Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba Vaavanyisi 13 1 Vana va Israyele va tlhela va endla leswo biha emahlweni ka Yehovha; Yehovha a va nyiketa emavokweni ya Vafilista malembe ya 40. 2 A ku ri ni wanuna un’wana wa le Sora, wa ndyangu wa Vadan, loyi vito rakwe a a ri Manowa; nsati wa yena a a nga velekanga. 3 Ntsumi ya Yehovha yi humelela eka wansati yoloye, yi ku eka yena: “Waswivo, a wu veleka, kambe u ta tika, u ta veleka n’wana wa jaha.” 4 Sweswi tivonela, ndza ku kombela, u nga nwi vhinyo kumbe swakunwa swo tika, u nga dyi nchumu lowu nga tengangiki. 5 Hikuva, waswivo, u ta tika, u veleka n’wana wa jaha; a ku nge n'wi rhurhumeli enhlokweni, hikuva n'wana u ta va Munazari eka Xikwembu ku sukela ekhwirini, kutani u ta sungula ku kutsula Vaisraele emavokweni ya Vafilista. 6 Kutani wansati a ta a byela nuna wakwe, a ku: “Munhu wa Xikwembu u tile eka mina, xikandza xakwe a xi fana ni xikandza xa ntsumi ya Xikwembu, lexi chavisaka swinene; 7 Kambe yena a ku eka mina: “Waswivo, u ta tika, u veleka n’wana wa jaha; kambe sweswi mi nga tshuki mi nwa vhinyo kumbe swakunwa swo tika, mi nga dyi nchumu lowu nga tengangiki, hikuva n'wana u ta va Munazari eka Xikwembu ku sukela ekhwirini ku fikela siku ra rifu ra yena. 8 Kutani Manowa a kombela Yehovha, a ku: “We Hosi yanga, munhu wa Xikwembu loyi u n’wi rhumeke a a vuye eka hina, a hi dyondzisa leswi hi nga ta swi endla eka n’wana loyi a nga ta velekiwa.” 9 Kutani Xikwembu xi yingisa rito ra Manowa; kutani ntsumi ya Xikwembu yi vuya eka wansati loyi a tshame enhoveni, kambe Manowa nuna wa yena a nga ri na yena. 10 Wansati a hatlisa, a tsutsuma a ya komba nuna wa yena, a ku eka yena: “Waswivo, wanuna loyi u humelerile eka mina, loyi a teke eka mina siku rin’wana.” 11 Manowa a pfuka, a landza nsati wa yena, a ya eka wanuna loyi, a ku eka yena: “Xana hi wena wanuna loyi a vulavuleke na wansati?” A ku: “Hi mina.”
1
Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba
12 Manowa a ku: “Sweswi marito ya wena a ma hetiseke.” Hi ta n'wi lerisa njhani n'wana, naswona hi ta n'wi endla njhani? 13 Ntsumi ya Yehovha yi ku eka Manowa: “A a tivonele eka hinkwaswo leswi ndzi swi byeleke wansati.” 14 A nga tshuki a dya xin’wana ni xin’wana lexi humaka eka murhi wa vhinya, hambi ku ri ku nwa vhinyo kumbe swakunwa swo tika, kumbe ku dya nchumu lowu nga tengangiki. 15 Manowa a ku eka ntsumi ya Yehovha: “Ndzi kombela leswaku hi ku pfalela, kukondza hi ku lunghiselela ximbutana.” 16 Ntsumi ya Yehovha yi ku eka Manowa: “Hambiloko wo ndzi pfalela, a ndzi nge dyi xinkwa xa wena; Hikuva Manowa a a nga swi tivi leswaku i ntsumi ya Yehovha. 17 Manowa a ku eka ntsumi ya Yehovha: “Vito ra wena i mani, leswaku loko marito ya wena ma humelela hi ta ku xixima?” 18 Ntsumi ya Yehovha yi ku eka yena: “Ha yini u vutisa vito ra mina hi ndlela leyi, hikuva i xihundla? 19 Hiloko Manowa a teka ximbutana ni gandzelo ra mavele, a xi humesela Yehovha ehenhla ka ribye; kutani Manowa ni nsati wa yena va languta. 20 Hikuva loko langavi ri tlhandlukela etilweni ri huma ealitarini, ntsumi ya Yehovha yi tlhandluka hi langavi ra alitari. Kutani Manowa ni nsati wa yena va yi languta, va wela ehansi hi swikandza swa vona. 21 Kambe ntsumi ya Yehovha a yi nga ha humeleli eka Manowa ni nsati wakwe. Kutani Manowa a swi tiva leswaku i ntsumi ya Yehovha. 22 Manowa a ku eka nsati wakwe: “Hakunene hi ta fa, hikuva hi vone Xikwembu.” 23 Kambe nsati wa yena a ku eka yena: “Loko Yehovha a a rhandza ku hi dlaya, a a nga ta amukela gandzelo ro hisiwa ni gandzelo ra mavele emavokweni ya hina, naswona a a nga ta hi komba swilo leswi hinkwaswo, hambi ku ri hi nkarhi lowu a a nga ta hi byela swilo swo fana ni leswi. 24 Wansati a veleka n’wana wa jaha, a n’wi thya vito ra Samsoni, kutani n’wana a kula, Yehovha a n’wi katekisa. 25 Moya wa Yehovha wu sungula ku n’wi susumeta minkarhi yin’wana emixaxeni ya Dani exikarhi ka Sora na Exitaol.
Vaavanyisi 14 1 Samsoni a rhelela eTiminati, a vona wansati wa vana va Vafilista eTiminati. 2 Hiloko a tlhandlukela a ya byela tata wakwe ni mana wakwe, a ku: “Ndzi vone wansati eTiminati wa vanhwanyana va Vafilista; 3 Kutani tata wakwe ni mana wakwe va ku eka yena: “Xana a ku na wansati exikarhi ka vana va vanhwanyana va vamakwenu kumbe exikarhi ka vanhu va mina hinkwavo, loyi u nga ta teka nsati wa Vafilista lava nga yimbangiki?” Kutani Samsoni a ku eka tata wa yena: “Ndzi n'wi tekele; hikuva u ndzi tsakisa swinene. 4 Kambe tata wakwe ni mana wakwe a va nga swi tivi leswaku swi huma eka Yehovha, a lava ku lwa ni Vafilista, hikuva enkarhini wolowo Vafilista a va fuma Israyele. 5 Hiloko Samsoni ni tata wakwe ni mana wakwe va rhelela eTiminata, va fika emasin’wini ya vhinya ya le Timnati; 6 Moya wa Yehovha wu ta eka yena hi matimba, a n'wi handzula kukota loko a ta handzula ximbutana, kambe a nga ri na nchumu evokweni ra yena, kambe a nga byelanga tata wa yena kumbe mana wa yena leswi a swi endleke. 7 Kutani a rhelela a ya vulavula ni wansati loyi; kutani a tsakisa Samsoni swinene. 8 Endzhaku ka nkarhi a tlhelela endzhaku a ya n’wi khoma, kutani a hundzuluka a ya vona ntsumbu wa nghala.
2
Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba
9 A yi teka emavokweni yakwe, a ya emahlweni a dya, a ya eka tata wakwe ni mana wakwe, a va nyika va dya, kambe a nga va byelanga leswaku u humese vulombe entsumbu wa nghala. 10 Hiloko tata wakwe a rhelela eka wansati loyi, Samsoni a endla nkhuvo kwalaho; hikuva majaha ma tirhise sweswo ku endla tano. 11 Loko va n’wi vona, va tisa vanghana va 30 leswaku va ta tshama na yena. 12 Samsoni a ku eka vona: “Sweswi ndzi ta mi humesela xivuriso, loko mi nga ndzi byela ku nga si hela masiku ya nkombo ya nkhuvo, mi swi kuma, ndzi ta mi nyika tinguvu ta 30 ni tinguvu to cinca ta 30. 13 Kambe loko mi nga swi koti ku ndzi tivisa, mi ta ndzi nyika tinguvu ta 30 ni tinguvu to cinca ta 30. Va ku eka yena: “Humesa xivuriso xa wena leswaku hi ta xi twa.” 14 A ku ka vona: “Eka mudyi ku hume swakudya, ni le ka la tiyeke ku huma ku nandziha. Naswona a va swi kotanga ku hlamusela xivuriso lexi hi masiku manharhu. 15 Hi siku ra vunkombo, va byela nsati wa Samsoni va ku: “Yanga nuna wa wena leswaku a hi byela xivuriso lexi, leswaku hi nga hisi wena ni yindlu ya tata wa wena hi ndzilo; xana a swi tano ke? 16 Kutani nsati wa Samsoni a rila emahlweni ka yena, a ku: “Wa ndzi venga, a wu ndzi rhandzi. A ku eka yena: “Waswivo, a ndzi swi byelanga tatana kumbe manana, xana ndzi ta ku byela swona xana?” 17 Hiloko a rila emahlweni ka yena masiku ya nkombo, loko nkhuvo wa vona wu ri karhi wu ya emahlweni, kutani hi siku ra vunkombo, a n’wi byela, hikuva a a n’wi vava. 18 Hi siku ra vunkombo dyambu ri nga si pela, vavanuna va muti va ku eka yena: “I yini lexi nandzihaka ku tlula vulombe?” naswona i yini lexi nga ni matimba ku tlula nghala? Kutani a ku eka vona: “Loko a mi nga rimi hi nkuzi ya mina, a mi nga ta kuma xivuriso xa mina.” 19 Moya wa Yehovha wu ta eka yena, a rhelela a ya eAxikeloni, a dlaya vavanuna va 30 eka vona, a teka leswi va swi phangheke, a nyika lava va hlamuselaka xivuriso. Kutani ku hlundzuka ka yena ku pfurha, kutani a tlhandlukela endlwini ya tata wa yena. 20 Kambe nsati wa Samsoni a nyikiwa munghana wakwe, loyi a n’wi tirhiseke tanihi munghana wakwe.
Vaavanyisi 15 1 Kambe endzhaku ka nkarhinyana, hi nkarhi wa ntshovelo wa koroni, Samsoni a endzela nsati wa yena a khome ximbutana; a ku: “Ndzi ta nghena eka nsati wa mina ekamareni.” Kambe tata wakwe a nga n’wi pfumelelanga leswaku a nghena. 2 Tata wa yena a ku: “Hakunene a ndzi ehleketa leswaku u n’wi venge hi ku helela; hikokwalaho ndzi n'wi nyike nakulobye: xana makwavo wa yena lontsongo a nga saseki ku n'wi tlula xana? n’wi teke, ndza ku khongela, ematshan’weni ya yena. 3 Kutani Samsoni a ku eka vona: “Sweswi ndzi ta va la nga riki na nandzu ku tlula Vafilista, hambiloko ndzi va endla leswi nga tsakisiki.” 4 Samsoni a famba a ya phasa timfenhe ta madzana manharhu, a teka madzovo ya ndzilo, a hundzula ncila ku ya eka ncila, a veka xifunengeto xa ndzilo exikarhi ka misisi yimbirhi. 5 Kuteloko a hise mavele lawa, a ma tshika ma nghena eka mavele lama yimeke ya Vafilista, a hisa mavele ni mavele lama yimeke, swin’we ni masimu ya vhinya ni mitlhwari. 6 Kutani Vafilista va ku: “I mani la endleke leswi? Va hlamula va ku: “Samsoni, mukon’wana wa Mutimeni, hikuva u tekile nsati wa yena, a n’wi nyika nakulobye.” Kutani Vafilista va tlhandluka, va n'wi hisa ni tata wa yena hi ndzilo. 7 Samsoni a ku eka vona: “Hambiloko mi endlile leswi, ndzi ta rihisela eka n’wina, kutani endzhaku ka sweswo ndzi ta tshika.” 8 Hiloko a va tlhava hi xirhendze ni marhaku hi ku dlaya lokukulu, kutani a rhelela a ya tshama ehenhla ka ribye ra Etamu. 9 Kutani Vafilista va tlhandluka, va dzima mixaxa eYuda, va hangalaka eLehi.
3
Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba
10 Vavanuna va Yuda va ku: “Ha yini mi tlhandlukela eka hina?” Va hlamula va ku: “Hi tlhandlukile ku boha Samsoni, ku ta n'wi endla hilaha a hi endleke hakona.” 11 Kutani vavanuna va 3 000 va Yuda va ya enhlohlorhini ya ribye ra Etamu, va ku eka Samsoni: “Xana a wu swi tivi leswaku Vafilista i vafumi va hina?” i yini leswi u hi endleke swona? A ku ka vona: “Kukotisa leswi va ndzi endleke swona, na mina ndzi va endlile.” 12 Va ku eka yena: “Hi rhelerile hi ta ku boha, leswaku hi ta ku nyiketa emavokweni ya Vafilista.” Samsoni a ku ka vona: “Ndzi hlambanyeni, leswaku n'wina mi nga ndzi weli.” 13 Kutani va vulavula na yena, va ku: “E-e; kambe hi ta ku boha hi matimba, hi ku nyiketa emavokweni ya vona, kambe hakunene a hi nge ku dlayi.” Va n'wi boha hi tintambhu timbirhi letintshwa, va n'wi yisa eribyeni. 14 Loko a fika eLehi, Vafilista va n'wi huwelela: kutani Moya wa HOSI Xikwembu wu ta eka yena hi matimba, kutani tintambhu leti a ti ri emavokweni ya yena ti fana ni ntsembyana lowu hisiweke hi ndzilo, ni tintambhu ta yena ti ntshunxiwile emavokweni ya yena. 15 Kutani a kuma rhambu lerintshwa ra mbhongolo, a tshambuluta voko ra yena, a ri khoma, a dlaya vavanuna va 1 000 ha rona. 16 Samsoni a ku: “Ndzi dlaye vavanuna va 1 000 hi marhambu ya mbhongolo, tinhulu ehenhla ka tinhulu. 17 Kuteloko a hetile ku vulavula, a cukumeta rhambu ra nhlana evokweni ra yena, a thya ndhawu yoleyo Ramatlehi. 18 Hiloko a ri ni torha lerikulu, a vitana Yehovha, a ku: “U nyiketile ku kutsuriwa loku lokukulu evokweni ra nandza wa wena; 19 Kambe Xikwembu xi pfotlosa ndhawu leyi nga ni xivandla lexi nga exikarhi ka nhlana, kutani mati ma huma eka yona; kutani loko a nwile, moya wa yena wu vuya, kutani a pfuka: hikokwalaho a thya vito ra Enihakore, leri nga eLehi ku fikela namuntlha. 20 A avanyisa Israyele emasikwini ya Vafilista malembe ya 20.
Vaavanyisi 16 1 Kutani Samsoni a ya eGaza, a vona nghwavava kwalaho, a nghena eka yena. 2 Vagazi va byeriwa va ku: “Samsoni u tile laha.” Kutani va n'wi rhendzela, va n'wi rindza vusiku hinkwabyo enyangweni ya muti, va miyela vusiku hinkwabyo, va ku: “Nixo, loko ku ri nhlikanhi, hi ta n'wi dlaya.” 3 Samsoni a etlela ku fikela exikarhi ka vusiku, a pfuka exikarhi ka vusiku, a teka tinyangwa ta nyangwa ya muti, ni tiphuphu timbirhi, a famba na tona, tibarhi ni hinkwato, a ti veka emakatleni yakwe, a ti rhwala a ti yisa ehenhla ka xitsunga lexi nga emahlweni ka Hebroni. 4 Endzhaku ka sweswo, a rhandza wansati un’wana enkoveni wa Soreke, loyi vito rakwe a ku ri Delila. 5 Kutani tihosi ta Vafilista ti ta eka yena, ti ku eka yena: “N’wi yenge, u vona laha matimba yakwe lamakulu ma nga kona, ni ndlela leyi hi nga n’wi hlulaka ha yona, leswaku hi n’wi boha leswaku hi n’wi xanisa; 6 Kutani Delila a ku eka Samsoni: “Ndzi kombela u ndzi byela leswaku matimba ya wena lamakulu ma le ka kwihi ni leswaku u nga bohiwa ku ku xanisa ha yini.” 7 Samsoni a ku eka yena: “Loko vo ndzi boha hi matsavu ya nkombo ya rihlaza lama nga si tshamaka ma omisiwa, ndzi ta tsana, ndzi fana ni munhu un’wana.” + 8 Kutani tihosi ta Vafilista ti n’wi tisela swihlahla swa nkombo swa rihlaza leswi nga omisiwangiki, kutani a n’wi boha ha swona. 9 A ku ri ni vavanuna lava etleleke, va tshama na yena ekamareni. Kutani a ku eka yena: “Vafilisita a va ve ehenhla ka wena Samsoni.” Kutani a tshova tintambhu, kukota loko ntambhu yo koka yi tshoveka loko yi khumba ndzilo. Kutani matimba yakwe a ma nga tiviwi.
4
Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba
10 Kutani Delila a ku eka Samsoni: “Waswivo, u ndzi hlekile, u ndzi byele mavunwa, sweswi ndzi byele leswaku u nga bohiwa hi yini.” 11 Hiloko a ku eka yena: “Loko vo ndzi boha hi tintambhu letintshwa leti nga si tshamaka ti khomiwa, ndzi ta tsana, ndzi fana ni munhu un’wana.” 12 Hiloko Delila a teka tintambhu letintshwa, a n’wi boha ha tona, a ku eka yena: “Samsoni, Vafilista a va ve ehenhla ka wena.” Naswona a ku ri ni vahembi lava a va rindzele ekamareni. Kutani a ti tshovela emavokweni yakwe ku fana ni ntambhu. 13 Kutani Delila a ku eka Samsoni: “Ku fikela sweswi u ndzi hlekile, u ndzi byela mavunwa. Kutani a ku eka yena: “Loko wo luka swirhabyani swa nkombo swa nhloko ya mina hi ntambhu.” 14 Hiloko a yi boha hi xipikiri, a ku eka yena: “Vafilisita va ve ehenhla ka wena Samsoni.” Kutani a pfuka evurhongweni bya yena, a famba a khome xipikiri xa mhandzi, ni nhonga. 15 Kutani a ku eka yena: “U nga vula njhani leswaku ‘Ndza ku rhandza, kasi mbilu ya wena yi nga ri na mina?” u ndzi hlekula kanharhu, naswona a wu ndzi byelanga leswaku matimba ya wena lamakulu ma le ka yini. 16 Siku ni siku a n'wi tshikilela hi marito ya yena, a n'wi khutaza, moya-xiviri wa yena wu karhateka kukondza a fa; 17 Hiloko a n’wi byela timbilu ta yena hinkwato, a ku eka yena: “A ku si fika xirhabyani enhlokweni ya mina; hikuva ndzi ve Munazari eka Xikwembu ku sukela ekhwirini ra manana, loko ndzi byevuriwile, matimba ya mina ma ta suka eka mina, ndzi ta tsana, ndzi fana ni munhu un'wana na un'wana. 18 Loko Delila a vona leswaku u n’wi byerile timbilu ta yena hinkwato, a rhumela rito a vitana tihosi ta Vafilista, a ku: “Tlhandzeni kan’we, hikuva u ndzi kombe mbilu yakwe hinkwayo.” Kutani tihosi ta Vafilista ti ta eka yena, ti tisa mali emavokweni ya tona. 19 A n’wi etlela hi matsolo yakwe; kutani a vitana wanuna, kutani a n'wi byevula swikhiya swa nkombo swa nhloko; kutani a sungula ku n'wi xanisa, matimba ya yena ma suka eka yena. 20 Hiloko a ku: “Vafilisita a va ve ehenhla ka wena Samsoni.” Kutani a pfuka evurhongweni bya yena, a ku: “Ndzi ta huma ku fana ni minkarhi yin'wana, ndzi ti rhurhumela.” A nga swi tivi leswaku HOSI Xikwembu xi sukile eka yena. 21 Kambe Vafilista va n’wi khoma, va n’wi ntshunxa mahlo, va n’wi yisa eGaza, va n’wi boha hi tintangu ta koporo; kutani a sila endlwini ya khotso. 22 Kambe misisi ya nhloko yakwe yi sungula ku mila nakambe endzhaku ka loko a byevuriwile. 23 Kutani tihosi ta Vafilista ti va hlengeleta leswaku va ta humesela Dagoni xikwembu xa vona gandzelo lerikulu ni ku tsaka, hikuva va te: “Xikwembu xa hina xi nyiketile Samsoni nala wa hina emavokweni ya hina.” 24 Loko vanhu va n’wi vona, va dzunisa xikwembu xa vona, hikuva va te: “Xikwembu xa hina xi nyiketile emavokweni ya hina nala wa hina, ni mudlayi wa tiko ra hina, loyi a dlayeke vo tala va hina.” 25 Kuteloko timbilu ta vona ti tsakile, va ku: “Vitana Samsoni, leswaku a ta hi tlangela.” Kutani va vitana Samsoni va huma endlwini ya khotso; a va endla va tlanga, va n'wi veka exikarhi ka tiphuphu. 26 Samsoni a ku eka jaha leri n’wi khomeke hi voko: “Ndzi pfumelele ndzi twa tiphuphu leti yindlu yi yimeke ehenhla ka tona, leswaku ndzi titshega hi tona.” 27 Yindlu a yi tele hi vavanuna ni vavasati; tihosi hinkwato ta Vafilista a ti ri kona; ehenhla ka lwangu a ku ri ni vavanuna ni vavasati va kwalomu ka magidi manharhu, lava a va languta Samsoni loko a ri karhi a tlanga. 28 Kutani Samsoni a huwelela Yehovha, a ku: “We HOSI Xikwembu, ndzi tsundzuke, ndzi kombela u ndzi tiyisa kan’we ntsena, We Xikwembu, leswaku ndzi ta rihisela xikan’we-kan’we eka Vafilista hikwalaho ka mahlo ya mina mambirhi.” 29 Samsoni a khoma tiphuphu timbirhi ta le xikarhi leti yindlu a yi yime ehenhla ka tona ni leti a yi rhwariwe eka tona, yin’wana hi voko ra yena ra xinene kasi lerin’wana hi voko ra ximatsi.
5
Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba
30 Samsoni a ku: “Ndzi pfumelele ndzi fa ni Vafilista.” A nkhinsama hi matimba ya yena hinkwawo; yindlu yi wela ehenhla ka tihosi ni vanhu hinkwavo lava a va ri eka yona. Kutani vafi lava a va dlayeke loko a fa a va tlula lava a va dlayeke evuton'wini bya yena. 31 Kutani vamakwavo ni ndyangu hinkwawo wa tata wakwe va rhelela, va n’wi teka, va n’wi yisa ehenhla, va n’wi lahla exikarhi ka Sora na Exitaol exilahlweni xa Manowa tata wakwe. A avanyisa Israele malembe ya 20.
Nhlamuselo Mhaka ya Samsoni, leyi kumekaka eka Vaavanyisi tindzima 13 ku ya eka 16 ta Bibele ya King James (KJV), i yin’wana ya switlhokovetselo leswi hlamarisaka swinene eMatsalweni. Yi tsala hi vutomi bya munhu loyi hi ndlela yo hlawuleka a nyikiweke matimba lama tlulaka ya ntumbuluko hi Moya wa Xikwembu, kambe a karhatiwa hi ku tsana ka munhu hi xiyexe, ku pfumelelana ka moya, na ku wa loku khomisaka gome loku landzeriweke hi ku kutsuriwa loku heleleke.
Xiphemu xa 1: Ku hambanisiwa ka Xitlhokovetselo xa Ndzimana hi Ndzimana Ndzima 13: Ku Tivisa Ni Ku Velekiwa Ka Samsoni Tindzimana 1–5: Israele nakambe u endla swo biha emahlweni ka Hosi, leswi endleke leswaku ku va na malembe ya makume mune ya ku tshikileriwa hi Vafilista. Ntsumi ya Hosi yi humelela eka nsati wa Manowa (wa nyimba ya Dani) loyi a nga velekiki, yi tivisa leswaku u ta tika kutani a veleka n’wana wa jaha. U ta va Munazari eka Xikwembu ku sukela ekhwirini , u ta sungula ku kutsula Vaisraele emavokweni ya Vafilista. Tindzimana 6–14: Nsati wa Manowa u hlamusela ku endzeriwa eka nuna wa yena. Manoah u khongela leswaku Ntsumi yi vuya yi va letela hi ndlela yo kurisa n’wana. Ntsumi yi tlhela yi humelela, yi tlhela yi vula swipimelo swa Vanazari: manana u fanele ku papalata vhinyo, swakunwa swo tika, na swakudya leswi nga basangiki, naswona ku hava xirhendzevutana lexi nga ta tshuka xi khumba nhloko ya mufana. Tindzimana 15–23: Manowa u nyikela ximbutana tanihi gandzelo ro hisiwa. Ntsumi yi tlhandlukela etilweni hi langavi ra alitari, yi paluxa vumunhu bya yona bya vukwembu. Manowa u chava leswaku va ta fa hikuva va vone Xikwembu, kambe nsati wa yena wa n’wi tiyisekisa leswaku loko Hosi a yi kunguhate ku va dlaya, a yi nga ta amukela gandzelo ra vona kumbe ku va komba swilo leswi. Tindzimana 24–25: Wansati u veleka n’wana wa jaha kutani a n’wi thya vito ra Samsoni . N'wana wa kula, kutani Hosi ya n'wi katekisa. Moya wa Hosi wu sungula ku n’wi susumeta minkarhi yin’wana eMahane-dani , exikarhi ka Sora na Exitaol. Ndzima 14: Vukati na Xivuriso Tindzimana 1–4: Samsoni u rhelela eTimnati, a vona wansati wa Mufilisita, kutani a lava leswaku vatswari va yena va n’wi kumela nsati wa yena. Vatswari va yena va kanetana hi ku teka wansati la humaka eka Vafilista lava nga yimbangiki, kambe tsalwa ri xiya leswaku leswi a swi ri swa Hosi , loyi a laveke xiendlakalo xo lwisana ni Vafilista, lava hi nkarhi wolowo a va fuma Israyele.
6
Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba
Tindzimana 5–9: Endleleni yo ya eTiminati, nghala leyitsongo yi rhurhumela yi lwisana na Samsoni. Moya wa Hosi wu ta ehenhla ka yena, kutani a handzula nghala yi nga ambalanga nchumu onge i ximbutana. Endzhaku, u vuya kutani a kuma ntlhambi wa tinyoxi ni vulombe eka ntsumbu wa nghala. U dya vulombe kutani a nyika vatswari va yena byin’wana handle ko va byela xihlovo xa byona. Tindzimana 10–20: Samsoni u khoma nkhuvo wa mucato na vanghana va makume nharhu va Vafilista. U veka xivuriso lexi seketeriwaka hi ku becha: "Eka mudyi ku hume nyama, naswona eka la tiyeke ku hume ku nandziha." Leswi Vafilista a va nga swi koti ku swi tlhantlha hi masiku manharhu, va xungeta mutekiwa wa Samsoni, va n’wi sindzisa ku n’wi kanganyisa nhlamulo. U rila a kondza a n’wi byela, kutani a swi paluxela vavanuna. Hi ku hlundzukisiwa hi ku xengiwa ka vona, Samsoni u dlaye vavanuna va 30 va Vafilista va le Axikeloni leswaku a hakela ku becha, a tshika nsati wa yena hi ku hlundzuka, a tlhelela endlwini ya tata wa yena kasi nsati wa yena a nyikiwa wanuna wa yena lonkulu. Ndzima 15: Ku rihisela, Marhambu ya Nhamu ni ku Kutsuriwa Tindzimana 1–8: Hi nkarhi wa ntshovelo wa koroni, Samsoni u endzela nsati wa yena na ximbutana, ntsena a kuma leswaku tata wa yena u n’wi nyikile eka munghana wa yena kutani a nyikela sesi wa yena lontsongo ematshan’wini ya sweswo. Hi ku hlundzuka, Samsoni u khoma timfenhe ta madzana manharhu , a ti boha hi ncila ku ya eka ncila hi swirhabyani swa ndzilo exikarhi, ivi a ti ntshunxa eka mavele lama yimeke, emasin’wini ya vhinya ni ya mitlhwari ya Vafilista, a ma hisa hi ku helela. Hi ku rihisela, Vafilista va hise nsati wa Samsoni ni n’wingi wa yena va fa. Hi ku hlambanya ku rihisela, Samsoni u dlaye nhlayo leyikulu ya Vafilista ("hip and thigh with a great slaughter") kutani a tlhelela endzhaku eribyeni ra Etam. Tindzimana 9–13: Vafilista va dzime mixaxa eYuda ku ya kuma Samsoni. Vavanuna va magidi manharhu va Yuda va ya eribyeni ra Etamu, va chava ku rihisela ka Vafilista. Va boha Samsoni hi tintambhu timbirhi letintshwa kutani va n’wi yisa eka nala. Tindzimana 14–20: Loko Samsoni a tshinelela Vafilista eLehi a ri karhi a huwelela hi ku hlula, Moya wa Hosi wu ta hi matimba ehenhla ka yena. Tintambhu leti nga emavokweni yakwe ti fana ni flax leyi hisiweke hi ndzilo, naswona tintambhu ta yena ta n’oka. Hi ku kuma rhambu ra nhamu lerintshwa ra mbhongolo , u ba Gidi ra Vafilista ehansi. Endzhaku ka sweswo, a dyiwa hi torha, u huwelela eka Xikwembu; Xikwembu xi avanyisa ndhawu leyi nga ni xirhendzevutana eLehi, kutani mati ma khuluka leswaku ma n’wi pfuxa (xi thya ndhawu leyi vito ra En-hakkore ). Samsoni u avanyisa Israyele emasikwini ya Vafilista ku ringana malembe ya makume mbirhi . Ndzima 16: Delila, Vuhlonga ni ku hlula ko hetelela Tindzimana 1–3: Samsoni u ya eGaza, a endzela nghwavava, kutani a pfaleriwa hi Vagazi lava kunguhataka ku n’wi dlaya loko ri xa. Exikarhi ka vusiku, Samsoni u pfukile, a handzula tinyangwa ta muti eka timhandzi ta tona swin’we ni timhandzi timbirhi ni xisirhelelo, a ti tlakula emakatleni yakwe, a ti rhwala a ti yisa ehenhla ka xitsunga emahlweni ka Hebroni. Tindzimana 4–14: Samsoni u rhandzana na Delila enkoveni wa Soreke. Tihosi ta Vafilista ti n’wi fumbarherisa hi silivhere leyikulu swinene leswaku ti ta kuma xihundla xa matimba yakwe lamakulu. Delila u n’wi vutisa hi ku phindha-phindha:
7
Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba
Mavunwa yo sungula: Ndzi bohe hi ti- withes ta nkombo ta rihlaza (tintambhu ta vurha leti tsakamaka) leti nga si tshamaka ti omisiwa, kutani ndzi ta tsana. (A tsandzeka; a ti rhurhumerisa ku fana na thyaka). Mavunwa ya vumbirhi: Ndzi bohe hi matimba hi tintambhu letintshwa leti nga si tshamaka ti khomiwa. (A tsandzeka; a ma tsema emavokweni ya yena ku fana na ntambhu). Mavunwa ya vunharhu: Luka swilotlelo swa nkombo swa nhloko ya mina hi webu ya xiambalo xo luka. (A tsandzeka; a koka pini na beam). Tindzimana 15–22: Hi ku karhala hi ku rila ka yena ka siku na siku ni ku rhuketela, Samsoni eku heteleleni u n’wi byela ntiyiso lowu heleleke: xirhendzevutana a xi si tshama xi n’wi khumba nhloko, hikuva i Munazari eka Xikwembu ku sukela loko a velekiwa; loko nhloko ya yena yi byevuriwile, matimba ya yena ma ta n'wi siya. Delila u n’wi ehlekete leswaku a etlela hi matsolo, a vitana wanuna leswaku a ta byewula swilotlelo swa yena swa nkombo, kutani a n’wi hlula. Vafilista va n’wi hlomula mahlo, va n’wi boha hi tintambhu ta koporo, va n’wi sindzisa ku sila mavele endlwini ya khotso eGaza. Hi nkarhi wolowo, misisi ya yena yi sungula ku tlhela yi kula. Tindzimana 23–31: Tihosi ta Vafilista ti hlengeletana ku endla gandzelo lerikulu eka xikwembu xa tona Dagoni , ti tlangela leswaku xikwembu xa tona xi nyiketile nala wa tona emavokweni ya tona. Va tisa Samsoni la feke mahlo endhawini ya mintlango leswaku va n’wi endla mintlangu. Samsoni u kombela mufana loyi a n’wi kongomisaka leswaku a n’wi pfumelela ku twa tiphuphu leti seketelaka tempele. Hi ku khongela hi mbilu hinkwayo eka Xikwembu leswaku xi kuma matimba man’we yo hetelela yo rihisela mahlo yakwe mambirhi lama feke mahlo, Samsoni u tiyimisela tiphuphu timbirhi ta le xikarhi. Hi ku huwelela lokukulu, "Ndzi pfumelele ndzi fa ni Vafilista!" , yindlu yi wa, yi dlaya Vafilista vo tala eku feni ka yena ku tlula evuton’wini bya yena hinkwabyo. Ndyangu wa yena wu vuyisa ntsumbu wa yena kutani wu n’wi lahla exikarhi ka Sora na Exitaol.
Xiphemu xa 2: Tidyondzo ta Nkoka na Matirhiselo ya Vutomi 1. Khombo Ra Ku pfumelelana ni Mahanyelo Ni Moya Dyondzo: Samsoni u tlange hi ndzilo hi ku phindha-phindha. A a tshamela ku tlula swihlambanyo swa yena swa Vunazari (ku khumba mintsumbu leyi feke, a tirhisana ni vavasati va matiko mambe lava nga tengangiki ni ku titsakisa hi ku navela ka yena ka nyama). A a ehleketa leswaku nyiko yakwe ya Xikwembu yi n’wi nyike ku sirheleleka eka xidyoho xa munhu hi xiyexe. Ku Tirhisa Vutomi: Tinyiko ta moya, titalenta kumbe swikhundlha swa vurhangeri a swi ntshunxi munhu eka vutihlamuleri bya mahanyelo. Ku pfumelelana lokutsongo loku nga lawulekiki, swidyoho swa le xihundleni ni ku ehleketa swi herisa vutshembeki bya munhu hi xiyexe hakatsongo-tsongo, leswi yisaka endhawini leyi nga voniki ya moya laha ku nga sirhelelekangiki ku nga xiyiwiki ku kondza ku va ni khombo. 2. Xikwembu Xi Tirhisa Swibya Leswi Nga Ni Swihoxo Leswaku Xi Hetisisa Swikongomelo Swa Xona Dyondzo: Hambileswi Samsoni a a ri ni swihoxo leswikulu, a a ri ni vuxiyaxiya ni ku titsakisa, Xikwembu xi n’wi tirhise tanihi xitirho xo kambela ntshikilelo wa Vafilista. Ku sukela eku sunguleni, Xikwembu xi tirhile hi ku hlawula ka Samsoni ka vuxandzuki ku hetisisa kungu ra xona ro kutsula eka Israyele.
8
Samson: Hanya Hi Matimba, Fana Hi Matimba
Ku Tirhisa Vutomi: Hambileswi Xikwembu xi nga ni vuhosi naswona xi nga tirha hi ku tsana ni ku tsandzeka ka vanhu, ku nga yingisi ku ni vuyelo byo biha swinene. Tintswalo ta kutsula, kambe a ti sula ku vava ni swivati swa ku hlawula loku nga riki kunene. Hi fanele ku lwela ku tirhela Xikwembu hi ku yingisa hi mbilu hinkwayo ku tlula ku titshega hi tintswalo ta xona ku hi ponisa eka ku hanya hi vusopfa. 3. Matimba ya ku Tinyiketela ni Xihlovo xa Matimba ya Ntiyiso Dyondzo: Matimba ya Samsoni entiyisweni a ma nga si tshama ma va misiha ya miri; a ku ri ku pfuna loku tlulaka ka ntumbuluko loku boheleriweke hi ku kongoma eka vuxaka bya yena bya ntwanano na Xikwembu, lebyi fanekiseriwaka hi ku tinyiketela ka yena ka Vunazari. Loko misisi ya yena yi tsemiwile—ku nga ri hikuva misisi yi na swivumbeko swa masalamusi, kambe hikuva a yi yimela ku tinyiketa ka yena ko hetelela ka ku tshembeka ka ntwanano—Moya wa Hosi wu sukile eka yena. Ku Tirhisa Vutomi: Matimba ya xiviri ya moya, ku tiyisela ni ku khumbeka swi huma hi ku helela eka ku tshama u hlanganisiwe ni Xikwembu. Loko hi tlula ku tinyiketela ka hina eka Yena ivi hi titshega hi swilo swa hina, hi tikuma hi nga ri na matimba emoyeni, hi ri ekhombyeni, naswona hi endliwe mahlonga ya matimba ya misava. 4. Ku hundzuka, Ku vuyeteriwa, na Tintswalo to Hetelela ta Xikwembu Dyondzo: Hambi endzhaku ko ba ribye ehansi—a nga voni, a tsongahatiwile ni ku sila mavele exitokisini xa khotso—Samson u ve ni ku hundzuka. Xa nkoka swinene, misisi yakwe yi sungule ku kula nakambe . Eka minkarhi ya yena yo hetelela, Samsoni u tlhelele endzhaku eka Xikwembu hi xikhongelo xo heleriwa hi ntshembo, naswona Xikwembu xi hlamurile, xi n’wi nyika matimba yo hetisisa xirhambo xa yena xo hetelela. Ku Tirhisa Vutomi: A swi hlweli ku tlhelela eka Xikwembu. Ku nga khathariseki leswaku u wile ku fikela kwihi, u tinyiketele ku fikela kwihi kumbe vutomi bya wena byi titwa byi tshovekile ku fikela kwihi, Xikwembu i Xikwembu xa ku vuyeteriwa. Mbilu yo hundzuka na xikhongelo xo hetelela xa ku tinyiketa swa ha swi kota ku kuma tintswalo na xikongomelo emavokweni ya Yena.
9