ሕያዋይ ሳምራዊ ሉቃስ 10፡25-37 25 እንሆ ድማ፡ ሓደ ምሁር ሕጊ ተንሲኡ፡ መምህር፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኽወርስ እንታይ ክገብር፧ 26 ንሱ ድማ ፡ ኣብ ሕጊ እንታይ ተጻሒፉ ኣሎ፧ ከመይ ጌርካ ተንብብ፧ 27 ንሱ ድማ፡ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ብዅሉ ልብኻን ብዅሉ ነፍስኻን ብዅሉ ሓይልኻን ብዅሉ ሓሳብካን ኣፍቅሮ። ብጻይካ ድማ ከም ገዛእ ርእስኻ። ፡ ቅኑዕ መለስካ፡ እዚ ግበር እሞ ብህይወት ክትነብር ኢኻ ፡ በሎ ። 29 ንሱ ግና ንርእሱ ኬጽድቕ ደለየ፡ ንየሱስ፡ ብጻየይከ መን እዩ፧ 30 የሱስ ከኣ፡ “ ሓደ ሰብኣይ ካብ የሩሳሌም ናብ ያሪኮ ወሪዱ፡ ኣብ መንጎ ሸፋቱ ወደቐ፡ ንሳቶም ከኣ ክዳውንቱ ገፊፎም ኣቑሲሎምዎ፡ ፍርቂ ሞይቱ ድማ ገዲፎሞ ከዱ። 31 ብኣጋጣሚ ድማ ሓደ ካህን በታ መገዲ ወረደ፡ ምስ ረኣዮ ድማ ብሸነኽ ሸነኽ ሓለፈ። 32 ብተመሳሳሊ ሓደ ሌዋዊ ኣብቲ ቦታ ምስ በጽሐ መጺኡ ጠመቶ፡ በቲ ኻልእ ሸነኽ ከኣ ሓለፈ። 33 ሓደ ሳምራዊ ግና ኪጐዓዝ ከሎ፡ ናብቲ ዝነበሮ መጸ፡ ምስ ረኣዮ ድማ ደንገጸሉ። 34 ናብኡ ኸይዱ፡ ዘይትን ወይንን እናፈሰሰ ንቝስሉ ኣሲሩ፡ ኣብ ልዕሊ ኣራዊቱ ኣቐመጦ፡ ናብ መዕቆቢ ኣጋይሽ ኣምጺኡ ድማ ሓብሐቦ። 35 ንጽባሒቱ ምስ ከደ ድማ ክልተ ሳንቲም ኣውጺኡ ንሰራዊት ሃቦ እሞ፡ ሓልዎ፡ በሎ። ዝያዳ ዘውጻእካዮ ዘበለ ድማ ምስ ተመለስኩ ክፈድየካ እየ። 36 ካብዞም ሰለስተ እዚኣቶም፡ ነቲ ኣብ መንጎ ሸፋቱ ዝወደቐ ብጻይ መን እዩ ነይሩ ይመስለካ፧ 37 ንሱ ድማ፡ እቲ ዝደሓረሉ፡ በለ። ሽዑ የሱስ፡ ኪድ ንስኻውን ከምኡ ግበር በሎ። ታሪኽ ሕያዋይ ሳምራዊ (ሉቃ 10፡25–37) ሓደ ካብቲ ፍሉጥ ምሳሌታት ኢየሱስ እዩ። ብዛዕባ ሓቀኛ ፍቕርን ምሕረትን ብሓቂ ጎረቤት ምዃን እንታይ ማለት ምዃኑን ዓሚቝ ሓተታ የቕርብ። ኣብዚ ነቲ ትረኻ ብሓጺሩ ዝገልጽ ጥቕሲ ብጥቕሲ ምብትታን ኣሎ፡ ስዒቡ ድማ ቁልፊ ትምህርትን ግብራዊ ኣተገባብራን ይቐርብ።
1
ሕያዋይ ሳምራዊ
ጥቕሲ ብጥቕሲ ምብትታን ሉቃስ 10፡25–28 — ፈተና ጠበቓን ዓበይቲ ትእዛዛትን ፍቕዲ 25 ፡ ሓደ ጠበቓ ሕጊ (ምሁር ሕጊ ሙሴ) ንኢየሱስ ክፍትኖ ተንሲኡ፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ክወርስ እንታይ ክገብር ከም ዘለዎ ይሓትት። ፍቕዲ 26፦ የሱስ ነታ ሕቶ ናብ ጥቕስታት ብምምላስ፡ ነቲ ጠበቓ ሕጊ ብኸመይ ከም ዘንብቦ ብምሕታት መልሲ ይህባ። ፍቕዲ 27 ፡ ጠበቓ ሕጊ ኣብ ክልተ ቀንዲ መትከላት ኣጠቓሊሉ ብትኽክል ይምልስ፡ ንኣምላኽ ብኹሉ ልብኻ፡ ብነፍስኻ፡ ብሓይልኻን ብኣእምሮኻን ምፍቃርን፡ ንብጻይካ ከም ገዛእ ርእስኻ ምፍቃርን (ዘዳ 6፡5ን ዘሌዋውያን 19፡18ን ብምውካስ)። ፍቕዲ 28፦ የሱስ ነዚ ምግባሩ ህይወት ከም ዘምጽእ ብምንጋር ነቲ ዝሃቦ መልሲ ይንእዶ። ሉቃስ 10፡29–32 — እቶም ዝደፋፍኡን ዘይተጸበይዎም ተዓዘብትን ቁጽሪ 29 ፡ ንርእሱ ከመኽንየሉ ወይ ስፍሓት ግቡኡ ክድርት ዝደሊ፡ እቲ ጠበቓ "ብጻየይከ መን እዩ?" ቍጽሪ 30 ፡ ኢየሱስ ነቲ ምሳሌ ይጅምሮ። ካብ የሩሳሌም ናብ ያሪኮ ብዘሎ ቍልቁል ዝኣፉን ሓደገኛን ጽርግያ እናተጓዕዘ ዝኸይድ ዝነበረ ሰብኣይ ግዳይ ሸፋቱ ይወድቕ። ክዳኑ ገፊፎም ኣበርቲዖም ይሃርምዎ፡ ፍርቂ ሞይቱ ድማ ይገድፍዎ። ፍቕዲ 31 ፡ ሓደ ካህን ብተመሳሳሊ መንገዲ ይወርድ። ነቲ ዝተጎድአ ሰብኣይ ርእዩ ናብቲ ኣንጻር ሸነኽ ሰጊሩ ምጉዓዙ ይቕጽል። ፍቕዲ 32 ፡ ቀጺሉ ሓደ ሌዋዊ (ሓጋዚ ቤተ መቕደስ) ይመጽእ። ነቲ ውጉእ ሰብኣይ ይጥምት እምበር ከምቲ ካህን ናብቲ ካልእ ሸነኽ ሰጊሩ ይሓልፍ። ሉቃስ 10፡33–35 — እቲ ርህሩህ ሳምራዊ ቍጽሪ 33፦ ሓደ ሳምራዊ—ኣባል ናይ ሓደ ብብዙሓት ኣብቲ ዘመን ዝነበሩ ኣይሁድ ኣዝዩ ዝንዕቕን ዚርሕቕን ጕጅለ— ኣብ መገዲ ይወርድ። ነቲ ውጉእ ሰብኣይ ምስ ረኣየ ዓሚቝ ርህራሄ ይስምዖ። ፍቕዲ 34 ፡ እቲ ሳምራዊ ብቐጥታ ናብቲ ሰብኣይ ከይዱ፡ ቁስሉ ኣሲሩ፡ ብዘይትን ወይንን ይሕክሞ (ናይቲ ዘመን ልሙድ መድሃኒታዊ ሕክምናታት)፡ ኣብ ልዕሊ እንስሳኡ የቐምጦ፡ ናብ መዕረፊ ኣጋይሽ ኣምጺኡ፡ ምሉእ ለይቲ ይከናኸኖ። ፍቕዲ 35 ፡ ንጽባሒቱ እቲ ሳምራዊ ንተወሳኺ ክንክን ንምሽፋን ንዋና መዕረፊ ኣጋይሽ ክልተ ሳንቲም (ዲናር) ይህቦ፡ ተመሊሱ ድማ ዝኾነ ተወሳኺ ወጻኢታት ከም ዝኸፍል ቃል ይኣቱ። ሉቃስ 10፡36–37 — ግብራዊ መደምደምታ ፍቕዲ 36 ፡ የሱስ ነታ መበቈላዊት ሕቶ ብምቕያር፡ ካብቶም ሰለስተ ተጓዓዝቲ ኣየናይ ከም ጎረቤት ናይቲ ግዳይ ከም ዝሰርሐ ይሓቶ። ፍቕዲ 37 ፡ "ሳምራዊ" ክብል ንነብሱ ከምጽእ ስለ ዘይከኣለ፡ እቲ ጠበቓ "እቲ ዝደሓረሉ" ኢሉ ይምልሰሉ። የሱስ " ኪድ ንስኻ እውን ከምኡ ግበር " ኢሉ ይእዝዞ ።
ቁልፊ ትምህርትታትን ኣተገባብራ ህይወትን። "ጎረቤት" ዳግማይ ምግላጽ፦ ጎረቤት ምዃን ብጂኦግራፍያዊ፡ ብሄራዊ ወይ ማሕበራዊ ዶባት ዘይኮነስ፡ ንዝኾነ ዘድልዮ ሰብ ፍቕርን ምሕረትን ንምርኣይ ብዘለካ ድልውነት እዩ ዝግለጽ።
2
ሕያዋይ ሳምራዊ
ርህራሄ ኣብ ልዕሊ ትውፊት፦ ሃይማኖታዊ ፍልጠት ወይ ማሕበራዊ ደረጃ ብዘይ ንጡፍ ፍቕሪ ውሑድ ማለት እዩ። እቲ ካህንን እቲ ሌዋዊን ሃይማኖታዊ ንጽህና ወይ ምቹእነት ብዋጋ ሰብኣዊ ርህራሄ ይዕቅቡ ነበሩ። ኣብ ተግባር ዝተመርኮሰ ፍቕሪ፦ ሓቀኛ ፍቕሪ ግብራዊን ብዙሕ ወጻኢታት ዝሓትትን ስጉምቲ ይሓትት። እቲ ሳምራዊ ንሓደ ዘይፈልጦ ሰብ ንምምላስ ግዜኡን ጸጋታቱን ድሕነቱን ብሕታዊ ምቾቱን ሰዊኡ። ንጽልኢ ምብዳህ፦ መብዛሕትኡ ግዜ ሓገዝን ሰናይን ካብ ዘይተጸበናዮ ምንጭታት እዩ ዚመጽእ። እቲ ምሳሌ ኪኖ ሕብረተሰባዊ ወገናውነት ክንጥምትን ኣብ ኩሉ ሰብ ዘሎ ሰብኣውነት ክንርኢን ይፈታተነና።
ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ኣብ መንጎ ኣይሁድን ሳምራውያንን። ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ኣብ መንጎ ኣይሁድን ሳምራውያንን ዝነበረ ጽልኢ ልኡም ማሕበራዊ ንሕንሕ ጥራይ ኣይነበረን፤ ኣብ ዓሌትን ፖለቲካን ቀንዲ ሃይማኖታዊ እምነታትን ሱር ዝሰደደ ንዘመናት ዝጸንሐ ምፍልላይ እዩ ነይሩ። ኣብ ሉቃስ 10 ዝርከቡ ሰማዕቲ የሱስ ሓደ ሳምራዊ ከም ጅግና ናይቲ ዛንታ ተቐሪጹ ምስ ሰምዑ ስለምንታይ ከም ዝሰንበዱ ምሉእ ብምሉእ ንምርዳእ፡ እዚ ቅርሕንቲ ብኸመይ ከም ዝማዕበለ ንምርዳእ ይሕግዝ።
1. ታሪኻዊ ምፍንጫል፡ ዝተመቓቐለ መበቆል ስዕረት ኣሶር (722 ቅ.ል.ክ)፦ ሃጸያዊ ግዝኣት ኣሶር ንሰሜናዊት መንግስቲ እስራኤል (ሳማርያ) ምስ ሰዓረ፡ ንብዙሓት እስራኤላውያን ሰጒጎም፡ ባዕዳውያን ኣህዛብ ድማ ናብቲ ኸባቢ ኣሰፈሩ። ዝተሓዋወሰ መስመር ወለዶ፦ ዘርኢ ናይቶም ምስቶም ወጻእተኛታት ሰፋሮ ተመርዕዮም ዝተረፉ። ሳምራውያን ሓቀኛታትን ዘይተቛረጹን ዘርኢ ሰሜናዊ ነገድታት (ኤፍሬምን ምናሴን) ምዃኖም ክቕጽሉ እንከለዉ፡ ይሁዳውያን ግን ከም ሓደ ዝተበላሸወ "ሕውስዋስ ዓሌት" ወይ ፍርቂ ደም ንኽልቲኡ ንጽህና ብሄርን እሙን ኣምልኾን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእተዉ ገይሮም እዮም ዝወስድዎም ነይሮም።
2. ዳግመ ህንጸት ቤተ መቕደስን ፖለቲካዊ ግርጭትን ተቓውሞ እዝራን ነህምያን (5ይ ክፍለ ዘመን ቅ.ል.ክ)፦ ምሩኻት ይሁዳ ካብ ባቢሎን ንየሩሳሌምን ካልኣይ ቤተ መቕደስን ዳግማይ ንምህናጽ ምስ ተመልሱ፡ ሳምራውያን ኣብቲ ፕሮጀክት ክጽንበሩ ምዃኖም ሓቢሮም። እቶም መራሕቲ ኣይሁድ፡ ብሃይማኖት ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከም ዝኣተዉ ገይሮም ብምርኣይ፡ ነቲ ዝረኸብዎ ሓገዝ ነጸግዎ። ሕነ ምፍዳይ፦ ከም ግብረ መልሲ፡ መራሕቲ ሳምራውያን፡ ንመንግስቲ ፋርስ ዳግመ ህንጸት የሩሳሌም ንኺደናጐን ንኺዘርግን ብንጥፈት ደፊኦምሉ። እዚ ድማ ነባሪ ፖለቲካዊ ምረት ፈጢሩ።
3. ሃይማኖታዊ ምፍልላይ፡ ደብረ ገሪዚም ኣንጻር ደብረ ጽዮን ተወዳደርቲ ናይ ኣምልኾ ቦታታት፦ ብየሩሳሌም ዝተነጽጉ ሳምራውያን ፡ ሙሴ ዝሃቦ ናይ ሓቂ መቕደስ እዩ ብምባል፡ ኣብ ጥቓ ሸኬም ኣብ ዝርከብ ከረን ገሪዚም ናይ ገዛእ ርእሶም ቤተ መቕደስ ሃነጹ።
3
ሕያዋይ ሳምራዊ
ቍሩብ እተፈልየ ቅዱሳት ጽሑፋት፦ ሳምራውያን ነቲ ናይ እብራይስጢ ነብያትን ጽሑፋትን ንባህሊ የሩሳሌምን ብምንጻግ፡ ነቲ ሳምራዊ ጴንጠቆስ (ናይ ሙሴ ቀዳሞት ሓሙሽተ መጻሕፍቲ) ጥራይ ከም ቅዱሳት መጻሕፍቲ ይቕበልዎ ነበሩ። ጥፍኣት ቤተ መቕደስ ሳምራውያን (110 ቅ.ል.ክ.)፦ ኣብ ዘመነ ሓስሞናውያን፡ ኣይሁዳዊ ሊቀ ካህናት ዮሃንስ ሂርቃኖስ ንሰማርያ ወሪሩ ኣብ ከረን ገሪዚም ዝርከብ ቤተ መቕደስ ሳምራውያን ምስ ኣፍረሶ፡ ወጥሪ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ በጽሐ። እዚ ዕንወት እዚ ንወለዶታት ዓሚቝ ሓድሕዳዊ ቂምታ ኣስሚርሉ።
4. ክውንነት ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ኣብ ግዜ ኣገልግሎት የሱስ ኣብ ግዜ ሓድሽ ኪዳን እቲ ምፍልላይ ኣብ መዓልታዊ ህይወት ጽልዋ ኣሕዲሩ፤ Avoidance & Social Distance: ኣብ መንጎ ገሊላን ይሁዳን ዝጓዓዙ ኣይሁዳውያን ተጓዓዝቲ መብዛሕትኡ ግዜ ብፍሉይ ኣብ መሬት ሳምራውያን እግሮም ንኸይረግጹ ብጎልጎል ሩባ ዮርዳኖስ ኣቢሎም ይጠውዩ ነበሩ። ባህላዊ ጸርፊ፦ ንሓደ ኣይሁዳዊ "ሳምራዊ" ምባል ከቢድ ጸርፊ እዩ ነይሩ፣ መናፍቕ ወይ ከሓዲ ምባል ዝመጣጠን እዩ (ከምቲ ኣብ ዮሃንስ 8፡48 ዝርአ)። ፍጻመታት ርኽሰት፦ ብመሰረት ካብ ፍላቭዮስ ጆሴፈስ ዝተረኽበ ታሪኻዊ ጸብጻባት ከም ዝሕብሮ፡ ኣብ ከባቢ ግዜ ንእስነት የሱስ፡ ጕጅለ ሳምራውያን፡ ኣብ እዋን ፋሲካ ኣብ ውሽጢ ቤተ መቕደስ የሩሳሌም ኣዕጽምቲ ሰብ ብሕቡእ ፋሕ ኢሎም ይርከስዎ ነበሩ።
እዚ ዓውደ-ጽሑፍ እዚ ነቲ ምሳሌ ዘዕብዮ ስለምንታይ እዩ። እቲ ጠበቓ "ጎረቤተይከ መን እዩ?" ኣብ ሉቃስ 10፡29፡ መስመር ዶብ ክህሉ ትጽቢት ገይሩ- "ጎረቤት" ኣብቶም ሕጊ ዝኽተሉ ብጾቱ ኣይሁዳውያን ዜጋታት ጥራይ ከም ዝምልከት መረጋገጺ። ኢየሱስ ነቲ ሳምራዊ ናብቲ ትረኻ ምስ ኣተኣታተዎ፤ ረቛሒ ስንባደ ጅግና ፡ ሰማዕቲ ትረኻዊ ስሉስ ካህን፡ ሌዋውያንን እስራኤላዊ ዓለማውያንን ይጽበዩ ነበሩ። ንሓደ ዝተናዕቀ ሳምራዊ ኣብ ሳልሳይ ስሎት ምቕማጥ ነቲ ባህላዊ ትጽቢቶም ምሉእ ብምሉእ ኣፍሪስዎ። ዳይናሚክ ምግልባጥ፦ እቲ ዝተጎድአ ኣይሁዳዊ ንህይወቱ ኣብቲ ዝመሓሎ ጸላኢኡ ክምርኮስ ነበሮ። ንፍቕሪ ብጻይ ከም ብሓድሽ ምግላጽ፦ ምሕረት ንታሪኻዊ ቂምታን ጽልእን ማሕበራዊ ዶባትን ዕሽሽ ከም ዝብሎ የሱስ ኣረጋጊጹ እዩ። ሓቀኛ ጉርብትና ድሕረ ባይታ ብዘየገድስ ንዝኾነ ዘድልዮ ሰብ ብርህራሄ ዝመልኦ ስጉምቲ እዩ ዝግለጽ።
ሱር በተኻዊ ባህሪ መለኮታዊ ምሕረት ኣንጻር ርእሰ-ምምኽናይ ሕጋውነት ምሳሌ ሕያዋይ ሳምራዊ መብዛሕትኡ ግዜ ከም ስነ-ምግባራዊ መምርሒ ሕያውነት ክነበብ እንከሎ፡ እቲ ቀንዲ ስነመለኮታዊ ዕምቆቱ ግን ኣዝዩ ዝዓሞቐ እዩ። ኣብዚ ክፍሊ ካብ ዘለዉ ፍሉጣት ስነ መለኮታዊ ቴማታት ሓደ ሱር በተኻዊ ባህሪ መለኮታዊ ምሕረት ኣንጻር ርእሰ-ምጽዳቕ ሕጋውነት ዝብል እዩ ።
4
ሕያዋይ ሳምራዊ
ነዚ ቴማ ብሰለስተ ሸነኻት ምምርማር እንሆ፤
1. ርእሰ-ምምኽናይ ኣንጻር ምልዋጥ ልቢ እቲ ዘተ ብሕጋውን ስነ-መለኮታውን ክትዕ ይጅምር፤ ዕላማ ጠበቓ ፡ ፍቕዲ 29 ብግልጺ እቲ ጠበቓ "ብጻየይከ መን እዩ?" ምኽንያቱ "ንርእሱ ከጽድቕ ይደሊ" ስለ ዝነበረ ። ኣብ ዙርያ ግዴታታቱ ዶብ ክሕንጽጽ ዘኽእሎ ንጹር ሕጋዊ ትርጉም ይደሊ ነበረ- ግቡኡ ኣበይ ከም ዝውዳእን ብምቾት ምፍቃሩ ኣበይ ከም ዘቋርጽ ዝሕብር መስመር። ስነ-መለኮታዊ ግጭት፦ እቲ ጠበቓ ንጽድቂ ከም ዝርዝር መፈተሺ ናይ ሕጋዊ ዶባት መስመራት ገይሩ እዩ ዚርእዮ ነይሩ። ኢየሱስ ንጽድቂ ከም ሓደ ኩነታት ልቢ ብዘይ ቅድመ ኩነት ፍቕሪ ዝገልጽ ዳግማይ ቅርጺ ይህቦ። እቲ ንጽጽር፦ ሓቀኛ ኣምላኻውነት ግቡኣትና ክሳብ ክንደይ ብጸቢብ ከም እንገልጾ እምበር፡ ምሕረት ኣምላኽ ክሳብ ክንደይ ብሰፊሑ ከም እንዝርግሖ ክዕቀን ኣይክእልን እዩ።
2. ምትላል ስርዓታዊ ንጽህና ብዘይ ርህራሄ ተሳትፎ ካህንን ሌዋውን ብዛዕባ ሃይማኖታዊ ቀዳምነት ዝምልከት ወሳኒ ስነ መለኮታዊ መጠንቀቕታ የጉልሕ፤ ሕግታት ንጽህና ኣንጻር እቶም ዝኸበዱ ጉዳያት፦ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ብሉይ ኪዳን ሬሳ ምትንካፍ ንሓደ ካህን ብስነ ስርዓት ርኹስ ይገብሮ (ዘሌዋውያን 21፡1)። እቲ ኣብ መንገዲ ዝነበረ ግዳይ "ፍርቂ ሞይቱ" (ሉቃ 10፡30)። እቲ ካህን ወይ ሌዋዊ ደው ኢሉ ሞይቱ እንተ ረኺብዎ፡ ብስርዓታዊ ርኽሰት ኣብ ሓደጋ ይወድቁ፣ ሃይማኖታዊ ዕማሞም ከቋርጹን ኣብቲ ማሕበረሰብ ደው ክብሉን እዮም። እቲ ኣብ ዘይቦትኡ ቀዳምነት: ነቲ ስርዓታዊ ጽላሎት ኣብ ልዕሊ እቲ ሞራላዊ ንጥረ ነገር ቀዳምነት ይህብዎ ነበሩ . የሱስ ኣብ ምሉእ ወንጌላት ብቐጻሊ ፍቕሪ፡ ምሕረትን ህይወት ሰብን ንናይ ስነ-ስርዓት ፕሮቶኮል (ንኣብነት፡ ብሰንበት ምፍዋስ) ከም ዝትክእ ይምህር። ስነ-መለኮታዊ ርድኢት፦ ንሰብ ካብ ስቓይ ደቂ ሰባት ዝነጽሎ ሃይማኖት፡ ኣብ ክንዲ ናብ ስቓይ ዘገድዶ፡ ባህርይ ኣምላኽ ከንጸባርቕ ኣይክእልን እዩ።
3. ምሕረት ከም ሓቀኛ መዐቀኒ እምነት የሱስ ንብምሉኡ እቲ ጠበቓ ዝሃቦ ናይ መጀመርታ ሕቶ ቀዳማይ መርገጺ ይቕይሮ፤ እቲ ጠበቓ ከምዚ ኢሉ ሓቲቱ፤
ኢየሱስ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ።
"መን እዩ ጎረቤተይ?" (ኣተኩሮ፡ ፍቕረይ ክቕበል መን ይበቅዕ?)
"ካብዞም ሰለስተ መን እዩ ጎረቤቱ ዝነበረ?" (ኣተኩሮ፡ እንታይ ዓይነት ሰብ እየ ዘለኹ?)
5
ሕያዋይ ሳምራዊ
ንጡፍ ጸጋ፦ ምሕረት እቲ ሳምራዊ ብዙሕ ወጻኢታት ዝሓትትን ሓደገኛን ቅድመ ኩነት ዘይብሉን እዩ ነይሩ። ኣብ ሓደገኛ ጽርግያ ንድሕነቱ ኣብ ሓደጋ ኣእትዩ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ዘይትን ወይንን ተጠቒሙ፡ ንማውንትኡ ገዲፉ፡ ገንዘቡ ኣውጺኡ፡ ተወሳኺ ገንዘብ ንምኽፋል ክምለስ ቃል ኣተወ። ባህርይ ኣምላኽ ዘንጸባርቕ፦ ኣብ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ስነ-መለኮት ምሕረት ( ብእብራይስጢ hesed ፡ ብግሪኽ eleos ) ናይ ድንጋጸ ስምዒት ጥራይ ኣይኮነን፤ ኪዳናዊ፡ ንጡፍ ርህራሄ እዩ። እቲ ሳምራዊ ንሓደ ጸላኢ ገይሩ ዚቖጽሮ ሰብ ዘይረኸቦ ሞገስ ብምርኣይ ምስሊ ጸጋ ኣምላኽ ኰነ።
ታሪኻዊ ምሳሌኣዊ ትርጉም (ክርስቶሳዊ ኣረኣእያ) ኣብ ምሉእ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ቀዳሞት ሊቃውንቲ ስነ መለኮት (ከም በዓል ኣውጉስቲን፣ ኦሪጀንን ክሪሶስቶምን) እውን ኣብቲ ምሳሌ ዝተሰረተ ዓሚቝ ናይ ክርስቶሳዊ ቴማ ርእዮም እዮም፤ ዝወደቐ ተጓዓዛይ ፡ ጽድቂ ዝተገፈፈን ብሓጢኣት ዝተቖሰለን ወዲ ሰብ፡ ኣብ መንገዲ ዝወደቐት ዓለም ፍርቂ ሞይቱ ተሪፉ። ካህንን ሌዋዊን ፡ ንውድቀት ደቂ ሰባት ክዕዘብ ዝኽእል ግን ከኣ ናይ ምፍዋስ ወይ ምድሓን ሓይሊ ዘይነበሮ ሕግን ስርዓተ መስዋእትን። እቲ ሕያዋይ ሳምራዊ፤ የሱስ ክርስቶስ ባዕሉ —ብሃይማኖታዊ ትካላት ይንዕቕን ተነጺጉን ከም ግዳማዊ ሰብ ይረአን፣ ገና ግን ብቐጥታ ናብቲ ወዲ ሰብ እናሞተ ዝደቀሰሉ ቦታ መጺኡ። ዘይቲ፡ ወይንን መዕረፊ ኣጋይሽን ፡ መለኮታዊ ጸጋ፡ መንፈስ ቅዱስ፡ ከምኡ’ውን ቤተ ክርስቲያን ከም መቕደስ ፈውሲ ክሳብ ዝምለስ። እቲ ቀዳማይ ታሪኻዊ ዓውደ-ጽሑፍ ስነ-ምግባራውን ኪዳናውን ትምህርቲ ክኸውን ከሎ፡ እዚ ባህላዊ ኣረኣእያ ክርስቶስ ግን ንኻልኦት ሱር በተኻዊ ምሕረት ከነርኢ ከም እንኽእል ዘጉልሕ እዩ ምኽንያቱ ክርስቶስ መጀመርታ ሱር በተኻዊ ምሕረት ዘርኣየና መንፈሳዊ ድኽነት ኣብ ዝነበርናሉ እዋን እዩ።
6