Xibalo na Vukhume Xibalo - ku hoxa xandla loku bohaka eka mali leyi nghenaka ya mfumo, leyi hakeriwaka hi mfumo eka muholo wa vatirhi na vuyelo bya mabindzu, kumbe ku engeteriwa eka ntsengo wa nhundzu yin’wana, vukorhokeri, na mabindzu Vukhume - 10% wa vuhumelerisi bya lembe na lembe kumbe miholo, khale a yi tekiwa tani hi xibalo xa nseketelo wa Kereke na vafundhisi
Tibuku ta Pentateuch A ku dzunisiwe Xikwembu lexi tlakukeke ngopfu, lexi nyiketeke valala va wena emavokweni ya wena. Kutani a n'wi nyika vukhume bya hinkwavo. Genesa 14:20 Vukhume hinkwabyo bya tiko, hambi byi ri bya mbewu ya tiko, kumbe mihandzu ya murhi, i bya HOSI Xikwembu. Loko munhu a rhandza ku kutsula xin'wana xa vukhume bya yena, ú ta engetela eka vuntlhanu bya swona. Malunghana ni vukhume bya tihomu kumbe bya tihomu, hambi ku ri xin'wana ni xin'wana lexi hundzaka ehansi ka nhonga, vukhume byi ta kwetsima eka HOSI Xikwembu. Levhitika 27:30-32 Kambe vukhume bya vana va Israele, lebyi va byi humeselaka HOSI Xikwembu, ndzi byi nyikile Valevhi leswaku va va ndzhaka. Vulavula ni Valevhi u ku eka vona: “Loko mi teka vukhume lebyi ndzi mi nyikeke byona eka vana va Israele, mi va ndzhaka ya n’wina, mi ta humesela Yehovha gandzelo leri tlakusiweke, ku nga xiphemu xa khume xa vukhume.” Hi ndlela yoleyo na n'wina mi ta humesela Yehovha gandzelo ro tlakusiwa eka vukhume bya n'wina hinkwabyo lebyi mi byi kumaka eka vana va Israele; kutani mi ta nyika Aroni muprista gandzelo ra HOSI Xikwembu. Tinhlayo 18:24,26,28 Mi hakela HOSI Xikwembu xibalo xa vavanuna va nyimpi lava humeke enyimpini: moya-xiviri wun'we wa madzana ya ntlhanu, wa vanhu ni wa tihomu ni wa timbhongolo ni wa tinyimpfu: Tinhlayo 31:28 Nhlawulo wa Yehovha wa tinyimpfu a wu ri madzana ya tsevu na makume-nhungu-ntlhanu. Kutani tinyimpfu a ti ri 36 000; eka yona ndzuvo wa HOSI Xikwembu a wu ri makume-nhungu-mbirhi. Timbhongolo a ti ri 30 500; eka yona ndzuvo wa HOSI Xikwembu a wu ri makume-nhungu-n'we. Vanhu va kona a va ri 16 000; eka yona ndzuvo wa Yehovha a wu ri vanhu va 32. Kutani Muxe a nyika Eliyazara muprista xibalo, ku nga gandzelo ra HOSI Xikwembu, hilaha Yehovha a leriseke Muxe hakona. Tinhlayo 31:37-41 Mi ta tisa kona magandzelo ya n'wina yo hisiwa, ni magandzelo ya n'wina, ni vukhume bya n'wina, ni magandzelo lama tlakusiweke ya mavoko ya n'wina, ni swihlambanyo swa n'wina, ni magandzelo ya n'wina ya ku tihlawulela, ni mativula ya tihomu ta n'wina ni ya tinyimpfu ta n'wina: Kutani ku ta va ni ndhawu leyi Yehovha Xikwembu xa n'wina a nga ta yi hlawula leswaku vito ra yena ri tshama kona; mi ta tisa kona hinkwaswo leswi ndzi mi lerisaka swona; magandzelo ya n'wina yo hisiwa, ni magandzelo ya n'wina, vukhume bya n'wina, ni gandzelo ra n'wina leri tlakusiweke ra voko ra n'wina, ni swihlambanyo swa n'wina hinkwaswo leswi mi swi hlambanyeleke HOSI Xikwembu: A mi nge dyi endzeni ka tinyangwa ta n'wina vukhume bya mavele ya wena, kumbe vhinyo ya wena, kumbe mafurha ya wena, kumbe mativula ya tihomu ta wena, kumbe ya tinyimpfu ta wena, kumbe xin'wana
1
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
xa swihlambanyo swa wena leswi u swi hlambanyeke, kumbe swa wena magandzelo ya ku tirhandzela, kumbe gandzelo leri tlakusiweke hi voko ra wena: Deteronoma 12:6,11,17 Hakunene u ta humesa vukhume eka mbewu ya wena hinkwayo, leswaku nsimu yi tswala lembe na lembe. U ta dya emahlweni ka Yehovha Xikwembu xa wena, endhawini leyi a nga ta yi hlawula ku veka vito ra yena kwalaho, ku nga vukhume bya mavele ya wena, ni vhinyo ya wena, ni mafurha ya wena, ni mativula ya tihomu ta wena ni tinyimpfu ta wena; leswaku u ta dyondza ku chava Yehovha Xikwembu xa wena minkarhi hinkwayo. Eku heleni ka malembe manharhu u ta humesa vukhume hinkwabyo bya mirhi ya wena hi lembe rero, u ta byi veka endzeni ka tinyangwa ta wena: Mulevhi, (hikuva a nga na xiphemu kumbe ndzhaka na wena,) ni muluveri, ni la nga riki na tatana, ni noni, lava nga endzeni ka tinyangwa ta wena, va ta ta, va dya va xurha; leswaku HOSI Xikwembu xa wena xi ku katekisa entirhweni hinkwawo wa mavoko ya wena lowu u wu endlaka. Deteronoma 14:2223,28-29 U ta hlayisa nkhuvo wa mavhiki eka HOSI Xikwembu xa wena hi xibalo xa gandzelo ra ku tirhandzela ra voko ra wena, leri u nga ta ri nyika HOSI Xikwembu xa wena, hi ku ya hi leswi Yehovha Xikwembu xa wena xi ku katekiseke ha kona: Deteronoma 16:10 Loko u tshinela emutini ku ya lwa na wona, u twarisa ku rhula eka wona. Loko yi ku hlamula hi ku rhula, yi ku pfulela, kutani vanhu hinkwavo lava kumekaka eka yona va ta va swibalo eka wena, va ta ku tirhela. Deteronoma 20:10-11 Loko u hetile ku humesa vukhume, vukhume hinkwabyo bya wena byi engeteleka hi lembe ra vunharhu, ku nga lembe ra vukhume, kutani u byi nyika Mulevhi, ni muluveri, ni lava nga riki na tatana ni noni, leswaku va dya endzeni ka tinyangwa ta wena, va xurha; Deteronoma 26:12
Matimu A va hlongola Vakanana lava akeke eGezere, kambe Vakanana va tshama exikarhi ka Vaefrayimi ku fikela namuntlha, va tirha ehansi ka xibalo. Yoxuwa 16:10 Hambi swi ri tano, loko Vaisraele va tiyile, va hakela Vakanana; kambe a nga va hlongolanga hi ku helela. Yoxuwa 17:13 Kuteloko Vaisraele va ri ni matimba, va veka Vakanana leswaku va hakela xibalo, va nga va hlongolanga nikatsongo. Naswona Zebuloni a nga va hlongolanga vaaki va Kitroni, hambi ku ri vaaki va Nahaloli; kambe Vakanana va tshama exikarhi ka vona, va va swihlohloteri. Naswona Neftali a nga va hlongolanga vaaki va Beta-Xemexe, hambi ku ri vaaki va Betanati; kambe a a tshama exikarhi ka Vakanana, vaaki va tiko, hambi swi ri tano vaaki va Betexemex ni va Betanati va va swihlohloteri swa vona. Kambe Vaamori a va ta tshama entshaveni ya Heresi eAyaloni ni le Xaalbimi, kambe voko ra yindlu ya Yosefa ri hlula, lerova va va swihlohloteri. Vaavanyisi 1:28,30,33,35 Adorama a a ri mulanguteri wa xibalo, Yoxafati n'wana Ahiludi a a ri mutsari: 2 Samuwele 10:24 Ahixara a a ri mulanguteri wa ndyangu, Adonirama n'wana Abida a a ri mulanguteri wa xibalo. 1 Tihosi 4:6
2
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
Vana va vona lava nga sala endzhaku ka vona etikweni, lava Vaisraele na vona va nga swi kotiki ku va lovisa hi ku helela, Solomoni a va hakela xibalo xa vuhlonga ku fikela namuntlha. 1 Tihosi 9:21 Kutani hosi Rehobuwamu a rhuma Adorama, loyi a a ri mulanguteri wa swibalo; Vaisraele hinkwavo va n'wi khandla hi maribye, lerova a fa. Hikokwalaho hosi Rehobuwamu a hatlisa a n'wi yisa eka kalichi ya yena, a balekela eYerusalema. 1 Tihosi 12:18 Kutani Faroneko a n'wi veka hi mintlawa eRibla etikweni ra Hamati, leswaku a nga fumi eYerusalema; kutani a veka tiko hi xibalo xa titalenta ta silivhere ta dzana, ni talenta ya nsuku. 2 Tihosi 23:33 Yoyakimi a nyika Faro silivhere ni nsuku; kambe a hakela tiko ra xibalo leswaku a nyika mali hi ku landza xileriso xa Faro: a koxa silivhere ni nsuku eka vanhu va tiko, un'wana ni un'wana hi ku ya hi xibalo xa yena, leswaku a swi nyika Faroneko. 2 Tihosi 23:35 Loko ku ri vanhu hinkwavo lava saleke eka Vaheti, ni Vaamori, ni Vaperezi, ni Vahivhi, ni Vayebusi, lava nga riki va Israele, kambe eka vana va vona, lava nga sala endzhaku ka vona etikweni, lava vana va Israele va nga va dlayiki, Solomoni u va endle leswaku va hakela xibalo ku fikela namuntlha. 2 Tikronika 8:7-8 Kutani hosi Rehobuwamu a rhuma Hadorama loyi a a ri mulanguteri wa swibalo; Vaisraele va n'wi khandla hi maribye, a fa. Kambe hosi Rehobuwamu a hatlisa a n'wi yisa eka kalichi ya yena, a balekela eYerusalema. 2 Tikronika 10:18 Kutani ku chava Yehovha ku wela mimfumo hinkwayo ya matiko lama rhendzeleke Yuda, lerova a yi nga lwi na Yoxafati. Vafilista van'wana va tisela Yoxafati tinyiko, ni silivhere ya xibalo; kutani Vaarabu va n'wi tisela mintlhambi, makhuna ya 7 000, ni timbuti ta 7 000. Yoxafati a kula swinene; a aka swigodlho eYuda, ni miti ya vuhlayiselo. 2 Tikronika 17:10-12 Hi ku hatlisa loko xileriso xi fika, Vaisraele va tisa mihandzu yo tala ya mavele, ni vhinyo, ni mafurha, ni vulombe, ni swa mihandzu hinkwayo ya nsimu; kutani vukhume bya swilo hinkwaswo byi va tise hi xitalo. Malunghana ni Vaisraele ni va Yuda lava akeke emitini ya Yuda, va tisa vukhume bya tihomu ni tinyimpfu, ni vukhume bya swilo swo kwetsima leswi hlawuleriweke Yehovha Xikwembu xa vona, va swi veka hi tinhulu. Kutani a tisa magandzelo ni vukhume ni swilo leswi nyiketeriweke hi ku tshembeka: Kononiya lowa Mulevhi a a ri mufumi wa swona, na Ximeyi makwavo a a ri mufumi wa swona. 2 Tikronika 31:5-6,12 Leyi i kopi ya papila leri va n'wi rhumeleke rona, ku nga hosi Ataserkisi; Malandza ya wena vavanuna lava nga etlhelo leri ra nambu, ni hi nkarhi wo tano. Hosi a yi tiviwe leswaku Vayuda lava humaka eka wena va ta eYerusalema, va aka muti wo xandzuka ni wo biha, va yimisa marhangu ya wona, va hlanganisa masungulo ya wona. Sweswi hosi a swi tiviwe leswaku, loko muti lowu wu akiwa, ni marhangu ya kona, a va nge hakeli mali ya xibalo, ni xibalo, ni mukhuva, kutani u ta onha mali ya tihosi. Ezra 4:11-13 Papila leri mi hi rhumeleke rona ri hlayiwile erivaleni emahlweni ka mina. Kutani ndzi lerisile, kutani ku lavisisa ku endliwile, kutani ku kumiwa leswaku muti lowu wa khale wu pfukela tihosi, ni ku xandzuka ni ku pfukela mfumo eka wona. Ku ve ni tihosi ta matimba ehenhla ka Yerusalema, leti fumeke matiko hinkwawo lama nga etlhelo ka Nambu; kutani a va hakeriwa xibalo, xibalo, ni mukhuva. Sweswi mi nyika xileriso xa ku herisa vavanuna lava, ni leswaku muti lowu wu nga aki, ku kondza ku nyikiwa xileriso xin'wana lexi humaka eka mina. Ezra 4:18-21 3
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
Ku tlula kwalaho, ndzi lerisa leswi mi nga ta swi endla eka vakulukumba va Vayuda lava, hi ku aka yindlu leyi ya Xikwembu: swa nhundzu ya hosi, ni ya xibalo xa le tlhelo ka nambu, hi ku hatlisa ku nyikiwa vanhu lava, leswaku va nga kavanyetiwi. Ezra 6:8 Nakambe ha mi tiyisekisa leswaku ku khumba un'wana ni un'wana wa vaprista ni Valevhi, vayimbeleri, valanguteri va tinyangwa, ni Vanethinimi, kumbe vatirheli va yindlu leyi ya Xikwembu, a swi nge pfumeleriwi ku va hakela xibalo, xibalo kumbe mukhuva. Ezra 7:24 Nakambe a ku ri ni lava a va ku: “Hi lombile mali ya xibalo xa hosi, ni le ka misava ni masimu ya hina ya vhinya.” Nehemiya 5:4 Hi ta tisa mihandzu yo sungula ya nhlama ya hina, ni magandzelo ya hina, ni mihandzu ya mirhi ya mixaka hinkwayo, ya vhinyo ni ya mafurha, eka vaprista, emakamareni ya yindlu ya Xikwembu xa hina; ni vukhume bya misava ya hina eka Valevhi, leswaku Valevhi va ta kuma vukhume emitini hinkwayo leyi hi rimaka eka yona. Muprista n'wana Aroni u ta va na Valevhi, loko Valevhi va teka vukhume, Valevhi va ta yisa vukhume bya vukhume endlwini ya Xikwembu xa hina, emakamareni, endlwini ya xuma. Nehemiya 10:37-38 Enkarhini wolowo, van'wana a va vekiwile valanguteri va makamara ya xuma, ya magandzelo, ya mihandzu yo sungula, ni ya vukhume, ku hlengeleta swiphemu swa Nawu swa vaprista ni Valevhi eka swona. Nehemiya 12:44 A a n'wi lunghisele kamara lerikulu, laha khale a va veka kona magandzelo ya mavele, ni mirhi ya risuna, ni swibya, ni vukhume bya mavele, ni vhinyo leyintshwa, ni mafurha, leswi a swi lerisiwe ku nyikiwa Valevhi, ni vayimbeleri ni valanguteri va tinyangwa; ni magandzelo ya vaprista. Kutani tiko hinkwaro ra Yuda va tisa vukhume bya mavele ni vhinyo leyintshwa ni mafurha evuhlayiselweni bya xuma. Nehemiya 13:5,12 Hosi Ahasuwerusi a veka xibalo etikweni ni le swihlaleni swa lwandle. Estere 10:1
Vaprofeta Kutani ku ta yima endzhawini ya yena mutlakusi wa swibalo swa ku vangama ka mfumo, kambe ku nga si hela masiku ma nga ri mangani u ta lovisiwa, hambi ku ri hi ku hlundzuka kumbe enyimpini. Daniyele 11:20 Tanani eBethele, mi tlula nawu; eGiligala andzisa ku tlula nawu; mi tisa magandzelo ya n'wina mixo wun'wana ni wun'wana, ni vukhume bya n'wina endzhaku ka malembe manharhu: Mi humesa magandzelo ya ku nkhensa lama nga ni comela, mi twarisa ni ku hangalasa magandzelo ya mahala, hikuva leswi swi mi rhandza, n'wina vana va Israele, ku vula HOSI Xikwembu. Amosi 4:4-5 Xana munhu u ta phanga Xikwembu? Hambi swi ri tano mi ndzi phangile. Kambe n'wina mi ri: ‘Hi ku phangile hi yini? Eka vukhume ni magandzelo. Mi rhukaniwile hi ndzhukano, hikuva mi ndzi phangile, tiko leri hinkwaro. Tisani vukhume hinkwabyo endlwini ya vuhlayiselo, leswaku ku va ni swakudya endlwini ya mina, mi ndzi ringa sweswi, ku vula Yehovha wa mavuthu, loko ndzi nga mi pfuli mafasitere ya matilo, ndzi mi chululela mikateko, leswaku ku nga vi na ndhawu leyi ringaneke ku yi amukela.” Ndzi ta tshinya mudyi hikwalaho ka n'wina, a nga ka a nga lovisi mihandzu ya misava ya n'wina; ni murhi wa n'wina wa vhinya a wu nge humeli mihandzu ya wona ensin'wini
4
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
nkarhi wu nga si fika,” ku vula Yehovha wa mavuthu. Matiko hinkwawo ma ta mi vitana mi katekile, hikuva mi ta va tiko leri tsakisaka,” ku vula Yehovha wa mavuthu. Malakiya 3:8-12
Tievhangeli Loko va fika eKapernawume, lava amukelaka mali ya xibalo va ta eka Petro, va ku: “Xana n'wini wa n'wina a nga hakeli xibalo xana? A ku: “Ina.” Loko a nghena endlwini, Yesu a n'wi sivela, a ku: “ U ehleketa yini Simoni xana?” tihosi ta misava ti teka mukhuva kumbe xibalo xa mani xana? eka vana va vona, kumbe va vahlapfa? Petro a ku eka yena: “Hi valuveri.” Yesu a ku eka yena: “ Kutani vana va ntshunxekile.” Hambi swi ri tano, leswaku hi nga va khunguvanyisa, famba elwandle, u ya hoxa xihuku, u teka nhlampfi leyi rhanga yi tlhandluka; loko u pfula nomu wa yena, u ta kuma xiphemu xa mali, u teka, u va nyika mina na wena.” Matewu 17:24-27 Kutani Vafarisi va famba, va ya kunguhata hi ndlela leyi va nga n'wi pfinyaka ha yona eka nkulumo ya yena. Kutani va rhuma vadyondzisiwa va vona swin'we ni Vaheroda, va ku: “Mudyondzisi, ha swi tiva leswaku u ntiyiso, u dyondzisa ndlela ya Xikwembu hi ntiyiso, naswona a wu na mhaka ni munhu, hikuva a wu na mhaka ni vanhu.” Hi byele, u ku: “Xana u ehleketa yini xana?” Xana swa pfumeleriwa ku nyika Khezari ndzuvo, kumbe e-e? Kambe Yesu a vona vubihi bya vona, a ku: “ Mi ndzi ringa yini, n'wina vakanganyisi? Ndzi kombe mali ya xibalo. Kutani va n'wi tisela peni. A ku eka vona: “ Xifaniso lexi ni matsalelo lawa i xa mani xana?” Va ku eka yena: “Wa Khezari.” Kutani a ku eka vona: “Nyikelani Khezari leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:15-21 Khombo eka n'wina vatsari ni Vafarisi, vakanganyisi! hikuva mi hakela vukhume bya mint, anise na cummin, kutani mi tshika timhaka ta nkoka ta Nawu, ku avanyisa, tintswalo, ni ripfumelo. Matewu 23:23 Loko va fika, va ku eka yena: “Mudyondzisi, ha swi tiva leswaku u ntiyiso, a wu na mhaka na munhu, hikuva a wu na mhaka ni vanhu, kambe u dyondzisa ndlela ya Xikwembu hi ntiyiso: Xana swa pfumeleriwa ku hakela Khezari ndzuvo kumbe e-e? Xana hi ta nyika, kumbe a hi nge nyiki? Kambe yena, hi ku tiva vukanganyisi bya vona, a ku eka vona: “ Ha yini mi ndzi ringa?” ndzi tisele peni, leswaku ndzi ta yi vona. Kutani va yi tisa. A ku eka vona: “ Xifaniso lexi ni matsalelo lawa i xa mani xana?” Va ku eka yena: “I wa Khezari.” Yesu a va hlamula a ku: “ Nyikelani Khezari leswi nga swa Khezari, ni Xikwembu leswi nga swa Xikwembu.” Kutani va n’wi hlamala. Marka 12:14-17 Yesu a tshama etlhelo ka vuhlayiselo bya xuma, a languta ndlela leyi vanhu va hoxaka mali ha yona evuhlayiselweni bya xuma; Kutani ku fika noni yin'wana ya xisiwana, yi hoxa swiphepherhele swimbirhi, leswi endlaka mali yo ringana. Kutani a vitana vadyondzisiwa va yena, a ku eka vona: “ Ndzi tiyisile ndzi ri eka n'wina: Noni leyi ya xisiwana yi hoxe swo tala ku tlula hinkwavo lava hoxeke evuhlayiselweni bya xuma; kambe yena wa ku pfumala ka yena u hoxe hinkwaswo leswi a a ri na swona, hambi ku ri hinkwaswo leswi a swi hanyaka. Marka 12:41-44 Emasikwini wolawo, ku hume xileriso lexi humaka eka Khezari Awugusto, leswaku misava hinkwayo yi fanele ku hakerisiwa xibalo. (Kutani ku hakeriwa loku ku sungule ku endliwa loko Kireniya a ha ri ndhuna-nkulu ya Siriya.) Kutani hinkwavo va ya hakerisiwa xibalo, un'wana ni un'wana emutini wa ka vona. Yosefa na yena a suka eGaleliya, emutini wa Nazareta, a ya eYudiya, emutini wa Davhida, lowu vuriwaka Betlehema; (hikuva a a huma endlwini ni rixaka ra Davhida:) Ku hakeriwa na Mariya nsati wa yena loyi a tekeke, a ri nkulu hi ku tika. Luka 2:1-5
5
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
Kambe mi ni khombo, n'wina Vafarisi! hikuva mi humesa vukhume bya mint, rue ni mixaka hinkwayo ya mirhi, mi tlula ku avanyisa ni ku rhandza Xikwembu. Luka 11:42 Vavanuna vambirhi va tlhandlukele etempeleni ku ya khongela; un'wana a a ri Mufarisi, un'wana a a ri muluvisi. Mufarisi a yima a khongela hi yena n'wini a ku: “Xikwembu, ndza ku nkhensa, hikuva a ndzi fana na vanhu van'wana, vaphangi, lava nga lulamangiki, vaoswi, kumbe hambi ku ri ku fana na muluvisi loyi.” Ndzi titsona swakudya kambirhi hi vhiki, ndzi nyika vukhume bya hinkwaswo leswi ndzi nga na swona. Kutani muluvisi, a yime ekule, a nga lavi ku tlakusela mahlo ya yena etilweni, kambe a ba xifuva xa yena, a ku: “Xikwembu a xi ndzi twele vusiwana, ndzi nga mudyohi.” Luka 18:10-13 Kutani va n'wi vutisa, va ku: “Mudyondzisi, ha swi tiva leswaku u vula leswi lulameke ni ku dyondzisa, naswona a wu amukeli vumunhu bya munhu, kambe u dyondzisa ndlela ya Xikwembu hi ntiyiso: Xana swa pfumeleriwa ku hakela Khezari ndzuvo kumbe e-e? Kambe Yesu a vona vukanganyisi bya vona, a ku eka vona: “ Mi ndzi ringa yini xana?” Ndzi kombeni peni. Xana xifaniso xa mani ni matsalelo lama nga ehenhla ka xona? Va hlamula va ku: “Wa Khezari.” A ku eka vona: “ Nyikelani Khezari leswi nga swa Khezari, ni Xikwembu leswi nga swa Xikwembu.” Luka 20:21-25 Kutani a languta ehenhla, a vona vafumi va ri karhi va hoxa tinyiko ta vona evuhlayiselweni bya xuma. Kutani a vona noni yin'wana ya xisiwana yi ri karhi yi hoxa swiphepherhele swimbirhi. A ku: “ Ndzi tiyisile ndzi ri eka n'wina, noni leyi ya xisiwana yi hoxe swilo swo tala ku tlula hinkwaswo: hikuva hinkwavo lava va hoxe xandla eka magandzelo ya Xikwembu hi ku tala ka vona; Luka 21:1-4 Kutani ntshungu hinkwawo wa vona wu pfuka, wu n'wi yisa eka Pilato. Va sungula ku n'wi hehla, va ku: “Hi kume munhu loyi a ri karhi a soholota tiko, a yirisa ku hakela Khezari xibalo, a vula leswaku hi yexe i Kriste Hosi.” Pilato a n'wi vutisa, a ku: “Xana hi wena Hosi ya Vayuda xana?” A n'wi hlamula, a ku: “ Hi wena u vulaka swona.” Kutani Pilato a byela vaprista lavakulu ni vanhu a ku: “A ndzi kumi xihoxo eka munhu loyi.” Luka 23:1-4 Endzhaku ka sweswo, Yudasi wa Galeliya a pfuka emasikwini ya ku hakerisiwa ka xibalo, a koka vanhu vo tala va n'wi landza; kutani hinkwavo, hambi ku ri hinkwavo lava n’wi yingisaka, va hangalakile. Mintirho 5:37
Mapapila Hikuva hi mhaka leyi na n'wina mi hakela xibalo, hikuva i vatirheli va Xikwembu, lava tshamaka va khathalela mhaka leyi. Hikokwalaho, tlherisela hinkwaswo leswi va swi fanelaka: ndzuvo loyi a faneleke ku hakeriwa; mukhuva eka mani mukhuva; ku chava loyi a chavaka; ku xixima eka loyi ku xiximeka. Varhoma 13:6-7 Kunene, lava nga eka vana va Levhi, lava amukelaka ntirho wa vuprista, va na xileriso xa ku teka vukhume bya vanhu hi ku ya hi Nawu, hi leswaku vamakwavo, hambiloko va huma emasengeni ya Abrahama: Kambe loyi rixaka ra yena ri nga hlayiwangiki eka vona, u amukele vukhume bya Abrahama, kutani a katekisa loyi a a ri ni switshembiso. Naswona handle ka ku kanetana hinkwako leswitsongo swi katekisiwa hi leswinene. Naswona laha vavanuna lava faka va amukela vukhume; kambe u va amukela kwalaho, lava ku nga vumbhoni bya vona leswaku wa hanya. Hilaha ndzi nga vulaka hakona: Levhi na yena, loyi a amukelaka vukhume, u hakerile vukhume eka Abrahama. Vaheveru 7:5-9
6
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
Apokrifa Kutani vanhu va teka Yowahazi n'wana Yosiyasi, va n'wi veka hosi ematshan'wini ya Yosiyasi tata wa yena, loko a ri ni malembe ya 23 hi vukhale. Kutani a fuma eYudiya ni le Yerusalema tin'hweti tinharhu, kutani hosi ya Egipta yi n'wi susa ku fuma eYerusalema. Kutani a veka xibalo etikweni ra 100 wa titalenta ta silivhere ni talenta yin'we ya nsuku. 1 Esdras 1:34-36 Eka hosi Artexerxes hosi ya hina, malandza ya wena, na Rathumo mutsari wa switori, na Semellius mutsari, ni hinkwavo va huvo ya vona, ni vaavanyisi lava nga eKelosiriya ni le Fenikiya. Hosi hosi a yi tiviwe sweswi leswaku Vayuda lava humaka eka wena ku ya eka hina, loko va ta eYerusalema, muti wolowo wo xandzuka ni wo homboloka, va aka tindhawu ta vuxavisi, va lunghisa marhangu ya wona ni ku veka masungulo ya tempele. Loko muti lowu ni marhangu ya wona swi pfuxiwile, a va nge ali ku hakela xibalo ntsena, kambe va ta xandzukela ni tihosi. 1 Esdras 2:17-19 Hilaha ku fanaka eka lava nga riki masocha, lava nga riki masocha, va nga ri na mhaka ni tinyimpi, kambe va tirhisa vurimi, loko va tshovele leswi va swi byaleke, va swi tisa eka hosi, va sindzisana ku hakela hosi xibalo. 1 Esdras 4:6 Ku tlula kwalaho, a tsalela Vayuda hinkwavo lava humeke exifundzheni xa yena va ya eVuyuda, malunghana ni ntshunxeko wa vona, leswaku ku nga vi na mutirhela-mfumo, ni mufumi, ni mutirhela-mfumo, ni muhlayisi wa mali, a nga ngheni hi nkani etinyangweni ta vona; Ni leswaku tiko hinkwaro leri va ri khomeke ri ntshunxekile handle ka xibalo; ni leswaku Vaedomu va ta nyiketa swimitana swa Vayuda leswi a va swi khoma hi nkarhi wolowo: Ina, leswaku lembe ni lembe a ku nyikiwa titalenta ta makume mbirhi ku akiwa ka tempele, ku fikela enkarhini lowu yi nga akiwa ha wona; Ni titalenta tin'wana ta khume lembe na lembe, ku hlayisa magandzelo yo hisiwa ealitarini siku rin'wana ni rin'wana, tanihi leswi a va ri na xileriso xo humesa 17: Ni leswaku hinkwavo lava sukaka eBabilona va ya aka muti va ntshunxekile, swin'we ni vatukulu va vona, ni vaprista hinkwavo lava fambaka. 1 Esdras 4:49-53 Vavanuna va kona va tinyiketa ku xandzuka ni ku lwa, kutani tihosi ta matimba ni tihanyi a ti ri eYerusalema, ti fuma ni ku hakela swibalo eKelosiriya ni le Fenikiya. 1 Esdras 2:27 Ndzi lerisile leswaku ri tlhela ri akiwa ri ri lerinene; ni leswaku va langutela hi ku hiseka ku pfuna lava nga evuhlongeni bya Vayuda, ku kondza yindlu ya Hosi yi hela: Naswona eka xibalo xa Selosiriya na Fenikiya xiphemu lexi nga ta nyikiwa hi vukheta vavanuna lava hikwalaho ka magandzelo ya Hosi, hi leswaku, eka Zorobabele ndhuna-nkulu, ya tihomu, ni makhuna, ni swinyimpfana; Naswona mavele, munyu, vhinyo, ni mafurha, ni sweswo nkarhi hinkwawo lembe rin'wana ni rin'wana handle ko kanakana, hi ku ya hi leswi vaprista lava nga eYerusalema va nga ta kombisa ku tirhisiwa ka siku na siku: Leswaku magandzelo ya Xikwembu lexi tlakukeke swinene ma endleriwa hosi ni vana va yona, ni leswaku va khongelela vutomi bya vona. 1 Esdras 6:28-31 Na mina ndza mi lerisa, leswaku mi nga tshuki mi lava xibalo, hambi ku ri xibalo xin'wana, eka vaprista, kumbe Valevhi, kumbe vayimbeleri vo kwetsima, kumbe valanguteri va tinyangwa, kumbe vatirheli va tempele, kumbe eka mani na mani loyi a nga na mintirho etempeleni leyi, ni leswaku ku nga vi na munhu loyi a nga na matimba yo va sindzisa nchumu. 1 Esdras 8:22 Eka tinyiko ta wena hinkwato, kombisa xikandza xo tsaka, u nyiketa vukhume bya wena hi ku tsaka. Eklesiasta 35:9
7
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
Kutani a hlengeleta vuthu ra matimba swinene, a fuma matiko, ni matiko, ni tihosi, leti a ti va tihakelo ta yena. 1 Vamakabeya 1:4 Endzhaku ka loko malembe mambirhi ma herile, hosi yi rhuma muhlengeleti wa yona lonkulu wa swibalo emitini ya Yuda, loyi a teke eYerusalema ni ntshungu lowukulu, A va byela marito yo rhula, kambe hinkwaswo a swi ri vuxisi, hikuva loko va n'wi tshemba, a wela muti hi xitshuketa, a wu hlasela swinene, a lovisa vanhu vo tala va Israele. 1 Vamakabeya 1:29-30 Hambi swi ri tano, loko a vona leswaku mali ya xuma xa yena yi herile ni leswaku swibalo swa le tikweni a swi ri switsongo, hikwalaho ka mpfilumpfilu ni ntungu, leswi a swi tiseke etikweni hi ku tekela milawu leyi a yi ri ya khale; A a chava leswaku a nge he swi koti ku rhwala swihehlo, kumbe ku va ni tinyiko to tano to tinyikela hi ku ntshunxeka ku fana ni le ku sunguleni, hikuva a a tele ku tlula tihosi leti a ti n'wi rhangele. Hikokwalaho, hi ku pfilunganyeka swinene emiehleketweni ya yena, a tiyimisela ku ya ePeresiya, kwalaho ku ya teka swibalo swa matiko, ni ku hlengeleta mali yo tala. 1 Vamakabeya 3:29-31 Va tisa ni tinguvu ta vaprista, ni mihandzu yo sungula, ni vukhume, va pfuxa Vanazari, lava hetisiseke masiku ya vona. 1 Vamakabeya 3:49 Ni leswaku a va ri vavanuna va vurhena lebyikulu. A tlhela a n'wi byela hi tinyimpi ta vona ni swiendlo swa vona swa xiyimo xa le henhla leswi va swi endleke exikarhi ka Vagalatiya, ni ndlela leyi va va hluleke ha yona, va va tisa ehansi ka xibalo; Naswona hi pholisi ya vona ni ku lehisa mbilu va hlule ndhawu hinkwayo, hambileswi a yi ri ekule swinene na vona; ni tihosi leti a ti va hlasela ku suka emakumu ka misava, ku kondza ti va pfilunganya, ti va wisa lokukulu, lerova lavan'wana a va va nyika xibalo lembe na lembe: Ni ndlela leyi va n'wi tekeke ha yona a ha hanya, ni ku endla ntwanano wa leswaku yena ni lava a va fuma endzhaku ka yena va ta hakela xibalo lexikulu, ni ku nyika vabohiwa, ni leswi ku nga twananiwa ha swona, 1 Makabee 8:2,4,7 Kutani sweswi ndzi mi ntshunxa, naswona hikwalaho ka n'wina ndzi ntshunxa Vayuda hinkwavo, eka swibalo, ni mikhuva ya munyu, ni le ka swibalo swa harhi, Ni le ka leswi ndzi faneleke ku amukela hi xiphemu xa vunharhu kumbe mbewu, ni hafu ya mihandzu ya mirhi, ndzi swi ntshunxa ku sukela namuntlha ku ya emahlweni, leswaku va nga tekiwi etikweni ra Yudiya, kumbe eka mimfumo yinharhu leyi engeteriweke eka yona etikweni ra Samariya ni ra Galeliya, ku sukela namuntlha ku ya emahlweni hilaha ku nga heriki. Yerusalema na wona a wu hlawulekile, wu ntshunxekile, ni mindzilakano ya wona, ku sukela eka vukhume ni swibalo. 1 Vamakabeya 10:29-31 Ku tlula kwalaho, ndzi ntshunxa Vayuda un'wana ni un'wana, lava a va yisiwa evuhlongeni va huma etikweni ra Yudiya, va ya yisa evuhlongeni bya mfumo wa mina, kutani ndzi rhandza leswaku vatirhela-mfumo va mina hinkwavo va rivalela swifuwo swa vona ni swifuwo swa vona. 1 Vamakabeya 10:33 Kutani Yonatani a kombela hosi leswaku yi ntshunxa tiko ra Yudiya, ku fana ni tihulumendhe tinharhu, ni tiko ra Samariya; kutani a n'wi tshembisa titalenta ta madzana manharhu. 1 Vamakabeya 11:28 Loko ku ri swilo swin'wana leswi nga swa hina, swa vukhume ni mikhuva ya hina, ku fana ni migodi ya munyu, ni swibalo swa harhi, leswi hi faneleke ku swi hakela, hi swi ntshunxa eka swona hinkwaswo leswaku swi va pfuna. 1 Vamakabeya 11:35
8
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
Loko ku ri ku honisa kumbe xihoxo xin'wana ni xin'wana lexi endliweke ku fikela namuntlha, ha swi rivalela ni xibalo xa harhi lexi mi hi kolotaka xona; 1 Vamakabeya 13:39 Sweswi, ponisa miti leyi mi yi tekeke, ni swibalo swa tindhawu leti mi nga fuma eka tona ehandle ka mindzilakana ya Yudiya: Kumbe ndzi nyike titalenta ta silivhere ta 500. ni titalenta tin'wana ta madzana ya ntlhanu, hikwalaho ka khombo leri mi ri endleke, ni mindzuvo ya miti, hi ta ta hi ta lwa na n'wina. 1 Vamakabeya 15:30-31 Hiloko Nikanoro a tiyimisela ku endla mali yo tala swinene eka Vayuda lava khomiweke, ku fana ni ku hakela ndzuvo wa titalenta ta magidi mambirhi, lowu hosi a yi fanele ku hakela Varhoma. 2 Vamakabeya 8:10 Xisweswo yena, loyi a tekeke ehenhla ka yena ku endla leswinene eka Varhoma xibalo xa vona hi ku tirhisa mahlonga eYerusalema, u byele ehandle, leswaku Vayuda va na Xikwembu xo va lwela, naswona hikwalaho a va nga ta vaviseka, hikuva a va landzelela milawu leyi a va nyikeke yona. 2 Vamakabeya 8:36
Yaxere Kutani Kedorlawomere, hosi ya Elamu, a suka eka mindyangu ya vana va Hamu, a lwa na vona, a va hlula, kutani a ya emitini ya ntlhanu ya le rivaleni, a lwa na vona, a va hlula, kutani va va ehansi ka vulawuri bya yena. Va n'wi tirhela malembe ya 12, va n'wi nyika xibalo xa lembe na lembe. Yaxere 11:10-11 Hi lembe ra vuntlhanu ra ku tshama ka Abrama etikweni ra Kanana, vanhu va Sodoma na Gomora ni miti hinkwayo ya le rivaleni va pfukela matimba ya Kedorlawomere hosi ya Elamu; hikuva tihosi hinkwato ta miti ya le rivaleni a ti tirhele Kedorlawomere malembe ya 12, ti n'wi nyika xibalo xa lembe na lembe, kambe emasikwini wolawo hi lembe ra vukhume-nharhu, ti n'wi pfukela. Yaxere 13:11 Ha swi tiva leswaku i mukhuva wa tihosi ku teka xibalo xa lembe na lembe eka lava hanyaka, kambe a wu endli leswi ntsena, kambe eka lava feke u koxa xibalo siku na siku. Kutani hosi yi hlamula yi ku eka Rikayoni: “Vito ra wena a ri nge he vitaniwa Rikayon kambe vito ra wena ri ta va Faro, tanihi leswi u hakeleke xibalo eka vafi; kutani a n'wi thya vito ra Faro. Kutani Rikayoni Faro u teke mfumo wa Egipta hi vuxisi, kutani a koxa xibalo eka vaaki hinkwavo va Egipta. Yaxere 14:19,27,31 Kutani Abrama ni hinkwavo va yena va suka enambyeni wa Mitzrayimi, va fika eEgipta; a va nga si nghena etinyangweni ta muti loko varindzi va yima va ku: “Nyikani hosi vukhume eka leswi mi nga na swona, kutani mi ta nghena emutini; kutani Abrama ni lava a va ri na yena va endla tano. Kutani Abrama ni vanhu lava a va ri na yena va ta eEgipta, kutani loko va fika va tisa bokisi leri Sarayi a a tumbetiwe eka rona kutani Vaegipta va vona bokisi. Kutani malandza ya hosi ma tshinelela Abrama, ma ku: “Xana u ni yini laha ebokisini leri hi nga si vonaka? Sweswi pfula bokisi, u nyika hosi vukhume bya hinkwaswo leswi nga eka yona. Yaxere 15:8-10 Vana va Yakobo va va hlambanya leswaku a va nge va kavanyeti, tihosi hinkwato ta Vakanana na tona ti va hlambanya, kutani vana va Yakobo va va nyika xibalo ku sukela siku rero ku ya emahlweni. Yaxere 40:48
9
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
Kutani tiko hinkwaro ra Egipta a ri ri ehansi ka vulawuri bya Yosefa, kutani Yosefa a lwa ni valala hinkwavo lava a va n'wi rhendzerile, a va hlula; nakambe tiko hinkwaro ni Vafilista hinkwavo, ku ya fika endzilakaneni wa Kanana, Yosefa u va hlurile, kutani hinkwavo a va ri ehansi ka matimba ya yena naswona a va nyika Yosefa xibalo xa lembe na lembe. Kutani matiko hinkwawo ya Vafilista, na Kanana, na Sidoni, ni le tlhelo lerin'wana ra Yordani, ma tisela Yosefa tinyiko masiku ya yena hinkwawo, tiko hinkwaro a ri ri emavokweni ya Yosefa, kutani a va n'wi tisela xibalo xa lembe na lembe hi ku landza milawu, hikuva Yosefa a a lwile ni valala hinkwavo lava a va n'wi rhendzerile, a va hlula, kutani tiko hinkwaro a ri ri emavokweni ya Yosefa, kutani Yosefa a tshama a sirhelelekile exiluvelweni xa yena eEgipta. Yaxere 58:8,12 Hi lembe ra vu-84, ku nga lembe ra vu-50 ra ku fuma ka Hadada, n'wana Bedadi, hosi ya Edomu, Hadada a hlengeleta vana hinkwavo va Esawu, kutani a lunghiselela vuthu ra yena hinkwaro, vavanuna va kwalomu ka 400 000, a kongomisa ndlela ya yena etikweni ra Mowabu, kutani a ya lwa na Mowabu, a ya va nyika xibalo eka yena. Kuteloko vana hinkwavo va Midiyani va lovile enyimpini, ni vana va le Mowabu va balekile, Hadadi a tlherisela tiko ra Mowabu hinkwaro enkarhini wolowo, va va ehansi ka mavoko ya yena, va hakela xibalo xa lembe na lembe hilaha swi lerisiweke hakona, kutani Hadada a hundzuluka a tlhelela etikweni ra yena. Yaxere 62:6,13 Hiloko Kikianus a huma a ya eAram ni vana va le vuxeni, kutani a lwa na vona, a va hlasela, kutani hinkwavo va wela ehansi va vavisekile emahlweni ka Kikianus ni vanhu va yena. Kutani a teka vo tala va vona va va evukhumbini kutani a va tisa ehansi ka vulawuri ku fana ni le ku sunguleni, kutani a dzima mixaxa etikweni ra vona leswaku a va teka xibalo tanihi ntolovelo. Kutani Kikianus a lwa na Aram na vana va le vuxeni kutani a va hlula ku fana na le ku sunguleni, kutani va n’wi nyika xibalo xa vona xa ntolovelo, kutani a famba a tlhelela etikweni ra yena. Yaxere 72:4-5,11 Vana hinkwavo va le vuxeni va tlhelela endzhaku, va tlhelela endzhaku, kutani Muxe ni vana va Kuxi va va landza, va va hlula, va va hakela xibalo, hilaha a va tolovelekile hakona. Vasiriya na vona va hluriwe hi Muxe ni vanhu va Kuxi, va tlhela va nyika xibalo xa vona xa ntolovelo. Yaxere 73:43,46 Kutani Abiyanusi a veka tindhuna eEdomu, kutani vana hinkwavo va Edomu va titsongahata va tlhela va va ndzawulo ya Abiyanu, kutani Abiyanusi a tlhelela etikweni ra yena, ku nga Kitimi. Hi nkarhi wa ku fuma ka yena, a humesa vuthu, kutani a ya lwa ni vaaki va Britania na Kernania, vana va Elixa n'wana Yavani, kutani a va hlula, a va endla va hakeriwa. Yaxere 90:10,29
Ti-Jubile Kutani Yakobo a pfuka nimixo swinene, hi siku ra vukhume-mune ra n'hweti leyi, kutani a nyika vukhume bya hinkwavo lava teke na yena, vanhu ni tihomu, hi nsuku ni swibya hinkwaswo ni tinguvu, ina, u nyike vukhume bya hinkwavo. TiYubile 32:2 Kutani a humesa vukhume bya swifuwo hinkwaswo leswi tengeke, a endla gandzelo ro hisiwa, kambe swifuwo leswi nga tengangiki a swi nyika (hayi) eka Levhi n’wana wa yena, kutani a n’wi nyika mimoya hinkwayo ya vanhu. Levhi a endla ntirho wa vuprista eBethele emahlweni ka Yakobe tata wa yena ku tlula vamakwavo va yena va khume, a va muprista kwalaho, kutani Yakobo a endla xihlambanyo xa yena: hi ndlela yoleyo a tlhela a humesa vukhume bya vukhume eka HOSI Xikwembu, a byi kwetsimisa, kutani byi kwetsima eka Yena. Naswona hikwalaho ka xivangelo lexi xi vekiwile eka swiphepherhele swa le tilweni tanihi nawu wa vukhume nakambe vukhume ku dyiwa emahlweni ka Hosi lembe na lembe, endhawini leyi ku hlawuriweke leswaku vito ra Yena ri tshama
10
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
eka yona, naswona eka nawu lowu a ku na ndzingano wa masiku hilaha ku nga heriki. Nawu lowu wu tsariwile leswaku wu ta hetiseka lembe na lembe eku dyeni ka vukhume bya vumbirhi emahlweni ka Hosi endhawini leyi wu hlawuriweke eka yona, naswona a ku na nchumu lowu nga ta sala ku suka eka wona ku sukela lembe leri ku ya fika lembe leri landzelaka. Tiyubile 32:8-11 Vukhume hinkwabyo bya tihomu ni tinyimpfu byi ta va byi hlawulekile eka HOSI Xikwembu, byi ta va bya vaprista va yena, leswi va nga ta swi dya emahlweni ka yena lembe rin'wana ni rin'wana; hikuva hi ndlela leyi yi vekiwile ni ku vatliwa malunghana ni vukhume eka swiphepherhele swa le tilweni. TiYubile 32:15 Kutani a va hlula, a va hakela xibalo xa leswaku va n'wi hakela, mihandzu ya ntlhanu ya mihandzu ya tiko ra vona, kutani a aka Robel na Tamnatares. Tiyubile 34:8 Kutani Yakobo a rhumela rito eka vana va yena leswaku va endla ku rhula, va endla ku rhula na vona, va veka joko ra vuhlonga ehenhla ka vona, lerova va hakela Yakobo ni vana va yena xibalo minkarhi hinkwayo. Va hambeta va hakela Yakobo xibalo ku fikela siku leri a rhelele aEgipta ha rona. Tiyubile 38:12-13
Tibuku Leti Lahlekeke Ta Bibele Kutani ku hume xileriso lexi humaka eka Mufumi Awugusto, leswaku Vayuda hinkwavo va fanele ku hakerisiwa xibalo, lava a va ri va Betlehema eYudiya: Yosefa a ku: “Ndzi ta khathalela leswaku vana va mina va hakeriwa xibalo, kambe ndzi ta endla yini hi nhwanyana loyi?” Ku va a hakerisiwa xibalo tanihi nsati wa mina ndzi khomiwa hi tingana; loko ndzi n'wi hakela xibalo tanihi n'wana wa mina, Vaisraele hinkwavo va swi tiva leswaku a hi n'wana wa mina. Loko nkarhi wa ku vekiwa ka HOSI Xikwembu wu fika, a a endle leswi a swi vonaka swi ri swinene eka yena. Kutani a boha mbhongolo, a yi ambexa, kutani Yosefa na Simoni va n'wi landza, va fika eBetlehema ku nga si hela tikhilomitara tinharhu. Vusirheleri bya Evhangeli 12:1-5 Hi lembe ra madzana manharhu na nhungu ra nguva ya Alekzanda, Awugusto u humese xileriso xa leswaku vanhu hinkwavo va fanele ku ya hakerisiwa xibalo etikweni ra ka vona. Yosefa a pfuka, a ya na Mariya nsati wa yena eYerusalema, kutani a fika eBetlehema, leswaku yena ni ndyangu wa yena va ta hakerisiwa xibalo emutini wa vatata wa yena. Evhangeli yo Sungula ya Vuhlangi bya Yesu Kriste 1:4-5
Tibuku Leti Rivariweke ta Edeni Hi nkarhi lowu vatata wa hina a va tiphina hi ku rhula lokukulu hi ku hlayisa Nawu hi ndlela leyi faneleke, naswona a va ri eka xiyimo lexi tsakisaka, lerova Seleucus Nicanor, hosi ya Asia, u pfumelele xibalo xa ntirho wa le tempeleni, naswona a xiya tipolitiki ta hina, kahle-kahle hi nkarhi wolowo, vavanuna vo karhi, va endla hi ku kongoma ku lwisana ni ntwanano wa mani na mani, va hi katse eka makhombo yo tala ni yo hambana-hambana. 4 Vamakabeya 2:10 Ndzi tshame ndzi navela ku aka xigodlho exikarhi ka tilo ni misava, naswona ndzi lava leswaku u ndzi rhumela wanuna wo tlhariha, wo tlhariha ku suka eka wena leswaku a ta ndzi akela, ni ku ndzi hlamula swivutiso swa mina hinkwaswo, ni leswaku ndzi va ni swibalo ni swibalo swa mikhuva swa Asiriya ku ringana malembe manharhu. Mhaka ya Ahikar 4:2
11
Xibalo na Vukhume
...Hikokwalaho, nyika Khezari swilo leswi nga swa Khezari; ni le ka Xikwembu swilo leswi nga swa Xikwembu. Matewu 22:21
Va hi hlundzukise, va hi hlula, kutani vanhu vo tala va tiko ra ka hina va balekela aEgipta hi ku chava swibalo leswi hosi ya Egipta yi swi rhumeleke ku hi lava. Kutani a ku eka hosi. ‘U nga hlundzuki, Wena hosi yanga! Ndzi ta ya eEgipta, ndzi ta tlherisela tinhlamulo eka Faro, ndzi ta n'wi komba papila leri, ndzi n'wi hlamula hi swibalo, ndzi tlherisela hinkwavo lava balekeke; naswona ndzi ta khomisa valala va wena tingana hi ku pfuniwa hi Xikwembu xa le Henhla-henhla, ni ku tsaka ka mfumo wa wena. Xitori xa Ahikar 5:5,7 Kambe, Wena hosi yanga! leswi u swi vuleke eka yona mayelana na swibalo swa Egipta ku ringana malembe manharhu, sweswi ku tshamiseka ka mfumo i vululami lebyi tiyeke, naswona loko wo hlula naswona voko ra mina ri nga ri na vutshila byo ku hlamula, kutani hosi yanga hosi yi ta ku rhumela swibalo leswi u swi vuleke. Xitori xa Ahikar 5:24 Kutani loko Faro a vona leswaku Haiqâr u n’wi hlurile, a n’wi tlherisela tinhlamulo ta yena, xikan’we-kan’we a tsaka, kutani a va lerisa leswaku va n’wi hlengeleta swibalo swa malembe manharhu, ni ku swi tisa eHaiqâr. Kutani hosi yi sungula ku n'wi vutisa leswaku u hanye njhani na Faro ku sukela loko a fika ro sungula ku fikela loko a fika ekule na yena, ni leswaku u hlamule njhani swivutiso swa yena hinkwaswo, ni leswaku u amukele njhani swibalo eka yena, ni ku cinca ka swiambalo ni tinyiko. Hosi Senakeribi a tsaka hi ntsako lowukulu, a ku eka Haiqâr: ‘Teka leswi u lavaka ku swi kuma eka ndzuvo lowu, hikuva hinkwaswo swi le ku khomeni ka voko ra wena.’ Xitori xa Ahikar 6:36,46-47 A hi va endlanga ku vava, kutani va hi tlherisela nandzu wa vona, hi va tlherisela leswi va swi phangheke. Testamente ya Yuda 1:49 Kutani va kombela eka hina swipimelo swa ku rhula; kutani hi va amukerile na tata wa hina, hi va amukerile tanihi swibalo. Va hi nyika koroni ya 500 wa koroni, ni tibati ta 500 ta mafurha, ni mimpimo ya 500 wa vhinyo, ku fikela loko hi rhelela eEgipta hi ndlala. Testamente ya Yuda 2:8-9
12