaYehovhaloyian’wihumesekeeUrawa Vakalidiya,an’witisaetikwenileri

8Kutaniswiendlekahilemberosungula,hivhikira vunkombo,hin’wetilowuntshwawan’hwetiyosungula, 1954AM]aakaalitarientshavenileyi,kutaniavitanavito raHosi:‘Wena,Xikwembulexingaheriki,uXikwembu xamina’

9KutaniahumeselaYehovhagandzelorohisiwaealtarini leswakuavanayenanaswonaangan’witshikimasiku hinkwawoyavutomibyayena

10Kutaniasukakwalahoakongomaedzongeni,kutania fikaeHebroninaswonaHebroniyiakiwilehinkarhi wolowo,kutaniatshamakonamalembemambirhi,kutani aya(kusukakwalaho)etikweniraledzongeni,eBealoti, kutanikuvanindlalaetikweni.

11AbramaayaaEgiptahilemberavunharhuravhiki,a tshamaaEgiptamalembeyantlhanunsatiwakweangasi handzuriwa

12Hinkarhiwolowo,kuakiweTanayieEgipta,endzhaku kamalembeyankomboeHebroni.

13LokoFaroakhomaSarayinsatiwaAbrama,Yehovhaa hlaselaFaroniyindluyakwehimakhombolamakulu hikwalahokaSarayinsatiwaAbrama.

14Abramaaavangamaswinenehikwalahokarifuwora tinyimpfu,nitihomu,nitimbhongolo,nitihanci,ni tikamela,nimalandzayaxinuna,nimalandzayaxisati,ni hisilivhereninsuku.Lotanayenan'wanawamakwavo,a afuwile.

15KutaniFaroatlheriselaSarayinsatiwaAbrama,kutani an’wihumesaetikweniraEgipta,afambaayaendhawini leyiaadzimetenderakweekayonaekusunguleni, endhawiniyaalitari,naAyievuxeninaBethele evupeladyambu,kutaniadzunisaYehovhaXikwembu xakweloyian’wivuyisekehikurhula

16Kutanihijubileyavu-41hilemberavunharhuravhiki rosungula,[1963AM]atlhelelaendhawinileyikutania nyikelagandzelorohisiwaehenhlakayona,avitanavito raHosi,aku:‘WenaXikwembulexitlakukekengopfu,u Xikwembuxaminahilahakungaheriki.’

17Hilemberavumuneravhikileri[1964AM]Lotaa hambananayena,kutaniLotaatshamaeSodoma, vavanunavaSodomaavarivadyohiswinene.

18Swin’wihlundzukiseembilwinihileswin’wanawa makwavoahambanisiwekenayena;hikuvaaangarina vana.

19HilembererolokoLotaakhomiwile,Yehovhaabyela Abrama,endzhakukalokoLotaahambanilenayena,hi lemberavumuneravhikileri:‘Tlakuselamahloyawena endhawinileyiutshamakaekayona,en’walungwininile dzongeni,nilevupela-dyambunilevuxeni

20Hikuvatikohinkwaroleriurivonakandzitarinyika wenanimbewuyawenahilahakungaheriki,mbewuya wenandzitayiendlayifananisavaralwandle; 21Pfuka,ufamba(etikweni)hikulehakaronaniku anamakarona,urivonahinkwaswo;hikuvandzitayi nyikambewuyawena’KutaniAbramaayaeHebroni,a yatshamakona.

22Hilembeleri,kutaKedorlawomerehosiyaElamu,na Amirafele,hosiyaXinara,naAriokohosiyaSellasara,na Tergali,hosiyamatiko,vadlayahosiyaGomora,hosiya Sodomayibaleka,kutanivotalavawahitimbanga enkoveniwaSidimi,ekusuhiniLwandleraMunyu

23KutanivatekaSodomanaAdamunaZeboyimi evukhumbini,vatekanaLota,n’wanawamakwavowa Abrama,nirifuworayenahinkwaro,vayaeDani 24Kutaniun’wanaloyiabalekekeafikaabyelaAbrama leswakun’wanawamakwavoukhomiwilenaswona (Abrama)uhlomilemalandzayayenayalekaya

25....hikuvaAbrama,nilekambewuyayena,khumera mihandzuyosungulaekaHosi,naswonaHosiyiyiveke tanihinawuhimasikuleswakuvayinyikavapristalava tirhekeemahlwenikaYena,leswakuvayidyahilahaku ngaheriki

26Nawulowuawupimiwihimasiku;hikuvaUswi vekeleswitukulwanahilahakungaherikileswakuvanyika Hosivukhumebyahinkwaswo,byambewunibyavhinyo nibyamafurhanibyatihomunibyatinyimpfu 27KutaniUnyike(yi)vapristavaYenaleswakuvadyani kunwahintsakoemahlwenikaYena 28HosiyaSodomayitaekayena,yinkhinsama emahlwenikayena,yiku:‘HosiyahinaAbrama,hinyike mimoya-xivirileyiuyiponiseke,kambeleswiphangiweke aswiveswawena.’

29HilokoAbramaakuekayena:‘Ndzitlakuselamavoko yaminaekaXikwembulexingeHenhla-henhla,leswaku kusukaekantambhukuyaekaxihukuxaxihlangindzi ngatekinchumuwawenaleswakuungaku:‘Ndzifuwile Abrama;handlekaleswimajahamaswidyekentsena,ni xiphemuxavavanunalavafambekenamina-Aner,Eschol, naMamreLavavatatekaxiphemuxavona’

NDZIMAYA14

1Endzhakukaswiloleswi,hilemberavumuneravhiki leri,hin’wetilowuntshwawan’hwetiyavunharhu,ritora YehovharifikaekaAbramaenorhweni,riku:‘Ungachavi, Abrama;Himinamulweriwawena,naswonahakeloya wenayitavayikuluswinene’

2Kutaniaku:‘Hosi,Hosi,utandzinyikayini,lokondzi sukalahandzingarinan’wana,naswonan’wanawa Maseq,n’wanawanandzawaminawaxisati,iEliyezere waDammasek:utavamudyandzhakawamina,naswonaa wundzinyikangambewu’

3Kutaniakuekayena:‘Loyi(wanuna)angevi mudyandzhakawawena,kambeutahumaemarhumbyini yawena;utavamudyandzhakawawena’

4Hilokoan’wihumesaehandle,akuekayena:‘Languta etilweniuhlayatinyeletilokouswikotakutihlaya.’

5Kutanialangutaetilweni,avonatinyeletiNakonaAku ekayena:‘Mbewuyawenayitavatano’

6KutaniapfumelaekaHosi,kutaniahlayeriwakululama ekayena

7KutaniAkuekayena:‘HiminaYehovhaloyiaku humesekeeUrawaVakalidiya,leswakundzikunyikatiko raVakananaleswakuuritekahilahakungaheriki;kutani ndzitavaXikwembuekawenanilekambewuyawena endzhakukawena.’

8Kutaniaku:‘Hosi,Hosi,xanandzitaswitivanjhani leswakundzitayidyandzhaka?’

9Hilokoakuekayena:‘Ndzitekelehomuyahomuya malembemanharhu,nimbutiyamalembemanharhu,ni nyimpfuyamalembemanharhu,nituvaraximangani tuva.’

10Hilokoatekahinkwaswoleswiexikarhikan’hweti,a tshamaemurhiniwamurhiwaMamrelowungaekusuhina Hebroni.

11Kutaniaakaalitarikwalaho,aendlamagandzelolawa hinkwawo;ahalatangatiyavonaehenhlakaalitari,ava avanyisaexikarhi,avavekaehenhlakaun'wanana un'wana;kambeswinyenyanaaswiavanyisanga 12Kutanitinyenyanatirhelelaehenhlakaswiphemuleswi, Abramaaswihlongola,angapfumelelangaswinyenyana leswakuswiswikhumba

13Kutelokodyamburipela,ntsakolowukuluwuwela Abrama,kutaniwaswivo!kuchavisakamunyama lowukulukun’wiwela,kutanikuvuriwaAbrama:‘Tivahi kutiyisekaleswakumbewuyawenayitavamuendzi etikweni(hileswaku)kungariravona,kutanivatavatisa evuhlongeni,vavaxanisamalembeyamunewamadzana

14Ndzitaavanyisanitikolerivangatavamahlongaeka rona,kutaniendzhakukasweswovatahumakonavarini rifuworotala

15Utayaekavatatawawenahikurhula,ulahliwau dyuharileswinene

16Kambeekaxitukulwanaxavumunevatatlhelelalaha; hikuvavudyohobyaVaamoriabyisitala.’

17Apfukaevurhongwenibyayena,apfuka,dyamburi pela;kutanikuvanilangavi,kutaniwaswivo!ndziloawu rikarhiwupfurhamusi,naswonalangavirandzilori hundzaexikarhikaswiphemu

18HisikureroYehovhaaendlantwananonaAbrama,a ku:‘Ndzitanyikambewuyawenatikoleri,kusukela enambyeniwaEgiptakuyafikaenambyenilowukulu,+ enambyeniwaYufrata,+Vakene,+Vakenizi,+ Vakadimoni,+Vaperezi+niVarefayimi,+Vafakori+ni Vahivhi,+Vaamori+niVakanana+niVagirigaxi+niva kaYebusi.

19Sikurifamba,Abramaanyikelaswiphemu,ni swinyenyana,nimagandzeloyaswonayamihandzu,ni magandzeloyaswonayaswakunwa,kutanindzilowuva dya

20HisikurerohiendlentwananonaAbrama,hilahahi endlekentwananohakonanaNowahin’hwetileyi;kutani Abramaapfuxetankhuvoninkhuvowayenahilahakunga heriki

21Abramaatsaka,ativisaSarayinsatiwayenatimhaka letihinkwato;kutaniapfumelaleswakuutavanimbewu, kambeyenaangatswalanga

22KutaniSarayiatsundzuxaAbramanunawakwe,aku ekayena:‘NghenaekaAgara,nandzawaminawaxisati waleEgipta,swingahaendlekaleswakundzitakuakela mbewuhiyena.”

23KutaniAbramaayingisaritoraSarayinsatiwakwe,a kuekayena:‘Endlatano’KutaniSarayiatekaAgara, nandzawayenawaxisati,Muegipta,an'winyikaAbrama, nunawayena,leswakuavansatiwayena

24Kutanianghenaekayena,kutaniatika,an’wivelekela n’wanawajaha,kutanian’withyavitoraIximayele,hi lemberavuntlhanuravhikileri[1965AM];akurilembe ravu-86evuton'winibyaAbrama

NDZIMAYA15

1Naswonahilemberavuntlhanuravhikiravumunera jubileleyi,[1979AM]hin’hwetiyavunharhu,exikarhika n’hweti,Abramautlangelenkhuvowamihandzuyo sungulayantshovelowamavele.

2Hilokoahumesamagandzelolamantshwaealitarini, mihandzuyosungulayantshovelo,ekaYehovha,homuya xisatinimbutininyimpfuealitariniswivagandzeloro hisiwaekaYehovha;magandzeloyavonayamihandzuni magandzeloyavonayaswakunwa,aanyikelaealitarinini murhiwarisuna

3KutaniYehovhaahumelelaekaAbrama,akuekayena: ‘HiminaXikwembuxaMatimbaHinkwawo;tiamukele emahlwenikamina,uvalahetisekeke.

4NdzitaendlantwananowaMinaexikarhikaMinana wena,ndzitakuandzisaswinene’

5Abramaakhinsamahixikandza,Xikwembuxivulavula nayenaxiku:

6‘Waswivo,nawuwaminawunawena,. Utavatatawamatikoyotala

7NaswonavitorawenaaringehevitaniwaAbrama Kambekusukelasweswi,vitorawenaritavaAbrahama. Hikuvandzikuendletatawamatikoyotala

8Ndzitakuendlalonkuluswinene, Ndzitakuhundzulamatiko,. Kutanitihosititahumaekawena

9KutanindzitasimekantwananowaMinaexikarhika Minanawena,nimbewuyawenaendzhakukawena,eka switukulwanaswavonahinkwaswo,ekantwananolowu ngaheriki,leswakundzitavaXikwembuekawena,nile kambewuyawenaendzhakukawena.

10<Kutanindzitanyikawenanimbewuyawena endzhakukawena>tikoleriutshamekeuvamuhlapfaeka rona,tikoraKanana,leswakuutaritekahilahakunga heriki,kutanindzitavaXikwembuxavona'

11KutaniYehovhaakuekaAbrahama:‘Naswonalokoku riwena,hlayisantwananowamina,wenanimbewuya wenaendzhakukawena,yimbetawanunaun’wanani un’wanaexikarhikan’wina,miyimbisisamadzovoya n’winayalemahlweni,kutanixitavaxikombisoxa ntwananolowungaherikiexikarhikaMinanan’wina 12Hisikuravutsevumitayimban’wana,waxinuna un’wananiun’wanaekaswitukulwanaswan’wina,+loyi avelekiwekeendlwini,kumbeloyimin’wixavekehimali ekamunhuun’wananiun’wanaloyimingan’wikumeke, loyimingan’wikumakaloyiangarikiwambewuya wena

13Loyiavelekiwekeendlwiniyawenautayimbisiwa,ni lavauvaxavekehimalivatayimbisiwa,+ntwananowa minawutavaenyameniyan’wina,wuvamukhuvalowu ngaheriki.

14Waxinunalangayimbangiki,loyiangayimbangikihi nyamayanhlongeyakwehisikuravutsevu,moya-xiviri wolowowutasusiwaexikarhikavanhuvakavona,hikuva utlulentwananowaMina’

15KutaniXikwembuxikuekaAbrahama:‘Lokokuri Sarayinsatiwawena,vitorayenaaringehevitaniwa Sarayi,kambevitorayenaritavaSara

16Ndzitan’wikatekisa,ndzikunyikan’wanawajahahi yena,ndzitan’wikatekisa,utavatiko,tihositamatikoti tahumaekayena’

17HilokoAbrahamaakhinsamahixikandza,atsaka,aku embilwiniyakwe:‘Xanaloyianganimalembeyadzanau tavelekiwan’wanawajaha,xanaSaraloyiangani malembeya90hivukhaleutaveleka?”

18KutaniAbrahamaakuekaXikwembu:‘OhoIximayele angahanyaemahlwenikawena!

19KutaniXikwembuxiku:‘Ina,Saranayenautaku velekelan’wanawajaha,utan’withyavitoraIsaka, kutanindzitasimekantwananowaminanayena, ntwananolowungaherikiniwambewuyayenaendzhaku kayena

20LokokuriIximayelenayenandzikutwile,kutani waswivo,ndzitan’wikatekisa,ndzin’wiendlalonkulu,ni kun’wiandzisaswinene,utatswalatihosanatakhumembirhi,kutanindzitan’wiendlatikolerikulu

21KambentwananowaminandzitawusimekanaIsaka, loyiSaraangatan’witswalela,emasikwinilawa, elembenileritaka’

22KutaniUtshikekuvulavulanayena,kutaniXikwembu xisukaekaAbrahama

23AbrahamaaendlahilahaXikwembuxin’wibyeleke hakona,kutaniatekaIximayelen’wanawakweni hinkwavolavavelekiwekeendlwiniyakwenilavaava

xavekehimaliyakwe,un’wananiun’wanawaxinuna endlwiniyakwe,ayimbisanyamayanhlongeyavona. 24HisikureroAbrahamaayimbisiwa,nivavanuna hinkwavovamutiwayena,<nilavavelekiwekeendlwini>, nihinkwavolavaavaxavekehimaliekavanavamuluveri, vayimbisiwanayena

25Nawulowuiwaswitukulwanahinkwaswohilahaku ngaheriki,naswonaakunakuyimbisiwakamasiku,niku tshikiwakasikurin’weekamasikuyatsevu;hikuvainawu lowungaheriki,lowuvekiwekenikutsariwaeka swiphepherheleswaletilweni

26Un’wananiun’wanalavelekiweke,loyinyamayayena yingayimbangikihisikuravutsevu,ahiwavanava ntwananolowuYehovhaawuendlekenaAbrahama, kambeiwavanavandzoviso;naswona,kutlulakwalaho, akunaxikombisoekayenaxaleswakuiwaHosi,kambe (ukunguhatiwile)kulovisiwanikudlayiwaemisaveni,ni kutsuvuriwaemisaveni,hikuvautshovilentwananowa HosiXikwembuxahina.

27Hikuvatintsumihinkwatotavukonanitintsumi hinkwatotakukwetsimisiwatitumbuluxiwilehindlela yoleyokusukelasikurakutumbuluxiwakatona,naswona emahlwenikatintsumitavukonanitintsumitaku kwetsimisiwaUkwetsimiseIsrayele,leswakuvavana YenanitintsumitaYenatokwetsima.

28UlerisavanavaIsrayele,uvapfumelelakuhlayisa xikombisoxantwananolowukuyafikaekaswitukulwana swavonatanihinawulowungaheriki,naswonaavange hlongoriwietikweni

29Hikuvaxilerisoxivekeriwentwananowaleswakuva wuhlayisahilahakungaherikiexikarhikavanahinkwavo vaIsrayele

30HikuvaIximayelenivanavayenavamajahani vamakwavonaEsawu,Yehovhaangaendlangaleswaku vatshinelaekayena,naswonaangavahlawulangahikuva varivanavaAbrahama,hikuvaaavativa,kambeu hlawuleIsrayeleleswakuvavavanhuvayena.

31KutaniXixihlawulekile,xixihlengeletaexikarhika vanahinkwavovavanhu;hikuvakunimatikoyotalani vanhuvotala,naswonahinkwavoivaYena,naswona ehenhlakahinkwaswoxivekilemimoyaekavulawuriku vahambukisaekaYena

32KambeehenhlakaIsrayeleAngavekangantsumi kumbemoya,hikuvaYenantsenaimufumiwavona, naswonaUtavahlayisanikuvalavaevokweniratintsumi taYenanimimoyayaYena,nilemavokweniyamatimba yaYenahinkwawoleswakuavahlayisanikuvakatekisa, nileswakuvavavaYenanaswonaYenaavawavonaku sukelasweswihilahakungaheriki

33SweswindzakutivisaleswakuVaisraeleavange hlayisinawulowu,naswonaavangeyimbisivanavavona vamajahahikulandzanawulowuhinkwawo;hikuva enyameniyakuyimbisiwakavonavatatshikaku yimbisiwalokukavanavavona,kutanihinkwavokavona, vanavaBeliar,vatasiyavanavavonavamajahavanga yimbangahilahavavelekiwekehakona

34Kutavanivukarhilebyikululebyihumakaeka YehovhaekavanavaIsrayelehikuvavatshikilentwanano waYenavahambukaekaritoraYena,vahlundzukisani kusandza,tanihileswivangahlayisikinawuwanawu lowu;hikuvavakhomeswirhoswavonakufanani

Vamatiko,leswakuswitasusiwanikutsuvuriwatimitsu etikweni.Naswonaakungehevinakurivaleriwakumbe kurivaleriwaekavona[leswakukuvanakurivaleriwani kurivaleriwa]ekaxidyohohinkwaxoxaxihoxolexilexi ngaheriki.

NDZIMAYA16

1Hin’wetilowuntshwawan’hwetiyavumunehi humeleleekaAbrahama,emurhiniwaMamre,hivulavula nayena,hin’witivisaleswakuutanyikiwan’wanawa jahahiSaransatiwayena

2KutaniSaraahleka,hikuvaatwaleswakuhivulavule maritolawanaAbrahama,kutanihin’witsundzuxa,a chava,alandzulaleswakuuhlekilehikwalahokamarito lawa.

3Hin’wibyelavitoran’wanawayena,tanihileswivitora yenarivekiwekenikutsariwaeswiphepherheleswale tilweni(i.e.)Isaka,. 4Naswona(leswaku)lokohitlhelelaekayenahinkarhi lowuvekiweke,aatavaatikilen’wanawajaha

5Hin’hwetileyiHosiyihetisisevuavanyisibyayona ehenhlakaSodoma,naGomora,naZeboyimi,nile xifundzhenihinkwaxoxaYordani,kutaniyivahisahi ndzilonixivavula,yivalovisakufikelanamuntlha,tanihi leswi[lo]ndzikubyelekemintirhoyavonahinkwayo, leswakuivahombolokanivadyohikutlulampimo,ni leswakuvatinyamisanikuendlavumbhisaemiriniwa vona,nintirhowavonathyakaemisaveni

6Naswona,himukhuvalowufanaka,Xikwembuxita avanyisatindhawuletivaendlekeekatonahikuyahi thyakaraVasodoma,kufananikuavanyisakaSodoma

7KambeLotahiponise;hikuvaXikwembuxitsundzukile Abrahama,xin'wirhumaexikarhikakumbundzumuxiwa.

+8Yenanivanavakwevavanhwanyanavaendlexidyoho emisaveni,+lexingasitshamakaxivakonaemisaveniku sukelaemasikwiniyaAdamukufikelaenkarhiniwakwe; hikuvawanunaloyiaetlelenivanavayenava vanhwanyana

9Kutani,waswivo,kulerisiwenikuvatliwamalunghana nimbewuyayenahinkwayo,ekaswiphepherheleswale tilweni,kuvasusanikuvatsuvula,nikuvaavanyisaku fananikuavanyisakaSodoma,nikungasiyimbewuya munhuemisavenihisikurakuavanyisiwa

10Hin’hwetileyiAbrahamaasukaeHebroni,asukaaya tshamaexikarhikaKadexenaXureetintshavenitaGerara.

11Exikarhikan’hwetiyavuntlhanuasukakwalaho,aya tshamaeXihlobyenixaXihlambanyo.

12Exikarhikan’hwetiyavutsevuHosiyiendzelaSarayi n’wiendlahilahayivulekehakonakutaniatika

13Hilokoavelekan’wanawajahahin’hwetiyavunharhu, exikarhikan’hweti,hinkarhilowuYehovhaavulavuleke naAbrahamahawona,hinkhuvowamihandzuyosungula yantshovelo,Isakaavelekiwa

14Abrahamaayimbisisan’wanawakwehisikuravutsevu, hiyenawosungulakuyimbisiwahikuyahintwanano lowuvekiwekehilahakungaheriki.

15Hilemberavutsevuravhikiravumunehifikeeka Abrahama,exihlobyenixaXihlambanyo,hihumelelaeka yena[hilahahibyelekeSarahakonaleswakuhitlhelelaeka yena,kutaniatavaatikilen’wanawajaha

16Hivuyahin’hwetiyavunkombo,hikumaSaraatikile emahlwenikahina]kutanihin’wikatekisa,hin’witivisa swilohinkwaswoleswivekiwekemalunghananayena, leswakuangafikukondzaatswalavanavan’wanava tsevuvamajaha,naswonautavona(va)angasifa;kambe (leswaku)vitorayenanimbewuyayenaswitavitaniwahi Isaka;

17Naswona(leswaku)mbewuhinkwayoyavanavayena vavaVamatiko,vahlayiwaniVamatiko;kambekusuka ekavanavaIsaka,munhuutavambewuyokwetsima,a ngafanelangakuhlayiwaexikarhikaVamatiko

18HikuvaaatavaxiphemuxaLoyiangeHenhla-henhla, naswonambewuyayenahinkwayoayiweleevukweni byaXikwembu,leswakuyitavaekaYehovhavanhuva ndzhakaya(Yena)kutlulamatikohinkwawonileswakuyi vamfumonivapristanitikorokwetsima.

19Hifamba,hitivisaSarahinkwaswoleswihin’wi byelekeswona,kutanihavambirhivatsakahintsako lowukuluswinene.

20KutaniaakelaYehovhaalitari+leyiayin’wikutsula, +loyiaan’witsakisaetikwenileriaatshamaekarona, kutaniatlangelankhuvowantsakohin’hwetileyimasiku yankombo,ekusuhinialitarileyiayiakekeexihlobyeni xaXihlambanyo

21Hilokoatiakelanimalandzayakwemintsongaeka nkhuvolowu,naswonahiyenawosungulakutlangela nkhuvowamintsongaemisaveni

22Himasikulawayankombo,sikurin’wananirin’wanaa atisagandzelorohisiwaraYehovhaealitarini,tihomu timbirhi,makhunamambirhi,tinyimpfutankombo,ni mbutiyin’weyaxinuna,kuvagandzeloraxidyoho, leswakuatarivalelambewuyakwehaswona

23Makhunayankombo,swimbutanaswankombo, tinyimpfutankombonitimbutitankombo,nimagandzelo yaswonayamihandzunimagandzeloyaswonaya swakunwa,tanihigandzeloronkhensa;kutaniahisa mafurhayakonahinkwawoealitarini,kuvagandzeloleri hlawuriwekeraHOSIXikwembu,rivanun'hwelowo nandziha

24Nimixoninimadyambuaahisamirhiyonun’hwela, murhiwarisunanigalubanamu,nimatsavu,nard,mira,ni swinun’hwerisonixiambalo;hinkwaswoleswiswa nkombouswinyikerile,swipfotlosiwa,swihlanganisiwa hiswiphemuleswiringanaka(naswona)switenga

25Utlangelenkhuvolowukuringanamasikuyankombo, atsakahimbiluyakwehinkwayonihimoya-xiviriwakwe hinkwawo,yenanihinkwavolavaavariendlwiniyakwe, akungarinamunhuloyiaarinayena,hambikuri munhulangayimbangiki

26KutaniakatekisaMuvumbiwayenaloyian’wi tumbuluxekeekarixakarayena,hikuvaun’witumbuluxe hikuyahikutsakelakaYena;hikuvaAaswitivaniku swivonaleswakuekayenakutahumaximilanixaku lulamaekatinxakaletingaheriki,nimbewuyokwetsima ekayena,leswakuyifananaLoyiaendlekeswilo hinkwaswo

27Kutaniakatekisaatlhelaatsaka,kutaniathyankhuvo lowuvitorankhuvowaYehovha,ntsakolowu amukelekakaekaXikwembulexingeHenhla-henhla

28Hin’wikatekisehilahakungaheriki,nimbewuyakwe hinkwayoendzhakukayenaekaswitukulwanahinkwaswo

swamisava,hikuvautlangelenkhuvolowuhinkarhiwa wona,hikuyahivumbhonibyaswiphepherheleswale tilweni

29Hikwalahokasweswoswivekiwileekaswiphepherhele swaletilwenileswivulavulakahiIsrayele,leswakuvata tlangelankhuvowamintsongamasikuyankombohi ntsako,hin’hwetiyavunkombo,wuamukelekaemahlweni kaYehovha-nawulowungaherikiekaswitukulwanaswa vonahinkwaswolembenilembe

30Naswonaekaleswiakunampimowamasiku;hikuva malunghananaIsrayeleswivekiwilehilahakungaheriki leswakuvawutlangela,vatshamaemitsongeni,vaveka swiluvaetinhlokwenitavona,vatekamarhaviyamatluka, nimirhiyamirhienambyeni

31Abrahamaatekamarhaviyamirhiyancindzuni mihandzuyamirhileyinene,kutanisikurin’wanani rin’wanaarhendzelekanialitarinimarhavikankombo nimixo,adzunisanikunkhensaXikwembuxakwe hikwalahokaswilohinkwaswohikutsaka.

NDZIMAYA17

1HilemberosungularavhikiravuntlhanuIsakau lumuriwilehijubileleyi,[1982AM]Abrahamaaendla nkhuvolowukuluhin’hwetiyavunharhu,hisikuleri n’wanawayenaIsakaalumuriwekeharona

2HilokoIximayele,n’wanawaAgara,Muegipta,aari emahlwenikaxikandzaxaAbrahama,tatawakwe, ematshan’weniyayena,Abrahamaatsakileadzunisa Xikwembuhikuvauvonevanavayenavamajahanaswona angafangaangarinavana.

3KutaniatsundzukamaritolawaAngan’wibyelawona hisikuleriLotaangahambananayenaharona,kutania tsakahikuvaHosiyin’winyikilembewuemisaveni leswakuyitadyandzhakayamisava,kutaniyikatekisahi nomuwayonahinkwawoMuvumbiwaswilohinkwaswo 4KutaniSaraavonaIximayelearikarhiatlanganiku cina,Abrahamaatsakilehintsakolowukulu,kutaniavani mavondzoekaIximayele,akuekaAbrahama:‘Hlongola hlongaleriraxisatinin’wanawakwe;hikuvan’wanawa nandzaloyiangevimudyandzhakaswin’wenin’wanawa minaIsaka’

5MhakaleyiayitikaemahlwenikaAbrahama,hikwalaho kanandzawakwewaxisatinihikwalahokan’wanawakwe wamufana,leswakuavahlongolaekayena

6KutaniXikwembuxikuekaAbrahama:‘Swingatshuki swivavisekaemahlwenikawena,hikwalahokan’wanani hikwalahokahlongaraxisati;ekahinkwaswoleswiSaraa kubyelekeswona,yingisamaritoyayena,umaendla; hikuvavitorawenanimbewuyawenaswitavitaniwahi Isaka”

7Kambelokokurin’wanawanandzaloyiwaxisatindzi tan’wiendlatikolerikulu,hikuvauhumaekambewuya wena’

8Abrahamaapfukanimixoswinene,atekaxinkwani xibyaxamati,aswivekaemakatleniyaAgaranin’wana,a n’wihlongola.

9Hilokoasukaafamba-fambaemanangayaBerexeba, matilamaamariexigwitsirisinimaherile,kutanin’wanaa rinitorha,angahaswikotikuyaemahlweni,awa.

10Manawakwean’witekaan’wilahlelaehansikamurhi wamitlhwari,ayan’witshamisaetlhelokayena,ekuleni vurha;hikuvaute,‘Ndzingatshukindzivonarifura n’wanawamina,’kutanilokoatshamilearila.

11KutanintsumiyaXikwembu,yin’wanayavakwetsimi, yikuekayena:‘Hayiniurila,Agara?Pfukautekan'wana, un'wikhomahivoko;hikuvaXikwembuxitwileritora wena,xivonilen'wana.'

12Hilokoapfulamahlo,avonaxihlovoxamati,kutania yatatabodlhelarakwehimati,anyikan’wanawakwe leswakuanwa,kutaniapfukaakongomaemanangaya Parani

13Kutanin’wanaakulaavamuhlaseriwamiseve, Xikwembuaxirinayena,manawakwean’witekaan’wi tekaexikarhikavanavavanhwanyanavaEgipta

14Kutanian’wivelekelan’wanawajaha,an’withyavito raNebayoti;hikuvaaku:‘Hosiayiriekusuhinamina lokondzin'wivitana'

15Hivhikiravunkombo,ekalemberosungulararona, [2003AM]hin’hwetiyosungulayaYubilileyi,hisikura vukhume-mbirhiran’hwetileyi,kutwakalamarito etilwenimalunghananaAbrahama,leswakuaa tshembekileekahinkwaswoleswian’wibyelekeswona,ni leswakuaarhandzaHosi,nileswakuekamaxangu hinkwawoaatshembekile.

16KutanihosanaMastêmâyifikayikuemahlwenika Xikwembu,‘Waswivo,AbrahamaurhandzaIsakan’wana wakwe,un’witsakelakutlulaswilohinkwaswo;n'wi lerisilean'winyikelatanihigandzelorohisiwaealitarini, kutaniUtavonalokoataendlaxilerisolexi,kutaniUta tivalokoatshembekileekahinkwaswoleswiUn'wi ringetakahaswona

17YehovhaaaswitivaleswakuAbrahamaaa tshembekileekuxanisekenikayenahinkwako;hikuvaAa n’wiringetileetikwenirakavonanihindlala,naswonau n’wiringetilehirifuworatihosi,atlhelaan’wiringahi nsatiwayena,lokoahandzuriwile(ekayena),nihiku yimbisiwa;an'wiringetilehikutirhisaIximayelenaAgara, nandzawayenawaxisati,lokoavahlongola

18NaswonaekahinkwaswoleswiAn’wiringekeha swona,ukumiwileatshembekile,moya-xiviriwayenaa wungalehisimbilu,angahlwelikutekagoza;hikuvaaa tshembekilenaswonaaarimurhandziwaHosi.

NDZIMAYA18

1KutaniXikwembuxikuekayena:‘Abrahama, Abrahama’;kutaniaku:“Waswivo,(himinaloyi).”

2Aku:“Tekan’wanawawenalarhandzekakaloyiun’wi rhandzaka,(hambi)Isaka,uyaetikwenileritlakukeke,u n’winyikelaekayin’wanayatintshavaletindzingataku kombatona.’

3Hilokoapfukanimixoswinene,abohambhongolo yakwe,atekamajahayakwemambirhinaIsakan’wana wakwe,atsematihunyitagandzelorohisiwa,kutaniaya endhawiniyoleyohisikuravunharhu,kutaniavona ndhawuyoleyoekule.

4Kutaniafikaexihlobyenixamati,akuekamajahaya yena:‘Tshamanilahanimbhongolo,minanijahahita famba(hale),lokohigandzelahitatlhelelaekan’wina.’

5Hilokoatekatihunyitagandzelorohisiwaati tlhandlekaehenhlakaIsakan’wanawakwe,kutania khomandzilonibangahivokorakwe,vafamba havumbirhibyavonaendhawiniyoleyo.

6Isakaakuekatatawakwe:‘Tatana;kutaniaku:‘Himina loyi,n'wananga'Akuekayena:‘Vonandzilo,nibanga,ni tihunyi;kambetinyimpfutagandzelorohisiwatikwihi, tatana?'

7Kutaniaku:‘Xikwembuxitatinyikelanyimpfuya gandzelorohisiwa,n’wananga”Kutaniatshinela endhawiniyantshavayaXikwembu

8Kutaniaakaalitari,avekatihunyiehenhlakaalitari,a bohaIsakan’wanawakwe,an’wivekaehenhlakatihunyi letiatiriehenhlakaalitari,atshambulutavokorakwe leswakuatekabangaleswakuadlayaIsakan’wanawakwe

9Kutanindziyimaemahlwenikayena,nilemahlwenika hosanaMastêmâ,kutaniYehovhaaku,‘Ungan’wilerisi leswakuatlhandlekavokorayenaekajahaleri,kumbeku n’wiendlanchumu,hikuvandzikombisileleswakuwa chavaYehovha’”

10Kutanindzin’wivitanandzirietilweni,ndzikueka yena:‘Abrahama,Abrahama;kutaniachavangopfukutani aku:‘Vonani,(himinaloyi)’

11Kutanindzikuekayena:‘Ungavekivokorawena ehenhlakajahaleri,naswonaungan’wiendlinchumu; hikuvasweswindzikombisileleswakuwachavaHOSI Xikwembu,naswonaawundzisivelangan'wanawawena, n'wanawawenawamativula.'

12KutanihosanaMastêmâyikhomisiwatingana; Abrahamaatlakusamahloalanguta,avonakhunari khomiwile...hitimhondzotayena,kutaniAbrahamaaya tekakhuna,arihumeselagandzelorohisiwa ematshan'winiyan'wanawayena

13Abrahamaathyandhawuyoleyo‘Yehovhauyivonile’, lerovakuvuriwaentshavenileyiYehovhaayivoneke:hi yonaNtshavayaSiyoni

14HilokoYehovhaavitanaAbrahamahivitorayenara vumbirhiarietilweni,lokoahiendlahihumelelaleswaku hivulavulanayenahivitoraYehovha

15Kutaniaku:‘Ndzihlambanyilehimina,kuvula Yehovha,Hikuvauendlemhakaleyi,Naswonaungan’wi sivelangan’wanawawena,n’wanawawenala rhandzekaka,ekaMina,leswakundzitakukatekisahiku katekisa,NikuandzandzitaandzisambewuyawenaKu fananitinyeletitamatilo,Nikufananisavaleringa eribuweniralwandle.Mbewuyawenayitadyandzhaka yamitiyavalalavayona;

16Matikohinkwawoyamisavamatakatekisiwahi mbewuyawena;HikuvauyingiseritoraMina,Naswona ndzikombisilehinkwavoleswakuwatshembekaekaMina ekahinkwaswoleswindzikubyelekeswona:Fambahiku rhula.’

17KutaniAbrahamaayaekamajahayayena,kutaniva pfukavafambaswin’weeBerexeba,naswonaAbrahama [2010AM]atshamaekusuhiniXihlovoxaXihlambanyo

18Aatlangelankhuvolowulembenilembe,masikuya nkomboatsakile,kutaniawuthyankhuvowaYehovhahi kuyahimasikuyankombolawaaafambaatlhelaavuya hawonahikurhula

19Hikupfumelelananisweswo,swivekiwileniku tsariwaekaswiphepherheleswaletilwenimalunghanani

Israyelenimbewuyaronaleswakuvatlangelankhuvo lowumasikuyankombohintsakowankhuvo.

NDZIMAYA19

1HilemberosungularavhikirosungularaYubiliya42, AbrahamaavuyaayatshamaetlhelokaHebroni,kunga Kiriyata-Ariba,kuringanamavhikimambirhiyamalembe.

2HilemberosungularavhikiravunharhuraYubilileyi, masikuyavutomibyaSaramahetisekile,kutaniafa eHebroni

3Abrahamaayan’wirilanikun’wilahla,kutanihin’wi ringetile[kuvona]lokomoyawayenawulehisambilu naswonaangahlundzukangahimaritoyanomuwakwe; kutaniakumiwaalehisambiluekaleswi,anga kavanyetiwi.

4HikuvahikutiyiselakamoyauburisanenivanavaHeti, hixikongomeloxaleswakuvan’winyikandhawuyolahla mufiwakweekayona.

5Yehovhaan’winyikatintswaloemahlwenikahinkwavo lavan’wivoneke,kutaniakombelavanavaHetihiku olova,kutanivan’winyikatikorabakolerimbirhileri langutanekenaMamre,kungaHebroni,hiswiphemuswa silivhereswa400

6Van’wikombelavaku:“Hitakunyikayonamahala; kambeangaswitekangaemavokweniyavonamahala, hikuvaunyikelenxavowandhawuyoleyo,malihinkwayo, kutaniankhinsamakambirhiemahlwenikavona,kutani endzhakukasweswoalahlavafivayenaebakweni lerimbirhi

7MasikuhinkwawoyakuhanyakaSaraamarimalembe ya127,hileswakutijubilitimbirhinimavhikiyamuneni lemberin’we

8LowuindzingowavukhumelowuAbrahamaa ringetiwekehawona,kutaniakumiwaatshembekile,a lehisambiluemoyeni

9Angavulanganiritonirin’wemalunghananimavarivari etikwenilerileswakuXikwembuxivulekeleswakuxita n’winyikawonanimbewuyakweendzhakukayena, kutaniakombelandhawukwalaholeswakualahlavafi vakwe;hikuvaukumiwileatshembekile,naswonau tsariwileekaswiphepherheleswaletilwenitanihi munghanawaXikwembu.

10Hilemberavumuneatekelan’wanawakweIsakansati naswonavitorakweakuriRaveka[2020AM][n’wanawa Betuwele,n’wanawaNahoro,makwavowaAbrahama] makwavowaLabaninin’wanawaBetuwele;Betuweleaa rin'wanaMelka,loyiaarinsatiwaNahoro,makwavowa Abrahama

11KutaniAbrahamaatekansatiwavunharhu,vitorayena akuriKetura,exikarhikavanavavanhwanyanava malandzayayenayalekaya,hikuvaAgaraaafileSaraa ngasifaKutanian'wivelekelavanavatsevuvamajaha, Zimramu,naYokxani,naMedani,naMidiyani,naIxibaki naXuwa,himavhikimambirhiyamalembe

12Hivhikiravutsevu,hilemberavumbirhi,Ravekaa velekelaIsakavanavambirhivamajaha,YakobenaEsawu. 13Naswona[2046AM]Yakobeaariwanunaworhetela niwolulama,naswonaEsawuaarinitihanyi,wanunawa nhova,nivoya,Yakobeaatshamaemitsongeni.

14Vantshwavakula,Yakobeadyondzakutsala;kambe Esawuangadyondzanga,hikuvaaarimunhuwanhovani muhloti,adyondzenyimpi,naswonamintirhoyayena hinkwayoayiriyatihanyi.

15AbrahamaarhandzaYakobe,kambeIsakaarhandza Esawu

16AbrahamaavonaswiendloswaEsawu,aswitiva leswakuvitorayenanimbewuyayenaswitathyiwahi Yakobe;kutaniavitanaRavekaalerisamalunghanana Yakobe,hikuvaaaswitivaleswakunayena(nayena)aa n’wirhandzaswineneYakobekutlulaEsawu

17Kutaniakuekayena:N’wananga,langutelan’wanawa minaYakobe,Hikuvautavaematshan’weniyamina emisaveni,Nikuvankatekoexikarhikavanavavanhu,Ni kuvangamakambewuhinkwayoyaXeme

18HikuvandzaswitivaleswakuHosiyitan’wihlawula kuvavanhulavangatavandzhakayaYena,kutlula vanhuhinkwavolavangaehenhlakamisava

19Waswivo,Isakan'wanangaurhandzaEsawukutlula Yakobe,kambendzaswivonaleswakuhakuneneu rhandzaYakobe

20Uengeteletintswalotawenaekayena,Mahloyawena amalanguteekayenahirirhandzu;Hikuvautavankateko ekahinaemisavenikusukelasweswikuyafikaeka switukulwanahinkwaswoswamisava.

21Mavokoyawenaamatiya,Mbiluyawenaayitsakehi n’wanawawenaYakobe;Hikuvandzin’wirhandzeku tlulavanavaminahinkwavo.Utakatekisiwahilahaku ngaheriki,Mbewuyayenayitatatamisavahinkwayo

22Lokomunhuakotakuhlayasavaramisava,nimbewu yaYenayitahlayiwa.

23MikatekohinkwayoleyiYehovhaandzikatekisekeha yonanimbewuyaminayitavayaYakobonimbewu yakweminkarhihinkwayo.

+24Vitoraminaritakatekisiwahimbewuyakwe,+ni vitoravatatawamina,+Xeme,naNowabu,naEnoko,na Mahalalele,naEnosi,naSeti,naAdamu.

25Leswiswitatirhakuvekamasunguloyamatilo,Niku tiyisamisava,Nikupfuxetaswivonihinkwaswoleswinga exibakabakeni.

26HilokoavitanaYakobeemahlwenikaRavekamana wakwe,an’witswontswa,an’wikatekisa,aku: 27‘Yakobo,n’wanawaminalarhandzekaka,loyimoyaxiviriwaminawun’wirhandzeke,ongeXikwembuxinga kukatekisaxiriehenhlakaxibakabaka,naswonaongexi ngakunyikamikatekohinkwayoleyixikatekisekeAdamu, naEnoko,naNowa,naXemehayona;naswonaswilo hinkwaswoleswiXindzibyelekeswona,niswilo hinkwaswoleswiXindzitshembisekekundzinyikaswona, ongeangaendlaleswakuswinamarhelawenanimbewu yawenahilahakungaheriki,hikuyahimasikuyatilo ehenhlakamisava.

28MimoyayaMastêmâayingekufumakumbembewu yawenaleswakuyikufularhelaYehovha,loyianga Xikwembuxawenakusukelasweswihilahakungaheriki

29OngeYehovhaXikwembuaavetatawawenaniwena n’wanawamativula,nilekavanhuminkarhihinkwayo.

30Fambahikurhula,n’wananga’Havumbirhibyavona vahumaswin'weekaAbrahama

31RavekaarhandzaYakobehimbiluyakwehinkwayoni himoya-xiviriwakwehinkwawo,kutlulaEsawu;kambe IsakaaarhandzaEsawukutlulaYakobe

NDZIMAYA20

1Hilemberavu-42,hilemberosungularavhikira vunkombo,AbrahamaavitanaIximayele,[2052(2045?) AM]nivanavayenavamajahava12,naIsakanivanava yenavambirhivamajaha,nivanavatsevuvaKeturani vanavavonavamajaha

2KutaniavalerisaleswakuvahlayisandlelayaHosi; leswakuvataendlakululama,varhandzamunhu-kulobye, vaendlahindlelaleyiexikarhikavanhuhinkwavo; leswakuun’wananiun’wanawavonaafambamalunghana navonakukotisakuavanyisanikululamaemisaveni.

3Leswakuvayimbisavanavavonavamajaha,hikuyahi ntwananolowuxiwuendlekenavona,vangahambuki evokweniraxinenekumberaximatsiekatindlelahinkwato letiYehovhaahileriseketona;nileswakuhitihlayisaeka vumbhisahinkwabyonithyaka,[hitshikavumbhisani thyakahinkwaroexikarhikahina].

4Lokowansatikumbenandzawaxisatiaendlavuoswi exikarhikan’wina,n’wihisenihindzilonaswonavanga tshukivaendlavuoswinayenahikuyahimahloyavona nitimbilutavona;vangatshukivatekavavasativa vanhwanyanavaKanana;hikuvambewuyaKananayita tsuvuriwaetikweni.

5Avabyelahitakuavanyisakaswihontlovilaniku avanyisakaVasodoma,ndlelaleyivaavanyisiwekeha yonahikwalahokavubihibyavona,nikufahikwalahoka vumbhisabyavona,nithyaka,nikuonhanahivumbhisa 6‘Tivoneleniekavumbhisahinkwabyonithyaka,Niku thyakisahinkwakokaxidyoho,Leswakumingaendlivito rahinarivandzhukano,Nivutomibyan’winahinkwabyo byivakuhisa,Nivanavan’winahinkwavovamajaha leswakuvalovisiwahibanga,Mirhukaniwakufanana Sodoma,Nimasalelayan’winahinkwawokufananivana vaGomora

7Ndzamikombela,vanavamina,rhandzaXikwembuxa matilo,MinamarhelaswilerisoswaxonahinkwaswoMi ngafambihikulandzaswikwembuswavonaswahava,ni kulandzathyakaravona;

8Mingatiendleleswikwembuleswin’okiwekekumbe leswivatliweke;Hikuvaivuhava,Naswonaakunamoya ekawona;Hikuvaintirhowamavokoya(vanhu), Naswonahinkwavolavavavatshembaka,avatshembi nchumu.

9Mingavatirheli,hambikurikuvagandzela,Kambe tirhelaXikwembuxalehenhla-henhla,mixigandzela nkarhihinkwawo:Mitshembaxikandzaxaxonaminkarhi hinkwayo,Mitirhakululamanikululamaemahlwenika xona,Leswakuxitatsakelaekan’winanikuminyika tintswalotaxona,Xitaminisampfulanimixoni madyambu,Naswonamikatekisamintirhoyan’wina hinkwayoleyimiyiendlekeemisaveni,Mimikatekisa xinkwanimatiyawena,Ukatekisamihandzuyakhwirira wenanimihandzuyatikorawena,Nitihomutaswifuwo swawena,nimintlhambiyatinyimpfutawena 10Mitavankatekoemisaveni,Matikohinkwawoya misavamataminavela,Mikatekisavanavan’winava

majahahivitoramina,Leswakunavonavakatekisiwaku fananamina.

11HilokoanyikaIximayelenivanavakwevamajahani vanavaKeturatinyiko,avasusaekaIsakan’wanawakwe, anyikaIsakan’wanawakwehinkwaswo.

12HilokoIximayelenivanavakwenivanavaKeturani vanavavonavamajaha,vasukaswin’wevayatshamaku sukaeParanikuyafikalahakunghenakakonaeBabilona etikwenihinkwarolerilangutanekeeVuxenilerilanguteke emananga

13Hilokolavavatihlanganisa,kutanivitoravonava vitaniwaVaarabuniVaismayele

NDZIMAYA21

1HilemberavutsevuravhikiravunkomboraYubilileyi AbrahamaavitanaIsakan'wanawayena,kutani[2057 (2050?)AM]an'wilerisaaku:‘Ndzidyuharile,andzitivi sikurakufakamina,naswonandzitelehimasikuyamina.

2Nakonawaswivo,ndzinadzananamakumenkombo ntlhanuwamalembehivukhale,naswonaekamasiku hinkwawoyavutomibyaminandzitsundzukileHosi, naswonandzilavilehimbiluyaminahinkwayokuendla kurhandzakaYena,nikufambahikululamaetindleleni taYenahinkwato.

3Moya-xiviriwaminawuvengeswikwembuswahava, <naswonandzisandzilelavaavaswitirhela,kutanindzi nyikelembilunimoyawamina>leswakundzitahlayisa kuendlakurhandzakaLoyiandzitumbuluxeke

4HikuvahixonaXikwembulexihanyaka,naswonaxa kwetsimanikutshembeka,naswonaxilulamilekutlula hinkwavo,naswonaakunakuamukelakavanhu(vanhu) ekaxonanikuamukelatinyiko;hikuvaXikwembuxi lulamile,xiavanyisahinkwavolavatlulakamilawuya xonanikusandzantwananowaxona

5Naswonawenan’wananga,hlayisaswilerisoswaYenani milawuyaYenanikuavanyisakaYena,naswonaunga fambiendzhakukamanyalanikulandzelaswifanisoleswi vatliwekenikulandzelaswifanisoleswin’okiweke

6Mingatshukimidyangatiyaswiharhikumbetihomu kumbexinyenyanaxin’wananixin’wanalexihahaka etilweni

7Lokomidlayamuhlaseriwakuvagandzelorakurhula leriamukelekaka,midlaya,michelangatiyaxonaehenhla kaalitari,nimafurhahinkwawoyagandzeloragandzelo ealitarinihivuswalebyinenenigandzeloramaveleleri pfanganisiwekenimafurha,nigandzeloraronara swakunwa-swinyikelahinkwaswoswin'weealitariniya gandzelorohisiwa;inun'hwelowonandzihaemahlwenika Hosi

8Utahumesamafurhayamagandzeloyonkhensa endzilwenilowungaehenhlakaalitari,nimafurhalama ngaekhwirini,nimafurhahinkwawoyalendzeninitinso timbirhi,nimafurhahinkwawolamangaehenhlakatona, nilematsolweninilekaxivindzi,utasusaswin’weni tinso

9Minyikelahinkwaswoleswiswivanun’hwelowo nandzihalowuamukelekakaemahlwenikaYehovha,ni gandzelorawonaramavelenigandzeloraronara swakunwa,leswakurivanun’hwelowonandziha,xinkwa xagandzeloraYehovha

10Midyaswakudyaswayonahisikureronihisikura vumbirhi,dyamburingatshukiripelahisikuravumbirhi kukondzaridyiwa,naswonakungasalinchumuhisikura vunharhu;hikuvaaswiamukeleki[hikuvaaswi amukeriwi]naswonaaswingahadyiwi,kutanihinkwavo lavadyakaekaswonavatatitiselaxidyoho;hikuvahi ndlelaleyindziswikumileswitsariwileetibukwinita vakokwawamina,nilekamaritoyaEnoko,nileka maritoyaNowa

11Utachelamunyuekamagandzeloyawenahinkwawo, kutanimunyuwantwananowungakayivelieka magandzeloyawenahinkwawoemahlwenikaYehovha 12Naswonamalunghananitihunyitamagandzelo, tivonelenileswakuungatiselitihunyitaalitarikuengetela ekaleti:musipre,bay,almond,fir,muphayini,kedari, savin,nkuwa,mutlhwari,mira,laurel,aspalathus.

13Naswonaekatinxakaletitatihunyiativekaehenhlaka alitariehansikagandzelo,letiringetiwekehikulanguteka katona,naswonaungaveki(ehenhlakatona)tihunyileti pandzekekekumbetantima,(kambe)titiyaniletitengeke, letingarikinaxihoxo,kukulalokutwalakanilokuntshwa; naswonaungaveki(ehenhlakayona)tihunyitakhale, [hikuvanun’hwelowatonawuherile]hikuvaakaharina nun’hweloekawonakufananilekusunguleni

14Handlekamixakaleyiyatihunyiakunayin’wanaleyi ungatayiveka(ealtarini),hikuvanun’hwelowawonawu hangalakile,ninun’hwelowanun’hwelowawonaawu tlhandlukietilweni.

15Hlayisaxilerisolexi,uxiendlan’wananga,leswakuu valalulamekeemintirhweniyawenahinkwayo

16Minkarhihinkwayoubasileemiriniwawena,uhlamba himatiungasitshinelakuyaendlagandzeloealitarini,u hlambamavokonimilengeyawenaungasitshinela ekusuhinialitari;kutanilokouhetilekuendlamagandzelo, hlambamavokonimilengeyawenanakambe

17Kungatshukikuhumelelangatiekan’winakumbe ehenhlakaswiambaloswan’wina;tivonela,n'wananga, ekangati,tivonelangopfu;yifunengetehintshuri

18Ungadyingatiniyin’wehikuvaimoya-xiviri;unga dyingatihambiswiritano.

19Mingatshukimitekatinyikotangatiyamunhu, leswakuyingahalatiwiyingaxupuriwi,yingaavanyisiwi; hikuvaingatileyihalatiwakaleyiendlakaleswakumisava yidyoha,naswonamisavaayingebasisiwiengatiniya munhuhandlekangatiyaloyiayihalateke

20Ungatshukiutekanyikokumbenyikoyangatiya munhu:ngatihingati,leswakuutaamukeriwaemahlweni kaYehovha,XikwembulexingeHenhla-henhla;hikuvahi Yenaxisirheleloxaleswinene:nileswakuuponisiwaeka leswobihahinkwaswo,nileswakuukuponisaekarifura mixakahinkwayo

21N’wananga,NdzaswivonaLeswakumintirho hinkwayoyavanavavanhuixidyohonivuhomboloki, Naswonaswiendloswavonahinkwaswoithyakani manyalanithyaka,Naswonaakunakululamaekavona 22Tivonele,leswakuungafambietindlelenitavonaU kandziyaetindlelenitavona,Udyohaxidyoholexingata faemahlwenikaXikwembulexingeHenhla-henhla HandlekasweswoUtakutumbetaxikandzaxaYena,A kutlheriselaemavokweniyakutlulanawukawena,Aku tsuvulaetikweni,nimbewuyawenahikufananaehansika

tilo,Naswonavitorawenanimbewuyawenaswitalova emisavenihinkwayo.

23Tshikaniswiendloswavonahinkwaswonikuthyakisa kavonahinkwako,MihlayisanawuwaXikwembulexi ngeHenhla-henhla,Miendlakurhandzakaxona,mivala lulamekeekahinkwaswo

24Utakukatekisaeswiendlweniswawenahinkwaswo, Naswonautapfuxaekawenaximilanixakululama emisavenihinkwayo,ekaswitukulwanahinkwaswoswa misava,Naswonavitoraminanivitorawenaaswinge rivariwiehansikatilohilahakungaheriki

25Famba,n’wanangahikurhulaOngeXikwembuxale Henhla-henhla,XikwembuxaminaniXikwembuxawena, xikutiyisekuendlakurhandzakaxona,Naswonaongexi ngakatekisambewuyawenahinkwayonimasalelaya mbewuyawenakuringanaswitukulwanahilahakunga heriki,himikatekohinkwayoyolulama,Leswakuuva nkatekoemisavenihinkwayo’ 26Kutaniahumaekayenaatsakile.

NDZIMAYA22

1HivhikirosungulaekaYubiliyavu-44,hilembera vumbirhi,hileswakulembeleriAbrahamaafekeharona, IsakanaIximayelevahumaeXihlobyenixaXihlambanyo kutatlangelankhuvowamavhiki-hileswaku,nkhuvowa mihandzuyosungulayantshovelo-ekaAbrahama,tatawa vona,kutaniAbrahamaatsakahikuvavanavayena vambirhivamajahaavafikile

2HikuvaIsakaaarinirifuworotalaeBerexeba,naswona Isakaaatolovelekuyavonarifuworakwenikutlhelela ekatatawakwe

3EmasikwiniwolawoIximayeleatavonatatawakwe, kutanihavumbirhibyavonavahlangana,Isakaahumesa gandzeloragandzelorohisiwa,arinyikelaealitariniya tatawakweleyiayiendlekeeHebroni

4Kutaniahumesagandzeloronkhensa,aendlankhuvo wantsakoemahlwenikaIximayele,makwavo,kutani Ravekaaendlaswinkwaleswintshwahimavele lamantshwa,amanyikaYakobe,n’wanawakwe,leswaku amayisaekaAbrahama,tatawakwe,ekamihandzuyo sungulayatiko,leswakuadyanikukatekisaMuvumbiwa swilohinkwaswoangasifa.

5Isakanayenaarhumelagandzeloronkhensalerinene ekaAbrahamahivokoraYakobe,leswakuadyanikunwa 6Kutaniadya,anwa,adzunisaXikwembulexinge Henhla-henhla,Lexitumbuluxeketilonimisava,Lexi endlekeswilohinkwaswoswononaswamisava,xiswi nyikavanavavanhu,Leswakuvadyanikunwaniku katekisaMuvumbiwavona

7‘Sweswindzakunkhensa,Xikwembuxanga,hikuvau ndzivonilesikuleri:waswivo,ndzinamalembeyadzana nanharhunakhume-ntlhanu,ndzidyuharilenaswonandzi telemasiku,naswonamasikuyaminahinkwawomaveku rhulaekamina

8BangaranalaarindzihlulangaekahinkwaswoleswiU ndzinyikekeswonanivanavaminamasikuhinkwawoya vutomibyaminakufikelanamuntlha

9Xikwembuxanga,tintswalotaWenanikurhulakaWena aswiveehenhlakanandzawaWena,nilekambewuya vanavayena,leswakuvavatikolerihlawuriwekeni

ndzhakaekaWenakusukaexikarhikamatikohinkwawo yamisavakusukelasweswikuyafikaemasikwini hinkwawoyaswitukulwanaswamisava,kuyafika emalembenihinkwawo.’

10KutaniavitanaYakobeaku:‘N’wanangaYakobe, ongeXikwembuxahinkwavoxingakukatekisanikuku tiyisaleswakuuendlakululama,nikurhandzakaxona emahlwenikaxona,naswonaongexingakuhlawulani mbewuyawenaleswakumivavanhuvandzhakayaxona hikuyahikurhandzakaxonaminkarhihinkwayo

11Wenan’wanangaYakobe,tshinelaundzitswontswa’ Kutaniatshinelaan’witswontswa,kutaniaku:‘Aku dzunisiwen’wanangaYakobe,Nivanahinkwavova XikwembuxaleHenhla-henhla,kuyafikaemalembeni hinkwawo:Xikwembuxingakunyikambewuyaku lulama;Naswonavan’wanavavanavawenavamajahaa ngavakwetsimisaexikarhikamisavahinkwayo;Onge matikomangakutirhela,Matikohinkwawomankhinsama emahlwenikambewuyawena.

12Tiyaemahlwenikavanhu,Uvanimatimbaehenhlaka mbewuhinkwayoyaSetaKutanitindlelatawenani tindlelatavanavawenatitavatilulamile,Vatavatikoro kwetsima

13OngeXikwembuxaleHenhla-henhlaxingakunyika mikatekohinkwayo,leyixindzikatekisekehayona,Ni leyixikatekisekeNowanaAdamuhayona;Ongevanga tshamaenhlokweniyokwetsimayambewuyawenaku sukaekarixakarin’wanakuyaekarin’wanahilahakunga heriki

14Naswonaongeangakubasisaekakuhomboloka hinkwakonithyaka,Leswakuurivaleriwakutlulanawu hinkwako;leswiuswiendlekehikupfumalavutivi NaswonaongeAngakutiyisa,AkukatekisaNaswona ongeungadyandzhakayamisavahinkwayo,. 15NaswonaongeAngapfuxetantwananowaYenana wenaLeswakuuvaekaYenatikorandzhakayayenaeka malembehinkwawo,Nileswakuavaekawenanileka mbewuyawenaXikwembuentiyisweninikululama emasikwinihinkwawoyamisava

16Wenan’wanangaYakobe,tsundzukamaritoyamina,U hlayisaswilerisoswaAbrahamatatawawena: Tihambanisenimatiko,Ungadyinavona:Ungaendlihi kuyahimintirhoyavona,Ungavimunghanawavona; Hikuvamintirhoyavonaayitenganga,Naswonatindlela tavonahinkwatoiNthyakisonimanyalanithyaka 17Vanyikelamagandzeloyavonaekavafi,Vagandzela mimoyayobiha,Vadyaehenhlakamasirha,Naswona mintirhoyavonahinkwayoiyahavaniyahava.

18Avanambiluyotwisisa,Naswonamahloyavonaama vonileswakumintirhoyavonaiyini,Nindlelaleyiva hoxekehayonahikubyelaxiphemuxamurhivaku:‘U Xikwembuxamina,’Niribyevaku:‘UHosiyamina naswonaumuponisiwamina’[Naswonaavanambilu] 19Lokokuriwena,n’wanangaYakobe,Xikwembulexi ngeHenhla-henhlaaxikupfune,Xikwembuxamatiloaxi kukatekise,Xikususaekathyakaravonanilekaswihoxo swavonahinkwaswo.

20Tivonele,n’wanangaYakobe,ungatekansatieka mbewuyin’wananiyin’wanayavanhwanyanavaKanana; Hikuvambewuyayenahinkwayoyitatsuvuriwa emisaveni

21Hikuva,hikwalahokakutlulanawukaHamu,Kanana uhoxile,Kutanimbewuyayenahinkwayoyitalovisiwa emisaveninimasalelayayonahinkwawo,Naswonaanga konaloyiahumakaekayenalangataponisiwahisikura kuavanyisa.

22Lokokurivagandzerihinkwavovaswikwembuswa havanilavathyakeke

(a)Akungevinantshemboekavonaetikweniralava hanyaka;

(b)Naswonaakungevinakutsundzukiwakavona emisaveni;

(c)HikuvavatarhelelaeSheol, (d)Vatayaendhawiniyakuavanyisiwa,. TanihileswivanavaSodomavasusiwekeemisaveni Hinkwavolavagandzelakaswifanisovatasusiwa

23Ungachavi,n’wanangaYakobe,Ungatshukiu khunguvanyeka,Wenan’wanawaAbrahama:Onge XikwembulexingeHenhla-henhlaxingakuponisaekaku lovisiwa,Nilemagondzwenihinkwawoyaxihoxoxinga kukutsula

24Yindluleyindzitiakeleyonaleswakundzitavekavito raminaemisaveni:[yinyikiwilewenanimbewuyawena hilahakungaheriki],yitathyavitorayindluyaAbrahama; wunyikiwilewenanimbewuyawenahilahakungaheriki; hikuvautaakayindluyamina,usimekavitoramina emahlwenikaXikwembuhilahakungaheriki:mbewuya wenanivitorawenaswitayimaekaswitukulwana hinkwaswoswamisava.’

25Kutaniatshikakun’wilerisanikun’wikatekisa

26Lavavambirhivaetlelaswin’weemubedweniwun’we, kutaniYakobeaetlelaexifuvenixaAbrahama,tatawatata wakwekutanian’witswontswakankombo,rirhandzu rakwenimbiluyakweswitsakilehikwalahokayena

27Hilokoan’wikatekisahimbiluyakwehinkwayoaku: ‘XikwembulexingeHenhla-henhla,Xikwembuxa hinkwaswoniMuvumbiwahinkwaswo,lexindzi humesekeeUrawaVakalidiyaleswakuxitandzinyika tikolerileswakundziridyandzhakahilahakungaheriki, nileswakundzisimekambewuyokwetsima-kukatekisiwa avaLangeHenhla-henhlahilahakungaheriki.”

28HilokoakatekisaYakobeaku:‘N’wananga,loyindzi n’witsakelakahimbiluyaminahinkwayonihirirhandzu ramina,tintswalotaWenanitintswalotaWenaaswi tlakuseehenhlakayenanilekambewuyakweminkarhi hinkwayo

29Naswonaungan’witshiki,kumbekun’wivekela nchumukusukelasweswikuyafikaemasikwinilamanga heriki,naswonaongemahloyaWenamangapfuriwaeka yenanilekambewuyayena,leswakuUtan’wihlayisa,ni kun’wikatekisa,nikun’wikwetsimisatanihitikora ndzhakayaWena;

30Un’wikatekisehimikatekoyaWenahinkwayoku sukelasweswikuyafikaemasikwinihinkwawoyahilaha kungaheriki,upfuxetantwananowaWenanitintswalota Wenanayenanimbewuyayenahikuyahikutsakisaka Wenahinkwakoekaswitukulwanahinkwaswoswa misava.’

NDZIMAYA23

1KutaniavekatintihotimbirhitaYakoboematihlweni yakwe,kutaniadzunisaXikwembuxaswikwembu,a funengetaxikandzaxakwe,atshambulutamilengeyakwe, aetlelavurhongolebyingaheriki,kutaniahlengeletiwa ekavatatawakwe

2KungakhatharisekileswihinkwaswoYakobeaaetlele exifuvenixayena,angaswitivileswakuAbrahama,tata watatawayena,ufile

3Yakobeapfukaevurhongwenibyakwe,avona Abrahamaatitimelakufananiayisi,aku:‘Tatana,tatana’; kambeakungarinaun'weloyiavulavulaka,kutaniaswi tivaleswakuufile

4Hilokoapfukaexifuvenixakwe,atsutsumaayabyela Ravekamanawakwe;kutaniRavekaayaekaIsaka nivusiku,an'wibyela;vafambaswin'we,naYakobona vona,rivoniarikhomeevokwenirayena,kutanilokova nghenavakumaAbrahamaaetleleafile.

5HilokoIsakaawahixikandzaxatatawakwe,arilaa n’witswontswa

6KutanimaritomatwakalaendlwiniyaAbrahama,kutani Iximayelen’wanawakweapfuka,ayaekaAbrahamatata wakwe,arilaAbrahamatatawakwe,yenanindyangu hinkwawowaAbrahama,varilahixirilolexikulu.

7VanavayenavamajahaIsakanaIximayelevan’wilahla ebakwenilerimbirhi,ekusuhinaSaransatiwayena,va n’wirilelamasikuya40,vavanunahinkwavovayindluya yena,IsakanaIximayele,nivanavavonahinkwavova majaha,nivanahinkwavovaKeturaetindhawinitavona; kutanimasikuyakurilelaAbrahamamaherile.

8UhanyemalembemanharhuyaYubilinimavhikiya muneyamalembe,malembeya175,ahetamasikuya vutomibyayena,adyuharilenaswonaatelemasiku.

9Hikuvamasikuyavakokwawavona,yavutomibya vona,akuri19watijubili;kutaniendzhakukaNdhambi vasungulekukulaehansikakhume-nhunguwatijubili,ni kuhungutekahitijubile,nikudyuhalahikuhatlisa,niku talahimasikuyavonahikwalahokamaxanguyo hambana-hambananikuhombolokakatindlelatavona, handlekaAbrahama

10HikuvaAbrahamaaahetisekileemintirhweniyayena hinkwayoekaHosi,atsakisiwahikululamamasiku hinkwawoyakuhanyakayena;kutaniwaswivo,anga hetangatijubilitamuneevuton'winibyayena,lokoa dyuharilehikwalahokavubihi,naswonaatelehimasiku yayena

11Naswonatinxakahinkwatoletingatapfukakusukela enkarhinilowukufikelasikurakuavanyisalokukulutita dyuhalahikuhatlisa,tingasihetatijubilitimbirhi, naswonavutivibyatonabyitavatshikahikwalahoka vudyuharibyavonaTikovutivibyavonahinkwabyobyita nyamalala]

12Emasikwiniwolawo,lokomunhuahanyaJubilenihafu yamalembe,vatakumalunghananayena:‘Uhanye nkarhiwoleha,naswonaxiphemulexikuluxamasikuya yenaikuvavanigomeninhlomulo,naswonaakunaku rhula

13Hikuvakhomborilandzelakhombo,nixilondza ehenhlakaxilondza,ninhlomuloehenhlakanhlomulo,ni mahunguyobihaekamahunguyobiha,nimavabyi

ehenhlakamavabyi,nikuavanyisahinkwakokobihaku fananiloku,kuvanikumbundzumuka,nigambokoni xirhaminiayisi,nikuhisakamiri,nikutitimela,niku pfimba,nindlala,nirifu,nibanga,nivuhlonga,ni hinkwaswotinxakatamakhomboniswitlhavi.’

14Hinkwaswoleswiswitataekaxitukulwanaxobiha, lexitlulakanawuemisaveni:mintirhoyavonaithyakani vumbhisa,nikuthyakisanimanyala.

15Kutanivataku:‘Masikuyavakokwawavonaamatele (hambi),kuyafikaekagidiramalembe,naswonaamari lamanene;kambewaswivo,masikuyavutomibyahina, lokomunhuahanyetotala,imalembeyamakume manharhunakhume,naswona,lokoarinamatimba, malembeyamakumemune,nileswobiha,naswonaaku nakurhulaemasikwiniyaxitukulwanalexixobiha’

16Naswonaekaxitukulwanaxexovanavamajahavata vonavatatawavonanavakulukumbavavonahixidyoho nikungalulamanga,nihimaritoyanomuwavonani vubihilebyikululebyivabyiendlaka,nimayelananiku tshikakavonantwananolowuHosiyiwuendlekeexikarhi kavonanaYena,leswakuvafanelekuhlayisanikuendla swilerisoswaYenahinkwaswonimilawuyaYenani milawuyaYenahinkwayo,handlekosukaekavokora xinenekumberaximatsi

17Hikuvahinkwavovaendlileleswobiha,nomu wun’wananiwun’wanawuvulavulaleswobihanaswona mintirhoyavonahinkwayoithyakanimanyala,nitindlela tavonahinkwatoikuthyakisa,thyakanikulovisa.

18Vonanimisavayitalovisiwahikwalahokamintirhoya vonahinkwayo,naswonaakungevinambewuyavhinya, nimafurha;hikuvamintirhoyavonaayipfumeli nikatsongo,kutanihinkwavovatalovaswin'we,swifuwo niswifuwoniswinyenyana,nitinhlampfihinkwatota lwandle,hikwalahokavanavavanhu.

19Vataholova,lavatsongonilavadyuhaleke,nilavakulu nilavatsongo,swisiwananilavafuweke,lavangaehansini lavakulu,nimukomberinihosana,hikwalahokanawuni ntwanano;hikuvavarivelexileriso,nintwanano,ni minkhuvo,nitin’hweti,niTisavata,nitijubili,niku avanyisahinkwako.

20Vatayima<hivurhani>mabanganinyimpileswaku vavatlheriselaendleleni;kambeavangevuyikukondza kuhalatiwangatiyotalaemisaveni,un’wananiun’wana.

21Lavavabalekekeavangetlhelelievubihinibyavona vayaendleleniyakululama,kambehinkwavovata titlakusaekavuxisinirifuwo,leswakuun’wananiun’wana atekahinkwaswoleswingaswamuakelaniwayena,va thyavitolerikulu,kambekungarihintiyisonikululama, vathyakisandhawuyokwetsimayavukwetsimihithyaka rayonanikuonhakakathyakaravona

22Naswonanxupulolowukuluwutawelaswiendloswa xitukulwanalexikusukaekaHosi,kutaniXitaswinyiketa ekabanganikuavanyisanilevuhlongeni,nikuphangiwa nikudyiwa

23NaswonaUtapfuxavadyohivaVamatiko,lavangariki natintswalokumbentwela-vusiwana,naswonalavangata xiximamunhuwamunhu,hambikurilonkulukumbe lontsongo,kumbeun’wana,hikuvavahombolokile swinenenaswonavanimatimbayoendlaleswobihaku tlulavanahinkwavovavanhu.Vataendlamadzolongaeka IsraelenikutlulanawuekaYakobe,Ningatiyotalayita

halatiwaemisaveni,Akungevinaloyiahlengeletakani loyiangatalahla.

24Emasikwiniwolawovatahuwelelaswinene,Vavitana vakhongelaleswakuvaponisiwaevokweniravadyohi, vamatiko;Kambekuhavaloyiangataponisiwa.

25Tinhlokotavanatitavatobasahimisisiyampunga, N’wanawamavhikimanharhuutavonakaadyuharileku fananimunhuwamalembeyadzana,Kulehakavonaku talovisiwahinhlomulonikutshikileriwa

26Emasikwiniwolawovanavatasungulakudyondza milawu,Nikulavaswileriso,Nikutlhelelaendleleniyaku lulama

27Masikumatasungulakutalanikuandzaexikarhika vanavolavovavanhuKukondzamasikuyavonama tshinelaekagidiramalembeNaswonakuyaekanhlayo leyikuluyamalembekutlula(emahlweni)akurinhlayo yamasiku

28NaswonaakungevinamukhalabyeKumbeloyianga <nga>enerisekikihimasikuyayena,Hikuvahinkwavova tava(tanihi)vananivantshwa

29Masikuyavonahinkwawovatahetisavahanyahiku rhulanikutsaka,AkungevinaSathanakumbemudlayi wobiha;Hikuvamasikuyavonahinkwawomatava masikuyankatekonikuhorisiwa

30HinkarhiwolowoHosiyitahanyisamalandzayayona, Vatapfukavavonakurhulalokukulu,Vahlongolavalala vavonaLavolulamavatavonanikunkhensa,Vatsakahi kutsakahilahakungaheriki,Vatavonakuavanyisaka vonahinkwakonikurhukanakavonahinkwakoekavalala vavona

31Marhambuyavonamatawisaemisaveni,Mimoyaya vonayitatsakaswinene,VatativaleswakuiHosileyi avanyisaka,Naswonayikombisatintswaloekamadzanana magidinahinkwavolavayirhandzaka

32WenaMuxe,tsalamaritolawa;hikuvatitsariwilehi ndlelaleyi,naswonatitsala(swi)ekaswiphepherheleswa letilwenileswakuswivavumbhonibyatinxakahilahaku ngaheriki

NDZIMAYA24

1EndzhakukarifuraAbrahama,YehovhaakatekisaIsaka n’wanawakwe,kutaniapfukaeHebroniayatshama eXihlobyenixaXivonohilemberosungularavhikira vunharhu[2073AM]raYubilileyi,kungamalembeya nkombo.

2Hilemberosungularavhikiravumunendlalayisungule etikweni,[2080AM]handlekandlalayosungula,leyi vekekonaemasikwiniyaAbrahama

3Yakobean’wibyalaswibyaswalenti,Esawuahuma enhoveniarinindlalaKutaniakuekaYakobemakwavo: ‘Ndzinyikexibyalexixotshwuka.’KutaniYakoboaku ekayena:‘Ndzixaviselemfaneloyawena[primogeniture, leyi]yakuvelekiwakutanindzitakunyikaxinkwa,ni swin’wanaswaxibyalexixalentil’

4Esawuakuembilwiniyakwe:‘Ndzitafa;xanamfanelo leyiyakuvelekiwayivuyerisayiniekamina?

5'KutaniakuekaYakobe:'Ndzikunyikayona'Kutani Yakoboaku:‘Ndzihlambanye,namuntlha,’kutanian’wi hlambanya.

6YakobeanyikamakwavoEsawuxinkwanixibya,adya kukondzaaxurha,Esawuasandzamfaneloyakweya mativula;hikwalahokaxivangelolexivitoraEsawuaa vitaniwaEdomu,hikwalahokaxibyaxotshwukalexi Yakoboan’winyikekexonahikwalahokamfaneloya yenayamativula

7Yakobeavankulukumba,Esawuasusiwaexikhundlheni xakwe.

8Kutanindlalayivaehenhlakatiko,kutaniIsakaaya eEgiptahilemberavumbirhiravhikileri,ayaekahosiya VafilistaeGerara,eAbimeleke

9Yehovhaahumelelaekayena,akuekayena:‘Unga rheleriaEgipta;tshamaetikwenilerindzingatakubyela harona,utshamaetikwenileri,kutanindzitavanawena, ndzikukatekisa

10Hikuvandzitanyikawenanimbewuyawenatikoleri hinkwaro,kutanindzitatiyisaxihlambanyoxaminalexi ndzixihlambanyelekeAbrahamatatawawena,+ndzita andzisambewuyawenakufananitinyeletitamatilo,+ ndzitanyikambewuyawenatikolerihinkwaro

11Matikohinkwawoyamisavamatakatekisiwahi mbewuyawena,hikuvatatawawenauyingiseritora Mina,ahlayisaxilerisoxaMinaniswilerisoswaMina,ni milawuyaMina,niswilerisoswaMina,nintwananowa Mina;naswonasweswiyingisaritoraMinautshama etikwenileri’

12AtshamaeGelarikuringanamalembemanharhu

13KutaniAbimelekealerisamalunghananayena,[20802101AM]nimalunghananihinkwaswoleswiaswiriswa yena,aku:‘Munhuun’wananiun’wanaloyian’wi khumbakakumbenchumuwun’wananiwun’wanalowu ngawayenautafahakunene’

14HilokoIsakaatiyaexikarhikaVafilista,akumarifuwo rotala,tihomunitinyimpfunitikamelanitimbhongoloni ndyangulowukulu

15KutaniabyalaetikweniraVafilista,atisakadzana, kutaniIsakaavalonkuluswinene,kutaniVafilistavan’wi vondzoka

16SwihlovohinkwaswoleswimalandzayaAbrahamama swicelekehinkarhiwakuhanyakaAbrahama,Vafilistaa vaswisiveleendzhakukarifuraAbrahama,vaswitatahi misava

17KutaniAbimelekeakuekaIsaka:‘Sukaekahina, hikuvaunimatimbaswinenekuhitlula’,kutaniIsakaa sukakonahilemberosungularavhikiravunkombo,aya tshamaeminkoveniyaGerara.

18Kutanivatlhelavacelaswihlovoswamatileswi malandzayaAbrahamatatawakwemaswicelekenileswi VafilistavaswipfalekeendzhakukarifuraAbrahamatata wakwe,aswithyamavitohilahaAbrahamatatawakwea swithyekehakona

19MalandzayaIsakamacelaxihlovoenkoveni,makuma matilamahanyaka,kutanivarisivaGeraravaholovani varisivaIsaka,vaku:‘Matiiyahina’;kutaniIsakaathya xihlovolexivitora‘KuSoholota’,hikuvaavasoholotekile ekahina

20Kutanivacelaxihlovoxavumbirhi,valwelanaxona, kutaniaxithyavitora‘Valala’Kutaniapfukakwalaho kutanivacelaxihlovoxin’wana,naswonahikwalahoka sweswoavangalwingi,kutaniarithyavitora‘Kamara’,

kutaniIsakaaku:‘SweswiHOSIXikwembuxihinyikile ndhawu,naswonahiandzileetikweni.

21KutaniatlhandlukakusukakwalahoayaeXihlobyeni xaXihlambanyohilemberosungularavhikirosungulahi [2108AM]hiYubileyavu-44.

22Yehovhaahumelelaekayenavusikubyebyo,hin’weti lowuntshwawan’hwetiyosungula,akuekayena:‘Hi minaXikwembuxaAbrahamatatawawena;ungachavi, hikuvandzinawena,ndzitakukatekisa,kunenendzita andzisambewuyawenakufananisavaramisava, hikwalahokaAbrahamanandzawamina’

23Kutaniaakaalitarikwalaho,leyiAbrahamatatawakwe ayiakekerosungula,kutaniavitanavitoraYehovha,a humeselaXikwembuxaAbrahamatatawakwe magandzelo

24Kutanivacelaxihlovovakumamatilamahanyaka. 25MalandzayaIsakamacelaxihlovoxin’wanakambea makumangamati,kutanimayabyelaIsakaleswakuama kumangamati,kutaniIsakaaku:‘Ndzihlambanyile namuntlhaekaVafilistanaswonamhakaleyihitivisiwa’

26KutanindhawuyoleyoathyavitoraXihlovoxa Xihlambanyo;hikuvakwalahoaahlambanyileAbimeleke naAhuzatimunghanawayenanaFikolondhunaKumbe vuthurayena

27Isakaaswitivasikureroleswakuuhlambanyileeka vonaleswakuutaendlakurhulanavona

28HisikureroIsakaarhukanaVafilistaaku:‘Ava rhukaniwileVafilistakufikelasikuravukarhiniku hlundzukaexikarhikamatikohinkwawo;Xikwembuonge vangavaendlavahlekulanikurhukananinchumuwa vukarhinikuhlundzukaemavokweniyavadyohi VamatikonilemavokweniyaVakiti

29Un’wananiun’wanalaponisakabangaranalanira Kitimi,tikorolulamaongeringatsuvulaehansikatiloeku avanyisiweni;hikuvavatavavalalanivalalavavanava minaekaswitukulwanaswavonaemisavenihinkwayo 30Kuhavamasalelalamangatasalaekavona,Niun’we loyiangataponisiwahisikuravukarhibyakuavanyisa; Hikuvakulovisiwanikuhlongoriwanikuhlongoriwa emisaveniimbewuhinkwayoyaVafilista(leyi hlayisiweke),NaswonaakungehesiyiwiVakaftorilava vitokumbembewuemisaveni

31Hikuvahambilokoatlhandlukelaetilweni,Utarhelela kusukakona,Nilokoatinyikematimbaemisaveni,Uta kokiwakusukakona,Naswonahambilokoatumbela exikarhikamatiko,Hambikurikonautahlongoriwa; HambilokoarhelelaeSheol,Kuavanyisiwakayenakuta vakukulu,Nakonaangevinakurhula.

32Lokoayaevukhumbini,Vatan’widlayahimavokoya lavalavakakun’widlayaendleleni,Naswonaakunge siyiwivitokumbembewuemisavenihinkwayo;Hikuvau tasukaayandzhukanolowungaheriki.’

33Kutsariwilenikuvatliwahindlelaleyimalunghanana yenaekaswiphepherheleswaletilweni,kun’wiendlahi sikurakuavanyisa,leswakuatatsuvuriwaemisaveni

NDZIMAYA25

1HilemberavumbirhiravhikilerihiYubilileyi,Raveka avitanaYakoben’wanawakwe,avulavulanayena,aku: ‘N’wananga,ungakutekiuvansatiwavanavaKanana,

kufananaEsawu,makwenu,loyian’witekekevasati vambirhivavanavavanhwanyanavaKanana,naswonava hlundzukisemoya-xiviriwaminahiswiendloswavona hinkwaswoleswingatengangikivumbhisanikunavela, naswonaakunakululamaekavona,hikuva(swiendlo swavona)iswobiha

2Mina,n’wananga,ndzikurhandzaswinene,mbiluya minanirirhandzuraminaswakukatekisaawarayin’wana niyin’wanayanhlikanhinikurindzakavusiku

3Kutanisweswi,n’wananga,yingisaritoramina,uendla kurhandzakamanawawena,ungakutekiuvansatiwa vanavavanhwanyanavatikoleri,kambentsenawayindlu yatatana,nimaxakayatatana.Utakutekansatiwayindlu yatatana,kutaniXikwembulexingeHenhla-henhlaxita kukatekisa,vanavawenavatavaxitukulwanaxolulama nimbewuyokwetsima.’

4KutaniYakoboavulavulanaRaveka,manawakwe,aku ekayena:‘Waswivo,manana,ndzinimavhikiyanhungu hivukhale,naswonaandzin’witivikumbeandzin’wi khumbawansati,hambikurikutibohaniun’wana,hambi kurikuehleketakundzitekandzivansatiwavanava vanhwanyanavaKanana.

5Hikuvamanana,ndzatsundzukamaritoyaAbrahamatata wahina,hikuvaundzilerisileleswakundzingatekinsati ekavanavavanhwanyanavaKanana,kambendzindzi tekelansatiekambewuyayindluyatatananilekamaxaka yamina

6NdzitshamendziswitwaleswakuLabanimakwenuu velekiwevanavavanhwanyananaswonandzivekembilu yaminaekavonaleswakundzitekansatiexikarhikavona

7Hikwalahokasweswondzitirindzileemoyeniwamina leswakundzingadyohikumbekuonhiwaetindlelenita minahinkwatoemasikwinihinkwawoyavutomibyamina; hikuvamalunghananikunavelanivumbhisa,Abrahama tatawaminaundzinyikeswilerisoswotala

8Naswona,kungakhatharisekihinkwaswoleswiandzi lerisekeswona,malembelawayamakumembirhina mambirhimakwerhuwaminauholovanamina,naswona utshameavulavulanaminaaku:‘Makwerhu,teka makwerhuwaxisatiekavasativaminavambirhi’;kambe ndzialakuendlahilahaaendlekehakona

9Ndzahlambanyaemahlwenikawenamanana,leswaku masikuhinkwawoyavutomibyaminaandzingendziteki nsatiekavanavavanhwanyanavambewuyaKanana, naswonaandzingeendlihindlelayobihahilaha makwerhuaendlekehakona.

10Ungachavimanana;tiyisekaleswakundzitaendlaku rhandzakawenandzifambahikululama,ndzingaonhi tindlelataminahilahakungaheriki’

11Kutaniendzhakukasweswoatlakuselaxikandzaxa yenaetilweniatshambulutatintihotamavokoyayena,a pfulanomuwayenaadzunisaXikwembuxaleHenhlahenhla,lexitumbuluxeketilonimisava,kutaniaxi nkhensanikuxidzunisa

12Kutaniaku:‘AkudzunisiweYehovhaXikwembu,vito raYenarokwetsimaarikatekisiwehilahakungaheriki, loyiandzinyikekeYakobotanihin’wanalatengekeni mbewuyokwetsima;hikuvaiwaWena,naswonambewu yayenayitavayaWenaminkarhihinkwayonileka switukulwanahinkwaswohilahakungaheriki.

13N’wikatekise,WeHosi,uvekamikatekoyakululama enon’winiwamina,leswakundzitan’wikatekisa.’ 14Hinkarhiwolowo,lokomoyawakululamawurhelela enon’winiwayena,avekamavokoyayenahamambirhi enhlokweniyaYakobe,aku: 15Ukatekile,HosiyakululamaniXikwembuxa malembe,Naswonaongexingakukatekisakutlula tinxakahinkwatotavanhu.OngeAkunyikeN’wananga, ndlelayakululama,Apaluxelambewuyawenakululama

16Ongeangatalavanavawenavamajahaevuton’wini byawena,Naswonaongevangapfukahikuyahinhlayo yatin’hwetitalembeVanavavonaongevangatalani lavakulukutlulatinyeletitamatilo,Ninhlayoyavonayi tlulasavaralwandle

17Ongeangavanyikatikolerirakahle-hilahaAvuleke hakonaleswakuUtarinyikaAbrahamanimbewuyayena endzhakukayenaminkarhihinkwayo-Naswonaongeva ngarikhomatanihindzhakahilahakungaheriki 18Naswonaongendzingavona(kuvelekiwa)ekawena, n’wanawamina,vanalavakatekisiwekehinkarhiwa vutomibyamina,Naswonambewuleyikatekisiwekeniyo kwetsimayingavambewuyawenahinkwayo.

19Naswonatanihileswiuphyuphyisakamoyawamana wawenahinkarhiwavutomibyayena,Xivelekeloxaloyi akuvelekekexikukatekisahindlelaleyi,[Rirhandzura mina]nimaveleyaminaswakukatekisaNaswonanomu waminaniririmiraminaswakudzunisaswinene

20Andzauhangalakaemisaveni,Naswonambewuya wenaayihetisekileekutsakenikatilonimisavahilahaku ngaheriki;Naswonambewuyawenayingatsaka, Naswonahisikulerikulurakurhulaayivenikurhula.

21Naswonaongevitorawenanimbewuyawenaswinga tiyiselakufikelaemalembenihinkwawo,Naswonaonge XikwembulexingeHenhla-henhlaxingavaXikwembuxa vona,NaswonaXikwembuxakululamaxingatshamana vona,Naswonahavonaakuakiwavukwetsimelobya Xonakuyafikaemalembenihinkwawo.

22Akudzunisiweloyiakukatekisaka,Ninyama hinkwayoleyikurhukanahimavunwa,ayirhukaniwile’ 23Kutanian’witswontswa,akuekayena;'Hosiya misavaayikurhandzeKufananambiluyamanawawena narirhandzurayenaswitsakelakukukatekisa'Kutania tshikakukatekisa.

NDZIMAYA26

1HilemberavunkomboravhikileriIsakaavitanaEsawu, N’wanawakwelonkulu,akuekayena:‘Ndzidyuharile, n’wananga,naswonawaswimahloyaminamangavoni kahle,naswonaandziritivisikurakufakamina

2Kutanisweswitekamatlhariyawenayohlotaxibakele xawenanivurhabyawena,uhumauyaenhoveni,uhlota undzikhoma(nyamayanhova),n’wananga,undzi endlelanyamayonandziha,leyimoya-xiviriwaminawu yitsakelaka,undzitiselayonaleswakundziyidya,ni leswakumoya-xiviriwaminawukukatekisandzingasi fa.’

3KambeRavekaatwaIsakaavulavulanaEsawu 4Esawuayaenhovenikaharimixokuyahlotaniku phasanikutisaekayaekatatawakwe.

5KutaniRavekaavitanaYakobe,n’wanawakwe,akueka yena:‘Waswivo,ndzitwileIsaka,tatawawena,avulavula naEsawu,makwenu,aku:“Ndzihlota,undziendlela swakudyaswonandziha,undzitiselasweswo.”

6NdzingadyanikukukatekisaemahlwenikaYehovha ndzingasifa"Naswonasweswi,n’wananga,yingisarito raminaekaleswindzikulerisakaswona:Famba entlhambiniwawenauyandzitiselaswimbutana swimbirhileswineneswatimbuti,kutanindzitaswi endlelaswakudyaswonandzihaswatatawawena,hilahaa swirhandzakahakona,kutaniutaswitisa(yi)ekatatawa wenaleswakuatadyanikukukatekisaemahlwenika Yehovhaangasifa,nileswakuwenaswingaha katekisiwa'

7HilokoYakoboabyelaRavekamanawakweaku: ‘Manana,andzingetshikinchumulowutatanaangatawu dyanilowungatan’witsakisa:ntsenandzachavamanana leswakuutalemukaritoraminakutanianavelakundzi khumba.

8Waswitivaleswakundzarhetela,Esawumakwerhuuni voya,ndzitahumelelaemahlwenikayenandzirimuendli waleswobiha,ndzitaendlaxiendlolexiangandzi lerisangangiki,utandzihlundzukela,ndzititisela ndzhukano,kungarinkateko’

9KutaniRaveka,manawakwe,akuekayena:‘N’wananga, ndzhukanowawenawuveehenhlakamina,yingisaritora minantsena’

10YakobeayingisaritoraRavekamanawayena,aya tekaswimbutanaswimbirhileswineneniswononaswa timbuti,aswitisaekamanawayena,manawayenaaswi endlela~nyamayonandziha~hilahaaarhandzahakona.

11KutaniRavekaatekampfulaleyineneyaEsawu, n’wanawakwelonkulu,loyiaarinayenaendlwini,a ambexaYakobe,n’wanawakwelontsongo,(hiswona),a vekamadzovoyaswimbutanaemavokweniyakwenileka swiphemuleswingaerivaleniswanhamuyakwe

12Kutanianyiketaswakudyanixinkwaleswiaswi lunghiselelekeevokweniran’wanawakweYakobe

13Yakobeanghenaekatatawakweaku:‘Ndzin’wana wawena,ndziendlehilahaundzilerisekehakona:pfukau tshamaudyaleswindziswikhomeke,tatana,leswaku moya-xiviriwawenawundzikatekisa’

14HilokoIsakaakuekan’wanawakwe:‘Xanaukume njhanihikuhatlisaswonghasi,n’wananga?

15'KutaniYakoboaku:'Hikuva<Hosi>Xikwembuxa wenaxindziendlendzikuma.'

16Isakaakuekayena:Tshinela,leswakundzitakutwa, n’wananga,lokourin’wanawaminaEsawukumbee-e.’

17HilokoYakobeatshinelaekaIsakatatawakwe,kutania n’witwaaku:‘RitoiritoraYakobe,kambemavokoi mavokoyaEsawu

18angan’wivonanga,hikuvaakurinkarhilowuhumaka etilweniwakususamatimbayakweyakutwisisanaswona Isakaangaswivonanga,hikuvamavokoyakweamarini voyakufananiyaEsawumakwavo,lerovaan’wikatekisa 19Aku:‘XanahiwenaEsawun’wananga?'kutaniaku: 'Ndzin'wanawawena':kutaniaku,'Tshinelaekamina leswakundzidyaekaleswiuswikhomeke,n'wananga, leswakumoyawaminawukukatekisa' 20Kutaniatshinelaekayena,adya,an'witiselavhinyoa nwa

21HilokoIsakatatawakweakuekayena:‘Tshinelauta ndzitswontswa,n’wananga.

22Hilokoatshinelaan’witswontswaKutaniatwa nun’hwelowatinguvutayena,kutanian’wikatekisaaku: ‘Vonani,nun’hwelowan’wanawaminawufanani nun’hwelowansimu<leyiteleke>leyiHosiyikatekiseke 23YehovhaaakunyikemberhayatiloNimberhaya misava,nimaveleyotalanimafurha:Matikoamaku tirhele,Nivanhuvakunkhinsamela

24Vanahosiyavamakwenu,Vanavamanawawenaava kunkhinsame;Naswonaongemikatekohinkwayoleyi HosiyindzikatekisekehayonanikukatekisaAbrahama, tatawamina;Averiwawenanimbewuyawenahilahaku ngaheriki:Arhukaniweloyiakurhukana,Akatekiweloyi akukatekisaka’

25HikuhatlisalokoIsakaahetilekukatekisan’wana wakweYakobe,kutaniYakobeasukileekaIsakatata wakwe,atumbelakutaniEsawu,makwavo,anghenahile kuhlotenikayena.

26Utlheleaendlanyamayonandziha,ayitisaekatata wakwe,akuekatatawakwe:‘Tshikatatanaapfukaadya nyamayaminayanyamaleswakumoya-xiviriwawena wundzikatekisa’

27KutaniIsakatatawakweakuekayena:‘Hiwenamani? 'Kutaniakuekayena:'Ndzin'wanawawenawamativula, n'wanawawenaEsawu:ndziendlilehilahaundzileriseke hakona'

28KutaniIsakaahlamalaswinene,aku:‘Imaniloyia hlotakaatlhelaaphasaatlhelaatisaekamina,kutanindzi dyileekahinkwaswoungasita,kutanindzin’wikatekisa: (naswona)utakatekisiwa,nimbewuyayenahinkwayo hilahakungaheriki’

29LokoEsawuatwamaritoyaIsakatatawakwe,a huwelelahixirilolexikulunilexibavakaswinene,akueka tatawakwe:‘Ndzikatekise,(hambikuri)minatatana”

30Hilokoakuekayena:‘Makwenuutilehivukanganyisi, utekenkatekowawena.’Kutaniaku:‘Sweswindzaswi tivaleswakuhayinivitorayenarithyiwileYakobo: waswivo,undzisivileminkarhileyikambirhi:uteke mfaneloyaminayakuvelekiwa,naswonasweswiutekele nkatekowamina’

31Hilokoaku:‘Xanaawundzivekelelangankateko, tatana?’kutaniIsakaahlamulaakuekaEsawu:‘Waswivo, ndzin’wiendlilehosiyawena,Ndzin’winyike vamakwavohinkwavoleswakuvavamalandza,Ndzin’wi tiyisilehikoroniyotalanivhinyonimafurha:Naswona sweswindzitakuendlelayinin’wananga?

32EsawuakuekaIsakatatawakwe:‘Xanauninkateko wun’wentsena,Wenatatana?Ndzikatekise,(hambi)na mina,tatana:'

33EsawuatlakusaritoarilaKutaniIsakaan’wihlamula aku:‘Waswivo,vutshamobyawenabyitavaekuleni mberhayamisava,Nikulenimberhayamatilokusuka ehenhla

34Utahanyahibangarawena,UtatirhelamakwenuKu taendlekalokouvalonkulu,Urhurhumelajokorayena enhan'winiyawena,Utadyohaxidyoholexihelelekeku fikelaekufeni,mbewuyawenayitatsuvuriwaehansika tilo'

35EsawuahambetaaxungetaYakobehikwalahoka nkatekolowutatawakwean’wikatekisekehawona,

kutaniaku:‘Ongemasikuyakurilatatanaamafikile sweswi,leswakundzitadlayaYakobemakwerhu.”

NDZIMAYA27

1MaritoyaEsawu,n’wanawakwelonkulu,mabyeriwe Ravekaenorhweni,kutaniRavekaarhumaavitana Yakoben’wanawakwelontsongo.

2kutaniakuekayena:‘Waswivo,Esawumakwenuutaku rihiselalerovaakudlaya

3Sweswi,n’wananga,yingisaritoramina,upfukau balekelaekaLabani,makwerhu,eHarani,utshamanayena masikumangarimanganikukondzavukarhibyamakwenu byihundzuka,kutaniasusavukarhibyayenaekawena,a rivalahinkwaswoleswiuswiendleke;kutanindzita rhumelakuyakutekakwalaho.’

4Yakobeaku:‘Andzichavi;lokoanavelakundzidlaya, ndzitan’widlaya’

5Kambeakuekayena:‘Ndzingalahlekeriwihivanava minavamajahahavambirhihisikurin’we’

6HilokoYakoboabyelaRavekamanawakweaku: ‘Waswitivaleswakutatanaudyuharile,angavonihikuva mahloyakwemadyuharile,naswonalokondzin’witshika switavaswobihaematihlweniyakwe,hikuvandzin’wi siyandzifambanawena,kutanitatanautahlundzuka,ata ndzirhukanaAndzingeyi;lokoandzirhuma,hikona ntsenandzingatafamba’

7HilokoRavekaakuekaYakobe:‘Ndzitanghenandzi vulavulanayena,utakuhlongola’

8KutaniRavekaanghenaakuekaIsaka:‘Ndzinyenya vutomibyaminahikwalahokavanavambirhiva vanhwanyanavaHeti,lavaEsawuan’witekekevava vasati;naswonalokoYakoboatekansatiexikarhikavana vavanhwanyanavatikorofananilava,xanandzitaya emahlwenindzihanyahixikongomeloxihi,hikuvavana vavanhwanyanavaKananavabihile’

9HilokoIsakaavitanaYakobean’wikatekisa,an’wi tsundzuxaakuekayena:‘Ungakutekiuvansatiwa un’wanawavanhwanyanavaKanana;

10PfukauyaeMesopotamiya,endlwiniyaBetuwele,tata wamanawawena,ukutekansatiekavanava vanhwanyanavaLabani,makwavowamanawawena 11XikwembuxaMatimbaHinkwawoaxikukatekiseni kukuandzisanikukuandzisaleswakuuvantlawawa matiko,nikukunyikamikatekoyatatawamina Abrahama,ekawenanimbewuyawenaleyilandzelaka, leswakuutadyandzhakayatikoravutshamobyawenani tikohinkwaroleriXikwembuxirinyikekeAbrahama: famba,n'wananga,hikurhula'

12HilokoIsakaatshikaYakobeafamba,aya eMesopotamiya,ekaLabanin’wanawaBetuwelewa Musiriya,makwavowaRaveka,manawaYakobe. 13EndzhakukalokoYakobeapfukileaya eMesopotamiya,moyawaRavekawuvavisekaendzhaku kan’wanawakwe,kutaniarila

14HilokoIsakaakuekaRaveka:‘Makwerhuwaxisati,u ngarilihikwalahokaYakobe,n’wananga;hikuvaufamba hikurhula,utavuyahikurhula

15XikwembulexingeHenhla-henhlaxitan’wisirhelela ekaleswobihahinkwaswo,xitavanaxona;hikuvaAnge n'witshikimasikuyayenahinkwawo;

16Hikuvandzaswitivaleswakutindlelatayenatita humelelaekaswilohinkwaswokun’wananikun’wanalaha ayakakona,kukondzaatlhelelaekahinahikurhula, kutanihin’wivonahikurhula.

17Makwerhuwamina,ungachavihikwalahokayena, hikuvaulendleleniyolulamanaswonaimunhula hetisekeke;Ungarili’Kuvulayena

18HilokoIsakaachavelelaRavekahikwalahokan’wana wakweYakobe,an’wikatekisa

19KutaniYakobeasukaeXihlobyenixaXihlambanyo leswakuayaeHaranihilemberosungularavhikira vumbirhihiYubiliyavu-44,kutaniafikaeLuzi etintshaveni,hileswakuBethele,hin’wetilowuntshwawa n’hwetiyosungulayavhikileri,[2115AM]kutaniafika endhawiniyoleyonimadyambu,ahundzulukaasuka endleleniayaevupela-dyambubyandlelavusikubyebyo, kutaniaetlelakona;hikuvadyambuaripela

20Kutaniatekarin'wanaramaribyeyandhawuyoleyoa riveka<enhlokweniyayena>ehansikamurhi,afambaa riyexe,aetlela

21Kutanialorhahivusikubyebyo,avonaxitepisilexi vekiwekeemisaveni,nhlohlorhiyaxonayifikaetilweni, kutaniwaswivo,tintsumitaYehovhatitlhandlukatitlhela tirhelelaekaxona

22KutaniavulavulanaYakobeaku:‘HiminaYehovha XikwembuxaAbrahama,tatawawenaniXikwembuxa Isaka;tikoleriuetlelekeekarona,ndzitarinyikawena,ni mbewuyawenaendzhakukawena.

23Mbewuyawenayitafananintshuriwamisava,uta andzakuyaevupela-dyambunilevuxeni,en’walungwini niledzongeni,naswonamindyanguhinkwayoyamatikoyi takatekisiwaekawenanihimbewuyawena

24Waswivo,ndzitavanawena,ndzitakuhlayisa kun’wananikun’wanalahauyakakona,ndzikuvuyisa etikwenilerihikurhula;hikuvaandzingekutshikiku kondzandziendlahinkwaswoleswindzikubyeleke swona.’

25HilokoYakobeapfukaevurhongwenibyakwe,aku: ‘HakunenendhawuleyiiyindluyaYehovha,kambeandzi ngayitivi.”Kutaniachavakutaniaku:‘Yachavisa ndhawuleyileyingarikiyin’wanahandlekayindluya Xikwembu,naswonaleyiinyangwayatilo’

26HilokoYakobeapfukanimixoswinene,atekaribye leriarivekekeehansikanhlokoyakweariyimisariva phuphuyaxikombiso,achelamafurhaehenhlakarona KutanindhawuyoleyoathyavitoraBethele;kambevito randhawuyoleyoakuriLuziekusunguleni

27KutaniYakoboahlambanyaxihlambanyoekaYehovha, aku:‘LokoYehovhaatavanamina,andzihlayisahi ndlelaleyindzifambakahayona,andzinyikaxinkwaxo dyaniswiambaloleswakundziswiambala,lerovandzi tlhelelaendlwiniyatatanahikurhula,kutaniYehovhauta vaXikwembuxamina,naswonaribyelerindzirivekekeri vaphuphuyaxikombisoendhawinileyi,ritavayindluya Yehovha,niyahinkwaswoleswiuswinyikelakamina, ndzitakunyikavukhume,Xikwembuxanga’

1Hilokoafamba,ayaetikweniralevuxeni,ekaLabani, makwavowaRaveka,avanayena,an’witirhelaRahele n’wanawakwevhikirin’we.

2Naswonahilemberosungularavhikiravunharhu[2122 AM]akuekayena:‘Ndzinyikensatiwamina,loyindzi kutirhelekemalembeyankombo’;kutaniLabaniakueka Yakobe:‘Ndzitakunyikansatiwawena’

3Labaniaendlankhuvo,atekaLeyan’wanawakwewa nhwanyanalonkulu,an’winyikaYakobeleswakuava nsati,an’winyikaZilpanandzawakwewaxisatileswaku avanandzawaxisati;kutaniYakobeangaswitivi,hikuva aaehleketaleswakuiRahele

4Hilokoanghenaekayena,kutaniwaswivo,akuriLeya; kutaniYakobeahlundzukelaLabani,akuekayena:‘Ha yiniundziendlehindlelaleyi?Xanaandzikutirhela RahelekungariLeyaxana?Hayiniundzidyoherilexana?

5Tekan’wanawawenawanhwanyana,ndzitafamba; hikuvaundziendleswobiha’HikuvaYakobeaarhandza RahelekutlulaLeya;hikuvamahloyaLeyaamatsanile, kambexivumbekoxayenaaxisasekileswinene;kambe Raheleaarinimahloyosasekanixivumbekoxosasekani xosasekaswinene

6LabaniakuekaYakobe:‘Aswiendliwitanoetikwenira kahina,kunyikelalontsongoemahlwenikalonkulu’ Naswonaaswilulamangakuendlaleswi;hikuvahindlela leyiswivekiwilenikutsariwaekaswiphepherheleswale tilweni,leswakukungavinamunhuloyiangatanyika n’wanawayenalontsongowanhwanyanaemahlwenika lonkulu;kambelonkulu,un'weurhangaanyikaivi endzhakukayenalontsongo-nawanunaloyiaendlaka tano,van'wivekanandzuetilweni,naswonaangakonala lulamekelaendlakaleswi,hikuvaxiendlolexiixobiha emahlwenikaHosi

7UlerisavanavaIsrayeleleswakuvangaendlinchumu lowu;vangatshukivatekakumbekunyikalontsongova ngasinyikalonkulu,hikuvaikuhombolokaswinene

8LabaniakuekaYakobe:‘Masikuyankomboyankhuvo waloyiamahundzi,kutanindzitakunyikaRahele, leswakuutandzitirhelamalembeman’wanayankombo, leswakuutarisatinyimpfutaminahilahauendleke hakonaevhikinirosungula.”

9HisikulerimasikuyankomboyankhuvowaLeyama ngahundza,LabanianyikaYakobeRaheleleswakuan’wi tirhelamalembeman’wanayankombo,kutanianyika RaheleBilha,makwavowaxisatiwaZilpa,avanandzawa xisati.

10AtirhelaRahelemalembeman’wanayankombo, hikuvaLeyaaanyikiwemahala

11YehovhaapfulakhwiriraLeya,atika,avelekaYakobe n’wanawajaha,an’withyavitoraRhuveni,hisikura vukhume-muneran’hwetiyavukaye,hilemberosungula ravhikiravunharhu[2122AM]

12KambekhwiriraRahelearipfariwile,hikuvaYehovha uvoneleswakuLeyaaavengiwanaswonaRaheleaa rhandza.

13YakobeatlhelaanghenaekaLeya,atika,aveleka Yakoben’wanawamufanawavumbirhi,an’withyavito raSimiyoni,hisikuravu-21ran’hwetiyavukhume,nihi lemberavunharhuravhikileri[2124AM]

14YakobeatlhelaanghenaekaLeya,atika,an’wi velekelan’wanawavunharhuwamufana,an’withyavito raLevhi,hin’wetilowuntshwawan’hwetiyosungulahi lemberavutsevuravhikileri.[2127AM]

15Yakobeatlhelaanghenaekayena,kutaniatika,an’wi velekelan’wanawamunewamufana,an’withyavitora Yuda,hisikuravukhume-ntlhanuran’hwetiyavunharhu, hilemberosungularavhikiravumune.[2129AM]

16HikwalahokaleswihinkwaswoRaheleavondzoka Leya,hikuvaangavelekanga,kutaniakuekaYakobe: ‘Ndzinyikevana’;kutaniYakoboaku:‘Xanandziku sivelemihandzuyakhwirirawena?Xanandzikutshikile xana?'

17LokoRaheleavonaleswakuLeyauvelekeYakobe vanavamunevamajaha,RhuveninaSimiyoni,Levhina Yuda,akuekayena:‘NghenaekaBilhanandzawamina waxisati,utatika,utandzivelekelan’wanawajaha” (Kutanianyika(n’wi)Bilhanandzawayenawaxisati leswakuavansati).

18Kutanianghenaekayena,kutaniatika,an’wivelekela n’wanawajaha,an’withyavitoraDani,hisikuravukaye ran’hwetiyavutsevu,hilemberavutsevuravhikira vunharhu[2127AM]

19YakobeatlhelaanghenaeBiliharavumbirhi,kutania tika,kutaniavelekaYakoben’wanaun’wanawamufana, Rahelean’withyavitoraNaptali,hisikuravuntlhanura n’hwetiyavunkombo,hilemberavumbirhiravhikira vumune.[2130AM]

20KutelokoLeyaavonaleswakuangavelekanga,angasi veleka,avondzokaRahele,atlhelaanyikaYakobenandza wayenawaxisatiZilpa,avansatiwayena,kutaniatika,a velekan’wanawajaha,Leyaan’withyavitoraGadi,hi sikuravukhume-mbirhiran’hwetiyavutsevu,hilembera vunharhuravhikiravumune.[2131AM]

21Kutaniatlhelaanghenaekayena,kutaniatika,an’wi velekelan’wanawamufanawavumbirhi,kutaniLeyaa n’withyavitoraAxere,hisikuravumbirhiran’hwetiya vukhume-n’we,hilemberavuntlhanuravhikiravumune [2133AM]

22KutaniYakoboanghenaekaLeya,kutaniatika,a velekan’wanawajaha,kutanian’withyavitoraIsakara, hisikuravumuneran’hwetiyavuntlhanu,hilembera vumuneravhikiravumune,[2132AM]kutanian’winyika muongori

23Yakobeatlhelaanghenaekayena,atika,avelekavana vambirhi,n’wanawajahaniwanhwanyana,kutaniathya n’wanawamufanavitoraZabuloni,athyan’wanawa nhwanyanavitoraDina,hisikuravunkomboran’hwetiya vunkombo,hilemberavutsevuravhikiravumune[2134 AM]

24YehovhaatwelaRaheletintswalo,apfulakhwirira yena,atika,avelekan’wanawajaha,an’withyavitora Yosefa,hin’wetilowuntshwawan’hwetiyavumune,hi lemberavutsevuekavhikileriravumune[2134AM] 25EmasikwinilawaYosefaavelekiwekehawona, YakobeabyelaLabaniaku:‘Ndzinyikevasativaminani vanavaminavamajaha,ndzitshikendziyaekatatawa minaIsaka,ndzitandziendlelayindlu;hikuvandzihetile malembelawandzikutirhelekehawonahikwalahoka vanavawenavambirhivavanhwanyana,kutanindzitaya endlwiniyatatana’

26LabaniakuekaYakobe:‘Tshamanaminahikwalaho kahakeloyawena,utlhelaundzirisantlhambiwamina,u tekahakeloyawena’

27Kutanivatwananaleswakuan’winyikamuholowa yenawaswinyimpfananiswimbutanaleswivelekiweke swantimaniswivatiniswobasa,(leswi)aswifaneleswi vahakeloyakwe

28Tinyimpfuhinkwatotihumesaswivatiniswivatiniswa ntima,leswifunghiwekehitindlelatohambana-hambana, titlhelatihumesaswinyimpfanaleswifanakanaswona, hinkwaswoleswinganiswivatiaswiriswaYakobeni leswingarikiswaLabani

29RifuworaYakoberiandzileswinene,arinitihomuni tinyimpfunitimbhongolonitikamela,nimalandzaya xinunanimalandzayaxisati

30HilokoLabaninivanavakwevavondzokaYakobe, kutaniLabanian’witekelatinyimpfutayena,an’wi langutahixikongomeloxobiha

NDZIMAYA29

1KutelokoRaheleatswaleYosefa,Labaniayatsemeta tinyimpfutayena;hikuvaavariekulenayenahiriendzo ramasikumanharhu

2YakobeavonaleswakuLabaniayatsemetatinyimpfuta yena,kutaniYakobeavitanaLeyanaRahele,avulavula navonahimusaleswakuvatanayenaetikweniraKanana 3Hikuvauvabyelendlelaleyiavonekehinkwaswoha yonaenorhweni,hambikurihinkwaswoleswian’wi byelekeswonaleswakuatlhelelaendlwiniyatatawakwe, kutanivaku:‘Endhawiniyin’wananiyin’wanaleyiuyaka ekayonahitafambanawena

4KutaniYakoboadzunisaXikwembuxaIsakatatawakwe niXikwembuxaAbrahamatatawakwe,kutaniapfukaa khandziyavasativakwenivanavakwe,atekanhundzu yakwehinkwayo,atsemakanyanambu,afikaetikwenira Giliyadi,kutaniYakoboatumbetaLabanimakunguyakwe, angan’wibyelanga

5HilemberavunkomboravhikiravumuneYakobea hundzulukaalangutaGiliyadihin’hwetiyosungula,hi sikuravu-21[2135AM]Labanian'wihlongorisa,akuma YakobeentshaveniyaGiliyadihin'hwetiyavunharhu,hi sikuravukhume-nharhurayona.

6Yehovhaangan’wipfumelelangaleswakuavavisa Yakobe;hikuvauhumeleleekayenaenorhweninivusiku LabaniavulavulanaYakobe.

7Hisikuravukhume-ntlhanuramasikuwolawoYakobeu endlelaLabaninihinkwavolavaavatanayenankhuvo, kutaniYakobeahlambanyileLabanisikurero,naLabani naYakobe,leswakuangatshukiatsemakanyantshavaya Giliyadiayaekaun’wanahixikongomeloxobiha

8Kutaniaendlanhuluyambhonikwalaho;hikwalahovito randhawuyoleyorivitaniwa:‘NhuluyaVumbhoni,’ endzhakukanhululeyi

9KambevangasivitanatikoraGiliyadileswakuitikora Varefayimi;hikuvaakuritikoraVarefayimi,kutani Varefayimivavelekiwile(laha),swihontlovilaleswiku lehakaswonaakurikhume,nhungu,nhungukuyaehansi kuyafikaekaswisungunuswankombo

10VutshamobyavonaabyisukaetikweniraVaamoniku yafikaeNtshaveniyaHermoni,naswonaswituluswa

mfumowavonaakuriKarnayiminaAstaroto,Ederi, MisuranaBeyoni.

11Yehovhauvalovisilehikwalahokavubihibya swiendloswavona;hikuvaavarinikhomboswinene, kutaniVaamoriavatshamaematshan'winiyavona,va hombolokilenivadyohi,naswonaakunavanhunamuntlha lavaendlekeswidyohoswavonahinkwaswohikuhelela, naswonaavaharinankarhiwolehawavutomiemisaveni. 12YakobeahlongolaLabani,ayaeMesopotamiya,tikora leVuxeni,kutaniYakobeatlhelelaetikweniraGiliyadi 13HilokoatsemakanyaYabokohin’hwetiyavukaye,hi sikuravukhume-n’weHisikureroEsawu,makwavo,ata ekayena,kutaniavuyelelananayena,asukaekayenaaya etikweniraSeyira,kambeYakoboaatshamaemitsongeni 14Hilemberosungularavhikiravuntlhanuekajubile leyi[2136AM]atsemakanyaNambuwaYordani,a tshamaentsungeniwaYordani,arisatinyimpfutayenaku sukaelwandleranhulukuyafikaeBetaxani,nileDotani nikuyafikaekhwatiniraAkrabimi.

15KutaniarhumelaekatatawakweIsakarifuworakwe hinkwaro,swiambaloniswakudya,nyama,swakunwa, masi,botere,chizi,nitidatitin’wanatankova.

16NaswonaekamanawakweRavekakamunehilembe, exikarhikaminkarhiyatin’hweti,exikarhikakurimani kutshovela,nilexikarhikaximun’wananimpfula(nguva) nilexikarhikaxixikaniximun’wana,kuyafika exihondzwenixaAbrahama

17HikuvaIsakaaavuyileeXihlobyenixaXihlambanyo,a tlhandlukelaexihondzwenixatatawakweAbrahama,a tshamakonaangarinan’wanawakweEsawu 18HikuvaemasikwinilawaYakobeayeke eMesopotamiya,EsawuutekensatiMahalati,n’wanawa Iximayele,kutaniahlengeletamintlhambihinkwayoya tatawakwenivasativakwe,atlhandlukaayatshama eNtshaveniyaSeyira,asiyaIsakatatawakweeXihlobyeni xaXihlambanyoariyexe

19HilokoIsakaatlhandlukaeXihlobyenixaXihlambanyo, ayatshamaexihondzwenixaAbrahamatatawakwe etintshavenitaHebroni

20KutanikwalahoYakobourhumelehinkwaswoleswia swirhumelekeekatatawakwenimanawakwenkarhina nkarhi,hinkwaswoleswiavaswilava,kutanivakatekisa Yakobohitimbilutavonahinkwatonihimoya-xiviriwa vonahinkwawo

NDZIMAYA30

1Hilemberosungularavhikiravutsevu[2143AM]a tlhandlukelaeSalema,evuxenibyaXikeme,hikurhula,hi n’hwetiyavumune

2KutanivarhwalaDina,n’wanawaYakobe,endlwiniya Xikeme,n’wanawaHamori,Muhivhi,hosanayatiko, kutaniaetlelanayenaan’winyamisa,arixinhwanyetana, n’wanawamalembeya12

3Hilokoakombelatatawakwenivamakwavoleswakua nyikiwayenaleswakuavansatiKutaniYakobonivana vayenavahlundzukahikwalahokavavanunavaXikeme; hikuvaavanyamiseDina,makwavowavona,kutaniva vulavulanavonahixikongomeloxobiha,vava kanganyisanikuvakanganyisa.

4SimiyoninaLevhivataeXikemeswinga languteriwanga,vaavanyisavavanunahinkwavova Xikeme,vadlayavavanunahinkwavolavavavakumeke ekayona,kungasisalaniun’weekayona,vadlaye hinkwavohikuxanisiwahikuvaavahoniseDina makwavowavona

5Kutanixisweswoaswingahaendliwikusukelasweswi leswakun’wanawanhwanyanawaIsrayeleanyamisiwa; hikuvakuavanyisiwaetilwenikuvekiwileekavona leswakuvalovisavavanunahinkwavovaVaxikemehi bangahikuvavakhomisiletinganaeIsrayele

6YehovhaavanyiketaemavokweniyavanavaYakobe leswakuvavaherisahibanganikuvaavanyisa,ni leswakuswingahaendliwihindlelayoleyoeIsrayele leswakunhwanawaIsrayeleanyamisiwa

7LokokuriniwanunaloyianavelakaeIsrayeleku nyiketan’wanawakwewanhwanyanakumbemakwavo waxisatiekawanunawihinawihiwambewuyaVamatiko, hakuneneutafa,van’wikhandlahimaribye;hikuvau khomisiletinganaeIsrayele;vatahisawansatihindzilo, hikuvauonhilevitorayindluyatatawayena,kutaniuta hlongoriwaeIsrayele.

8KungatshukikukumiwamuoswinithyakaeIsrayele emasikwinihinkwawoyaswitukulwanaswamisava; hikuvaIsraeleuhlawulekileekaHOSIXikwembu, un'wananaun'wanaloyiayinyamisekeutafakunene:va tan'wikhandlahimaribye

9Hikuvaswivekiwilenikutsariwahindlelaleyieka swiphepherheleswaletilwenimalunghananimbewu hinkwayoyaIsrayele:Loyiayinyamisakautafa hakunene,utakhandliwahimaribye.

10Nawulowuawupimelimasiku,nikurivaleriwakumbe kurivaleriwa,+kambewanunaloyianyamiseken’wana wakwewanhwanyanautahlongoriwaexikarhika Vaisrayelehinkwavo,hikuvaunyikeMolokombewu yakwe,+aendlahikupfumalakuchavaXikwembu leswakuayinyamisa.

11WenaMuxe,lerisavanavaIsrayeleuvakhutaza leswakuvanganyikivanavavonavavanhwanyanaeka Vamatiko,naswonavangatekivanavavonavamajahani un’wanawavanhwanyanavaVamatiko,hikuvaleswiswa nyenyetsaemahlwenikaYehovha

12Hikwalahokasweswondzikutsalelehimaritoya NawuswiendlohinkwaswoswaVaxikemi,leswivaswi endlekeekaDina,nindlelaleyivanavaYakobovavuleke hayona,vaku:‘Ahingen’winyikin’wanawahinawa nhwanyanaekawanunalangayimbangiki;hikuvasweswo aswirixisandzuekahina.’

13IxisandzuekaIsrayele,ekalavahanyakanilava tekelakavanavaVamatiko;hikuvaleswiaswitenga naswonaswanyenyetsaekaIsrayele

14Israyeleangentshunxekangaekathyakalerilokoriri ninsatiwavanhwanyanavaVamatiko,kumberinyiketa un’wanawavanavaronavavanhwanyanaekawanunala humakaekaun’wanawaVamatiko

15Hikuvakutavanintunguehenhlakantungu,ni ndzhukanoehenhlakandzhukano,nikuavanyisa kun’wananikun’wananintungunindzhukanoswitan’wi wela:lokoaendlaleswi,kumbeatumbetamahloyakwe ekalavaendlakathyaka,kumbelavanyamisaka vukwetsimelobyaHosi,kumbelavanyamisakavitora

Yenarokwetsima,(kutani)tikohinkwaroritaavanyisiwa hikwalahokathyakahinkwaronikuthyakisakaleswi wanuna

16Akungevinaxichavoxavanhu[nikuanakanyela vanhu]nikuamukelaemavokweniyakwemihandzuni magandzelonimagandzeloyohisiwanimafurha,hambi kurinun’hwelowanun’hwelowonandziha,leswakuaswi amukela;

17Hikwalahokasweswondzikulerisile,ndziku: ‘TinyiketelavumbhonilebyiekaIsrayele:vonandlelaleyi Vaxikemivafambekehayonanivanavavonavamajaha: ndlelaleyivanyiketiwekehayonaemavokweniyavana vambirhivaYakobe,kutanivavadlayahikuxanisiwa, kutaniswiva(xihlayiwe)kuvakululama,naswonaswi tsariwileekavonakuvakululama

18KutanimbewuyaLevhiyihlawuriwekuvavapristani kuvaValevhi,leswakuvatirhelaemahlwenikaHosi,ku fananahina,nkarhihinkwawo,nileswakuLevhinivana vayenavakatekisiwahilahakungaheriki;hikuvaaa hisekelakuendlakululamanikuavanyisanikurihisela ekahinkwavolavapfukelakaIsraele

19Hindlelayoleyovatsalamikatekonikululama emahlwenikaXikwembuxahinkwavo,swivavumbhoni byakutsakeriwakayenaeswiphepherheleswaletilweni 20Hitsundzukakululamalokumunhuyoloyeaku hetisisekeevuton’winibyayena,eminkarhinihinkwayoya lembe;vataswitsalakufikelaekaswitukulwanaswagidi, kutaniswitaekayenanilekavatukuluvayenaendzhaku kayena,naswonautsariwileeswiphepherheleswale tilwenitanihimunghananimunhuwolulama

21Rungulalerihinkwarondziritsalelewena,naswona ndzikulerisileleswakuubyelavanavaIsrayeleleswaku vangatshukivaendlaxidyohokumbekutlulamilawu kumbekutlulantwananolowuvavekeriwekewona, (kambe)leswakuvawuhetisisanikutsariwatanihi vanghana

22Kambelokovatlulanawuvaendlathyakahitindlela hinkwato,vatatsariwaekaswiphepherheleswaletilweni tanihivalala,vatalovisiwaebukwiniyavutomi,vata tsariwaebukwiniyalavangatalovisiwanilavangata tsuvuriwaemisaveni

23HisikulerivanavaYakobevadlayekeXikemeharona, tsalwaleritsariwekeetilwenilerivangavatsakeriwa,leri vulakaleswakuvaendlekululamanikululamaniku rihiselaekavadyohi,naswonaritsaleriwekukatekisiwa 24KutanivahumesaDina,makwavowavonawaxisati endlwiniyaXikeme,vatekahinkwaswoleswiaswiri eXikeme,tinyimpfutavonanitihomutavonani timbhongolotavona,nirifuworavonahinkwaro,ni mintlhambiyavonahinkwayo,vaswiyisaekaYakobetata wavona

25Avarhuketelahikuvavadlayemutihibangahikuvaaa chavalavaakekeetikweni,kungaVakanananiVaperezi 26KutanikuchavakaYehovhakuvanimitihinkwayo leyirhendzelekeXikeme,naswonaavapfukangakuya hlongorisavanavaYakobe;hikuvakuchavaakuvawerile

NDZIMAYA31

1Hin’wetilowuntshwawan’hwetiYakobeavulavulani vanhuhinkwavovayindluyakwevaku:‘Tibasisinimi

cincatinguvutan’wina,ahipfukenihitlhandlukela eBethele,lahandzihlambanyelekexihlambanyoekayena hisikulerindzibalekekeemahlwenikaEsawumakwerhu wamina,hikuvauvenaminakutaniandzitisaetikweni lerihikurhula,misusaswikwembuswamatikomambe leswingaexikarhikan’wina’

2Vanyikelaswikwembuswamatikomambenileswia swirietindlevenitavonanileswiaswirietinhan’winita vonaniswifanisoleswiRaheleaswiyivekeekaLabani tatawakweaswinyikeYakobehikuhelelaKutaniaswi hisa,aswihahlula,aswilovisa,aswitumbetaehansika murhiwamurhilowungaetikweniraXikeme

3KutaniatlhandlukelaeBethelehin’wetilowuntshwawa n’hwetiyavunkomboKutaniaakaalitariendhawinileyia etlelekeekayona,ayimisaphuphukwalahaya,kutania rhumelaritoekatatawayenaIsakaleswakuataekayena ekagandzelorayena,namanawayenaRaveka 4HilokoIsakaaku:‘Tshikan’wanangaYakobeata,ndzi tan’wivonandzingasifa.”

5HilokoYakobeayaekatatawakweIsakaniekamana wakweRaveka,endlwiniyatatawakweAbrahama,ateka vanavakwevambirhivamajaha,kungaLevhinaYuda,a yaekatatawakweIsakaniekamanawakweRaveka 6KutaniRavekaahumaexihondzweniayaemahlwenika xonakuyatswontswaYakobenikun’wiangarha;hikuva moyawayenaawupfukilelokoatwaaku:‘Waswivo Yakoben’wanawawenautile’;kutanian’witswontswa 7Kutaniavonavanavayenavambirhivamajaha,kutania valemuka,akuekayena:‘Xanalavaivanavawena, n’wananga?’Hilokoavonavanavayenavambirhiva majaha?kutaniavaangarhaavatswontswa,avakatekisa, aku:‘Han’winambewuyaAbrahamayitavanindhuma, naswonamitatikombamirinkatekoemisaveni’

8KutaniYakoboanghenaekaIsakatatawakwe, ekamarenileriaaetleleekarona,nivanavakwevambirhi vamajahaavarinayena,kutaniakhomavokoratata wakwe,akorhamaan’witswontswa,kutaniIsakaa namarhelaenhan’winiyaYakoben’wanawakwe,arila enhan’winiyakwe

9KutanimunyamawusiyamahloyaIsaka,kutaniavona vanavambirhivaYakobe,LevhinaYuda,kutaniaku: ‘Xanalavaivanavawena,n’wananga?hikuvavafanana wena.’Kuvulayena.

10Kutaniakuekayenaleswakuhakuneneavarivanava yena:‘Naswonahakuneneuswivonileleswakuhakunenei vanavamina’.

11Kutanivatshinelaekayena,kutaniahundzulukaava tswontswa,avaangarhahivumbirhibyavona.

12Kutanimoyawavuprofetawurhelelaenon’winiwakwe, kutaniakhomaLevhihivokorayenaraxinenenaYudahi vokoraximatsi

13KutaniarhangaahundzulukaekaLevhi,asungulaku n’wikatekisa,akuekayena:“OngeXikwembuxa hinkwavo,Hosiyamalembehinkwawo,xingakukatekisa nivanavawenaekamalembehinkwawo”

14NaswonaongeHosiyingakunyikawenanimbewuya wenavukulunikuvangamalokukulu,nikuendlaleswaku wenanimbewuyawena,exikarhikanyamahinkwayo,mi tshinelaekaYenakutirhaevukwetsimelwenibyayona tanihitintsumitavukonanitanihilavakwetsimaka. (Hambikuri)tanihivona,mbewuyavanavawenaya

majahayitavayakuvangamanivukulunikukwetsima, naswonaongeangavaendlalavakulukufikela emalembenihinkwawo

15Vatavavaavanyisinitihosananitindhunatambewu hinkwayoyavanavaYakobe;VatavularitoraHosihiku lulama,VataavanyisavuavanyisibyaYenahinkwabyohi kululamaVatatwarisatindlelataMinaekaYakoboNi tindlelataMinaekaIsraele.NkatekowaHosiwuta nyikiwaemilon'winiyavonaKukatekisambewu hinkwayoyamurhandziwa

16ManawawenaukuthyevitoraLevhi,Uthyevitora wenahikululama;UtatihlanganisanaHosiUva munghanawavanahinkwavovaYakobo;TafularaYenaa riverawena,Wenanivanavawenamidyaekarona; Tafularawenaaritelekufikelaekaswitukulwana hinkwaswo,Naswonaswakudyaswawenaswingaheliku fikelaemalembenihinkwawo

17Hinkwavolavakuvengakaavaweleehansiemahlweni kawena,Valalavawenahinkwavoavahlongoriwileva lova;Akudzunisiweloyiakukatekisaka,Naswonaaku rhukaniwetikorin’wananirin’wanalerikurhukana’ 18KutaniekaYudaaku:‘Yehovhaangakunyika matimbanimatimbayokandziyelahinkwavolavaku vengaka;Utavahosana,wenaniun'wanawavanava wena,ehenhlakavanavaYakobe;Vitorawenanivitora vanavawenaaswihumeswitsemakanyatikorin'wanani rin'wananiswifundzhahinkwaswoKutaniVamatikovata chavaemahlwenikawena,Matikohinkwawomata tsekatseka

19EkawenakutavanimpfunowaYakobo,Kuponisiwa kaIsrayelekutakumiwaekawena.

20Lokoutshamaexiluvelwenixakuxiximekakaku lulamakawenaKutavanikurhulalokukuluekambewu hinkwayoyavanavamurhandziwa;Akudzunisiweloyia kukatekisaka,Naswonahinkwavolavakuvengakaniku kuxanisanikukurhukanaVatahlongoriwavalovisiwa emisavenivarhukaniwa.’

21Hilokoahundzulukaatlhelaan’witswontswa,an’wi angarha,atsakaswinene;hikuvaaavavonilevanava Yakoben'wanawayenahintiyiso.

22Hilokoahumaexikarhikamilengeyakwe,akhinsama, an’winkhinsamela,avakatekisaayawisakonanaIsaka tatawakwevusikubyebyo,vadyanikunwahikutsaka.

23HilokoaetlelavanavambirhivaYakobe,un’wana evokwenirayenaraxinenekasiun’wanaevokwenirayena raximatsi,kutaniahlayiwakululamaekayena.

24Yakobeabyelatatawakwehinkwaswonivusiku,ndlela leyiYehovhaan’wikombeketintswaloletikuluhayona, nindlelaleyian’wihumelerisekehayonaetindlelenita yenahinkwato,nikun’wisirhelelaekavubihihinkwabyo 25HilokoIsakaadzunisaXikwembuxatatawakwe Abrahama,+lexingatshikangikitintswalonikululamaka xonaekavanavanandzawakweIsaka

26NimixoYakoboabyelatatawakweIsakaxihlambanyo lexiaxihlambanyekeekaYehovha,nixivonolexiaxi voneke,nileswakuuakealitari,nileswakuhinkwaswo swilunghekelekuendliwagandzeloemahlwenika Yehovhahilahaahlambanyekehakona,nileswakuutile kutan’wikhandziyisambhongolo

27HilokoIsakaakuekaYakoben’wanawakwe:‘Andzi ngeswikotikufambanawena;hikuvandzidyuharile

naswonaandziswikotikutiyiselandlela:famba, n'wananga,hikurhula;hikuvanamuntlhandzinamalembe yadzananamakume-nhungu-ntlhanu;Andzahaswikoti kufamba;vekamanawawena(ekambhongolo)un'wi tshikaafambanawena.

28Kutanindzaswitiva,n’wananga,leswakuutile hikwalahokamina,naswonasikuleriungakatekisiwaleri undzivonekendzihanyaharona,naminandzikuvonile, n’wananga

29Ungahumelelanikuhetisisaxihlambanyolexiuxi hlambanyeke;naswonaungatshikikuhlambanyakawena; hikuvautahlamuseriwamalunghananixihlambanyo; sweswihikwalahohatlisisakuswihetisisa,naswonaonge angatsakisiwaloyiaendlekeswilohinkwaswo,loyiu hlambanyekexihlambanyoekayena’

30HilokoakuekaRaveka:‘FambanaYakoben’wanawa wena’;kutaniRavekaafambanaYakoben'wanawayena, naDeboranayena,vafikaeBethele

31HilokoYakobeatsundzukaxikhongelolexitatawakwe an’wikatekisekehaxonanivanavakwevambirhiva majaha,kungaLevhinaYuda,kutaniatsakaadzunisa Xikwembuxavatatawakwe,AbrahamanaIsaka.

32Kutaniaku:‘Sweswindzaswitivaleswakundzini ntshembolowungaheriki,nivanavaminavamajaha, emahlwenikaXikwembuxahinkwavo’;naswonahindlela leyiswivekiwilemayelananalavambirhi;naswonavaswi tsalatanihivumbhonilebyingaherikiekavonaeka swiphepherheleswaletilwenihilahaIsakaavakatekiseke hakona

NDZIMAYA32

1HivusikubyebyoatshamaeBethele,Levhialorha leswakuvan’wivekenikun’wivekamupristawa XikwembulexingeHenhla-henhla,yenanivanavayena vamajahahilahakungaheriki;kutaniapfuka evurhongwenibyayena,adzunisaHOSIXikwembu.

2KutaniYakoboapfukanimixoswinene,hisikura vukhume-muneran’hwetileyi,kutanianyikelavukhume byahinkwavolavatekenayena,vanhunitihomu,hinsuku nixibyaxin’wananixin’wananinguvuyin’wanani yin’wana,ina,unyikevukhumebyahinkwavo

3EmasikwiniwolawoRaheleatikan’wanawakwe BenjaminiKutaniYakoboahlayelavanavayenakusuka ekayenakuyaehenhla,Levhiawelaexiyin'wenixaHOSI Xikwembu,tatawayenaan'wiambexatinguvutavuprista, atatamavokoyayena

4Hisikuravukhume-ntlhanuran’hwetileyi,atisatihomu ta14exikarhikaswifuwo,nimakhunaya28,nitinyimpfu ta49,niswinyimpfanaswankombo,niswimbutanaswa 21swatimbuti,swivagandzelorohisiwaealitariniya magandzeloealitarini,leswitsakisakakunandzihaloku nandzihakaemahlwenikaXikwembu

5Leyiakurigandzelorayena,hikwalahokaxihlambanyo lexiaxihlambanyilexaleswakuutanyikelan’we-xakhume,nimagandzeloyavonayamihandzuni magandzeloyavonayaswakunwa.

6Lokondzilowuwuhise,ahisamirhiyarisuna endzilweniehenhlakandzilo,ahisatihomutimbirhini makhunayamunenitinyimpfutamune,timbutitamuneta xinunanitinyimpfutimbirhitalemberin’we,ni

swimbutanaswimbirhiswaswimbutanaswagandzeloro nkhensa;naswonahindlelaleyiaaendlasikunasikuku ringanamasikuyankombo

7Yenanivanavakwehinkwavovamajahanivavanuna vakweavadya(leswi)hintsakokwalahohimasikuya nkombovakatekisanikunkhensaYehovha,loyian’wi kutsulekeemaxangwinihinkwawonikun’winyika xihlambanyoxakwe.

8Kutaniahumesavukhumebyaswifuwohinkwaswo leswitengeke,aendlagandzelorohisiwa,kambeswifuwo leswingatengangikiaswinyikaLevhin’wanawakwe,a n’winyikamimoya-xivirihinkwayoyavanhu

9LevhiaendlantirhowavupristaeBetheleemahlwenika Yakobetatawakwekutlulavamakwavovayenavakhume, avamupristakwalaho,kutaniYakoboaendla xihlambanyoxayena:xisweswoatlhelaahumesa vukhumebyavukhumeekaYehovha,abyikwetsimisa, kutanibyivabyokwetsimaekaYena

10Naswonahikwalahokaxivangelolexikuvekiwileeka swiphepherheleswaletilwenitanihinawuwakuhumesa vukhumenakambevukhumekudyiwaemahlwenikaHosi lembenalembe,endhawinileyikuhlawuriwekeleswaku vitoraYenaritshamaekayona,naswonaekanawulowua kunampimowamasikuhilahakungaheriki

11Nawulowuwutsariwileleswakuwutahetisekalembe nalembehikudyavukhumebyavumbirhiemahlwenika Hosiendhawinileyiwuhlawuriwekeekayona,naswonaa kunanchumulowungatasalakusukaekawonakusukela lembelerikuyafikalembelerilandzelaka

12Hikuvahilemberayonambewuyitadyiwakufikela emasikwiniyakuhlengeletiwakambewuyalembe, vhinyoyitadyiwakufikelaemasikwiniyavhinyo,ni mafurhakufikelaemasikwiniyanguvayayona

13Hinkwaswoleswisalekenileswidyuhaleke,aswi tekiwetanihileswithyakeke,aswihisiwehindzilo,hikuva aswitenganga

14Xisweswoavayidyeswin’weevukwetsimelweni,va ngapfumelileswakuyidyuhala

15Vukhumehinkwabyobyatihomunitinyimpfubyita kwetsimaekaYehovha,byitavabyavapristavayena, lebyivangatabyidyaemahlwenikaYenalembenalembe; hikuvahindlelaleyiyivekiwilenikuvatliwamalunghana nivukhumeekaswiphepherheleswaletilweni.

16Hivusikulebyilandzelaka,hisikuravu-22ran’hweti leyi,Yakobeukunguhatekuakandhawuyoleyo,niku rhendzelaxivavahirirhangu,nikuyikwetsimisanikuyi kwetsimahilahakungaheriki,ekayenanivanavayena endzhakukayena.

17KutaniYehovhaahumelelaekayenanivusiku,an’wi katekisa,akuekayena:‘Vitorawenaaringevitaniwa Yakobe,kambevatathyavitoraIsrayele’

18KutaniAtlhelaakuekayena:‘HiminaYehovhaloyia tumbuluxeketilonimisava,kutanindzitakuandzisaniku kuandzisaswinene,tihosititahumaekawena,tita avanyisahinkwako-nkwakokun’wananikun’wanalaha milengeyavanavavanhuyikandziyelekekona

19Ndzitanyikambewuyawenamisavahinkwayoleyi ngaehansikatilo,kutanivataavanyisamatikohinkwawo hikuyahikunavelakavona,endzhakukasweswovata kumandzhakayamisavahinkwayovayidyandzhakahi masiku’

20KutaniAhetakuvulavulanayena,kutaniatlhandluka asukaekayena.kutaniYakoboalangutakukondzaA tlhandlukelaetilweni

21Hilokoavonaexivonwenixavusiku,kutaniwaswivo ntsumiyixikahiletilweniyikhomeswiphepherheleswa nkomboemavokweniyayona,yiswinyikaYakobe,kutani yiswihlayanikutivahinkwaswoleswitsariwekeeka swonaleswiaswitawelayenanivanavayenavamajaha emalembenihinkwawo

22An’wikombahinkwaswoleswitsariweke eswiphepherhele,akuekayena:‘Ungaakindhawuleyi,u ngayiendlivukwetsimelolebyingaheriki,ungatshami laha;hikuvaleyiahiyonandhawu.Fambaendlwiniya AbrahamatatawawenauyatshamanaIsakatatawawena kufikelasikurarifuratatawawena

23HikuvaeEgiptautafahikurhula,utalahliwaetikweni lerihikuxiximekaesirheniravatatawawena,na AbrahamanaIsaka

24Ungachavi,hikuvahilahauswivonekenikuswihlaya hakona,hinkwaswoswitavatano;utsalahinkwaswo hilahauswivonekenikuswihlayahakona’

25Yakobeaku:‘Hosi,xanandzingaswitsundzukanjhani hinkwaswoleswindziswihlayekenikuswivona?'Kutani akuekayena:'Ndzitakutsundzuxaswilohinkwaswo'

26Kutaniatlhandlukaekayena,apfukaevurhongweni byayena,atsundzukahinkwaswoleswiaswihlayekeni leswiaswivoneke,atsalamaritohinkwawolawaama hlayekenilawaamavoneke.

27Kutaniatlangelakwalahosikurin’wana,kutaniaendla magandzeloekaronahikuyahihinkwaswoleswiaswi endlekehimasikuyosungula,atlhelaarithyavitora‘Ku Engetela,’hikuvasikuleririengeteriwilenaswonamasiku yosungulauthye‘Nkhuvo’

28Kutanihindlelaleyiswikombisiwileleswakuswi faneleswivatano,naswonaswitsariwileeka swiphepherheleswaletilweni:hikokwalahoa hlavuteriwileekayenaleswakuufanelekuswitlangela,a swiengetelaekamasikuyankomboyankhuvo

29Vitorayonarithyiwe‘KuEngetela,’hikuvaaritsariwe exikarhikamasikuyamasikuyankhuvo,hikuyahi nhlayoyamasikuyalembe

30Nivusiku,hisikuravu-23ran’hwetileyi,muhlayisiwa DeboraRavekaafa,kutanivan’wilahlaehansikamuti ehansikamurhiwamurhiwanambu,kutaniathya ndhawuleyivitoleringe,‘NambuwaDebora,’nimurhi wamurhiwamurhiaku,‘MurhiwakurilakaDebora.”

31HilokoRavekaatlhelelaendlwiniyakweekaIsakatata wakwe,kutaniYakobearhumamakhunanitinyimpfuni timbutitaxisatihivokorakweleswakualunghiselelatata wakweswakudyaleswiaswinavelaka

32Kutanialandzamanawakwekukondzaafikaetikweni raKabratani,atshamakona.

33Raheleavelekan’wanawajahanivusiku,an’withya vitora‘N’wanawagomeramina’;hikuvauxanisekile lokoan'wiveleka,kambetatawayenaan'withyavitora Benjamini,hisikuravukhume-n'weran'hwetiyavutsevu ekavhikirosungularavutsevuraYubilileyi.[2143AM]

34RaheleafakwalahokutanialahliwaetikweniraEfrata, kungaBetlehema,kutaniYakobeaakaphuphuesirhenira Rahele,egondzwenileringaehenhlakasirharayena.

NDZIMAYA33

1YakobeayatshamaedzongeniwaMagdaladra’ef KutaniayaekatatawayenaIsaka,yenanaLeyansatiwa yena,hin'wetilowuntshwawan'hwetiyavukhume.

2RuveniavonaBiliha,nandzawaxisatiwaRahele,nsati lontsongowatatawakwe,arikarhiahlambaematini exihundleni,kutanian’wirhandza.

3Atumbelanivusiku,anghenaendlwiniyaBilha[vusiku], an’wikumaaetleleariyexeemubedweniendlwiniyakwe 4Kutaniaetlelanayena,kutaniapfukaavona,avona Rhuveniaetlelenayenaemubedweni,kutaniapfula ndzilakanawaxifunengetoxayena,an’wikhoma,a huwelela,akumaleswakuiRhuveni

5Hilokoakhomiwahitinganahikwalahokayena,an'wi ntshunxavokorayena,abaleka.

6Arilangopfuhikwalahokamhakaleyi,angayi byelangamunhu

7LokoYakobeavuyaan’wilava,akuekayena:‘Andzi basisangahikwalahokawena,hikuvandzinyamisiwile malunghananawena;hikuvaRhuveniundzinyamise,a etlelanaminanivusiku,andzietlele,angaswivoniku kondzaapfulanguvuyamina,aetlelanamina’

8YakobeahlundzukelaRhuvenikutlulampimohikuvaa etlelenaBilha,hikuvaaafunengetexiambaloxatata wakwe

9Yakobeangahatlhelangaan’witshinelelahikuva Rhuveniun’winyamise.Lokokurimunhuun'wanani un'wanaloyiapfulakanguvuyatatawayena,xiendloxa yenaxihombolokileswinene,hikuvaunyenyetsa emahlwenikaHOSIXikwembu.

10Hikwalahokasweswoswitsariwilenikuvekiwaeka swiphepherheleswaletilwenileswakuwanunaanga tshukiaetlelaninsatiwatatawakwe,angatshukiapfula nguvuyatatawakwe,hikuvaleswiaswitenganga, hakunenevatafaswin’we,wanunalaetlelakaninsatiwa tatawakweniwansatinayena,hikuvavaendlethyaka emisaveni

11Naswonaakungevinanchumulowuthyakeke emahlwenikaXikwembuxahinaetikwenilerixi tihlawulelelekeronaleswakurivandzhaka

12Nakambe,kutsariwileravumbirhi:‘Aarhukaniweloyi aetlelakaninsatiwatatawakwe,hikuvaupaluxetingana tatatawakwe’;kutanivakwetsimihinkwavovaYehovha vaku‘Aswivetano;aswivetano’

13WenaMuxe,ulerisaVaisraeleleswakuvahlayisarito leri;hikuvaswi(katsa)kuxupuriwakarifu;naswonaayi tenganga,naswonaakunakurivaleriwahilahakunga herikikurivalelamunhuloyiaendlekeleswi,kambeu fanelekudlayiwaadlayiwa,akhandliwahimaribye,a tsuvuriwaexikarhikavanhuvaXikwembuxahina 14HikuvakuhavamunhuloyiaendlakatanoeIsrayele,a ngapfumeleriwikutshamaahanyasikurin’weemisaveni, hikuvawanyenyetsanaswonaangatenganga

15Naswonavangavulivaku:ekaRhuveniunyikiwe vutominikurivaleriwaendzhakukalokoaetleleninsati lontsongowatatawakwe,nilekayenahambileswiaarini nuna,ninunawakweYakobo,tatawakwe,aahahanya 16Hikuvakufikelaenkarhiniwolowo,nawuniku avanyisaninawuaswingasipaluxiwahikuhetisekaka swonaekahinkwavo,kambeemasikwiniyawena(swi

paluxiwile)tanihinawuwatinguvaniwamasiku,ninawu lowungaherikiwaswitukulwanaleswingaheriki.

17Nawulowuawuhetisiwimasiku,nikurivaleriwaka wona,kambehavumbirhibyavonavafanelevatsuvuriwa exikarhikatiko,vatavadlayahisikulerivawuendleke harona

18WenaMuxe,utsaleleVaisraeleleswakuvataswi hlayisa,vaendlahikulandzamaritolawa,vangaendli xidyohokufikelaekufeni;hikuvaHOSIXikwembuxa hinaimuavanyisi,loyiangaxiximikivanhu,anga amukelitinyiko

19Vabyelemaritolawayantwanano,leswakuvata yingisanikuhlayisa,varindzahikuvaxixima,vanga lovisiwinikutsuvuriwatimitsuetikweni;hikuvahinkwavo lavaswiendlakaemisaveniemahlwenikaXikwembuxa hinaithyaka,nimanyala,nithyaka,nithyaka.

20Naswonaakunaxidyoholexikulukutlulavumbhisa lebyivabyiendlakaemisaveni;hikuvaIsraeleitikoro kwetsimaekaHOSIXikwembuxarona,nitikorandzhaka, nitikoravupristaniravuhosinirandzhakaya(Yena); naswonaakungehumelelithyakarotanoexikarhikatiko rokwetsima.

21Hilemberavunharhuravhikileriravutsevu[2145AM] Yakobenivanavayenahinkwavovamajahavayatshama endlwiniyaAbrahama,ekusuhinaIsakatatawakwena Ravekamanawakwe

22MavitoyavanavaYakobeakurilawa:mativula Rhuveni,Simiyoni,Levhi,Yuda,Isakara,Zebuloni,vana vaLeya;nivanavaRahele,YosefanaBenjamini;nivana vaBilha,DaninaNeftali;nivanavaZilpa,GadinaAxere; naDina,n'wanawaLeya,n'wanawaYakobeloyianga yexe

23KutanivafikavankhinsamaemahlwenikaIsakana Raveka,lokovavavonavakatekisaYakobenivanava yenahinkwavo,Isakaatsakaswinene,hikuvauvonevana vaYakobe,n’wanawakwelontsongokutaniavakatekisa

NDZIMAYA34

1HilemberavutsevuravhikileriraYubilileyiyavu44 [2148AM]Yakobeurhumelevanavayenavamajahaku yarisatinyimpfutavona,nimalandzayayenanavona emadyelweniyaXikeme.

2HilokotihositankombotaVaamoritihlengeletanativa dlaya,titumbelaehansikamirhinikutekaswifuwoswa tonaswivaxiharhi.

3YakobenaLevhinaYudanaYosefaavariendlwinina Isakatatawavona;hikuvamoyawayenaawurinigome, avangaswikotikun'witshika,Benjaminiaarilontsongo, kutanihikwalahokasweswoatshamanatatawayena

4KutanikutahosiyaTafunitihosita‘Aresa,nihosiya Seragani,nihosiyaSelo,nihosiyaGaasi,nihosiya Betoroni,nihosiyaMaanisakiri,nihinkwavolava tshamakaetintshavenileti(ni)lavatshamakaemakhwatini etikweniraKanana

5VativisaleswiekaYakobevaku:‘TihositaVaamoriti rhendzelevanavawenavamajaha,tiphangatihomuta vona’

6Hilokoapfukaendlwiniyakwe,yenanivanavakwe vanharhuvamajahanimalandzahinkwawoyatatawakwe

nimalandzayakwe,ayalwanavonanivavanunava6000 lavakhomekemabanga.

7AvadlayaemadyelweniyaXikeme,ahlongorisalava balekeke,avadlayahibanga,adlaya‘AresanaTaphuna SaregannaSelona‘AmanisakirnaGa[ga]’as,kutania vuyisatihomutayena

8Hilokoavahlula,avahakelaxibaloxaleswakuvan’wi hakelaxibalo,kungamihandzuyantlhanuyamihandzuya tikoravona,kutaniaakaRobelnaTamnatares

9Avuyahikurhula,aendlakurhulanavona,vava malandzayayena,kufikelasikuleriyenanivanavayena vangarhelelaaEgipta

10Hilemberavunkomboravhikileri[2149AM]u rhumeleYosefakuyadyondzahivuhlayisekibya vamakwavokusukaendlwiniyayenakuyaetikwenira Xikeme,kutaniavakumaetikweniraDotani.

11Van’wikanganyisa,van’wiendlarhenguron’widlaya, kambehikucincamianakanyoyavona,van’wixavisela vaxavisivaVaismayele,van’wiyisaaEgipta,van’wi xaviselaPotifara,mutsheniwawaFaro,ndhunayavapheki, mupristawamutiwa‘Elew

12VanavaYakobevadlayaximbutana,vapetanguvuya Yosefaengatini,vayirhumelaekaYakobetatawavonahi sikuravukhumeran’hwetiyavunkombo

13Kutaniarilavusikubyebyohinkwabyo,hikuvavan’wi tiseleswonanimadyambu,kutaniasungulakuhisakamiri hikurilahikwalahokarifurakwe,kutaniaku: ‘XivandzanaxobihaxidyileYosefa’;kutaniswirho hinkwaswoswayindluyayena[swirilanayenasikurero, kutani]aswirilanikurilanayenasikurerohinkwaro

14Kutanivanavakwevamajahanin’wanawakweva pfukavan’wichavelela,kambeyenaaaalaku chaveleriwahikwalahokan’wanawakwe

15HisikureroBilhaatwaleswakuYosefaulovile,kutani afaarikarhian’wirila,aatshamaeKafratefi,naDina, n’wanawakwewanhwanyana,ufileendzhakukaloko Yosefaalovile.

16KutaniswiriloleswiswinharhuswifikaeIsrayelehi n’hwetiyin’weKutanivalahlaBilhaetlhelokasirhara Rahele,naDinanayena.n’wanawayenawanhwanyana, valahlilekona

17ArilelaYosefalemberin’we,kambeangatshiki, hikuvaute‘Ndzipfumelelendzirhelelaesirhenindzirila n’wanawamina’

18HikwalahokasweswokuvekeriwevanavaIsrayele leswakuvatikarhatahisikuravukhumeran’hwetiya vunkombo-hisikulerimahungulaman’wirilakaYosefa mafikekeekaYakobetatawakwe-leswakuvatiendlelaku rivaleriwahimbutihisikuravukhumeran’hwetiya vunkombo,kan’wehilembe,hikwalahokaswidyohoswa vona;hikuvaavahlundzukiserirhandzuratatawavona malunghananiYosefan’wanawakwe.

19Sikuleririvekiwileleswakuvavanigomehikwalaho kaswidyohoswavona,nihikwalahokaswidyohoswa vonahinkwaswoniswihoxoswavonahinkwaswo, leswakuvatatibasisahisikurerokan’wehilembe 20EndzhakukalokoYosefaalovile,vanavaYakobeva tekavasatiVitoransatiwaRhuvenii‘Ada;vitoransati waSimiyonii‘Adlba’a,Mukanana;vitoransatiwaLevhi iMelka,wavanavaAramu,wambewuyavanavaTera;ni vitoransatiwaYuda,Betasuele,Mukanana;vitoransati

waIsakara,akuriHezaka,nivitoransatiwaZabuloni,a kuriNi'imani;nivitoransatiwaDani,‘Egla;nivitora nsatiwaNeftali,Rasu’u,waleMesopotamiya;nivitora nsatiwaGadi,Maka;nivitoransatiwaAxere,‘Iyona;ni vitoransatiwaYosefa,Asenata,Muegipta;nivitoransati waBenjamini,‘Ijasaka

21Simiyoniahundzuka,atekansatiwavumbirhi eMesopotamiyaleswakuavavamakwavo.

NDZIMAYA35

1HilemberosungularavhikirosungularaYubileyavu makumemunentlhanu[2157AM]Ravekauvitane Yakobe,n’wanawayena,an’wilerisamayelananatata wayenanamakwavowayena,leswakuavaxixima masikuhinkwawoyavutomibyayena.

2Yakobeaku:‘Ndzitaendlahinkwaswohilahaundzi lerisekehakona;hikuvamhakaleyiyitavakuxiximiwani vukuluekamina,nikululamaemahlwenikaHOSI Xikwembu,leswakundzivaxixima

3Nawenamanana,waswitivakusukelalokondzi velekiwakufikelanamuntlha,swiendloswamina hinkwaswonihinkwaswoleswingaembilwiniyamina, leswakuminkarhihinkwayondziehleketaleswineneeka hinkwaswo.

4Ndzingakandzingaendlinjhaninchumulowuundzi lerisekewona,leswakundzixiximatatananimakwerhuwa mina!

5Ndzibyelemanana,kuhombolokakwihilokuuku vonekeekaminakutanindzitakufularhela,kutani tintswalotitavaekamina.’

6Kutaniakuekayena:‘N’wananga,andzivonangaeka wenamasikuyaminahinkwawoyohombolokakambe (ntsena)swiendloswolulama.Naswonahambiswiritano ndzitakubyelantiyiso,n'wananga:Ndzitafalembeleri, naswonaandzingeponilembelerievuton'winibyamina; hikuvandzivonileenorhwenisikurakufakamina, leswakuandzingehanyikutlulamalembeyadzanana makumentlhanunantlhanu:kutaniwaswivo,ndzihetile masikuhinkwawoyavutomibyaminalawandzingata hanya’

7Yakobeahlekamaritoyamanawakwehikuvamanawa yenaaan'wibyerileleswakuutafa;naswonaaatshamile alangutanenayenaarinimatimbayayena,naswonaaa ngatsanangaekamatimbayayena;hikuvaaanghenaa huma,avona,menoyayenaamatiyile,naswonaakunga rinavuvabyilebyin'wikhumbekemasikuhinkwawoya vutomibyayena.

8Yakobeakuekayena:‘Ndzakatekilemanana,loko masikuyaminamatshinelaemasikwiniyavutomibya wena,kutanimatimbayaminamatshamanaminahi ndlelayoleyotanihimatimbayawena:naswonaawunge fi,hikuvauhlekulanaminahikupfumalavutianakanyi malunghananirifurawena’

9HilokoanghenaekaIsakaakuekayena:‘Ndzikombela xin’weekawena:Esawuahlambanyaleswakuangen’wi vavisiYakobe,kumbekun’wihlongorisahivulala;hikuva utivamiehleketoyaEsawuleswakuyisoholotiwileku sukelaevuntshwenibyayena,naswonaakunavuneneeka yena;hikuvaendzhakukarifurawenaunavelakun'wi dlaya

10Waswitivahinkwaswoleswiaswiendlekekusukela sikuleriYakobomakwavoayekeeHaranikufikela namuntlhatinyimpfutawenautiteketiritayena,ateka rifuworawenahinkwaroemahlwenikawena.

11Lokohin’wikombelanikun’wikombelaleswinga swahina,uendletanihimunhulahitwelavusiwana 12UkuhlundzukelahikuvaukatekiseYakoben’wanawa wenalahetisekekeniwolulama;hikuvaakunavubihi handlekavunenentsenaekayena,naswonakusukelaloko ahumaeHaranikufikelanamuntlhaangahitekelanga nchumu,hikuvauhitiselahinkwaswohinguvayaswona minkarhihinkwayo,naswonautsakahimbiluyayena hinkwayolokohikhomaemavokweniyayenakutaniahi katekisa,naswonaangahahambananganahinakusukela lokoahumaeHaranikufikelanamuntlha,naswonau tshamanahinankarhihinkwawoekayaahixixima.’

13HilokoIsakaakuekayena:‘Naminandzaswitivani kuvonaswiendloswaYakobeloyianganahina,ndlela leyiahixiximakahayonahimbiluyakwehinkwayo; kambekhaleandzirhandzaEsawukutlulaYakobe, hikuvaaarimativula;kambesweswindzin’wirhandza YakobekutlulaEsawu,hikuvauendleswiendloswobiha swotala,naswonaakunakululamaekayena,hikuva tindlelatayenahinkwatoikuhombolokanimadzolonga, [naswonaakunakululamalokun’wirhendzeleke.]

14Sweswimbiluyaminayikarhatekilehikwalahoka swiendloswayenahinkwaswo,naswonayenakumbe mbewuyayenaavafanelangavaponisiwa,hikuvahivona lavangatalovisiwaemisaveninilavangatahlongoriwa ehansikatilo,hikuvautshikeXikwembuxaAbrahama kutanialandzavasativayenanilendzhakukathyakara vonaniswihoxoswavona,yenanivanavayena

15Undzilerisaleswakuahlambanyaleswakuangedlayi Yakobemakwavo;hambilokoahlambanyaleswakuange namarhelixihlambanyoxayena,naswonaangeendli leswinenekambeleswobihantsena

16KambelokoanavelakudlayaYakobe,makwavo, emavokweniyaYakobe,utanyikiwa,naswonaange balekeliemavokweniyakwe,[hikuvautarhelela emavokweniyakwe.]

17UngachaviYakobe;hikuvamurindziwaYakobei nkulu,unimatimbanaswonauxiximiwa,udzunisiwaku tlulamurindziwaEsawu.’

18KutaniRavekaarhumelaritoavitanaEsawukutaniata ekayena,kutaniakuekayena:‘N’wananga,ndzina xikombelolexindzingataxiendlaekawena,uendla xitshembisoxakuxihetisisan’wananga”

19Kutaniaku:‘Ndzitaendlahinkwaswoleswiundzi byelakaswona,naswonaandzingealixikombeloxawena’ 20Kutaniakuekayena:‘Ndzakukombelaleswakusiku lerindzingatafa,utandziamukelaundzilahlaekusuhi naSara,manawatatawawena,nileswakuwenana Yakobomitarhandzananileswakuun’wananiun’wanaa vangenaveliswobihaekaun’wana,kambekurhandzana ntsena,naswona(hindlelayoleyo)mitahumelela,vanava mina,naswonamitaxiximiwaexikarhikatiko,naswona kuhavanalaloyiangatatsakahikwalahokan’wina, kutanimitavamunhunkatekonitintswaloematihlweniya hinkwavolavakurhandzaka’

21Kutaniaku:‘Ndzitaendlahinkwaswoleswiundzi byelekeswona,kutanindzitakulahlahisikuleriungata

faharonaekusuhinaSara,manawatatawamina,hilahau navelekehakonaleswakumarhambuyakwemavaekusuhi nimarhambuyawena

22Yakobe,makwerhu,nayena,ndzitarhandzakutlula nyamahinkwayo;hikuvaandzinamakwerhuemisaveni hinkwayohandlekayenantsena:naswonaleswiahiku fanelekalokukuluekaminalokondzin’wirhandza;hikuva hiyenamakwerhu,hibyariwileswin'weemiriniwawena, hihumaswin'weekhwirinirawena,kutanilokondzinga n'wirhandzimakwerhu,ndzitan'wirhandzamanixana?

23Kutanimina,hindzexe,ndzikombelaleswakuu khutazaYakobemalunghananaminanimalunghanani vanavamina,hikuvandzaswitivaleswakuhakuneneuta vahosiekaminanivanavaminavamajaha,hikuvahisiku leritatanaan’wikatekisekeharonaun’wiendleloyia tlakukekekasiminandzivawalehansi.

24Kutanindzakuhlambanyaleswakundzitan’wi rhandza,ndzingan’winaveliswobihaemasikwini hinkwawoyavutomibyaminakambendzinavela leswinenentsena’

25Kutanian’wihlambanyamalunghananimhakaleyi hinkwayo.KutaniavitanaYakobeemahlwenikaEsawu,a n'wilerisahikulandzamaritolawaamabyelekeEsawu 26Kutaniaku:‘Ndzitaendlaleswikutsakisaka;ndzi kholwanileswakuakunavubihilebyingatahumaeka minakumbeekavanavaminaekaEsawu,naswonandzita vawosungulaekanchumuhandlekarirhandzuntsena’

27Kutanivadyanikunwa,yenanivanavakwevamajaha vusikubyebyo,kutaniafa,arinimalembemanharhuya Yubilinivhikirin’wenilemberin’we,hivusikubyebyo, kutanivanavakwevambirhivamajaha,EsawunaYakobo, van’wilahlaebakwenilerimbirhiekusuhinaSara,mana watatawavona

NDZIMAYA36

1Hilemberavutsevuravhikileri[2162AM]Isakau vitanevanavayenavambirhivamajahaEsawunaYakobo, kutanivataekayena,kutaniakuekavona:‘Vanavamina, ndzifambahindlelayavatatawamina,endlwinileyinga herikilahavatatawaminavangakona

2HikokwalahondzilahlileekusuhinaAbrahamatatawa mina,ebakwenilerimbirhiensin’winiyaEfronilowa Muhiti,lahaAbrahamaaxavekesirhaleswakualahlaeka rona;esirhenilerindziticelekerona,ndzilahlakona

3Kutanileswindzimilerisa,vanavamina,leswakumi endlakululamanikululamaemisaveni,leswakuYehovha atamitiselahinkwaswoleswiYehovhaavulekeleswaku utaswiendlaekaAbrahamanimbewuyakwe

4Mirhandzana,vanavamina,vamakwenukukotamunhu larhandzakamoya-xiviriwayenan’wini,un’wanani un’wanaaalaveleswiangavuyerisakamakwavo,niku endlaswin’weemisaveni;naswonaavarhandzanekukota mimoya-xiviriyavona

5Malunghananimhakayaswifaniso,ndzamilerisaniku mitsundzuxaleswakumiswibakanya,miswivenga,mi ngaswirhandzi,hikuvaswitelehivuxisiekalavavaswi gandzelakanilavaswinkhinsamelaka

6Tsundzukanin’wina,vanavamina,HosiXikwembuxa Abrahamatatawan’wina,nindlelaleyinaminandzin’wi gandlekehayonanikun’witirhelahikululamanihiku

tsaka,leswakuatamiandzisanikumiandzisambewuya n’winatanihitinyeletitamatilohivunyingi,nikumi simekaemisavenitanihiximilanixakululamalexingata kaxingasimuriwangaekatinxakahinkwatohilahakunga heriki.

7Nakonasweswindzitamiendlamihlambanya xihlambanyolexikulu-hikuvaakunaxihlambanyo lexikulukutlulaxonahivitolerivangamakanileri xiximekakanilerikulunilerivangamakanileri hlamarisakanileringanimatimba,leritumbuluxeke matilonimisavaniswilohinkwaswoswin’we-leswakumi taN’wichavanikuN’wigandzela

8Naswonaun’wananiun’wanautarhandzamakwavohi rirhandzunihikululama,nileswakuun’wananiun’wana angahanavelimakwavoleswobihakusukelasweswi hilahakungaherikimasikuhinkwawoyavutomibya n’winaleswakumihumelelaemintirhweniyan’wina hinkwayo,mingalovisiwi

9Lokoun’wanawan’winaakunguhatamakwavoleswo biha,tivanileswakukusukelasweswiun’wananiun’wana lakunguhatakamakwavowobiha,utawelaevokweni rakwe,atsuvuriwaetikweniralavahanyaka,+mbewu yakweyitalovisiwaehansikatilo

10Kambehisikurampfilumpfilunikurhuketelaniku hlundzukanikuhlundzuka,hindzilolowudlayakalowu pfurhakakukotalokoAhiseSodoma,hikufananauta hisatikorayenanimutiwayenanihinkwaswoleswinga swayena,kutaniutasulaebukwiniyandzayoyavanava vanhu,naswonaangatsariwangaebukwiniyavutomi, kambeekaleswivekiwekekulovisiwa,kutaniutafambaa yahilahakungaherikikurhuketela;leswakukusoriwaka vonakutapfuxetiwaminkarhihinkwayohirivengonihi kurhuketelanihivukarhinihikuxanisiwanihiku hlundzukanihimakhombonihimavabyihilahakunga heriki

11N’winavanavamina,ndzirinivumbhoniekan’wina, hikuyahivuavanyisilebyingatawelamunhuloyia lavakakuvavisamakwavo

12Hisikureroaavelanhundzuyayenahinkwayoexikarhi kalavambirhi,kutanianyikaxiphemulexikuluekaloyiaa rimativula,nixihondzonihinkwaswoleswiaswiri ekusuhinaxona,nihinkwaswoleswiAbrahamaaarina swonaexihlobyenixaXihlambanyo.

13Kutaniaku:‘Xiphemulexilexikulundzitaxinyika mativula’

14Esawuaku:‘NdzixaviseYakobekutanindzinyika Yakobemfaneloyaminayamativula;aanyikiweyena, naswonaandzinaritonirin’welerindzingarivulaka malunghananarona,hikuvairayena’

15HilokoIsakaaku:“N’winavanavaminanimbewuya n’winaongenkatekowungavakonanamuntlha,hikuva mindziwisa,naswonambiluyaminaayivavisekanga hikwalahokamfaneloyamativula,leswakuungaendli vubihihikwalahokayona”

16OngeXikwembuxaleHenhla-henhlaxingakatekisa munhulaendlakakululama,yenanimbewuyakwehilaha kungaheriki.’

17Ahetelelahikuvalerisanikuvakatekisa,kutaniva dyanikunwaswin’weemahlwenikayena,kutaniatsaka hikuvaakurinimianakanyoyin’weexikarhikavona, kutanivahumaekayenavayawisasikurerovaetlela

18SikureroIsakaaetlelaemubedweniwakweatsakile; kutaniaetlelavurhongolebyingaheriki,kutaniafaarini malembeyadzananamakume-nhunguUhetemavhikiya makumembirhintlhanunamalembeyantlhanu;kutani vanavayenavambirhivamajahaEsawunaYakobova n'wilahla

19EsawuayaetikweniraEdomu,etintshavenitaSeyira,a yatshamakona.

20YakobeaatshamaetintshavenitaHebroni, exihondzwenixatikoravahlapfavatatawakweAbrahama, agandzelaYehovhahimbiluyakwehinkwayonihiku landzaswilerisoleswivonakakahikuyahileswiAa avanekemasikuyaswitukulwanaswayena.

21Leyansatiwayenaafahilemberavumuneravhikira vumbirhiraYubiliyavumakumemunentlhanu,[2167 AM]kutanian’wilahlaebakweniraswituluswimbirhi ekusuhinaRebekamanawayenaetlheloraximatsira sirharaSara,manawatatawayena 22vanavayenahinkwavovamajahanivanavayenava majahavatarilanayenaLeyansatiwakwenikun’wi chavelela,hikuvaaan’wirilahikuvaaan’wirhandza swineneendzhakukalokoRahelemakwavowakweafile; 23hikuvaaahetisekilenaswonaaalulamileetindlelenita yenahinkwatonaswonaaaxiximaYakobe,naswona masikuhinkwawolawaahanyekenayenaangaritwanga ritorokarihaenon’winiwayena,hikuvaaaolova,arhula, alulamile,axiximeka

24Kutaniatsundzukaswiendloswayenahinkwaswo leswiaswiendlekeevuton’winibyayenakutanian’wirila swinene;hikuvaaan’wirhandzahimbiluyakwe hinkwayonihimoya-xiviriwakwehinkwawo.

NDZIMAYA37

1HisikuleriIsakatatawaYakobonaEsawuafekeha rona,[2162AM]vanavaEsawuvatweleswakuIsakau nyikilexiphemuxalonkuluekan’wanawayenalontsongo Yakobekutanivahlundzukaswinene

2Kutanivaholovanitatawavona,vaku:‘Hayinitatawa wenaanyikeYakobexiphemuxankulukumba,akutlula, hambileswiwenaungalonkulukasiYakobelontsongo?’

3Kutaniakuekavona‘HikuvandzixaviseYakobe mfaneloyaminayakuvamativulahithyakaleritsongora lenti,nihisikuleritatanaandzirhumekekuyahlotaniku phasanikun’witiselaswokarhileswiangataswidyani kundzikatekisa,utilehivukanganyisiatiselatatana swakudyaniswakunwa,kutanitatanaan’wikatekisaa ndzivekaehansikavokorakwe.

4Sweswitatawahinauhihlambanyile,minanayena, leswakuahingekunguhatiswobiha,hambikuriku lwisananamakwavo,nileswakuun’wananiun’wanahita hambetahirikarhihirhandzananikurhulanimakwavo naswonahingaonhitindlelatahina’

5Vakuekayena:‘Ahingekuyingisileswakuhiendlaku rhulanayena;hikuvamatimbayahinamatlulamatimba yayena,naswonahinimatimbakutlulayena;hitalwana yenahin'widlaya,hin'wilovisanivanavayena.Lokou ngafambinahina,nahinahitakuvavisa

6Sweswihiyingiseni:AhirhumelenieAram,Filista, MowabunaAmoni,hitihlawulelavavanunalava

hlawuriwekelavahisekakaenyimpini,hiyalwanayenahi yalwanayena,hin’wiherisaemisaveniangasitiya.’

7Tatawavonaakuekavona:‘Mingafambimiyalwana yenaleswakumingaweliemahlwenikayena.”

8Vakuekayena:‘Nayonahiyonandlelayawenayo endlaswilokusukelaevuntshwenibyawenakufikela namuntlha,uvekanhamuyawenaehansikajokorayena 9Ahingemayingisimaritolawa.’Kutanivarhuma eArama,nale‘Aduramaekamunghanawatatawavona, vatholanavonavavanunavanyimpiva1000,vavanuna lavahlawuriwekevanyimpi

10Kutanivavanunalavahlawuriwekeva1000vahuma eMowabunilekaVaamoni,vavanunalavahlawuriweke va1000vahumaeMowabunilekaVaamoni,vavanuna lavahlawuriwekeva1000vahumaeMowabunileka Vafilista,vavanunavanyimpilavahlawuriwekeva1000 vahumaeEdomunilekaVahori,nitinhenhatanyimpita Kitimi

11Kutanivakuekatatawavona:“Fambanavonauyava rhangela,handlekasweswohitakudlaya”

12Kutaniatalavukarhinikuhlundzukalokoavona leswakuvanavayenavamajahavan’wisindzisakuya emahlweni(va)leswakuavarhangelakulwanaYakobe makwavo

13Kambeendzhakukasweswoatsundzukavubihi hinkwabyolebyifihliwekeembilwiniyayenaekaYakobe makwavo;angatsundzukangaxihlambanyolexiaxi hlambanyeleketatawayenanimanawayenaxaleswakua ngakaangakunguhativubihimasikuyayenahinkwawo ekaYakobemakwavo

14Kungakhatharisekileswihinkwaswo,Yakobeaanga switivileswakuvatalwanayenaenyimpini,arilaLeya, nsatiwayena,kukondzavatshinelaekusuhiswineneni xihondzonitinhenhatamunewamagidinivavanunalava hlawuriwekevanyimpi

15VavanunavaHebronivarhumaekayenavaku:‘Vona makwenuutilekutalwanawena,abohilebangara4000, varhwaleswitlhangunimatlhari’;hikuvaavarhandza YakobekutlulaEsawuHilokovan'wibyela;hikuva Yakobeaarimunhuwontshunxekaniwatintswaloku tlulaEsawu

16KambeYakobeangapfumelangakukondzavatshinela swinenenixihondzo.

17Kutaniapfalatinyangwataxihondzo;kutaniayima ehenhlakatinyimpi,avulavulanaEsawumakwavo,aku: ‘Nchavelelolowuungatahawonakutandzichavelela hikwalahokansatiwaminaloyiafekeiwaxiyimoxale henhla.Xanalexiixihlambanyolexiuxihlambanyekeeka tatawawenaninakambeekamanawawenavangasifa?

Utlulexihlambanyo,naswonahinkarhilowuu hlambanyeleketatawawenahawonaugweviwile’

18KutaniEsawuan’wihlamulaaku:‘Vanavavanhu kumbeswiharhiswamisavaavanaxihlambanyoxaku lulamalexihikuhlambanyavahlambanyeke (xihlambanyolexifaneleke)hilahakungaheriki;kambe sikurin'wananirin'wanavakunguhatanaswobiha,ni ndlelaleyiun'wananiun'wanaangadlayakanalawayena ninalawayenahayona

19Undzivenganivanavaminahilahakungaheriki Naswonaakunakuhlayisavuxakabyavumakwerhuna wena

20Yingisamaritolawandzikubyelakawona,“Loko nguluveyingahundzulanhlongeyayonayiolovakufana nivoyabyayona,Kumbelokoyingaendlaleswaku timhondzotimilaenhlokweniyayonakufanani timhondzotaximangakumbetanyimpfu,Kutanindzita hlayisavuxakabyavumakwerhunawena,Naswonaloko mavelematihambanisanimanawawona,hikuvaawunga rimakwerhuekamina.”

21Lokotimhisitiendlakurhulaniswinyimpfanalerovati ngaswidyikumbekuswiendlamadzolonga,Naswona lokotimbilutatonatiriekatonahindlelaleyinene,Kutani kutavanikurhulaembilwiniyaminaekawena

22Lokonghalayivamunghanawahomuyiendlakurhula nayona,Naswonalokoyibohiwahijokorin’wenayona yirimanayona,ndzitaendlakurhulanawena

23Lokoximangaxibasakufananiraza,Kutanitiva leswakundzikurhandze,Ndzitaendlakurhulanawena, Utahlongoriwahitimitsu,Nivanavawenavamajahava tatsuvuriwa,Naswonaakungevinakurhulaekawena.’

24KutelokoYakoboavonaleswakuaarinimboyamelo wobihaekayenahimbiluyakwenihimoya-xiviriwakwe hinkwawoleswakuan’widlaya,nileswakuutilearikarhi ahlukakufananinguluveyanhovaleyitakaehenhlaka fumuleyiyitlhavakayiyidlaya,naswonayingatlheleli endzhakuekayona;

25Kutaniabyelamalandzayakwenimalandzayakwe leswakuman’wihlaselanivanghanavakwehinkwavo

NDZIMAYA38

1EndzhakukasweswoYudaavulavulanaYakobo,tata wakwe,akuekayena:‘Gombonyokisavurhabyawena, tatana,urhumelamiseveyawena,ulahlelanalaehansi,u dlayanala;naswonaongeungavanamatimba,hikuvaahi ngedlayimakwenu,hikuvaufananawena,naswonau fananawenaahin'winyikeni(leswi)xichavo'

2KutaniYakobeakorhamisavurhabyakwe,arhumela nseve,abaEsawu,makwavowayena(exifuvenixayena xaxinene)an’widlaya

3Atlhelaarhumelanseve,aba‘AdoraniwaMuarama, exifuvenixaximatsi,an’witlheriselaendzhakuan’wi dlaya

4KutanivanavaYakobevahuma,vonanimalandzaya vona,vatihambanisahimintlawaematlheloyamuneya xihondzo

5KutaniYudaahumaemahlweni,NeftalinaGadinayena nimalandzaya50nayenaedzongeniwaxihondzo,va dlayahinkwaswoleswivaswikumekeemahlwenikavona, kambeakubalekanganiun’wewavona

6LevhinaDaninaAxerevahumaevuxenibyaxihondzo, varinavavanunava50,vadlayavavanunavanyimpiva MowabunaAmoni.

7RhuveninaIsakaranaZebulonivahumahitlhelorale n’walungwiniraxihondzo,varinavavanunava50,va dlayavavanunavanyimpivaVafilista

8SimiyoninaBenjamininaEnoko,n’wanawaRhuveni, vahumaevupela-dyambubyaxihondzo,varinivavanuna va50(vavanuna),vadlayavavanunavaEdomuniVahori va4000,tinhenhaletitiyeke;kutaniva600vabaleka, kutanimunewavanavaEsawuvabalekanavona,vasiya

tatawavonaaetleleadlayiwile,tanihileswiawile exitsungenilexingaeAdurama.

9VanavaYakobevavahlongorisakuyafikaetintshaveni taSeyira.KutaniYakobealahlamakwavoexitsungenilexi ngaeAdurama,kutaniatlhelelaendlwiniyayena.

10VanavaYakobevatshikilelavanavaEsawu etintshavenitaSeyira,vakorhamisatinhamutavona lerovavavamalandzayavanavaYakobe.

11Kutanivarhumaekatatawavona(kuvutisa)lokova fanelekuendlakurhulanavonakumbevavadlaya 12HilokoYakobearhumelaritoekavanavayenava majahaleswakuvaendlakurhula,vaendlakurhulana vona,vavekajokoravuhlongaehenhlakavona,lerovava hakelaYakobenivanavayenaxibalominkarhihinkwayo 13VahambetavahakelaYakobexibalokufikelasikuleri arheleleaEgiptaharona.

14VanavaEdomuavasitshikangajokoravuhlongaleri vanavaYakobeva12vavasindzisekeronakufikela namuntlha.

15HiletitihosiletifumekeeEdomukungasivanahosi yin’wananiyin’wanaleyifumakaVaisrayele[kufikela namuntlha]etikweniraEdomu.

16KutaniBalakan’wanawaBeyoriafumaeEdomu,vito ramutiwayenaakuriDanaba

17KutaniBalakaafa,kutaniYobabun’wanawaZarawa leBosereafumaematshan’weniyayena

18Yobabuafa,kutani‘Asam,waletikweniraTemani,a fumaematshan’weniyayena.

19Kutani‘Asamafa,kutani‘Adati,n’wanawaBaradi, loyiadlayekeMidiyaniensin’winiyaMowabu,afuma ematshan’weniyayena,vitoramutiwayenaakuriAviti.

20Kutani‘Adathafa,kutaniSalman,wale‘Amaseqa,a fumaematshan’weniyayena

21Salmanafa,naswonaSawulowaRa'aboti(etlheloka) nambu,afumaematshan'winiyayena

22Sawuloafa,kutaniBayelunanin’wanawaAkaboria fumaematshan’weniyayena.

23KutaniBayelunani,n’wanawaAkiboroafa,kutani ‘Adatiafumaematshan’weniyayena,vitoransatiwakwe akuriMaitabiti,n’wanawaMatarati,n’wanawa Metabedza’ab

24HitonatihosiletifumekeetikweniraEdomu

NDZIMAYA39

1Yakobeatshamaetikwenileritatawakweaatshama etikweniraKananaLawaitinxakataYakobe

2Yosefaaarinimalembeya17hivukhalelokovan’wi rhelelaetikweniraEgipta,kutaniPotifaramutsheniwawa Faro,muphekilonkuluun’wixave

3HilokoavekaYosefamulanguteriwayindluyayena hinkwayokutaninkatekowaYehovhawufikaendlwiniya MuegiptahikwalahokaYosefa,naswonaYehovhaun’wi humelerileekahinkwaswoleswiaswiendleke

4MuegiptaanyiketahinkwaswoemavokweniyaYosefa; hikuvauvonileleswakuHOSIXikwembuxinayena,ni leswakuHOSIXikwembuxin'wihumelerileeka hinkwaswoleswiaswiendleke

5KulangutekakaYosefaakusasekile[kusasekakayena akusasekileswinene],nsatiwan’winiwayenaatlakusa

mahloavonaYosefa,an’wirhandza,an’wikombela leswakuaetlelanayena.

6Kambeanganyiketangamoya-xiviriwayena,kutania tsundzukaYehovhanimaritolawaYakobe,tatawakwe,a atolovelekumahlayaexikarhikamaritoyaAbrahama, leswakukungavinawanunaloyiangataendlavuoswini wansatilanganinuna;leswakunxupulowarifuwu vekiwileematilweniemahlwenikaXikwembulexinge Henhla-henhla,naswonaxidyohoxitatsariwaehenhlaka yenaetibukwiniletingaherikiemahlwenikaHosi 7Yosefaatsundzukamaritolawa,aalakuetlelanayena

8Kutanian’wikombelakuringanalembe,kambeyenaaa alanaswonaangayingisanga.

9Kambean’wiangarhaan’wikhomahimatimba endlwinileswakuan’wisindzisakuetlelanayena,apfala tinyangwatayindluan’wikhomahimatimba;kambeu siyenguvuyayenaemavokweniyayena,apfulanyangwa, abalekaehandleemahlwenikayena

10Wansatiavonaleswakuangalavikuetlelanayena, kutanian’wirhuketelaemahlwenikahosiyakwe,aku: ‘NandzawawenawaMuheveru,loyiun’wirhandzaka,u lavekundzisindzisaleswakuataetlelanamina;kutani lokondzitlakusaritoramina,abalekaasiyanguvuya yenaemavokweniyaminalokondzin'wikhoma,kutania tshovekanyangwa.'

11MuegiptaavonanguvuyaYosefaninyangwalowu tshovekeke,kutaniatwamaritoyansatiwayena,ahoxa Yosefaekhotsweniendhawinileyiakurinivabohiwalava hosiyivapfaleleke

12Aarikwalahoekhotsweni;kutaniHOSIXikwembuxi nyikaYosefatintswaloemahlwenikandhunayavarindzi vakhotso,nintwela-vusiwanaemahlwenikayena,hikuva aswivonileleswakuHOSIXikwembuxinayena,ni leswakuHOSIXikwembuxiendleleswakuhinkwaswo leswiaswiendlekeswihumelela

13Kutanianyiketaswilohinkwaswoemavokweniyakwe, kutanitindhunatavarindzivakhotsoatingativinchumu lowuawurinayena,hikuvaYosefaaaendlahinkwaswo, kutaniHosiyiswihetisise

14Atshamakwalahomalembemambirhi.Emasikwini wolawo,Faro,hosiyaEgipta,ahlundzukelavatsheniwava yenavambirhi,nimuphasilonkulunimubakilonkulu, kutaniavapfalelaendlwiniyamuphekilonkulu, ekhotswenileriYosefaaapfaleriweekarona

15NdhunayavarindzivakhotsoyihlawulaYosefa leswakuavatirhela;kutaniatirhelaemahlwenikavona. 16Havumbirhibyavonavalorhenorho,ndhunaya vabyarinimubakilonkulu,kutanivabyelaYosefa.

17Lokoavahlamuselahindlelaleyiswivahumelelekeha yona,kutaniFaroatlheriselamuphamerilonkulueka ntirhowayenanimubakiloyian’widlayeke,hilaha Yosefaavahlamuselekehakona.

18KambemufambisilonkuluariveleYosefaekhotsweni, hambileswiaan’witiviseleswiaswitan’wihumelela,a ngatsundzukangakutivisaFarondlelaleyiYosefaan’wi byelekehayona,hikuvaurivele

NDZIMAYA40

1EmasikwiniwolawoFaroulorhemilorhoyimbirhihi vusikubyin’wemalunghananindlalaleyiayitavakona

etikwenihinkwaro,kutaniapfukaevurhongwenibyayena, avitanavahlamuserihinkwavovamilorholavaavari eEgipta,nivangoma,avabyelamilorhoyakweyimbirhi, kambeavaswikotangakuyitwarisa.

2KutanimutirhilonkuluwaswakudyaatsundzukaYosefa kutaniavulavulahiyenaekahosi,kutanian’wihumesa ekhotsweni,kutania]dlamilorhoyayenayimbirhi emahlwenikayena.

3KutaniavulaemahlwenikaFaroleswakumilorhoyakwe yimbirhiayiriyin’we,kutaniakuekayena:‘Kutafika malembeyankombo(lawakungatavana)kutala etikwenihinkwaroraEgipta,naswonaendzhakuka malembewolawoyankomboyandlala,ndlalayotanoleyi ngasitshamakayivakonaetikwenihinkwaro

4SweswiFaroaavekevalanguterietikwenihinkwarora Egipta,avahlayiseswakudyaemutiniwun’wanani wun’wanaemasikwinihinkwawoyamalembeyakufuwa, kutanikutavaniswakudyaswamalembeyankomboya ndlala,naswonatikoaringeloviwihikwalahokandlala, hikuvaritavalerikuluswinene’

5KutaniYehovhaanyikaYosefatintswalonitintswalo ematihlweniyaFaro,kutaniFaroakuekamalandzaya yenaAhingekumiwanunawotlharihaniwotlharihaku fananaloyi,hikuvamoyawaHosiwunayena’ 6Kutanian’wivekawavumbirhiemfun’weniwakwe hinkwawo,an’winyikavulawuribyatikohinkwarora Egipta,an’wikhandziyisakalichiyavumbirhiyaFaro 7Kutanian’wiambexatinguvutabyssus,an’wiveka nketaniyansukuenhan’winiyakwe,kutani(mutiviwa mahungu)ahuwelelaemahlwenikayena‘‘El‘Elwa ‘Abirer,’an’wivekaxingwavilaevokwenirakwean’wi vekamufumiwayindluyakwehinkwayo,an’wikurisa,a kuekayena'Ntsenandzitavalonkuluekawena exiluvelweni.'

8YosefaaafumatikohinkwaroraEgipta,tihosana hinkwatotaFaronimalandzayayenahinkwawoni hinkwavolavaavaendlantirhowahosiavan’wirhandza, hikuvaaafambahikululama,hikuvaaangatikukumuxi nikutikukumuxa,angaxiximivanhu,angaamukeli tinyiko,kambeaavanyisavanhuhinkwavovatikohiku lulama

9TikoraEgiptarivanikurhulaemahlwenikaFaro hikwalahokaYosefa,hikuvaYehovhaaarinayena,a n’winyikatintswalonitintswaloekaswitukulwanaswa yenahinkwaswoemahlwenikahinkwavolavaavan’wi tivanilavatwakahayena,naswonamfumowaFaroawu hlelekilekahle,naswonaakungarinaSathananimunhu wobiha(kakona).

10HosiyithyaYosefavitoraSefantifani,yin’winyika Yosefan’wanawaPotifara,n’wanawamupristawa Heliopoli,muphekilonkulu

11SikuleriYosefaayimeemahlwenikaFaroaarini malembeya30hivukhale[lokoayimeemahlwenika Faro]

12HilembereroIsakaafaKutaniswiendlekahilaha Yosefaavulekehakonaekuhlamuselenikamilorhoya yenayimbirhi,hikuyahileswiaswivuleke,kuveni malembeyankomboyakufuwaetikwenihinkwarora Egipta,naswonatikoraEgiptarihumelerilehixitalo, mpimowun’we(rihumesa)mimpimoyakhume-nhungu wamadzana

13Yosefaahlengeletaswakudyaemutiniwun’wanani wun’wanakukondzawutalahimavelekukondzavangaha swikotikuswihlayelanikuswipimahikuyahivunyingi byawona.

NDZIMAYA41

1Hijubileyavu-45,hivhikiravumbirhi,(na)hilembera vumbirhi,[2165AM]YudautekemativulayayenaEre, nsatiekavanavavanhwanyanavaSiriya,loyiavuriwaka Tamari

2Kambeaavenga,angaetlelanganayena,hikuvamana wakweaariexikarhikavanavavanhwanyanavaKanana, naswonaaanavelakun’witekaavansatiwamaxakaya manawakwe,kambeYuda,tatawakwe,angan’wi pfumelelanga.

3Ereloyi,mativulayaYuda,aahombolokile,kutani Yehovhaan’widlaya

4KutaniYudaakuekaOnani,makwavo:‘Nghenaeka nsatiwamakwenu,un’wiendlantirhowamakwavowa nuna,ukuselamakwenumbewu’

5KutaniOnaniaswitivaleswakumbewuayingatavaya yena,(kambe)yamakwavontsena,kutanianghena endlwiniyansatiwamakwavo,achululambewuehansi, kutaniarimuhombolokiematihlweniyaYehovha,kutania n’widlaya

6KutaniYudaakuekaTamarin’wanawakweaku: ‘TshamaendlwiniyatatawawenaurinonikukondzaXela n’wanawaminaakula,kutanindzitakunyikayena leswakuavansati’”

7Kutaniakula;kambeBedsuele,nsatiwaYuda,anga n'wipfumelelangan'wanawayenaXelakutekaNaswona Bedsu'el,nsatiwaYuda,ufile[2168AM]hilembera vuntlhanuravhikileri.

8HilemberavutsevuYudaatlhandlukaayatsemeta tinyimpfutayenaeTimina[2169AM]Kutanivabyela Tamarivaku:‘Vonatatawawenawaxisatiutlhandlukela eTiminakuyatsemetatinyimpfutayena’

9Hilokoahluvulatinguvutanoniyakwe,aambala xifunengeto,atisasekisa,atshamaegedenileyihlanganeke nindlelaleyiyakaeTimina

10LokoYudaarikarhiafambaan’wikuma,an’witeka aringhwavava,akuekayena:‘Ndzipfumelelendzi nghenaekawena’;kutaniakuekayenaNghena,’kutania nghena

11Kutaniakuekayena:‘Ndzinyikemuholowamina’; kutaniakuekayena:‘Andzinanchumuevokweniramina handlekaxingwavilaxaminalexingaekarintihoramina, nixihukuxamina,ninhongayaminaleyingaevokwenira mina’

12Kutaniakuekayena‘Ndzinyiketonakukondzaundzi rhumelamuholowamina’,kutaniakuekayena:‘Ndzita kurhumelaximbutanaxatimbuti’;an'winyikaswona,a nghenaekayena,kutaniatikahiyena

13KutaniYudaayaekatinyimpfutayena,ayaendlwini yatatawayena

14KutaniYudaarhumelaximbutanaxaximbutanahi vokoramurisiwaxona,Muadulama,kambeangaxi kumanga;kutaniavutisavanhuvandhawuyoleyo,aku: ‘Ukwihinghwavavaleyiayirilaha?’Vakuekayena;'A kunanghwavavalahanahina'

15Hilokoavuyaan’witivisa,akuekayenaleswakua ngan’wikumanga:‘Ndzivutisevanhuvandhawuyoleyo, vakuekamina:“Akunanghwavavalaha”'

16Kutaniaku:‘Aaswihlayiseleswakuhingava xihlekiso.’Kutelokoahetiletinhwetitinharhu,swi tikombaleswakuaatikile,kutanivabyelaYuda,vaku: ‘Waswivo,Tamari,n’wingiwawena,utikilehivuoswi”

17KutaniYudaayaendlwiniyatatawakwe,akuekatata wakwenivamakwavo:‘N’wihumese,van’wihisa,hikuva uendlethyakaeIsrayele

18Lokovan’wihumesaleswakuvatan’wihisa,a rhumelan’wingiwakwexingwavilanixingwavilaxa nhamuninhonga,aku:‘Xiyaleswakulavaivamani, hikuvandzitikilehayena

19KutaniYudaapfumela,aku:‘Tamariululamileku tlulamina.

20Hikwalahoavangan’wihisi’Naswonahikwalahoka sweswoanganyikiwangaXela,naswonaangaha tlhelangaan’witshinelela.

21Endzhakukasweswoavelekavanavambirhivamajaha, Peresi[2170AM]naZera,hilemberavunkomboravhiki leriravumbirhi.

22Kutanimalembeyankomboyamihandzumahetisekile, lawaYosefaavulavulekenaFarohawona

23KutaniYudaapfumelaleswakuxiendlolexiaxi endlekeaxibihile,hikuvaaaetlelanin’wanawakwewa nhwanyana,aswitekaswiririvengoematihlweniyakwe,a pfumelaleswakuutlulanawukutaniahambuka,hikuvau pfulexiambaloxan’wanawakwe,kutaniasungulakurila nikukombelaemahlwenikaHosihikwalahokakutlula nawukayena.

24Hin’wibyelaenorhwenileswakuurivaleriwilehikuva ukomberilehimbiluhinkwayo,arila,kambeangaha tlhelangaaswiendla.

25Urivaleriwilehikuvaufularhelexidyohoxayenanile kakupfumalavutivibyayena,hikuvaudyohengopfu emahlwenikaXikwembuxahina;un'wananiun'wanala endlakahindlelayoleyo,un'wananiun'wanalaetlelakani n'wingiwayena,avan'wihisehindziloleswakuahisa ekawona,hikuvakunithyakanikuthyakisaehenhlaka vona,avavahisehindzilo

26UlerisavanavaIsrayeleleswakukungavinathyaka exikarhikavona,hikuvaun’wananiun’wanalaetlelani n’wingiwakwekumben’wingiwakweuendlethyaka;hi ndziloavahisewanunaloyiaetlelekenayena,niwansati hikufanana,kutaniUtatlheriselavukarhinikuxupuriwa ekaIsraele

27HibyeleYudaleswakuvanavayenavambirhiva majahaavaetlelanayena,naswonahikwalahokasweswo mbewuyayenayitiyisiwilekuringanaxitukulwanaxa vumbirhi,naswonaayingatahlongoriwa

28Hikuvahikupfumalatihloaafambileayalavaku xupuriwa,hileswaku,hikuyahivuavanyisibya Abrahama,lebyialerisekevanavayenavamajaha,Yudaa alavakun’wihisahindzilo

NDZIMAYA42

1Hilemberosungularavhikiravunharhurajubileyavu makumemunentlhanundlalayisungulakunghena

etikwenira[2171AM],naswonampfulayiarileku nyikiwamisava,hikuvaakunanchumulowuweke.

2Kutanimisavayikulayingarinanchumu,kambe etikweniraEgiptaakuriniswakudya,hikuvaYosefau hlengeletembewuyatikohimalembeyankomboyaku fuwa,ayihlayisa

3KutaniVaegiptavataekaYosefaleswakuavanyika swakudya,kutaniapfulatindlutavuhlayiselolahaakuri nimaveleyalemberosungula,amaxaviselavanhuvatiko hinsuku

4<KutanindlalayivayikuluswineneetikweniraKanana> kutaniYakobeatwaleswakukuniswakudyaeEgipta, kutaniarhumelavanavayenavakhumevamajaha leswakuvan'wixavelaswakudyaeEgipta;kambe Benjaminiangan'wirhumanga,kutani<vanavakhumeva Yakobo>vafika<eEgipta>exikarhikalavavayeke (kona)

5Yosefaavalemuka,kambevonaavan’witivi,kutania vulavulanavona,avavutisa,akuekavona;‘Xanaami tinhlorinaswonaamitangakutakambelamatlheloyatiko? 'Naswonauvavekileexibedlhele'

6Endzhakukasweswoatlhelaavantshunxa,apfalela Simiyoniariyexe,ahlongolavamakwavovayenava nhungu

7Kutaniatatamasakayavonahimavele,kutania nghenisansukuwavonaemasakaniyavona,kambevanga switivi

8Hilokoavalerisaleswakuvatisamakwavolontsongo, hikuvaavan’wibyeleleswakutatawavonawahahanya nimakwavolontsongo

9KutanivasukaetikweniraEgiptavafikaetikwenira Kanana;vabyelatatawavonahinkwaswoleswiva humeleleke,nindlelaleyihosiyatikoyivabyeleke manyalahayona,yikhomaSimiyonikukondzavatisa Benjamini

10Yakobeaku:‘Mindzilahlelevanavamina!Yosefaa ngakonanaSimiyoninayenaangakona,kutanimitateka BenjaminiVuhombolokibyawenabyifikileekamina

11‘Kutaniaku:‘N’wanawaminaangerhelerinawena leswakukumbexanaangavabya;hikuvamanawavonau velekevanavambirhivamajaha,un'weulovile,naloyimi tan'witekaekaminaLokokumbexanaaakhomiwahi vuvabyibyakuhisakamiriendleleni,amitahunguta vudyuharibyaminahigomekufikelaekufeni’

12Hikuvaavonaleswakumaliyavonayitlheriseriweeka un’wananiun’wanaexikhwamenixakwe,kutani hikwalahokasweswoachavakun’wirhumela

13KutanindlalayiandzayivayikuluetikweniraKanana, nilematikwenihinkwawohandlekatikoraEgipta,hikuva vanavotalavaVaegiptaavahlengeletembewuyavona leswakuyivaswakudyakusukelaenkarhinilowuva vonekeYosefaahlengeletambewuswin’weayiveka etindlwinitavuhlayiselonikuyihlayisaleswakukutava nimalembeyandlala

14VanhuvaleEgiptavatiwundlahiswonahilembero sungularandlalayavona

15KambelokoIsrayeleavonaleswakundlalayibihe ngopfuetikweni,naswonaakungarinakukutsuriwa,u byelevanavayenaaku:‘Tlhelelani,miyahilavela swakudyaleswakuhingafi.

16Vaku:‘Ahingefambi;handlekalokomakwerhu lontsongoafambanahina,ahingefambi.’

17HilokoIsrayeleavonaleswakulokoangan’wirhumi navona,hinkwavovatalovahikwalahokandlala

18Rhuveniaku:‘N’winyikeevokweniramina,lokondzi ngan’wivuyisiekawena,dlayavanavaminavambirhiva majahaematshan’weniyamoya-xiviriwakwe’

19Hilokoakuekayena:‘Angefambinawena.’Kutani Yudaatshinelaaku:‘N’wirhumelenamina,lokondzi ngan’witlheriseliekawena,ndzipfumelelendzirhwala nandzuemahlwenikawenamasikuhinkwawoyavutomi byamina’

20Kutanian’wirhumanavonahilemberavumbirhira vhikilerihisikurosungularan’hweti,vafikaetikwenira Egiptanihinkwavolavafambeke,naswona(avarina) tinyikoemavokweniyavona,ti-stacteniti-almondnititerebinthnutsnivulombelebyitengeke

21KutanivayayimaemahlwenikaYosefa,kutaniavona Benjaminimakwavo,an’witiva,akuekavona:“Xana loyimakwenuwan’winalontsongo?”Vakuekayena:‘Hi yenaKutaniakuHosiayikutwelevusiwana,n'wananga!'

22Kutanian’wirhumelaendlwiniyakwekutaniahumesa Simiyoniekavonakutaniavaendlelankhuvo,van’wi nyikanyikoleyivayitisekeemavokweniyavona

23Kutanivadyaemahlwenikayenakutaniavanyika xiphemuxavonahinkwavo,kambexiphemuxaBenjamini axirixikulukutlulaxavona

24Kutanivadya,vanwa,vapfukavatshamani timbhongolotavona

25KutaniYosefaakunguhatakunguleriangadyondza mianakanyoyavonaharonamalunghananilokokurini mianakanyoyakurhulaexikarhikavona,kutaniabyela mulanguteriloyiaariehenhlakayindluyakweaku:‘Tata masakayavonahinkwawohiswakudya,uvatlherisela maliyavonaekaswibyaswavona,nixinweloxamina, xinweloxasilivherelexindzinwakaekaxona,uxiveka exikhwamenixalontsongo,uvatlheriselaekule.

NDZIMAYA43

1AendlahilahaYosefaan’wibyelekehakona,avatata masakayavonahinkwawohiswakudya,anghenisamali yavonaemasakaniyavona,anghenisaxinwelo enkwameniwaBenjamini

2Kutaninimixoswinenevasuka,kutaniswiendleka leswaku,lokovasukilekwalaho,Yosefaakueka mulanguteriwayindluyayena:‘Vahlongorisi,tsutsumau vakhoma,uku:“Hikuvaleswinenemindzitlheriseleswo biha;undziyivilexinweloxasilivherelexihosiyaminaa nwakaekaxona”Mivuyiselamakwavowavona lontsongoekamina,min'witisela(n'wi)hikuhatlisandzi ngasiyaexitshan'winixaminaxavuavanyisi.'

3Hilokoatsutsumaavalandza,avabyelahikulandza maritolawa

4Vakuekayena:‘Xikwembuaxingaendlileswaku malandzayawenamangaendlinchumulowu,mayiva swibyaswihinaswihiendlwiniyahosiyawena,nimali leyihiyikumekeemasakaniyahinarosungula,hina malandzayawenahiyivuyileetikweniraKanana

5Kutanihifanelehiyivanjhanixibyaxihinaxihi? Waswivo,hinanimasakayahinahilava,naswona

kun’wananikun’wanalahaungakumakaxinwelo exikhwamenixamunhuun’wananiun’wanaexikarhika hina,aadlayiwe,hinanitimbhongolotahinahitatirhela hosiyawena.’

6Kutaniakuekavona:‘Aswitano,wanunaloyindzi n’wikumaka,hiyenantsenandzingatan’witekaava nandza,kutanimitlhelelaendlwiniyan’winahikurhula’ 7Lokoarikarhiahlotaeswibyeniswavona,kusungula ekalonkulukuyafikaekalontsongo,xikumiwe exikhwamenixaBenjamini

8Kutanivahandzulatinguvutavona,varhwala timbhongolotavona,vatlhelelaemutinivafikaendlwini yaYosefa,hinkwavovankhinsamaehansiemahlwenika yena

9Yosefaakuekavona:‘MiendlileleswobihaKutaniva ku:‘Hitakuyininaswonahitatilwelanjhani?Hosiya hinayikumilekutlulanawukamalandzayayona; waswivo,himalandzayahosiyahina,nitimbhongolota hina.

10‘KutaniYosefaakuekavona:‘Naminandzachava Yehovha;lokokurin'wina,fambaniemakayayan'wina, mitshikemakwenuavanandzawamina,hikuvami endlileleswobihaXanaamiswitivileswakumunhuu tsakelaxinweloxayenakufananaminahixinwelolexi xana?Naswonahambiswiritanomiyiyivileekamina.’

11KutaniYudaaku:‘Ohohosiyanga,nandzawawena, ndzikombelauvularitorin’weendleveniyahosiyamina, manawanandzawawenauvelekeletatawahina vamakwavovambirhi:un’wanaufambilealahleka,anga sikumiwa,naswonaulosalaariyexeekamanawayena, nandzawawenatatawahinawan’wirhandza,naswona vutomibyayenanabyonabyiboheleriwilehivutomibya leswi(lad)

12Lokohiyaekanandzawawenatatawahina,lokojaha leriringarinahina,ritafa,hitawiselatatawahina ehansihigome

13Sweswi,minanandzawawena,ndzipfumelelendzi tshamaematshan’weniyamufanaloyindzirihlongara hosiyamina,ndzitshikajahaleririfambanivamakwavo, hikuvandzivemutiyisekiekayenaevokweniranandzawa wenatatawahina,naswonalokondzingan’wivuyisi, nandzawawenautatwanandzuekatatawahinahilahaku ngaheriki.’

14KutaniYosefaavonaleswakuhinkwavovatwananahi vunene,angaswikotikutikhoma,kutaniavabyela leswakuhiyenaYosefa.

15HilokoavulavulanavonahiririmiraXiheveru,awela enhan’winiyavonaarila.

16Kambeavan’witivangakutanivasungulakurila Kutaniakuekavona:‘Mingandzirileli,kambehatlisani mitisatatanaekamina;kutanimaswivonaleswakui nomuwaminalowuvulavulakanimahloyamakwerhu Benjaminiyavona”

17Hikuvawaswivo,leriilemberavumbirhirandlala, naswonakaharinamalembeyantlhanuyantshovelo kumbemihandzuyamirhikumbekurima

18Xikanihikuhatlisan’winanimindyanguyan’wina, leswakumingaloviwihindlala,mingatshukimivaviseka hikwalahokarifuworan’wina,hikuvaYehovhaundzi rhumeleemahlwenikan’winaleswakundzitavekaswilo leswakuvanhuvotalavahanya

19Ubyelatatanaleswakundzahahanya,maswivona leswakuYehovhaundziendlendzivatatawaFaro,ni mufumiwayindluyakwenitikohinkwaroraEgipta

20Ubyelatatanahikuvangamakaminahinkwako,ni rifuwohinkwaronikuvangamalokuYehovhaandzi nyikekekona’

21HikulerisakanomuwaFaroavanyikamakalichini swakudyaswandlela,avanyikahinkwavoswiambaloswa mihlovoyohambana-hambananisilivhere

22Kutanitatawavonaarhumelatinguvunisilivhereni timbhongolotakhumeletirhwalekemavele,kutaniati hlongola

23Kutanivatlhandlukelavayabyelatatawavona leswakuYosefawahahanya,upimamaveleekamatiko hinkwawoyamisava,nileswakuimufumiwatiko hinkwaroraEgipta.

24Tatawavonaangaswikholwanga,hikuvaaa pfilunganyekileemianakanyweniyakwe;kambelokoa vonatigolonyiletiYosefaatirhumeleke,vutomibyamoya wayenabyipfukile,kutaniaku:‘Swiringeneekamina lokoYosefaahanya;Ndzitarhelelandziyan'wivonandzi ngasifa.'

NDZIMAYA44

1KutaniIsrayeleasukaeHaraniasukaendlwiniyakwehi n’wetilowuntshwawan’hwetiyavunharhu,afamba endleleniyaXihlovoxaXihlambanyo,ahumesela XikwembuxatatawakweIsakagandzelohisikura vunkomboran’hwetileyi

2YakobeatsundzukanorholowuawuvonekeeBethele,a chavakurhelelaaEgipta

3LokoarikarhiaehleketakurhumelaritoekaYosefa leswakuataekayena,nileswakuangalavikurhelela,u tshamekwalahomasikuyankombo,lokokumbexanaa kotakuvonaxivonoxalokoafaneleatshamakumbea rhelela.

4Kutaniatlangelankhuvowantshovelowamihandzuyo sungulahimaveleyakhale,hikuvaetikwenihinkwarora Kananaakungarinambewuniyin’we[etikweni],hikuva ndlalaayiriehenhlakaswiharhihinkwaswonitihomuni swinyenyana,nilekavanhu

5Hisikuravukhume-nhunguHosiyihumelelaekayena, yikuekayena:‘Yakobo,Yakobo’;kutaniaku:‘Himina loyiKutaniAkuekayena:‘NdziXikwembuxavatatawa wena,XikwembuxaAbrahamanaIsaka;ungachaviku rhelelaaEgipta,hikuvakwalahondzitakuendlatiko lerikulundzitarhelelanawena,ndzitakutisa(kambe), kutanietikwenileriutalahliwa,kutaniYosefautaveka mavokoyayenaematihlweniyawena

6Ungachavi;rhelelaaEgipta’Kuvulayena

7Kutanivanavayenavapfukanivanavayenavamajaha, vavekatatawavonanirifuworavonaehenhlaka makalichi

8HilokoIsrayeleapfukaexihlobyenixaXihlambanyohi sikuravu-16ran’hwetileyiyavunharhu,ayaetikwenira Egipta.

9HilokoIsrayelearhumelaYudaemahlwenikayenaeka n’wanawakweYosefaleswakuayakambelaTikora Goxeni,hikuvaYosefaaabyelevamakwavoleswakuvata vatatshamakonaleswakuvatavaekusuhinayena

10Leriakuri(tiko)lerinenengopfuetikweniraEgipta,ni lekusuhinayena,ekahinkwavo(yavona)nileka swifuwo

11LawaimavitoyavanavaYakobelavayekeaEgiptana Yakobetatawavona.

12Rhuveni,MavulavuleloyaIsrayele;hiwonamavitoya vanavayenaEnoko,naPalu,naHezroninaKarimintlhanu.

13Simiyoninivanavayena;mavitoyavanavayenahi lawa:Yemuele,naYamini,naOhadi,naYakini,naSohara, naXawulo,n'wanawawansatiwaMusefati-7

14Levhinivanavayenavamajaha;mavitoyavanava yenahilawa:Gerxoni,naKohata,naMerari-mune.

15Yudanivanavakwe;mavitoyavanavayenahilawa: Xela,naPeresi,naZera-mune

16Isakaranivanavakwevamajaha;mavitoyavanava yenahilawa:Tola,naFuwa,naYasub,naXimronintlhanu

17Zebuloninivanavayena;mavitoyavanavayenahi lawa:Sered,naEloni,naYahleele-mune

18LavaivanavaYakobenivanavavonavamajahalava LeyaavatswalelekeYakobeeMesopotamiya,vatsevu,ni makwavowavonaun’wewaxisati,Dinanimimoya-xiviri hinkwayoyavanavaLeya,nivanavavonavamajaha, lavafambekenaYakobetatawavonaeEgipta,avari29, kasiYakobotatawavonaarinavona,avarina30

19VanavaZilpa,nandzawaxisatiwaLeya,nsatiwa Yakobe,loyiavelekeGadinaAxiruekaYakobe.

20Lawaimavitoyavanavavonavamajahalavafambeke nayenaaEgiptaVanavaGadi:Sifiyoni,naHagi,naXune, naEziboni,<naEri>,naAreli,naArodi-8.

21VanavaAxereakuriImina,naIxiva,<naIxivi>,na Beriya,naSerah,makwavowavonaun’wewaxisatiwa tsevu.

22Mimoya-xivirihinkwayoayiri14,kasiyaLeya hinkwayoayiri44

23VanavaRahelensatiwaYakobeakuriYosefana Benjamini

24YosefaavelekiwaeEgiptalokotatawakweangasita eEgipta,lavaAsenata,n’wanawamupristawaPotifarawa leHeliyopolian’wivelekelekevona,kungaManasena Efrayimi-nharhu

25VanavaBenjaminiakuriBela,Bekere,Axibele,Gera, Namani,Ehi,Roxi,Mupimi,Hupimi,naAri-11

26Mimoya-xivirihinkwayoyaRaheleayiri14

27VanavaBiliha,nandzawaxisatiwaRahele,nsatiwa Yakobe,loyian’wivelekelekeYakobe,akuriDanina Neftali.

28Lawaimavitoyavanavavonavamajahalavafambeke navonaaEgiptaVanavaDaniakuriHuxime,naSamoni, naAsudina'Ijaka,naSalomoni-tsevu

29VafahilembelerivanghenekeaEgipta,kutaniasalaa rinaDaniHuximuariyexe

30LawaimavitoyavanavaNeftaliYahziyele,Gunina Yezere,Xalumu,na‘Iv

31Kutani‘Iv,loyiavelekiwekeendzhakukamalembeya ndlala,ufileaEgipta.

32Mimoya-xivirihinkwayoyaRaheleayiri26

33Mimoya-xivirihinkwayoyaYakobeleyiyakaaEgiptaa yirimimoya-xiviriya70.Lavaivanavayenanivanava

yena,hinkwavova70,kambentlhanuwavonavafele aEgiptaemahlwenikaYosefa,kambeavangarinavana. 34KutanietikweniraKananavafavanavambirhivaYuda, ErenaOnani,vangarinavana,vanavaIsrayelevalahla lavafeke,vahlayiwaexikarhikamatikoya70ya Vamatiko

NDZIMAYA45

1KutaniIsrayeleayaetikweniraEgipta,etikwenira Goxeni,hin’wetilowuntshwawasikuravumune[2172 AM]n'hweti,hilemberavumbirhiravhikiravunharhura Yubileyavumakumemunentlhanu.

2YosefaayahlangananaYakobetatawakwe,etikwenira Goxeni,kutaniawelaehansienhan’winiyatatawakwea rila.

3HilokoIsrayeleakuekaYosefaaku:‘Sweswindzi pfumelelendzifakusukelalokondzikuvonile,kutani sweswiYehovhaXikwembuxaIsrayeleangakatekisiwa XikwembuxaAbrahamaniXikwembuxaIsakalexinga sivelangatintswalotaxonanitintswalotaxonaekanandza waxonaYakobe.

4Swindziringeneleswakundzivonaxikandzaxawena lokondzahahanya;ina,intiyisoxivonolexindzixi vonekeeBethele.AkudzunisiweHOSIXikwembuxa minahilahakungaheriki,vitoraYenaaridzunisiwe' 5KutaniYosefanivamakwavovadyaxinkwaemahlweni katatawavonavanwavhinyo,kutaniYakobeatsakahi ntsakolowukuluswinenehikuvaavonaYosefaarikarhia dyanivamakwavonikunwaemahlwenikayena,kutania katekisaMuvumbiwaswilohinkwaswoloyian’wi hlayiseke,an’wihlayiselavanavayenavakhume-mbirhi vamajaha

6Yosefaaanyiketatawakwenivamakwavomfaneloyo tshamaetikweniraGoxeninileRameseniletindhawini hinkwatoletirhendzeleke,leyiayifumekeemahlwenika Faro.KutaniIsraelenivanavayenavatshamaetikwenira Goxeni,xiphemulexinenengopfuxatikoraEgiptana Israele,avarinamalembeya130hivukhalelokoafika aEgipta.

7Yosefaawundlatatawakwenivamakwavonirifuwora vonahixinkwahilahaswivaringanekehakonaeka malembeyankomboyandlala.

8TikoraEgiptarixanisekahikwalahokandlala,kutani YosefaakumatikohinkwaroraEgiptaekaFaroleswakua tlheriselaFaroswakudya,kutaniakumaFarondzhakaya vanhuniswifuwoswavonanihinkwaswo

9Malembeyandlalamaherile,kutaniYosefaanyika vanhuetikwenimbewuniswakudyaleswakuvatabyala (tiko)hilemberavutsevu,hikuvanambuawukhukhule tikohinkwaroraEgipta

10Hikuvaemalembeniyankomboyandlalaayi(nga)tala naswonaayicheletatindhawutingaritinganintsena eribuweniranambu,kambesweswiyikhulukekutani Vaegiptavabyalatiko,kutaniritswalamaveleyotala lemberero

11Leriakurilemberosungulara[2178AM]vhikira vumuneraYubileyavu-45

12Yosefaatekamaveleyantshoveloxiphemuxa vuntlhanuxahosi,avasiyelaswiphemuswamuneswa

swakudyanimbewu,kutaniYosefaaswiendlanawuwa tikoraEgiptakufikelanamuntlha.

13KutaniIsrayeleahanyaetikweniraEgiptamalembeya khume-nkombo,masikuhinkwawolawaamahanyaama ritijubilitinharhu,malembeyadzananamakumemune nkombo,kutaniafahilemberavumune[2188AM]ra vhikiravuntlhanuraYubileyamakumemunentlhanu

14KutaniIsrayeleakatekisavanavayenavamajahaanga sifa,avabyelahinkwaswoleswiaswitavawelaetikweni raEgipta;kutaniavativisaleswingatavawela emasikwiniyohetelela,avakatekisa,anyikaYosefa swiphemuswimbirhietikweni

15Hilokoaetlelanivatatawakwe,kutanialahliwa ebakwenilerimbirhietikweniraKanana,ekusuhina Abrahamatatawakweesirhenileriaticelekerona ebakwenilerimbirhietikweniraHebroni.

16KutanianyikaLevhin’wanawakwetibukutayena hinkwatonitibukutavatatawakweleswakuatihlayisani kutipfuxetavanavakwekufikelanamuntlha.

NDZIMAYA46

1KutaniswiendlekaleswakuendzhakukalokoYakoboa filevanavaIsraelevaandzileetikweniraEgipta,kutaniva vatikolerikulu,naswonaavarinimianakanyoyin’we embilwini,kutanimakwerhuyoloyeaarhandzamakwavo naswonaun’wananiun’wanaapfunamakwavowayena, kutanivaandzahixitalonikuandzaswinene,khume [2242AM]mavhikiyamalembe,masikuhinkwawoya vutomibyaYosefa

2AkungarinaSathanakumbevubihiemasikwini hinkwawoyavutomibyaYosefalawaahanyekeendzhaku kaYakobetatawakwe,hikuvaVaegiptahinkwavoava xiximavanavaIsrayelemasikuhinkwawoyavutomibya Yosefa

3Yosefaafaarinimalembeyadzananakhume;U tshamemalembeyakhume-nkomboetikweniraKanana,ni malembeyakhumearinandza,nimalembemanharhu ekhotsweni,nimalembeyamakume-nhunguariehansika hosi,afumatikohinkwaroraEgipta.

4Afanivamakwavohinkwavonixitukulwanaxexo hinkwaxo

5AlerisavanavaIsrayeleangasifaleswakuvarhwala marhambuyakwelokovahumaetikweniraEgipta

6Avahlambanyamalunghananimarhambuyakwe, hikuvaaaswitivaleswakuVaegiptaavangahatatlhela van’wilahlaetikweniraKanana,hikuvaMakamaronihosi yaKanana,lokoahatshamaetikweniraAsiriya,ulwile enkoveninihosiyaEgiptakutanian’widlayakwalaho,a hlongorisaVaegiptakuyafikaetinyangwenita‘Ermon

7Kambeangaswikotangakunghena,hikuvayin’wana, hosileyintshwa,ayihundzukehosiyaEgipta,naswonaa yirinimatimbakun’witlula,kutaniatlhelelaetikwenira Kanana,tinyangwataEgiptatipfariwile,naswonaakunga rinaloyiahumekenaswonaakungarinaloyiangheneke aEgipta

8YosefaafahiYubileyavu-46,hivhikiravutsevu,hi lemberavumbirhi,van’wilahlaetikweniraEgipta,kutani [2242AM]vamakwavohinkwavovafaendzhakukayena 9HosiyaEgiptayihumayiyalwanihosiyaKanana [2263AM]hiYubileyavu-47,hivhikiravumbirhieka

lemberavumbirhi,kutanivanavaIsrayelevahumesa marhambuhinkwawoyavanavaYakobehandleka marhambuyaYosefa,kutanivamalahlaenhoveni ebakwenilerimbirhientshaveni.

10Votala(vavona)vatlhelelaaEgipta,kambevangari vanganivavonavasalaetintshavenitaHebroni,kutani Amiramatatawawenaasalanavona

11HosiyaKananayihlulahosiyaEgipta,yipfala tinyangwataEgipta

12HilokoakunguhatarhengurobihaekavanavaIsrayele rovaxanisakutaniabyelavanhuvaEgiptaaku:‘Vonani vanhuvaVaisrayelevaandzilenikuandzakutlulahina

13Tananihitatirhisananavonahivutlharivangasitala ngopfu,naswonaahivaxanisenihivuhlonganyimpiyi ngasihiwelaninavonavangasilwanahina;lokoswi ngaritanovatatihlanganisanivalalavahinavavasusa etikwenirahina,hikuvatimbiluniswikandzaswavona swilanguteetikweniraKanana’

14Avavekavafambisivamintirholeswakuvavaxanisa hivuhlonga;vaakelaFaro,PitominaRaamsemitiyotiya, vaakelamarhanguhinkwawonimakhokholohinkwawo lamawileemitiniyaEgipta.

15Vavaendlavatirhelahikunonoka,naswonalokova yavavakhomahindlelayobiha,vayavaandzaniku andza.

16VanhuvaEgiptavanyenyetsaVaisrayele

NDZIMAYA47

1Hivhikiravunkombo,hilemberavunkombo,hiYubili yavu-47,tatawawenauhumile[2303AM]etikwenira Kanana,kutaniuvelekiwilehivhikiravumune,hilembe ravutsevurarona,hi[2330AM]Yubiliyavu-48;lowua kurinkarhiwanhlomuloekavanavaIsraele

2KutaniFarohosiyaEgiptaavalerisaleswakuvalahlela vanavavonahinkwavovaxinunalavavelekiweke enambyeni

3Vamahoxakuringanatin’hwetitankombokufikela sikuleriuvelekiwekeharona

4Manawawenaakutumbetatin’hwetitinharhu,van’wi byelaKutaniakuendlelangalava,ayifunengetahixivala nixikontiri,ayivekaemijekoeribuweniranambu,aku vekaekayonamasikuyankombo,kutanimanawawenaa tanivusikuakuan’wisa,kutanininhlikanhiMeriyamu, makwenuwaxisati,akurindzaekaswinyenyana.

5EmasikwiniwolawoTaramu,n’wanawaFaro,ata hlambaenambyeni,kutaniatwaritorawenaririla,kutani abyelavanhwanyanavayenaleswakuvakuhumesa, kutanivakutisaekayena

6Kutaniakuhumesaengalaveni,akutwelavusiwana

7Kutanimakwenuwaxisatiakuekayena:‘Xanandzita yandzivitanaun’wanawavavasativaVaheveruleswakua takuan’wisanikuan’wisan’wanaloyi?”

8Kutaniaku<ekayena>:'Famba'Kutaniayavitana Yokebedimanawawena,an'winyikamuholowayena,a kuan'wisa.

9Endzhakukasweswo,lokoukurile,vakutisaeka n’wanawaFaro,uvan’wanawayena,kutaniAmirama tatawawenaakudyondzisakutsala,kutaniendzhakuka

lokouhetilemavhikimanharhuvakutisaexivavenixa vuhosi.

10Kutaniutshamemavhikimanharhuyamalembe ehubyenikufikelaenkarhini[2351-]lowuuhumeke exivavenixavuhosikutaniuvonaMuegiptaarikarhiaba munghanawawenaloyiaari[2372AM]wavanava Israyele,kutaniun’widlayaun’witumbetaexihlaleni 11HisikuravumbirhiwenanivanavambirhivaIsrayele vaphikizana,ubyelaloyiaaendlaleswobihauku:‘Ha yiniubamakwenu?’

12Hilokoahlundzukanikuhlundzuka,aku:‘Imaniloyi akuvekekehosananimuavanyisiehenhlakahina?Xanau ehleketakundzidlayatanihileswiudlayekeMuegipta tolo?'Kutaniuchavile,ubalekahikwalahokamaritolawa

NDZIMAYA48

1HilemberavutsevuravhikiravunharhuraYubiliyavu49usukileuyatshama<e[2372AM]etikwenira Midiyani>,mavhikiyantlhanunalemberin'weUtlhelele aEgiptahivhikiravumbirhihilemberavumbirhihiJubile yavu-50.

2NaswonawenahiwexewaswitivaleswiAngakubyela swonaeNtshaveniyaSinayi[2410AM],nileswi hosinkuluMastêmâaanavelakuswiendlanawenalokou tlhelelaeEgipta<endlelenilokouhlangananayena endhawiniyotshama>

3Xanaangalavangahimatimbayakwehinkwawokuku dlayanikukutsulaVaegiptaevokwenirawenalokoavona leswakuurhumeriwekuyaavanyisanikurihisela Vaegipta?

4Kutanindzikukutsulaevokwenirayena,uendla masingitaniswihlamarisoleswiurhumeriwekekuyaswi endlaeEgiptaekaFaro,nilekayindluyayenahinkwayo, nilekamalandzayayenanivanhuvayena

5YehovhaavarihiselaswinenehikwalahokaIsrayele,a vahlaselahimakhomboyangatinitinjiya,tinsunani tinjiyatatimbyana,niswirhumbanaswobihaleswi pfurhakahiswirhumbana;nitihomutavonahirifu; naswonahimaribyeyaxihangu,hindlelayoleyoUlovise hinkwaswoleswivamileleke;nihitinjiyaletidyeke masalelalamasiyiwekehixihangunimunyama;kutani<hi rifu>ramativulayavanhuniswiharhi,nilekaswifaniso swavonahinkwaswoHOSIXikwembuxirihiselaxiswi hisahindzilo

6Hinkwaswoswirhumeriwilehivokorawena,leswakuu tatwarisa(swiloleswi)swingasiendliwa,naswonau vulavulenihosiyaEgiptaemahlwenikamalandzayayona hinkwawonilemahlwenikavanhuvayona

7Hinkwaswoswiendlekahikulandzamaritoyawena;ku takuavanyisakakhumelokukulunilokuchavisaka etikweniraEgiptaleswakuutarihiselaekaronahikwalaho kaIsraele

8YehovhauendlehinkwaswohikwalahokaIsrayele,nihi kuyahintwananowaYena,lowuawuvekekena Abrahamaleswakuavarihiselatanihileswivavatiseke evuhlongenihinkani.

9HosanaMastêmâyiyimayikuyimela,yilavakuku lahlelaemavokweniyaFaro,yipfunavangomava Vaegipta.

10Kutanivayimavaendlaswobihaleswihakunenehiva pfumelelekekuswiendla,kambemirhiahiyi pfumelelangaleswakuyiendliwahimavokoyavona

11KutaniYehovhaavatlhavahiswilondzaleswingani khombo,kambeavangaswikotikuyima,hikuvahiva lovisilelerovavangakotikuendlaxikombisonixin’we

12Kungakhatharisekiswikombisohinkwaswo(leswi)ni swihlamarisohosanaMastêmâayikhomiwangahitingana hikuvayivenixivindziyihuwelelaVaegiptaleswakuva kuhlongorisahimatimbahinkwawoyaVaegipta,ni makalichiyavona,nitihancitavona,nimavuthu hinkwawoyavanhuvaEgipta

13HilokondziyimaexikarhikaVaegiptanaIsrayele, kutanihikutsulaIsrayeleevokwenirayenanile mavokweniyavanhuvayena,kutaniYehovhaava hundzisaexikarhikalwandleongehilokoriomile.

14Kutanivanhuhinkwavolavaavatisekeleswakuva hlongorisaIsrayele,YehovhaXikwembuxahinauva lahleleexikarhikalwandle,evuentwenibyaxidzivalexi ngaehansikavanavaIsrayele,tanihileswivanhuva Egiptavalahlekevanavavonaenambyeniurihiseleeka1 000000wavona,naswonavavanunavagidivamatimba nilavanganimatimbavalovisiwahikwalahokakuan’wa kaxin’weekavanavavanhuvawenalavavavahoxeke enambyeni.

+15Hisikuravukhume-muneniravukhume-ntlhanuni ravukhume-nhunguniravukhume-nkombonira vukhume-nhunguhosanaMastêmâyibohiwayipfaleriwa endzhakukavanavaIsrayeleleswakuyingavahehli

16Hisikuravukhume-nhunguhivantshunxaleswakuva tapfunaVaegiptanikuhlongorisaVaisrayele.

17Hilokoanonon’hwisatimbilutavona,avaendlava nonon’hwa,kutaniYehovhaXikwembuxahinaa kunguhatiwerhenguraleswakuabaVaegiptaavalahlela elwandle

18Hisikuravukhume-munehin’wibohaleswakuanga hehlivanavaIsrayelehisikulerivakombelelekeVaegipta swibyaniswiambalo,swibyaswasilivhere,swibyaswa nsukuniswibyaswakoporo,leswakuvaphangaVaegipta leswakuvatlheriselavuhlongalebyivavasindzisekeku tirhelaekabyona

19AhivarhangelangavanavaIsrayelevahumaaEgipta hingarinanchumu.

NDZIMAYA49

1TsundzukaxilerisolexiYehovhaakulerisekexona malunghananiPaseka,leswakuuyitlangelahinkarhiwa yonahisikuravukhume-muneran’hwetiyosungula, leswakuuyidlayakungasimadyambu,nileswakuvayi dyanivusikuhisikuravukhume-ntlhanukusukela enkarhiniwakupelakadyambu.

2Hikuvahivusikulebyi-kusungulakankhuvoniku sungulakantsako-amidyapasekaeEgipta,lokomatimba hinkwawoyaMastêmâmantshunxiwileleswakumadlaya mativulahinkwawoetikweniraEgipta,kusukelaeka mativulayaFarokuyaekamativulayanandzawaxisati loyiakhomiwekeexigwitsirisini,nikuyafikaekatihomu 3XikombisolexiYehovhaavanyikekexonahilexi: Endlwiniyin’wananiyin’wanaleyivavonekengatiya xinyimpfanaxalemberosungula,endlwiniyoleyoava

fanelangavadlaya,kambevatahundzahilekayona, leswakuhinkwavolavaavariendlwinivaponisiwa hikuvaxikombisoxangatiaxiriehenhlaka swirhendzevutanaswayona.

4MimfumoyaYehovhayiendlahinkwaswohilaha Yehovhaayilerisekehakona,kutaniyihundzahileka vanavaIsrayelehinkwavo,kutanintunguawuvawela leswakuwulovisamoya-xiviriwihinawihiexikarhika vonakumbewatihomukumbewavanhukumbewa mbyana

5NtungulowuawuvavaswineneeEgipta,akungarina yindlueEgiptalahaakungarinamunhuloyiafeke,niku rilanikurila.

6Vaisrayelehinkwavoavadyanyamayaxinyimpfanaxa paseka,vanwavhinyo,vadzunisanikukatekisaniku nkhensaYehovhaXikwembuxavatatawavona,ava lunghekelekuhumaehansikajokoraEgiptanile vuhlongenibyobiha

7Naswonatsundzukanamuntlhamasikuhinkwawoya vutomibyawena,urihlayisalembenalembemasiku hinkwawoyavutomibyawena,kan’wehilembe,hisikura rona,hikulandzanawuwaronahinkwawo,naswonaunga ritlheriseriendzhakusikurin’wananirin’wana,kumbe n’hwetiyin’wananiyin’wana

8Hikuvainawulowungaheriki,lowuvatliweke eswiphepherheleswaletilwenimalunghananivana hinkwavovaIsrayeleleswakuvawuhlayisalembe rin’wananirin’wanahisikurawonakan’wehilembe,eka switukulwanaswavonahinkwaswo;naswonaakuna ndzinganowamasiku,hikuvaleswiswivekiwilehilahaku ngaheriki.

9Munhuloyiangarikinathyaka,kambeangatikiatari tlangelahisikurarona,lerovaatisagandzeloleri amukelekakaemahlwenikaYehovha,nikudyanikunwa emahlwenikaYehovhahisikurankhuvowarona,munhu yoloyelatengekenikutshinelaekusuhiutatsemiwa, hikuvaangahumesangagandzeloraYehovhahinkarhi lowuvekiweke,utatitekanandzu

10VanavaIsrayeleavatavatatlangelaPasekahisikura nkarhiwaronalowuvekiweke,hisikuravukhume-mune ran’hwetiyosungula,exikarhikamadyambu,kusukela ekaxiphemuxavunharhuxasikukuyaekaxiphemuxa vunharhuxavusiku,hikuvaswiphemuswimbirhiswasiku swinyikiwakuvonakala,naswonaxiphemuxavunharhu xinyikiwanimadyambu

11LeswihileswiYehovhaakulerisekeleswakuuswi hlayisaexikarhikamadyambu

12Naswonaaswipfumeleriwikuyidlayahinkarhiwihi nawihiwakuvonakala,kambehinkarhilowunga endzilakaneniwanimadyambu,vayidyahinkarhiwa madyambu,kufikelaekaxiphemuxavunharhuxavusiku, nixin’wananixin’wanalexisalekeekanyamayaxona hinkwayokusukelaekaxiphemuxavunharhuxavusiku kuyaemahlweni,avayihisehindzilo

13Vangatshukivayiswekahimati,vangatshukivayi dyayingasiswekiwa,kambeyioxiwahindzilo,vatayi dyahikutikarhata,nhlokoyayonanilendzenikayonani milengeyayonavatayiswekahindzilo,vangatshovi rhamburayona;hikuvaekaVaisraelekuhavamarhambu lamangatapfotlosiwa.

14HikwalahoYehovhauleriseVaisrayeleleswakuva tlangelaPasekahisikurankarhilowuvekiweke,vanga tshukivatshovekanimarhambu;hikuvaisikurankhuvo, nisikulerilerisiweke,naswonakungatshukikuhundza sikurin'wananirin'wana,nin'hwetiyin'wananiyin'wana, kambehisikurankhuvowaronaaritlangeriwa 15NaswonaulerisavanavaIsrayelekutlangelaPaseka emasikwiniyavonahinkwawo,lemberin’wanani rin’wana,kan’wehilembehisikurankarhiwaronalowu vekiweke,naswonaritatakuvaxitsundzuxolexitsakisaka emahlwenikaYehovha,naswonakuhavantungulowunga tavawelakudlayakumbekuhlaselaekalembereroleri vatlangelakaPasekahinguvayaronahitindlelahinkwato hikulandzaxilerisoxaYena 16Vangatshukivayidyaehandlekavukwetsimelobya Yehovha,kambeemahlwenikavukwetsimelobya Yehovha,kutanivanhuhinkwavovanhlengeletanoya Israyelevatayitlangelahinkarhiwayonalowuvekiweke 17Munhuun’wananiun’wanaloyiangatahisikurarona utayidyaevukwetsimelwenibyaXikwembuxawena emahlwenikaYehovhakusukelahimalembeya20kuya ehenhla;hikuvahindlelaleyiswitsariwilenikuvekiwa leswakuvayidyaevukwetsimelwenibyaHosi

18LokovanavaIsrayelevanghenaetikwenilerivangata riteka,etikweniraKanana,vayimisatabernakelaya Yehovhaexikarhikatikoekarin’wanaratinyimbatavona kukondzakuakiwavukwetsimelobyaYehovhaetikweni,a vatavatatlangelaPasekaexikarhikatabernakelaya Yehovha,vayidlayaemahlwenikaYehovhalembeni lembe

19EmasikwinilawayindluyiakiwekehivitoraYehovha etikwenirandzhakayavona,vatayakonavayadlaya Pasekanimadyambu,lokodyamburipela,hixiphemuxa vunharhuxasiku.

20Vatanyikelangatiyayonaenyangweniyaalitari,va vekamafurhayayonaendzilwenilowungaehenhlaka alitari,vadyanyamayayonaleyioxiwekehindzilo exivavenixayindluleyihlawuleriwekehivitoraYehovha 21NaswonaavangetlangeliPasekaemitiniyavona kumbeendhawiniyihinayihihandlekalemahlwenika tabernakelayaYehovhakumbeemahlwenikayindluya YenalahavitoraYenaritshamekekona;naswonaava ngehambukiekaHOSIXikwembu.

22WenaMuxe,ulerisavanavaIsrayeleleswakuva hlayisamilawuyaPaseka,hilahaulerisiwekehakona;va byelalemberin'wananirin'wananisikuramasikuyarona, ninkhuvowaxinkwalexingarikinacomela,leswakuva dyaxinkwalexingarikinacomelamasikuyankombo, (naswona)leswakuvatatlangelankhuvowawona,ni leswakuvatisagandzelosikurin'wananirin'wanahi masikuwolawoyankomboyakutsakaemahlwenikaHosi ealitariniyaXikwembuxawena.

23Hikuvamitlangelenkhuvolowuhikuhatlisalokomi humaaEgiptakukondzaminghenaemanangayaXure; hikuvamiwuhetileeribuweniralwandle

NDZIMAYA50

1EndzhakukanawulowundzikutivisemasikuyaSavata emanangayaSin[ai],leyingaexikarhikaEliminaSinayi.

2NdzikubyelehitaTisavatatatikoleringaeNtshaveni yaSinayi,ndzikubyelahitamalembeyaYubilihitisavata tamalembe,kambeandzikubyelangalemberaronaku kondzaminghenaetikwenilerimingatariteka.

3Tikoritahlayisatisavatataronalokovatshamaekarona, vatativalemberaYubili

4Hikokwalahondzikuvekelemavhikiyalembeni malembenitijubili:kunitijubilitamakumemunenhungu kusukelaemasikwiniyaAdamukufikelanamuntlha, [2410AM]nivhikirin’wenimalembemambirhi:naswona kaharinimalembeyamakumemunelamataka(hiku kongoma‘kule’)yakudyondzaswilerisoswa[2450AM] swaHosi,kukondzavatsemakanyaYordanietikwenira Kanana,vatsemakanyaNambuwaYordanivayaevupeladyambu

5MinawuyaYubiliyitahundza,kukondzaIsrayelea basisiwaekanandzuhinkwawowavumbhisa,nithyaka,ni thyaka,nixidyoho,nixihoxo,atshamahikutiyiseka etikwenihinkwaro,akungehevinaSathanakumbelowo biha,kutanitikoritavaribasilekusukelaenkarhini wolowohilahakungaheriki

6VonaxilerisomayelananaTisavata-ndzikutsalele(swi) ehansikawena-nikuavanyisahinkwakokamilawuya yona

7Utatirhamasikuyatsevu,kambehisikuravunkomboi SavatayaYehovhaXikwembuxawenaMingatshukimi endlantirhowokarhiekayona,n'winanivanavan'wina vamajaha,nimalandzayan'winayaxinunanimalandza yan'winayaxisati,niswifuwoswan'winahinkwaswoni muhlapfaloyianganan'wina

8Wanunaloyiaendlakantirhowihinawihiekawonauta fa:un’wananiun’wanaloyianyamisakasikurero,mani namanilaetlelakaninsatiwakwe,kumbemaninamanila vulakaleswakuutaendlaswokarhiekarona,utateka riendzoraronamalunghananikuxavakumbekuxavisa kwihinakwihi:niun’wananiun’wanaloyiakokakamati ekawonalawaangatilunghiselangikiwonahisikura vutsevu,niun’wananiun’wanaloyiarhwalakandzhwalo wihinawihileswakuamahumesaetendenirakwekumbe kuhumesaekayenayindluyitafa.

9Mingatshukimiendlantirhowun’wananiwun’wanahi sikuraSavata,handlekaleswimitilunghiselelekeswona hisikuravutsevu,leswakumidya,minwa,miwisa,mi hlayisaSavataekantirhohinkwawohisikurero,niku dzunisaYehovhaXikwembuxan’wina,loyiaminyikeke sikurankhuvonisikurokwetsima.

10HikuvakuxiximekalokuYehovhaakunyikeke Israyeleikukulukaleswakuvadyanikunwanikuxurha hisikulerirankhuvo,nikuwisaekaronaentirhweni hinkwawolowungawantirhowavanavavanhuhandleka kuhisamirhiyarisunanikutisamagandzeloni magandzeloemahlwenikaYehovhamasikunihiTisavata. 11NtirholowuwutaendliwahimasikuyaSavatantsena evukwetsimelwenibyaYehovhaXikwembuxawena; leswakuvatarivalelaIsrayelehigandzelonkarhi hinkwawosikunasiku,kuvaxitsundzuxolexitsakisaka emahlwenikaHosi,nileswakuxivaamukelaminkarhi hinkwayosikunasikuhikulandzahilahaulerisiweke hakona

12Munhuun’wananiun’wanaloyiaendlakantirhowihi nawihiekawona,kumbeafambaka,kumbearimapurasi,

hambikuriendlwiniyakwekumbeendhawiniyin’wana,ni un’wananiun’wanaloyiapfurhakandzilo,kumbea khandziyaxivandzanaxin’wananixin’wana,kumbea fambahixikepeelwandle,nimaninamanilabakumbea dlayanchumu,kumbeadlayaxivandzanakumbe xinyenyana,kumbemaninamanilakhomakaxiharhi kumbexinyenyanakumbenhlampfi,kumbeloyia titsonakaswakudyakumbealwanyimpihitisavata:.

13Munhuloyiaendlakaxin’wananixin’wanaxaswilo leswihiSavatautafa,leswakuvanavaIsrayelevahlayisa TisavatahikuyahiswilerisomayelananiTisavatatatiko, hilahaswitsariwekehakonaekaswiphepherhele,leswiA swinyikekeemavokweniyaminaleswakundzikutsalela milawuyatinguva,nitinguvahikuyahikuavanyisaka masikuyavonaHileswikuhetisisiwarungularaku averiwakamasiku.

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook