Ndlela Yo byala Rice Hi Voko Goza Hi Goza (Ndlela yo byala kusukela eka ku byala kuya eka ntshovelo) Mi nga vengi ntirho wo tika, hambi ku ri ku rima, . leswi La nge Henhla-henhla a swi vekeke. Eklesiasta 7:15
Ku humelerisa rhayisi yo basa hiku hetiseka hi mavoko—kusuka eka mbewu yitsongo kuya eka mavele lawa ya hetiweke eka pulati ya wena—i maendlelo ya ndhavuko swinene, lawa ya lavaka ntirho wotala lawa ya tekaka kwalomu ka 3 kuya eka 5 wa tinhweti, kuya hi muxaka wa rhayisi.
1. Ku Lunghiselela Mbewu Na Ku Mila
Loko unga se byala, ufanele kutiyisisa leswaku mbewu ya wena yi hanye kahle naswona yi lulamerile ku hluka. Xikambelo xa Float: Nghenisa mbewu ya wena ya rhayisi eka bakiti ra mati yo tenga (kumbe mati ya munyu). Ti hlanganise kutani u lahla mbewu yin’wana na yin’wana leyi papamalaka kuya e henhla, tani hileswi yinga hava nchumu kumbe yiva na xirhendzevutani. Hlayisa mbewu leyi hanyeke kahle leyi nwelaka kuya ehansi.
1
Mi nga vengi ntirho wo tika, hambi ku ri ku rima, leswi La nge Henhla-henhla a swi vekeke. Eklesiasta 7:15
Ku N’okisa Ni Ku Hlayisa: N’okisa mbewu leyi hanyeke kahle ematini yo tenga ku ringana tiawara ta 24 . Endzhaku ka sweswo, hlantswa mati kutani u veka mbewu leyi tsakamaka eka xigwitsirisi lexi nga na ndzhuti kutani u yi phutsela eka saka leri tsakamaka kuringana 24 kuya eka 36 wa tiawara tin’wana kufikela loko ti mila ka ha ri emahlweni (timintsu letintsongo to basa tita sungula ku huma).
2. Ku Lunghiselela Misava na ku byala
Rice rilava vulawuri bya mati na misava hi vukheta eka swiyimo swa rona swosungula. Mubedo wa Nursery: Vekela etlhelo xiphemu lexintsongo xa misava (kwalomu ka khume ra vukulu bya ndzhawu ya wena leyikulu yo byala). Rima, levela, naku haxa mbewu ya wena leyinga mila khale hiku ringana eka ndzhawu leyi ya mbewu leyi tsakamaka kuva u byala swimilani. Ku Lunghiselela Nsimu Leyikulu: Loko swimilani swa wena swikula eka nursery kuringana kwalomu ka 20 kuya eka 25 wa masiku, rima naku tshovela nsimu ya wena leyikulu 2 kuya eka 3 wa minkarhi kuva u tshoveka misava. Pfuxeta nsimu hi ti centimeters nyana ta mati kutani u puddle misava (yi hlanganisa kuva yiva ndzhope wo olova, wo olova), kutani u aka marhangu yale hansi ya ndzhope (bunds) ku rhendzela perimeter leswaku kuta hlayisiwa mati. Ku byala: Koka swimilani swa masiku ya 20 hi vukheta kusuka eka nursery, hlamba ndzhope kusuka eka timintsu ta swona, kutani u swi hlanganisa. Famba eka nsimu leyikulu leyingana swidziva kutani u susumeta hi mavoko 2 kuya eka 3 wa swimilani eka ndzhope hi "xitsunga," u swihambanisa kwalomu ka 20 cm hiku hambana.
3. Vulawuri bya Swibyariwa na Ntshovelo
2
Mi nga vengi ntirho wo tika, hambi ku ri ku rima, leswi La nge Henhla-henhla a swi vekeke. Eklesiasta 7:15
Mati & Nhova: Hlayisa mpimo wa mati lawa yanga e hansi (2 kuya eka 5 cm) ensin’wini hinkarhi wa xiteji xa swimilani leswaku hi ntumbuluko u tshikelela kukula ka nhova. Loko nhova yi humelela, yi koka hi voko kwalomu ka 3 na 5 wa mavhiki endzhaku ko byala. Ku humesa mati: Kwalomu ka masiku ya 7 kuya eka 10 loko kungase tshoveriwa—loko mavele ya hundzuka ya nsuku naswona nsimu yi lulamerile—ku humesa mati hinkwawo lawa yanga sala ensin’wini leswaku misava yi oma. Ku tshovela: Tirhisa hand sickle ku tsema swirhabyani swa rice leswi vupfeke kwalomu ka 15 kuya eka 25 cm e henhla ka misava loko kwalomu ka 80–85% wa mavele yava na muhlovo wa straw. Veka swirhabyani leswi tsemiweke edyambyini kuringana nkarhi nyana leswaku swita oma nyana.
4. Ku Hlawula, Ku Omisa Ni Ku Sila Hi Voko
Loko se u tshoveriwile, u sala na paddy (rough rice leyi pfaleriweke eka xivumbeko xo tiya). Ku hundzula leswi swi va rhayisi yo basa leyi dyiwaka swi lava magoza manharhu yo hetelela: Ku thlela: Hambanyisa mavele na byanyi hi mavoko. Leswi unga swi endla hiku khoma swirhabyani kutani u swi ba hi matimba eka xigwitsirisi xa mapulanga kumbe endzeni ka bokisi lerikulu ra mapulanga. Winnowing & Drying: Chela mavele lawa ya tshoveriweke kusuka ehenhla hi siku leri nga na moya, kutani u tirhisa xirhundzu lexi lukiweke xa flat, ku tshika moya wu hunga murhi wo vevuka, ntshuri, na mavele lawa yanga hava nchumu. Hlanganisa paddy leyi tengeke eka mats kumbe fuloro ya concrete leyi tengeke ehansi ka dyambu kuringana 2 kuya eka 3 wa masiku, u yi hundzula nkarhi na nkarhi kufikela loko ndzhongho wu hunguteka kuya kwalomu ka 13–14%. Manual Milling (Pounding): Veka paddy leyi omisiweke eka xikontiri lexi dzikeke xa mapulanga kumbe maribye. Hiku tirhisa xibalesa xo tika xa mapulanga, ba mavele hi ndlela ya ncincancincano wa tindzimi. Ku hlangana exikarhi ka mavele, pestle na xikontiri swita pandzeka swi pfula madzovo yo tiya yale handle naswona swita hlantswa leyara yale ndzeni ya bran. Ku basisiwa kohetelela: Nkarhi na nkarhi tshovela nkatsakanyo lowu tshoveriweke kutani u tirhisa winnowing tray ya wena ku pfurheta madzovo lawa yanga flaked, u hambanisa ti kernels ta rice to basa leti tengeke, leti pholishiweke kusuka eka thyaka rin’wana na rin’wana leri saleke kumbe swiphemu leswi tshovekeke.
3
Mi nga vengi ntirho wo tika, hambi ku ri ku rima, leswi La nge Henhla-henhla a swi vekeke. Eklesiasta 7:15
Ntirho wa Nkoka wa Rice eka Nsirhelelo wa Swakudya wa Misava Hinkwayo Rice a hi swakudya leswikulu ntsena; i phuphu ya xisekelo ya nsirhelelo wa swakudya swa misava hinkwayo, ku tshamiseka ka ikhonomi ni vuhlayiseki bya ntshamisano. Ku phamela ku tlula hafu ya vaaki va misava, ku kumeka ka yona, ku fikeleleka ka yona ni ku tshamiseka ka vuhumelerisi swi lawula hi ku kongoma loko magidi ya timiliyoni ta vanhu ti nga balekela ndlala ni vusweti.
1. Ku Titshega Hi Tikhalori To Tala Ni Swakudya Ku Fikeleleka ka Misava Hinkwayo: Vanhu vo tlula 3.5 wa tibiliyoni emisaveni hinkwayo— ngopfu-ngopfu eAsia hinkwaro, kambe va andza eswiphen’wini swa Afrika ni le Latin Amerika—va titshege hi rhayisi eka kwalomu ka 20% wa tikhilojulu leti va ti dyaka siku na siku. Energy Foundation: Tanihi xihlovo xo enta xa ti carbohydrates, rice rinyika eneji ya xihatla naku fikeleleka, leswi endlaka leswaku yiva ya nkoka eka vaaki lava holaka mali yale hansi laha ku hlawula swakudya swohambana hambana swinga vaka swintsongo. Micronutrient Potential: Ku tlula matimba ya xisekelo, nhluvuko wa manguva lawa wofana na biofortified rice (kufana na tinxaka leti fuyiweke kumbe leti endleriweke ti vitamins nati minerali leti antswisiweke) swikombisa xiave xa rice eka ku lwisana na ndlala leyi fihliweke xikan’we naku pfumaleka ka swakudya.
2. Vutomi bya Ikhonomi na Ntshamiseko wa le Matikoxikaya Vurimi bya van’wamapurasi lavatsongo: Ku byariwa ka rhayisi switirha tani hi xihlovo xosungula xa mali na ntirho eka madzana ya mamiliyoni ya van’wamapurasi lavantsongo emisaveni hinkwayo, lava votala va vona va tirhaka eka switandi leswintsongo. Ikhonomi ya le Matiko-xikaya: Eka swifundzha leswikulu leswi humelerisaka, ikhonomi hinkwayo ya ndhawu—ku katsa ni ku byala, ku tshovela, ku sila, ku fambisa ni ku xavisa—yi rhendzeleka hi nxaxamelo wa nkoka wa rhayisi. Mabindzu ya Misava Hinkwayo: Rice i nhundzu leyi xavisiwaka ngopfu ya matiko ya misava, naswona ku cinca cinca ka ku xaviseriwa matiko yale handle kusuka eka vaphakeri lavakulu swi khumba hiku kongoma ntshamiseko wa makete wa swakudya swa misava hinkwayo.
3. Ntshamiseko wa Ntshamiseko wa Tipolitiki na Vulawuri bya Minxavo Ku Sivela Swiphiqo Swa Swakudya: Hikwalaho ka leswi rhayisi yi nga swakudya swo sungula swa vaaki va le madorobeni ni va le makaya lava tirhaka, ku tlakuka ka nxavo wa yona hi xitshuketa ku nga ha hatla ku vanga ku pfumaleka lokukulu ka swakudya ni ku tlakuka ka nxavo wa swilo. Ku Papalata Mpfilumpfilu Wa Vaaki: Matimu ma kombise hi ku phindha-phindha leswaku timakete ta rhayisi leti nga cinciki ni ku pfumaleka lokukulu swi nga pfuxa ku nga tshamiseki loku hangalakeke ka ntshamisano ni ku kombisa ku vilela. Hikokwalaho, mimfumo yi khoma rice tani hi
4
Mi nga vengi ntirho wo tika, hambi ku ri ku rima, leswi La nge Henhla-henhla a swi vekeke. Eklesiasta 7:15
rifuwo ra rixaka ra maqhinga, yitala ku hlayisa switoko swa national buffer naku lawula ku xaviseriwa matiko yale handle ku sirhelela vaaki va laha kaya.
4. Ntshikelelo wa nkoka lowu langutaneke na Vuhlayiseki bya Rice Ku hlayisa nsirhelelo wa rhayisi ku ya fika enkarhini lowu taka swi langutane ni swihinga leswi nga si tshamaka swi va kona: Ku Cinca ka Maxelo: Swiendlakalo swa maxelo yo biha swinene, timpfula leti nga languteriwangiki, ku tlakuka ka mahiselo ni ku tlakuka ka vuandlalo bya lwandle swi xungeta tidelta ta milambu letikulu leti humesaka rhayisi (to tanihi Mekong Delta). Ku Pfumala Mati: Vurimi bya ndzhavuko bya mavele byi tirhisa mati yotala swinene. Ku hela ka matafula ya mati yale hansi ka misava xikan’we naku nyanya ka dyandza swiendla leswaku maendlelo ya sweswi ya ncheleto switika kuva ya hlayisa. Kukula ka Vaaki: Xilaveko xa swakudya xa misava hinkwayo xiya emahlweni xi tlakuka, leswi lavaka vutumbuluxi bya vurimi lebyi yaka emahlweni ku tlakusa mbuyelo eka misava leyi rimiwaka leyi hungutaka.
5