Аристейхаты
КЕРЕШ
Аристейхатында,буҗыентыктагыиңкүренеклеһәм борынгыторгызуларныңберсебуларак,безАдәм беләнҺавадан,Туфаннанбикеракюлүттек.Буязма кешелекнеңчыдамлылыгынкүрсәтә,аларҖирйөзен яңаданторгыздылар,көчлехалыкларданһәм матурлыкбеләняшәделәр.
Сезмондаберенчебөеккитапчы-Птолемей Филадельфиятурындаукырсыз.УлАлександриядәге китапханәсенә"дөньядагыбарлыккитапларны" җыяргатели.Ниһаять,бербөекәсәрне-Яһүд законнарын-алутеләгебеләнулбукитапөчен100000 әсирнесатаБу,мөгаен,берәсәрөчентүләнгәниң югарыбәяБуБөекӘсирлекнеңтәмамлануының гадәтибулмагансәбәбенкүрсәтә.
Бухикәядәгевакыйгаларбэк270елдавафатбулган мәшһүрпатшабикәАрсиноеисәнчагындабулган Язылувакытытөгәлбилгесез
Сарайтормышыныңнечкәлекләре,шулчорның социальпроблемаларытурындагыфикералышулар биккызыклыһәмҗанлы.Бүгенгекөндәпатшаһәм аныңкунакларыныңмәҗлесвакытындасорау-җавап уйнавынкүрүсәерачыш
Бусеңдерүэшенеңструктурасытүбәндәгечә: 1КитапныңФилократкабагышлануы 2.Алданэшитү:
(а)Китапханәченеңяһүдәсирләренкитапкаалыштыру тәкъдиме (b)Азатлык.
(c)ФиладельфныңЭлеазаргаязганхаты (г)Җавап
(e)Китапнытәрҗемәитүөченбилгеләнгәнкомитет исемнәре
3Патшабүләкләренеңтасвирламасы: (а)Өстәл(мөгаен,иңкатлаулыҗиһазәйбередер).
(b)Икенчесетәкъдимитә 4Иерусалимныңтасвирламасы (а)Гыйбадәтханә(һәмсуүткәргечсистемасы). (б)Тантана (c)Цитадель (г)Шәһәр. (e)Авылҗире
5Элеазарныңхушлашуы
6.Элеазарныңканунныаңлатуы(бутирәнзирәклек).
7Кабулитү
8Банкет(72сорауһәмҗавап)
9.Китапныңтәрҗемәсе.
1нчеБҮЛЕК
Мисырдаяһүдләрәсирлеккәалынганвакытта, ПтолемейФиладельфияүзенберенчебөеккитапчы итепкүрсәтәУлдөньядагыбарлыккитапларныүз китапханәсендәсакларгатели;Мусакануннарыналу өчен,улбуәсәрөчен100000әсирнеалыштырырга тәкъдимитәһәм:"Бучыннандакечкенәбүләк!"-дип
1ЯһүдләрнеңбашруханиеЭлеазарянынабаруымның
тарихныөйрәнүашамыякивакыйгалардакатнашу ашамы,даимирәвештә"белемзапасынһәм тәҗрибәләренарттырырга"тырышасыз
2Нәкъменәшулысулбелән,иңизгеэлементларныүз эченәалып,җансафлыктаурнаша,һәмүзенең максатынтәкъвалыкка,иңизгемаксаткакуеп,улмоны үзенеңхатасызюлкүрсәткечеитепкулланаһәмшулай итепбилгелебермаксаткаирешә.
3Динибелемгәомтылуминеилчелекнеминтелгә алганкешегәалыпбарыргаэтәрдеУлүзгражданнары һәмбашкалартарафыннанүзенеңсыйфатыһәм бөеклегеөчениңюгарыхөрмәткәлаекиде,һәманың кулындаүзилендәгеһәмчитилләрдәгеяһүдләрөчен илаһиканунныаңлатуөчениңюгарыбәягәиябулган документларбариде,чөнкиаларныңзаконнарыкүн пергаментларгаяһүдхәрефләребеләнязылган
7Сезакылгафайдакитерәторганәйберләртурында белемалыргашулкадәромтылгангакүрә,минсезгә кулымнанкилгәнбарлыкмәгълүматныҗиткерергә бурычлыдипсаныйм.
8Миндәшундыйукхолыккаиябулганһәркемгә караташундыйукбурычтояргатиешидем,ләкинмин моныаеручасезгәкаратасизәм,чөнкисезнеңшундый изгеомтылышларыгызбар,һәмсезминемхарактерым буенчагынатүгел,канягыннандаминемкардәшем,ә яхшылыккаомтылудадаминембеләнбер 9Чөнкиалтыннаналынганләззәттә,өстән-өстәнгенә караучыларөченкадерлебулганбашкабернинди мөлкәттәмәдәнияткәомтылуһәманыалуөченсарыф иткәнтикшеренүкебекфайдакитерми
10Ләкинсезнебикозынкерешсүзбеләнарытмасөчен, миншундаукхикәямнеңтөптемасынакүчәм.
11ПатшакитапханәсенеңпрезидентыФалерумлы Димитрийдөньядагыбарлыккитапларнымөмкин кадәркүбрәкҗыюөченбиккүпакчаалган.
12Ул,кулыннанкилгәнчә,сатыпалуһәмкүчермәясау юлыбеләнпатшаныңниятентормышкаашырды 13Бервакытминшундабулганда,аңардан: «Китапханәдәничәмеңкитапбар?»–дипсорадылар Ул:«Икейөзмеңнәнартык,патшам,минякын киләчәктәкалганнарындаҗыяргатырышырмын,шуңа күрәгомумисанбишйөзмеңгәҗитәчәк»,–дипҗавап бирдеМиңаяһүдләркануннарыкүчерепязаргалаек һәмсезнеңкитапханәгездәурыналыргалаекдип әйттеләр!
14«Моныэшләргәсиңанәрсәкомачаулый?»–дип җавапбирдепатша.–Кирәклебарнәрсәдәсинеңкул астыңакуелган!
15«Аларнытәрҗемәитәргәкирәк»,–дипҗавапбирде Димитрий,–«чөнкияһүдләрилендәаларүзенчәлекле алфавиткулланалар(мисырлыларныңдахәрефләрнең махсусформасыбулганкебек)һәмүзенчәлекле диалекттасөйләшәләр».
16Аларсириятеленкулланыргатиеш,ләкинбуалай түгел;аларныңтелебөтенләйбашка
17Патша,эшнеңбарлыкфактларынаңлагач,үзниятен (индетасвирланган)тормышкаашыруөченяһүдбаш руханиенахатязаргакушты
18МинТарентлыСосибийһәмсакчыларбашлыгы Андреасалдындапатшаныңәтисетарафыннан Яһүдиядәнкүчерелгәняһүдләрнеазатитүтурындагы таләпнекүтәрергәвакытҗиттедипуйладым.Чөнкиул бәхетһәмбатырлыкбеләнбөтенКоэле-Сүрияһәм Финикиярайонынаһөҗүменуңышлыхәлгәкитергәч, илнекуркытыпбуйсындырупроцессында, дошманнарыныңкайберләренилгәкүчерде,ә кайберләренәсирлеккәалды 19УляһүдләриленнәнМисыргакүчергәнкешеләрнең саныйөзмеңнәндәкимтүгелиде 20Улшуларныңутызмеңсайланганкешесен коралландырдыһәмаларныавылрайоннарына гарнизоннаргаурнаштырды 21(Һәмбувакыткакадәрүкфарсыларбеләнбергә Мисыргакүпсанлыяһүдләркилгән,әаннаналдагы
23Индеәйтелгәнчә,аларныңазатлыгынтәэминитү мөмкинлегенәиябулгач,минпатшагатүбәндәге дәлилләрбеләнмөрәҗәгатьиттем:«Әйдәгез, гамәлләребезсүзләребезнеялганларгаюлкуймаслык дәрәҗәдәакылсызбулыйк»
24Безкүчерепязаргагынатүгел,әтәрҗемәитәргәдә теләгәнканунбөтеняһүдхалкынакараганлыктан, сезнеңпатшалыгыгыздашулкадәркүпкешеколлыкта калганда,безүзебезнеңилчелекөченниндиаклану табаалырбыз?
25Үзеңнеңмәрхәмәтеңнеңкамиллегеһәмбайлыгы беләнмондыйаянычлыколлыктабулганкешеләрне
биргәнАллаһы–Синеңпатшалыгыңнысаклаучы Аллаһы.
26АларберүкАллаһыгаГаләмнеңРаббысынаһәм
исемнәрбеләнатыйбыз,мәсәлән,Зевс1якиДис
27Буисемаңабезнеңберенчебабаларыбыз тарафыннанбикурынлыбирелгән,чөнкиУл,бар нәрсәгәтормышбирәһәмбарлыккакилә,һичшиксез, ГаләмнеңХуҗасыһәмҖилкәсеикәненаңлата 28Коллыктабулганкешеләрнеазатитеп,бөтен кешелекөченюмартлыкүрнәгекүрсәтегез” 29Беразвакытүткәч,минАллаһыгачынкүңелдән догакылдым,Улпатшаныңфикереншулайүзгәртсен һәмбарлыкәсирләрнеазатитсендип(чөнкикеше нәселе,Аллаһытарафыннаняратылгангакүрә,Аның йогынтысындаһәмтәэсирендә).
30Шуңакүрәминкүптөрледогаларбеләнйөрәкләрне идарәитүчегәялвардым,патшаминемүтенечемне үтәргәмәҗбүрбулсыниде.
31ЧөнкиАллаһыминемдогамныүтәячәгенә ышандыргангакүрә,минкешеләрнеңкотылуыназур өметбагладым.
32Кешеләрсафниятләрбеләнтәкъвалыкһәмизге гамәлләркылуөченниндидергамәлпланлаштырганда,
36СезнеАллаһыТәгаләбикхөрмәтләдеһәмбарлык ата-бабаларыгыздандаюгарыраккүтәрде,һәмсезАңа үзкөчегезбеләниңзуррәхмәтләрәйтергәтиеш»
37Будәлилләрдәнбикканәгатьбулып,ул солдатларныңхезмәтхакынакоткаруакчасыкүләмен өстәргә,һәрколөченхуҗаларынаегермедрахма түләргә,җәмәгатьбоерыгычыгарыргаһәмәсирләрнең исемлегенаңакушаргабоерыкбирде.
38Улбуэштәиңзурдәрткүрсәтте,чөнкиАллаһы безнеңмаксатыбызнытулысынчатормышкаашырды һәманыәтисенеңгаскәребеләнМисыргакилгәннәрне генәтүгел,әшулвакыткакадәркилгәнякисоңрак патшалыккакитерелгәнһәркемнекоткарыргамәҗбүр итте
39Аңайолымакчасыдүртйөзталанттанартып китәчәгеәйтелгәниде.
40Минемчә,указныңкүчермәсенкертүфайдалы булыр,чөнкишулайитеп,Аллаһытарафыннан шулкадәркүпхалыкныкоткарыргавәкаләтбирелгән патшаныңюмартлыгыачыгракһәмачыккүренәчәк 41Патшабоерыгыболайиде:«СүрияһәмФиникиягә каршысугыштаһәмяһүдләриленәһөҗүмиткәндә атабызгаскәрендәхезмәтиткәнһәмяһүдәсирләрен тотып,аларныИскәндәрияшәһәренәһәмМисыр җиренәалыпкайтканякибашкаларгасатканһәркем, шулукрәвешчә,шулвакыткакадәрбезнеңҗирдә булганякианнансоңмондакитерелгәнтеләсәнинди әсирләр,мондыйәсирләребулганһәркемаларны шундауказатитәргә,җанбашынаегермедрахма түләргәтиеш»
42Буакчаныгаскәриләрхезмәтхакынаөстәләторган бүләкитепалачаклар,калганнарыпатшаказнасыннан
43Безаларныәсирлеккәалуәтиебезнеңихтыярына каршыһәмбарлыкхокукнормаларынакаршыкилгән дипуйлыйбыз,әаларныңҗирләренҗимерүһәм яһүдләрнеМисыргакүчерүхәрбибозыклыкбулган
44Сугышкырындагаскәриләргәэләккәнтабыш-алар алыргатиешлебарлыктабышиде
45Халыкныколлыккатөшерү,өстәвенә,чын гаделсезлекиде.
46Шуңакүрә,безбарлыккешеләргә,бигрәктәколлык хәлендәгаделсезбулганнаргагаделлеккүрсәтергә күнеккәнбездиптанылгач,һәмгаделлекһәмтәкъвалык таләпләренәтурыкитереп,барлыккешеләрбеләндә гаделмөгамәләитәргәтырышкангакүрә,без,безнең хакимиятнеңтеләсәкайсыөлешендәколлыкхәлендә булганяһүдләргәкарата,аларгаиябулганнар билгеләнгәнсуммадаакчаалыргаһәмаларныазат итәргә,һәмберкемдәүзбурычларынүтәүдәсоңга калмаскатиешдипкарарчыгардык 47Бууказбасылыпчыкканнансоңөчкөнэчендәалар безнеңихтыярныүтәргәбилгеләнгәнтүрәләрөчен колларныңисемлегентөзергәһәмшундаукәсирләрнең
мәсьәләхәлителдеһәмфаразҗидекөнэчендә расланды.
51Йолыпалуөченбирелгәнакчаалтыйөзалтмыш таланттанартыкиде;чөнкикүпкенәимезүчебалалар әниләребеләнбергәазатителделәр
52Боларөченегерметаланттүләргәкирәкмедигән сораукүтәрелгәч,патшамоныэшләргәбоерды,һәм шулайитепулүзкарарыниңтулыысулбеләнүтәде
2нчеБҮЛЕК
Дәүләтэшләренеңиңҗентекләпязылганязмалары
1Буэштәмамлангач,улДимитрийгаяһүд
2ЧөнкибарлыкдәүләтэшләредәбуМисыр патшаларытарафыннануказларярдәмендәһәмбик төгәлбашкарылган,һәмбернәрсәдәялгышяки очраклырәвештәэшләнмәгән
3Шулайитеп,министәлекләрнеңһәмхатларның күчермәләрен,җибәрелгәнбүләкләрнеңсанынһәм һәрберсенеңхарактерынкерттем,чөнкиаларның һәрберсегүзәллекһәмтехникосталыкбеләнаерылып тораиде
4ТүбәндәистәлекнеңкүчермәсебирелгәнБөек патшагаДимитрийистәлеге.«Патшам,сезмиңа китапханәгезнетулыландыруөченкирәклекитапларны җыеп,кимчелеклеләрентөзәтергәкушкач,минсезнең теләкләрегезнеүтәүгәбиктырышыпбагышладым,һәм хәзерсезгәтүбәндәгетәкъдимнеҗиткерергәтелим» 5Яһүдләрнеңканункитаплары(башкаберничәкитап беләнбергә)китапханәдәюк.
6Алареврейхәрефләреһәмтелендәязылган, игътибарсызрәвештәаңлатылган,һәммиңабелгән кешеләрәйтүенчә,алароригинальтекстны чагылдырмый;чөнкиаларныберкайчандапатша сакламаган.
7Аларнысезнеңкитапханәгезөчентөгәлитепязу зарур,чөнкиалардагыканун,илаһичыганактан булганлыктан,зирәклеккәтулыһәмһәркимчелектән
8Шуңакүрәәдәбиятчылар,шагыйрьләрһәмкүпкенә тарихиязучыларбукитапларгаһәмаларбуенчаяшәгән
пунктларныачыкларбыз,һәмшулайитеп,төгәл тәрҗемәалып,аныэшнеңүзенәһәмсезнең максатыгызгалаеклырәвештәкүренеклеурынгакуярга мөмкинбез.
10Сиңадаимимуллыкбулсын!
11Буистәлектапшырылгач,патшабухактаЭлеазарга хатязаргакушты,андашулайукяһүдәсирләренеңазат ителүетурындадаязылганиде.
12Улиллеталанталтын,җитмешталанткөмешһәм күпкыйммәтлеташларбирде,аларсавытлар,савытлар, өстәлһәмэчемлекләрөченкасәләрясадылар
13Улшулайукүзенеңказнасынсаклаучыларга һөнәрчеләргәбумаксатөченкирәклетеләсәнинди материалнысайларгарөхсәтитәргәһәмгыйбадәтханә һәмбашкаихтыяҗларөченкорбанкитерүөченйөз талантакчаҗибәрергәбоерыкбирде.
14Хатларныңкүчермәләренсезнеңалдыгызга куйганнансоң,минсезгәэшнеңничекбашкарылуы турындатулысөйләрмен.Патшаныңхатындаболай язылганиде:
15ПтолемейпатшаБашруханиЭлеазаргасәламһәм сәламюллый.
16ФарсылартарафыннанИерусалимнанкөчләре вакытындаалыпкителгәнһәмәтиембеләнМисырга әсирлеккәкилгәнтагындакүбрәкяһүдләрбезнең патшалыктаурнашканлыктан,улаларныңкүбесен гаскәргәурнаштырдыһәмгадәттәгедәнюгарырак хезмәтхакытүләде,һәмаларныңҗитәкчеләренең тугрылыгынисбатлагач,улныгытмалартөзедеһәм аларныаларныңкарамагынакуйды,шуңакүрәҗирле мисырлылараларданкуркыпкалсыниде.
17Минтәхеткәутыргач,барлыкгражданнарыма, аеручасезнеңгражданнарыгызгакаратамәрхәмәтле мөгамәләдәбулдым-йөзмеңнәнартыкәсирнеазат иттем,хуҗаларынатиешлебазарбәясентүләдем,һәм әгәрсезнеңхалкыгызгахалыкныңтеләкләреаркасында явызлыккылынганбулса,миналарны компенсацияләдем
18Минембугамәлемнеэтәргәнсәбәп-изгелекбелән эшитүһәмбөтендөньядатынычлыктаһәмбөекданда патшалыгымнысаклапкалганөченБөекХодайга рәхмәтәйтүтеләгеиде
19Моннантыш,минсезнеңхалкыгызарасыннаниң яхшытормышчорындабулганкешеләрне,шулайук минемшәхесемәбәйлебулыргалаеклыһәмсарай ышанычыналаеклыкешеләрнерәсмивазифаларга урнаштырдым
20Хәзерминбукешеләргә,бөтендөньядагыяһүдләргә һәмкиләчәкбуыннаргарәхмәтемнебелдерергә теләгәнлектән,сезнеңкануныгызнысезнеңарагызда кулланылаторганеврейтеленнәнгректеленәтәрҗемә итәргәкараркылдым,букитапларныминем китапханәмдәгебашкапатшакитапларынаөстәргә
21Әгәрсезһәркабиләдәналтыаксакалнысайласагыз, бусезнеңягымлылыгыгызһәмтырышлыгымөчен
кануннарыгыздаостаһәмаларныаңлатабелүче
23МинсакчыларымныңбашлыгыАндреасныһәммин
һәмбашкадинийолаларөченбиргәнберенче җимешләрем.
24Әгәрдәсезмиңабумәсьәләләрбуенчателәкләрегез турындаязсагыз,сезмиңазуррәхмәтәйтерсезһәм миңаяңадуслыквәгъдәсебирерсез,чөнкисезнең барлыктеләкләрегездәмөмкинкадәртизрәкүтәләчәк Хушлашыгыз!
25БухаткаЭлеазартүбәндәгечәҗавапбирде:«Баш руханиЭлеазарчындустыПтолемейпатшагасәлам юллый».
26Иңизгетеләкләрем-сезнеңһәмсеңлегезАрсино патшабикәнеңһәмбалаларыгызныңиминлеге
27Миндәсәламәтмен.Сезнеңхатыгызныалдымһәм сезнеңмаксатыгызһәмизгекиңәшегездәнбикшатмын 28Минбөтенхалыкныҗыеп,аларгасезнең
29Миналаргасезҗибәргәнкасәләрнекүрсәттем: егермеалтынһәмутызкөмеш,бишкасәһәмизге корбанкитерүөстәле,шулайуккорбанкитерүһәм гыйбадәтханәдәкирәкбулганәйберләрөченйөзталант көмеш.
30Бубүләкләрнемиңасезнеңиңхөрмәтле хезмәтчеләрегезнеңберсеАндреасһәмАристейалып килделәр.Аларикеседәяхшыһәмтугрыкешеләр, үзләренеңбелемлебулуларыбеләнаерылыпторган һәмһәрьяклапсезнеңюгарыпринципларыгызһәм гаделмаксатларыгызвәкилләребулыргалаеклыиделәр. 31Букешеләрмиңасезнеңхәбәрегезнеҗиткерделәр һәмминнәнхатыгызгатурыкиләторганҗавап алдылар.Сезнеңүтенечегезбикгадәтибулмасада,мин сезнеңөченфайдалыбулганбарнәрсәгәризалашам 32Чөнкисезбезнеңгражданнаргакүпяктанзурһәм беркайчандаонытылмаслыкфайдаларбирдегез. 33Шуңакүрәминшундауксинең,сеңлеңнең, балаларыңныңһәмдусларыңныңисеменнәнкорбаннар чалдым,һәмбарлыкхалыксезнеңпланнарыгызның даимирәвештәуңышлыбулуын,һәмКодрәтлеАллаһы сезнеңпатшалыгыгызнытынычлыктаһәмхөрмәт беләнсаклавын,һәмизгеканунныңтәрҗемәсесезнең
35Гаделпатша,канунтәрҗемәсетәмамланубелән,бу кешеләрбезгәиминкайтачакларытурындакүрсәтмә бирсәгез,бумәрхәмәтлебулыридеХушлашыгыз!
36Түбәндәгеөлкәннәрнеңисемнәре:беренче кабиләдәнЙосыф,Езеки,Зәкәрия,Яхъя,Езеки,Элиша
37ИкенчекабиләдәнЯһүд,Саймон,Самуил,Адаус, Мататия,Эшлемия
38ӨченчекабиләдәнНехемия,Йосыф,Теодосий, Базас,Орния,Дакис.
39Дүртенчекабиләдән:Йонафан,Абрей,Элиша, Һанани,Хабриас
40Бишенчекабиләдән:Исхак,Ягъкуб,Гайсә,Сабатаей, Шимун,Леви.
41Алтынчыкабиләдән:Яһүд,Йосыф,Шимун,Зәкәрия, Шамуил,Селемас.
42Җиденчекабиләдән:Сабатаей,Седекия,Ягъкуб, Исхак,Ишая,Нафтаей
43Сигезенчекабиләдән:Теодосий,Ясон,Гайсә, Теодот,Яхъя,Йонафан.
44ТугызынчыкабиләдәнТеофил,Ибраһим,Арсамос, Джейсон,Эндемия,Данил
45Унынчыкабиләдән:Иремия,Элеазар,Зәкәрия, Банеас,Элиша,Датей
46Унберенчекабиләдән:Шамуил,Йосыф,Яһүд, Йонафан,Хабу,Доситей
47Уникенчекабиләдән:Исаил,Яхъя,Теодосий, Арсамос,Абиетес,Иезекиил.
48АларбарлыгыҗитмешикекешеидеЭлеазарһәм аныңдусларыпатшахатынашундыйҗавапбирделәр
3нчеБҮЛЕК
Андаиңнәфисһәмматурөстәлсурәтләнгән. Мисырдагысоңгыказуэшләреяктылыгындакызыклы булганбашкабайбүләкләрдәбар
1Хәзерминвәгъдәмнеүтәп,сәнгатьәсәрләрен тасвирлыйм
2Аларгаҗәепосталыкбеләнэшләнгән,чөнкипатша берниндичыгымнарындакызганмаганһәмэшчеләрне шәхсәнүзекүзәткән
3Шуңакүрәаларэшнеңберөлешендәалданыпяки ваемсызтәмамлапбетерәалмаганнар.
4Иңэлекминсезгәтаблицаныңтасвирламасын бирәчәкмен
5Патшабуәсәрнеңгадәттәнтышзурбулуыннан борчылган,һәмулшултирәдәгеяһүдләрдән Иерусалимгыйбадәтханәсендәгеөстәлнеңзурлыгы турындасораштырыргакушкан.
6Аларүлчәмнәренсурәтләгәч,улзурракбинаясарга мөмкинмедипсорады
7Руханиларныңкайберләреһәмбашкаяһүдләраңа комачаулыйторганбернәрсәдәюкдипҗавапбирделәр 8Уланыбиштапкырзурракитәргәтеләгәненәйтте, ләкингыйбадәтханәдәхезмәтитүөченфайдасыз булыпкалмасөченикеләнде
9Улүзенеңбүләгенгыйбадәтханәдәгенәкалдырмаска теләгән,чөнкитиешлекорбаннаркитерергәтиешле кешеләрмоныулясаганөстәлдәтиешенчәэшли алсалар,буаңакүпкәзурракләззәтбирериде.
10Улэлеккегеөстәлнеңкечкенәзурлыктаясалганын алтынҗитмәүаркасындадипуйламаган,ләкин,аның әйтүенчә,бузурлыктаясалганлыгыныңниндидер сәбәбебулганкебек.
11Әгәрбоерыкбирелгәнбулса,чараларҗитмәсиде
12Шуңакүрәбезчиктәнашмаскаһәмтиешле күләмнәнчыкмаскатиеш
13Шулуквакыттаулаларгасәнгатьнеңбарлыктөрле формаларынхезмәтләндерергәбоерды,чөнкиулиң югарыкарашлыкешеиде,һәмтабигатьаңаүткен фантазиябиргән,буаңаәзерэшнеңниндикүренешне күзалдынакитерергәмөмкинлекбиргән.
14Улшулайукбоерыкбирде:яһүдиЯзмаларында
16Аларсафалтыннанозынлыгыикетерсәк,киңлеге бертерсәкһәмбиеклегеберярымтерсәкбулганөстәл ясадылар.
17Минсурәтләгәннәрсәбашканигезөстенәсалынган юкаалтынтүгел,әбөтенкорылмазуралтыннанэретеп ябыштырылганиде
18Алараныңтирәликулкиңлегендәгекырый ясадылар.
19Өчягынагаҗәепитепэшләнгәнбауларрәвешендә рельефлыитепуепясалгандулкынбизәклечәчәк бәйләмебариде.
20Чөнкиулөчпочмакформасындаидеһәмэшстиле икеягындадаберүкиде,шуңакүрәаларкайсыякка борылсада,берүккүренештәиде.
21Чикастындагыикеякныңөстәлгәтабаавышканы бикматурэшиде,ләкинтамашачыныңигътибарын тышкыягыҗәлепитте.
22Икеякныңдаөскекырые,күтәрелгәнкилеш,үткен иде,чөнки,әйткәнебезчә,кырыйөчяклыиде,аңа ничекякынлашсаңда.
23Рельефлыбаууртасындакыйммәтлеташлар катламнарыбариде,һәмаларбер-берсебелән кабатланмассәнгатьосталыгыбеләнүрелгәниде.
24Куркынычсызлыкөчен,аларныңбарысында ташлардагытишекләргәкертелгәналтынэнәбелән беркеттеләр.
25Аларныныктотуөченян-якларыннанбер-берсенә беркетелгәнберкеткечләрбелән
26Өстәлтирәлиөскәтабаавышканһәмкүзләргәтигән өлешендә,бөтенөстәлтирәлибер-берсенәтыгыз тоташтырылган,өзлексезрельефлыбизәкбеләноста итепуепясалганкыйммәтлеташларданйомырка бизәгеясалганиде
27Йомыркаларнысурәтләүөченурнаштырылган ташларастындарәссамнартөрлеҗимешләрдәнторган таҗясадылар,аныңөскеөлешендәйөзем,иген башаклары,хөрмә,алма,анарһәмбашкашундый җимешләрбариде.
28Буҗимешләрҗимешләрнеңтөсебеләнберүк төстәгекыйммәтлеташларданэшләнгәнһәмөстәлнең барлыккырыйларынаалтынбоҗрабеләнберкетелгән. 29Җимештаҗыкуелганнансоң,астынакыйммәтле ташларданясалганйомыркаларныңтагынбербизәге,
ониксһәмматурлыгыбеләнаерылыпторганбашкакүп төрлеташларбариде.
33«Маандр»янындагаҗәепчелтәркисәгекуелганиде, улөстәлнеңүзәгенромбоидформасындакүрсәтәиде,ә аныңөстендәкристаллһәмянтарь,дипаталган, эшләнгәниде,букараучылардачагыштыргысызтәэсир калдырды
34Аларөстәлаякларынлилиячәчәкләрекебекбашлар ясадылар,шуңакүрәаларөстәластындаиелгән лилияләргәохшаганиде,әкүренгәнөлешләретуры торганяфракларнысимволлаштырды
35Аякныңҗирдәгенигезеякуттаниде,һәманың биеклегекулкиңлегебеләнтигезиде.
36Улаяккиеменәохшаганидеһәмсигезбармак киңлегендәиде
37Аныңөстендәаякныңбөтенкиңлегеурнашканиде.
38Алараякныташтанүсепчыкканүрмәләүкебек иттеләр,улакантусбеләнүрелгәнһәманыйөземагачы беләнәйләндерепалган,улйөземтәлгәшләребелән әйләндерепалынган,алараякныңбашынакадәр ташлардануепясалган
39Дүртаякныңбарысыдаберүкстильдәэшләнгән, һәмбарысыдашулкадәростаитепэшләнгәнһәм урнаштырылган,һәмтабигатькәтурыкилүөчен шулкадәргаҗәепосталыкһәмбелемсарыфителгәнки, һаваҗилбеләнкузгалганда,яфракларгахәрәкәт бирелгән,һәмбарысыдаулкүрсәткәнчынбарлыкка турыкилерлекитепясалган.
40Аларөстәлнеңөскеөлешентриптихонкебекөч өлештәнясадылар,һәмаларшулкадәртурыкитереп һәмбер-берсенәбәйләнгәнидеки,буыннарныңтоташу урыныкүренмәдедә,хәттакүренмәдедә
41Өстәлнеңкалынлыгыяртытерсәктәндәкимтүгел иде,шуңакүрәбөтенэшкүпталантларгатөшкән булыргатиеш
42Патшааныңзурлыгынарттырыргателәмәгәнлектән, өстәлзурракбулса,кирәкбулганакчаныдетальләргә сарыфитте
43Һәмбарысыдааныңпланыбуенча,гаҗәепһәм гаҗәепысулбелән,кабатланмассәнгатьһәмтиңдәшсез матурлыкбеләнтәмамланды
44Савытларныңикесеалтыннанэшләнгән,төбеннән уртасынакадәрүлчәмнәррәвешендәрельефлы бизәкләруепясалган,әүлчәмнәрарасыназурсәнгать осталыгыбеләнкыйммәтлеташларкуелган
45Аннарыбертерсәкбиеклектәге,төрлетөстәге кыйммәтлеташларданэшләнгән,зурсәнгатькөчеһәм матурлыккүрсәткән«меандр»бариде.
46Аныңөстендәромбформасындаэшләнгән,челтәр сыманкүренгәнһәмкырыйларынакадәрсузылган мозаикабариде
47Уртада,төрлекыйммәтлеташларданясалган, чиратлашыпурнаштырылган,кимдигәндәдүртбармак киңлегендәгекечкенәкалканнараларныңтышкы кыяфәтентагындаматурракиткән
48Чәчәкатканлилияләрбизәге,әйөземүсемлекләре тирәлиуепясалганиде.
49Алтынсавытларныңтөзелешешулайиде,һәмалар икедәнартыкфиринсыйдыраиде
50Көмешсавытларныңөслегешомаидеһәмалар күзлекөченясалганкебекгаҗәепитепэшләнгәниде,
52Бусавытлартөзелепбеткәчһәмянәшәкуелгач, баштакөмешсавыт,аннарыалтынсавыт,аннары тагынберкөмеш,аннарытагынбералтынсавыт куелганнансоң,аларныңтышкыкыяфәтенбөтенләй сурәтләпбетергесезиде,һәмаларныкараргакилгән кешеләрбуяктыкүренештәнһәмҗәлепитүче тамашаданаерылаалмадылар
53Тамашатөрлетәэсирләртудырды.
54Кешеләралтынсавытларгакарап,аларның акылларыһәрдетальнетулысынчакарапчыккач, җаннарыгаҗәпләнүдәнләззәтләнде.
55Беркешеүзенеңкаршындаторганкөмеш савытларгакүзенюнәлтергәтеләсә,улторганурын тирәсендәгебарнәрсәяктылыкбеләнбалкыганкебек тоелдыһәмкараучыларгатагындазурракшатлык китерде
56Шуңакүрәәсәрләрнеңсәнгатьчәматурлыгын сурәтләпбетерүмөмкинтүгел
57Алтынсавытларныңуртасынайөземчәчәкләреуеп ясалган.
58Аларкырыйларытирәлиүрмәләүысулыбелән үрелгәнчәчәкбәйләме,миртһәмзәйтүнагачыннан бизәкясадыларһәмаңакыйммәтлеташларкуйдылар.
59Рельефэшләренеңбашкаөлешләреналартөрлечә эшләделәр,чөнкибарысындапатшаныңбөеклегенә лаеклырәвештәтәмамлауныүзләреөченхөрмәтдип таптылар
60Берсүзбеләншуныәйтергәмөмкин:патша казнасындада,башкаберниндизаттадакыйммәтяки сәнгатьосталыгыбуенчамоңатиңәсәрләрюкиде 61Патшаалартурындакүпуйлады,чөнкиулүзенең осталыгыбеләнданказаныргаяратты.
62Чөнкиулешкынаүзенеңрәсмиэшләренонытып, рәссамнарбеләнвакытүткәрәиде,аларбүләкләр җибәреләчәкурынгалаеклырәвештәбарысында тәмамларгатиешдипборчылаиде
63Шулайитеп,барысыдазуркүләмдә,бүләкләрне җибәргәнпатшагаһәмилхакимебулганбашруханига лаеклырәвештәбашкарылды
64Кыйммәтлеташларныңсаныазиде,чөнкиким дигәндәбишмеңкулланылганидеһәмаларның барысыдазуриде
65Иңгаҗәепсәнгатьосталыгыкулланылган,шуңа күрәташларныңһәмэшнеңбәясеалтынбәясеннәнбиш
гыйбадәтханәнеәйләндерепалгандиварларэченәкерә алмасиде.
39Цисталеманараларынасугышдвигательләреһәм төрлемашиналарурнаштырылганиде,һәмаларның урыныминтелгәалгандиварлартүгәрәгеннәнкүпкә биегрәкиде
40Манараларныдаүзилләренәтугрылыкларыниң югарыдәрәҗәдәкүрсәткәнышанычлыкешеләр саклаган
41Букешеләргәберкайчандацитадельдәнчыгарга рөхсәтителмәгән,бәйрәмнәрдәнкала,һәманда төркемнәрбеләнгенәАларчиткешеләрнеанда кертмәгәннәр.
42Аларшулайукбашлыкныңтеләсәниндибоерыгы килгәндә,кунакларныурынгакертергәрөхсәтиткәндә биксакбулдылар,моныүзтәҗрибәбезкүрсәткән.
43Аларбезнебезикекоралсызкешегенәбулсакта корбанкитерүнекараргакертергәбиктеләмәделәр 44Аларүзләренәышаныптапшырылганда,антбелән бәйлебулуларынрасладылар,чөнкиаларбарысыда антиткәннәридеһәмантныизгерәвештәүтәргәтиеш иделәр,саннарыбишйөзбулсада,берьюлыбиш кешедәнартыккермәскә
45Цитаделгыйбадәтханәнеңмахсуссаклануурыны булган,һәмаңанигезсалучыанышулкадәрнык ныгытканки,уланынәтиҗәлесаклыйалган
5нчеБҮЛЕК
Шәһәрһәмавылтурындатасвирлама11нче шигырьнебүгенгекөншартларыбеләнчагыштырыгыз. 89-41нчешигырьләрборынгыкешеләрнеңгалимһәм әфәндененичекбәяләгәннәренкүрсәтә 1Шәһәрнеңзурлыгыуртачазурлыкта.
2Фаразларгамөмкинбулганча,аныңәйләнәсеякынча кырыкфурлонг
3Аныңманараларытеатрформасындаурнашкан,алар арасындамагистральләрурнашкан,хәзераскы манараларныңкиселешләрекүренә,әөске манараларныкыешракочрый.
4Чөнкишәһәртаугасалынганлыктан,җиркүтәрелә
5Юлчатынаалыпбаручыбаскычлардабар,кайбер кешеләрһәрвакытөскә,әкайберләретөшә,һәмалар юлдабер-берсеннәнмөмкинкадәреракторалар,чөнки чисталыккагыйдәләренүтәүчеләртыелганәйбергә кагылмаслар.
6Шәһәрнеңбашлангычнигезсалучыларыанытиешле күләмдәтөзегәннәр,чөнкиаларнәрсәкирәклегеначык аңлыйлариде
7Чөнкиилкиңһәмматур
8Аныңкайберөлешләре,бигрәктәСамариягәкараган һәмИдумҗиребеләнчиктәшбулганрайоннартигез,ә башкаөлешләре,бигрәктәЯһүдияҗиренәчиктәш булганрайоннар,таулы
9Шуңакүрәкешеләрүзләренигенчелеккәһәмтуфрак эшкәртүгәбагышларгатиеш,шуныңбеләналармул уңышалаалалар.
10Шулайитеп,һәртөркультураларүстереләһәм
11Зурһәмшуңатурыкитерепчәчәкатканшәһәрләрдә
булдырмасөчен,патшааларгаандаегермекөннән артыккалмаскабоерыкбиргән
14Шулукрәвешчә,улсудьяларгаязмачакүрсәтмәләр бирде:әгәрдәилдәяшәүчетеләсәкемгәкаршычакыру кәгазечыгарыргакирәкбулса,эшбишкөнэчендәхәл ителергәтиеш
15Улбумәсьәләнебикмөһимдипсанагангакүрә,һәр районгаюридикхезмәткәрләрнеаларныңярдәмчеләре
балдамул.
19Башкатөрҗимешагачларыһәмхөрмәләралар беләнчагыштыргандасаналмый
20Андатөрлетерлекләркүп,аларөченмул көтүлекләрдәбар
21Шуңакүрәаларавылрайоннарынакүпхалык кирәклегенһәмшәһәрбеләнавылларарасындагы мөнәсәбәтләрнеңтиешенчәҗайгасалынганлыгын хаклырәвештәтаныйлар
22Гарәпләрилгәбиккүптәмләткечләр,кыйммәтле ташларһәмалтыналыпкиләләр
23Чөнкибуилавылхуҗалыгыөченгенәтүгел,әсәүдә өчендәбикуңайлы,әшәһәрдәсәнгатьбай,һәмдиңгез ашакитерелгәнтоварларныңберсенәдәмохтаҗлыкюк 24АныңАскалон,ЯффаһәмГазада,шулайукпатша тарафыннаннигезләнгәнһәмбашкаисемләнгән урыннарбеләнчагыштыргандаүзәкурындаторган Птолемейдабикуңайлыһәмуңайлыпортларыбар, аларныңберсеннәндәерактүгел.
25Илбарлыкяктандаяхшысугарылганһәм давылларданяхшысакланганлыктан,улһәрнәрсәне мулитепүстерә.
26Иорданелгасы,улшулайатала,улберкайчанда корымый,җирашаага.
27Баштаилнеңмәйданы60миллионакрдандаким булмаган,ләкинсоңраккүршехалыклараңаһөҗүм иткәннәр,һәманда600000кешейөзакрмәйданлы хуҗалыклардаурнашкан.
28Нилкебекелгаураквакытындакүтәреләһәм җирнеңзурөлешенсугара
29Птолемейхалкынакараганрайонянындаулбашка
10Патшаанымактадыһәмкиләсесеннәнничекул кешеләрнеңдустыбулааладипсорады.
11Улболайдипҗавапбирде:«Кешеләрнеңкүбәюен һәмкүпбәла-казаларһәмзургазапларбеләнтууын күзәтеп:шуңакүрәаларныҗиңелчәҗәзаларгаяки җәфаларгаярамый,чөнкисезкешеләрнеңтормышы газапларданһәмҗәзалардантораикәненбеләсезӘгәр сезбарысындааңласагыз,сезкызганубеләнтулыр идегез,чөнкибудакызганыч!»
12Патшаҗавапныхуплапкабулиттеһәманнансоң сорады:«Идарәитүөчениңмөһимсыйфатнинди?»
13«Үзеңнеришвәттәназаттотарга,гомереңнеңкүп өлешендәаекбулырга,гаделлекнебарнәрсәдәндә өстенкүрергәһәмшундыйкешеләрбеләндуслашырга ЧөнкиАллаһыТәгаләдәгаделлекнеярата!»
13Патшаризалыгынбелдереп,икенчесеннәнсорады: «Чынтәкъвалыкбилгесенәрсәул?»
14Улболайдипҗавапбирде:«АллаһыныңГаләмдә даимиэшләвенһәмбарнәрсәнебелүен,гаделсезэш итүчеһәмявызлыккылучыберкемдәАның игътибарыннанчиттәкалаалмавынаңлауАллаһы бөтендөньяныңигелеккылучысыбулганкебек,сездә Аңаохшаргаһәмүпкәләргәтиештүгел!»
15Патшаризалыгынбелдереп,икенчесеннән: «Патшалыкныңасылынәрсәдә?»–дипсорады.
16Улболайдипҗавапбирде:«Үзеңнеяхшыидарәитү һәмбайлыкякиданаркасындачамадантышяки яраксызтеләкләргәбирелмәү,әгәрдәсинмәсьәләне яхшылапаңласаң,дөресидарәитүысулышушы Чөнкисиңачыннандакирәкбулганбарнәрсәсинеке, һәмАллаһымохтаҗлыктаназатһәммәрхәмәтле. Фикерләреңкешебулырлыкбулсынһәмкүп нәрсәләрнетүгел,әидарәитүөченкирәкленәрсәләрне генәтелә!»
17Патшаанымактадыһәмбашкаберкешедән:«Аның уйларынничекяхшыртыргамөмкин?»–дипсорады
18Улболайдипҗавапбирде:«Әгәрулһәрвакытһәр эштәгаделлекнеүзалдынакуйсаһәмгаделсезлекне гомердәнмәхрүмитүгәтиңдипуйласаЧөнкиАллаһы һәрвакытгаделкешеләргәиңюгарыфатихаларвәгъдә итә!»
19Патшаанымактаганнансоң,икенчесеннән: «Йокыдагыборчулыуйларданничеккотылырга мөмкин?»–дипсорады
20Улболайдипҗавапбирде:«Сезмиңабикавыр җавапбирәторгансораубирдегез,чөнкибезйокы вакытындаүзебезнеңчынлыгыбызныкүрсәтә алмыйбыз,ләкинакылбеләнконтрольдәтотыла алмаганхыялларбеләнбәйләнгәнбезЧөнки җаннарыбызйокывакытындааңыбызгакергән нәрсәләрнекүрәләркебекхиситәӘммабезчыннанда диңгездәкөймәләрдәйөзәбез,һавадаочабыз,яки башкатөбәкләргәякишундыйукнәрсәләргәсәяхәт итәбездипуйласак,ялгышабызӘммабезчыннанда шундыйвакыйгаларбуласынкүзалдынакитерәбез 21Мөмкинкадәрминтүбәндәгенәтиҗәгәкилдем:Әй, Патша,синүзсүзләреңнеһәмгамәлләреңнеһәрьяклап тәкъвалыккагыйдәсебеләнидарәитәргәтиешсең,шул
24Улболайдипҗавапбирде:«Һәрвакытүзданыңа
патша,чөнкиАллаһысиңахолкыңатурыкитереп патшахакимиятебиргән»
25Патшабикмәрхәмәтлеитеп,көчлеһәмозак
күрәсөйләшүтуктагач,алармәҗлеснеңкиләсе өлешенәбагышладылар.
26Икенчекөннедәшулуктәртипсакланды,һәм патшакешеләргәсорауларбирергәмөмкинлектапкач, киләсесорауалугакалганнарныңберенчесеннән сорады:Идарәитүнеңиңюгарыформасынинди?
27Улболайдипҗавапбирде:«Үз-үзеңнеидарәитәргә һәмхисләргәбирелмәскә.Чөнкиһәркешенеңдә билгелебертабигыйакылсәләтебарКүпчелек кешеләрнеңашау-эчүгәһәмкүңелачугаомтылышы,ә патшаларныңҗирләргәһәмзурданказанырга омтылуыихтималЛәкинһәрнәрсәдәчамабеләнбулу яхшы
28Аллаһыбиргәннеалып,саклапторыргакирәк, ләкинкулыңнанкилмәслекәйберләргәберкайчанда омтылма»
29Бусүзләрдәнканәгатькалганпатша,көнчелектән ничеккотылыргамөмкиндипсорады
30Улкыскагынатыныпторганнансоңболайдип җавапбирде:«Әгәрсезиңэлекшуныисәпкәалсагыз: барлыкпатшаларгададанһәмзурбайлыкныАллаһы бирә,һәмберкемдәүзкөчебеләнпатшатүгелБарлык кешеләрдәбуданныуртаклашыргатели,ләкин уртаклашаалмый,чөнкибуАллаһыбүләге!»
31Патшаозынсүзләрбеләнбукешенемактады, аннарыбашкасыннансорады:ничекулдошманнарын нәфрәтитәала?
32Улболайдипҗавапбирде:«Әгәрсинбарлык кешеләргәдәмәрхәмәтлебулсаңһәмаларның дуслыгыняуласаң,беркемнәндәкурыкмаскакирәк
ләкинюгарыдаәйтелгәннигъмәтләрнеңдәвамитүен теләсәң,һәрвакытАллаһыгаялварыргатиешсең».
35Патшаризалыгынбелдердеһәмикенчесеннән: «Кемгәюмартлыккүрсәтергәтиеш?»–дипсорады.
36Улболайдипҗавапбирде:«Барысыдабезгәкарата яхшыкарашлыкешеләргәюмартлыккүрсәтергә тиешлегебезнетаный,ләкинминбезнең каршыларыбызгадашундыйукюмартлыкрухын күрсәтергәтиешдипуйлыйм,шуныңбеләнбезаларны дөреслеккәһәмүзебезөченфайдалыбулганнәрсәгә җәлепитәалабызЛәкинбезмоныңтормышкаашуын Аллаһкадогакылыргатиеш,чөнкиУлбарлык кешеләрнеңакылынидарәитә».
37Патшаҗавапбеләнкилешүенбелдереп, алтынчыдан:"Безкемгәрәхмәткүрсәтергәтиеш?" дигәнсораугаҗавапбирүенсорады.
38Улболайдипҗавапбирде:«Әти-әниебезгә һәрвакыт,чөнкиАллаһыбезгәата-анагахөрмәт күрсәтүтурындаиңмөһимәмербирде.АннарыУл дусныңдускакаратамөнәсәбәтенисәпкәала,чөнкиУл «үзҗаныңкебекдус»дипәйтәСинбарлыккешеләрне үзеңбеләндуслаштырыргатырышып,яхшыэшлисең».
39Патшааңаягымлысөйләште,аннарыикенчесеннән сорады:«Гүзәллеккәохшаганнәрсәниндикыйммәткә ия?»
40Улболайдиде:«Тәкъвалык,чөнкиулматурлыкның иңюгарыформасы,һәманыңкөчемәхәббәттә,ул Аллаһыбүләге.Сезмоныиндеалгансыз,һәманың беләнбергәтормышныңбарлыкнигъмәтләредәбар»
41Патшаҗавапныбикмәрхәмәтлеитепалкышлады һәмбашкасыннансорады:әгәрулуңышсызлыкка очраса,ничекитепшулукдәрәҗәдәабруенкире кайтараала?
42Улболайдиде:«Сезнеңуңышсызлыккаочравыгыз мөмкинтүгел,чөнкисезбарлыккешеләрдәрәхмәт орлыкларынчәчтегез,аларяхшыниятуңышынбирә, һәмбуиңкөчлекораллардандакөчлерәкһәмиңзур куркынычсызлыкныгарантиялиӘммаберәркеше уңышсызлыккаочраса,улүзенеңуңышсызлыгына китергәнэшләрнекабатэшләмәскәтиеш,әдусларча мөнәсәбәтләрурнаштырыргаһәмгаделэшитәргәтиеш Чөнкияхшыэшләрэшлиалу-Аллаһыныңбүләге, киресенчәтүгел».
43Бусүзләрдәншатланып,патшабашкаберәүдән: «Кайгыданничеккотылыргамөмкин?»–дипсорады 44Улболайдипҗавапбирде:«Әгәрулберкемгәдә зыянкитермәсә,әһәркемгәяхшылыкэшләсәһәм тәкъвалыкюлыннанбарса,чөнкианыңҗимешләре кайгыданазатлыккитерәЛәкинбезАллаһкаүлем, авыру,авыртуякибашкашундыйкөтелмәгәнбәлаләр безгәкилепзыянкитермәсенөчендогакылыргатиеш Әммасезтәкъвалыккабирелгәнлектән,сезгәмондый бәхетсезлеккилмәячәк»
45Патшаанызурмактадыһәмунынчыдансорады: «Данныңиңюгарытөренинди?»
46Улболайдиде:«Аллаһыныхөрмәтләүөчен,һәмбу бүләкләрһәмкорбаннарбеләнтүгел,әҗансафлыгы һәмизгеышанычбеләнэшләнә,чөнкибарнәрсәдә АллаһытарафыннанАныңихтыярынатурыкитереп төзеләһәмидарәителә.Бумаксатсезнеңүткәндәгеһәм
алардан[ягънифәлсәфәчеләрдән]күпкәөстенрәк иделәр.
48Шуннансоңпатша,үзенеңкүңеленкүрсәтерөчен, кунакларыныңсәламәтлегенэчәргәкереште
8нчешигырьбелемнеңкыйммәтенчагылдыра28нче шигырь-ата-ананазынаигътибаритегезАеруча26 нчышигырьдәгесораугаһәмҗавапкаигътибар итегезШулайук47нчешигырьдәгесораугаһәм җавапкаигътибаритегезБуэшкуарларөченакыллы киңәш.
1Икенчекөннемәҗлесөчендәшулукчаралар күрелде,һәмпатша,мөмкинлектуюбелән,җавап
өйрәтепбуламы?»–дипсорады
2Улболайдиде:«Җаншулайтөзелгәнки,улилаһи көчбеләнбарлыкяхшылыкныкабулитәһәмкиресен кирекагаала»
3Патшаризалыгынбелдердеһәмкиләсекешедән сорады:Сәламәтлекөчениңфайдалынәрсәнәрсә?
4Улболайдиде:«Тынычлык,һәмАллаһымоңакарата холыктудырмаса,моңаирешүмөмкинтүгел».
5Патшабукешегәягымлысөйләште,әикенчесенә: «Кешеата-анасынакаратарәхмәтбурычынничек лаеклырәвештәүтиала?»–дипсорады.
6Улболайдиде:«Аларгаберкайчандаавырту китермичә,һәмбумөмкинтүгел,әгәрАллаһыакылны иңизгемаксатларгаомтылугаюнәлтмәсә».
7Патшаризалашуынбелдердеһәмкиләсесеннән: "Ничекулигътибарлытыңлаучыбулаала?"-дип сорады.
8Улболайдиде:«Һәрбелемнеңфайдалыикәненистә тотып,чөнкиулсезгәгадәттәнтышвакыттаАллаһы ярдәмебеләнөйрәнгәннәрсәләрегезнеңкайберләрен сайлапалыргаһәмаларнысезнеңбеләночрашкан кризискакулланыргамөмкинлекбирәШулайитеп,
9Патшаанымактадыһәмкиләсесеннәнсорады:«Ул
39Буҗавапныхуплап,патшабашкаберәүдән:«Ничек индеулүзеннәнсоңдатөзергәмөмкин?»–дипсорады.
40Улсораугаболайдипҗавапбирде:«Әгәраның иҗатызурһәмзатлымасштабтабулса,караучылар аларныматурлыкларыөченкызганмасиде,һәмул мондыйэшләрбашкаручыларныңберсендәэштәназат итмәсәһәмбашкаларныаныңихтыяҗларын канәгатьләндерүөченхезмәтитәргәмәҗбүритмәсә иде»
41Аллаһыныңкешенәселенничектәэминитүен, аларгасәламәтлек,акылсәләтеһәмбашкабарлык бүләкләрбирүенкүзәтеп,Улүзедәкешеләргәавыр хезмәтөченҗәзабиреп,Аныңүрнәгенәиярергәтиеш. Чөнкигаделлекбеләнэшләнгәнэшләрмәңгегәкала!
42Патшабукешенеңдәяхшыҗавапбиргәненәйтте һәмунынчыдансорады:Акылҗимешенәрсәул?
43Улболайдипҗавапбирде:«Кешеүзендәбернинди дәяманлыкэшләмәгәнлегенаңласынһәмтормышын хакыйкатьбуенчаяшәсенөчен.Әй,бөекПатша,әгәр синүзпатшалыгыңнытәкъвалыкбеләнидарәитсәң, сиңаиңзуршатлык,җанныклыгыһәмАллаһыганык иманкитерәчәк».
44Аларҗавапныишеткәч,барысыдакөчлеалкышлар беләнкычкырдылар,һәманнансоңпатшашатлыгы беләналарныңсәламәтлегенэчәбашлады.
45Икенчекөннемәҗлесэлеккегекебекүкдәвамитте, һәммөмкинлектугач,патшакалганкунакларга сорауларбирәбашлады,һәмберенчесеннәнсорады: «Кешеүзентәкәбберлектәнничексаклыйала?»
46Улболайдипҗавапбирде:«Әгәрултигезлекне сакласаһәмһәрвакытүзенеңкешеләрөстеннән хакимлекитүчекешеикәненистәтотса,һәмАллаһы тәкәбберләрнеюкитсә,әтыйнакларныһәм басынкыларныкүтәрсә!»
47Патшааңаягымлысөйләштеһәмикенчесеннән: «Кемнекиңәшчеитепсайларгакирәк?»–дипсорады
48Улболайдипҗавапбирде:«Күпэшләрдәсыналган һәмаңакаратакатнашбулмаганяхшылыкнысаклаган һәманыңүзхаләтенәкушылганкешеләрҺәмАллаһы Тәгаләбумаксатларгаирешүөченлаеклыкешеләргә үзенкүрсәтә»
49Патшаанымактап,башкасыннансорады:Патша өчениңкирәклемөлкәтнәрсә?
50«Аныңгражданнарыныңдуслыгыһәммәхәббәте»,–дипҗавапбирдеул,–«чөнкинәкъменәшуныңаша яхшыниятбәйләнешеөзелми.Һәммоныңсезнең теләгегезбуенчатормышкаашуынАллаһыТәгалә тәэминитә».
51Патшаанымактадыһәмбашкаберәүдән: «Сөйләмнеңмаксатынәрсә?»–дипсорадыУл: «Дошманыңныаныңхаталарынтәртипкәсалынган бәхәсләрармиясендәкүрсәтепышандыру»,–дип җавапбирде
52Шулайитеп,синтыңлаучыңныаңакаршычыгып түгел,әаныышандыруөченмактаусүзләреәйтеп яулапаласыңҺәмышандыруАллаһыкөчебелән башкарыла”.
53Патшаяхшыҗавапбиргәненәйтте,әбашкасыннан сорады:үзпатшалыгындаяшәүчетөрлерасаларбелән ничекдусяшиалыриде?
54«Һәркемгәтиешлеөлешенбиреп,һәмтәкъвалыкны
55Патшабуҗаваптаншатланып,башкасыннансорады:
кайгыра,чөнкиаларүзләреһәмүзфайдаларытурында гынауйлыйларБезбарлыкявызлыктанбарытик Аллаһкодрәтебеләнгенәкотылаалабыз!»
57Патшаүзенеңурынлыҗавапбиргәненәйтте,һәм башкасыннансорады:ничекабруйюгала?
58Улболайдипҗавапбирде:«Тәкәбберлекһәмчиксез үз-үзеңәышанычхөкемсөргәндә,хурлыкһәмабруй югалаЧөнкиАллаһ–барлыкабруйныңхуҗасыһәм анытеләгәнҗиренәбирә»
59Патшаҗавапнырасладыһәмкиләсекешедән сорады:«Кешеләрүзләренкемгәышаныптапшырырга тиеш?»
60«Сезгәкуркуякиүзмәнфәгатьләреөчентүгел,ә яхшыниятбеләнхезмәтитүчеләргә,үзфайдалары турындагынауйлаучыларга»,–дипҗавапбирдеул Чөнкиберсе–мәхәббәтбилгесе,икенчесе–явызният һәмвакытнысарыфитүбилгесе
61Үзфайдасынһәрвакыткайгыртканкеше күңелендәхыянәтче.ӘммасезАллаһысезгәбиргән яхшыкиңәшярдәмендәбарлыкгражданнарыгызның мәхәббәтеняулыйсыз»
62Патшаакыллыҗавапбиргәненәйттеһәм башкасыннансорады:«Патшалыкнынәрсәсаклый?»
63Улсораугаҗавапбирде:«Халыкөстеннәнхакимлек итүчекешеләртарафыннанберниндидәявызлык эшләнмәсенөченсакбулыгызһәмалдануйлагыз,һәм сезмоныһәрвакытсезнеҗитдихөкемгәрухландырган Аллаһыярдәмебеләнэшлисез».
64Патшааңадәртләндергечсүзләрәйттеһәм башкасыннансорады:«Рәхмәтһәмхөрмәтненәрсә саклый?»
65Улболайдипҗавапбирде:«Фазиллек,чөнкиул изгегамәлләрнеңавторы,һәманыңбеләнявызлыкюк ителә,хәттасезАллаһыТәгаләсезгәбиргәнбүләк беләнһәркемгәкаратаюгарысыйфаткүрсәтәсез»
66Патшаҗавапнырәхмәтбеләнкабулиттеһәм унберенчедән(җитмештәнартыкикекеше булганлыктан),сугышвакытындаҗантынычлыгын ничексаклыйалганынсорады.
67Улболайдипҗавапбирде:«Улүзгражданнарының
10НЧЫБҮЛЕК
СорауларһәмҗаваплардәвамитәАрмия офицерларынничексайларгакирәклегенкүрсәтә Ниндикешесокланыргалаекһәмкөндәлектормышның башкапроблемалары,2000елэлекбулганкебек, бүгенгекөндәдәактуаль15-17нчешигырьләр театрнытәкъдимитүләребеләнаерылыптора21-22 нчешигырьләрпрезидентсайлауякипатшабулуның зирәклегенсурәтли
1Җиденчекөннекүпкәҗентеклерәкәзерлекэшләре башкарылды,һәмтөрлешәһәрләрдәнкүпкешеләр (аларарасындакүпсанлыилчеләрдәбариде)килде.
2Мөмкинлектугач,патшаәлесораубирелмәгән беренчекешедәнялгышфикерйөртүгәалданудан ничексакланыргадипсорады.
3Улболайдипҗавапбирде:«Сөйләүчене,әйтелгән сүзнеһәмфикералышутемасынигътибарбелән күзәтеп,берникадәрвакыттансоңшулуксорауларны төрлеформалардакабатлапӘммауяуакылгаиябулу һәмһәрочрактадөресфикерйөртәалу-Аллаһының яхшыбүләкләренеңберсе,һәмсездәдәбар,әй,Патша». 4Патшаҗавапныкычкырыпалкышладыһәм башкасыннансорады:Ниөченкүпчелеккешеләр беркайчандаизгелеклебулмый?
5«Чөнки,дипҗавапбирдеул,барлыккешеләрдә табигатебуенчатотнаксызһәмләззәткәомтылаШуңа күрәгаделсезлекһәмкомсызлыкагымыбарлыккакилә. Яхшылыкгадәтеләззәттормышынабирелгәнкешеләр өченкиртәбулыптора,чөнкиулаларга тотнаклылыкныһәмтәкъвалыкныөстенкүрергәкуша. ЧөнкиболарныңхуҗасыАллаһыТәгалә»
6Патшаяхшыҗавапбиргәненәйттеһәмсорады: «Патшаларнәрсәгәбуйсыныргатиеш?»Улболайдиде: «Законнар,гаделкарарларбеләнкешеләрнең тормышынторгызырөченСездәИлаһибоерыкка буйсынып,үзегезөченмәңгелекистәлекҗыйгансыз».
7Патшабукешенеңдәяхшысөйләгәненәйттеһәм киләсесеннән:«Безкемнегубернаторитепбилгеләргә тиеш?»–дипсорады.
Улболайдипҗавапбирде:«Явызлыкнынәфрәт итүчеләрһәмсинеңтәртибеңнеүрнәкитепалучылар һәрвакытяхшыисемсаклапкалуөченгаделэшитәләр.
Чөнкисиншулайэшлисең,әй,бөекПатша,һәмсиңа тәкъвалыктаҗынбиргәнАллаһыТәгалә» 9Патшаҗавапныкычкырыпмактады,аннарыикенче кешегәкарап:«Гаскәрләрөстеннәнкемнеҗитәкче итепбилгеләргәсоң?»дипсорады.
10Улболайдипаңлатты:«Батырлыкһәмтәкъвалыкта өстенбулганнар,һәмүзгомерләренкуркынычастына куепҗиңүгәирешүдәнкүбрәккешеләренеңиминлеге турындакайгыртучылар.ЧөнкиАллаһыбарлык кешеләргәдәяхшылыккылганкебек,сездәАңаохшап, барлыкгражданнарыгызныңдаярдәмчесе»
11Патшаяхшыҗавапбиргәненәйттеһәм башкасыннан:«Кайсыкешесокланыргалаек?»–дип сорады.
12Улболайдипҗавапбирде:«Дан,байлыкһәмкөчкә иябулган,җаныдашулкадәрбулганкешеСинүзең дәгамәлләреңбеләнүзеңнеңиңсокланугалаеклы икәнеңнекүрсәтәсең,чөнкисиңабуәйберләртурында
ашасезбашкалартарафыннанирешелмәгәнданга ирештегез,Аллаһыярдәмебелән,улсезнеңбарлык теләкләрегезнедәканәгатьләндерә»
15Патшабукешегәшатланыпмөрәҗәгатьиттеһәм башкасыннан:«Кешеялиткәндәһәмкүңелачканда ничекмәшгульбулыргатиеш?»–дипсорады.
16Улболайдипҗавапбирде:«Тәртиплеуйналыпбула торганпьесаларныкарауһәмкүзалдынатормыштан алынганһәмлаеклыһәмәдәплеитепкуелган күренешләрнекуюфайдалыһәмурынлы»
17Чөнкибукүңелачулардаданиндидертәрбиябар, чөнкиешкынатормышныңиңәһәмиятсезэшләредә ниндидерфайдалысабакбирәЛәкинбарлык
хөрмәтләнгәнегезнекүрсәттегез 18Патша,әйтелгәнсүзләрдәнканәгатькалып, тугызынчыкешегә:«Кешемәҗлесләрдәүзенничек тотаргатиеш?»–дипсорады 19Улболайдипҗавапбирде:«Сезүзегезнеңяныгызга галимнәрнеһәмпатшалыгыгызэшләреһәм
моңакарагандаяхшыракякибелемлерәктематаба алмадыгыз),чөнкимондыйкешеләрАллаһыөчен кадерле,чөнкиаларүзакылларыниңизгетемалар турындауйларгаөйрәткәннәр-сезүзегезэшләгән кебек,чөнкисезнеңбарлыкгамәлләрегездәАллаһы тарафыннанюнәлтелгән».
20Җаваптаншатланып,патшачираттагыкешедән: «Халыкөченнәрсәяхшырак?Аларөстеннәнгади гражданнымы,әлләпатшагаиләсенеңәгъзасынмы патшаитепкуярга?»–дипсорады
21Улболайдипҗавапбирде:«Табигатьтәниң яхшысы.Чөнкипатшанәселеннәнбулганпатшалареш кынаүзгражданнарынакаратакатыһәмкатгый булаларӘгадигражданнарданчыккан,явызлык кичергәнһәмфәкыйрьлекнеңүзөлешенкичергән, халыкөстеннәнхакимлекиткәндә,аларалласыз тираннардандарәхимсезрәкбулыпчыгалар».
холыклыкешеидарәитәала,һәмсинбөекпатша, чөнкисинүзхакимлегеңнеңданыһәмбайлыгыңбелән
үзкөченкешеләрнеңгомеренкоткаругабагышлаган кешебулганда,сезгаделсезлекнеяманлыкныңиң начартөредипсанаганкебекһәмгаделидарәитүегез беләнүзегезгәмәңгелекабруйтудырганкебек,чөнки Аллаһысезгәсафһәмберниндиявызлыкбелән пычранмаганакылбирә
26Ултуктагач,шактыйвакыткөчлеһәмшатлыклы алкышларяңгырады.Ултуктагач,патшаберчынаяк алып,барлыккунакларыһәмаларәйткәнсүзләр хөрмәтенәтосткүтәрде
27Аннарыулйомгаклапболайдиде:«Синең барлыгыңнанминиңзурфайдаалдымСинмиңаидарә итүосталыгынакаратабиргәнакыллыкиңәшләреңнән күпфайдакүрдем»
28Аннарыулаларныңһәрберсенәөчталанткөмеш бирергәбоердыһәмакчанытапшырырөченүзенеңбер колынбилгеләде
29Барысыдашундаукхуплауларынкычкырып җибәрделәр,һәммәҗлесшатлыккаәйләнде,әпатша үзенөзлексезбәйрәмгәбагышлады 11нчеБҮЛЕК
Борынгыстенографиятурындааңлатмаалуөчен,7 нчешигырьнекарагыз.Тәрҗемәраслауөченбирелә һәмукылгандипкабулителә,һәм(23нчешигырь) тавышкүтәрепхупланаһәмбертавыштанкабул ителә.
1Минбикозакяздымһәмгафуүтенүегезнесорыйм, Филократ
2Минбуир-атларгаһәмаларныңшундаукозакуйлап табуныталәпиткәнҗавапларбирүләренәчиксез гаҗәпләндем
3Сораубирүчеһәрсораугабикныкуйлансада,берберартлыҗавапбирүчеләрнеңсорауларгаҗаваплары шундаукәзериде,шуңакүрәалармиңада,анда булганһәркемгәдә,бигрәктәфәлсәфәчеләргәдә сокланугалаекбулыптоелды
4Һәмминкиләчәктәминемхикәямнеукучыларгабу әйбергаҗәептоелырдипуйлыйм.
5Ләкиндәүләтархивларындатеркәлгәнфактларны бозыпкүрсәтүурынсыз
6Мондыйэштәчиктәнчыгумиңадөресбулмасиде.
Минбухәлненичекбулса,шулайсөйлим,хаталардан
сакланып
7Аларныңсүзләренеңкөчеминешулкадәр гаҗәпләндердеки,минпатшазалларындаһәм мәҗлесләрдәбулганбарнәрсәнетеркәпбарырга тиешлекешеләрбеләнкиңәшләшергәтырыштым
8Чөнки,сезбелгәнчә,патшаэшбеләншөгыльләнә башлаганнаналып,ялитәргәкиткәнчегәкадәр,аның барлыксүзләренһәмэшләрентеркәпбаругадәтебарбубикяхшыһәмфайдалыкилешү
9Чөнкиикенчекөннеэшбашланганчы,алдагыкөннең эшләреһәмсүзләретурындагыпротоколларукыла,һәм ниндидертәртипбозубулса,мәсьәләшундаукхәл ителә.
10Шуңакүрә,әйтелгәнчә,миначыкязмалардантөгәл мәгълүматалдымһәмсезнеңфайдалымәгълүмат
11ӨчкөннәнсоңДимитрийкешеләрнеалып,җиде
12Андаулаларныдиңгезярында,бикматурһәмчиттә төзелгәнйорткаҗыйдыһәмтәрҗемәэшенбашкарырга чакырды,чөнкибумаксатөченкирәклебарнәрсәдә аларныңкулындаиде.
13Шулайитеп,аларберничәнәтиҗәләрен чагыштырып,аларныкилештерергәкерештеләр,һәм аларкилешкәнһәрнәрсәДимитрийҗитәкчелегендә тиешенчәкүчерелде 14Буутырыштугызынчысәгатькәкадәрдәвамитте; аннансоңаларүзләренеңихтыяҗларын канәгатьләндерүөчениреклебулдылар
15Алартеләгәнбарнәрсәдәмулитеп
16Аларһәркөннеиртәнгеяктасарайгакиләләриде, һәмпатшабеләнисәнләшкәннәнсоң,үзурыннарына кайтыпкитәләриде.
17Барлыкяһүдләрнеңгадәтебуенча,аларкулларын диңгездәюдыларһәмАллаһыгадогакылдылар, аннарыүзләрешөгыльләнгәнөзекнеукыргаһәм тәрҗемәитәргәбагышладылар,һәмминаларга:"Ни өченалардогакылыралдыннанкулларынюдылар?"дипсорадым.
18Алармоныаларныңберниндидәяманлык эшләмәүләренеңбилгеседипаңлаттылар(чөнкиһәр эшкулларбеләнбашкарыла),чөнкиүзләренеңизгеһәм изгеюлларыбеләналарбарысындатәкъвалыкһәм хакыйкатьсимволыдипсаныйлар
19Мининдеәйткәнемчә,аларкөнсаентынычлыгы һәмяктылыгыбеләнкүңелгәхушкилгәнурында очрашып,үзэшләренбашкардылар
20Шулайитеп,тәрҗемәэшеҗитмешикекөнэчендә тәмамланды,әйтерсеңлә,бумаксатбелән оештырылганиде
21Эштәмамлангач,Димитрийтәрҗемәителгән урындаяһүдләрнеҗыеп,тәрҗемәчеләралдында барысынадаукыпбирдеТәрҗемәчеләраларгазур файдакитергәннәреөчен,халыкаларныдабикяхшы каршыалды
22АларДимитрийныдамактап,бөтенканунны күчерепязып,аларныңҗитәкчеләренәтапшырырга куштылар
23Китапларукылганнансоң,руханилар, тәрҗемәчеләрнеңөлкәннәре,яһүдҗәмгыятеһәмхалык җитәкчеләреторыпбастыларһәмболайдиделәр: мондыйкамил,изгеһәмтөгәлтәрҗемәясалганлыктан,
27Аңабөтенкитапныукыпбирделәр,һәмулканун чыгаручыныңрухынабикгаҗәпләнде.
28УлДимитрийгаболайдиде:«Ниөчен тарихчыларныңякишагыйрьләрнеңберседәмондый гаҗәепказаныштурындасөйләргәлаектүгел?»
29Улболайдипҗавапбирде:«Чөнкиканунизгеһәм илаһичыганактанҺәманыкуллануниятенбелдергән кешеләрнеңкайберләреАллаһытарафыннан җәберләнгәнһәмшуңакүрәүзмаксатларыннанбаш тартканнар»
30УлТеопомптанүзенеңтарихынаканунныңэлеккеге һәмберазышанычсызтәрҗемәләреннәнкайбер вакыйгаларныкертергәтеләгәнлектән,утызкөннән артыкакылыннанязганынишеткәненәйтте
31Беразсавыккач,улАллаһыданниөченбу бәхетсезлеккәдучарбулганыначыклауныялварды.
32Аңатөшендәачыкланды:улбушкызыксыну аркасындагадикешеләргәизгехакыйкатьләрне сөйләргәтели,һәмәгәрултуктаса,сәламәтлеген торгызаалачак
33Миншулайуктрагикшагыйрьләрнеңберсе Теодектесавызыннанкитаптаязылганкайбер вакыйгаларныүзенеңберпьесасынаүзгәртергә җыенганда,икекүзендәдәкатарактабулганын ишеттем.
34Ниөченбәхетсезлеккәдучарбулганынаңлагач,ул күпкөннәрбуеАллаһыгадогакылдыһәманнансоң савыкты.
35Димитрийныңбумәсьәләбуенчааңлатмасыналгач, патшабашияһәмкитапларныбиксактотаргаһәмизге итепсакларгабоерыкбирә.
36УлтәрҗемәчеләрдәнЯһүдиягәкайтканнансоңеш кынааныңянынакилергәөндәде,чөнкихәзераларны өйләренәҗибәрергәкирәкиде,дидеул.
37Әммааларкайткач,улаларныдусларкебеккабул итәиде,будөресиде,һәмалараңарданбайбүләкләр алалариде.
38Улаларныңөйләренәкайтуларыөченәзерлек күрергәкуштыһәмаларныбикюмартмөгамәләитте
39Улаларныңһәрберсенәиңяхшытөрдәгеөчкием, икеталанталтын,берталантавырлыктагыбуфет,өч диванөченбарлыкҗиһазларбүләкитте
40УлЭлеазаргакөмешаяклыунтүшәкһәмкирәкле җиһазлар,утызталантлыбуфет,уншәмәхәтөстәге күлмәкһәмматуртаҗ,йөзиңяхшыҗитентукымадан тукылганкисәк,шулайуксавыт-сабаһәмикеалтын стаканАллаһыгабагышлапҗибәрде 41Улшулайукхатында,әгәрдәкемдераныңянына кайтыргателәсә,аларгакомачауламаскаөндәде
42Чөнкиулмондыйгалимнәрбеләнбергәбулунызур бәхетдипсанаган,һәмулүзбайлыгынбушәйберләргә түгел,әаларгабагышларгателәгән.
43ӘхәзерФилократ,минемвәгъдәмбуенча,сездә тулыхикәябар
44Минемчә,сезбумәсьәләләрдәнмифологларның язмаларынакарагандакүбрәкләззәталасыз
45Чөнкисезҗангафайдакитерәторганнәрсәләрне