Дебора, Барак һәм Яил Хөкемдарлар 4 1 Әһүд үлгәч, Исраил халкы Раббы алдында тагын бер тапкыр явызлык эшләде. 2 Раббы аларны Хазорда хакимлек иткән Ханаан патшасы Ябин кулына сатты, аның гаскәр башлыгы Сисара иде, ул башка халыкларның Харошет шәһәрендә яши иде. 3 Исраил халкы Раббыга ялварды, чөнки аның тугыз йөз тимер арбасы бар иде, һәм ул егерме ел дәвамында Исраил халкын бик нык җәберләде. 4 Шул вакытта Исраилдә хөкем итүче пәйгамбәр хатын-кыз Дебора Лапидотның хатыны иде. 5 Ул Рама белән Бәйтел арасындагы Эфраим тавындагы Дебораның пальма агачы астында яши иде, һәм Исраил балалары аның янына хөкем сорап киләләр иде. 6 Ул Кедешнафталидан Абиноам улы Баракны чакыртып, аңа болай диде: «Исраилнең Аллаһысы Раббы: «Бар, Табор тавына чык һәм үзең белән Нафтали һәм Зебулун улларыннан ун мең кеше ал», – дип боермадымы? 7 Мин Ябин гаскәренең башлыгы Сисараны, аның арбалары һәм күпсанлы гаскәрләре белән Кишон елгасына алып барырмын һәм аны синең кулыңа тапшырырмын. 8 Барак аңа: «Әгәр син минем белән барсаң, мин барам, ләкин син минем белән бармасаң, мин бармаячакмын», – диде. 9 Ул болай диде: «Мин синең белән барам, ләкин син бу юлны данга лаек түгел, чөнки Йәһвә Сисараны хатын-кыз кулына сатачак». Дебора торып, Барак белән Кедешка китте. 10 Барак Зебулун һәм Нафталини Кедешка чакырды һәм ун мең кеше белән аның артыннан күтәрелде; Дебора аның белән бергә күтәрелде. 11 Кенилы Хебер, Мусаның каенатасы Хобавның улларыннан, кенилылардан аерылып, Кедеш янындагы Заанаим тигезлегендә чатырын корган. 12 Алар Сисарага Әбинаам улы Баракның Табор тавына менгәнен әйттеләр. 13 Сисера үзенең барлык сугыш арбаларын, тугыз йөз тимер сугыш арбасын һәм аның белән булган барлык кешеләрне Харошеттан Кишон елгасына кадәр җыйды. 14 Дебора Баракка: «Тор, чөнки бүген Раббы Сисераны синең кулыңа тапшырачак көн. Раббы синең алдыңда бармадымы?» – диде. Шулай итеп, Барак Табор тавыннан төште, аның артыннан ун мең кеше килде.
1
Дебора, Барак һәм Яил
15 Раббы Сисараны, аның барлык арбаларын һәм барлык гаскәрен Барак алдында кылыч белән куркытты, шуңа күрә Сисар арбасыннан төшеп, качып китте. 16 Барак исә арбаларны һәм гаскәрне башка халыкларның Харошет шәһәренә кадәр куып барды, һәм Сисараның барлык гаскәре кылычтан һәлак булды, бер кеше дә калмады. 17 Әмма Сисера җәяү качып китте, ул кенлы Хеберның хатыны Яилнең чатырына, чөнки Хазор патшасы Ябин белән кенлы Хеберның йорты арасында тынычлык иде. 18 Йәил Сисараны каршы алырга чыгып, аңа: «Кер, хуҗам, кер, курыкма»,— диде. Ул чатырга кергәч, Сисар аны күлмәк белән каплады. 19 Сисра аңа: «Сусасам, миңа бераз су бир әле»,— диде. Хатын сөтле шешәне ачып, аңа эчертте һәм каплады. 20 Сисра аңа тагын әйтте: «Чатыр ишегендә тор, һәм берәрсе килеп: «Монда берәр кеше бармы?» – дип сораса, син: «Юк», – дип җавап бир. 21 Шунда Яил Хеберның хатыны чатырның бер кадагын һәм кулына чүкечне алды да, әкрен генә аның янына килде дә, кадакны аның чигәләренә кагып, җиргә кадады, чөнки ул тирән йокыга талган һәм арыган иде. Шуңа күрә ул үлде. 22 Барак Сисераны куып барганда, Яил аны каршы алырга чыкты һәм аңа: «Әйдә, мин сиңа эзләгән кешене күрсәтәм»,— диде. Ул аның чатырына кергәч, Сисера үле килеш ята иде, ә аның чыңлавыкларында кадак кадалган иде. 23 Шулай итеп, Аллаһы шул көнне Исраил балалары алдында Ханаан патшасы Ябинны буйсындырды. 24 Исраил халкының кулы көчәйде һәм Ханаан патшасы Ябинны юк иткәнче җиңде.
5 нче хөкемдар 1 Шул көнне Дебора белән Абинаам улы Барак җырладылар: 2 Исраил халкы үзләрен теләп корбан иткән вакытта, алар үч алган өчен Раббыга мактау! 3 Тыңлагыз, патшалар; тыңлагыз, әй түрәләр; Мин, Мин, Раббыга җырлармын; Исраил Аллаһысы Раббыга дан җырлармын. 4 Ходай, Син Сеирдан чыкканда, Эдом кырыннан чыкканда, җир тетрәде, күкләр тамды, болытлар да су тамды. 5 Йәһвә каршында таулар, Исраил Аллаһысы Раббы каршында Синай да эреп бетте. 6 Анат улы Шамгар көннәрендә, Яил көннәрендә юллар буш иде, һәм сәяхәтчеләр әйләнмә юллар аша йөрделәр. 7 Мин, Дебора, Исраилдә ана булып торганчы, авылларда яшәүчеләр юкка чыктылар. 8 Алар яңа илаһлар сайладылар; аннары капкаларда сугыш булды: Исраилдә кырык мең кеше арасында калкан яки сөңге күрендеме? 9 Йөрәгем Исраил хакимнәренә карый, алар халык арасында үзләрен теләп тәкъдим иткәннәр. Раббыны мактагыз! 10 Ак ишәкләргә атланып йөрүчеләр, хөкемдә утыручылар һәм юлдан йөрүчеләр, сөйләгез! 11 Су чыга торган урыннарда укчыларның тавышыннан котылганнар, алар анда Раббының гадел эшләрен, Исраилдәге авылларында яшәүчеләргә карата гадел эшләрен сөйләрләр. Шул чакта Раббы халкы капкаларга төшәр. 12 Уян, уян, Дебора! Уян, уян, җырла! Тор, Барак, һәм Әбинам улы, үзеңнең әсирлегеңне алып кит. 13 Аннары Ул калганны халык арасындагы абруйлы кешеләр өстеннән хакимлек итте, ә Раббы мине көчлеләр өстеннән хакимлек итте. 14 Эфраимнан Амаликларга каршы чыкканнар чыккан; Бенджамин, синең артыннан синең халкың арасында; Махирдан җитәкчеләр, һәм Зебулуннан язучы каләмен тотучылар чыккан. 15 Иссахар мирзалары Дебора белән иде; Иссахар да, Барак та: аны үзәнлеккә җәяү җибәрделәр. Рубен төркемнәренең йөрәкләрендә зур уйлар бар иде.
2
Дебора, Барак һәм Яил
16 Ни өчен син сарыклар абзарлары арасында утырасың, көтүләрнең мәләүләрен ишетергә? Рубен кабиләләренең йөрәкләрендә зур эзләнүләр бар иде. 17 Гилеад Үрдүн аръягында калды, ә Дан ни өчен корабларда калды? Ашер диңгез ярында калды, һәм үзенең ярларында калды. 18 Зебулун һәм Нафтали кырның биек урыннарында үз гомерләрен куркыныч астына куйган халык иде. 19 Патшалар килделәр һәм сугыштылар, аннары Мегиддо сулары янындагы Таанахта Ханаан патшалары белән сугыштылар; ләкин алар акча алмыйлар иде. 20 Алар күктән сугыштылар, йолдызлар үз юлларында Сисарага каршы сугыштылар. 21 Кишон елгасы аларны агызып алып китте, ул борынгы елга, Кишон елгасы. Әй җаным, син көчне таптадың. 22 Аннары ат тояклары көчле атларының чапкан тавышлары белән сындырылды. 23 «Мерозны каргагыз, – диде Раббы фәрештәсе, – анда яшәүчеләрне каты каргагыз, чөнки алар Раббыга ярдәмгә килмәделәр, көчлеләргә каршы Раббыга ярдәмгә килмәделәр». 24 Кенлы Хеберның хатыны Яил хатын-кызлардан да бәхетлерәк булачак, чатырдагы хатынкызлардан да бәхетлерәк булачак. 25 Сисар су сорады, һәм ул аңа сөт бирде, ә ул затлы савытта май чыгарды. 26 Ул кулын кадакка, уң кулын останың чүкеченә куйды, һәм чүкеч белән Сисараны сукты, аның башын чабып төшерде, аның чигәләрен тишеп һәм кадап. 27 Ул аның аякларына иелде, егылды, ятты; аның аякларына иелде, егылды; иелгән урында ул шунда егылып үлде. 28 Сисараның әнисе тәрәзәдән карап, рәшәткә аша кычкырды: «Ни өчен аның арбасы шулкадәр озак килә, ни өчен аның арбалары тәгәрмәчләре озак тора?» 29 Аның акыллы ханымнары аңа җавап бирделәр, әйе, ул үзенә җавап бирде, 30 Алар тиз йөрмәделәрме? Алар табышны бүлмәделәрме? Һәр кешегә бер яки ике кыз; Сисарага төрле төстәге табыш, төрле төстәге кул эшләре, ике ягы да төрле төстәге кул эшләре, табыш алучыларның муенына туры килә торган табыш бирмәделәрме? 31 Шулай итеп, Ходай, барлык дошманнарың юк ителсен, ләкин Аны яратучылар Аның көче белән чыккан кояш кебек булсын. Һәм җир кырык ел тыныч торды.
Комментарий Дебора, Барак һәм Яил турындагы хикәя Хакимнәр китабының 4 һәм 5 нче бүлекләрендә очрый Исраилнең чит ил золымыннан иң гаҗәеп коткарылуларының берсен теркәп бара. Ул илаһи хакимлекне, кыю җитәкчелекне һәм Аллаһының үз максатларын тормышка ашыру өчен көтелмәгән коралларны ничек куллануын күрсәтә.
1 нче өлеш: Шигырьләр буенча шигырьләрне бүлеп карау Хакимнәрнең 4 нче бүлеге: Котылу турындагы хикәя 1–3 нче шигырьләр: Исраилнең гөнаһы һәм рәхимсез җәберләве Хөкемдар Әһүд үлгәннән соң, исраиллеләр тагын Ходай алдында явызлык эшлиләр. Нәтиҗәдә, Ходай аларны Хазорда хакимлек итүче Ханаан патшасы Ябин кулына тапшыра, аның хәрби башлыгы Сисара . Сисара егерме ел дәвамында 900 тимер арбадан торган көчле хәрби көч кулланып Исраилне каты җәберли . Исраил балалары Ходайдан ярдәм сорыйлар.
3
Дебора, Барак һәм Яил
4–9 нчы шигырьләр: Дебора һәм Баракның чакыруы Бу вакытта Исраилне Лапидотның хатыны, пәйгамбәр хатын, хөкем итә. Ул Дебораның пальма агачы астында утыра. Ул Әбинаам улы Баракны чакырта һәм Аллаһыдан боерык җиткерә: ул Нафтали һәм Зебулуннан 10 000 кешене Табор тавына алып барырга тиеш, ә Аллаһы Сисараны һәм аның арбаларын Кишон елгасына алып киләчәк. Барак шартлы рәвештә җавап бирә: «Әгәр син минем белән барсаң, мин дә барам, ләкин син минем белән бармасаң, мин дә бармаячакмын» . Дебора барырга ризалаша, ләкин бу сәяхәт аңа шәхси хөрмәт китермәячәген , чөнки Ходай Сисераны хатын-кыз кулына сатачаклыгын фаразлый. 10–16 нчы шигырьләр: Табор тавы һәм Кишон янындагы сугыш Барак Зебулун һәм Нафталини Кадешка чакыра, 10 000 кеше җыя, аның белән Дебора да бара. Сисера моны ишеткәч, 900 тимер арбасын һәм барлык гаскәрен Кишон елгасына җыя. Дебора Баракка торырга куша һәм: «Раббы синең алдыңда бармадымы?» — дип әйтә. Барак үз кешеләрен таудан алып төшә, һәм Раббы Сисера белән аның гаскәрен борчый . Сисера гаскәре кылычтан тулысынча юк ителә, бер кешене дә исән калдырмый, ә Сисера арбасын ташлап, җәяү кача. 17–22 нче шигырьләр: Яил һәм Сисараның җиңелүе кенлы Хеберның хатыны Яилның чатырына кача , чөнки Ябинның патша йорты белән Хебер гаиләсе арасында тынычлык хөкем сөрә. Яил аны каршы алырга чыга, аны эчкә чакыра һәм каплап куя. Сисера су сорый; киресенчә, аңа затлы савытта май (кою сөт) бирә . Арыган һәм ышанычлы Сисера йоклап китә. Яил тыныч кына кулына чатыр кадагы (кадак) һәм чүкеч ала , йомшак кына аның янына бара һәм кадакны аның чалбарлары аша җиргә кадап үтерә. Барак куып җиткәч, Яил аңа үлгән дошман командирын күрсәтә, бу Дебораның пәйгамбәрлеген үтәп үтә. 23–24 нче шигырьләр: Патша Иабинның җиңелүе Шул көнне Аллаһы Исраил балалары алдында Ханаан патшасы Ябинны буйсындыра, һәм Исраилнең кулы уңышлы була һәм аңа каршы тора, ул һәлак булганчы. Хакимнәр 5 нче бүлек: Дебора һәм Барак җыры 1–5 нче шигырьләр: Ходайга мактау Дебора белән Барак Исраилнең үз теләкләре белән килгән җитәкчеләре һәм ихтыярлы халкы өчен Аллаһыны мактап, җиңү җырын җырлыйлар. Алар Аллаһының Сеир һәм Эдомнан чыккандагы бөек, җир тетрәүчән булуын искә төшерәләр. 6–11 нче шигырьләр: Исраилнең җимерелүе гаделлеккә әйләнде Бу җыр юллар буш булган һәм авыл халкы яшеренгән караңгы көннәрне искә төшерә, ул вакытта Дебора "Исраилдә ана" булып чыкканчы . Ул сулыклар янында җыелган хакимнәрне, судьяларны һәм гади шәһәр кешеләрен Ходайның гадел эшләрен һәм коткару эшләрен сөйләргә чакыра. 12–18 нче шигырьләр: Теләкле кабиләләр һәм канәгать кабиләләр Баракка әсирлекне әсирлеккә алып барырга җиңү чакыруы яңгырый. Җырда нинди кабиләләр — Эфраим, Биньямин, Махир, Зебулун, Иссахар һәм Нафтали — теләп килгәннәре турында сөйләнә, һәм сарыклары яки яр буе җирләре янында калган Рубен, Дан һәм Ашер кебек кабиләләр кискен шелтәләнә .
4
Дебора, Барак һәм Яил
19–23 нче шигырьләр: Космик сугыш һәм Мероз ләгънәте Ханаан патшалары сугышкан, ләкин «йолдызлар үз юлларында Сисарага каршы сугышканнар» (бу, Аллаһы Тәгаләнең катнашуын, мөгаен, көчле яңгырның Кишон елгасын ташкынга әйләндерүен һәм тимер арбаларны хәрәкәтсез калдыруын аңлата). Борынгы Кишон елгасы дошманны агызып киткән. Мероз шәһәренә ачы ләгънәт игълан ителә, чөнки алар «көчлеләргә каршы Ходайга ярдәм итәргә» чыкмаган. 24–27 нче шигырьләр: Җаилнең батырлыгын хөрмәтләү «хатын-кызлардан өстенрәк бәхетле» дип данлана . Җырда аның тәвәккәл гамәле ачык сурәтләнә — чүкечкә сузылып, кадакны Сисараның башына кадаклап, Сисар аның аякларына егылып үлә. 28–30 нчы шигырьләр: Сисараның әнисенең ирониясе Сисараның әнисе рәшәткәле тәрәзәдән карап, улының арбасы ни өчен шулкадәр әкрен кайтуын борчылып уйлана. Сисараның акыллы ханымнары аны, ул инде үлгәнен белмичә, табышны - әсирләрне һәм бай чигүләрне - бүлешкән дигән иллюзия белән юата. 31 нче аять: Йомгаклау догасы Җыр көчле дога белән тәмамлана: "Әй Ходай, барлык дошманнарың да юк ителсен, ләкин Аны яратучылар Аның көче белән чыккан кояш кебек булсын." Бу җиңүдән соң җир кырык ел тынычлана .
2 нче өлеш: Төп дәресләр һәм тормышта куллану Ходай көтелмәгән һәм гадәти булмаганны куллана: Котылу элита кораллары булган традицион империя армиясе аша түгел, ә гади хатын-кыз (Җаел) йорт чатыры казыгы һәм чүкеч кулланып, Ходайның гади коралларны гадәттән тыш максатларда кулланудан ләззәт алуын күрсәтә. Рухи нейтральлек һәм канәгатьлек куркынычы: Дебораның җырында өйдә калган кабиләләр (Рубен һәм Дан кебек) каты тәнкыйтьләнә һәм Мерозны ярдәм итүдән баш тартканы өчен ләгънәтли. Әхлакый кризис вакытында рухи нейтральлек каршылык буларак кабул ителә; диндарлар уңайлы тамашачы статусы урынына актив катнашырга чакырыла. Партнерлык һәм дәртләндерү көче: Барак рухи нигезгә мохтаҗлыгын таныды һәм Деборадан сугышка үзе белән баруын сорады. Аллаһы Тәгалә еш кына безнең рухи һәм гамәли җиңүләребезне аерым индивидуализм түгел, ә җәмгыять, үзара җаваплылык һәм илаһи партнерлык тирәсендә булдыра. Данны Аллаһыга кайтару: Зур хәрби уңышларга ирешкәннән соң, Дебора һәм Барак үзләренең тактик осталыклары белән мактанмадылар; киресенчә, алар барлык данны, тарихи көчне һәм җиңүне Ходайга кайтарып, гыйбадәт кылу җырын башкардылар. Шәхси яки һөнәри җиңүләр чорында, максатчан мактау һәм басынкылык безнең игътибарыбызны көчебезнең чын чыганагына юнәлтә.
5