Таудагы вәгазь Маттай 5:1-48 1 Гайсә халыкны күреп, тауга менде. Ул утыргач, шәкертләре аның янына килделәр. 2 Гайсә авызын ачып, аларга болай дип өйрәтте: 3 Рухи яктан ярлылар бәхетле, чөнки Күкләр Патшалыгы аларныкы. 4 Кайгыручылар бәхетле, чөнки алар юаныч табарлар. 5 Тыйнаклар бәхетле, чөнки алар җирне мирас итеп алачаклар. 6 Гаделлеккә сусаучылар бәхетле, чөнки алар канәгать булачаклар. 7 Шәфкатьлеләр бәхетле, чөнки аларга шәфкать күрсәтелер. 8 Саф күңеллеләр бәхетле, чөнки алар Аллаһыны күрерләр. 9 Тынычлык урнаштыручылар бәхетле, чөнки алар Аллаһы балалары дип аталачак. 10 Гаделлек өчен эзәрлекләнгәннәр бәхетле, чөнки Күкләр Патшалыгы аларныкы. 11 Кешеләр сезне Минем аркамда хурласалар, эзәрлекләсәләр һәм сезгә каршы төрле ялган сүзләр әйтсәләр, сез бәхетле. 12 Шатланыгыз һәм бик шат булыгыз, чөнки күктәге бүләкегез зур, чөнки сездән алдагы пәйгамбәрләрне дә шулай эзәрлекләгәннәр. 13 Сез җирнең тозы; ләкин тоз үзенең тәмен югалтса, аны ничек тозларга? Ул хәзер бернәрсәгә дә ярамый, аны чыгарып ташлап, кешеләр аяклары астында таптаудан башка бернәрсәгә дә ярамый. 14 Сез – дөньяның яктылыклары. Тау башындагы шәһәрне яшереп булмый. 15 Кешеләр шәм яндырып, аны чүлмәк астына куймыйлар, ә шәмдәлгә куялар, һәм ул өйдәгеләрнең барысына да яктылык бирә. 16 Кешеләр алдында сезнең яктылыгыгыз шулай балкып торсын, алар сезнең яхшы эшләрегезне күреп, Күктәге Атагызны данласыннар. 17 Мин канунны яки пәйгамбәрләрне юкка чыгарырга килдем дип уйламагыз. Мин юкка чыгарырга түгел, ә үтәргә килдем. 18 Сезгә хак сүз әйтәм: күк һәм җир юкка чыкканчы, барысы да үтәлгәнче, Кануннан бер хәреф тә, бер сызык та юкка чыкмаячак.
1
Таудагы вәгазь
19 Шуңа күрә кем дә кем бу иң кечкенә әмерләрнең берсен бозса һәм кешеләргә шулай өйрәтсә, ул Күкләр Патшалыгында иң кечкенә дип аталачак. 20 Сезгә әйтәм: әгәр сезнең тәкъвалыгыгыз канунчыларныкыннан һәм фарисейларныкыннан артмаса, сез Күкләр Патшалыгына беркайчан да кермәячәксез. 21 Сез борынгы заманнарда: «Үтермә, үтерүче хөкемгә тартылачак», – дип әйтелгәнен ишеттегез. 22 Мин сезгә әйтәм: туганына сәбәпсез ачуланган һәркем хөкемгә дучар ителәчәк. Туганына: «Ахмак», – дип әйтүче – Югары киңәшмә алдында җаваплылыкка тартылачак. Ә «Ахмак», – дип әйтүче – җәһәннәм утында куркыныч астында калачак. 23 Шуңа күрә, әгәр син корбаныңны корбан китерү урынына алып килсәң һәм анда туганыңның сиңа каршы берәр нәрсәсе барлыгы исеңә төшсә, 24 Бүләгеңне корбан китерү урыны алдында калдыр да, бар; башта туганың белән татулаш, аннары килеп, бүләгеңне китер. 25 Дөңгәлдәшең белән юлда барганда тиз арада килеш, югыйсә ул сине хөкемдар янына, ә хөкемдар сине сакчыга тапшырыр, һәм сине төрмәгә ташламаслар. 26 Сиңа хак сүз әйтәм: соңгы тиенеңне түләмичә, аннан чыкмассың. 27 Сез борынгы заманнарда: «Зина кылма», – дип әйтелгәнен ишеттегез. 28 Ә Мин сезгә әйтәм: хатын-кызга җенси теләк белән караучы һәркем үз күңелендә аның белән зина кылган була. 29 Әгәр уң күзең сине гөнаһка тартса, аны суырып ал да, ташла, чөнки бөтен тәнең җәһәннәмгә ташланудан күбрәк, бер әгъзаңның юкка чыгуы синең өчен яхшырак. 30 Әгәр уң кулың сине гөнаһка тартса, аны кисеп ташла, чөнки бөтен тәнең җәһәннәмгә ташланудан күбрәк, бер әгъзаңның юкка чыгуы синең өчен яхшырак. 31 «Кем хатынын аерып җибәрсә, аңа аерылышу турында хат язсын», – дип әйтелгән. 32 Ә Мин сезгә әйтәм: зина кылу сәбәбе булмаганда, хатынын аерып җибәрүче хатынны зина кылуга этәрә. Ә аерылышкан хатынга өйләнүче кеше зина кыла. 33 Сез тагын борынгы заманнарда: «Антыңны бозма, Раббыга биргән антларыңны үтә», – дип әйтелгәнен ишеттегез. 34 Әмма Мин сезгә әйтәм: һич тә ант итмәгез; күк белән дә, чөнки ул – Аллаһының тәхете. 35 Җир белән дә ант итмә, чөнки ул Аның аяк асты; Иерусалим белән дә ант итмә, чөнки ул бөек Патшаның шәһәре. 36 Башың белән дә ант итмә, чөнки син бер чәчеңне дә ак яки кара итә алмыйсың. 37 Әмма сезнең фикерегез: «Әйе», «Әйе», «Юк», «Юк» булсын, чөнки болардан артык булганы шайтаннан килә. 38 Сез: «Күзгә күз, тешкә теш», – дип әйтелгәнен ишеттегез. 39 Ә Мин сезгә әйтәм: яманлыкка каршы торма, ә кем синең уң яңагыңа сукса, аңа икенче яңагыңны да бор. 40 Әгәр берәрсе сине судка биреп, күлмәгеңне алырга теләсә, аңа күлмәгеңне дә бир. 41 Әгәр дә кем дә булса сине бер чакрым барырга мәҗбүр итсә, аның белән ике чакрым бар. 42 Синнән сораучыга бир, һәм синнән бурычка алырга теләүчедән баш тартма. 43 Сез: «Якыныңны ярат, дошманыңны нәфрәт ит», – дип әйтелгәнне ишеттегез. 44 Ә Мин сезгә әйтәм: дошманнарыгызны яратыгыз, сезне каргаучыларга фатиха бирегез, сезне нәфрәт итүчеләргә яхшылык эшләгез, сезне рәнҗетүчеләр һәм эзәрлекләүчеләр өчен дога кылыгыз; 45 Шулай итеп, сез күктәге Атагызның балалары булырсыз, чөнки Ул кояшын яманнарга да, яхшыларга да чыгара, һәм яңгырын гаделләргә дә, гаделсезләргә дә җибәрә. 46 Әгәр сез үзегезне яратучыларны яратсагыз, сезгә нинди бүләк биреләчәк? Салым җыючылар да шулай эшләмиме соң? 47 Әгәр сез үзегезнең кардәшләрегезгә генә сәлам бирсәгез, сез башкаларга караганда күбрәк нәрсә эшлисез? Салым җыючылар да шулай итмиләрме?
2
Таудагы вәгазь
48 Шуңа күрә күктәге Атагыз камил булган кебек, сез дә камил булыгыз.
Маттай 6:1-34 1 Кешеләр алдында сәдакаларыгызны күрсәтер өчен эшләмәгез, югыйсә Күктәге Атагыздан сезгә әҗер булмас. 2 Шуңа күрә, хәер-садака биргәндә, кешеләр алдында дан казансын өчен, икейөзлеләр синагогаларда һәм урамнарда шулай эшлиләр, һәм алар алда быргы кычкыртмасыннар. Сезгә хак сүз әйтәм: алар үз бүләкләрен алдылар. 3 Әмма син хәер биргәндә, сул кулың уң кулыңның нәрсә эшләгәнен белмәсен. 4 Синең хәер-садакаларың яшерен булсын өчен, һәм яшерен эшләрне күрүче Атаң сиңа ачыктан-ачык бүләк бирер. 5 Дога кылганда, икейөзлеләр кебек булмагыз, чөнки алар кешеләр күрсен өчен, синагогаларда һәм урамнарның почмакларында басып дога кылырга яраталар. Сезгә хак сүз әйтәм: алар үз бүләкләрен алдылар. 6 Ә син дога кылганда, бүлмәңә кер һәм ишегеңне яп һәм яшерен күрүче Атаңа дога кыл; һәм яшерен күрүче Атаң сиңа ачыктан-ачык әҗерен бирер. 7 Әмма дога кылганда, мәҗүсиләр кебек, буш сүзләр кабатламагыз, чөнки алар күп сөйләсәләр, догалары ишетелер дип уйлыйлар. 8 Шуңа күрә сез аларга охшамагыз, чөнки Атагыз сез сораганчы ук сезгә нәрсә кирәк икәнен белә. 9 Шуңа күрә сез болай дога кылыгыз: Күктәге Атабыз, Синең исемең изге булсын. 10 Синең Патшалыгың килсен. Синең ихтыярың күктәге кебек, җирдә дә үтәлсен. 11 Безгә көнлек икмәгебезне бир. 12 Без бурычлыларны кичергән кебек, безнең дә бурычларыбызны кичер. 13 Безне сынауга дучар итмә, ә явыздан коткар, чөнки Патшалык, көч һәм дан мәңгелеккә Синеке. Амин. 14 Әгәр сез кешеләрнең гөнаһларын кичерсәгез, күктәге Атагыз да сезне кичерер. 15 Әмма сез кешеләрнең гөнаһларын кичермәсәгез, Атагыз да сезнең гөнаһларыгызны кичермәс. 16 Ураза тотканда, икейөзлеләр кебек кайгылы йөзле булмагыз, чөнки алар кешеләргә ураза тоткан булып күренсен өчен, йөзләрен бозалар. Сезгә хак сүз әйтәм: алар үз бүләкләрен алдылар. 17 Ә син, ураза тотканда, башыңны майла һәм битеңне ю; 18 Кешеләр алдында түгел, ә яшерен булган Атаң алдында ураза тотуыңны күрсәт, һәм яшерен күрүче Атаң сиңа ачыктан-ачык әҗерен бирер. 19 Җирдә үзегез өчен хәзинә җыймагыз, анда күгәрек һәм тутык черетә, караклар анда кереп урлый. 20 Әмма үзегез өчен күктә хәзинә туплагыз, анда күгәрү дә, тутык та бозмый, караклар да керми һәм урламый. 21 Чөнки хәзинәгез кайда булса, йөрәгегез дә шунда булыр. 22 Тәннең нуры – күз. Шуңа күрә күзләрең бердәй булса, бөтен тәнең якты булыр. 23 Әмма күзең начар булса, бөтен тәнең караңгылык белән тулачак. Әгәр дә синдәге яктылык караңгылык булса, ул караңгылык нинди зур! 24 Беркем дә ике хуҗага хезмәт итә алмый: ул я берсен нәфрәт итәр, ә икенчесен яратыр; яки берсенә тугры калыр, ә икенчесен санга сукмас. Сез Аллаһыга да, байлыкка да хезмәт итә алмыйсыз. 25 Шуңа күрә мин сезгә әйтәм: нәрсә ашарга һәм нәрсә эчәргә дип җаныгыз өчен, нәрсә кияргә дип тәнегез өчен борчылмагыз. Җан ризыктан, тән киемнән мөһимрәк түгелме соң?
3
Таудагы вәгазь
26 Кошларга карагыз: алар чәчмиләр дә, урмыйлар да, амбарларга да җыялар; ләкин сезнең күктәге Атагыз аларны туендыра. Сез алардан күпкә яхшырак түгелме? 27 Сезнең кайсыгыз кайгырып, үз буена бер карыш та өсти ала? 28 Ни өчен сез кием турында кайгыртасыз? Кыр лилияләренә карагыз, алар ничек үсәләр; алар эшләмиләр дә, эрләмиләр дә. 29 Әмма мин сезгә әйтәм: хәтта Сөләйман да үзенең бөтен даны белән дә болар кебек киенмәгән иде. 30 Әгәр Аллаһы бүген үсеп, иртәгә мичкә ташланачак кыр үләнен шулай киендерсә, сезне, әй иманы азлар, тагын да күбрәк киендермәсмени? 31 Шуңа күрә: "Нәрсә ашарга, нәрсә эчәргә, яки нәрсә кияргә?" – дип кайгырмагыз. 32 (Чөнки башка халыклар боларның барысын да эзлиләр), чөнки күктәге Атагыз сезгә боларның барысы да кирәк икәнен белә. 33 Ләкин сез барыннан да элек Аллаһы Патшалыгын һәм Аның гаделлеген эзләгез, һәм болар барысы да сезгә өстәлер. 34 Шуңа күрә иртәгә өчен борчылмагыз, чөнки иртәгә үзе өчен борчылыр. Көннең яманлыгы көнгә җитәрлек.
Маттай 7:1-29 1 Хөкем итмәгез, шулай итеп сез дә хөкем ителмәссез. 2 Чөнки нинди хөкем чыгарсагыз, шулай хөкем ителерсез; һәм нинди үлчәм белән үлчәсәгез, сезгә дә шулай үлчәнерләр. 3 Ни өчен син туганыңның күзендәге чүпне күрәсең, ә үз күзеңдәге бүрәнәне күрмисең? 4 Яисә үз күзеңдә бүрәнә булганда, туганыңа ничек: «Күзеңдәге чүпне чыгарыйм әле», – дип әйтә аласың? 5 Икейөзле, башта үз күзеңдәге бүрәнәне чыгар, аннары туганыңның күзендәге чүпне ничек чыгарырга икәнен ачык күрерсең. 6 Изге нәрсәне этләргә бирмәгез, энҗеләрегезне дуңгызлар алдына ташламагыз, югыйсә алар аларны аяклары астында таптап, борылып сезне ертырлар. 7 Сорагыз, һәм сезгә бирелер; эзләгез, һәм табарсыз; шакыгыз, һәм ул сезгә ачылыр. 8 Чөнки сораучы ала, эзләүче таба, һәм шакучыга ишек ачылыр. 9 Арагызда улы икмәк сораса, таш бирер кеше бармы? 10 Яки балык сораса, аңа елан бирерме? 11 Шулай итеп, сез явыз булып та, балаларыгызга яхшы бүләкләр бирә беләсез икән, күктәге Атагыз Үзеннән сораучыларга тагын да күбрәк яхшы әйберләр бирәчәк! 12 Шуңа күрә, кешеләрнең сезгә нәрсә эшләүләрен теләсәгез, сез дә аларга шуны эшләгез: канун һәм пәйгамбәрләр сүзләре менә шул. 13 Тар капкадан керегез, чөнки һәлакәткә илтүче капка киң, юл да киң, һәм күпләр шул капкадан керә. 14 Чөнки тормышка илтүче капка тар, юл тар, һәм аны азлар гына таба. 15 Ялган пәйгамбәрләрдән сакланыгыз. Алар сезгә сарык тиресе ябынып киләләр, ләкин эчке яктан алар – ач бүреләр. 16 Сез аларны җимешләреннән белерсез. Кешеләр чәнечкеле агачтан йөзем яки чәнечкеле агачтан инҗир җыялармы? 17 Шулай ук һәр яхшы агач яхшы җимеш бирә, ә начар агач начар җимеш бирә. 18 Яхшы агач начар җимеш бирә алмый, һәм начар агач яхшы җимеш бирә алмый. 19 Яхшы җимеш бирмәгән һәр агач киселә һәм утка ташлана. 20 Шуңа күрә сез аларны җимешләреннән белерсез. 21 Миңа: «Раббым, Раббым», – дип әйтүче һәркем түгел, ә күктәге Атамның ихтыярын үтәүче генә Күкләр Патшалыгына керәчәк. 4
Таудагы вәгазь
22 Ул көнне күпләр миңа: «Раббым, Раббым, без Синең исемең белән пәйгамбәрлек итмәдекме? Синең исемең белән җеннәрне куып чыгармадыкмы? Синең исемең белән күп могҗизалар эшләмәдекме?» – диярләр. 23 Шуннан соң Мин аларга: «Мин сезне беркайчан да белмәдем, яманлык кылучылар, китегез янымнан», – дип әйтермен. 24 Шуңа күрә Минем бу сүзләремне ишетеп, аларны үтәүчене Мин үз йортын таш өстенә салган акыллы кешегә охшатырмын. 25 Яңгыр явып, сулар ташып, җилләр исеп, шул йортка бәрелде, ләкин ул җимерелмәде, чөнки ул ташка нигезләнгән иде. 26 Минем бу сүзләремне ишетеп тә үтәмәүче һәркем үзенең йортын ком өстенә салган акылсыз кешегә охшар. 27 Яңгыр явып, сулар ташып, җилләр исеп, шул йортка бәрелде; һәм ул җимерелде, һәм ул бик нык җимерелде. 28 Гайсә бу сүзләрне әйтеп бетергәч, халык аның тәгълиматына гаҗәпләнде. 29 Чөнки ул аларны канунчылар кебек түгел, ә хакимияткә ия кеше кебек өйрәтте.
5