तण् डु हस ्तडतितरू कथु वर्त यततव् Step-By-Step (रोतूात् फडानाु कटनीतय्य ु कृ तिपतरया) दर त े वा शतवकु न कृ तिु, यत् तरवातनम तनय्क मत उतदर श कम ७:१५
शरततण् डानाु तूू्तया हसरन उतादनु-व्तेटाु बीजानाु यावत् भवतम थाडीयाु सवापराधतय्यु-एकम गहनतया तारम्रकम, शवपरानम पतरया असस, या तण् डु तवतवरतायाम आरारर ू वोटर न ३ तम ५ वासान् यावत् तायोतत
1. बीजतनवा्ू ु अुक् रूु ्
रोतूात् तूव् भवता बीजातन स्ातन, अङ्क््रत्ु सजातन ् इतत स्तनत्तु कत्तव् त पवकतरीरा : स्जडु (अथवा डवूजडु) डोटर सु तण् डबीजातन ड् बकी वारयय्त तान् रोभतयया तशखरतय्यु पववानातन बीजातन शूधातन खोटातन वा भवसय त तडतय्यु वजसय स्बीजातन ्ातयय्त
1
परमात्म न्राधा रित शमत कार् वा कृ नित च मा द् न ेष उपद् श कम ७:१५
तभजनु ऊषायनु ् : स्बीजातन ताजर जडर २४ घण ातय्य ु तभजय् . तदनयरु जडु तनषाु आर् बीजातन छायाय्कर तातर ्ातयय् अथवा आर् त्टर अतत २४ तम ३६ घण ातय्य ु वरे यय् यावत् तूव् अुक्रूु न भवतत (डघ्श्कवूडातन उदतवत्ु आरभयर)
2. भूत व तनवा्ू एवु रोतू
तण् डु पारसरकतदर जडु वृदाया् सावरानीतूव्कु पबरनु आवशकता भवतत त नस्र ीशशा : वृत ्काया: एकु डघ्तटडु (भवतम व्खरोतूररतु आकारु पायम दशवाु शु) ताश् ्ातयय्त अस्न् आर् बीजशशायाु सु तूवा् ङ्क््रतबीजातन सवानितरू हडु, सवतडु, पसारूु ् कृया अुक्रवृस्ु क्व्य् त व्ख ररत ु सजता : यावत् भवतम अुक्राम नस्रीयाु पायम २० तम २५ तदवसान् यावत् वर्यर तावत् भवतम व्खररतु २ तम ३ वारु हडु कृया वृत्काु भगु क्व्य् ररतु कतततयसरस्वीटर् जडरन पावतयया वृत्काु तोखरु कृया (वृद्, त्नतगर तवशयय्), ततम त्रतरु त्रतम तनमतगतभत्म (बण् ) तनवा् य जडु रारयय् प्ारोतूव् : २० तदवसीयु अुक्रु नस्रीतम वनु आकृष तरिाु वूडतम तगु पराक त्टु कृया ्ातयय् त तोखरय्कर व्खररतर गया पतत "तव्तव्" २ तम ३ अुक्राम तगर हस्तडतितरू रकायय्, तरिाु वधर वोटर न २० सर.वी.
3. सु पबर न एवु कटाई
2
परमात्म न्राधा रित शमत कार् वा कृ नित च मा द् न ेष उपद् श कम ७:१५
जडु & तृू ्र दनव् : वनसतततदाथ् ररतर उथडजडसरु (२ तम ५ सर.वी.) तनवा् हयय् यरन पाकृततकितरू तृूवृस्म दवनु भवततत यतद तृूातन दशयर ततह् प्ारोतूु ३, ५ सपाहर ि् त्रतम हसरन आकि्यय् त जडतनकासी : फसडु कटनात् तूव् पायम ७ तम १० तदवसाम तूव्-यदा राधातन स्वू्तीतातन भवसय तथा ् ररतु सजु भवतत-तदा ररतात् अवतशेु सव् जडु तनषासयय् यरन वृत्का श्षु भवततत फडानाु कटनी : एकवारु पायम ८०–८५% कतूकाम तृूवूा् म भवसय ्रत् त्रतकतण् डदणान् भूवौ वोटर न १५ तम २५ सर.वी. तकत्त् श्षु भतवत्ु तकत्चाडु सूय् तवधसरत् त
4. वद् न ु, शोिूु, हस ्डनु ्
रानु (कतिनु ततङु तनर्ु िरु तण् डु) अवतशषयर त एतत् खादश्कतण् डितरू त्रूत्ु तीतू असयवतदातन आवशकातन ससय- १. वद् न व् : राधु तृूात् हस्तडतितरू तृथक् क्व्य्त एतत् भवयम सरान् रारतयया काषवणतर वा तवशाडु काषतरतटकायाम अयम वा बडात् ताडतयया कत्् शक्वसय त Winnowing & Drying: वाय्य्कर तदनर ऊर्तम वतद् तातन राधातन तातयय्, अथवा सवतडु ब्तनतु टोकरी ु पयोजयय्, यरन वाय्म हलु तृूु, रूडु, ्रकु राधु ् उडीयतत स्ु रानु ्टकर अथवा स्र कुरीटतडु उत्र २ तम ३ तदवसान् यावत् सूय्ु अरम पसारयय्, यावत् आर् ता पायम १३–१४% यावत् न धूनीभवतत तावत् बहरा त्रवत्यय् वैन ्अ ड् तवतडुग ् (Pounding): श्षु रानु गभीरर काषु अथवा तािाूु उडूखडु अयम ्ातयय्त ग्रकाषवूडु उतयोगरन राधातन डयब्ितरू पहारु क्व्य्त राधु, व्सडु, उडूखडु ् वधर घि्ूु कतिनबाहक्रान् तवदारतयषतत, अयम ्ोकरसरु ् वद् तयषतत त असयवसफाई: सवयर सवयर क्त्ततवशूु सूतु क्व्य् तथा ् सु तवनोइु ग ट् र इ्ु उतयोगरन फरलड् हस्् उडीयतर , स्ु , तातडशु कृतु शरततण् डु ग्िडीम अवतशेरटम वतडनरटम वा भगखणर टम वा तृथक् क्व्य्त
3
परमात्म न्राधा रित शमत कार् वा कृ नित च मा द् न ेष उपद् श कम ७:१५
वैत शकख ादस्र रायाु तण् डु वहत तूू ा् भूत वका तण् डम करवडु आहारु व्खाहारात् दू रव् अतरकम असस; वैतशकखादस्ररायाम, आतथ्कस्रतायाम, सावातजकककाूु ् आरारभूतसरम असस त तवशु आरा् तरकजनसुखाु तोियतत, तु उतडबता, तकफायतीयु, उतादनु स्रता ् प्रतया तनतद् शतत यत् कोतट-कोतट-जनाम र्रायाम, दा्रदु ् तडायनु कत्् शक्वसय वा इतत
1. तवशाड कै डोरी तथा तोिू तनभ्र ता वैत शकत्र्यम : वैत शकितरू ३.५ अरबतम अतरकाम जनाम -परानतया समूू् एतशयादर शर, तरय् आत्काडैतटन-अवर्रका-दर शयोम भागरि् अतरकतया-दै तनक-कैडोरी-सरवनु धूनाततधूनु २०% भागु तण् डु उत्र अवडमयर ऊजा् आरारम : काब्हाइड् र ट् इ्ु सघनसोतम इतत नामा तण् डम तचाडु स्डभु ् ऊजा् पदातत, यरन धूनाव्ायाम जनसुखायाम कृतर वहततूू् भवतत यत तवतवराम खादतवकिाम सीतवताम भतवत्व् अह् सय सूक तोिकरवता : वूड भूत ऊजा्य ाम तरु जैव स्दृतण् ड ातदम आर्तनकपगततम (यथा वतर्ततवटातवनखतनजानाु कृतर पजतनतातन वा अतभयुतातन वा पजातयम) ग्पर्रायाम तोिू-अभावु ् तनवारूर ्ावडु भूतवकाु पकाशयसय
2. आतथ्क आजीतवका तथा गावीू स् रता डघ्कृ िककृ तिम : तवशर डरशम डघ्कृिकाूाु कृतर तण् डकृतिम आयु रोजगारु ् पाथतवकसोतितरू काय् करोतत, यरि् बहवम डघ्भूखणर ि् काय् क्व्सय गावीू अथ्त व् ाम : पव्खरि् उतादकररतरि् समूूा् ्ानीया अथ्तव्ा-रोतूु, कटाई, तवतडुग्, त्रवहनु, ख्दरातातारु ् तायोतत-तण् डवूकूङ्खडायाम त्रतम त्रभवतत वैत शकतातारम : ्ावडम एकम अ्तरकताता्रतम अयरा् े्ीयवस् असस, पव्खानाु आतूतत्कता् नाु तनया् तु उतार-्ृावम वैतशकखादबाजारु स्रताु प्रतया पभातवतु करोतत त
3. सावातजक-राजनैत तकस् रता वूक तनयि ूु ् ख ादसुक टु तनवारूव् : यतो तह तण् डम नगरीयगावीूशतवकवग्ु जनसुखायाम पाथतवकम आहारम असस, अतम तु वूकर आकस्कु वृस्म ततूवरव तीवु खाद-अस्रराु वहङातन ् पररतयत्ु शकोतत नाग्रक-अशासय-त्रहारम : इततहासरन बहवारु दतश्तु यत् अस्र्ावड-तवतूयम, तीव-अभावम ् तातकसावातजक-अस्रताु , तवरोरान् ् पररतयत्ु शकोतत फडतम, सव्कारातू तण् डु साव्रकराे्ीयसमयाम ितरू तवहरसय, बहरा राते्यबफरभणारु तनवा् हयसय, तनया् तु तनयवनु ् क्व्सय, यरन घरर ड्जनसुखायाम ररूु भवतत
4
परमात्म न्राधा रित शमत कार् वा कृ नित च मा द् न ेष उपद् श कम ७:१५
4. ्ावडु स्र रायाम सम्ख र व्ख दबावाम भतवषर तण् डस्रराु ्ाततयत्ु अतूव्बाराम ससय : १. जडवाय्त ्रवत्न व् : अ्यु वौसवघटना, अप्ातशतवानसून, वर्वानतातवानु, सव्रतडु वृस्म ् वहततूू्तण् डउतादकनदी-डर लानाु (यथा वरकाङ-डर ला) खतरान् जनयसय जडु अभावम : तारम्रकु रानकृतिम असारारूतया जडपरानु भवतत त भूजडसरु रयम, अनावृष्ाम ् रयम वत्वानतस्नपथानाु ्ातनु कतिनु भवतत त जनसुख ावृस ्म : वैतशकखादवागरा तनरयरु वर्तर, अतम सुक्त्तकृतिभूतवि् उतजु वर्तयत्ु तनरयरु कृतिनवीनीकरूु आवशकता वत्तरत
5