Xamugara N'wana Anati Mhaka ya Shamgar eka Buku ya Vaavanyisi yi komile—yi vumbiwa hi ndzimana yin’we ntsena— hambiswiritano yi paka rungula ra matimba malunghana ni ripfumelo, xivindzi ni ndlela leyi Xikwembu xi tirhisaka vanhu lava tolovelekeke ha yona ku fikelela swilo leswi nga tolovelekangiki.
Ku hambanisiwa ka tindzimana ta Vaavanyisi 3:31 "Endzhaku ka yena a ku ri Xamugara n'wana Anati, loyi a dlayeke vavanuna va 600 wa Vafilista." hi xitlhangu xa homu: a tlhela a kutsula Vaisraele.”
"Na endzhaku ka yena..."
Mongo: Leswi swi veka Shamgar hi ku landzelelana ka minkarhi endzeni ka xirhendzevutani lexi vuyeleriwaka xa Buku ya Vaavanyisi. U ta hi ku hatlisa endzhaku ka Ehudi, muavanyisi wa voko ra ximatsi loyi a kutsuleke Israyele eka Vamowabu. Swi kombisa ku ya emahlweni eka Xikwembu ku pfuxa vakutsuri loko vanhu va xona va huwelela.
"...xana Xamugara a a ri n'wana wa Anati..."
Vutivi: Vito ra Shamgar ri vula "banga" kumbe "muendzi/mupfhumba," naswona "n'wana wa Anath" ri nga ha kombetela eka rixaka ra yena, doroba ra ka vona, kumbe ndhavuko wa Vakanana. Ku hambana ni vaavanyisi van’wana vo tala, vuxaka bya yena bya rixaka a byi boxiwi, leswi kombisaka leswaku ku vitaniwa ka Xikwembu ku tlula rixaka.
"...leyi dlayeke vavanuna va madzana ya tsevu eka Vafilista..."
Mpfilumpfilu: Vafilista a va ri nala wa le ribuweni la chavisaka, la nga ni thekinoloji yo tala, loyi a a tshamela ku tshikilela Israyele. Ku langutana ni vavanuna va madzana ya tsevu lava hlomeke u ri wexe kumbe ni ntlawa lowutsongo swi yimela swiphiqo leswi hlamarisaka, leswi vonakaka swi nga koteki eka munhu un’we.
"...hi xibalesa xa homu..."
Tlhari: Xitlhangu xa tihomu a ku ri xitirho xa vurimi—hi ntolovelo a ku ri mhandzi yo leha ya mapulanga (ku leha timitara ta 8 ku ya eka 10) leyi nga ni nhloko yo kariha ya nsimbi leyi a yi tirhisiwa ku susumetela tihomu emahlweni loko ti ri karhi ti rima. A ku nga ri tlhari ra masocha , leswi endleke leswaku ku hlula loku ku va singita hi ku helela naswona ku nga languteriwanga.
1
Xamugara N'wana Anati
"...naswona u kutsurile na Israele."
Vuyelo: Ku nga khathariseki tlhari ra yena leri nga tolovelekangiki ni xiyimo xa yena xa ku va a ri yexe, Xikwembu xi tirhise Shamgar ku tiyisekisa ntshunxeko ni ku rhula ka xinkarhana eka tiko ra Israyele, xi hetisisa ntirho wa mukutsuri (muavanyisi).
Tidyondzo ta Nkoka & Matirhiselo ya Vutomi 1. Xikwembu Xi Tirhisa Leswi Se Swi Nga Mavokweni Ya Wena Dyondzo: Shamgar a nga yimelanga swisirhelelo swa xiyimo xa le henhla kumbe matlhari ya vuhosi; a a lwa hi xitirho xa bindzu ra yena ra siku na siku—xitlhangu xa homu. Ku Tirhisa Vutomi: Xikwembu a xi ku yimeli leswaku u va munhu un’wana kumbe ku kuma pulatifomo yo vangama xi nga si ku tirhisa. A nga teka phurofexini ya wena ya sweswi, titalenta, vutshila, na switirhisiwa swa siku na siku a swi tirhisa ku dzuneka ka Yena. I yini lexi nga emavokweni ya wena sweswi?
2. Minkarhi Leyi Tolovelekeke Yi Nga Yisa Eka Ku Vitaniwa Leyi Nga Tolovelekangiki Dyondzo: Swi nga ha endleka leswaku Shamgara a a tirha emasin’wini, a endla ntirho wo tika, lowu tolovelekeke wa vurimi, loko ku pfuka nxungeto wa Vafilista. A nga lavi ku langutiwa; u hlamule ntsena eka xiphiqo lexi a xi ri ekusuhi. Ku Tirhisa Vutomi: Tshama u tshembekile eka swilo swa siku na siku. Ku humelela lokukulu ka moya hakanyingi ku sungula eka swiendlo leswi tolovelekeke, leswi nga tsakisiki swa siku na siku. Ku tshembeka ka wena eka vutihlamuleri lebyintsongo ku ku lunghiselela minkarhi leyikulu ya nkucetelo.
3. Tinhlayo A Ti Pilangi Xikwembu Dyondzo: Wanuna un’we loyi a langutaneke ni masocha ya nala lama leteriweke madzana ya tsevu, a nga na ntshembo hi tinhlayo. Ku hlula ka Shamgar ku kombisa leswaku nhlayo ya vanhu ni masocha swi nga ha va swi nga nyawuli loko swi pimanisiwa ni matimba ya Xikwembu. Ku Tirhisa Vutomi: Loko u langutane ni swiphiqo leswikulu—ku nga ha va entirhweni wa wena, ku lwisana ka wena n’wini kumbe evutirhelini—tsundzuka leswaku Xikwembu a xi siveriwi hi tinhlayo. Ku hlula i ka Hosi, ku nga ri ka vunyingi.
4. Vuyelo byo rhula bya ha ri bya nkoka Dyondzo: Ndzhaka hinkwayo ya Shamgar yi tshikileriwa yi va ndzimana yin’we, leyi hlanganisiweke. A nga kumi tindzima ta xitlhokovetselo ku fana na Gidiyoni kumbe Samsoni, hambiswiritano ku hoxa xandla ka yena a ku ri ka nkoka eka ku pona ka Israyele. Ku Tirhisa Vutomi: A wu lavi vutomi lebyi twalaka, lebyi hangalasiweke swinene leswaku u endla ku hambana loku nga heriki. Ku yingisa hi ku rhula, ku yimela leswi lulameke loko ku nga ri na munhu loyi a langutaka, ni ku endla ntirho wa wena hi vutshila swi nga tisa ku kutsuriwa lokukulu ni mikateko eka lava ku hanyaka na vona.
2