O le Feagaiga Fou
Lisi o Mataupu O le Evagelia a Mataio O le Evagelia a Mareko
1 23
O le Evagelia a Luka O le Evagelia a Ioane O Galuega a le ʻAu Aposetolo O le Tusi i tagata Roma
37 61 79 102
O le Tusi Muamua i tagata Korinito O le Tusi Lua i tagata Korinito O le Tusi i tagata Kalatia
111 120 126
O le Tusi i tagata Efeso O le Tusi i tagata Filipi O le Tusi i tagata Kolose
130 134 137
O le Tusi Muamua i tagata Tesalonia O le Tusi Lua i tagata Tesalonia O le Tusi Muamua ia Timoteo
140 142 144
O le Tusi Lua ia Timoteo O le Tusi ia Tito O le Tusi ia Filemoni
147 149 150
O le Tusi i tagata Eperu O le Tusi a Iakopo O le Tusi Muamua a Peteru
151 158 161
O le Tusi Lua a Peteru O le Tusi Muamua a Ioane O le Tusi Lua a Ioane
164 166 169
O le Tusi Tolu a Ioane O le Tusi a Iuta O le Faaaliga
169 170 171
Mataio
25 E le‘i iloa fo‘i o ia e ia se‘ia fānau mai lana tama ulumatua;
MATAUPU 1
1 ‘Ua fānau mai Iesu i Peteleema i Iutaia, i ona po o Herota le tupu, fa‘auta fo‘i, na ō mai ai tagata popoto mai sasa‘e i Ierusalema. 2 Ua faapea atu, O fea o i ai le ua fanau mai o le Tupu o tagata Iutaia? auā na matou va‘ai i lona fetu i sasa‘e, ‘ona matou ō mai ai lea e ifo ‘iā te ia. 3 Ua faalogo le tupu o Herota i ia mea, ona atuatuvale ai lea o ia ma Ierusalema uma faatasi ma ia. 4 ‘Ua fa‘apotopotoina e ia le ‘au ositaulaga sili ma le ‘au tusi‘upu o le nu‘u, ‘ona fesili atu lea o ia ‘iā te i latou po o fea e fānau mai ai le Keriso. 5 ‘Ona latou fai mai lea ‘iā te ia, “O Peteleema i Iutaia; 6 O oe fo‘i Peteleema i le nu‘u o Iuta, ‘e te lē aupito itiiti i ali‘i o Iuta; 7 ‘Ua vala‘au fa‘alilolilo e Herota le ‘au makoi, ma fesilisili atu ‘iā te i latou po o le ā le taimi na iloa ai le fetū. 8 Ona ia aauina atu lea o i latou i Peteleema, ua faapea atu, Ina o atu ia, ma matua saili mo le tamaitiiti; pe a outou maua o ia, ia outou toe ta'u mai ia te au, ina ia ou alu atu foi ma tapuai ia te ia. 9 Ina ua latou faalogo i le tupu, ona latou o ai lea; fa‘auta fo‘i, o le fetū na latou iloa i sasa‘e, ‘ua muamua atu ‘iā te i latou, ‘ua o‘o ‘ina tu i luga a‘e o le mea o i ai le tama itiiti. 10 ‘Ua va‘ai atu i latou i le fetū, ‘ona ‘oli‘oli ai lea o i latou ma le ‘oli‘oli tele. 11 Ua latou ulu atu i le fale, ona latou iloa ai lea o le tama itiiti ma Maria lona tinā, ona latou faapauu ai lea ma ifo atu ia te ia; auro, ma pulu lipano, ma pulu muro. 12 ‘Ua lapata‘iina fo‘i i latou e le Atua i le miti, ‘aua ne‘i toe fo‘i atu ‘iā Herota, ‘ona latou ō ai lea i lo latou nu‘u i le isi ala. 13 Ua o ese atu i latou, faauta, ua faaali mai le agelu a le Alii ia Iosefa i le miti, ua faapea mai, Ina tulai ia, ma ave le tama itiiti ma lona tina, ma sosola i Aikupito, ma e nofo ai seia ou ta‘u atu ia te oe; O le a sailia e Herota le tamaitiiti e fasioti ia te ia. 14 ‘Ua tula‘i o ia, ‘ona ‘ave lea e ia le tama itiiti ma lona tinā i le po, ma ō atu i Aikupito; 15 Sa i ai fo‘i o ia ‘ua o‘o i le oti o Herota, ‘ina ‘ia taunu‘u ai le mea na fetalai mai ai le Ali‘i i le perofeta, ‘ua fa‘apea mai, “Na ‘ou vala‘au atu i lo‘u atali‘i nai Aikupito. 16 ‘Ua iloa fo‘i e Herota ‘ua ulagia o ia e le ‘au makoi, ‘ona matuā ita ai lea o ia, ‘ua ‘a‘auina atu e ia ma fasioti tamaiti uma sa i Peteleema ma ona nu‘u uma, e āfua mai i ē ‘ua lua o latou tausaga ‘atoa ma ē e i lalo ifo. o le taimi na ia fesili ai ma le filiga i le au makoi. 17 Ona taunuu ai lea o le mea na fai mai ai le perofeta o Ieremia, ua faapea mai, 18 Ua faalogoina le leo i Rama, o le auega, ma le tagi, ma le faanoanoa tele, o loo tagi Rasela ona o lana fanau, a ua le mafai ona faamafanafanaina, auā ua leai i latou. 19 ‘Ua oti Herota, fa‘auta, ‘ua fa‘aali mai le agelu a le Ali‘i ‘iā Iosefa i Aikupito i le miti; 20 ‘Ua fa‘apea atu, ‘Inā tula‘i ia, ma ‘ave le tama itiiti ma lona tinā, ma ō atu i le nu‘u o Isaraelu; 21 Ona tulai lea o ia, ua ave le tama itiiti ma lona tina, ua oo atu i le nuu o Isaraelu.
MATAUPU 2
1 O le tusi o le gafa o Iesu Keriso, o le atali‘i o Tavita, o le atali‘i ia o Aperaamo. 2 na fanaua e Aperaamo o Isaako; na fānaua fo‘i e Isaako o Iakopo; ma na fanaua e Iakopo Iuta ma ona uso; 3 Ma sa fanaua e Iuta o Faresa ma Sara mai ia Tamara; na fanaua e Faresa o Esaroma; na fanaua e Esaroma o Arama; 4 Na fanaua e Arama o Aminatapu; ma na fanaua e Aminatapu o Naasona; na fanaua e Naasona o Salemona; 5 Na fanaua e Salemona o Poasa mai iā Rakapa; ma na fanaua e Poasa o Opeta mai ia Ruta; na fanaua e Opeta o Iese; 6 Na fanaua e Iese o Tavita le tupu; na fānaua fo‘i e le tupu o Tavita o Solomona mai le avā a Uria; 7 Na fanaua e Solomona o Reopoamo; na fanaua e Reopoamo o Avia; na fanaua e Avia o Asa; 8 Na fanaua e Asa o Iosefatu; na fanaua e Iosefatu o Iorama; na fanaua e Iorama o Osia; 9 Na fanaua e Usia o Iotama; na fanaua e Iotama o Aasa; na fanaua e Aasa o Esekia; 10 Na fanaua e Esekia o Manase; na fanaua e Manase o Amone; ma na fanaua e Amone o Iosia; 11 Na fanaua e Iosia o Iekonia ma ona uso, i le taimi na ave faapagota ai i latou i Papelonia. 12 Ma ina ua uma ona aumai i latou i Papelonia, na fanaua e Iekonia o Salatielu; ma sa fanaua e Salatielu o Serupapelu; 13 Na fanaua foi e Sorupapelu o Apiuta; na fanaua e Apiuta o Eliakimo; na fanaua e Eliakimo o Asora; 14 Na fanaua e Asora o Satoka; ma sa fanaua e Satoka o Akima; ma na fanaua e Akimi o Eliuta; 15 Na fanaua e Eliuta o Eleasaro; na fanaua e Eleasaro o Matano; na fanaua e Matana o Iakopo; 16 Na fānaua fo‘i e Iakopo o Iosefa le tane a Maria, o lē na fānaua ai Iesu, o lē ‘ua ta‘ua o Keriso. 17 O lea, o tupulaga uma e āfua mai iā Aperaamo e oo iā Tavita, e sefulu fā ia tupulaga; e āfua mai fo‘i ‘iā Tavita e o‘o i le tāfeaga i Papelonia, e sefulu ma le fa o tupulaga; e afua mai i le tafeaga i Papelonia e oo ia Keriso e sefulu ma le fa o tupulaga. 18 O lenei, o le fanau mai o Iesu Keriso sa faapea ona fai: Ina ua fai avā lona tinā o Maria ma Iosefa, a o leʻi faaipoipo i laʻua, na iloa ai ua tō o ia i le Agaga Paia. 19 O Iosefa fo‘i lana tane, o le tagata amiotonu ia, e le‘i mana‘o fo‘i e ta‘uleleia o ia i luma o tagata, ‘ua loto e fa‘ate‘a fa‘alilolilo ‘iā te ia. 20 A o manatunatu o ia i ia mea, faauta, ua faaali mai ia te ia le agelu a le Alii i le miti, ua faapea mai, Iosefa e, le atalii o Tavita, aua e te fefe e ave ia te oe o Maria lau avā; o le Agaga Paia. 21 E fanau mai foi e ia le tama tane, e te faaigoa foi ia te ia o IESU; 22 O lenei ua faia nei mea uma, ina ia taunuu ai le fetalaiga a le Alii e ala i le perofeta, ua faapea mai, 23 Faauta, e to le taupou, e fanau mai foi e ia le tama tane, latou te faaigoa foi ia te ia o Emanuelu, o lona uiga, ua ia te i tatou le Atua. 24 ‘Ona tula‘i lea o Iosefa mai le moe, ‘ona faia lea e ia e pei ‘ona poloa‘i mai ai o le agelu a le Ali‘i ‘iā te ia;
1
MATAIO
22 ‘Ua fa‘alogo o ia ‘ua fai Arekilao ma tupu i Iutaia e sui a‘i lona tamā o Herota, ‘ona fefe ai lea o ia e alu i ai; 23 ‘Ua alu atu fo‘i o ia ma nofo i le ‘a‘ai e igoa o Nasareta;
8 Ua toe ave o ia e le tiapolo i luga o se mauga maualuga tele, ma faaali atu ia te ia malo uma o le lalolagi, ma lo latou mamalu; 9 Ua fai atu foi ia te ia, Ou te avatua ia mea uma ia te oe, pe afai e te faapaū ma ifo mai ia te au. 10 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Ina alu ese ia oe, Satani e; 11 ‘Ona tu‘ua lea o ia e le tiapolo, fa‘auta fo‘i, ‘ua ō mai agelu ma ‘au‘auna ‘iā te ia. 12 ‘Ua fa‘alogo Iesu ‘ua tu‘uina Ioane i le falepuipui, ‘ona maliu atu lea o ia i Kalilaia; 13 ‘Ua tu‘ua e ia Nasareta, ‘ua alu atu ma nofo i Kapanaumi, o lo‘o i le talafatai o le sami, i le tuā‘oi o Sepulona ma Nafatali. 14 Ina ia taunuu ai le upu a le perofeta o Isaia, ua faapea mai, 15 O le laueleele o Sepulona, ma le laueleele o Nafatali, i le ala i le sami, i tala atu o Ioritana, o Kalilaia o Nuuese; 16 O tagata sa nonofo i le pouliuli na latou iloa le malamalama tele; ‘ua fa‘atupuina mai fo‘i le malamalama ‘iā te i latou o ē nonofo i le nu‘u ma le ata o le oti. 17 Talu mai lea taimi na amata ai ona talaʻi atu e Iesu, ua faapea atu, Ina salamo ia outou, auā ua latalata mai le malo o le lagi. 18 Ua savali atu Iesu i tafatafa o le vai o Kalilaia, ona silafia lea e ia o le au uso e toalua, o Simona e igoa ia Peteru, ma lona uso o Aneterea, ua lafo le upega i le sami, aua o fai faiva i laua. 19 Ona fetalai atu lea o ia ia te i laua, Ina mulimuli mai ia ia te au, ou te faia oulua ma faifaiva i tagata. 20 Ona la tuua loa lea o la upega, ma mulimuli atu ia te ia. 21 ‘Ua alu atu o ia nai lea mea, ‘ona iloa atu lea e ia o isi uso e to‘alua, o Iakopo le atali‘i o Sepetaio, ma Ioane lona uso, i le va‘a ma lo la tamā o Sepetaio, o lo‘o teuteu a latou upega; ona valaau atu lea o ia ia te i latou. 22 Ona la tuua loa lea o le vaa ma lo la tamā, ae mulimuli atu ia te ia. 23 Ua femaliuai Iesu i Kalilaia uma, ua aoao atu i o latou sunako, ma talai atu le tala lelei o le malo, ma faamalolo i ma'i uma ma ma'i uma lava i le nuu. 24 ‘Ua o‘o atu fo‘i lona ta‘uta‘ua i Suria uma, ma ‘ua latou ‘aumai ‘iā te ia o ē mama‘i uma lava, o ē ‘ua maua i ma‘i ‘ese‘ese ma puapuagā, ma ē ‘ua uluitinoina e temoni, ma ē e ma‘i, ma ē e supa; ona faamaloloina lea e ia o i latou. 25 Ua mulimuli atu foʻi iā te ia le motu o tagata e toʻatele mai Kalilaia, ma Tekapoli, ma Ierusalema, ma Iutaia, ma tala atu o Ioritana.
MATAUPU 3 1 O ona po ia na sau ai Ioane le Papatiso, ma tala‘i atu i le vao o Iutaia, 2 ma faapea atu, Ina salamo ia outou, auā ua latalata mai le malo o le lagi. 3 Auā o ia lea na fai mai ai le perofeta o Isaia, ua faapea mai, O le leo o le ua alaga i le vao, Ina teuteu ia outou le ala o le Alii, ia faasa’osa’o ona ala. 4 O Ioane fo‘i sa ‘ofu i fulufulu kamela, ma le fusi pa‘u i lona sulugātiti; o ana mea e ‘ai o sē akerise ma le meli vao. 5 ‘Ona ō atu lea ‘iā te ia o Ierusalema, ma Iutaia uma, ‘atoa ma itūmālō uma o lo‘o vagavagai Ioritana; 6 Na papatisoina fo‘i e ia i Ioritana, ma ta‘uta‘u atu a latou agasala. 7 Ae ina ua ia iloa atu le toatele o le au faresaio ma le au Satukaio ua o mai i lona papatisoga, ona fai atu lea o ia ia te i latou, O outou tupulaga o gata feai e, o ai na na lapataia outou ia sosola ese i le toasa o le a oo mai? 8 O lenei, ia outou fua mai i fua e tatau ma le salamō. 9 ‘Aua fo‘i ne‘i fa‘apea ifo i o ‘outou loto, ‘O Aperaamo lo matou tamā; 10 O lenei fo‘i ‘ua tu‘u le to‘i i le a‘a o la‘au; 11 O a‘u lava, ‘ou te papatiso atu ‘iā te ‘outou i le vai e salamō ai; 12 O lē o lo‘o i lona lima fo‘i lana ‘ili, e fa‘amamāina fo‘i e ia lana saito, ma fa‘aputuina lana saito i le fale saito; ae na te susunuina aputi i le afi e le matineia. 13 Ona maliu atu ai lea o lesu mai Kalilaia i loritana ia loane, ina ia papatisoina e ia. 14 A ua vavao Ioane ia te ia, ua faapea atu, E tatau ona e papatiso mai ia te au, e te sau ea ia te au? 15 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te ia, Tuu mai ia o lenei, aua e faapea ona tatau ia te i tatou ona faataunuuina o mea tonu uma lava. Ona ia faatagaina lea o ia. 16 ‘Ua papatisoina Iesu, ‘ona maliu a‘e lea o ia nai le vai; 17 Fa‘auta fo‘i, o le si‘ufofoga mai le lagi, o lo‘o fa‘apea mai, O lo‘u atali‘i pele lenei, ‘ua ‘ou fiafia lava ‘iā te ia. MATAUPU 4 1 ‘Ona ‘aveina a‘e lea o Iesu e le Agaga i le vao ‘ina ‘ia fa‘aosoosoina e le tiapolo. 2 Ua anapogi o ia i ao e fagafulu ma po e fagafulu, ona fia ai lea o ia. 3 Ua sau foi le faaosooso ia te ia, ona fai atu lea o ia, Afai o oe o le Alo o le Atua, ia e fai atu ia liu areto ia maa. 4 A ua tali atu ia, ua faapea atu, Ua tusia, E le na o mea e ai e ola ai le tagata, a o afioga uma e tulei mai i le fofoga o le Atua. 5 ‘Ona ‘ave a‘e lea o ia e le tiapolo i le ‘a‘ai pa‘ia, ma fa‘atū ‘iā te ia i le tumutumu o le malumalu; 6 ‘Ua fai atu fo‘i ‘iā te ia, “‘Āfai o oe o le Alo o le Atua, inā oso ia oe i lalo, auā ‘ua tusia, E poloa‘i atu o ia i ana agelu ‘iā te oe; faasaga i se maa. 7 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Ua tusia foi, Aua e te tofotofo i le Alii lou Atua.
MATAUPU 5 1 ‘Ua silasila atu o ia i le motu o tagata, ‘ona maliu a‘e lea o ia i le mauga; 2 Ona tatala lea e ia o lona fofoga, ma aoao atu ia te i latou, ua faapea atu, 3 Amuia e matitiva i le agaga, auā e o latou le malo o le lagi. 4 ‘Amu‘ia ē fa‘anoanoa, auā e fa‘amafanafanaina i latou. 5 Amuia ē agamalu, auā e fai mo latou tofi le lalolagi. 6 Amuia ē fia ‘a‘ai ma fia inu i le amiotonu, auā e mao‘ona i latou. 7 Amuia ē alolofa atu, auā e alofaina mai i latou. 8 Amuia ē loto mamā, auā latou te iloa atu le Atua.
2
MATAIO
9 Amuia ē faatupuina le filemu, auā e taʻua i latou o le fanau a le Atua. 10 Amuia e sauāina ona o le amiotonu, auā e o latou le malo o le lagi. 11 Amuia outou pe a latou upu leaga, ma faasaua ia te outou, ma latou tuuaiina pepelo outou i mea leaga uma ona o au. 12 ‘Ia ‘outou ‘oli‘oli ma fiafia lava, auā o i le lagi lo ‘outou taui e tele; 13 O outou o le masima o le lalolagi outou; e le toe aoga lava, na o le lafoaiina i fafo, ma soli i lalo o vae o tagata. 14 O outou o le malamalama o le lalolagi. E le mafai ona lilo le aai ua tu i luga o le mauga. 15 E le tutu foi e tagata le lamepa ma tuu i lalo o le mea e fua ai saito, a o luga o le tuugalamepa; ma e faamalamalamaina ai i latou uma o i le fale. 16 Ia faapea ona pupula atu lo outou malamalama i luma o tagata, ina ia latou iloa la outou amio lelei, ma vivii atu ai i lo outou Tama o i le lagi. 17 Aua tou te manatu ua ou sau e faaumatia le tulafono po o le au perofeta; 18 Auā e moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e mavae atu le lagi ma le lalolagi, e lē mavae atu lava se iota po o se mata‘itusi e tasi i le tulafono, se‘ia taunu‘u mea uma. 19 O lenei, o se na te solia se poloaiga e tasi o nei poloaiga e itiiti, ma aoao atu i tagata, e ta‘ua o ia e aupito itiiti i le malo o le lagi; 20 Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, a lē sili atu la ‘outou amiotonu i lo le ‘au tusi‘upu ma le ‘au faresaio, tou te lē sao lava i le mālō o le lagi. 21 Ua outou faalogo na fai mai i e anamua, Aua e te fasioti tagata; o sē fasioti fo‘i e nofo sala o ia i le fa‘amasinoga; 22 A ou te fai atu ia te outou, ai se ita fua i lona uso, e nofo sala o ia i le faamasinoga; a o se fai atu foi i lona uso, Raka, e nofo sala o ia i le fono; , o le a lamatia i le afi o seoli. 23 O lenei, afai e te avatu lau taulaga i le fata faitaulaga, ma e manatua ai e lou uso se mea e leaga ai oe; 24 Tuu ai i inā lau taulaga i luma o le fata faitaulaga, ma e alu; ia muamua ona lelei ma lou uso, ona e sau ai lea ma avatu lau meaalofa. 25 Ia vave ona malilie faatasi ma lou fili, aʼo oulua i ai i le ala faatasi ma ia; ne‘i tu‘uina atu oe e lē ua ita mai i le fa‘amasino, ma tu‘uina atu fo‘i oe e le fa‘amasino i le ‘au‘auna, ma tu‘uina atu ai oe i le falepuipui. 26 E moni, ou te fai atu ia te oe, e te le alu ese lava i lea mea, seia uma ona e totogia le tupe e sili ona lelei. 27 Ua outou faalogo na fai mai i aso anamua, Aua e te mulilua; 28 A ou te fai atu ia te outou, ai se vaai atu i le fafine ma manao ia te ia, ua uma ona mulilua ma ia i lona loto. 29 ‘Āfai fo‘i e te tausuai i lou mata taumatau, ‘inā sali ‘ese ia, ma e lafoa‘i; 30 Afai foi e te tausuai i lou lima taumatau, ina tipi ese ia, ma e lafoa’i; 31 Ua faapea mai, O sē faateʻa i lana avā, ia avatu iā te ia se tusi e faateʻa ai; 32 A o a‘u, ou te fai atu ia te outou, ai se faatea i lana ava, vagana ai le mulilua, ua ia faapogaia ai le mulilua; 33 ‘Ua ‘outou fa‘alogo fo‘i, na fai mai i aso anamua, ‘ ‘Aua ‘e te tautō pepelo, a ‘ia e tausisi i au tautoga i le ALI‘I.
34 A ou te fai atu ia te outou, aua lava nei tauto; e lē o le lagi; auā o le nofoāli‘i lea o le Atua; 35 Po o le lalolagi; auā o le mea lea e tu ai ona vae: e lē o Ierusalema; auā o le ‘a‘ai lea a le Tupu silisili. 36 Aua foi e te tauto i lou ulu, aua e te le mafaia ona faasinasina pe faauliuli se lauulu e tasi. 37 Ae ia tuu atu a outou upu ia fai, Ioe, ioe; E leai, e leai, auā o se mea e sili atu i nei mea e tupu mai i le leaga. 38 Ua outou faalogo na fai mai, O le mata e sui ai le mata, ma le nifo i le nifo. 39 A ou te fai atu ia te outou, aua tou te tetee atu i le leaga; 40 ‘Āfai fo‘i e fia molia oe e se tasi i le tulafono, ma ‘ave lou ‘ofu, ‘ia tu‘u atu fo‘i ‘iā te ia lou ‘ofu. 41 Ai se tauanau mai foi ia te oe e te o i le maila e tasi, ia outou o ma ia i le maila e lua. 42 ‘Ia e avatu i lē e ole mai ‘iā te oe; 43 Ua outou faalogo na fai mai, Ia e alofa atu i lē lua te tuaoi, a ia ʻinoʻino i lē ua ita mai iā te oe. 44 A ou te fai atu ia te outou, ia outou alolofa atu i e ua ita mai ia te outou, ia outou faamanuia atu i e ua fetuu mai ia te outou, ia outou agalelei atu i e ua inoino mai ia te outou, ia outou tatalo foi mo e ua tuuai fua mai ma faasaua mai ia te outou; 45 ‘Ina ‘ia ‘avea ‘outou ma fānau a lo ‘outou Tamā o i le lagi; 46 Auā afai tou te alolofa atu i ē alolofa mai iā te outou, o le ā se taui tou te maua? e le faapea foi ea le au telona? 47 ‘Āfai fo‘i tou te fa‘afeiloa‘i atu na o ‘outou uso, se a se mea e sili ‘ona ‘outou faia i isi? e le faapea foi ea le au telona? 48 O lenei, ia atoatoa ona lelei o outou, faapei o lo outou Tamā o i le lagi e atoatoa ona lelei o ia. MATAUPU 6 1 ‘Ia ‘outou fa‘aeteete ‘ina ne‘i ‘outou faia a ‘outou mea alofa i luma o tagata, ‘ina ‘ia va‘aia ai e i latou; 2 O lenei, pe a e avatu au meaalofa, aua e te ilia le pu i ou luma, e pei ona faia e tagata pepelo i sunako ma ala, ina ia viia ai i latou e tagata. E moni, ou te fai atu ia te outou, ua ia te i latou lo latou taui. 3 Ae pe a e avatu ni meaalofa, aua neʻi iloa e lou lima tauagavale le mea e faia e lou lima taumatau; 4 ‘ina ‘ia lilo lau foa‘i; 5 A e tatalo fo‘i, ‘aua ne‘i pei o tagata fa‘afiaamiotonu; E moni, ou te fai atu ia te outou, ua ia te i latou lo latou taui. 6 A o oe, pe a e tatalo, ia e ulu atu i lou afeafe, ma tapuni lou faitotoa, ia e tatalo ai i lou Tamā o i le mea lilo; o lou Tamā fo‘i o lē silasila i le mea lilo, na te avatu fa‘aaliali le taui ‘iā te oe. 7 A o ‘outou tatalo, ‘aua ne‘i ‘outou ta‘u fua, e pei ‘ona faia e nu‘u ‘ese; 8 O lenei, aua ne‘i outou faapei o i latou, auā ua silafia e lo outou Tamā mea tou te manaomia, ae tou te lei ole atu ai ia te ia. 9 O lenei, ia faapea ona outou tatalo: Lo matou Tamā e, o i le lagi, ia paia lou suafa. 10 Ia oo mai lou malo. Ia faia lou finagalo i le lalolagi, e pei ona faia i le lagi. 11 Ia e foaʻi mai iā i matou i le aso nei a matou meaʻai e tatau ma le aso.
3
MATAIO
12 ‘Ia e fa‘amāgalo mai ‘iā te i matou i a matou agasala, e pei fo‘i ‘ona matou fa‘amāgalo atu i ē ‘ua agaleaga mai. 13 Aua foi e te ta‘ita‘iina i matou i le faaosoosoga, a ia e laveai ia i matou ai le leaga; Amene. 14 Auā afai tou te faamagalo atu i tagata i a latou agasala, e faamagaloina foʻi outou e lo outou Tamā o i le lagi. 15 Ae afai tou te le faamagalo atu i tagata ia latou agasala, e le faamagaloina foi e lo outou Tamā a outou agasala. 16 Pe a outou anapopogi, aua neʻi mata faanoanoa i latou e pei o tagata pepelo; E moni, ou te fai atu ia te outou, ua ia te i latou lo latou taui. 17 A o oe, pe a e anapogi, ia uu lou ulu, ma mulumulu ou mata; 18 ‘Ina ‘ia lē iloa e tagata ‘ua e anapogi, a o lou Tamā o i le mea lilo; 19 Aua tou te tolo‘a‘i oa mo outou i le lalolagi, o i ai le mogamoga ma le ele e faaumatia ai, o i ai foi tagata gaoi e eli atu ma gaoi ai. 20 A ‘ia ‘outou fa‘aputuina mo ‘outou ‘oa i le lagi, e lē o i ai se mogamoga po o se ‘ele e fa‘aumatia ai, e lē o i ai fo‘i tagata gaoi e eli atu pe gaoi ai. 21 Auā o le mea e iai lo outou ʻoa, e iai foʻi ma o outou loto. 22 O le malamalama o le tino o le mata lea; 23 Ae afai e leaga ou mata, e faapouliuligia lou tino atoa. ‘Āfai fo‘i e pouliuli le malamalama o i totonu ‘iā te oe, e matuā tele lava lenā pouliuli! 24 E lē mafai e se tasi ona ‘au‘auna i matai e to‘alua; a le o lea, e pipii atu o ia i le tasi, a e inoino i le tasi. E le mafai ona outou auauna i le Atua ma mamone. 25 O le mea lea ou te fai atu ai ia te outou, Aua tou te popole i lo outou ola, i mea tou te aai ai, ma mea tou te inu ai; e le gata i o outou tino, i mea tou te oofu ai. E le sili ea le ola i le meaʻai, ma le tino i le ofu? 26 Vaai atu i manufelelei o le lagi, auā latou te lē lūlū saito, pe selesele, pe faaputu i fale saito; a e fagaina i latou e lo outou Tama o i le lagi. E le sili ea lo outou lelei i lo i latou? 27 O ai ea so outou na te mafaia i lona popolevale ona faaopoopo i le kupita e tasi i lona tino? 28 Se a foi le mea tou te popole ai i ofu? Ia outou manatunatu i lili o le fanua, pe faapefea ona tutupu; latou te lē galulue, latou te lē milo fo‘i; 29 A o a‘u, ou te fai atu ia te outou, e oo lava ia Solomona ma lona mamalu uma, e lei ofu o ia e pei o se tasi o ia mea. 30 O lenei, afai e faapea ona faaofuina e le Atua le vao o le fanua, o loo ola mai i le asō, a e lafoina a taeao i le ogaumu, e lē sili ea ona ia faaofuina outou, outou o e faatuatua itiiti? 31 O lenei, aua tou te popole, ma faapea ane, O le a se mea tatou te aai ai? po o, O le a se mea tatou te inu ai? po o le, Se a le mea tatou te oofu ai? 32 (Aua o ia mea uma o loo saili e nuu ese;) auā ua silafia e lo outou Tamā o i le lagi e manaomia e outou ia mea uma. 33 A ia outou muai saili le malo o le Atua ma lana amiotonu; ona faaopoopoina atu lea o ia mea uma ia te outou. 34 O lenei, ‘aua tou te popole mo le aso a taeao, auā e popole le aso a taeao i mea mo ia lava. Ua lava le aso ona leaga.
2 Auā o le fa‘amasinoga tou te fa‘amasinoina ai, e fa‘amasinoina ai fo‘i ‘outou; 3 Se a foi le mea e te vaai atu ai i fasi laau i le mata o lou uso, ae e te le iloa le utupoto i lou lava mata? 4 Pe fa‘apefea fo‘i ‘ona e fai atu i lou uso, ‘Tu‘u mai ‘iā te a‘u ‘e ‘ese le fasi fasi laau i lou mata; fa‘auta fo‘i, o i lou lava mata le utupoto? 5 O oe na le pepelo, ia muamua aveese le utupoto mai lou lava mata; ona e iloa lelei ai lea e aveese le fasi fasi laau i le mata o lou uso. 6 Aua tou te avatu le mea paia i maile, aua foi tou te lafo a outou penina i luma o puaa, neʼi latou soli ai i lalo o o latou vae, ma toe liliu mai ma saeia outou. 7 Ole atu, ma o le a foaiina mai ia te outou; saili, ona outou maua ai lea; tu'itu'i atu, ona toina ai lea ia te outou; 8 Aua o i latou uma o e ole atu e maua e ia; ma o lē saili e maua e ia; ma o le tu'itu'i atu e toina mai ia te ia. 9 O ai foi se tagata o outou, pe a ole mai lona atalii i se areto, na te avane ea ia te ia se maa? 10 ‘Āfai fo‘i e ole mai o ia i se i‘a, e avatu ‘ea e ia ‘iā te ia se gata? 11 O lenei, afai o outou e leaga, ua iloa e outou ona avatu o mea lelei i a outou fanau, e le sili ea ona foaiina mai e lo outou Tamā o i le lagi o mea lelei i e ole atu ia te ia? 12 O lenei, o mea uma tou te loto i ai ia faia e tagata iā te outou, ia faapea lava ona outou faia iā i latou, auā o le tulafono lea ma le ʻau perofeta. 13 ‘Ia ‘outou ulu atu i le faitoto‘a va‘ai, auā e vatele le faitoto‘a, e lautele fo‘i le ala e tau atu i le malaia, e to‘atele fo‘i ē ui atu ai. 14 Auā e vaapiapi le faitoto‘a, e lauitiiti fo‘i le ala e tau atu i le ola, e to‘aitiiti fo‘i i latou o ē maua. 15 ‘Ia ‘outou fa‘aeteete i perofeta pepelo, o ē ō mai ‘iā te ‘outou i ‘ofu mamoe, a o totonu o luko fe‘ai lava i latou. 16 Tou te iloa i latou i o latou fua. E tau mai ea e tagata le vine mai le vao tuitui, po o le mati mai le vao talatala? 17 E faapea foi laau lelei uma e fua mai i fua lelei; a o le laau leaga e fua mai i fua leaga. 18 E le mafai e le laau lelei ona fua mai i fua leaga, e le mafai foi e le laau leaga ona fua mai i fua lelei. 19 O la‘au uma e lē fua mai i fua lelei, e tāina i lalo ma lafo i le afi. 20 O le mea lea tou te iloa ai i latou i o latou fua. 21 E le sao atu i le malo o le lagi i latou uma o e fai mai ia te au, Le Alii e, le Alii e; a o lē na te faia le finagalo o lo‘u Tamā o i le lagi. 22 E toatele e fai mai ia te au i lea aso, Le Alii e, le Alii e, matou te lei perofeta ane ea i lou suafa? ma o lou igoa foi ua e tulia ai temoni? ma e faia foi vavega e tele i lou suafa? 23 Ona ou tautino atu ai lea ia te i latou, Ou te lei iloa lava outou; 24 O lenei, o sē faalogo i aʻu upu ma faia, ou te faatusaina o ia i le tagata poto, ua na faia lona fale i luga o le papa. 25 Ma sa to mai uaga, ma oo mai lologa, ma agi mai matagi, ma pesi mai i luga o lena fale; ‘ae le‘i pa‘ū lava, auā ‘ua fa‘avaeina i luga o le papa. 26 O i latou uma fo‘i e fa‘alogo i a‘u ‘upu nei, ‘ae lē faia, e fa‘atusaina o ia i le tagata valea, ‘ua na fausia lona fale i luga o le oneone; 27 Ma sa to mai uaga, ma oo mai lologa, ma agi mai matagi, ma pesi mai i luga o lena fale; ‘ona pa‘ū ai lea, ‘ua matuā leaga lava.
MATAUPU 7 1 Aua tou te faamasino atu, ina nei faamasinoina outou.
4
MATAIO
28 ‘Ua o‘o fo‘i ‘ina fa‘ai‘u e Iesu nei ‘upu, ‘ona matuā ofo ai lea o le motu o tagata i lana a‘oa‘oga. 29 Auā na ia a‘oa‘o atu ‘iā te i latou e pei o lē ‘ua i ai le pule, ‘ae lē pei o le ‘au tusi‘upu.
23 ‘Ua maliu a‘e o ia i le va‘a, ‘ona mulimuli atu lea o ona so‘o ‘iā te ia. 24 Fa‘auta fo‘i, ‘ua to mai le afā tele i le sami, ‘ua lofia ai le va‘a i peau, a ‘ua moe o ia. 25 Ona o mai ai lea o ona soo ia te ia, ua fafagu ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, ia e faaola mai ia te i matou; 26 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea tou te matatau ai, outou e faatuatua itiiti? ‘Ona tula‘i lea o ia, ‘ua vavao i le matagi ma le sami; ma sa i ai le filemu tele. 27 A ua ofo tagata, ua faapea ane, O ai ea lenei tagata, e oo lava i le matagi ma le sami ua usiusitai ia te ia? 28 ‘Ua o‘o atu o ia i le tasi itū i le nu‘u o Kerekese, ‘ona fa‘afetaia‘i lea ‘iā te ia o le to‘alua ‘ua uluitinoina e temoni, ‘ua ō mai i tu‘ugamau, ‘ua matuā sauā lava, ‘ua lē ui ane ai se tasi i lea ala. 29 Fa‘auta fo‘i, ‘ua ‘alalaga mai i lā‘ua, ‘ua fa‘apea mai, “Lesu e, le Alo o le Atua, se a le mea ‘iā te i matou? ua e sau ea iinei e faatiga ia te i matou a o lei oo i ona po? 30 Sa mamao ese fo‘i ma i latou le lafu pua‘a e tele o loo aai. 31 Ona aioi mai lea o temoni ia te ia, ua faapea mai, Afai e te tulia i matou i fafo, tuu mai ia ia matou o i le lafu puaa. 32 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ina o ia. ‘Ua latou ō i fafo, ‘ona ulu atu lea i le lafu pua‘a, fa‘auta fo‘i, ‘ua taufetuli atu le lafu pua‘a uma i lalo i le tofē i le sami, ‘ua fano i le vai. 33 Ona sosola ai lea o e na leoleoina i latou, ua o atu i le aai, ma tala atu i mea uma, ma mea ua oo i e ua uluitinoina e temoni. 34 Fa‘auta fo‘i, ‘ua ō mai le ‘a‘ai uma e fa‘afetaia‘i ‘iā Iesu;
MATAUPU 8 1 ‘Ua alu ifo o ia nai le mauga, ‘ona mulimuli atu lea ‘iā te ia o le motu o tagata e to‘atele. 2 Faauta foi, ua sau le lepela, ua ifo mai ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, a e finagalo i ai, e te mafaia lava ona faamam mai ia te au. 3 Ona aapa atu lea o le aao o lesu, ua pai atu ia te ia, ua faapea atu, Ou te loto; ia e mama. ‘Ona te‘a loa lea o lona lepela. 4 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Vaai ia aua ne'i e ta'u atu i se tasi; a ia e alu e faaali oe i le ositaulaga, ma avatu le meaalofa na poloai mai ai Mose, e fai ma molimau ia te i latou. 5 ‘Ua ulufale atu Iesu i Kapanaumi, ‘ona sau ai lea ‘iā te ia o le ta‘ita‘i‘au o le to‘aselau, ma ‘ai‘oi mai ‘iā te ia. 6 Ua faapea atu, Le Alii e, o loo taoto la'u auauna i le fale ua ma'i i le supa, ua matua tiga lava. 7 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, Ou te alu atu e faamalolo ia te ia. 8 Ua tali mai le taitai o le toaselau, ua faapea atu, Le Alii e, ou te le aoga ona e maliu mai i lalo o lo'u fale; 9 Auā o aʻu o le tagata ua pule, ua iā te aʻu foʻi fitafita; a o le tasi, Sau, ona sau ai lea; ma i la’u auauna, Fai lenei mea, ona faia ai lea e ia. 10 Ua faalogo lesu i ai, ona ofo ai lea, ua faapea atu foi i e na mulimuli mai, E moni, ou te fai atu ia te outou, ou te lei iloa lava ia Isaraelu se faatuatua e faapea ona tele. 11 Ou te fai atu foi ia te outou, e toatele e o mai mai sasae ma sisifo, e nonofo i lalo faatasi ma Aperaamo, ma Isaako, ma Iakopo, i le malo o le lagi. 12 A o tagata o le malo, e tulia i latou i le pouliuli i fafo, e i ai le fetagisi ma le lilivau o nifo. 13 Ona fetalai atu lea o Iesu i le taitai o le toaselau, Ina alu ia; ma e pei ona e faatuatua, ia faapea lava ona faia ia te oe. Ona malolo ai lea o lana auauna i lea lava ituaso. 14 Ua oo atu lesu i le fale o Peteru, ona silafia ai lea e ia o le tina o lana ava ua taoto, ua ma'i i le fiva. 15 ‘Ua pa‘i atu fo‘i o ia i lona lima, ‘ona te‘a ai lea o lona fiva; 16 ‘Ua o‘o i le afiafi, ‘ona ‘aumaia lea e i latou ‘iā te ia o ē ‘ua uluitinoina e temoni; 17 Ina ia taunuu ai le upu a le perofeta o Isaia, ua faapea mai, Na ia ave o tatou vaivai, ma na tauave o tatou ma’i. 18 Ua silasila atu lesu i le motu o tagata e toatele ua siosio ia te ia, ona poloai atu lea o ia ia o atu i le tasi itu. 19 Ona sau ai lea o le tasi tusiupu, ua faapea mai ia te ia, Le aoao e, ou te mulimuli atu ia te oe i mea uma e te alu i ai. 20 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, E fai lua o alope, e fai foi mea e momoe ai manulele o le lagi; a o le Atalii o le tagata e leai se mea e moe ai lona ulu. 21 Ona fai mai lea o le tasi o ona soo ia te ia, Le Alii e, tuu mai ia ia te au ou te muai alu e tanu lo'u tamā. 22 A ua fetalai atu Iesu ia te ia, Mulimuli mai ia ia te au; ma tuu atu i e ua oti e tanu o latou tagata oti.
MATAUPU 9 1 ‘Ua maliu a‘e ia i le va‘a, ‘ua alu atu i le isi itu, ‘ua o‘o atu i lona lava ‘a‘ai. 2 Fa‘auta fo‘i, ‘ua latou ‘aumai ‘iā te ia le tagata supa, ‘ua ta‘oto i le moega; Le atalii e, ia e lototetele; ua faamagaloina au agasala. 3 Faauta foi, ua faapea ifo nisi o le au tusiupu ia te i latou lava, Ua upu leaga lenei tagata. 4 Ua silafia e Iesu o latou manatu, ona fetalai atu lea o ia, Se a le mea ua outou manatu leaga ai o outou loto? 5 Auā o lē fea e faigofie, o le fai atu, ‘Ua fa‘amāgaloina au agasala; po o le fai atu, Tulai ia, ma savali? 6 Ae ina ia outou iloa ua i ai i le Atalii o le tagata le pule i le lalolagi e faamagalo ai agasala, (ona fetalai atu lea o ia i le supa,) Ina tulai ia, ina ave ia lou moega, ma e alu i lou fale. 7 Ona tulai lea o ia, ua alu i lona fale. 8 Ae ina ua iloa atu e le motu o tagata, ona latou ofo ai lea, ma vivii atu i le Atua, o le na foaiina mai lea mana i tagata. lea e ia o le tagata e igoa ia Mataio, o loo nofo i le ofisa o lafoga; Ona tulai lea o ia, ua mulimuli atu ia te ia. 10 A o nofo lesu e aai i le fale, faauta foi, e toatele telona ma e agasala ua o mai, ua nonofo i lalo ma ia ma ona soo. 11 Ua iloa atu e le au faresaio, ona fai atu lea o i latou i ona soo, Se a le mea ua aai faatasi ai lo outou aoao ma le au telona ma e agasala? 12 A ua faalogo lesu i lea mea, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, E le aoga le fomai i e malolo, na o e mamai. 13 A ia outou o atu ma aoao i le uiga o lenei mea, Ou te loto i le alofa, a e le o le taulaga;
5
MATAIO
MATAUPU 10
14 Ona o mai ai lea o soo o loane ia te ia, ua faapea mai, Se a le mea e anapopogi soo ai i matou ma le au faresaio, a e le anapopogi ou soo? 15 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, Pe e mafai ea ona faavauvau tagata o le faatoafaiava, a o i ai ia te i latou le faatoafaiava? a e oo mai ona po e aveeseina ai le faatoafaiava ia te i latou, ona latou anapopogi ai lea. 16 E leai se tagata na te fonoina se fasi ‘ie fou i le ‘ofu tuai, auā o le mea ‘ua utu ai e māsae ai le ‘ofu, ‘ona atili ai lea o le masae. 17 E lē utuina foʻi e tagata le uaina fou i fagupaʻu tuai, ina neʻi gauia fagu, ona masaa ai lea o le uaina, ma mate ai fagupaʻu; 18 A o fetalai atu o ia i nei mea ia te i latou, faauta, ua sau le tasi alii, ua ifo mai ia te ia, ua faapea mai, Ua oti nei lo‘u afafine; 19 Ona tulai lea o lesu, ua mulimuli atu ia te ia, atoa ma ona soo. 20 Fa‘auta fo‘i, o le fafine ‘ua ma‘i i le puna toto i tausaga e sefulu ma le lua, ‘ua alu atu i ona tua, ma pa‘i atu i le tu‘u o lona ‘ofu; 21 Auā ‘ua fai ifo o ia i lona loto, ‘Āfai ‘ou te pa‘i atu i lona ‘ofu, ‘ona ‘ou mālōlō ai lea. 22 A ua faliu Iesu, ua silafia o ia, ona fetalai atu lea o ia, Lo’u afafine e, ina faalototele ia oe; ua e ola i lou faatuatua. Ona malolo ai lea o le fafine talu lea ituaso. 23 ‘Ua ulufale atu Iesu i le fale o le ali‘i sili, ‘ua silafia fo‘i e le ‘au tāpepa ma le motu o tagata o lo‘o pisapisao; 24 Ua fai atu o ia ia te i latou, Ina o ese ia, aua e lei oti le teine, a ua moe. Ma sa latou tauemu ia te ia. 25 A ua tulia le motu o tagata i fafo, ona ulufale atu lea o ia, ua tago atu i lona lima, ona tulai ai lea o le teine. 26 Ma sa salalau atu le tala i lena nuu uma. 27 Ua maliu ese lesu i lea mea, ona mulimuli atu lea o tagata tauaso e toalua ia te ia, ua alalaga, ua faapea mai, Le Alo o Tavita e, ia e alofa mai ia te i maua. 28 ‘Ua ulufale atu o ia i le fale, ‘ona ō mai ai lea o tagata tauaso ‘iā te ia ; Ua latou fai mai ia te ia, Ioe, le Alii e. 29 Ona pai atu ai lea o ia i o la mata, ua faapea atu, Ia faapea lava ia te oulua e tusa ma lo oulua faatuatua. 30 Ma sa pupula o laua mata; ‘ona matuā vavao atu lea o Iesu ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “ ‘Ia ‘outou, ne‘i iloa e se tasi. 31 A o i laua, ina ua o ese atu i laua, ona tala atu lea o ia i lea nuu uma. 32 ‘Ua latou ō i fafo, fa‘auta fo‘i, ‘ua ‘aumai ‘iā te ia le tagata gūgū ‘ua uluitinoina e le temoni. 33 ‘Ua tulia fo‘i le temoni, ‘ona tautala mai lea o le gūgū; 34 A ua fai ane le au faresaio, Ua tulia e ia temoni ona o le alii o temoni. 35 ‘Ua femaliua‘i Iesu i ‘a‘ai uma ma faoa ‘a‘ai, ma a‘oa‘o atu i o latou sunako, ma tala‘i atu le tala lelei o le mālō, ma fa‘amālōlō i ma‘i uma ma ma‘i uma o le nu‘u. 36 A ua silasila atu o ia i le motu o tagata, ona mutimuti vale ai lea o lona mutimuti vale ia te i latou, aua ua vaivai i latou, ma ua faataapeapeina, pei o mamoe ua leai so latou leoleo. 37 Ona fetalai atu lea o ia i ona soo, E tele le saito e seleseleina, a e toaitiiti le au faigaluega; 38 O lenei, ia outou tatalo i le Alii e ana le saito e seleseleina, ina ia aauina mai e ia le au faigaluega i lana seleselega.
1 ‘Ua vala‘au atu fo‘i o ia i ona so‘o e to‘asefulu ma le lua, ‘ona tu‘uina atu lea e ia ‘iā te i latou le pule i agaga leaga, e tutuli ai i latou i fafo, ma fa‘amālōlō ai ma‘i ma ma‘i uma lava. 2 O lenei o igoa nei o aposetolo e toasefululua; O le muamua, o Simona, e igoa ia Peteru, ma Aneterea lona uso; o Iakopo le atali‘i o Sepetaio, ma Ioane lona uso; 3 o Filipo ma Patolomaio; Toma, ma Mataio le telona; o Iakopo le atali‘i o Alefaio, ma Lepaio, e igoa fo‘i ‘iā Tataio; 4 O Simona le Kanana, ma Iuta le Sekara, o lē na fa‘alataina fo‘i o ia. 5 O le to‘asefulu ma le to‘alua na ‘a‘auina atu e Iesu, ma poloa‘i atu ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “ ‘Aua tou te ō atu i le ala o nu‘u ‘ese, ‘aua fo‘i tou te ō atu i se ‘a‘ai o Samaria. 6 Ae ia outou o atu i mamoe ua se o le aiga o Isaraelu. 7 A o outou ō, ia outou talaʻi atu, ia faapea atu, Ua latalata mai le malo o le lagi. 8 ‘Ia ‘outou fa‘amālōlō i ē mama‘i, ‘ia fa‘amamā i lepela, ‘ia fa‘atūina ē ‘ua oti, ‘ia tulia temoni; 9 Aua neʻi avatu ni auro, po o se ario, po o se ʻapamemea i a outou ato, 10 Po o se taga i la outou malaga, po o ni ofu talaloa se lua, po o ni seevae, po o ni tootoo; 11 Ma o soo se aai po o se aai tou te ulu atu i ai, ia outou fesili po o ai ua agavaa i ai; ‘ia ‘outou nonofo ai pea se‘ia ‘outou ō ‘ese ai. 12 A outou ulu atu i se fale, ia outou faatalofa i ai. 13 ‘Āfai fo‘i e tatau i le ‘āiga, ‘ia o‘o i ona luga lo ‘outou manuia; 14 Ai se le talia foi outou, pe faalogo foi i a outou upu, pe a outou o ese atu i lea fale po o lea aai, ina lulu ia le efuefu o outou vae. 15 O le ‘upu moni ‘ou te ta‘u atu ‘iā te ‘outou, o le aso fa‘amasino e sili ai le sala o le nu‘u o Sotoma ma Komoro i lea ‘a‘ai. 16 Faauta, ou te auina atu outou e pei o mamoe i totonu o luko; 17 A ‘ia ‘outou fa‘aeteete i tagata, auā latou te tu‘uina atu ‘outou i le fono, latou te sasa fo‘i ‘iā te ‘outou i o latou sunako; 18 E ta‘ita‘iina fo‘i ‘outou i luma o ali‘i ma tupu ‘ona o a‘u, e fai ma molimau ‘iā te i latou ‘atoa ma nu‘u ‘ese. 19 ‘Ae pe a latou tu‘uina atu ‘outou, ‘aua tou te popole pe fa‘apefea, pe se a fo‘i tou te fai atu ai; 20 Auā e lē o outou e tautala atu ai, a o le Agaga o lo outou Tamā o loo tautala mai i totonu iā te outou. 21 E tu‘uina atu fo‘i e le uso lona uso ia oti, e tu‘uina atu fo‘i e le tamā le tama; 22 E ‘inosia fo‘i ‘outou e tagata uma ‘ona o lo‘u igoa; 23 Ae pe a latou faasaua ia te outou i lenei aai, ia outou sosola i se tasi; 24 E le sili le soo i lona alii, e le sili foi le auauna i lona alii. 25 ‘Ua lava i le so‘o ‘ina ‘ia pei o ia i lona ali‘i, ma le ‘au‘auna ‘ia pei o lona ali‘i. ‘Āfai ‘ua latou ta‘ua le matai o le ‘āiga o Pelesepulo, e lē sili ‘ea ‘ona ta‘ua e i latou o lona ‘āiga? 26 O lenei, aua tou te matataʻu iā i latou, auā e leai se mea ua ufitia e lē faaalia; ma natia, e le iloa.
6
MATAIO
27 O le mea ‘ou te fai atu ai ‘iā te ‘outou i le pouliuli, ‘ia ‘outou fai atu ai i le malamalama; 28 ‘Aua fo‘i tou te matata‘u i ē fasioti le tino, ‘ae lē mafaia e i latou ‘ona fasioti le agaga; 29 E lē fa‘atauina ‘ea ni tama‘i manulele se lua i le tupe e tasi? e leai fo‘i se tasi o i latou e pa‘ū i le ‘ele‘ele e aunoa ma lo ‘outou Tamā. 30 A o lauulu o outou ulu ua faitaulia uma lava. 31 O lenei, aua tou te matatau, e sili outou i manu iti e tele. 32 O lenei, ai se ta‘uta‘u atu a‘u i luma o tagata, ou te ta‘uta‘u atu fo‘i o ia i luma o lo‘u Tamā o i le lagi. 33 Ae o se faafitia au i luma o tagata, ou te faafitia foi o ia i luma o loʼu Tamā o i le lagi. 34 Aua tou te manatu ua ou sau e avatu le filemu i le lalolagi; 35 Auā ‘ua ‘ou sau e fa‘asagatau le tagata ma lona tamā, o le afafine fo‘i ma lona tinā, o le avā fo‘i ma le tinā o lana avā. 36 O fili fo‘i o le tagata o tagata o lona lava ‘āiga. 37 O lē e sili lona alofa i lona tamā po o lona tinā nai lo o a‘u, e lē aogā lea ‘iā te a‘u; 38 O lē lē ‘ave fo‘i lona satauro, ma mulimuli mai ‘iā te a‘u, e lē aogā o ia ‘iā te a‘u. 39 O lē maua lona ola, e maumau ai; 40 O lē na te talia ‘outou, ‘ua talia e ia o a‘u; 41 O lē na te talia le perofeta i le igoa o le perofeta, e maua e ia le taui o le perofeta; o lē talia fo‘i le tagata amiotonu i le igoa o le tagata amiotonu, e maua e ia le taui o le tagata amiotonu. 42 Ai se na te avatu foi se ipu vai malulu i se tasi o i latou nei e faatauvaa, i le igoa o le soo, e moni, ou te fai atu ia te outou, e le maumau lona taui.
12 Talu mai ona po o Ioane le Papatiso, ua oo mai i ona po nei, o loo sauāina le malo o le lagi, ma ua ave faamalosi e tagata sauā. 13 Auā o perofeta uma lava ma le tulafono na vavalo mai se‘ia o‘o lava ‘iā Ioane. 14 Ma afai tou te mananao e talia, o Elia lenei, o le a maliu mai. 15 O lē ua i ai taliga e faalogo ai, ina faalogo mai ia o ia. 16 Ae ou te faatusaina i ai lenei tupulaga? E pei o tamaiti o lo‘o nonofo i le maketi, ma vala‘au atu i o latou uso a tagata. 17 Ua faapea atu, Ua matou faaili atu ia te outou, ae tou te lei sisiva mai; ‘ua matou fa‘anoanoa ‘iā te ‘outou, ‘ae tou te le‘i fa‘anoanoa. 18 Auā na sau loane, e le‘i ‘ai, e le‘i inu fo‘i i latou; 19 Na sau le Atalii o le tagata ua ‘ai ma inu, ona latou fai ane lea, Faauta, o le tagata ‘ai tele, ma le inu uaina, o le uo a telona ma e agasala. A o le poto e ta’uamiotonuina e lana fanau. 20 ‘Ona amata ai lea e ia ‘ona vavao i ‘a‘ai na faia ai le tele o ana vāvega, auā latou te le‘i salamō. 21 “Oi talofa iā te oe Korasina! oi talofa ia te oe Petesaita! aua ana faia i Turo ma Saitonu o vavega na faia ia te outou, po ua leva ona latou salamo i le ie talatala ma le lefulefu. 22 A o a‘u, ou te fai atu ia te outou, e feoloolo Turo ma Saitonu i le aso faamasino i lo outou. 23 O oe fo‘i Kapanaumi, o lē ‘ua fa‘aeaina e o‘o i le lagi, e lafoina oe i lalo i Seoli; 24 A o a‘u, ou te fai atu ia te outou, e sili atu ona sala le nuu o Sotoma i le aso o le faamasinoga, i lo oe. 25 O ona po ia na tali atu ai lesu, ua faapea atu, Ou te faafetai atu ia te oe, Le Tamā e, le Alii o le lagi ma le lalolagi, ona ua e natia ia mea i e popoto ma e popoto, a ua e faaali atu i tama meamea. 26 E fa‘apea lava, lo‘u Tamā e, auā ‘ua fa‘apea ‘ona lelei i ou luma. 27 ‘Ua tu‘uina mai mea uma lava ‘iā te a‘u e lo‘u Tamā; e lē iloa fo‘i e se tasi le Tamā, tau lava o le Atali‘i, ma lē ‘ua loto i ai le Atali‘i e fa‘aali atu i ai. 28 Ia outou o mai ia te au, o outou uma o e tigaina ma mafatia i avega, o au foi e malolo ai outou. 29 Ia outou amoina laʼu amo, ma faaaoao ia te aʼu; aua o a'u le agamalu ma le loto maulalo: ona maua lea e outou o le malologa mo outou agaga. 30 Auā e avegofie la‘u amo, e māmā fo‘i la‘u avega.
MATAUPU 11 1 Ua oo foi ina ua uma ona poloai atu e Iesu i ona soo e toasefulu ma le toalua, ona maliu atu lea o ia i lea mea e aoao atu ma talai atu i o latou aai. 2 ‘Ua fa‘alogo Ioane i le fale puipui i galuega a Keriso, ‘ona ‘auina atu lea e ia o ona so‘o e to‘alua. 3 Ona fai atu lea o ia ia te ia, O oe ea o le a maliu mai, pe matou te faatali i se tasi? 4 ‘Ua tali atu Iesu, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i lā‘ua, “ ‘Inā ō atu ia, ma fa‘aali atu ‘iā Ioane mea ‘ua ‘oulua fa‘alogo ma vāai i ai; 5 Ua pupula tauaso, ua savavali pipili, ua faamamāina lepela, ua faalogo tutuli, ua faatutuina e ua oti, ua talaiina foi le talalelei i e matitiva. 6 Amuia fo‘i o lē e lē tausuai ‘iā te a‘u. 7 ‘Ua ō atu i latou, ‘ona fetalai atu lea o Iesu i le motu o tagata ‘iā Ioane, “Na ‘outou ō atu i le vao e matamata i se a? O le ū ea ua lūlūina i le matagi? 8 A o le a le mea na outou o atu e matamata i ai? O se tagata ua ofu i ofu malu? fa‘auta fo‘i, o ē ‘ofu i ‘ofu mālūlū o lo‘o i fale o tupu. 9 A o le a le mea na outou o atu e matamata i ai? O se perofeta? ioe, ou te fai atu ia te outou, e sili atu foi nai lo le perofeta. 10 Auā o ia lenei ‘ua tusia, Faauta, ou te ‘auina atu la‘u sāvali i ou luma, na te teuteua lou ala i ou luma. 11 E moni, ou te fai atu ia te outou, e lei tu mai i e na fananau i fafine se sili ia Ioane le Papatiso;
MATAUPU 12 1 O ona po ia na maliu atu ai Iesu i le sapati i le saito; ona fia aai ai lea o ona soo, ona latou tau ai lea o fua o saito, ma aai ai. 2 A ua iloa e le au faresaio, ona fai mai lea o i latou ia te ia, Faauta, ua faia e ou soo le mea e le tatau ona fai i le sapati. 3 A ua fetalai atu o ia ia te i latou, Tou te lei faitau ea ea i le mea na faia e Tavita ina ua fia aai o ia, ma e sa ia te ia; 4 Na ulu atu ea o ia i le fale o le Atua, ma ‘ai i areto e laulauina i luma, e le tusa ma le tulafono ona ‘ai ai o ia, po o e na ia te ia, na o le au faitaulaga? 5 Tou te le‘i faitau ‘ea fo‘i i le tulafono, o le sapati e soli ai e le ‘au ositaulaga i le malumalu le sapati, ma e lē ponā? 6 A ou te fai atu ia te outou, o i lenei mea e sili le tasi i le malumalu.
7
MATAIO
7 ‘Ae ‘ana ‘outou iloa le uiga o lenei mea, ‘Ou te loto i le alofa, ‘ae lē o le taulaga, po ‘ua ‘outou lē ta‘usalaina ē ‘ua lē sala. 8 Auā o le Atali‘i o le tagata o le Ali‘i ia o le aso sapati. 9 ‘Ua alu ‘ese o ia i lea mea, ‘ona ulu atu ai lea o ia i lo latou sunako. 10 Fa‘auta fo‘i, sa i ai le tagata ‘ua gase lona lima. Ona latou fesili mai lea ia te ia, ua faapea atu, E sa ea i le tulafono ona faamalolo i le sapati? ina ia latou molia o ia. 11 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O ai ea se tasi o outou, e tasi lana mamoe, a pa'u i le lua i le sapati, e le tago atu ea o ia i ai ma sii i luga? 12 E lē sili ‘ea le tagata i lo le mamoe? O le mea lea e tatau ai ona fai mea lelei i le sapati. 13 Ona fai atu lea o ia i le tagata, Ina faaloaloa mai ia lou lima. Ma sa ia faaloaloa atu; ona toe lelei ai lea, e pei o le tasi. 14 Ona o atu lea o le au faresaio i fafo, ua taupulepule e faasaga ia te ia, pe faapefea ona latou fasioti ia te ia. 15 ‘Ua silafia e Iesu, ‘ona maliu ‘ese ai lea o ia i lea mea; 16 ‘Ua ia vavao fo‘i ‘iā te i latou, ‘aua ne‘i fa‘ailoa atu o ia. 17 Ina ia taunuu ai le upu a le perofeta o Isaia, ua faapea mai, 18 Faauta i laʼu auauna, o lē ua Ou filifilia; la'u pele e, ua fiafia lo'u loto ia te ia: Ou te tuu atu lo'u Agaga i luga ia te ia, ma na te faailoa atu le faamasinoga i nuu ese. 19 E lē finau o ia, pe alaga; e leai fo‘i se tasi e fa‘alogo i lona leo i ala. 20 E lē gauia e ia le ū ua nutimomoia, e lē tineia foʻi e ia le lino ua ula, seʻia oo atu le faamasinoga i le manumalo. 21 Ma o lona suafa o le a faalagolago i ai Nuuese. 22 ‘Ona ‘aumaia lea ‘iā te ia o le tagata ‘ua uluitinoina e le temoni, e tauaso ma gūgū; 23 Ona ofo ai lea o le nuu uma, ua faapea ane, E le o le atalii ea lenei o Tavita? 24 A ua faalogo le au faresaio, ona latou fai ane lea, E le tulia e lenei tagata temoni, ua na o Pelesepulo le alii o temoni. 25 Ua silafia e Iesu o latou manatu, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O malo uma e fevaevaeai e faaumatia; o ‘a‘ai fo‘i po o ‘āiga uma e fevaevaea‘i e lē tumau; 26 Ma afai e tulia e Satani Satani, ua fevaevaeai o ia ia te ia lava; pe faapefea foi ona tumau o lona malo? 27 ‘Āfai fo‘i o Pelesepulo na ‘ou tulia ai temoni, o ai ‘ea ‘ua tulia ai i latou e a ‘outou fānau? o lea e fai ai i latou ma o outou faamasino. 28 ‘Ae ‘āfai ‘ou te tulia temoni i le Agaga o le Atua, ‘ua o‘o mai lava ‘iā te ‘outou le Mālō o le Atua. 29 Pe fa‘apefea fo‘i ‘ona ulu atu se tasi i le fale o le tagata malosi, ma faoa ana ‘oloa, pe ‘āfai na te lē mua‘i fusifusia le tagata malosi? ona ia vetea ai lea o lona fale. 30 O lē e lē ʻau ma aʻu, e tetee o ia iā te aʻu; o lē lē fa‘apotopoto fo‘i ma a‘u, ‘ua fa‘ata‘ape‘ape o ia. 31 O le mea lea ‘ou te fai atu ai ‘iā te ‘outou, e fa‘amāgaloina agasala uma ma ‘upu leaga i tagata; 32 O lē e tautala i se ‘upu i le Atali‘i o le tagata, e fa‘amāgaloina o ia; 33 A lē o lea, ia lelei le laau, ia lelei foʻi ona fua; a lē o lea, ‘ia leaga le la‘au ma ona fua, auā e iloa le la‘au i ona fua. 34 Le tupulaga a gata fe‘ai e, e fa‘apefea ‘ona ‘outou tautala i mea lelei, o ē leaga? auā o le tele o le loto e tautala mai ai le gutu.
35 O le tagata lelei na te aumaia mea lelei i le oloa lelei o lona loto; 36 A ou te fai atu ia te outou, o upu faatauvaa uma e fai atu ai e tagata, latou te tala atu ai i le aso faamasino. 37 Ona o au upu o le a taʼuamiotonuina ai oe, ma o au upu o le a taʼusalaina ai oe. 38 Ona tali mai lea o nisi o le au tusiupu ma le au faresaio, ua faapea mai, Le aoao e, matou te fia vaai i se faailoga mai ia te oe. 39 A ua tali atu o ia, ua faapea atu ia te i latou, O le tupulaga leaga ma le mulilulua o loo saili i se faailoga; e leai fo‘i se fa‘ailoga e avatu ‘iā te ia, ‘ua na o le fa‘ailoga o Iona le perofeta. 40 Auā e pei ‘ona i ai o Iona i le manava o le i‘a i ao e tolu ma po e tolu; e faapea foi ona i ai le Atalii o le tagata i le loto o le lalolagi i ao e tolu ma po e tolu. 41 E tutū mai fo‘i tagata o Nineva i le fa‘amasinoga fa‘atasi ma lenei tupulaga, ma latou ta‘usalaina i latou, auā na latou salamō i le tala‘iga a Iona; fa‘auta fo‘i, o ‘i‘inei lē e sili ‘iā Iona. 42 E tulaʻi mai foʻi le tupu tamaʻitaʻi o le itu i saute i le faamasinoga faatasi ma lenei tupulaga, ma taʻusalaina i latou; fa‘auta fo‘i, o ‘i‘inei lē e sili ‘iā Solomona. 43 A alu ese le agaga leaga mai le tagata, e savali o ia i mea matutu, e saili se malologa, a e le maua. 44 Ona fai mai lea o ia, Ou te toe foi atu i loʼu fale na ou sau ai; ‘ua sau fo‘i o ia, ‘ua maua e ia ‘ua gaogao, ‘ua salu ma teuteu. 45 ‘Ona alu lea o ia, ma ‘ave isi agaga e to‘afitu, e sili ‘ona leaga ‘iā te ia, ‘ona latou ulu atu ai lea ma nonofo ai; E faapea foi i lenei tupulaga amioleaga. 46 A o tautala atu o ia i le motu o tagata, faauta, o loo tutū i fafo lona tinā ma ona uso, ua fia tautala ma ia. 47 Ona fai mai lea o le tasi ia te ia, Faauta, o loo tutu i fafo lou tina ma ou uso, ua fia tautala ma oe. 48 A ua tali atu o ia, ua faapea atu i le na fai atu ia te ia, O ai ea lo'u tina? o ai fo‘i o‘u uso? 49 Ona faaloaloa atu lea e ia o lona aao i ona soo, ua faapea atu, Faauta i lo'u tina ma o'u uso! 50 Auā o lē na te faia le finagalo o lo‘u Tamā o i le lagi, o lo‘u uso lea, ma lo‘u tuafafine, ma lo‘u tinā. MATAUPU 13 1 O lea lava aso na maliu atu ai Iesu i fafo o le fale, ma nofo i tafatafa o le vai. 2 ‘Ua fa‘apotopoto mai fo‘i ‘iā te ia le motu o tagata e to‘atele, ‘ona maliu a‘e lea o ia i le va‘a ma nofo ai; ‘ua tutū mai fo‘i le motu o tagata uma i le matafaga. 3 Ua fetalai atu foi o ia ia te i latou i mea e tele i faataoto, ua faapea atu, Faauta, ua alu atu le tagata lulu saito e lulu; 4 ‘Ua lūlūina fo‘i e ia, ‘ona pa‘u‘ū ai lea o isi fatu i tafatafa o le ala, ‘ona ō mai ai lea o manu felelei ma ‘aina ai. 5 Na pa‘u‘ū fo‘i isi i mea papa, e lē tele ni o latou palapala; 6 ‘Ua alu a‘e fo‘i le la, ‘ona mū ai lea; ma ona ua leai ni aa, ua magumagu ai. 7 Ua paʻuʻū foʻi isi i le vao tuitui; ‘ona tutupu a‘e lea o le vao tuitui, ma fetina‘iina ai. 8 A ‘ua pa‘u‘ū isi i le ‘ele‘ele lelei, ‘ona fua mai ai lea o fua, e ta‘iselau i nisi, e ta‘ionogafulu i nisi, ma ta‘itolugafulu i nisi. 9 O lē ua i ai taliga e faalogo ai, ina faalogo mai ia o ia.
8
MATAIO
10 Ona o mai ai lea o le au soo, ua faapea mai ia te ia, Se a le mea ua e fetalai atu ai ia te i latou i faataoto? 11 Ua tali atu ia, ua faapea atu ia te i latou, Aua ua foaiina atu ia te outou ia outou iloa mea lilo o le malo o le lagi, a ua le foaiina atu ia te i latou. 12 Auā o lē ‘ua i ai mea, e foa‘iina atu ‘iā te ia, ‘ona tele ai lea o ana mea; 13 O le mea lea ‘ou te tautala atu ai ‘iā te i latou i fa‘ata‘oto; ma o le faalogo latou te le faalogo, pe malamalama foi. 14 ‘Ua taunu‘u fo‘i ‘iā te i latou le valo‘aga a Isaia, ‘ua fa‘apea mai, “E fa‘alogo fo‘i ‘outou, ‘ae tou te lē malamalama; ‘ua ‘outou va‘ai fo‘i tou te vāai ai, ‘ae tou te lē iloa. 15 Auā ‘ua ma‘a‘a loto o lenei nu‘u, ma ‘ua fa‘alogo o latou taliga, ma ‘ua pupuni o latou mata; ne'i i ai se taimi latou te vaai ai o latou mata, ma faalogo i o latou taliga, ma malamalama i o latou loto, ma liliu mai, ma ou faamaloloina ai i latou. 16 A ‘ia manuia o ‘outou mata, auā e va‘ai, ma o ‘outou taliga, auā e fa‘alogo ai. 17 Auā e moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e to‘atele perofeta ma tagata amiotonu ‘ua manana‘o e va‘ai i mea ‘ua ‘outou va‘ai i ai, ‘ae le‘i va‘ai i ai; ma fa‘alogo i mea ‘ua ‘outou fa‘alogo ai, ‘ae le‘i fa‘alogo i ai. 18 O lenei, ia outou faalogo mai i le faataoto i le lulu saito. 19 A faalogo se tasi i le upu o le malo, a e le malamalama i ai, ona sau ai lea o le ua leaga, ma faoa le mea na luluina i lona loto. O ia lea na totōina fatu i le ala. 20 A o lē na luluina le saito i mea papa, o ia lea na faalogo i le upu, ma talia vave ma le olioli; 21 A ‘ua leai ni a‘a i totonu ‘iā te ia, ‘ua tumau mo sina taimi; 22 O lē na lūlūina fo‘i i le vao tuitui, o lē ‘ua fa‘alogo i le ‘upu; o le popole foi i lenei lalolagi, ma le pepelo o le oa, ua fetinaiina ai le upu, ona le fua mai ai lea o ia. 23 A o lē na luluina le fatu i le eleele lelei, o ia lea e faalogo i le upu, ma malamalama i ai; e fua mai fo‘i, ma fua mai, e ta‘iselau i nisi, e taionogafulu i nisi, ma ta‘itolugafulu i nisi. 24 ‘Ua fai atu fo‘i e ia le tasi fa‘ata‘oto ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “‘ Ua fa‘atusaina le Mālō o le lagi i le tagata na lūlū le saito lelei i lona fanua. 25 A o momoe tagata, ona sau ai lea o lona fili ma lulu le titania i le saito, ona alu ai lea. 26 A ua tupu le lau, ma fua mai, ona iloa ai lea o le titania. 27 Ona o mai ai lea o auauna a le matai o le aiga, ua faapea mai ia te ia, Le Alii e, e te lei luluina ea saito lelei i lou fanua? maifea la le titania? 28 Ua fai atu ia ia te i latou, Ua faia lenei mea e le ua ita mai. ‘Ua fai mai ‘au‘auna ‘iā te ia, ‘E te loto ‘ea matou te ō e fa‘aputuina? 29 A ua fai mai o ia, E leai; ina ne'i outou liaiina foi le saito pe a outou vele ese le titania. 30 Ia tuu pea ia e tutupu faatasi seʻia oo i le seleselega, + ma i le taimi o le seleselega ou te fai atu ai i ē selesele, Ia outou muaʻi faapotopoto mai le titania, ma fusifusia i fusi e susunu ai; 31 ‘Ua fai atu fo‘i e ia le tasi fa‘ata‘oto ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “ E tusa le Mālō o le lagi ma le fua o le sinapi, na ‘ave e le tagata ma lūlū i lona fanua; 32 O le mea moni, o le mea aupito itiiti lea i fatu uma;
33 Na ia fetalai atu foi ia te i latou le tasi faataoto; E tusa le malo o le lagi ma le mea faafefete, na ave e le fafine ma natia i totonu o sea falaoamata e tolu, seia oo ina faafefeteina uma. 34 O nei mea uma na fetalai atu ai Iesu i le motu o tagata i faataoto; e le‘i fetalai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou e aunoa ma se fa‘ata‘oto; 35 Ina ia taunuu ai le mea na fetalai mai ai le perofeta, ua faapea mai, Ou te tautala atu i faataoto; Ou te tautala atu i mea na natia talu ona faavaeina le lalolagi. 36 ‘Ona ‘auina atu lea e Iesu o le motu o tagata, ‘ua ulu atu i le fale, ‘ona ō mai ai lea o ona so‘o ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea atu, “Fa‘amatala mai ‘iā te i matou le fa‘ata‘oto i le titania i le fanua. 37 Ua tali atu o ia, ua faapea atu ia te i latou, O le luluina le saito lelei, o le Atalii lea o le tagata; 38 O le fanua o le lalolagi lea; o le fatu lelei o fanau ia o le malo; a o titania o fanau ia a lē ua leaga; 39 O le fili na lūlūina ai, o le tiapolo lea; o le seleselega o le gataaga lea o le lalolagi; ma o ē selesele, o agelu ia. 40 E pei ‘ona fa‘apotopotoina o titania ma susunuina i le afi; e faapea foi i le gataaga o lenei lalolagi. 41 E aauina atu e le Atalii o le tagata ana agelu, latou te faapotopotoina mai i lona malo mea uma e tausuai ai, atoa ma e fai amio leaga; 42 E lafo fo‘i i latou i le ogaumu aasa; 43 Ona susulu atu ai lea o e amiotonu e pei o le la i le malo o lo latou Tamā. O ai e i ai taliga e faalogo ai, ina faalogo mai ia o ia. 44 O lenei foi, e tusa le malo o le lagi ma le oa natia i le fanua; pe a maua e se tagata, ona nanā ai lea e ia, ona alu ai lea ma le olioli, ma faatau atu ana mea uma, ma faatau mai lena fanua. 45 E fa‘apea fo‘i le Mālō o le lagi i le tagata fa‘atau‘oa, o lo‘o sā‘ili i penina lelei; 46 ‘Ua maua e ia le penina tau tele, ‘ona alu ai lea ma fa‘atau atu ana mea uma, ma fa‘atau mai ai. 47 O lenei fo‘i, e tusa le Mālō o le lagi ma le ‘upega na lafo i le sami, ma fa‘apotopotoina ai itū‘āiga uma; 48 ‘Ua tumu fo‘i, ‘ona toso atu lea e i latou i le matafaga, ‘ua nonofo i lalo, ma fa‘aputu mea lelei i ipu, a ‘ua lafoa‘i mea leaga. 49 E fa‘apea fo‘i ‘ona fa‘apea i le gata‘aga o le lalolagi; 50 E lafo fo‘i i latou i le ogaumu aasa, e i ai le auē ma le lilivau o nifo. 51 Ua fetalai atu Iesu ia te i latou, Ua outou malamalama ea i nei mea uma? Ua latou fai mai ia te ia, Ioe, le Alii e. 52 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O lenei, o le au tusiupu uma lava ua aoaoina i le malo o le lagi, e tusa ia ma le matai o le aiga, na te aumaia mai i lana oloa o mea fou ma mea tuai. 53 ‘Ua uma ‘ona fa‘auma e Iesu ia fa‘ata‘oto, ‘ona maliu ‘ese ai lea o ia i lea mea. 54 Ua oo atu o ia i lona lava nuu, ona aoao atu ai lea o ia ia te i latou i lo latou sunako, ua latou ofo ai, ua faapea ane, Maifea na maua ai e lenei tagata lenei poto ma nei vavega? 55 E le o le atalii ea lenei o le kamuta? e le o Maria ea lona tina? ma ona uso, o Iakopo, ma Iose, ma Simona, ma Iuta? 56 O ona tuafafine ea, e le o faatasi ea i latou uma ma i tatou? O fea la na maua ai e lenei tagata ia mea uma?
9
MATAIO
57 Ua tausuai foi i latou ia te ia. A ‘ua fetalai atu Iesu ‘iā te i latou, “ E lē fa‘aaloalo le perofeta i lona lava nu‘u ma lona lava ‘āiga. 58 E le‘i faia fo‘i e ia o vāvega e tele i inā ‘ona o lo latou lē fa‘atuatua.
25 O le leoleoga e fā o le pō, na maliu atu ai Iesu iā i latou, o loo savali i luga o le vai. 26 Ua iloa atu e le au soo o ia o savali i luga o le vai, ona atuatuvale ai lea o i latou, ua faapea ane, O le aitu; ma ua latou alalaga i le matatau. 27 A ua fetalai atu loa Iesu ia te i latou, ua faapea atu, Ia outou loto tetele; o a'u lava; aua e te fefe. 28 Ona tali mai lea o Peteru ia te ia, ua faapea atu, Le Alii e, afai o oe, ia e fetalai mai ia te au, ou te alu atu ia te oe i luga o le vai. 29 Ona fai atu lea o ia, Sau ia. ‘Ua alu ifo Peteru nai le va‘a, ‘ua savali i luga o le vai e alu ‘iā Iesu. 30 Ae ina ua ia vaai atu i le matagi ua agi, ona fefe ai lea; ‘ua amata ‘ona magoto, ‘ua ‘alaga atu, ‘ua fa‘apea atu, “Le Ali‘i e, ‘ia e lavea‘i mai ‘iā te a‘u.” 31 Ona aapa atu loa lea o Iesu lona aao, ua tago atu ia te ia, ma fai atu ia te ia, Le faatuatua itiiti e, se a le mea ua e masalosalo ai? 32 Ua o mai i laua i le vaa, ona ma ai lea o le matagi. 33 Ona o mai ai lea o e sa i le vaa, ua ifo mai ia te ia, ua faapea mai, E moni lava o oe o le Alo o le Atua. 34 ‘Ua latou sopo‘ia atu, ‘ua o‘o atu i le nu‘u o Kenesareta. 35 ‘Ua iloa fo‘i o ia e tagata o lea nu‘u, ‘ona latou ‘a‘au atu lea i le nu‘u uma o lo‘o vagavagai, ma ‘aumai ‘iā te ia o ē mama‘i uma lava; 36 ‘Ua ‘ai‘oi mai fo‘i i latou ‘ia latou pa‘i atu tau lava o le tu‘u o lona ‘ofu;
MATAUPU 14 1 O ona po ia na faalogo ai Herota le tupu i le tala lelei o Iesu, 2 Ua fai atu foi o ia i ana auauna, O Ioane le Papatiso lenei; ua toe tu mai o ia nai e ua oti; ma o le mea lea ua faaalia ai galuega mamana ia te ia. 3 Auā na pu‘e e Herota ‘iā Ioane, ma saisai ‘iā te ia, ma tu‘uina i le fale puipui ‘ona o Herotia le avā a Filipo lona uso. 4 Auā na fai atu loane ia te ia, E sa ona e fai ma ia. 5 ‘Ua fia fasioti fo‘i o ia, ‘ona fefe ai lea o ia i le motu o tagata, auā ‘ua latou manatu o ia o le perofeta. 6 A ‘ua fa‘amanatuina le aso fānau o Herota, ‘ona siva ai lea o le afafine o Herotia i o latou luma, ma ‘ua fiafia ai Herota. 7 Ona tauto ai lea o ia ma le tautoga na te avatu ia te ia se mea e ole mai ai. 8 Ua aʻoaʻoina foʻi o ia e lona tinā, ua faapea atu, Au mai ia iā te aʻu le ulu o Ioane le Papatiso i le tanoa. 9 Ona faanoanoa ai lea o le tupu; 10 ‘Ua ‘auina atu fo‘i e ia le fe‘au ma vavae ‘ese le ulu o Ioane i le fale puipui. 11 ‘Ua ‘aumaia fo‘i lona ulu i le tanoa, ma avatu i le teine, ‘ona avatu ai lea e ia i lona tinā. 12 Ona o mai ai lea o ona soo, ua tago i le tino, ma tanu, ona o ai lea ma ta'u atu ia lesu. 13 ‘Ua fa‘alogo ai Iesu, ‘ona maliu atu lea o ia i lea mea i le va‘a, ‘ua na o ia i le mea tu‘ufua; 14 Ua maliu atu lesu, ua silafia e ia le motu o tagata e toatele, ona mutimuti vale ai lea o lona mutimuti vale ia te i latou, ona faamalolo ai lea e ia o latou mamai. 15 ‘Ua o‘o i le afiafi, ‘ona ō mai ai lea o ona so‘o ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, “O le mea tu‘ufua lenei, ‘ua mavae atu fo‘i le aso; ‘ia tu‘u atu le motu o tagata e ō, ‘ina ‘ia latou ō atu i fa‘a‘ai, e fa‘atau ai ni mea e ‘ai mo latou. 16 A ua fetalai atu Iesu ia te i latou, E le tatau ona latou o; ia outou avatu ia te i latou e aai. 17 Ona fai mai lea o i latou ia te ia, Ua na o areto e lima, ma i'a e lua. 18 Ona fai atu lea o ia, Au mai ia ia te au. 19 ‘Ua fai atu fo‘i o ia i le motu o tagata e nonofo i lalo i le vao, ‘ona tago lea o ia i areto e lima ma i‘a e lua, ‘ua tepa a‘e i le lagi, ‘ua fa‘afetai, ma tofitofi, ‘ua avatu fo‘i areto i ona so‘o, ‘ona avatu ai lea e le ‘au so‘o i le motu o tagata. . 20 ‘Ona ‘a‘ai ai lea o i latou uma lava, ma ‘ua maoona; 21 O ē na ‘a‘ai pe tusa ma le lima afe o tane, e lē gata i fafine ma tamaiti. 22 ‘Ona poloa‘i atu lea o Iesu i ona so‘o e ō i le va‘a, e muamua atu ‘iā te ia i le tasi itū, a o tu‘uina atu e ia le motu o tagata e ō. 23 ‘Ua tu‘uina atu e ia le motu o tagata e ō, ‘ona maliu a‘e lea o ia na o ia i le mauga e tatalo ai; 24 A o le vaa ua i totonu o le sami, ua felafoaiina e peau, auā ua agi mai le matagi.
MATAUPU 15 1 ‘Ona ō mai ai lea ‘iā Iesu o tusi‘upu ma faresaio o i Ierusalema, ‘ua fa‘apea mai, 2 Se a le mea e soli ai e ou soo le uputuu a toeaina? auā latou te lē fafano o latou lima pe a latou aai i meaʻai. 3 A ua tali atu ia, ua faapea atu ia te i latou, Se a le mea ua outou soli ai foi le poloaiga a le Atua i la outou uputuu? 4 Auā na poloa‘i mai le Atua, ‘ua fa‘apea mai, ‘Ia e āva i lou tamā ma lou tinā; 5 A ua outou fai mai, So o se tasi e fai atu i lona tamā po o lona tinā, O le meaalofa, o so o se mea e aogā iā te oe; 6 ‘Aua fo‘i le āva i lona tamā po o lona tinā, ‘ona sa‘oloto ai lea o ia. ‘Ua fa‘apea ‘ona ‘outou fa‘alēaogāina le poloa‘iga a le Atua ‘iā ‘outou ‘uputu‘u. 7 O ‘outou tagata fa‘afiaamiotonu, ‘ua tonu lava le valoaga a Isaia ‘iā te ‘outou, ‘ua fa‘apea mai, 8 O lenei nuu ua faalatalata mai ia te au i o latou gutu, ma ua ava mai ia te au i o latou laugutu; a o o latou loto e mamao mai ia te au. 9 A ua latou tapuai mai fua ia te au, i lo latou aoao atu o poloaiga a tagata e fai ma a‘oa‘oga. 10 ‘Ona vala‘au atu lea o ia i le motu o tagata, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, “ Fa‘alogo mai ia, ma ‘ia malamalama; 11 E lē o mea e alu i le gutu e leaga ai le tagata; a o le mea e sau mai le gutu, e leaga ai le tagata. 12 Ona o mai ai lea o ona soo, ua faapea mai ia te ia, Ua e iloa ea na tausuai le au faresaio ina ua faalogo i lea upu? 13 A ua tali atu o ia, ua faapea atu, O laau uma e lei totōina e lo‘u Tamā o i le lagi, e lia‘iina i latou. 14 Tuu pea ia i latou: o taitai tauaso i latou o e tauaso. Afai foi e taitai e le tauaso le tauaso, e pauu uma i laua i le lua. 15 Ona tali mai lea o Peteru, ua faapea mai ia te ia, Ia e faamatala mai ia te i matou lenei faataoto.
10
MATAIO
16 Ona fetalai atu lea o lesu, Ua outou le malamalama ea? 17 Tou te le‘i malamalama ea, o mea uma e ulu atu i le gutu e alu atu i le manava, ma lafo i fafo i le vai? 18 Ae o mea e sau mai le gutu e sau mai le loto; ma latou leaga ai le tagata. 19 Auā e tupu mai i le loto o mafaufauga leaga, o le fasioti tagata, o le mulilua, o le faita‘aga, o le gaoi, o le molimau pepelo, o le ‘upuvale. 20 O mea ia e leaga ai le tagata; 21 ‘Ona maliu atu lea o Iesu i lea mea, ‘ua maliu atu i le lau‘ele‘ele o Turo ma Saitonu. 22 Fa‘auta fo‘i, na sau le fafine Kanana mai lea nu‘u, ma ‘alaga mai ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, “Le Ali‘i e, le Alo o Tavita, ‘ia e alofa mai ‘iā te a‘u; o lo’u afafine ua matua tigaina lava i se temoni. 23 A ua le tali atu o ia i se upu ia te ia. ‘Ona ō mai ai lea o ona so‘o ma ‘ai‘oi mai ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, “Tu‘u atu ia e alu; auā o lo‘o ‘alaga mai o ia ‘iā te i tatou. 24 A ua tali atu ia, ua faapea atu, E lei auina mai au, tau lava o mamoe ua se o le aiga o Isaraela. 25 Ona sau ai lea o ia, ua ifo ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, ia e fesoasoani mai ia te au. 26 A ua tali atu o ia, ua faapea atu, E le tatau ona ave le areto a tamaiti ma lafo i ulī. 27 Ona fai mai lea o ia, E moni, le Alii e; 28 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te ia, Funa e, ua tele lou faatuatua; Ona malolo ai lea o lana tama teine mai lea lava itula. 29 ‘Ona tu‘ua lea e Iesu o lea mea, ‘ua o‘o atu i le vai o Kalilaia; ‘ona alu a‘e lea o ia i le mauga, ‘ua nofo ai. 30 ‘Ona ō mai ai lea ‘iā te ia o le motu o tagata e to‘atele, ‘ua ‘iā te i latou o ē pipili, o ē tauaso, o ē pipili, o ē pipili, ma isi e to‘atele, ‘ua latou tu‘uina i lalo i vae o Iesu; ‘ona fa‘amālōlōina lea e ia o i latou; 31 Ona ofo ai lea o le motu o tagata ina ua latou vaai atu i e gūgū ua tautala, o e pipili ua malolo, o e pipili ua savavali, o e tauaso foi ua vaai; ona latou vivii atu lea i le Atua o Isaraelu. 32 ‘Ona vala‘au atu lea o Iesu i ona so‘o, ‘ua fa‘apea atu, “ ‘Ua ‘ou alofa atu i le motu o tagata, auā o aso e tolu nei ‘ua latou nonofo ma a‘u, e leai fo‘i ni a latou mea e ‘ai; 33 Ona fai mai lea o ona soo ia te ia, O fea tatou te maua ai ni areto e tele i le vao, e maoona ai le motu o tagata e toatele? 34 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, E fia a outou areto? Ona latou fai mai lea, E fitu, ma nai i'a iti. 35 Ona fai atu lea o ia i le motu o tagata e nonofo i lalo i le eleele. 36 ‘Ona tago lea o ia i areto e fitu ma i‘a, ‘ua fa‘afetai, ma tofitofi, ma avatu i ona so‘o, ‘ona avatu ai lea e le ‘au so‘o i le motu o tagata. 37 ‘Ua ‘a‘ai fo‘i i latou uma lava, ‘ona mā‘o‘ona ai lea; 38 O i latou fo‘i na ‘a‘ai e to‘afā afe o tane, ‘ae fa‘aopoopo i fafine ma tamaiti. 39 ‘Ona tu‘uina atu lea e ia o le motu o tagata e ō, ‘ona maliu a‘e lea o ia i le va‘a, ‘ua o‘o atu i le itūmālō o Makatala.
11
MATAUPU 16 1 ‘Ua ō mai fo‘i le ‘au faresaio ma le ‘au Satukaio, ‘ua latou fa‘aosooso ‘iā te ia, ‘ua latou ‘ai‘oi mai, ‘ia fa‘aali mai e ia ‘iā te i latou le fa‘ailoga mai le lagi. 2 Ua tali atu o ia, ua faapea atu ia te i latou, A oo i le afiafi, tou te fai mai ai, E lelei le tau; 3 A oo i le taeao, E mataga le aso nei, auā ua mumu le lagi ma ua vaivai. E, outou e faafiaamiotonu, ua mafai ona outou iloatino foliga o le lagi; ‘ae tou te lē iloa ‘ea fa‘ailoga o tausaga? 4 O le tupulaga amioleaga ma le mulilulua e saili se faailoga; e leai fo‘i se fa‘ailoga e avatu i ai, na o le fa‘ailoga o Iona le perofeta. Ona ia tuua ai lea o i latou, ma alu. 5 Ua oo atu ona soo i le tasi itu, ua galo ia te i latou ona ave areto. 6 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, Ia outou, ma ia faaeteete i le mea faafefete a le au faresaio ma le au Satukaio. 7 Ona latou fetautalatala'i ai lea, ua faapea ane, Aua tatou te lei aveina areto. 8 ‘Ua silafia e Iesu, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ O ‘outou o ē fa‘atuatua itiiti, se a ‘ea le mea tou te felafolafoa‘i ai, auā tou te le‘i ‘aumaia areto? 9 Tou te le‘i malamalama ‘ea, pe manatua areto e lima a le lima afe, ma pe fia ‘ato na ‘outou fa‘aputuina? 10 E lē o areto fo‘i e fitu a le to‘afā afe, ma e fia ‘ato na ‘outou fa‘aputuina? 11 E faapefea ona outou le malamalama ou te lei fai atu ia te outou e uiga i le areto, ia outou faaeteete i le mea faafefete a le au faresaio ma le au Satukaio? 12 Ona latou iloa ai lea, e lei fetalai atu ia ia te i latou ia faaeteete i le mea faafefete o areto, a o le aoaoga a le au faresaio ma le au Satukaio. 13 ‘Ua o‘o atu Iesu i le nu‘u o Kaisareia Filipo, ‘ona fesili atu lea o ia i ona so‘o, ‘ua fa‘apea atu, “ O ai ‘ea a‘u le Atali‘i o le tagata i le ‘upu a tagata? 14 Ona latou fai mai lea, Ua fai mai isi o oe o Ioane le Papatiso; a o isi, o Ieremia, po o se tasi o le au perofeta. 15 Ua fetalai atu o ia ia te i latou, A o outou, se a la outou upu ia te au? 16 Ona tali atu lea o Simona Peteru, ua faapea atu, O oe o le Keriso, le Alo o le Atua soifua. 17 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te ia, Amuia oe Simona Pa-iona, aua e le o se tino ma le toto na faaali atu ia te oe, a o loʼu Tamā o i le lagi. 18 Ou te fai atu foi ia te oe, O oe o Peteru, ou te ati a‘e foi la‘u ekalesia i luga o lenei papa; ma o le a le manumalo i ai faitotoa o seoli. 19 ‘Ou te avatu fo‘i ‘iā te oe ki o le Mālō o le lagi; 20 ‘Ona vavao atu lea e ia i ona so‘o, ‘aua ne‘i ta‘u atu i se tasi o ia o le Keriso. 21 Talu mai lena aso, na amata ai ona faailoa atu e Iesu i ona soo, e tatau ona alu atu o ia i lerusalema, e tigaina foi o ia i mea e tele i toeaina, ma le au faitaulaga sili, ma le au tusiupu, e fasiotia foi o ia, ma toe faatuina i le aso tolu. 22 Ona ave lea e Peteru o ia, ua vavao ia te ia, ua faapea atu, Le Alii e, ia mamao ia te oe; 23 A ‘ua faliu mai o ia, ‘ua fai atu ‘iā Peteru, “ Satani e, ‘inā alu ia oe i o‘u tua;
MATAIO
24 Ona fetalai atu lea o Iesu i ona soo, Ai se tasi e fia mulimuli mai ia te au, ia faafiti o ia ia te ia, ma ave lona satauro, i le mulimuli mai ai ia te au. 25 Auā o lē e fia fa‘asaoina lona ola, e māumau ai ‘iā te ia; 26 Auā o le ā le aogā o le tagata pe ‘āfai na te maua le lalolagi uma, ‘ae maumau ai lona lava ola? se a foi se mea e avatu e le tagata e sui a‘i lona ola? 27 Auā e sau le Atalii o le tagata faatasi ma ana agelu i le mamalu o lona Tamā; ona tauia ai lea e ia taitoatasi e tusa ma ana galuega. 28 E moni, ou te fai atu ia te outou, o loo tutu mai iinei nisi e le oo i le oti, seia latou iloa atu le Atalii o le tagata ua sau i lona malo.
20 ‘Ona fetalai atu lea o Iesu ‘iā te i latou, “ Ona o lo ‘outou lē fa‘atuatua; ma o le a aveesea; e leai foi se mea e le mafaia e outou. 21 E ui i lea, e le alu ese ia ituaiga, ua na o le tatalo ma le anapogi. 22 A o nonofo i latou i Kalilaia, ona fetalai atu lea o Iesu iā te i latou, “ E tuuina atu le Atalii o le tagata i lima o tagata; 23 Latou te fasioti foi ia te ia, a e toe tu mai o ia i le aso tolu. Ma sa latou matua faanoanoa lava. 24 Ua oo atu i latou i Kapanaumi, ona o mai ai lea ia Peteru o e na aumai tupe o lafoga, ua faapea mai, E le avatu ea e lo outou aoao le lafoga? 25 Ona fai atu lea o ia, Ioe. ‘Ua ulufale atu o ia i le fale, ‘ona mua‘i atu lea o Iesu ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea atu, “ Simona e, o le ā sou manatu? o ai e ave i ai e tupu o le lalolagi a latou lafoga po o lafoga? a latou lava fanau, po o tagata ‘ese? 26 Ua fai mai Peteru ia te ia, O tagata ese. Ua fetalai atu Iesu ia te ia, Ona saoloto ai lea o tamaiti. 27 E ui i lea, ina ne‘i tatou faatausuai ia te i latou, ia e alu i le sami, ma lafo le matau, ma tago ai i le i‘a muamua e oo mai; a e fa‘amaga fo‘i lona fofoga, e te maua ai se tupe;
MATAUPU 17 1 ‘Ua mavae aso e ono, ‘ona ‘ave lea e Iesu o Peteru, ma Iakopo, ma Ioane lona uso, ‘ua ‘ave e ia ‘iā te i latou i le mauga maualuga, ‘ua na o i latou; 2 ‘Ua liua fo‘i o ia i o latou luma, ‘ua pupula ona fofoga e pei o le la, ‘ua sinasina fo‘i ona ‘ofu e pei o le malamalama. 3 Faauta foi, ua faaali mai ia te i latou o Mose ma Elia o loo tautala ma ia. 4 Ona tali mai lea o Peteru, ua faapea mai ia Iesu, Le Alii e, e lelei ona tatou nonofo iinei; le tasi mo oe, ma le tasi mo Mose, ma le tasi mo Elia. 5 A o fetalai atu o ia, faauta, ua ufitia i latou i le ao pupula; ia outou faalogo ia te ia. 6 Ua faalogo ai le au soo, ona faapauu ai lea o i latou, ma fefefe tele. 7 Ona alu atu lea o lesu, ua pai atu ia te i latou, ua faapea atu, Ina tulai ia, aua tou te matatau. 8 Ua tepa a'e o latou mata, ua latou le iloa atu se tasi, ua na o lesu lava. 9 Ua latou o ifo i le mauga, ona vavao atu lea o lesu ia te i latou, ua faapea atu, Aua tou te ta'u atu i se tasi le mea na vaaia, seia toe tu mai le Atalii o le tagata nai e ua oti. 10 Ona fesili mai lea o ona soo ia te ia, ua faapea mai, Se a foi le mea ua fai mai ai le au tusiupu, e tatau ona muai sau o Elia? 11 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te i latou, E moni lava e muai sau o Elia, ma toe fuatai i mea uma lava. 12 A o a‘u, ou te fai atu ia te outou, ua uma ona sau Elia, a e lei iloa o ia e i latou, a ua latou faia ia te ia o mea uma na latou loto i ai. E fa‘apea fo‘i ‘ona tigāina o le Atali‘i o le tagata ‘iā te i latou. 13 Ona iloa ai lea e le au soo o loane le Papatiso na ia fetalai atu ai ia te i latou. 14 Ua oo atu i latou i le motu o tagata, ona sau ai lea ia te ia o le tasi tagata, ua tootuli ia te ia, ua faapea mai, 15 Le Ali‘i e, ia e alofa mai i lo‘u atali‘i; 16 Na ‘ou ‘aumaia fo‘i o ia i ou so‘o, a ‘ua lē mafai ‘ona fa‘amālōlōina e i latou. 17 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu, Le tupulaga le faatuatua ma le faapiopio, ou te i ai ia te outou seia afea? ou te onosai ia te outou se a le umi? aumai o ia ia te au. 18 Ma sa vavao e Iesu le tiapolo; ona alu ese ai lea o ia i fafo, ona malolo ai lea o le tama i lea lava ituaso. 19 Ona o mai ai lea o le au soo ia Iesu, ua na o ia, ua faapea mai, Se a le mea na le mafai ai ona matou tulia o ia i fafo?
MATAUPU 18 1 O ona po ia na o mai ai le au soo ia Iesu, ua faapea mai, O ai ea e sili i le malo o le lagi? 2 ‘Ona vala‘au atu lea o Iesu i le tamaitiiti, ma fa‘atū ‘iā te ia i o latou luma; 3 Ua faapea atu foi, E moni, ou te fai atu ia te outou, a le liua outou, ma avea ia pei o tama iti, tou te le sao lava i le malo o le lagi. 4 O lenei, o se faamaulalo o ia ia te ia e pei o lenei tama itiiti, e sili lea i le malo o le lagi. 5 O sē na te talia se tamaitiiti fa‘apenei i lo‘u igoa, ‘ua talia a‘u e ia. 6 A o se na te faatausuai i se tasi o i latou nei e faatauvaa o e faatuatua mai ia te au, e lelei pe ana nonoa se maaolo i lona ua, ma goto ifo i le moana loloto. 7 Oi talofa i le lalolagi ona o mea tausuai! aua e tatau ona oo mai o tausuai; a oi talofa i le tagata e oo mai ai le tausuai! 8 O lenei, afai e te tausuai i lou lima po o lou vae, ina tipi ese ia, ma e lafoa’i ai; 9 ‘Āfai fo‘i e tausuai i lou mata, ‘inā sali ‘ese ia, ma e lafoa‘i; 10 Ia outou faaeteete neʼi outou inoino i se tasi o i latou nei e laiti; auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, o lo‘o va‘ava‘ai atu pea a latou agelu i fofoga o lo‘u Tamā o i le lagi. 11 Auā ua sau le Atalii o le tagata e faaola i le ua leiloa. 12 O le ā so outou manatu? ‘āfai e i ai i se tagata mamoe e selau, a ‘ua se le tasi, e lē tu‘ua ‘ea e ia le ivagafulu ma le iva, ‘ae alu i mauga e sā‘ili i le ‘ua se? 13 Afai foi e maua e ia, e moni ou te fai atu ia te outou, e sili atu lona olioli i lea mamoe, nai lo le ivagafulu ma le iva e lei se. 14 E fa‘apea fo‘i ‘ona lē finagalo lo ‘outou Tamā o i le lagi, ‘ia fano se tasi o i latou nei e fa‘atauva‘a. 15 ‘Āfai fo‘i e agaleaga mai lou uso ‘iā te oe, ‘ia e alu ma ta‘u atu ‘iā te ia, na o ‘oulua ma ia;
12
MATAIO
16 ‘Ae ‘āfai e lē fa‘alogo mai o ia ‘iā te oe, ‘ia e ‘ave se to‘atasi po o se to‘alua, ‘ina ‘ia fa‘amaonia ai ‘upu uma i le mau a le to‘alua po o le to‘atolu. 17 ‘Āfai fo‘i e lē fa‘alogo o ia ‘iā te i lā‘ua, ‘ia ta‘u atu i le ekalesia; 18 E moni, ou te fai atu ia te outou, o mea uma tou te fusifusia i le lalolagi, e fusifusia foi lea i le lagi; 19 Ou te toe fai atu foi ia te outou, afai e loto gatasi se toalua o outou i le lalolagi i se mea la te ole atu ai, e faia lava mo i laua e lo‘u Tamā o i le lagi. 20 Auā o le mea e potopoto ai se to‘alua po o se to‘atolu i lo‘u igoa, o lo‘o i ai a‘u i totonu ‘iā te i latou. 21 Ona alu atu lea o Peteru ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, e agaleaga mai faafia ea lo'u uso ia te au, ma ou faamagalo ia te ia? se‘ia faafitu? 22 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Ou te le fai atu ia te oe, seia faafitu, a ia fitugafulu ni fitu. 23 O le mea lea ua faatusaina ai le malo o le lagi i le tasi tupu, o le na te faia se tala i ana auauna. 24 ‘Ua amata fo‘i ‘ona fai o ia, ‘ona ‘aumai lea ‘iā te ia o le tasi, o lo‘o ‘aitalafu ‘iā te ia o taleni e sefulu afe. 25 A ‘ua leai sana mea e totogi ai, ‘ona poloa‘i atu lea o lona ali‘i ‘ia fa‘atauina o ia, ma lana avā, ma lana fānau, ma ana mea uma, ‘ia totogi ai. 26 Ona faapa'u ai lea o le auauna, ua ifo atu ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, ia e faapalepale mai ia te au, ou te taui atu uma lava ia te oe. 27 Ona mutimuti vale ai lea o le matai o lea auauna, ua tatala ia te ia, ma faamagalo ia te ia lana aitalafu. 28 A ua alu atu lea auauna, ua maua ai le tasi o ona uso a auauna, ua nofo aitalafu ia te ia i tenari e selau; 29 Ona faapauu lea o lona uso a auauna i ona vae, ma aioi mai ia te ia, ua faapea atu, Ia e onosai mai ia te au, ou te totogi atu ai ia te oe mea uma. 30 A ua le loto o ia, a ua alu atu ma tuu ia te ia i le fale puipui, seia totogi atu lana aitalafu. 31 Ua iloa e ona uso a auauna le mea ua faia, ona faanoanoa tele ai lea o i latou; 32 ‘Ua vala‘au atu fo‘i lona ali‘i ‘iā te ia, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te ia, “Le ‘au‘auna leaga e, ‘ua ‘ou fa‘amāgaloina au aitalafu uma, ‘ina ‘ua e mana‘o mai ‘iā te a‘u; 33 Pe e lē tatau ea ona e alofa mutimutivale i lou uso a auauna, e pei ona ou alofa mutimutivale iā te oe? 34 Ona ita ai lea o lona alii, ma tuu atu ia te ia i e faasaua, se'ia totogi atu e ia ana mea uma. 35 E fa‘apea fo‘i ‘ona faia e lo‘u Tamā o i le lagi ‘iā te ‘outou, pe ‘āfai tou te lē fa‘amāgalo atu ma o ‘outou loto i lona uso i a latou agasala.
5 Ua faapea atu, O le mea lea e tuua ai e le tane lona tamā ma lona tinā, ae faatasi ma lana avā, ona avea ai lea o i laʻua ma tino e tasi? 6 O le mea lea e lē toe to‘alua ai i lā‘ua, a o le tino e tasi. O le mea lea ua faatasia e le Atua, aua le tuueseeseina e se tagata. 7 Ua latou fai mai ia te ia, Se a foi le mea na poloai mai ai Mose ia avatu se tusi e tatala ai le faaipoipoga, ma ia faatea ai? 8 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O le maaa o o outou loto na tuu atu ai e Mose ia te outou e faatea a outou ava; 9 ‘Ou te fai atu fo‘i ‘iā te ‘outou, o sē fa‘ate‘a lana avā, ‘ae lē o le faita‘aga, ‘ae fai avā i se tasi, ‘ua mulilua o ia; 10 Ua fai mai ona soo ia te ia, Afai e faapea le tane ma lana ava, e le lelei ona faaipoipo. 11 A ua fai atu ia ia te i latou, E le mafai e tagata uma ona talia lenei upu, tau lava o e ua foaiina atu i ai. 12 Auā e iai nisi eunuka na fananau mai i le manava o o latou tinā, e iai foʻi eunuka ua avea ma eunuka e tagata, + e iai foʻi eunuka ua faaeunuka i latou lava ona o le malo o le lagi. O lē e mafaia ona talia, ia talia e ia. 13 Ona au mai ai lea o tamaiti ia te ia, ina ia faaee ona aao ia te i latou, ma tatalo; 14 A ua fetalai atu Iesu, Ina tuu mai ia o tama iti, aua le vavao ia te i latou eo mai ia te au, aua e faapei o i latou nei o le malo o le lagi. 15 Ona faaee atu lea e ia o ona aao ia te i latou, ma alu ese ai. 16 Fa‘auta fo‘i, ‘ua sau le tasi ma fai mai ‘iā te ia, “Le A‘oa‘o lelei e, se a se mea lelei ‘ou te faia, ‘ina ‘ia ‘ou maua ai le ola e fa‘avavau? 17 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Se a le mea e te ta'u mai ai ia te au e lelei? e leai se tasi e lelei ua na o le toatasi, o le Atua lea; 18 Ua fai mai o ia ia te ia, O fea? Na fetalai Iesu, Aua e te fasioti tagata, Aua e te mulilua, Aua e te gaoi, Aua e te molimau pepelo. 19 ‘Ia e āva i lou tamā ma lou tinā; 20 Ona fai mai lea o le taulealea ia te ia, Ua ou tausia nei mea uma talu ina ou itiiti; 21 Ua fetalai atu Iesu ia te ia, Afai e te manao ia atoatoa ona lelei, ia e alu ma e faatau atu au mea, ma avatu i e matitiva, ona e maua ai lea o le oa i le lagi; 22 ‘Ua fa‘alogo le taule‘ale‘a i lea ‘upu, ‘ona alu lea o ia ma le fa‘anoanoa, auā e tele ana ‘oloa. 23 Ona fetalai atu lea o Iesu i ona soo, E moni, ou te fai atu ia te outou, e faigata ona sao atu le mauoa i le malo o le lagi. 24 Ou te toe fai atu foi ia te outou, e faigofie ona ui atu le kamela i le pu o le nila, nai lo le ulu atu o le mauoa i le malo o le Atua. 25 Ua faalogo ai ona soo, ona matuā ofo ai lea o i latou, ua faapea ane, O ai la e mafai ona faaolaina? 26 A ‘ua silasila atu Iesu ‘iā te i latou, ‘ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “E lē mafaia e tagata; a e mafai e le Atua mea uma lava. 27 Ona tali mai lea o Peteru, ua faapea mai ia te ia, Faauta, ua matou tuua mea uma, a ua matou mulimuli atu ia te oe; se a foi se mea tatou te maua? 28 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, E moni, ou te fai atu ia te outou, o outou o e na mulimuli mai ia te au, pe a oo i le toe fanauina, pe a afio le Atalii o le tagata i le
MATAUPU 19 1 ‘Ua o‘o fo‘i i le fa‘ai‘uga o nei ‘upu e Iesu, ‘ona tu‘ua lea e ia o Kalilaia, ‘ua o‘o atu i le nu‘u o Iutaia i tala atu o Ioritana; 2 Ua mulimuli atu foi ia te ia le motu o tagata e toatele; ona faamalolo ai lea e ia o i latou i lea mea. 3 Ua o mai foi le au faresaio ia te ia, e tofotofo ia te ia, ua faapea mai ia te ia, E sa ea i le tane ona faatea lana ava i soo se mea? 4 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, Tou te lei faitaulia ea, o le na faia i latou i le amataga, na ia faia i latou o le tane ma le fafine?
13
MATAIO
nofoalii o lona mamalu, tou te nonofo foi i nofoalii e sefulu ma le lua, ma faamasino i itu aiga e sefulu ma le lua. Isalaeru. 29 O i latou uma fo‘i e tu‘ua fale, po o uso, po o tuafafine, po o le tamā, po o le tinā, po o le avā, po o le fānau, po o fanua, ‘ona o lo‘u igoa, e maua e ia fa‘aselau, ma o le a fai mo latou tofi le ola e fa‘avavau. 30 Ae o le toatele o e ua muamua o le a avea ma mulimuli; ma o ē mulimuli e avea ma muamua.
20 ‘Ona alu atu ai lea ‘iā te ia o le tinā o le fānau a Sepetaio ma ana tama, o ifo mai ‘iā te ia, ma ‘ai‘oi mai i se mea ‘iā te ia. 21 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Se a le mea e te manao ai? Ua fai mai o ia ia te ia, Tuu mai ia ia nonofo o'u atalii nei e toalua, o le tasi i lou itu taumatau, ma le tasi i lou itu tauagavale, i lou malo. 22 A ua tali atu lesu, ua faapea atu, Tou te le iloa le mea ua outou ole mai ai. E mafai ea ona outou inu i le ipu ou te inu ai, ma papatisoina i le papatisoga ou te papatiso ai? Ua latou fai mai ia te ia, Matou te mafaia. 23 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, E inu moni lava outou i la’u ipu, ma papatisoina i le papatisoga e papatisoina ai au; ua foaiina atu ia te i latou o e ua saunia ai e lo’u Tama. 24 Ua faalogo i ai le toʻasefulu, ona matuā feita ai lea o i latou i le ʻauuso e toʻalua. 25 A ua valaau atu Iesu ia te i latou, ua faapea atu, Ua outou iloa o alii o nuu ese ua pule ia te i latou, o e ua sili foi ua pule ia te i latou. 26 ‘Ae lē fa‘apea ‘ona fa‘apea ‘iā te ‘outou; 27 O se tasi fo‘i e fia sili ‘iā te ‘outou, ‘ia fai o ia ma a ‘outou ‘au‘auna; 28 Fa‘apei o le Atali‘i o le tagata e le‘i sau ‘ina ‘ia ‘au‘auna maia ‘iā te ia, a ‘ia ‘au‘auna atu, ma foa‘i atu lona ola e fai ma togiola e sui a‘i tagata e to‘atele. 29 A o latou ō ese mai i Ieriko, ua mulimuli atu iā te ia le motu o tagata e toʻatele. 30 Fa‘auta fo‘i, o tagata tauaso e to‘alua o lo‘o nonofo i tafatafa o le ala, ‘ua fa‘alogo i lā‘ua ‘ua alu ane lesu, ‘ona ‘alaga mai lea, “Le Ali‘i e, le Alo o Tavita, ‘ia e alofa mai ‘iā te i mā‘ua. 31 ‘Ona vavao atu lea o le motu o tagata ‘iā te i lā‘ua, ‘ina ‘ia fa‘alologo i lā‘ua; 32 Ona tu ai lea o lesu, ua valaau atu ia te i laua, ua faapea atu, Se a se mea tou te loto i ai ou te faia ia te outou? 33 Ua latou fai mai ia te ia, Le Alii e, ina ia pupula o maua mata. 34 Ona mutimuti vale lea o lesu ia te i laua, ua pai atu i o laua mata ;
MATAUPU 20 1 Auā e tusa le Mālō o le lagi i le matai o le aiga, na alu atu i le taeaopō e fa‘a faigaluega i lona togāvine. 2 ‘Ua malilie fo‘i o ia ma le ‘au faigaluega i le tenari i le aso, ‘ona ‘auina atu lea e ia o i latou i lona togāvine. 3 ‘Ua alu atu fo‘i o ia i fafo pe tusa o le itūlā e tolu, ‘ua iloa atu fo‘i e ia nisi ‘ua tutū i le malae; 4 Ma sa fai atu ia te i latou; Ia outou o atu foi i le tovine, ma o le mea ua tonu ou te avatu ai ia te outou. Ona latou o ai lea i lo latou ala. 5 Ona toe alu atu lea o ia i fafo pe tusa o le itula e ono ma le iva, ua faapea foi ona fai. 6 Ua oo foi i le itula e sefulu ma le tasi, ona alu atu ai lea o ia i fafo, ona iloa atu lea e ia o isi o tutu mai, ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea tou te tutu mai ai iinei i le aso atoa e leai se galuega? 7 Ua latou fai mai ia te ia, Aua e leai se tasi na faafaigaluegaina i matou. ‘Ua fetalai atu o ia ‘iā te i latou, “‘Inā ō atu ia ‘outou i le tovine; ma o soo se mea ua tonu, o le a outou maua. 8 ‘Ua o‘o i le afiafi, ‘ona fai atu lea o le ali‘i o le togāvine i lana ‘au‘auna pule, “Vala‘au le ‘au faigaluega, ma avatu lo latou totogi, e amata mai i ē na mulimuli e o‘o i ē na muamua.” 9 ‘Ua ō mai fo‘i o ē ‘ua fa‘afaigaluegaina pe tusa o le itula e sefulu ma le tasi, ‘ona maua lea e i latou ta‘ito‘atasi le tenari. 10 Ae ina ua oo mai e na muamua, sa latou manatu o le a latou maua atili; ma sa faapea foi ona maua e i latou taitoatasi le tenari. 11 ‘Ua maua e i latou, ‘ona latou muimui ai lea i le matai o le ‘āiga; 12 Ua faapea atu, O i latou nei o e mulimuli, ua na o le tasi lava le itula na galulue ai, a ua e faatusaina i latou ia te i matou, o e na onosaia le avega ma le vevela o le aso. 13 A ua tali atu o ia i le tasi o i latou, ua faapea atu, Sole e, ou te le agaleaga ia te oe; 14 Ave lau mea, ma alu i lou ala: Ou te avatu i lenei mulimuli, e pei lava o oe. 15 Pe lē saʼo ea ia te aʼu ona faia le mea ou te loto i ai i aʼu lava mea? Ua leaga ea ou fofoga, ona ua ou lelei? 16 E fa‘apea fo‘i o ē e mulimuli e ‘avea ma ē muamua, o ē muamua fo‘i e mulimuli; 17 ‘Ua maliu a‘e Iesu i Ierusalema, ‘ona ‘ave ‘ese ai lea e ia o so‘o e to‘asefulu ma le to‘alua i le ala, ma fetalai atu ‘iā te i latou, 18 Faauta, tatou te o ae i Ierusalema; e fa‘alataina fo‘i le Atali‘i o le tagata i le ‘au ositaulaga sili ma le ‘au tusi‘upu, latou te fa‘asalaina fo‘i o ia i le oti; 19 E tu‘uina atu fo‘i o ia i nu‘u ‘ese e tauemu, ma sasa, ma fa‘asatauroina;
MATAUPU 21 1 ‘Ua latalata atu i latou i Ierusalema, ‘ua o‘o atu i Petefake, i le mauga o Olive, ‘ona ‘auina atu lea e Iesu o so‘o e to‘alua. 2 ‘Ua fai atu fo‘i ‘iā te i lā‘ua, “ ‘Inā ō ia ‘outou i le ‘a‘ai o lo‘o feagai ma ‘oulua, ‘ona ‘oulua maua loa lea o le asini o lo‘o nonoa ma le tama‘i asini ma ia; 3 A fai mai foi se tasi ia te oulua, ia outou fai atu, E manaomia i latou e le Alii; ona aauina atu loa lea e ia o i latou. 4 ‘Ua faia nei mea uma, ‘ina ‘ia taunu‘u ai le mea na fai mai ai le perofeta, ‘ua fa‘apea mai, 5 Ia outou fai atu i le tama fafine a Siona, Faauta, ua afio mai lou Tupu ia te oe, o le agamalu, ma le ti’eti’e i le asini, ma le tamai asini, o le tama a le asini. 6 ‘Ona ō atu lea o le ‘au so‘o, ma ‘ua faia e pei ‘ona poloa‘i atu ai o Iesu ‘iā te i lā‘ua; 7 Ona latou aumaia lea o le asini ma le tamai asini, ma faaee i luga o latou ofu, ona latou faatietie ai lea ia te ia.
14
MATAIO
8 Ona fofola lea e se motu o tagata e toatele lava o latou ofu i le ala; o isi ua tatuu i lalo lala o laau, ma sausau i le ala. 9 Ma o le motu o tagata na muamua atu, ma e na mulimuli mai, ua alalaga, ua faapea atu, Osana i le Alo o Tavita: Ia manuia o ia o lē e afio mai i le suafa o le Alii; Osana i le mea silisili. 10 Ua oo atu o ia i Ierusalema, ona gatete ai lea o le aai uma, ua faapea ane, O ai ea lenei? 11 Ona fai mai lea o le motu o tagata, O lesu lenei le perofeta o Nasareta i Kalilaia. 12 ‘Ua ulu atu Iesu i le malumalu o le Atua, ‘ua ia tulia i fafo o ē fa‘atau ma fa‘atau i le malumalu, ma fuli laulau a ē fa‘atau tupe, ma nofoa o ē fa‘atau lupe; 13 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Ua tusia, E taʼua loʼu fale o le fale tatalo; a ua outou faia ma ana o tagata gaoi. 14 Ona o mai ai lea ia te ia o e tauaso ma e pipili i le malumalu; ona faamaloloina lea e ia o i latou. 15 Ua vāai atu foʻi le ʻaufaitaulaga sili ma le ʻautusiupu i mea ofoofogia na ia faia, ma tamaiti o loo alalaga i le malumalu, ua faapea atu, Osana i le Alo o Tavita; sa latou matuā lē fiafia, 16 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ua e faalogo mai ea i a latou upu? Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, Ioe; Tou te lei faitaulia ea, Ua e faaatoatoaina le viiga mai gutu o tama meamea ma tama fesusui? 17 ‘Ona tu‘ua lea e ia o i latou, ‘ae alu atu i tua o le ‘a‘ai i Petania; ona nofo ai lea o ia. 18 O le taeao fo‘i ‘ua toe fo‘i atu ai o ia i le ‘a‘ai, ‘ona fia ‘ai ai lea o ia. 19 Ua iloa atu e ia le laau o le mati i le ala, ona alu atu ai lea o ia i ai, a ua na o lau na o lau, ona fai atu ai lea o ia i ai, Aua ne'i toe fua mai ia te oe e faavavau e faavavau. Ona mamae loa lea o le mati. 20 Ua iloa atu e le au soo, ona ofo ai lea, ua faapea ane, Ua vave ona magumagu le mati? 21 Ua tali atu Iesu, ua faapea atu ia te i latou, E moni, ou te fai atu ia te outou, afai ua ia te outou le faatuatua, ma le masalosalo, e le gata ina outou faia lenei mea ua faia i le mati, ae afai foi tou te fai atu i lenei mauga, Alu ia oe. , ma lafoina oe i le sami; e faia lava. 22 O mea uma fo‘i tou te ole atu ai i le tatalo, ma le fa‘atuatua, e maua e ‘outou. 23 ‘Ua ulufale atu o ia i le malumalu, ‘ona ō mai ai lea ‘iā te ia o le ‘au ositaulaga sili ma toeaina o le nu‘u a o a‘oa‘o atu o ia, ma fai mai, “O le ā le pule ‘ua e fai ai nei mea? o ai fo‘i na avatu ‘iā te oe lenei pule? 24 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te i latou, Ou te fesili atu foi ia te outou i le mea e tasi, afai tou te tali mai ia te au, ou te faapea foi ona ta'u atu ia te outou le pule ou te fai ai ia mea. 25 O le papatisoga a Ioane, o fea na maua mai ai? mai le lagi, po o tagata? ‘Ona latou felafolafoa‘i ai lea, ‘ua fa‘apea ane, ‘Āfai tatou te fai atu, Mai le lagi; e fai mai o ia ia te i tatou, Se a foi le mea tou te lei talitonu ai ia te ia? 26 Ae afai tatou te fai atu, Mai tagata; matou te fefefe i tagata; auā ‘ua ta‘ua e tagata uma lava o Ioane o le perofeta. 27 Ona tali mai lea o i latou ia Iesu, ua faapea mai, Matou te le iloa. Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ou te le ta'u atu foi ia te outou le pule ou te fai ai nei mea.
28 Ae o le ā so outou manatu? Sa i ai i le tasi tagata ona atalii e toalua; ‘ona alu atu lea o ia i lē na muamua, ‘ua fa‘apea atu, Lo‘u atali‘i e, inā alu ia e galue i le asō i lo‘u togāvine. 29 Ua tali mai o ia, ua faapea mai, Ou te le loto lava; 30 Ona alu atu ai lea o ia i lona lua, ua faapea atu foi. Ona tali mai lea o ia, ua faapea mai, Le alii e, ou te alu; 31 O ai o i laʻua na faia le finagalo o lona tamā? Ua latou fai mai ia te ia, O le muamua. Ua fetalai atu Iesu ia te i latou, E moni, ou te fai atu ia te outou, e muamua atu le au telona ma fafine talitane i le malo o le Atua ia te outou. 32 Auā na sau Ioane ‘iā te ‘outou i le ala o le amiotonu, a ‘ua ‘outou lē talitonu ‘iā te ia; 33 Fa‘alogo mai ia i le isi fa‘ata‘oto: Sa i ai le tasi matai o le fale na ia totōina le togāvine, ‘ua ia si‘osi‘o ai i le pā, ma ‘eli le soligāvine i totonu, ma fausia ai se ‘olo, ma tu‘u atu i ē galulue i vine, ma alu atu ai i le nu‘u mamao. 34 ‘Ua latalata fo‘i i le tau o le fua, ‘ona ‘auina atu lea e ia o ana ‘au‘auna i ē galulue i vine, ‘ina ‘ia maua e i latou ona fua. 35 ‘Ona pu‘e lea e le ‘au faifa‘ato‘aga ana ‘au‘auna, ‘ua latou sasa le tasi, ma fasioti le tasi, ma fetogi le tasi i ma‘a. 36 ‘Ua toe ‘auina atu fo‘i e ia isi ‘au‘auna e to‘atele i ē na muamua; 37 Mulimuli ane, na ia auina atu lona atalii ia te i latou, ua faapea atu, Latou te ava i lo‘u atalii. 38 Ae ina ua iloa atu e le ʻaufaifaatoʻaga le atalii, ona latou fetautalatalaʻi ai lea, O le suli lenei; o mai ia, tatou fasioti ia te ia, ia tatou maua lona tofi. 39 Ona latou pue lea ia te ia, ma lafo ia te ia i fafo o le tovine, ma fasioti ia te ia. 40 O lenei, pe a sau le alii o le tovine, se a se mea na te faia i na tagata galulue vine? 41 Ua fai mai i latou ia te ia, E faaumatia e ia ia tagata amio leaga, e tuu atu foi lona tovine i isi tagata galulue i vine, latou te avatua ia te ia ona fua i ona tausaga. 42 Ua fetalai atu Iesu ia te i latou, Tou te lei faitau ea ea i le Tusi, O le maa na lafoaiina e tufuga fai fale, ua avea lea ma maa tulimanu aupitoaluga; 43 O le mea lea ou te fai atu ai ia te outou, E aveesea le malo o le Atua ia te outou, ae tuuina atu i se nuu e fua mai ai ona fua. 44 O se pau foi i luga o lenei maa, e nutililii ai o ia; 45 Ua faalogo foi le au faitaulaga sili ma le au faresaio i ana faataoto, ona iloa ai lea e i latou na ia fetalai atu ia te i latou. 46 A ua latou saili e pue ia te ia, ona latou matatau ai lea i le motu o tagata, auā ua latou manatu ia te ia o le perofeta. MATAUPU 22 1 ‘Ua tali atu Iesu, ‘ua toe fetalai atu fo‘i ‘iā te i latou i fa‘ata‘oto, ‘ua fa‘apea atu, 2 E tusa le malo o le lagi ma le tasi tupu, na faia le faaipoipoga mo lona atalii; 3 ‘Ua ‘a‘auina atu fo‘i e ia ana ‘au‘auna e vala‘au i ē na vala‘aulia i le tausama‘aga; 4 Ona toe aauina atu lea e ia o isi auauna, ua faapea atu, Fai atu i e ua valaaulia, Faauta, ua ou saunia laʻu taumafataga; 5 A ‘ua latou manatu māmā i ai, ‘ona ō atu lea o le tasi i lana fa‘ato‘aga, a o le isi i lana fa‘atau;
15
MATAIO
6 O ē na totoe, ‘ua pu‘e i ana ‘au‘auna, ma ‘ua fa‘asauā ‘iā te i latou, ma fasioti ‘iā te i latou. 7 Ae ina ua faalogo i ai le tupu, ona ita ai lea o ia; 8 Ona fai atu ai lea o ia i ana auauna, Ua saunia le tausamaaga, a o e na valaaulia ua le aoga. 9 O lenei, ia outou o atu i ala tele, ma valaaulia i le tausamaaga o i latou uma tou te maua. 10 ‘Ona ō atu lea o ia ‘au‘auna i ala tele, ma fa‘apotopotoina i latou uma o ē na latou iloa, o tagata leaga ‘atoa ma ē lelei; 11 ‘Ua ulufale atu le tupu e va‘ai i ē na vala‘aulia, ‘ona iloa atu ai lea e ia o le tagata e le‘i ‘ofu i le ‘ofu o le fa‘aipoipoga. 12 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Sole e, na faapefea ona e sau iinei e leai sou ofu o le faaipoipoga? Ma sa gūgū o ia. 13 ‘Ona fai atu lea o le tupu i ‘au‘auna, “Ia fusifusia o ia i ona lima ma ona vae, ma ‘ave ‘ese ‘iā te ia, ma lafo i le pouliuli i fafo; e i ai le fetagisi ma le lilivau o nifo. 14 Auā e to‘atele e vala‘auina, a e to‘aitiiti e filifilia. 15 Ona o atu lea o le au faresaio, ma taupulepule pe faapefea ona latou maileia o ia i lana upu. 16 ‘Ona ‘a‘auina atu lea e i latou ‘iā te ia o latou so‘o fa‘atasi ma le ‘au Herotiano, ‘ua fa‘apea atu, “Le A‘oa‘o e, ‘ua matou iloa o oe e fa‘amaoni, ‘ua e a‘oa‘o atu fo‘i i le ala o le Atua ma le fa‘amaoni, ‘e te lē manatu mai fo‘i i se tasi, auā ‘ua e lē va‘ai i tagata. 17 O lenei, ia e ta‘u mai ia te i matou, Se a sou manatu? Pe sa i le tulafono ona avatu le taulaga ia Kaisara, pe leai? 18 A ua silafia e lesu lo latou amio leaga, ua faapea atu, Se a le mea ua outou tofotofo mai ai ia te au, outou tagata pepelo? 19 Ia faailoa mai ia te au le tupe o le lafoga. Ona latou au mai lea ia te ia o le tenari. 20 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O ai e ona lenei faatusa ma le tusi? 21 Ua latou fai mai ia te ia, O Kaisara. ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ O lenei, ‘ia avatu ‘iā Kaisara mea a Kaisara; ma o mea a le Atua i le Atua. 22 Ina ua faalogo i latou i ia upu, ona latou ofo ai lea, ona latou tuua ai lea o ia, a ua o. 23 O lea lava aso na o mai ai ia te ia le au Satukaio, o e fai mai e leai se toe tu, ma fesili mai ia te ia, 24 Ua faapea atu, Le aoao e, na fai mai Mose, Afai e oti se tane, e leai sana fanau, e fai avā lona uso i lana avā, ma toe faatupuina ai se fanau i lona uso. 25 E to‘afitu fo‘i le ‘au uso sa ‘iā te i matou; 26 E faapea foi lona lua, ma lona tolu, e oo i lona fitu. 27 Mulimuli ane, ona oti ai lea o le fafine. 28 O lenei, i le toetū, o ai ea le avā o le to‘afitu? auā ‘ua fai o ia e i latou uma. 29 Ua tali atu lesu, ua faapea atu ia te i latou, Ua outou sese i lo outou le iloa o Tusi, ma le mana o le Atua. 30 Auā o le toetū, e lē toe faaipoipo ai i latou, e lē fai fa‘aipoipo fo‘i, a ‘ua pei i latou o agelu a le Atua i le lagi. 31 A o le toe tutū mai o ē ‘ua oti, tou te le‘i faitau ‘ea i le mea na fetalai mai ai le Atua ‘iā te ‘outou, ‘ua fa‘apea mai, 32 O Aʼu o le Atua o Aperaamo, ma le Atua o Isaako, ma le Atua o Iakopo? O le Atua e lē o le Atua ia o ē ua oti, a o ē ola. 33 Ua faalogo le motu o tagata i lenei mea, ona matuā ofo ai lea o i latou i lana mataupu.
34 Ae ina ua faalogo le au faresaio ua ia taofia le au Satukaio, ona faapotopoto ai lea o i latou. 35 ‘Ona fesili mai lea o le tasi o i latou, o le a‘oa‘o tulafono, ‘ua fa‘aosooso ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, 36 Le a‘oa‘o e, o le ā le poloa‘iga sili i le tulafono? 37 Ua fetalai atu lesu ia te ia, E te alofa atu i le Alii lou Atua ma lou loto atoa, ma lou agaga atoa, ma lou manatu atoa. 38 O le poloaiga muamua lenei ma le sili. 39 E faapena foi lona lua, E te alofa atu i le lua te tuaoi ia pei o oe lava ia te oe. 40 O nei poloa‘iga e lua ‘ua fa‘atatauina ai le tulafono uma ma le ‘au perofeta. 41 A o fa‘apotopoto le au faresaio, ‘ona fesili atu lea o Iesu ‘iā te i latou, 42 Ua faapea atu, Se a lo outou manatu ia Keriso? o ai le atali‘i? Ua latou fai mai ia te ia, O le Atalii o Tavita. 43 ‘Ua fetalai atu o ia ‘iā te i latou, “ Pe fa‘apefea ‘ona ta‘ua o ia e Tavita i le agaga o le Ali‘i, o lo‘o fa‘apea atu, 44 Ua fetalai mai Ieova i loʻu Alii, Ia e nofo i loʻu itu taumatau, seʻia ou faia ou fili ma mea e tū ai ou vae? 45 ‘Āfai fo‘i e ta‘ua o ia e Tavita o le Ali‘i, pe fa‘apefea ‘ona fai o ia ma ona atali‘i? 46 A e leai se tasi na mafaia ona tali mai i se upu ia te ia, e lei toa foi se tasi talu lea aso e toe fesili mai ia te ia i se isi fesili. MATAUPU 23 1 ‘Ona fetalai atu lea o Iesu i le motu o tagata, ma ona so‘o, 2 Ua faapea atu, Ua nonofo le au tusiupu ma le au faresaio i le nofoa o Mose; 3 O lenei, o mea uma latou te fai atu ai ‘ia ‘outou tausia, ‘ia ‘outou faia ma ‘ia faia; ‘ae ‘aua tou te faia e tusa ma a latou galuega; 4 Ona ua latou fusifusia avega mamafa ma faigata ona tauave, ma tuu i luga o tauau o tagata; a o i latou lava latou te lē gaoioi ai i se tasi o o latou tamatamai lima. 5 A ‘ua latou faia a latou galuega uma ‘ina ‘ia va‘aia e tagata; 6 ‘Ua fiafia fo‘i i nofoaga maualuluga i tausamiga, ma nofoa sili i sunako; 7 O alofaaga fo‘i i maketi, ma ‘ia ta‘ua fo‘i e tagata, Rapi e. 8 ‘Ae ‘aua ne‘i ta‘ua ‘outou o Rapi, auā e to‘atasi lo ‘outou Ali‘i, o Keriso lea; o outou uma foi o le au uso outou. 9 ‘Aua fo‘i ne‘i ta‘ua se tasi o lo ‘outou tamā i le lalolagi, auā e to‘atasi lo ‘outou Tamā, o i le lagi. 10 ‘Aua fo‘i ne‘i ta‘ua ‘outou o ‘a‘oa‘o, auā e to‘atasi lo ‘outou Ali‘i, o le Keriso lea. 11 A o lē sili ‘iā te ‘outou, ia fai o ia ma ‘outou ‘au‘auna. 12 A o sē fa‘aeaina o ia lava, e fa‘amaualaloina lea; o lē fa‘amaulalo fo‘i o ia lava, e fa‘amaualugaina lea. 13 ‘Ae talofa ‘iā te ‘outou tusi‘upu ma faresaio, tagata fa‘afiaamiotonu! auā ua outou punitia le malo o le lagi i tagata, auā tou te le ulu atu i ai, tou te le tuu atu foi i e ulu atu i ai. 14 Oi talofa ia te outou tusiupu ma faresaio, tagata pepelo! auā ‘ua ‘outou ‘aina fale o fafine ‘ua oti a latou tane, ‘ua ‘outou tatalo umi fo‘i mo se fa‘afoliga; 15 Oi talofa ia te outou tusiupu ma faresaio, tagata pepelo! auā ‘ua ‘outou si‘osi‘omia le sami ma le lau‘ele‘ele e
16
MATAIO
fa‘aliliuina ai se tagata e to‘atasi, a ‘ua faia fo‘i o ia, ‘ona ‘outou fa‘aluaina lea o ia ma atali‘i o Seoli ‘iā te ‘outou. 16 Oi talofa ia te outou taitai tauaso, o e fai mai, Ai se tauto i le malumalu, e leai lava lea; a o se tauto i le auro o le malumalu, ua nofo aitalafu o ia! 17 O outou vale ma tauaso, o le fea e sili, o le auro po o le malumalu e faapaiaina ai le auro? 18 Ma, Ai se tauto i le fata faitaulaga, e leai lava lea; a o lē tautō i le meaalofa o i ai, ‘ua nofo sala o ia. 19 O outou vale ma tauaso, o le fea e sili, o le taulaga po o le fata faitaulaga e faapaiaina ai le taulaga? 20 O lenei, o sē tautō i le fatafaitaulaga, ua tautō o ia i ai ma mea uma o i luga. 21 O lē tautō fo‘i i le malumalu, ‘ua tautō o ia i ai, ‘atoa ma lē o lo‘o nofo ai. 22 O lē tautō fo‘i i le lagi, ‘ua tautō o ia i le nofoāli‘i o le Atua, ma lē o ti‘eti‘e ai. 23 Oi talofa ia te outou tusiupu ma faresaio, tagata pepelo! auā ‘ua ‘outou totogi mea e sefulua‘i o le mili, ma le aneto, ma le kumina, a ‘ua tu‘ua e ‘outou o mea silisili o le tulafono, o le fa‘amasinoga, ma le alofa, ma le fa‘atuatua; 24 O ‘outou ta‘ita‘i tauaso, ‘ua ‘outou fa‘asala i le namu, ‘ae folo le kamela. 25 Oi talofa ia te outou tusiupu ma faresaio, tagata pepelo! auā ‘ua ‘outou fa‘amamāina tua o le ipu ma le tanoa, a o totonu ‘ua tumu i le fa‘amalosi ma le leaga. 26 O oe na le faresaio tauaso, ia muamua ona faamama i totonu o le ipu ma le tanoa, ina ia mama foi i fafo. 27 Oi talofa ia te outou tusiupu ma faresaio, tagata pepelo! auā ‘ua pei ‘outou o tu‘ugamau ‘ua pa‘epa‘e, e matuā matagofie i fafo, a o totonu ‘ua tumu i ivi o tagata oti, ma mea leaga uma lava. 28 E fa‘apea fo‘i ‘outou i fafo, ‘ua ta‘uamiotonuina i luma o tagata, a o totonu ‘ua tumu ‘outou i le pepelo ma le amioletonu. 29 Oi talofa ia te outou tusiupu ma faresaio, tagata pepelo! auā ‘ua ‘outou faia tu‘ugamau o le ‘au perofeta, ma teuteu tu‘ugamau o ē amiotonu; 30 Ma fai atu, Ana tatou i ai i ona po o tatou tamā, po ua tatou le tofusia faatasi ma i latou i le toto o le au perofeta. 31 O le mea lea ua fai ai outou ma molimau ia te outou lava, o le fanau outou a e na fasiotia le au perofeta. 32 Ia outou faatumuina foi le fua a o outou tamā. 33 O outou gata, outou o le tupulaga o gata feai, e mafai faapefea ona outou sao mai le malaia i seoli? 34 O le mea lea, fa‘auta fo‘i, ‘ou te ‘a‘auina atu ‘iā te ‘outou o perofeta, ma tagata popoto, ma tusi‘upu; ‘ia ‘outou sasa fo‘i nisi o i latou i o ‘outou sunako, ma sauāina i latou i lea ‘a‘ai ma lea ‘a‘ai; 35 ‘ina ‘ia o‘o ‘iā te ‘outou le toto uma o ē amiotonu ‘ua fa‘amaligiina i le lalolagi, e āfua mai i le toto o Apelu le tagata amiotonu, e o‘o i le toto o Sakaria le atali‘i o Parakia, o lē na ‘outou fasiotia i le vā o le malumalu ma le fatafaitaulaga. 36 E moni, ou te fai atu ia te outou, e oo mai ia mea uma i lenei tupulaga. 37 Ierusalema e, Ierusalema e, o oe o le fasioti le au perofeta, ma fetogi i maa e ua aauina atu ia te oe, ua faafia ona ou manao e faapotopoto i lau fanau, e pei o le matuamoa ona ofaofatai i lana toloai i lalo o ona apaau, a ua outou le mafafai! 38 Faauta, ua tuu atu lo outou fale ia tuufua.
39 Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, tou te lē toe va‘ai mai lava ‘iā te a‘u, se‘ia ‘outou fai ane, ‘‘Ia manuia lē afio mai i le suafa o le Ali‘i. MATAUPU 24 1 ‘Ua maliu atu Iesu, ‘ua maliu ‘ese i le malumalu; 2 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, Tou te le vaai atu ea i nei mea uma? e moni, ou te fai atu ia te outou, e le tuua iinei se maa i luga o le tasi maa, e le soloia i lalo. 3 Ua nofo o ia i luga o le mauga o Olive, ona o mai ai lea o le au soo ia te ia, ua na o ia, ua faapea mai, Ia e ta'u mai ia te i matou, o afea e oo mai ai ia mea? ma se a foi le faailoga o lou afio mai, ma le gataaga o le lalolagi? 4 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te i latou, Ia outou, ne'i faaseseina outou e se tasi. 5 Aua e toatele e o mai i loʼu igoa, e faapea mai, O aʼu o Keriso; ma o le a faaseseina le toatele. 6 E faalogo foʻi outou i taua ma tala o taua; 7 Auā e sii le taua e le tasi nuu i le tasi nuu, ma le tasi malo i le tasi malo; 8 O le amataga ia o faanoanoaga uma. 9 ‘Ona latou tu‘uina atu ai lea o ‘outou ‘ia puapuagātia, latou te fasioti fo‘i ‘iā te ‘outou; 10 Ona tausuai ai lea o le toatele, ma faalataina e le tasi le isi, ma feita le tasi i le tasi. 11 E tutū mai fo‘i perofeta pepelo e to‘atele, ma fa‘asesēina le to‘atele. 12 Ma ona o le tele o le amioletonu, o le a maalili ai le alofa o le toatele. 13 A o lē tumau e oo i le gataaga, e faaolaina lea. 14 Ma o le a talaiina atu lenei talalelei o le malo i le lalolagi atoa e fai ma molimau i atunuu uma; ona oo mai ai lea o le gataaga. 15 O lenei, pe a outou iloa atu le mea inosia e faatafunaina ai, na fetalai mai ai e le perofeta o Tanielu, o loo tu i le mea paia, (o se faitau ia malamalama ia;) 16 Ona sosola ai lea o ē o i Iutaia i mauga; 17 O lē o i luga o le fale, aua neʻi alu ifo e ave se mea mai i lona fale; 18 ‘Aua fo‘i ne‘i toe fo‘i mai lē o i le fanua e ‘ave ona ‘ofu. 19 Oi talofa i ē totō, ma ē e failele i ia aso! 20 A ‘ia ‘outou tatalo ‘ina ne‘i o‘o i le tau mālūlū po o le sapati lo ‘outou solaaga. 21 Ona oo mai ai lea o le puapuaga tele, e leai sona tusa talu le amataga o le lalolagi, e oo mai i ona po nei, e le toe tupu foi. 22 A lē fa‘apu‘upu‘u fo‘i na aso, e lē fa‘aolaina se tagata; 23 Afai e fai mai se tasi ia te outou, Faauta, o iinei Keriso, po o iina; aua e te talitonu i ai. 24 Auā e tutū mai Keriso pepelo, ma perofeta pepelo, latou te faia fo‘i fa‘ailoga tetele ma vāvega; o le mea lea, afai e mafai, latou te faaseseina le au filifilia. 25 Faauta, ua ou taʼu atu muamua ia te outou. 26 O lenei, afai latou te fai mai ia te outou, Faauta, o loo i le vao o ia; aua e te alu atu: faauta, o loo i totonu o potu lilo; aua e te talitonu i ai. 27 Auā e pei o le uila e sau mai sasa‘e, ma susulu atu i sisifo; e faapea foi le sau o le Atalii o le tagata. 28 Auā o le mea e i ai le tino oti, e fa‘apotopotoina ai fo‘i aeto.
17
MATAIO
29 A mavae loa le puapuaga o na aso, ona faapogisaina lea o le la, e lē susulu mai foʻi le masina, e paʻuʻū foʻi fetu mai i le lagi, e lūlūina foʻi mea malolosi o le lagi. 30 ‘Ona iloa ai lea o le fa‘ailoga o le Atali‘i o le tagata i le lagi, ‘ona fa‘anoanoa ai lea o itū‘āiga uma o le lalolagi, ma latou iloa atu le Atali‘i o le tagata ‘ua sau i ao o le lagi ma le mana ma le mamalu tele. 31 E aauina atu foi e ia ana agelu ma le leo tele o le pu, latou te faapotopotoina foi ana au filifilia mai matagi e fa, mai le tasi tuluiga o le lagi e oo atu i le tasi tuluiga. 32 O lenei, ia outou aoao i le faataoto i le laau o le mati; A o‘o ‘ina tau‘a‘e mai ona lālā, ‘ua tutupu fo‘i lau, ‘ona ‘outou iloa ai lea ‘ua latalata le tau mafanafana; 33 E faapea foi outou, pe a outou iloa ia mea uma, ia outou iloa ua latalata mai, ua i faitotoa lava. 34 E moni, ou te fai atu ia te outou, e le mavae atu lava lenei tupulaga, seia taunuu nei mea uma. 35 O le a mavae atu le lagi ma le lalolagi, ae o a’u upu e le mavae atu lava. 36 A o lea aso ma lea itula e le iloa e se tasi, e le iloa e agelu o le lagi, ua na o lo‘u Tamā lava. 37 Ae pei o aso o Noa, e faapea foi ona sau le Atalii o le tagata. 38 Auā e pei ‘ona ‘a‘ai ma feinu i latou i ona po a o le‘i o‘o i le lolo, ma fai avā ma fa‘aavaga, se‘ia o‘o i le aso na ulu atu ai Noa i le va‘a; 39 E le‘i iloa fo‘i e ia se‘ia o‘o mai le lolo, ma ‘ave‘esea ai i latou uma; e faapea foi le sau o le Atalii o le tagata. 40 Ona i ai lea o le toalua i le fanua; e ave le tasi, ae tuu le tasi. 41 E olo fo‘i fafine e to‘alua i le mea olo; e ave le tasi, ae tuu le tasi. 42 O lea ia mataala ai outou, aua tou te le iloa po o le a le itula e sau ai lo outou Alii. 43 Ae ia outou iloa lenei mea, ana iloa e le matai o le aiga po o le a le itu po e sau ai le gaoi, po ua mataala o ia, ma na te le tuua lona fale ia talepeina. 44 O lea, ia outou nofosauni ai foʻi, auā o le itula tou te lē manatunatu ai e sau ai le Atalii o le tagata. 45 O ai la le auauna faamaoni ma le poto, ua tofia e lona alii e pule i lona aiga, e avatu i ai mea e ‘ai i ona po e tatau ai? 46 Amuia lea auauna, pe a sau lona alii e maua mai o ia o loo faapea ona fai. 47 E moni, ou te fai atu ia te outou, na te tofia o ia e pule i ana mea uma. 48 ‘Ae ‘āfai e fai ifo lenā ‘au‘auna leaga i lona loto, ‘E tuai mai lo‘u ali‘i; 49 Ma o le a amata ona latou taia ona uso a auauna, ma aai ma feinu faatasi ma e onanā; 50 E sau le alii o lena auauna i le aso na te le faatalitali ai ia te ia, ma le itula na te le iloa, 51 E vavaeeseina fo‘i o ia, ma tofia o ia e fai ma ana tofi fa‘atasi ma ē fa‘afiaamiotonu;
3 O ē vālea ‘ua ‘ave a latou lamepa, ‘ae le‘i ‘ave fo‘i se suāu‘u; 4 A o ē popoto ua ave le suāuu i a latou fagu faatasi ma a latou lamepa. 5 ‘Ua tuai mai le fa‘ato‘āfaiavā, ‘ona tulemomoe ai lea o i latou uma ma momoe. 6 Ua oo foi i le tulua o po ma ao, sa sau ai le alaga, Faauta, ua sau le faatoafaiava; ia outou o atu e faafetaiai ia te ia. 7 Ona tulai ai lea o ia taupou uma, ma teuteu a latou lamepa. 8 ‘Ona fai atu lea o ē vālea i ē popoto, ‘Aumai ni a ‘outou suāu‘u ma matou; auā ua tineia a matou lamepa. 9 A ua tali mai e popoto, ua faapea mai, E le faapea; ‘ina ne‘i lava ‘iā te i matou ma ‘outou, ‘ae lelei ‘ona ‘outou ō atu i ē fa‘atau, ma fa‘atau mai mo ‘outou. 10 A o latou o atu e faatau, sa sau le faatoafaiava; ‘ua ō atu fo‘i ma ia i le tausama‘aga o ē ‘ua saunia, ‘ona pupuni ai lea o le faitoto‘a. 11 Mulimuli ane, ona o mai ai lea o isi taupou, ua faapea mai, Le Alii e, le Alii e, ia e tatala mai ia te i matou. 12 A ua tali atu ia, ua faapea atu, E moni, ou te fai atu ia te outou, ou te le iloa outou. 13 O lea ia mataala ai, aua tou te le iloa le aso po o le itula e sau ai le Atalii o le tagata. 14 Auā e tusa le malo o le lagi ma le tagata ‘ua malaga i le nu‘u mamao, ‘ua vala‘au atu o ia i ana ‘au‘auna, ma tu‘uina atu ‘iā te i latou ana ‘oloa. 15 Ma sa ia avatu i le tasi taleni e lima, i le tasi e lua, ma le tasi e tasi; i tagata taitoatasi e tusa ma lona lava malosi; ona alu loa lea o lana malaga. 16 ‘Ona alu lea o lē na i ai taleni e lima, ‘ua fa‘atau atu ai, ma maua ai isi taleni e lima. 17 E faapea foi o lē na maua e ia le lua, na maua ai foi e ia le isi lua. 18 A o lē na maua le tasi, ua alu atu ma eli i le eleele, ma nanā le tupe a lona alii. 19 Ua mavae aso e tele, ona sau ai lea o le alii o ia auauna, ma faitau ma i latou. 20 Ona sau ai lea o lē na i ai taleni e lima, ma aumai isi taleni e lima, ua faapea mai, Le Alii e, na e tuuina mai ia te au taleni e lima; 21 Ua fai atu lona alii ia te ia, Ua lelei ia, le auauna lelei e, ma le faamaoni, ua e faamaoni i nai mea itiiti, ou te tofia oe e pule i mea e tele; 22 Ua sau foi le na i ai taleni e lua, ua faapea mai, Le Alii e, na e tuuina mai ia te au taleni e lua; faauta, ua ou maua ai isi taleni e lua. 23 Ua fai atu lona alii ia te ia, Ua lelei, le auauna lelei e, ma le faamaoni; ua e faamaoni i nai mea itiiti, ou te tofia oe e pule i mea e tele; 24 Ona sau ai lea o lē na i ai le taleni e tasi, ua faapea mai, Le Alii e, ua ou iloa o oe o le tagata faigata, e selesele i le mea e te lei luluina ai, ma e faapotopoto i le mea e te lei saisaitia ai; 25 Ona ou fefe ai lea, ona ou alu ai lea ma nanā lau taleni i le eleele; 26 Ua tali mai lona alii, ua faapea atu ia te ia, Le auauna leaga e, ma le paie, ua e iloa ou te selesele i le mea ou te lei luluina ai, ou te faaputu foi i le mea ou te lei saisaitia ai; 27 O lea sa tatau ai ona e tuu atu la’u tupe i tagata faafesuiai, ona ou sau ai lea pe a ou sau ona ou maua lea o a’u tupe faatasi ma tupe faasili.
MATAUPU 25 1 ‘Ona fa‘atusaina ai lea o le Mālō o le lagi i taupou e to‘asefulu, o ē na ‘ave a latou lamepa, ma ō atu e fa‘afetaia‘i i le fa‘ato‘āfaiavā. 2 Ma o le toalima o i latou sa popoto, ma le toalima sa valelea.
18
MATAIO
28 O lenei, ‘ia ‘ave le taleni ‘iā te ia, ma avatu i lē ‘ua i ai taleni e sefulu. 29 Auā o lē ‘ua i ai mea, e foa‘iina atu i ai, ‘ona tele ai lea o ana mea; 30 ‘Ia ‘outou lafo fo‘i le ‘au‘auna lē aogā i le pouliuli i fafo; 31 Pe a sau le Atalii o le tagata i lona mamalu, ma agelu paia uma faatasi ma ia, ona tiʻetiʻe ai lea o ia i lona nofoālii mamalu; 32 E fa‘apotopotoina fo‘i i ona luma o nu‘u uma lava; 33 E tuu foi e ia o mamoe i lona itu taumatau, a o ‘oti i le itu tauagavale. 34 Ona fai atu ai lea o le Tupu ia te i latou o i lona itu taumatau, O mai ia, outou ua faamanuiaina e lo’u Tamā, ia fai mo outou tofi le malo ua saunia mo outou talu ona faavaeina le lalolagi; 35 Auā na ‘ou fia ‘ai, ‘ona ‘outou avatu ai lea o mea e ‘ai mo a‘u; 36 Na ‘ou lē lavalavā, ‘ona ‘outou fa‘a‘ofuina lea o a‘u; na ‘ou ma‘i, ‘ona ‘outou asiasi mai ai lea ‘iā te a‘u; 37 Ona tali mai ai lea ia te ia o e amiotonu, e faapea mai, Le Alii e, o anafea na matou iloa ai oe ua fiaai, ma matou fagaina oe? po o le fia inu, ma avatu ia te oe se vai? 38 O anafea na matou iloa ai oe o se tagata ese, ma matou talia oe? po o le lē lavalavā, ma fa‘a‘ofuina oe? 39 O anafea fo‘i na matou iloa ai oe ua ma‘i, po o i le falepuipui, ma matou ō atu ai ‘iā te oe? 40 Ona tali atu ai lea o le Tupu, e faapea atu ia te i latou, E moni, ou te fai atu ia te outou, aua na faia e outou i le tasi o e aupito itiiti o oʼu uso nei, o aʼu lea na outou faia i ai. 41 ‘Ona fetalai atu ai lea o ia ‘iā te i latou o i le itū tauagavale, ‘Inā ō ‘ese ia ‘outou ‘iā te a‘u, o ‘outou ‘ua malaia, i le afi e fa‘avavau, ‘ua saunia mo le tiapolo ma ana agelu; 42 Auā na ‘ou fia ‘ai, ‘ae tou te le‘i avatua ‘iā te a‘u se mea e ‘ai; 43 Sa fai a‘u ma tagata ese, ae tou te le‘i talia a‘u; e lē lavalavā, a e tou te le‘i faaofuina a‘u; 44 Ona tali mai ai lea o i latou ia te ia, e faapea mai, Le Alii e, o anafea na matou iloa ai oe ua fia 'ai, pe fia inu, po o se tagata ese, pe le lavalava, pe ma'i, po o i le falepuipui, ma matou le auauna atu ia te oe? 45 Ona tali atu ai lea o ia ia te i latou, e faapea atu, E moni, ou te fai atu ia te outou, aua na outou le faia i le tasi o e aupito itiiti o i latou nei, ua outou le faia lea ia te au. 46 O i latou ia e o atu i le faasalaga e faavavau, a o e amiotonu i le ola e faavavau.
7 Ona sau ai lea ia te ia o le tasi fafine ua i ai le fagu alapasa ua i ai le suauu taua tele, ma liligi i luga o lona ao, a o nofo o ia e taumafa. 8 A ua iloa atu e ona soo, ona feita ai lea o i latou, ua faapea ane, Se a le mea ua faamaumau ai lenei mea? 9 Auā e mafai ‘ona fa‘atauina atu lenei suāu‘u i le tau tele, ma avatu ai i ē matitiva. 10 Ua silafia e Iesu, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea tou te faalavelave ai i le fafine? auā na ia faia le galuega lelei iā te aʻu. 11 Auā ‘ua ‘iā te ‘outou e lē aunoa ē matitiva; a o a'u e le i ai pea ia te outou. 12 Auā na ia liligiina lenei suāu‘u i lo‘u tino, na ia faia ai mo lo‘u tanuga. 13 E moni, ou te fai atu ia te outou, o mea uma lava e tala‘iina atu ai lenei tala lelei i le lalolagi uma, e ta‘ua ai foi le mea na faia e lenei fafine, e fai ma faamanatuga ia te ia. 14 ‘Ona alu atu lea o le tasi o le to‘asefulu ma le to‘alua, e igoa ‘iā Iuta le Sekara, i le ‘au ositaulaga sili. 15 ‘Ua fai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou, “Se a se mea tou te foa‘i mai ai ‘iā te a‘u, ‘ou te tu‘uina atu ai o ia ‘iā te ‘outou? Ma sa latou osi feagaiga ma ia i tupe siliva e tolu sefulu. 16 Na amata mai i lea ona po na sā‘ili ai o ia i se avanoa e fa‘alataina ai o ia. 17 O le aso muamua o le tausamiga o areto e le faafefeteina, na o mai ai le au soo ia Iesu, ua faapea mai ia te ia, O fea e te finagalo matou te sauni ai mo oe e te aai ai i le paseka? 18 Ona fai atu lea o ia, Ina alu atu ia i le aai ia te ia, ma fai atu ia te ia, Ua fetalai mai le aoao, Ua lata mai loʼu taimi; Ou te faia le paseka i lou fale faatasi ma oʻu soo. 19 Ma sa faia e le au soo e pei ona poloaiina ai i latou e Iesu; ona latou saunia lea o le paseka. 20 Ua oo i le afiafi, ona nofo ai lea o ia i lalo ma le toʻasefulu ma le lua. 21 A o latou aai, ona fetalai atu lea o ia, E moni, ou te fai atu ia te outou, e faalataina au e se tasi o outou. 22 ‘Ona matuā fa‘anoanoa ai lea o i latou, ma ‘ua ta‘itasi ma fai mai ‘iā te ia, “Le Ali‘i e, o a‘u ‘ea?” 23 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu, O lē fufui lona lima faatasi ma au i le tanoa, o ia lava lea na te faalataina au. 24 E alu lava le Atali‘i o le tagata e pei ‘ona tusia ‘iā te ia; e lelei mo lea tagata pe ana le fanau mai. 25 Ona tali mai lea o Iuta, o lē na faalataina o ia, ua faapea mai, Le aoao e, o a'u ea? Ua fai atu o ia ia te ia, Ua e fai mai. 26 A o latou aai, ona tago lea o Iesu i le areto, ua faafetai, ona tofitofi ai lea, ma avatu i le au soo, ua faapea atu, Ina tago ia, ina aai; o lo'u tino lenei. 27 Ona tago lea o ia i le ipu, ua faafetai, ma avatu ia te i latou, ua faapea atu, Ina inu ia outou uma i ai; 28 Auā o lo‘u toto lenei o le feagaiga fou, ‘ua fa‘amaligiina mo tagata e to‘atele e fa‘amāgaloina ai agasala. 29 A ou te fai atu ia te outou, ou te le toe inu lava i lenei fua o le uaina, seia oo i le aso ou te inu ai i le uaina fou faatasi ma outou i le malo o lo‘u Tamā. 30 Ua uma ona usu e i latou le pese, ona latou o atu lea i le mauga o Olive. 31 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, E tausuai outou uma ia te au i le po nei; 32 Ae a uma ona ou toe tu, ou te muamua atu ia te outou i Kalilaia.
MATAUPU 26 1 ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o Iesu i nei ‘upu uma, ‘ona fetalai atu lea o ia i ona so‘o, 2 ‘Ua ‘outou iloa e lua aso o le tausamiga o le paseka, ‘ona fa‘alataina ai lea o le Atali‘i o le tagata ‘ia fa‘asatauroina. 3 ‘Ona fa‘apotopoto ai lea e le ‘au ositaulaga sili, ma le ‘au tusi‘upu, ma toeaina o le nu‘u, i le maota o le ositaulaga sili, e igoa ‘iā Kaiafa. 4 Ua latou taupulepule e pue ia Iesu i le togafiti, ma fasioti ia te ia. 5 A ua latou fai mai, Aua le aso o le tausamiga, ne'i tupu ai le vevesi i le nuu. 6 A o iai Iesu i Petania, i le fale o Simona le lepela,
19
MATAIO
33 Ua tali atu Peteru, ua faapea atu ia te ia, E ui lava ina tausuai tagata uma ia te oe, ou te le tausuai lava. 34 Ua fetalai atu lesu ia te ia, E moni, ou te fai atu ia te oe, o le po nei, a o lei vivini moa, e te faafiti faatolu mai ia te au. 35 Ua fai mai Peteru ia te ia, E ui lava ina ta oti faatasi ma oe, ou te le faafiti lava ia te oe. Ua faapea foi ona fai mai o le au soo uma. 36 Ona oo atu lea o lesu faatasi ma i latou i le mea e igoa ia Ketesemane, ua fai atu foi i le au soo, Ia outou nonofo iinei, sei ou alu atu e tatalo i o. 37 ‘Ona ‘ave lea e ia o Peteru ma atali‘i e to‘alua o Sepetaio; 38 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Ua matua tiga lava lo'u loto e oo i le oti; 39 Ona alu atu ai lea o ia, ua faapau fao, ma tatalo, ua faapea atu, Lo'u Tama e, afai e mafai, ia ave ese lenei ipu ia te au; 40 Ona alu atu lea o ia i le au soo, ua maua atu foi ia te i latou o momoe, ona fai atu lea o ia ia Peteru, Se a ea, tou te le mafaia ona mataala faatasi ma au i se itula e tasi? 41 ‘Ia ‘outou mataala ma tatalo, ‘ina ne‘i o‘o mai le fa‘aosoosoga ‘iā te ‘outou; 42 Ua toe alu atu foi o ia, o le faalua lea, ma tatalo, ua faapea atu, Lo’u Tama e, afai e le mafai ona aveese o lenei ipu ia te au, se’i ou inu i ai, ia faia lou finagalo. 43 Ona alu atu lea o ia, ua toe maua i latou ua momoe, auā ua maaa o latou mata. 44 Ona tuua lea e ia o i latou, ua toe alu, ua tatalo faatolu, ua fai atu i lea lava upu. 45 Ona maliu atu ai lea o ia i ona soo, ua faapea atu ia te i latou, Ina momoe pea ia, ma malolo; 46 Tulai ia, ina tatou o, faauta, ua latalata mai le na te faalataina au. 47 A o tautala atu ia, faauta, ua sau Iuta, o le tasi o le toasefulu ma le toalua, ma le motu o tagata e toatele ma pelu ma uatogi, mai le au faitaulaga sili ma toeaina o le nuu. 48 O lē na fa‘alataina o ia, ‘ua tu‘uina atu e ia le fa‘ailoga ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “O lē ‘ou te sogi atu i ai, o ia lava lea; 49 ‘Ona sau loa lea o ia ‘iā Iesu, ‘ua fa‘apea mai, “Talofa, le Ali‘i e; ma sogi atu ia te ia. 50 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Sole e, se a le mea ua e sau ai? ‘Ona ō mai lea o i latou, ‘ua pu‘e o latou lima ‘iā Iesu, ma pu‘e ‘iā te ia. Fa‘auta fo‘i, o le tasi o i latou sa ‘iā Iesu ‘ua faaloaloa atu lona lima, ‘ua se‘i lana pelu, ‘ua taia fo‘i le ‘au‘auna a le ositaulaga sili, ma tipi‘esea ai lona taliga. 52 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Ina sulu ia o lau pelu i lona faamoega; 53 E te manatu ea ou te le mafaia nei ona tatalo i loʼu Tamā, ona foai mai ai lea e ia ia te au o lekeona o agelu e sili atu i le sefulu ma le lua? 54 Ae e faapefea la ona faataunuuina o tusitusiga paia, e faapea e tatau ona faapea? 55 O lea lava ituaso na fetalai atu ai Iesu i le motu o tagata, Ua outou o mai ea ma pelu ma uatogi ia te au e pei o se gaoi? Na ‘ou nofo fa‘atasi ma ‘outou i lea aso ma lea aso ma a‘oa‘o atu i le malumalu, ‘ae tou te le‘i pu‘e mai ‘iā te a‘u.
56 A ua faia nei mea uma, ina ia taunuu ai tusitusiga paia a le au perofeta. ‘Ona tu‘ua ai lea e le ‘au so‘o uma ‘iā te ia, ‘ua sōsōla. 57 ‘Ua ta‘ita‘i atu fo‘i e ē na pu‘e ‘iā Iesu ‘iā Kaiafa le ositaulaga sili, ‘ua fa‘apotopoto ai le ‘au tusi‘upu ma toeaina. 58 A o Peteru ua mulimuli mamao atu ia te ia, ua oo i le maota o le faitaulaga sili, ua ulu atu i totonu, ua nofo faatasi ma auauna, e vaai i le iuga. 59 O lenei, o le ‘au ositaulaga sili, ma toeaina, ma le fono uma, ‘ua sā‘ili i molimau pepelo ‘iā Iesu, e fasioti ai ‘iā te ia; 60 ‘Ae le‘i maua e i latou; Mulimuli ane na o mai molimau pepelo e toalua, 61 Ua faapea atu, Ua fai mai lenei tagata, Ou te mafaia ona lepeti le malumalu o le Atua, ma toe faia i aso e tolu. 62 Ona tulai lea o le faitaulaga sili, ua fai mai ia te ia, E te le tali mai ea? se a le mea ua molimau ai nei tagata ia te oe? 63 A ua faalologo Iesu. ‘Ona tali mai ai lea o le ositaulaga sili, ‘ua fa‘apea mai ‘iā te ia, “‘Ou te tautō atu ‘iā te oe i le Atua soifua, ‘ia e ta‘u mai ‘iā te i matou, po o oe o le Keriso, le Alo o le Atua? 64 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, Ua e fetalai mai; 65 Ona saeia lea e le faitaulaga sili ona ofu, ua faapea atu, Ua upu leaga o ia; se a le toe manaomia o ni molimau? fa‘auta fo‘i, ‘ua ‘outou fa‘alogo i lana ‘upu leaga. 66 O le ā so outou manatu? Ua latou tali mai, ua faapea mai, Ua sala ia i le oti. 67 Ona latou feanu lea i ona fofoga, ma po ia te ia; a ‘ua po atu fo‘i e isi ‘iā te ia i o latou alofilima; 68 Ua faapea atu, Le Keriso e, ia e vavalo mai ia te i matou, o ai ea na na poina oe? 69 Sa nofo Peteru i fafo i le maota; 70 A ua faafiti o ia i luma o i latou uma, ua faapea atu, Ou te le iloa le mea ua e fai mai ai. 71 Ua alu atu ia i fafo i le faapaologa, ona iloa mai lea e le tasi auauna fafine ia te ia, ua fai atu foi i e sa i ai, O lenei tagata foi sa faatasi ma lesu le Nasareta. 72 Ua toe faafiti foi o ia ma le tauto, Ou te le iloa lea tagata. 73 Ua mavae sina taimi, ona o mai ai lea o i latou o loo tutu mai, ma fai mai ia Peteru, E moni, o oe foi o se tasi o i latou; auā o lau tautala e fa‘aalia ai oe. 74 Ona amata lea ona fetuu ma tauto, ua faapea atu, Ou te le iloa lea tagata. Ona vivini loa lea o moa. 75 Ona manatua ai lea e Peteru o le upu a lesu, na fai atu ai ia te ia, Ae lei vivini moa, e te faafiti faatolu mai ia te au. Ona alu atu lea o ia i fafo, ma tagi tele. MATAUPU 27 1 ‘Ua o‘o i le taeao, ‘ona taupulepule lea o le ‘au ositaulaga sili uma ma toeaina o le nu‘u e fasioti ‘iā Iesu. 2 ‘Ua latou noanoa ‘iā te ia, ‘ona ta‘ita‘i atu lea o ia, ma tu‘uina atu ‘iā Ponotio Pilato le ali‘i kovana. 3 ‘Ua iloa fo‘i e Iuta, o lē na fa‘alataina o ia, ‘ua fa‘asalaina o ia, ‘ona salamō ai lea o ia ma toe fa‘afoisia tupe e tolugafulu i le ‘au ositaulaga sili ma toeaina; 4 Ua faapea mai, Ua ou agasala ina ua ou faalataina le toto o tagata le sala. Ona latou fai mai lea, Se a lena mea ia i matou? Vaai oe i lena mea. 5 Ona lafo lea e ia o tupe ario i le malumalu, ua alu ese, ua alu ma tautau o ia lava.
20
MATAIO
6 Ona ave lea e le au faitaulaga sili o tupe ario, ma fai atu, E sa i le tulafono ona tuu i le mea e teu ai oloa, aua o le tau lea o le toto. 7 Ona latou filifili lea, ma faatau mai ai le fanua o le fai ipu omea e tanu ai tagata ese. 8 O le mea lea na ta‘ua ai lea fanua, O le fanua o le toto, e oo mai i le aso nei. 9 Ona taunuu ai lea o le mea na fai mai ai le perofeta o Ieremia, ua faapea mai, Ona latou ave lea o tupe siliva e tolugafulu, o le tau lea o lē na tauina, o lē na faatau e i latou o le fanauga a Isaraelu; 10 ‘Ua foa‘iina atu fo‘i e ia mo le fanua o le fai ipu omea, e pei ‘ona tofia a‘u e le ALI‘I. 11 ‘Ua tu Iesu i luma o le ali‘i kovana; Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, Ua e fetalai mai. 12 ‘Ua molia fo‘i o ia e le ‘au ositaulaga sili ma toeaina, ‘ua lē tali atu o ia. 13 Ona fai mai lea o Pilato ia te ia, E te le faalogo ea i le tele o mea ua latou molimau mai ai ia te oe? 14 Ma e lei tali atu lava o ia ia te ia i se upu; ona ofo tele ai lea o le kovana. 15 O lea, e masani ai le kovana ona tatala atu i le nuu se pagota, o lē latou te loto i ai. 16 Sa ‘iā te i latou fo‘i le tasi pagota ta‘uta‘ua, o Parapa le igoa. 17 ‘Ua fa‘apotopotoina i latou, ‘ona fai atu lea o Pilato ‘iā te i latou, “O ai ‘ea tou te loto i ai ‘ou te tatalaina atu ‘iā te ‘outou? o Parapa po o Iesu e igoa ia Keriso? 18 Auā ‘ua iloa e ia o le matau‘a na latou tu‘uina atu ai ‘iā te ia. 19 ‘Ua nofo o ia i le nofoa fa‘amasino, ‘ona ‘auina atu lea e lana avā ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, ‘Aua ‘e te faia se mea i lenā tagata amiotonu, auā na ‘ou tigāina i le miti i le aso nei ‘ona o ia. 20 A o le au faitaulaga sili ma le au toeaina, na latou faaoso le motu o tagata ina ia latou ole atu ia Parapa, ma fasioti ia Iesu. 21 ‘Ua tali atu le ali‘i kovana, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, “O ai ‘ea o le to‘alua tou te manana‘o ‘ou te tatalaina atu ‘iā te ‘outou? Ua latou fai atu, Parapa. 22 Ua fai atu Pilato ia te i latou, Se a foi la se mea ou te faia ia Iesu, o le ua igoa ia Keriso? Ua fai mai i latou uma ia te ia, Ia faasatauroina ia. 23 Ona fai atu lea o le alii, Se a le mea leaga ua ia faia? A ua atili ai ona latou alalaga, ua faapea mai, Ia faasatauroina o ia. 24 Ua iloa e Pilato ua le mafaia e ia se mea, a ua atili ai le vevesi, ona tago lea o ia i le vai, ma mulumulu ona lima i luma o le motu o tagata, ua faapea atu, Ou te mama i le toto o lenei tagata amiotonu; 25 Ona tali mai lea o le nuu uma, ua faapea mai, Ia i luga ia te i matou ma a matou fanau lona toto. 26 ‘Ona tatalaina atu lea e ia o Parapa ‘iā te i latou; 27 ‘Ona ‘ave lea e fitafita a le ali‘i kovana ‘iā Iesu i le maota o le fono, ‘ua fa‘apotopoto mai fo‘i ‘iā te ia o le ‘au fitafita uma. 28 Ona latou toeseina lea o ona ofu, ma faaofu ia te ia i le ofu mūmū sesega. 29 ‘Ua latou togiina fo‘i le pale tuitui, ‘ona latou tu‘u ai lea i lona ao, ma le ū i lona lima taumatau; 30 Ona feanu ai lea o i latou ia te ia, ma tago i le ū, ma ta i lona ulu.
31 Ua uma ona latou tauemu ia te ia, ona latou to ese lea o lona ofu talaloa, ma faaofu ia te ia i ona lava ofu, ma taitai atu ia te ia e faasatauro ia te ia. 32 Ua latou o atu i fafo, ona latou maua ai lea o le tagata Kurene, o Simona lona igoa; 33 ‘Ua latou o‘o atu i le mea e ta‘ua o Kolokota, o lona uiga, o le mea o le ulupo‘o. 34 Ua latou avatu ia te ia le vineta ua fefiloi ma le oona e inu ai; 35 ‘Ona latou fa‘asatauroina lea o ia, ma tufatufa ona ‘ofu i le vili, ‘ina ‘ia taunu‘u ai le mea na fai mai ai le perofeta, ‘Ua latou vaevaeina o‘u ‘ofu ‘iā te i latou, ma ‘ua latou faia le vili i lo‘u ‘ofu. 36 ‘Ona nonofo lea o i latou i lalo, ma leoleo ‘iā te ia i lea mea; 37 ‘Ua fa‘ae‘e fo‘i e ia i luga a‘e o lona ao le mea na molia ai o ia, ‘ua tusia, “O IESU LENEI LE TUPU O TAGATA LUTA. 38 ‘Ona fa‘asatauroina ai lea o tagata faomea e to‘alua fa‘atasi ma ia, o le tasi i le itū taumatau ma le tasi i le itū tauagavale. 39 O i latou fo‘i na ui ane, ‘ua fāifāi ‘iā te ia, ma lialia‘i o latou ulu. 40 Ua faapea atu, O oe na e lepeti le malumalu, ma toe faia i aso e tolu, ia e faaola ia te oe. Afai o oe o le Alo o le Atua, alu ifo ia i lalo i le satauro. 41 ‘Ua fa‘apea fo‘i ‘ona tauemu ‘iā te ia o le ‘au ositaulaga sili, ma le ‘au tusi‘upu, ma toeaina, ‘ua fa‘apea mai, 42 Na ia faaolaina isi; e lē mafai e ia ona faaolaina o ia lava. Afai o ia o le Tupu o Isaraelu, ia alu ifo nei o ia nai le satauro, ona tatou talitonu ai lea ia te ia. 43 Sa ia faalagolago i le Atua; ‘ia lavea‘i nei lava o ia ‘iā te ia, pe ‘āfai e finagalo i ai o ia; 44 O tagata gaoi fo‘i na fa‘asatauroina fa‘atasi ma ia, ‘ua fa‘apea fo‘i ‘ona latou fai atu i ona nifo. 45 O lenei mai le itula e ono sa i ai le pouliuli i luga o le laueleele atoa seia oo i le itula e iva. 46 Pe tusa o le itula e iva, ona alaga lea o Iesu ma le leo tele, ua faapea atu, Eli, Eli, lama sapakatani? o lona uiga, Lo’u Atua e, lo’u Atua e, se a le mea ua e tuulafoai mai ai ia te au? 47 Ua faalogo i ai isi o e na tutu ai, ona latou faapea ane lea, Ua valaau lenei tagata ia Elia. 48 ‘Ona momo‘e loa lea o le tasi o i latou, ‘ua tago i le omomi, ma fa‘atūmu ai i le vineka, ma tu‘u i luga o le ū, ma avatu ‘iā te ia e inu ai. 49 Ua fai mai isi, Tuu pea ia, sei tatou vaai pe sau Elia e faaola ia te ia. 50 Ua toe alaga Iesu ma le leo tele, ona tuuina atu lea o lona agaga. 51 Faauta foi, ua saeluaina le ie puipui o le malumalu mai luga e oo i lalo; ma sa luluina le eleele, ma mavaevae papa; 52 Ma sa tatalaina tuugamau; ma e tele tino o le au paia na momoe na tutu mai; 53 ‘Ua ō a‘e fo‘i i latou nai tu‘ugamau, ‘ina ‘ua mavae lona toetū mai, ‘ua ulu atu i le ‘a‘ai pa‘ia, ma ‘ua fa‘aali atu i tagata e to‘atele. 54 Ua iloa atu e le taitai o le toaselau, ma e sa ia te ia, o leoleo ia lesu, le mafuie, ma mea ua faia, ona matua matatau ai lea o i latou, ua faapea ane, E moni o le Alo lava lenei o le Atua.
21
MATAIO
55 E to‘atele fo‘i fafine sa i ai, o va‘ava‘ai mamao mai, o ē na mulimuli atu ‘iā Iesu mai Kalilaia, ma ‘au‘auna ‘iā te ia. 56 E i ai faatasi ma i latou o Maria le Makatala, ma Maria le tina o Iakopo ma Iose, ma le tina o le fanau a Sepetaio. 57 ‘Ua o‘o i le afiafi, ‘ona sau ai lea o le tagata mau‘oloa mai Arimataia, o Iosefa le igoa, o ia fo‘i o le so‘o o Iesu; 58 ‘Ua alu atu o ia ‘iā Pilato, ma ‘ai‘oi atu i le tino o Iesu. Ona fai atu lea o Pilato ia avatu le tino. 59 ‘Ua ‘ave e Iosefa le tino, ‘ona aui ai lea e ia i le ‘ie lino mamā. 60 ‘Ua tu‘u fo‘i e ia i lona lava tu‘ugamau fou, ‘ua ia togiina i le papa; 61 Sa i ai foi Maria le Makatala, ma le tasi Maria, o loo nonofo i luma o le tuugamau. 62 O le aso na sosoo ai, o le aso lea na sosoo ai ma le aso o le Sauniuniga, na ō mai ai le ʻaufaitaulaga sili ma le ʻau Faresaio iā Pilato. 63 Ua faapea atu, Le Alii e, ua matou manatua na fai mai lena tagata pepelo a o ola o ia, A mavae aso e tolu ou te toe tu mai ai. 64 O lenei, ia e poloai atu ia leoleoina le tuugamau seia oo i le aso tolu, ina ne‘i o mai ona soo i le po, ma gaoi ia te ia, ma fai atu i le nuu, Ua toe tu mai o ia nai e ua oti; 65 Ona fai atu lea o Pilato ia te i latou, O ia te outou le au leoleo; 66 Ona latou o atu ai lea, ma ia faamausaliina le tuugamau, ua faamaufaailogaina le maa, ma tuu atu le leoleoga.
14 ‘Āfai fo‘i e fa‘alogo i ai le ali‘i kovana, matou te fa‘a‘ole‘ole ‘iā te ia, ma fa‘asao ai ‘outou. 15 Ona latou ave lea o tupe, ma faia e pei ona aoao atu ai ia te i latou; 16 ‘Ona ō atu lea o le ‘au so‘o e to‘asefulu ma le to‘atasi i Kalilaia, i le mauga na tofia ai i latou e Iesu. 17 ‘Ua va‘ai atu i latou ‘iā te ia, ‘ona ifo ai lea o i latou ‘iā te ia; 18 Ona maliu atu lea o lesu, ua fetalai atu ia te i latou, ua faapea atu, Ua tuuina mai ia te au le pule uma lava i le lagi ma le lalolagi. 19 O lenei, ia outou o atu e fai nuu uma lava ma soo, ma papatiso atu ia te i latou i le suafa o le Tamā, ma le Atalii, ma le Agaga Paia; 20 ‘Ia ‘outou a‘oa‘o atu ‘iā te i latou ‘ia tausi i mea uma lava ‘ua ‘ou fai atu ai ‘iā te ‘outou; Amene.
MATAUPU 28 1 ‘Ua o‘o i le fa‘ai‘uga o le sapati, ‘ua tafa mai ata i le ulua‘i aso o le vaiaso, ‘ona ō atu ai lea o Maria le Makatala ma le isi Maria e matamata i le tu‘ugamau. 2 Fa‘auta fo‘i, sa i ai le mafui‘e tele, auā na alu ifo le agelu a le Ali‘i mai le lagi, ‘ua alu atu ma fuli i tua le ma‘a nai le faitoto‘a, ma nofo ai. 3 O ona fofoga fo‘i e pei o le uila, ma ‘ua pa‘epa‘e ona ‘ofu e pei o le kiona; 4 Ona gatete ai lea o le au leoleo ona o le matatau ia te ia, ma avea e pei o tagata oti. 5 Ona tali atu lea o le agelu, ua faapea atu i fafine, Aua tou te matatau; 6 E le o iinei o ia, aua ua toe tu mai o ia, pei ona ia fai mai ai. O mai ia, ina matamata i le mea na taoto ai le Alii. 7 Ma ia outou o atu vave, ma taʼu atu i ona soo ua toetu mai o ia nai e ua oti; fa‘auta fo‘i, e muamua atu o ia ‘iā te ‘outou i Kalilaia; o iina tou te iloa ai o ia: faauta, ua ou fai atu ia te outou. 8 Ma sa latou o ese vave mai le tuugamau ma le matau ma le olioli tele; ua taufetuli e ta'u atu i ona soo. 9 Ua o atu i laua e ta'u atu i ona soo, faauta, ua fetaiai lesu ia te i laua, ua faapea atu, Ia manuia! Ona latou o mai ai lea, ma taofi i ona vae, ma ifo atu ia te ia. 10 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, Aua tou te matatau; 11 Ua latou o, faauta, ua o atu i le aai nisi o le au leoleo, ua faailoa atu i le au faitaulaga sili o mea uma ua faia. 12 ‘Ua fa‘apotopoto fo‘i i latou fa‘atasi ma toeaina, ma taupulepule, ‘ona avatu ai lea o tupe e tele i fitafita; 13 Ua faapea atu, Ia outou fai atu, Na o mai ona soo i le po, ma gaoi ia te ia, a o matou momoe.
22
O le Tala Lelei a Mareko
24 Ua faapea atu, Tuu pea ia; se a se mea ia te oe, lesu e le Nasareta? ua e sau ea e faaumatia i matou? Ua ou iloa oe po o ai oe, o le Paia e Toatasi o le Atua. 25 Ona vavao atu lea o lesu ia te ia, ua faapea atu, Faalologo ia, ma e sau i fafo mai ia te ia. 26 ‘Ua saeia fo‘i o ia e le agaga leaga, ‘ua ‘alaga fo‘i ma le leo tele, ‘ona sau ai lea o ia i fafo. 27 ‘Ona matuā ofo ai lea o i latou uma, ‘ua latou fesili ifo ai ‘iā te i latou lava, ‘ua fa‘apea ane, “Se a lenei mea? o le a lenei aoaoga faavae fou? ona ua ia poloaiina agaga leaga lava ma le pule, ma ua latou usiusitai ia te ia. 28 ‘Ona sosolo loa lea o lona logo i nu‘u uma o Kalilaia. 29 ‘Ua ō mai loa i latou nai le sunako, ‘ona ulu atu lea o i latou fa‘atasi ma Iakopo ma Ioane i le fale o Simona ma Aneterea. 30 A o ta‘oto le tinā o le avā a Simona i le fiva, ‘ona ta‘u vave atu lea o ia ‘iā te ia. 31 Ona alu atu lea o ia ma tago i lona lima, ma faatu ia te ia i luga; ‘ona te‘a loa lea o lona fiva, ma ‘au‘auna atu ‘iā te i latou. 32 Ua oo i le afiafi, ina ua goto le la, ona latou au mai ai lea ia te ia o e mamai uma lava, ma e ua uluitinoina e temoni. 33 Ua faapotopoto foi le aai uma i le faitotoa. 34 ‘Ua fa‘amālōlōina fo‘i e ia le to‘atele o ē na mama‘i i ma‘i ‘ese‘ese, ma ‘ua tulia fo‘i e ia temoni e tele; ‘ua lē tu‘uina atu fo‘i e temoni ia tautala, auā ‘ua latou iloa o ia. 35 Ua ala aʻe o ia i le taeao, ua leva ona alu i fafo, ua alu atu i le mea tuufua, ma tatalo ai. 36 Ona mulimuli atu lea o Simona ma i latou sa ia te ia. 37 Ua latou maua o ia, ona latou fai mai lea ia te ia, O loo saili tagata uma ia te oe. 38 ‘Ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ ‘Inā tatou ō ia i ‘a‘ai e lata ane, ‘ina ‘ia ‘ou tala‘i atu ai fo‘i i inā, auā o le mea lea na ‘ou sau ai. 39 ‘Ua tala‘i atu fo‘i o ia i o latou sunako i Kalilaia uma, ma tulia temoni. 40 Ona sau ai lea o le lepela ia te ia, ua aioi mai ia te ia, ma tootuli ia te ia, ma faapea mai ia te ia, Afai e te finagalo i ai, e te mafaia lava ona faamam mai ia te au. 41 Ona mutimuti vale lea o le alofa o Iesu, ua aapa atu lona aao, ma pai atu ia te ia, ma fai atu ia te ia, Ou te loto; ia e mama. 42 ‘Ua uma ‘ona tautala atu o ia, ‘ona te‘a loa lea o le lepela ‘iā te ia, ‘ona mamā ai lea o ia. 43 ‘Ona matuā vavao atu lea o ia ‘iā te ia, ‘ona tu‘uina atu lea o ia e alu; 44 ‘Ua fai atu fo‘i ‘iā te ia, “ ‘Ia ‘outou, ‘ia e lē fai atu se mea i se tasi; 45 A ‘ua alu atu o ia i fafo, ‘ua amata ‘ona tala‘i atu, ma fa‘asalalau atu le mea, ‘ua lē mafai ai ‘ona toe ulufale fa‘aaliali o Iesu i le ‘a‘ai, a ‘ua i ai i fafo i mea tu‘ufua;
MATAUPU 1 1 O le amataga o le tala lelei ia Iesu Keriso, le Alo o le Atua; 2 E pei ona tusia i le au perofeta, Faauta, ou te auina atu la'u avefeau i ou luma, na te teuteua lou ala i ou luma. 3 O le leo o le ua alaga i le vao, Ia outou saunia le ala o le Alii, ia faasa'osa'o ona ala. 4 Na papatisoina e loane i le vao, ma talai atu le papatisoga o le salamo mo le faamagaloina o agasala. 5 Ona o atu ai lea ia te ia o le nuu uma o Iutaia, ma lerusalema, ma papatisoina uma e ia i le vaitafe o Ioritana, ma taʻutaʻu atu a latou agasala. 6 ‘Ua ‘ofu Ioane i fulufulu kamela, ‘ua fusi fo‘i lona sulugātiti i le fusi pa‘u; ma sa ia ‘ai o sē akerise ma le meli vao; 7 ‘Ua tala‘i atu fo‘i o ia, ‘ua fa‘apea atu, E mulimuli mai le tasi e sili atu lona malosi ‘iā te a‘u, e lē aogā ‘iā te a‘u ‘ona punou ma tatala le nonoa o ona seevae. 8 O a‘u nei, ‘ua ‘ou papatisoina ‘outou i le vai; 9 O ona po ia na sau ai Iesu mai Nasareta i Kalilaia, na papatisoina foi o ia e Ioane i loritana. 10 ‘Ona alu a‘e loa lea o ia nai le vai, ‘ona iloa atu lea e ia o le lagi ‘ua avanoa, ma le Agaga ‘ua afio ifo i ona luga e pei o se lupe; 11 Ona oo mai lea o le siufofoga mai le lagi, ua faapea mai, O lo'u Atalii pele oe, ou te fiafia lava ia te oe. 12 Ona tulia loa lea o ia e le Agaga i le vao. 13 Sa i ai o ia i le vao i aso e fagafulu, ua faaosoosoina e Satani; ma sa i ai faatasi ma manu feai; ma sa auauna atu agelu ia te ia. 14 ‘Ua uma ‘ona tu‘uina Ioane i le fale puipui, ‘ona maliu atu ai lea o Iesu i Kalilaia, ma tala‘i atu le tala lelei o le Mālō o le Atua. 15 Ua faapea atu, Ua oo mai ona po, ua latalata mai foi le malo o le Atua; 16 A o savali atu o ia i le vai o Kalilaia, na iloa atu ai e ia o Simona ma lona uso o Aneterea o lafo le upega i le sami, auā o fai faiva i laua. 17 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i laua, Ina mulimuli mai ia ia te au, ou te faia oulua ma fai faiva i tagata. 18 ‘Ona tu‘ua loa lea e i lā‘ua o la upega, ‘ae mulimuli atu ‘iā te ia. 19 Ua alu mamao atu o ia, ona iloa atu lea e ia o Iakopo le atalii o Sepetaio, ma Ioane lona uso, o loo i le vaa foi i latou o lo o teuteu a latou upega. 20 ‘Ona vala‘au atu lea o ia ‘iā te i lā‘ua; 21 Ua latou o atu i Kapanaumi; ona ulu atu loa lea o ia i le sunako i le aso sapati, ma aoao atu ai. 22 ‘Ua matuā ofo fo‘i i latou i lana a‘oa‘oga, auā na a‘oa‘o atu o ia ‘iā te i latou e pei o lē ‘ua i ai le pule, ‘ae lē pei o le ‘au tusi‘upu. 23 Sa i ai fo‘i i lo latou sunako le tagata ‘ua i ai le agaga leaga; ma sa ia alaga,
MATAUPU 2 1 ‘Ua mavae nai aso, ‘ona toe maliu atu lea o ia i Kapanaumi; ‘ua logo fo‘i ‘ua i ai o ia i le fale. 2 ‘Ona fa‘apotopoto ai lea o tagata e to‘atele, ‘ua leai se avanoa e talia ai i latou, e o‘o lava i le faitoto‘a; 3 Ona o mai ai lea o i latou ia te ia, ua au mai le tasi supa, ua amoina e le toafa.
23
O le Tala Lelei a Mareko
4 ‘Ua lē mafai fo‘i e i latou ‘ona fa‘alatalata atu ‘iā te ia ‘ona o le motu o tagata, ‘ona latou tatalaina lea o le taualuga o le mea sa i ai o ia; 5 Ua silafia e lesu lo latou faatuatua, ona fetalai atu lea o ia i le supa, Lo'u atalii e, ua faamagaloina au agasala. 6 Ae sa nonofo ai nisi o le au tusiupu, ma manatunatu i o latou loto. 7 Se a le mea ua tautala ai lenei tagata i upu leaga? o ai ea na te mafaia ona faamagaloina agasala, ua na o le Atua lava? 8 Ua silafia loa e Iesu i lona agaga ua faapea ona latou manatunatu i o latou loto, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea ua outou manatunatu ai i nei mea i o outou loto? 9 Po o se fea e faigofie ona fai atu i le supa, Ua faamagaloina au agasala; po o le fai atu, Tulai ia, ma ave lou moega, ma savali? 10 ‘Ae peita‘i ‘ina ‘ia iloa e ‘outou o i le Atali‘i o le tagata le pule i le lalolagi e fa‘amāgalo ai agasala, (ua fai atu o ia i le ma‘i supa,) 11 Ou te fai atu ia te oe, Ina tulai ia, ma ave lou moega, ma e alu i lou fale. 12 Ona tulai loa lea o ia, ua ave le moega, ma alu atu i luma o i latou uma; ona ofo ai lea o i latou uma, ma vivii atu i le Atua, ua faapea atu, Tatou te lei vaai lava i lenei mea. 13 Ma sa toe alu atu o ia i tafatafa o le sami; ‘ona ō mai ai lea o le motu o tagata uma ‘iā te ia, ‘ona a‘oa‘o atu lea o ia ‘iā te i latou. 14 Ua alu ane o ia, ona iloa atu lea e ia o Levi le atalii o Alefaio, o loo nofo i le ofisa o lafoga, ona fai atu lea o ia ia te ia, Mulimuli mai ia ia te au. Ona tulai lea o ia ma mulimuli atu ia te ia. 15 A o nofo Iesu i le taumafataga i lona fale, e toʻatele telona ma tagata agasala ua nonofo faatasi ma Iesu ma ona soo; 16 Ua iloa atu e le au tusiupu ma le au faresaio o ia o aai faatasi ma telona ma e agasala, ona latou fai atu lea i ona soo, Se a le mea ua ai o ia ma inu faatasi ma telona ma e agasala? 17 ‘Ua fa‘afofoga lesu, ‘ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ E lē mana‘omia e ē malolosi le foma‘i, na o ē mama‘i; 18 Ua anapopogi soo o Ioane ma le au faresaio; 19 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, E mafai ea ona anapopogi tagata o le faatoafaiava ao ia te i latou le faatoafaiava? a ‘iā te i latou le fa‘ato‘āfaiavā, e lē mafai ‘ona anapopogi i latou. 20 Ae e oo mai aso e aveesea ai le faatoafaiava ia te i latou, ona latou anapopogi ai lea i ia aso. 21 E leai fo‘i se tasi na te suiina se fasi ‘ie fou i le ‘ofu tuai; 22 E leai fo‘i se tagata na te utuina le uaina fou i fagupa‘u tuai; 23 Ona ui atu lea o ia i le togāsaito i le aso sapati; ona amata ai lea e ona soo ona tau o fua o saito, a o latou o. 24 Ona fai mai lea o le au faresaio ia te ia, Faauta, se a le mea ua latou faia ai le mea e le tatau i le sapati? 25 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Tou te lei faitaulia ea i le mea na faia e Tavita ina ua mativa o ia, ma sa fia aai o ia, ma e sa ia te ia? 26 Na ia ulu atu ea i le fale o le Atua i ona po o Aviata le ositaulaga sili, ma ‘ai i le areto e laulauina i luma, o le mea e sa ona ‘ai ai na o le ‘au ositaulaga, ma avatu fo‘i i ē na ‘iā te ia?
24
27 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ Na faia le sapati mo tagata, ‘ae le‘i faia le tagata mo le sapati; 28 O le mea lea, o le Atali‘i o le tagata o le Ali‘i ia o le sapati. MATAUPU 3 1 ‘Ua toe ulu atu fo‘i o ia i le sunako; sa i ai foi le tagata ua gase lona lima. 2 Ua vaavaai atu foi i latou ia te ia, pe na te faamalolo ia te ia i le sapati; ina ia latou molia o ia. 3 Ona fai atu lea o ia i le tagata ua gase lona lima, Ina tu ia i luma. 4 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, E taga ea i le tulafono ona fai mea lelei i le sapati, pe fai mea leaga? e faaola le ola, po o le fasioti? Ae sa latou fifilemu. 5 Ua silasila solo o ia ia te i latou ma le toasa, ua tiga ona o le maaa o o latou loto, ona fetalai atu lea o ia i le tagata, Ina faaloaloa mai ia lou lima. Ona faaloaloa lea e ia, ona toe lelei ai lea o lona lima e pei o le tasi. 6 Ona o atu lea o le au faresaio, ona taupulepule ai lea ma le au Herotiano ia te ia, pe faapefea ona latou fasioti ia te ia. 7 A ua maliu ese Iesu ma ona soo i le sami; 8 Ma mai i Ierusalema, ma Itumaia, ma tala atu o Ioritana; ma i latou i Turo ma Saitonu, le motu o tagata e toatele, ina ua latou faalogo i mea tetele na ia faia, ona o mai ai lea ia te ia. 9 Ona fetalai atu lea o ia i ona soo, ia faatalitali mai se vaa itiiti ia te ia ona o le motu o tagata, ina nei fetaomi mai i latou ia te ia. 10 Ona sa ia faamaloloina le toatele; ona latou fetaomi mai ai lea ia te ia, o i latou uma o e ua maua i mala. 11 Ua vaai atu foi agaga leaga ia te ia, ona latou faapauu ai lea i ona luma, ma alalaga, ua faapea atu, O oe o le Alo o le Atua. 12 ‘Ua matuā vavao atu o ia ‘iā te i latou, ‘aua ne‘i latou fa‘ailoa atu o ia. 13 ‘Ona maliu a‘e lea o ia i le mauga, ‘ua vala‘au atu i ē na ia finagalo i ai, ‘ona ō mai ai lea o i latou ‘iā te ia. 14 ‘Ua tofia fo‘i e ia le to‘asefulu ma le lua, ‘ia latou fa‘atasi ma ia, ma ‘ia ‘a‘auina atu i latou e tala‘i; 15 ‘Ia ‘iā te ia fo‘i le pule e fa‘amālōlō ai ma‘i, ma tutuli ai temoni; 16 ‘Ua fa‘aigoa fo‘i e Simona o Peteru; 17 Ma Iakopo le atalii o Sepetaio, ma Ioane le uso o Iakopo; ‘ua ia fa‘aigoa fo‘i ‘iā te i latou o Poaneki, o lona uiga, O le fānauga a faititili; 18 Ma Aneterea, ma Filipo, ma Patolomaio, ma Mataio, ma Toma, ma Iakopo le atali‘i o Alefaio, ma Tataio, ma Simona le Kanana; 19 O Iuta le Sekara fo‘i, o lē na fa‘alataina o ia; 20 ‘Ua toe potopoto mai fo‘i le motu o tagata, ‘ua lē mafai ai ‘ona ‘a‘ai i mea e ‘ai. 21 ‘Ua fa‘alogo ana uō, ‘ona ō atu lea o i latou e pu‘e ‘iā te ia; 22 Ona fai mai lea o le au tusiupu na o ifo mai lerusalema, Ua ia te ia Pelesepulo, o le alii foi o temoni ua tulia ai e ia o temoni. 23 Ona valaau atu lea o ia ia te i latou, ua fai atu ia te i latou i faataoto, E mafai faapefea e Satani ona tulia ia Satani? 24 ‘Āfai fo‘i e fevaevaea‘i se mālō, e lē tumau lea malo.
O le Tala Lelei a Mareko
25 ‘Āfai fo‘i e fevaevaea‘i se ‘āiga, e lē tumau lea ‘āiga. 26 ‘Āfai fo‘i e tula‘i mai Satani ‘iā te ia ma fevaevaea‘i, e lē mafai ‘ona tu o ia, a e i‘u i le i‘uga. 27 E leai se tagata e mafai ona ulu atu i le fale o se tagata malosi, ma faoa ana oloa, vagana ai na te muai noatia le tagata malosi; ona ia vetea ai lea o lona fale. 28 E moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e fa‘amāgaloina agasala uma lava i le fānauga a tagata, ma ‘upu leaga uma latou te fai atu ai. 29 A o lē e ‘upuvale i le Agaga Pa‘ia, e lē fa‘amāgaloina o ia e o‘o i le fa‘avavau; Aua ua latou fai mai, Ua ia te ia le agaga leaga. 31 Ona o mai ai lea o ona uso ma lona tina, ua tutu i fafo, ma feau atu ia te ia, e valaau ia te ia. 32 Ua nonofo faataamilo ia te ia le motu o tagata, ua latou fai mai foi ia te ia, Faauta, o lou tina ma ou uso i fafo o loo saili ia te oe. 33 Ona tali atu lea o ia ia te i latou, ua faapea atu, O ai ea lo'u tina, ma o'u uso? 34 Ua silasila solo o ia i e ua nonofo faataamilo ia te ia, ua faapea atu, Faauta i lo'u tina ma o'u uso! 35 Auā o sē fai le finagalo o le Atua, o lo‘u uso lea, ma lo‘u tuafafine, ma lo‘u tinā.
17 ‘Ua leai fo‘i ni a‘a i totonu ‘iā te i latou, ‘ona tumau ai lea mo sina taimi; 18 O i latou ia ua lūlūina i le vao tuitui; o ē fa‘alogo i le ‘upu, 19 A o le popole i mea a lenei lalolagi, ma le pepelo o le oa, ma le tuʻinanau i isi mea, ua ulu atu i totonu, ua fetinaʻiina ai le upu, ma ua lē fua mai ai. 20 O i latou ia ua lūlūina i le eleele lelei; o e faalogo i le upu, ma talia, ma fua mai i fua, e taitolugafulu i nisi, e taionogafulu i nisi, e taiselau i nisi. 21 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, E au mai ea se lamepa e tuu ai i lalo o le mea e fua ai saito, po o lalo ifo o le moega? a e le tuu i luga o le tuugalamepa? 22 Auā e leai se mea lilo e lē fa‘aalia; e leai fo‘i se mea na natia, a ‘ia fa‘ailoa atu. 23 A i ai se tasi e i ai taliga e faalogo ai, ina faalogo mai ia o ia. 24 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ ‘Ia ‘outou fa‘alogo i mea tou te fa‘alogo ai; 25 Auā o lē ua i ai mea, e avatua iā te ia; 26 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia, “ E fa‘apea fo‘i le Mālō o le Atua, e peiseaī o le tagata na te lūlū fatu i le ‘ele‘ele; 27 E momoe foi, ma ala mai i le po ma le ao, ona tupu ai lea o le fatu ma tupu ae, na te le iloa pe faapefea. 28 Ona o le laueleele e fua mai e ia lava; e muamua le lau, ona sosoo ai lea ma le saito, ona sosoo ai lea ma le saito ua i totonu o saito. 29 Ae a fua mai, ona tuu loa lea e ia o le selesaito, auā ua oo mai le seleselega. 30 Ona fai atu lea o ia, Tatou te faatusaina i le a le malo o le Atua? po o le ā fo‘i se fa‘atusa tatou te fa‘atusaina ai? 31 E pei o le fatu o le sinapi, pe a lūlūina i le eleele, e itiiti ifo i fatu uma o i le eleele. 32 A ‘ua totōina, ‘ona tupu a‘e lea, ‘ua sili fo‘i i la‘au afu uma, ‘ua tutupu fo‘i lala tetele; ina ia nonofo ai manu felelei i lalo o lona paolo. 33 Na ia fetalai atu foi i le upu ia te i latou i faataoto faapea e tele, e pei ona latou mafaia ona faalogo i ai. 34 A ‘ua lē tautala atu o ia ‘iā te i latou e aunoa ma se fa‘ata‘oto; 35 O lea lava aso, ua oo i le afiafi, ona fai atu lea o ia ia te i latou, Tatou o atu i le tasi itu. 36 ‘Ua tu‘uina atu fo‘i e i latou le motu o tagata e ō, ‘ona latou ‘ave lea ‘iā te ia, o lo‘o i ai o ia i le va‘a. Sa i ai foi ma ia isi vaa laiti. 37 Ona agi mai lea o le matagi tele, ma ua fati mai peau i luga o le vaa, ua tumu ai. 38 A o ia i le itū o le va‘a, o lo‘o moe i luga o le aluga; 39 Ona tulai lea o ia, ua vavao atu i le matagi, ma fai atu i le sami, Filemu ia, ina filemu ia. ‘Ona mālū ai lea o le matagi, ‘ona mālū tele ai lea. 40 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea tou te matatau ai? pe faapefea ona outou le faatuatua? 41 ‘Ona matuā matata‘u ai lea o i latou, ma fai ane le tasi i le tasi, “O ai ea lenei tagata, e o‘o lava i le matagi ma le sami ‘ua usiusita‘i ‘iā te ia?
MATAUPU 4 1 ‘Ua toe amata fo‘i ‘ona a‘oa‘o atu o ia i tafatafa o le vai; ma sa i ai le motu o tagata uma i luga o le laueleele i tafatafa o le sami. 2 ‘Ua ia a‘oa‘o atu fo‘i ‘iā te i latou i mea e tele i fa‘ata‘oto, ‘ua fetalai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou i lana a‘oa‘oga, 3 Faalogo mai; Fa‘auta, na alu atu le tagata lūlū saito e lūlū ai saito; 4 A o ia lūlū saito, na paʻuʻū isi i tafatafa o le auala, ona ō mai ai lea o manufelelei o le lagi ma ʻaina ai. 5 Ua paʻuʻū foʻi isi i le mea papa, i le mea e le tele ai le eleele; ‘ona tupu fa‘afuase‘i lea, auā e lē loloto le ‘ele‘ele. 6 A ‘ua alu a‘e le la, ‘ona mū ai lea; ma ona ua leai ni aa, ua magumagu ai. 7 Ona pa'u ai lea o isi i le vao tuitui, ona tupu ai lea o le vao tuitui, ma fetinaiina ai, ma ua le fua mai ai. 8 A o isi na pa‘u‘ū i le ‘ele‘ele lelei, ma fua mai ai ni fua e tutupu ma fa‘ateleina; ‘ona fānau mai ai lea o nisi e ta‘ito‘atolugafulu, ma le ta‘ionogafulu, ma le ta‘i selau. 9 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O le ua i ai taliga e faalogo ai, ina faalogo mai ia o ia. 10 Ua tuua toʻatasi o ia, ona fesili mai lea iā te ia o ē na iā te ia ma le toʻasefulu lua i le faataoto. 11 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou, “ ‘Ua tu‘uina atu ‘iā te ‘outou ‘ia iloa le mea lilo o le Mālō o le Atua; 12 ‘ina ‘ia va‘ai i latou, ‘ae lē iloa; o le fa‘alogo fo‘i latou te fa‘alogo ai, ‘ae lē malamalama; ne'i liua i latou, ma faamagaloina a latou agasala. 13 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Tou te le iloa ea lenei faataoto? pe faapefea foi ona outou iloa faataoto uma? 14 O le tagata lulu saito na te luluina le upu. 15 O i latou ia i tafatafa o le ala, i le mea e lūlūina ai le upu; a ua latou faalogo, ona sau loa lea o Satani ma aveese le upu na luluina i o latou loto. 16 O i latou foʻi ia ua lūlūina i le mea papa; o ē ‘ua fa‘alogo i le ‘upu, ‘ona talia loa lea ma le fiafia;
MATAUPU 5 1 Ua latou oo atu i le tasi itu o le sami, i le nuu o Katara. 2 ‘Ua alu a‘e o ia nai le va‘a, ‘ona fa‘afeiloa‘i ai lea o ia mai tu‘ugamau le tagata ‘ua i ai le agaga leaga;
25
O le Tala Lelei a Mareko
3 O lē sa nofo i tu‘ugamau; e leai fo‘i se tasi na te mafaia ona fusifusia o ia, e leai, e lē o filifili; 4 Auā ‘ua masani ona saisaitia o ia i filifili ma filifili, ‘ua tatalaina fo‘i e ia o filifili, ‘ua motusia fo‘i noanoaga, e le‘i mafai fo‘i e se tasi ‘ona fa‘alataina o ia. 5 Sa i ai pea o ia i mauga ma tuugamau i aso uma lava, o loo alaga, ma tatu‘i o ia ia te ia i maa. 6 Ae ina ua ia iloa mamao atu Iesu, ona momoʻe lea o ia ma ifo atu iā te ia. 7 ‘Ua ‘alaga fo‘i ma le leo tele, ‘ua fa‘apea atu, “Se a ‘ea ‘iā te a‘u ‘iā te oe, Iesu e, le Alo o le Atua silisili ‘ese? Ou te tauto atu ia te oe i le Atua, aua e te faatiga mai ia te au. Aua ua fai atu ia ia te ia, Le agaga leaga e, ina alu ese ia i fafo i le tagata. 9 Ona fesili atu lea o ia ia te ia, O ai ea lou igoa? Ona tali mai lea o ia, ua faapea mai, O Lekeona lo'u igoa, aua e toatele i matou. 10 ‘Ua ‘ai‘oi mai fo‘i o ia ‘iā te ia, ‘ia ‘aua ne‘i tulia i latou e ia i le nu‘u. 11 Sa i ai fo‘i i lea mea e lata ane i mauga le lafu pua‘a e to‘atele, o ‘ai. 12 Ona aioi mai lea o temoni uma ia te ia, ua faapea mai, Ia auina mai i matou i puaa, ina ia matou ulu atu i ai. 13 Ona tuu atu loa lea o lesu ia te i latou. ‘Ona ō atu lea o agaga leaga, ‘ua ulu atu i pua‘a; 14 Ona sosola ai lea o e na fagaina puaa, ma ta'u atu i le aai ma le nuu. Ona latou o atu lea e vaai po o le a le mea ua faia. 15 ‘Ua ō mai fo‘i i latou ‘iā Iesu, ‘ua va‘ai atu i lē ‘ua uluitinoina e le temoni, o lo‘o i ai le lekeona, o lo‘o nofo mai, ‘ua ‘ofu, ma ‘ua lelei lona mafaufau, ‘ona matata‘u ai lea o i latou. 16 O ē na va‘ai i ai, ‘ua ta‘u atu ‘iā te i latou le mea na o‘o i lē ‘ua uluitinoina e le tiapolo, ‘atoa ma pua‘a. 17 ‘Ona latou ‘ai‘oi atu lea ‘iā te ia, ‘ia alu ‘ese ia i lo latou nu‘u. 18 ‘Ua maliu a‘e o ia i le va‘a, ‘ona ‘ai‘oi mai lea ‘iā te ia o lē na uluitinoina e le temoni, ‘ia la fa‘atasi ma ia. 19 A e lei faatagaina o ia e lesu, a ua fetalai atu ia te ia, Ina alu ia i lou fale i au uo, ma ta‘u atu ia te i latou mea tetele ua faia e le Alii ia te oe, ma lona alofa mutimutivale ia te oe. 20 ‘Ona alu lea o ia, ‘ua amata ‘ona tala‘i atu i Tekapoli i mea tetele ‘ua faia e Iesu ‘iā te ia; 21 ‘Ua toe fo‘i atu Iesu i le va‘a i le tasi itū, ‘ona potopoto mai ai lea o tagata e to‘atele ‘iā te ia; 22 Ma, faauta, ua sau se tasi o taitai o le sunako, o Iairo lona igoa; ‘ua va‘ai atu fo‘i o ia ‘iā te ia, ‘ona fa‘apa‘ū ai lea o ia i ona vae; 23 ‘Ua ‘ai‘oi mai fo‘i o ia ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea atu, “O lo‘o toeitiiti oti lo‘u afafine la‘itiiti; ona ola ai lea o ia. 24 Ua o faatasi ma Iesu; ‘ua mulimuli atu fo‘i ‘iā te ia tagata e to‘atele, ma fetaomi mai ‘iā te ia. 25 O le tasi fafine fo‘i, ‘ua maua i le puna toto i tausaga e sefulu ma le lua; 26 ‘Ua tigāina fo‘i o ia i mea e tele i foma‘i e to‘atele, ma ‘ua fa‘aumatia ana mea uma, ‘ae le‘i toe malosi, a ‘ua atili ai ‘ona leaga. 27 ‘Ua fa‘alogo o ia ‘iā Iesu, ‘ona alu ane lea o ia i tua i le motu o tagata, ma pa‘i atu i lona ‘ofu. 28 Auā ‘ua fai mai o ia, ‘Āfai ‘ou te pa‘i atu tau lava o ona ‘ofu, ‘ona ‘ou mālōlō ai lea.
29 Ona mago loa lea o le puna o lona toto; ‘ona lagona ai lea e ia i lona tino ‘ua fa‘amālōlōina o ia i lea mala. 30 Ua silafia loa e Iesu ua alu ese atu le mana nai ia te ia, ona liliu lea o ia i le motu o tagata, ma faapea atu, O ai ea na pa'i mai i o'u ofu? 31 Ona fai mai lea o ona soo ia te ia, Ua e vaai atu i le motu o tagata ua fetaomi mai ia te oe; 32 Ua vaavaai solo o ia e vaai i le na faia lenei mea. 33 A o le fafine o le mata‘u ma le gatete, ua iloa e ia le mea ua faia ia te ia, ona sau ai lea o ia ma faapauu i ona luma, ma ta‘u mai ia te ia le mea moni uma. 34 Ona fetalai atu lea o ia ia te ia, Lo'u afafine e, ua e ola i lou faatuatua; alu ia ma le manuia, ma ia e malolo i lou mala. 35 A o tautala atu ia, ona o mai ai lea o isi mai le pule o le sunako, ua faapea mai, Ua oti lou afafine; 36 Ua faalogo atu lesu i le upu na fai atu ai, ona fetalai atu lea o ia i le pule o le sunako, Aua e te fefe, tau lava ina e talitonu. 37 Ma sa le tuu atu e ia se tasi e mulimuli atu ia te ia, tau lava o Peteru, ma Iakopo, ma Ioane le uso o Iakopo. 38 ‘Ua o‘o atu o ia i le fale o le ali‘i e pule i le sunako, ‘ua va‘ai atu i le vāvāō, ma ē ‘ua fetagisi ma tagiauē tele. 39 Ua ulufale atu o ia, ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea tou te fetagisi ai ma outou fetagisi? e lei oti le teine, a ua moe. 40 Ona latou tauemu ai lea ia te ia. A ‘ua tulia i latou uma e ia, ‘ona ‘ave lea e ia o le tamā ma le tinā o le teine, ma ē ‘ua fa‘atasi ma ia, ‘ua ulu atu i le mea o ta‘oto ai le teine. 41 Ona tago atu lea o ia i le lima o le teine, ma fai atu ia te ia, Talita kumi; o lona uiga, Le teine e, ou te fai atu ia te oe, ina tulai ia. 42 Ona tulai loa lea o le teine, ua savali; auā e sefulu ma le lua ona tausaga. Ma sa latou ofo i le ofo tele. 43 ‘Ona matuā vavao atu lea o ia ‘iā te i latou, ‘aua ne‘i iloa e se tasi; ma fai atu ia avatu ia te ia se mea e ai. MATAUPU 6 1 ‘Ua alu ‘ese ia nai lea mea, ‘ua alu atu i lona lava nu‘u; ua mulimuli atu foi ona soo ia te ia. 2 ‘Ua o‘o i le sapati, ‘ona amata ai lea ona a‘oa‘o atu o ia i le sunako; ma o le a lenei poto ua tuuina atu ia te ia, e oo lava i galuega mamana faapena ua faia e ona aao? 3 E le o le kamuta ea lenei, o le atalii o Maria, o le uso o Iakopo, ma Iose, ma Iuta, ma Simona? e le o iinei foi ea faatasi ma i tatou ona tuafafine? Ona latou tausuai ai lea ia te ia. 4 A ua fetalai atu lesu ia te i latou, E le mamalu le perofeta, na o lona lava nuu, ma lona aiga, ma lona lava aiga. 5 Ua le mafai foi e ia ona fai se vavega i lea mea, na o le faaee atu o ona aao i luga o nai tagata mamai toaitiiti, ma faamaloloina i latou. 6 Ma sa ofo o ia i lo latou le talitonu. ‘Ua femaliua‘i fo‘i o ia i nu‘u ‘a‘ai, ma a‘oa‘o atu. 7 ‘Ona vala‘au atu lea o ia i le to‘asefulu ma le lua, ma ‘ua amata ‘ona ‘a‘auina atu i latou ta‘ito‘alua; ma tuuina atu ia te i latou le pule i agaga leaga; 8 Ma sa ia poloai atu ia te i latou ia aua neʼi latou ave se mea mo la latou malaga, tau lava o se tootoo; leai se taga, leai se areto, leai se tupe i a latou ato; 9 A ia see i seevae; ‘ae ‘aua ne‘i fa‘a‘ofuina ‘ofu e lua.
26
O le Tala Lelei a Mareko
10 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Soo se mea tou te ulu atu ai i se fale, ia outou nonofo ai seia outou o ese mai lea mea. 11 Ai se le talia foi outou, pe le faalogo mai foi ia te outou, pe a outou o ese atu ai, ia lulu ia le efuefu i lalo o outou vae e fai ma molimau ia te i latou. O le ‘upu moni ‘ou te ta‘u atu ‘iā te ‘outou, e māmā atu Sotoma ma Komoro i le aso fa‘amasino i lea ‘a‘ai. 12 Ona latou o atu lea, ma talai atu ia salamo tagata. 13 Ua tulia foi e i latou temoni e tele, ma ua u- uina i le suauu le toatele o e mamai, ma faamaloloina i latou. 14 Ua faalogo le tupu o Herota ia te ia; (auā ua salalau lona suafa:) ma na ia fai atu, Ua toe tu mai Ioane le Papatiso nai e ua oti, o le mea lea ua fai ai vavega ia te ia. 15 Ua fai mai isi, O Elia lea. A ua fai mai isi, O le perofeta ia, po o se tasi o le au perofeta. 16 ‘Ua fa‘alogo ai Herota, ‘ona fai atu lea o ia, “O Ioane lea na ‘ou vavae‘eseina lona ulu; 17 Auā na ‘auina atu e Herota lava ia ma pu‘e ‘iā Ioane, ma saisai ‘iā te ia i le fale puipui ‘ona o Herotia le avā a Filipo lona uso, auā na fai avā o ia ‘iā te ia. 18 Auā na fai atu loane ia Herota, E sa i le tulafono ona e fai avā i lou uso. 19 O le mea lea na finau ai Herotia ia te ia, ma fia fasioti ia te ia; ae sa ia le mafaia: 20 Auā na mata‘u Herota ‘iā Ioane, ‘ina ‘ua iloa o ia o le tagata amiotonu ma le pa‘ia, ma ‘ua na tausia o ia; ma ina ua ia faalogo ia te ia, na ia faia mea e tele, ma faalogo atu ia te ia ma le fiafia. 21 ‘Ua o‘o fo‘i i le aso e tatau ai, na fai ai e Herota le talisuaga i lona aso fanau i ona ali‘i, ma ali‘i sili, ma ali‘i sili o Kalilaia; 22 Ua ulufale mai foi le afafine o Herotia, ua sisiva, ma ua fiafia ai Herota ma e ua nonofo faatasi ma ia, ona fai atu lea o le tupu i le teine, Ina ole mai ia ia te au se mea e te loto i ai, ou te avatu ai ia te oe. 23 Ona tauto ai lea o ia ia te ia, O se mea e te ole mai ai ia te au, ou te avatua lava ia te oe, e oo lava i le afa o lo'u malo. 24 Ona alu atu lea o ia, ua fai atu i lona tina, Se a se mea ou te ole atu ai? Ona fai mai lea o ia, O le ulu o Ioane le Papatiso. 25 Ona alu atu ai lea o ia ma le faataalise i le tupu, ma ole atu, ua faapea atu, Ou te loto ia e avatu vave mai ia te au le ulu o loane le Papatiso i luga o le tanoa. 26 Ma sa faanoanoa tele le tupu; a ‘ona o lana tautoga, ma i latou o ē na nonofo ma ia, ‘ua lē mafai ai ‘ona te‘ena e ia o ia. 27 Ona auina atu loa lea e le tupu o se leoleo, ma fai atu ia aumai lona ulu; 28 ‘Ua ‘aumai fo‘i lona ulu i le tanoa, ma avatu i le teine, ‘ona avatu ai lea e le teine i lona tinā. 29 Ua faalogo ona soo i ai, ona latou o mai ai lea ma ave lona tino, ma tuu i le tuugamau. 30 Ona faapotopoto ai lea o le au aposetolo ia lesu, ma ta'u atu ia te ia o mea uma lava, o mea na latou faia, ma mea na latou aoao atu ai. 31 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Ina o mai ia, na o outou i le mea tuufua, ma outou malolo ai; 32 ‘Ona ō atu lea o i latou i le mea tu‘ufua i le va‘a, na o i latou.
33 Ua iloa atu e le motu o tagata ua latou o, e toatele foi ua iloa o ia, ona taufetuli ai lea i ai i lea mea mai aai uma, ua muamua atu ia te i latou, ua faapotopoto mai foi ia te ia. 34 Ua alu atu Iesu i fafo, ona silafia lea e ia o tagata e toatele, ona mutimuti vale ai lea o lona mutimuti vale ia te i latou, aua ua pei i latou o mamoe e leai so latou leoleo; 35 ‘Ua leva fo‘i le aso, ‘ona ō mai ai lea o ona so‘o ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, “O le mea tu‘ufua lenei, ‘ua mavae atu fo‘i aso. 36 ‘Ia tu‘u atu ‘iā te i latou e ō, ‘ina ‘ia latou ō atu i nu‘u ‘ua si‘omia ai, ma faoa ‘a‘ai, e fa‘atau ai a latou mea e ‘ai, auā e leai ni a latou mea e ‘ai. 37 Ua tali atu ia, ua faapea atu ia te i latou, Ia outou avatu ia te i latou e aai. Ona latou fai mai lea ia te ia, Tatou te o ea e faatau mai ni areto e lua selau ma avatu ia te i latou e aai ai? 38 Ua fai atu ia ia te i latou, E fia a outou areto? alu e matamata. ‘Ua iloa e i latou, ‘ona fai mai lea, E lima, ma i‘a e lua. 39 ‘Ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, ‘ia fa‘anofo i lalo tagata uma i ‘au i luga o le mutia mutia. 40 Ma sa latou nonofo i lalo i vaega, taitoaselau, ma taitoalimagafulu. 41 ‘Ua tago fo‘i o ia i areto e lima ma i‘a e lua, ‘ona tepa a‘e lea o ia i le lagi, ‘ua fa‘afetai, ‘ona tofitofi ai lea o areto, ma avatu i ona so‘o e laulauina atu i o latou luma; ‘ona tufatufa lea e ia o i‘a e lua ‘iā te i latou uma. 42 Ona aai ai lea o i latou uma, ua maoona. 43 ‘Ona fa‘aputuina lea e i latou o ‘ato e sefulu ma le lua ‘ua tutumu i toe mea, ma i‘a. 44 O i latou fo‘i na ‘a‘ai i areto pe tusa ma le lima afe tane. 45 ‘Ona poloa‘i atu lea o ia i ona so‘o e ō i luga o le va‘a, ma muamua atu i le tasi itū i Petesaita, a o tu‘uina atu e ia le motu o tagata e ō. 46 ‘Ua tu‘uina atu e ia ‘iā te i latou, ‘ona maliu a‘e lea o ia i le mauga e tatalo. 47 Ua oo i le afiafi, ua i totonu o le sami le vaa, ua na o ia i uta. 48 ‘Ua silafia fo‘i e ia o lo‘o tigaina i latou i le alo; auā ‘ua agi mai le matagi ‘iā te i latou; 49 Ae ina ua latou iloa atu o ia o savali i luga o le sami, ona latou manatu ai lea o se agaga, ona latou alalaga atu lea: 50 Auā ‘ua iloa atu o ia e i latou uma, ‘ona atuatuvale ai lea. ‘Ona tautala atu lea o ia ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, “ ‘Ia ‘outou loto tetele; aua e te fefe. 51 ‘Ona maliu a‘e lea o ia i le va‘a ‘iā te i latou; ‘ona mālū ai lea o le matagi, ‘ona matuā ofo ai lea o i latou, ma ofo. 52 Auā latou te le‘i mafaufau i le areto, auā ‘ua ma‘a‘a o latou loto. 53 ‘Ua latou sopo‘ia atu, ‘ona o‘o atu lea i le nu‘u o Kenesareta, ‘ua toso atu i le matafaga. 54 Ua latou o ese mai i le vaa, ona latou iloa loa lea o ia; 55 ‘Ua taufetuli fo‘i i lea nu‘u uma, ma ‘ave i moega o ē mama‘i, i le mea na latou fa‘alogo ai o i ai o ia. 56 O mea uma fo‘i na alu atu ai o ia, i faoa ‘a‘ai, po o ‘a‘ai, po o fa‘a‘ai fo‘i, ‘ua tu‘u ai e i latou o ē mama‘i i ala tetele, ma ‘ai‘oi mai ‘iā te ia, ‘ina ‘ia latou pa‘i atu pe na o le pito o lona ‘ofu;
27
O le Tala Lelei a Mareko
MATAUPU 7
25 Auā na fa‘alogo ‘iā te ia le tasi fafine, ‘ua i ai i lona afafine le agaga leaga, ‘ona alu atu ai lea ma fa‘apa‘ū i ona vae. 26 O le fafine o le Eleni, o Suria fo‘i lona nu‘u; ‘ua ‘ai‘oi mai fo‘i o ia ‘iā te ia ‘ina ‘ia tulia e ia le temoni i lona afafine. 27 A ua fetalai atu Iesu ia te ia, Tuu pea ia e muai maoona tamaiti; 28 Ona tali mai lea o ia, ua faapea mai ia te ia, Ioe, le Alii e; 29 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ona o lenei upu, alu ia oe; ua alu ese le tiapolo i lou afafine. 30 Ua oo atu o ia i lona fale, ona iloa ai lea e ia o le temoni ua alu ese, ma lana tama teine o taoto i luga o le moega. 31 ‘Ua toe tu‘ua fo‘i e ia le tuā‘oi o Turo ma Saitonu, ‘ua o‘o atu i le vai o Kalilaia, i totonu o le tuā‘oi o Tekapoli. 32 ‘Ona latou ‘aumai ai lea ‘iā te ia o le tagata tutuli ma ‘ua puapuagā; ‘ua latou ‘ai‘oi mai fo‘i ‘ia fa‘ae‘e lona aao i luga ‘iā te ia. 33 Ona ave ese lea e ia o ia mai le motu o tagata, ma tuu ona tamatamailima i ona taliga, ma feanu, ma pai atu i lona laulaufaiva; 34 ‘Ua tepa a‘e fo‘i o ia i le lagi, ‘ua mapuea, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te ia, “Efata, o lona uiga, ‘Inā tatala ia.” 35 Ona tatala loa lea o ona taliga, ma matala le manoa o lona laulaufaiva, ona tautala manino ai lea o ia. 36 ‘Ona vavao atu lea o ia ‘iā te i latou, ‘aua ne‘i ta‘u atu i se tasi; 37 ‘Ua matuā ofo fo‘i i latou, ‘ua fa‘apea ane, “‘Ua lelei ‘ona faia e ia o mea uma lava;
1 ‘Ona fa‘apotopoto ai lea ‘iā te ia o le ‘au faresaio, ma nisi o le ‘au tusi‘upu, o ē na ō mai mai Ierusalema. 2 Ua iloa atu e i latou nisi o ona soo o aai i areto ma lima leaga, o lona uiga, e lei fufuluina, ona latou sala ai lea. 3 Auā o le au faresaio, ma tagata lutaia uma, sei vagana ua fafano soo, latou te le aai, o loo taofi i uputuu a le au matutua. 4 A o mai foi i latou mai le maketi, a le mulumulu, latou te le aai. E tele fo‘i isi mea ‘ua latou maua e taofi ai, e pei o le fufuluina o ipu, ma ulo, o ipu ‘apamemea, ma laulau. 5 Ona fesili mai lea o le au faresaio ma le au tusiupu ia te ia, Se a le mea e le savavali ai ou soo e tusa ma uputuu a toeaina, a ua aai i areto ma lima e lei fafano? 6 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, Ua tonu le valoaga a Isaia ia te outou tagata pepelo, e pei ona tusia, Ua ava mai lenei nuu ia te au i o latou laugutu, a o o latou loto ua mamao ia te au. 7 A ua latou tapuai mai ia te au e fai fua i latou, i lo latou aoao atu o poloaiga a tagata e fai ma mataupu. 8 Auā ‘ua ‘outou tu‘u‘eseina le poloa‘iga a le Atua, ‘ua ‘outou tāofi i tu ma aga a tagata, e pei o le mulumuluga o ulo ma ipu; 9 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ua matuā outou teena le poloaiga a le Atua, ina ia outou tausia a outou lava uputuu. 10 Auā na fai mai Mose, ‘Ia e āva i lou tamā ma lou tinā; ma, Ai se fetuu i lona tamā po o le tina, ia oti lava ia. 11 A ua outou fai mai, Afai e fai atu se tasi i lona tamā po o lona tinā, O Korepana, o lona uiga, o le meaalofa, o mea uma lava ou te manuia ai; e sa‘oloto o ia. 12 Ma tou te lē toe faatagaina o ia e fai se mea mo lona tamā po o lona tinā; 13 ‘Ua fa‘alēaogāina e ‘outou le afioga a le Atua ‘iā ‘outou ‘uputu‘u, ‘ua ‘outou tu‘uina mai; 14 ‘Ua vala‘au atu fo‘i o ia i le nu‘u uma e ō mai ‘iā te ia, ‘ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ Fa‘alogo mai ia ‘outou ta‘ito‘atasi ma ‘outou malamalama; 15 E leai se mea mai fafo o le tagata e ulu atu i totonu ia te ia e leaga ai o ia; 16 A i ai se tasi e i ai taliga e faalogo ai, ina faalogo mai ia o ia. 17 Ua maliu atu o ia mai le motu o tagata i le fale, ona fesili mai lea o ona soo ia te ia i le faataoto. 18 ‘Ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ E fa‘apea fo‘i ‘ona ‘outou lē malamalama? Tou te le iloa ea, o se mea mai fafo e ulu atu i totonu o le tagata, e le mafai ona leaga ai o ia; 19 Auā e lē o‘o i lona loto, a o le manava, ma alu atu i le vai, e fa‘amamāina ai mea‘ai uma lava? 20 Ona fai atu lea o ia, O le mea e sau mai le tagata, e leaga ai le tagata. 21 Auā e tupu mai i totonu, mai i loto o tagata, o mafaufauga leaga, o le mulilua, o le faita‘aga, o le fasioti tagata, 22 O le gaoi, o le matape‘ape‘a, o le amio leaga, o le fa‘a‘ole‘ole, o le mataitu, o le mata leaga, o le ‘upuvale, o le fa‘amaualuga, o le valea. 23 O nei mea leaga uma e sau mai totonu, ma leaga ai le tagata. 24 ‘Ona tula‘i lea o ia nai lea mea, ‘ua alu atu i tuā‘oi o Turo ma Saitonu, ‘ua ulu atu fo‘i i le fale, ‘ua lē mana‘o fo‘i e iloa e se tasi, a ‘ua lē mafai ‘ona lilo o ia.
MATAUPU 8 1 O aso ia, ‘ona o le to‘atele o le motu o tagata, ‘ua leai fo‘i ni a latou mea e ‘ai, ‘ona vala‘au atu lea o Iesu i ona so‘o, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, 2 ‘Ua ‘ou alofa atu i le motu o tagata, auā ‘ua tolu nei aso o latou fa‘atasi ma a‘u, ‘ae leai se mea e ‘ai; 3 ‘Āfai fo‘i ‘ou te tu‘uina atu ‘iā te i latou e ō atu i o latou fale, o lo‘o anapogi, e matapogia i latou i le ala; 4 Ona tali mai lea o ona soo ia te ia, Maifea ea e mafai ai e se tagata ona faamaoona ai nei tagata i areto iinei i le vao? 5 Ona fesili atu lea o ia ia te i latou, E fia a outou areto? Ona latou fai mai lea, E fitu. 6 ‘Ona fai atu lea o ia i le motu o tagata e nonofo i lalo i le ‘ele‘ele, ‘ona tago lea o ia i areto e fitu, ‘ua fa‘afetai, ma tofitofi, ma avatu i ona so‘o e laulauina atu i o latou luma; ma sa latou tuuina atu i luma o le nuu. 7 Sa ia te i latou foi nai i’a laiti, ona faafetai ai lea o ia, ma fai atu ia tuu atu foi i o latou luma. 8 Ona latou aai ai lea, ma ua maoona, ona latou tago ai lea i mea na totoe o ato e fitu. 9 O ē na ‘a‘ai pe tusa ma le fā afe; 10 ‘Ona maliu a‘e lea o ia ma ona so‘o i le va‘a, ‘ua o‘o atu i le itūmālō o Talamanuta. 11 Ona o mai ai lea o le au faresaio, ma finau mai ia te ia, ua saili mai ia te ia se faailoga mai le lagi, e faaosooso ai ia te ia. 12 Ua matuā mapuea o ia i lona agaga, ua faapea atu, Se a le mea e saili ai lenei tupulaga i se faailoga? e moni, ou te fai atu ia te outou, e le avatua lava se faailoga i lenei tupulaga.
28
O le Tala Lelei a Mareko
13 ‘Ona tu‘ua lea e ia o i latou, ‘ua toe maliu a‘e i le va‘a, ‘ona alu atu lea i le tasi itū. 14 Ua galo foi i le au soo ona ave areto, e lei i ai foi ia te i latou i le vaa se areto e tasi. 15 Ua ia vavao atu foi ia te i latou, ua faapea atu, Ia outou, ia faaeteete i le mea faafefete a le au faresaio, ma le mea faafefete a Herota. 16 Ona fetautalatalai ai lea o i latou, ua faapea ane, Ua leai ni a tatou areto. 17 Ua silafia e lesu, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea ua outou fefinauai ai, ona ua leai ni a outou areto? tou te le‘i iloa ‘ea, pe malamalama? Ua faamaaa pea ea o outou loto? 18 E i ai o outou mata, tou te le vaai ea? e i ai foi o outou taliga, tou te le faalogo ai? tou te le manatua ea? 19 Na ‘ou tofitofi areto e lima i le lima afe, e fia ‘ato ‘ua tumu i toe mea na ‘outou fa‘aputuina? Ua latou fai mai ia te ia, E sefulu ma le lua. 20 A o le fitu fo‘i i le fā afe, e fia ‘ato ‘ua tutumu i toe mea na ‘outou fa‘aputuina? Ona latou fai mai lea, E fitu. 21 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea tou te le malamalama ai? 22 ‘Ua o‘o atu o ia i Petesaita; ‘ona latou ‘aumai lea ‘iā te ia o le tagata tauaso, ma ‘ai‘oi mai ‘iā te ia e pa‘i atu ‘iā te ia. 23 Ona tago atu lea o ia i le lima o le tauaso, ma taitai atu ia te ia i tua o le aai; ‘ua feanu fo‘i o ia i ona mata, ma fa‘ae‘e ona aao i luga ‘iā te ia, ‘ona fesili mai lea o ia ‘iā te ia, po ‘ua na iloa se mea. 24 Ona tepa a'e lea o ia i luga, ua faapea atu, Ua ou iloa atu tagata e pei o laau, o loo savavali. 25 Mulimuli ane, ua toe tuu atu ona lima i ona mata, ma faapupulaina o ia i luga; 26 Ona ia auina atu lea o ia i lona fale, ua faapea atu, Aua e te alu i le aai, aua foi e te ta'u atu i se tasi i le aai. lea o Iesu ma ona so‘o i ‘a‘ai o Kaisareia Filipo; 28 Ona tali mai lea o i latou, O Ioane le Papatiso; a o isi, O le tasi o le au perofeta. 29 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, A o outou, se a la outou upu ia te au? Ona tali atu lea o Peteru, ua faapea mai ia te ia, O oe o le Keriso. 30 Ona vavao atu lea o ia ia te i latou, aua ne'i ta'u atu ia i se tasi. 31 Ona amata lea o ia ona aoao atu ia te i latou, e tatau ona tigaina le Atalii o le tagata i mea e tele, ma lafoaiina e le au toeaina, ma le au faitaulaga sili, ma le au tusiupu, e fasiotia foi o ia, a mavae aso e tolu, ona toe tu mai lea o ia. 32 Ua fetalai atu foi o ia i lea upu. Ona ave lea e Peteru ia te ia, ma amata ona vavao ia te ia. 33 ‘Ua fāliu o ia ma silasila atu i ona so‘o, ‘ona vavao atu lea o ia ‘iā Peteru, ‘ua fa‘apea atu, “ Satani e, inā alu ia oe i o‘u tua; 34 ‘Ua vala‘au atu fo‘i o ia i le motu o tagata ‘atoa ma ona so‘o, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ O sē fia mulimuli mai ‘iā te a‘u, ‘ia fa‘afitia o ia e ia, ma ‘ave lona satauro, ma mulimuli mai ‘iā te a‘u. 35 Auā o lē e fia fa‘asaoina lona ola, e māumau ai; a o sē faamaumau lona ola ona o a‘u ma le tala lelei, e faasaoina e ia. 36 Auā o le ā le aogā i le tagata pe ‘āfai na te maua le lalolagi uma, ‘ae maumau ai lona lava ola? 37 Po o le a se mea e avatu e le tagata e sui a‘i lona ola?
38 O lenei, so o se tasi e mā ‘iā te a‘u ma a‘u ‘upu i lenei tupulaga mulilulua ma le agasala; e ma foi le Atalii o le tagata ia te ia, pe a sau o ia i le mamalu o lona Tamā faatasi ma agelu paia. MATAUPU 9 1 Ua fetalai atu foi o ia ia te i latou, E moni, ou te fai atu ia te outou, e i ai nisi o e o tutu mai iinei, e le oo i latou i le oti, seia latou iloa atu le malo o le Atua ua oo mai ma le mana. 2 ‘Ua mavae aso e ono, ‘ona ‘ave lea e Iesu o Peteru, ma Iakopo, ma Ioane, ‘ua ta‘ita‘i atu ‘iā te i latou i le mauga maualuga, ‘ua na o i latou, ‘ona liua lea o ia i o latou luma. 3 Ona pupula mai lea o ona ofu, ua matua sisina e pei o le kiona; e lē mafai fo‘i ‘ona fa‘asinasinaina o latou e se taufu‘a i le lalolagi. 4 ‘Ua fa‘aali mai fo‘i ‘iā te i latou o Elia ma Mose, ‘ua latou talatalanoa ma Iesu. 5 Ona tali mai lea o Peteru, ua faapea mai ia Iesu, Le aoao e, e lelei ona tatou nonofo iinei; le tasi mo oe, ma le tasi mo Mose, ma le tasi mo Elia. 6 Ona sa le iloa e ia le mea e fai atu ai; auā sa latou matuā matata‘u lava. 7 Sa i ai fo‘i le ao sa ufitia ai i latou, ‘ona sau ai lea o le si‘ufofoga mai le ao, ‘ua fa‘apea mai, “O lo‘u atali‘i pele lenei, ‘ia ‘outou fa‘alogo ‘iā te ia.” 8 ‘Ua fa‘afuase‘i fo‘i, ‘ua va‘ava‘ai solo i latou, ‘ua lē toe iloa se tasi, ‘ua na o Iesu lava fa‘atasi ma i latou. 9 Ua latou o ifo i le mauga, ona vavao atu lea o ia ia te i latou, aua ne'i ta'u atu i se tasi mea ua latou vaai i ai, seia toe tu mai le Atalii o le tagata nai e ua oti. 10 Ua taofi foi e i latou lea upu ia te i latou lava, ua fetautalatalai i le uiga o le toe tu mai i e ua oti. 11 Ona latou fesili mai lea ia te ia, ua faapea mai, Se a le mea ua fai mai ai le au tusiupu, e tatau ona muai sau Elia? 12 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, E moni e muamua sau Elia, ma toefuatai mea uma; ua tusia foi e uiga i le Atalii o le tagata, e tatau ona tigaina o ia i mea e tele, ma faaleaogaina. 13 A ou te fai atu ia te outou, e moni lava ua sau Elia, ma ua latou faia ia te ia o mea uma na latou loto i ai, e pei ona tusia ia te ia. 14 Ua oo atu ia i ona soo, ona silafia ai lea e ia o le motu o tagata e toatele ua siosiomia i latou, ma le au tusiupu o loo fefinauai ma i latou. 15 ‘Ua iloa atu o ia e le motu o tagata uma, ‘ona matuā ofo ai lea, ma taufetuli mai ‘iā te ia, ma fa‘afeiloa‘i ‘iā te ia. 16 Ona fesili atu lea o ia i le au tusiupu, Se a le mea tou te fesili ai ma i latou? 17 Ona tali mai lea o le tasi o le motu o tagata, ua faapea mai, Le aoao e, ua ou aumaia ia te oe loʼu atalii ua i ai le agaga gūgū; 18 O so o se mea fo‘i na te tago i ai, na te saeia ai o ia; ma sa latou le mafaia. 19 Ua tali mai o ia ia te ia, ua faapea atu, Le tupulaga e le faatuatua e, ou te faatasi ma outou seia afea? ou te onosai ia te outou se a le umi? aumai o ia ia te au. 20 ‘Ona latou ta‘ita‘iina mai lea o ia ‘iā te ia; ‘ua pa‘ū fo‘i o ia i le ‘ele‘ele, ‘ua ta‘avale fa‘asuā.
29
O le Tala Lelei a Mareko
21 Ona fesili atu lea o ia i lona tamā, O le a le umi talu ona oo mai lenei mea ia te ia? Ona fai atu lea o ia, Ona o le tama itiiti. 22 Ua lafo soo foi o ia e ia i le afi ma le vai, ina ia faaumatia ai o ia; 23 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Afai e te mafaia ona talitonu, e mafaia mea uma lava e le faatuatua. 24 Ona alaga loa lea o le tamā o le tama, ua faapea mai ma loimata, Le Alii e, ua ou talitonu; ia e fesoasoani mai i lo'u le talitonu. 25 Ua silafia e lesu ua taufetuli mai le motu o tagata, ona vavao atu lea o ia i le agaga leaga, ua faapea atu ia te ia, Le agaga gūgū ma tutuli e, ou te fai atu ia te oe, ina alu ia i fafo mai ia te ia, aua e te toe ulu atu ia te ia. 26 ‘Ona ‘alaga lea o le agaga, ‘ua matuā saeia o ia, ‘ona sau ai lea i fafo mai ‘iā te ia; ua faapea ane ai le toatele, Ua oti o ia. 27 A ua tago atu Iesu i lona lima, ma faatu ia te ia i luga; ona tulai ai lea o ia. 28 ‘Ua ulufale atu o ia i le fale, ‘ona fesili ifo lea o ona so‘o ‘iā te ia, “Se a le mea na matou lē mafai ai ‘ona tulia o ia i fafo? 29 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, E le mafai ona oo mai o ia mea i se mea, na o le tatalo ma le anapogi. 30 Ona latou tuua lea o lea mea, ma ui atu i Kalilaia; ma sa le finagalo o ia ia iloa e se tasi. 31 Auā na ia a‘oa‘o atu i ona so‘o, ma fetalai atu ‘iā te i latou, “ E tu‘uina atu le Atali‘i o le tagata i lima o tagata, latou te fasioti ‘iā te ia; a mavae ona fasiotia o ia, e toe tu mai o ia i le aso tolu. 32 A ua le iloa e i latou lea upu, ua fefefe foi e fesili atu ia te ia. ‘ Ua o‘o atu o ia i Kapanaumi; 34 A ua latou fifilemu, auā na latou fefinauaʻi i le ala po o ai e sili. 35 Ona nofo lea o ia i lalo, ona valaau atu lea i le toasefulu ma le toalua, ma fai atu ia te i latou, Afai e fia muamua se tasi, e avea o ia ma mulimuli i tagata uma, ma auauna a tagata uma. 36 ‘Ona tago lea o ia i le tama itiiti, ma fa‘atū i o latou luma; 37 Ai se talia se tasi o nei fanau i lo‘u igoa, ua talia e ia o au; 38 Ona tali mai lea o Ioane ia te ia, ua faapea mai, Le aoao e, na matou iloa le tasi na tulia temoni i lou igoa, a e le mulimuli mai o ia ia te i tatou; 39 A ua fetalai atu lesu, Aua e te vavao ia te ia; 40 Auā o lē e lē tetee mai iā i tatou, o loo iā i tatou lava ia. 41 Auā o sē na te avatua ‘iā te ‘outou se ipu vai e inu ai i lo‘u igoa, auā o ‘outou o Keriso, e moni ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e lē māumau lona taui. 42 A o se na te faatausuai i se tasi o i latou nei e faatauvaa o e faatuatua mai ia te au, e lelei ia te ia pe ana nonoa se maaolo i lona ua, ma lafoina o ia i le sami. 43 ‘Āfai fo‘i e tausuai i lou lima ‘iā te oe, ‘inā tipi ‘ese ia; 44 O i inā e lē mate o latou ilo, ma e lē tineia foʻi le afi. 45 Afai foi e te tausuai i lou vae, ina tipi ese ia; 46 O i inā e lē mate o latou ilo, ma e lē tineia foʻi le afi. 47 ‘Āfai fo‘i e tausuai i lou mata, ‘inā sali ‘ese ia; 48 O i inā e lē mate o latou ilo, ma e lē tineia foʻi le afi. 49 Auā e fa‘asimaina tagata uma i le afi, e fa‘asimaina fo‘i taulaga uma i le masima.
50 E lelei le masima; ‘Ia ‘iā te ‘outou le masima, ma ‘ia ‘outou fealofani. MATAUPU 10 1 ‘Ona tula‘i lea o ia nai lea mea, ‘ua o‘o atu i le itūmālō o Iutaia i tala atu o Ioritana; ma, e pei ona masani ai, na ia toe aoao atu ia te i latou. 2 Ona o mai ai lea o le au faresaio ia te ia, ua fesili mai ia te ia, E sa ea i le tulafono ona faatea e le tane lana ava? fa'aosoosoina o ia. 3 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, Se a le mea na fai atu ai Mose ia te outou? 4 Ona fai mai lea o i latou, Na tuu atu e Mose e tusi se tusi e tete'a ai, ma faate'a ai o ia. 5 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te i latou, Ona o le maaa o o outou loto na ia tusi atu ai lenei poloaiga ia te outou. 6 A o le amataga o le foafoaga, na faia ai e le Atua i latou o le tane ma le fafine. 7 O le mea lea e tuua ai e le tane lona tamā ma lona tinā, ae faatasi ma lana avā; 8 E ‘avea fo‘i i la‘ua ma tino e tasi; 9 O lenei, o ē ua faatasia e le Atua, aua neʻi tuueseeseina e se tagata. 10 Ua toe fesili mai foi ona soo ia te ia i lea lava mea i le fale. 11 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Ai se faatea i lana ava, ma faaipoipo atu i se tasi, ua mulilua o ia e faasaga ia te ia. 12 ‘Āfai fo‘i e fa‘ate‘a‘eseina e le fafine lana tane, ‘ae fai avā i se tasi, ‘ua mulilua o ia. 13 ‘Ona latou ‘aumai lea o tamaiti ‘iā te ia, ‘ina ‘ia pa‘i atu o ia ‘iā te i latou; 14 A ua silafia e Iesu, ona tiga ai lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, Ina tuu mai ia o tama iti e o mai ia te au, aua le vavao ia te i latou; 15 E moni, ou te fai atu ia te outou, Ai se na te le talia le malo o le Atua faapei o se tamaitiiti, e le sao lava o ia i ai. 16 Ma sa ia siiina i latou i ona aao, ma faaee ona aao i luga ia te i latou, ma faamanuia ia te i latou. 17 Ua alu atu o ia i le ala, ona momoʻe mai ai lea o le tasi, ua tootuli ia te ia, ma fesili mai ia te ia, Le aoao lelei e, se a se mea ou te faia ina ia ou maua ai le ola e faavavau? 18 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, Se a le mea ua e ta'ua mai ai ia te au e lelei? e leai se tasi e lelei, na o le tasi lava, o le Atua lea. 19 Ua e iloa poloaiga, Aua e te mulilua, Aua e te fasioti tagata, Aua e te gaoi, Aua e te molimau pepelo, Aua e te taufaavalea, Ia e ava i lou tama ma lou tina. 20 Ona tali mai lea o ia, ua faapea atu ia te ia, Le aoao e, ua ou tausia nei mea uma talu ina ou itiiti. 21 ‘Ua silasila atu Iesu ‘iā te ia, ‘ua alofa ‘iā te ia, ‘ona fetalai atu lea o ia, “ E tasi lava le mea ‘ua lē o ‘iā te oe; mulimuli mai. 22 Ua faanoanoa o ia i lea upu, ona alu ese ai lea ma le faanoanoa, auā ua tele ana oloa. 23 Ua silasila solo Iesu, ua fetalai atu i ona soo, E matua faigata lava ona sao atu o e mauoa i le malo o le Atua! 24 Ma sa ofo le au soo i ana upu. A ‘ua toe tali atu Iesu, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, “ La‘u fānau e, e matuā faigatā ‘ona sao atu i le Mālō o le Atua o ē fa‘alagolago i ‘oa!
30
O le Tala Lelei a Mareko
25 E faigofie i le kamela ona ui atu i le pu o le nila, nai lo le ulu atu o le mauoa i le malo o le Atua. 26 Ona matuā ofo ai lea o i latou, ua faapea ane i latou lava, O ai la e mafai ona faaolaina? 27 Ua silasila atu Iesu ia te i latou, ua faapea atu, E le mafaia e tagata, a e le mafaia e le Atua; 28 Ona fai atu lea o Peteru ia te ia, Faauta, ua matou tuua mea uma, a ua matou mulimuli atu ia te oe. 29 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu, E moni, ou te fai atu ia te outou, e leai se tasi ua tuua e ia le fale, po o uso, po o tuafafine, po o tama, po o tina, po o avā, po o fanau, po o fanua, ona o aʻu, ma le tala lelei. , 30 Ae o le a maua e ia le sautuaselau i le taimi nei, o fale, ma uso, ma tuafafine, ma tina, ma fanau, ma fanua, faatasi ma sauaga; ma i le lalolagi a sau le ola e faavavau. 31 Ae o le toatele o e ua muamua o le a avea ma mulimuli; ma le mulimuli e muamua. 32 Sa i ai i latou i le ala e ō aʻe i Ierusalema; ‘ua muamua atu Iesu ‘iā te i latou; ‘ua latou mulimuli atu, ‘ua matata‘u. ‘Ona toe ‘ave lea e ia o le to‘asefulu ma le lua, ma ta‘u atu ‘iā te i latou mea e o‘o ‘iā te ia; 33 Ua faapea atu, Faauta, tatou te o ae i Ierusalema; e tuuina atu foi le Atalii o le tagata i le au faitaulaga sili, ma le au tusiupu; latou te fa‘asalaina fo‘i o ia i le oti, ma tu‘uina atu o ia i nu‘u ‘ese; 34 Latou te tauemu fo‘i ‘iā te ia, ma sasa ‘iā te ia, ma feanu ‘iā te ia, ma fasioti ‘iā te ia; 35 Ona o mai ai lea ia te ia o Iakopo ma loane, o atalii o Sepetaio, ua faapea mai, Le aoao e, matou te mananao ia e faia mo i maua se mea ma te mananao ai. 36 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a se mea tou te mananao ou te faia mo outou? 37 Ua fai mai i laua ia te ia, Tuu mai ia ia te i maua, ia matou nonofo, o le tasi i lou itu taumatau, ma le tasi i lou itu tauagavale, i lou mamalu. 38 A ua fetalai atu Iesu ia te i laua, Tou te le iloa le mea ua oulua ole mai ai; ma papatisoina i le papatisoga ua papatisoina ai aʻu? 39 Ona latou fai mai lea ia te ia, Matou te mafaia. ‘Ona fetalai atu lea o Iesu ‘iā te i lā‘ua, “ Tou te inu moni lava i le ipu ‘ou te inu ai; e papatisoina fo‘i ‘outou i le papatisoga e papatisoina ai a‘u; 40 A o le nofo i lo‘u itu taumatau ma lo‘u lima tauagavale, e lē o sa‘u lea e avatu; ae o le a tuuina atu ia i latou o e ua saunia ai. 41 ‘Ua fa‘alogo ai le to‘asefulu, ‘ona matuā feita ai lea o i latou ‘iā Iakopo ma Ioane. 42 A ‘ua vala‘au atu Iesu ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, “ ‘ Ua ‘outou iloa o ē ‘ua ta‘ua o ali‘i o Nu‘u ‘ese ‘ua pulepuletutū ‘iā te i latou; ma o latou alii sili ua pule ia te i latou. 43 ‘Ae lē fa‘apea ‘ona fa‘apea ‘iā te ‘outou; 44 O se tasi foi o outou e fia sili, ia fai o ia ma auauna a tagata uma. 45 Auā e le‘i sau fo‘i le Atali‘i o le tagata ‘ina ‘ia ‘au‘auna maia ‘iā te ia, a ‘ia ‘au‘auna atu, ma foa‘i atu lona ola e fai ma togiola mo tagata e to‘atele. 46 ‘Ua latou o‘o atu i Ieriko, ‘ua alu atu fo‘i o ia ma ona so‘o ma le motu o tagata e to‘atele, o Patimaio le atali‘i o Timeo tauaso, sa nofo i tafatafa o le alatele ma ‘aisi. 47 Ua faalogo o ia o lesu le Nasareta lea, ona alaga lea o ia, ua faapea atu, Iesu e, le Alo o Tavita, ia e alofa mai ia te au.
48 E to‘atele fo‘i na vavao ‘iā te ia ‘ia fa‘alologo o ia; 49 Ona tu ai lea o lesu, ma fai atu ia valaau ia te ia. ‘Ona latou vala‘au atu lea i le tagata tauaso, ma fai atu ‘iā te ia, “‘Inā fa‘amafanafana ia, ‘inā tula‘i ia; ua ia valaau ia te oe. 50 ‘Ona tia‘i lea e ia o lona ‘ofu, ‘ua tula‘i ma sau ‘iā Iesu. 51 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te ia, Se a le mea e te manao ou te faia ia te oe? Ua fai mai le tauaso ia te ia, Le Alii e, ina ia mafai ona ou pupula. 52 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Ina alu ia; ua e ola i lou faatuatua. ‘Ona pupula loa lea o ona mata, ‘ua mulimuli atu ‘iā Iesu i le ala. MATAUPU 11 1 ‘Ua latalata atu i latou i Ierusalema, i Petefake ma Petania, i le mauga o Olive, ‘ona ‘auina atu lea e ia o ona so‘o e to‘alua. 2 ‘Ua fai atu fo‘i o ia ‘iā te i lā‘ua, “ ‘Inā ō ia ‘outou i le ‘a‘ai o lo‘o feagai ma ‘outou; tatala o ia, ma aumai. 3 A fai mai foi se tasi ia te outou, Se a le mea ua outou faia ai lenei mea? ia outou fai atu e manaomia o ia e le Alii; ona ia auina atu loa lea o ia iinei. 4 ‘Ona la ō ai lea, ma maua ai le tama‘i asini o nonoa i le faitoto‘a i fafo i le mea e fetaia‘i ai; ona latou tatalaina lea o ia. 5 Ona fai mai lea o isi o e na tutu ai ia te i laua, Se a le mea ua oulua tatalaina ai le tamai asini? 6 ‘Ona latou fai atu lea ‘iā te i latou e pei ‘ona poloa‘i mai ai o Iesu; 7 Ona la aumaia lea o le tamai asini ia Iesu, ma tuu i luga o latou ofu i ona luga; ona nofo ai lea o ia i ona luga. 8 ‘Ua fofola fo‘i e le to‘atele o latou ‘ofu i le ala; 9 O ē na muamua fo‘i, ma ē na mulimuli mai, ‘ua ‘alalaga atu, ‘ua fa‘apea atu, Osana; ‘Ia manuia le afio mai i le suafa o le Ali‘i; 10 ‘Ia manuia le malo o lo tatou tamā o Tavita, e o‘o mai i le suafa o le Ali‘i: Osana i mea aupitoaluga. 11 ‘Ua ulu atu Iesu i Ierusalema, ma i totonu o le malumalu, ‘ua silasila solo o ia i mea uma, ‘ua o‘o fo‘i i le afiafi, ‘ona maliu atu lea o ia i Petania ma le to‘asefulu ma le lua. 12 O le taeao fo‘i, ‘ua latou ō mai mai Petania, ‘ona fia ‘ai ai lea o ia. 13 ‘Ua va‘ai atu fo‘i o ia i le mati ‘ua i ai lau, ‘ona alu atu lea o ia, pe ‘āfai na te maua se mea i luga; auā e le‘i o‘o i ona po o le mati. 14 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu i ai, Aua lava nei te ai se tasi i lou fua e faavavau. Ona faalogo ai lea o ona soo. 15 ‘Ua o‘o fo‘i i latou i Ierusalema, ‘ona ulu atu lea o Iesu i le malumalu, ‘ona tutuli lea i fafo o ē na fa‘atau ma fa‘atau i le malumalu, ma fuli laulau a ē sui tupe, ma nofoa o ē fa‘atau lupe; 16 ‘Ua lē tu‘uina atu fo‘i e se tasi ‘ia ‘ave e se tasi se ipu i le malumalu. 17 Ona aoao atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, E lei tusia ea, E ta'ua lo'u fale o le fale tatalo mo nuu uma? a ua outou faia ma ana o tagata gaoi. 18 ‘Ua fa‘alogo i ai le ‘au tusi‘upu ma le ‘au ositaulaga sili, ‘ona latou sā‘ili lea pe fa‘apefea ‘ona latou fasioti ‘iā te ia; 19 Ua oo i le afiafi, ona alu atu lea o ia i tua o le aai. 20 ‘Ua o‘o i le taeao, ‘ua latou ui ane, ‘ona latou iloa ai lea o le mati ‘ua mago mai i a‘a.
31
O le Tala Lelei a Mareko
21 ‘Ua manatua fo‘i e Peteru, ‘ua fai atu ‘iā te ia, “Le a‘oa‘o e, fa‘auta, o le mati na e fetu‘u ai ‘ua magumagu. 22 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te i latou, Ia outou faatuatua i le Atua. 23 Auā e moni, ou te fai atu iā te outou, o sē fai atu i lenei mauga, ‘Ia siitia oe, ma lafo i le sami; ma o le a lē masalosalo i lona loto, ae talitonu o le a taunuu lava mea na ia fai mai ai; e maua e ia mea uma na te fai mai ai. 24 O le mea lea ou te fai atu ai ia te outou, o mea uma tou te mananao ai pe a outou tatalo, ia outou talitonu ua maua e outou, ona outou maua ai lea. 25 Pe a outou tutū e tatalo, ia outou faamagalo atu, pe afai ua outou faia se mea i se tasi, ina ia faamagaloina foʻi outou e lo outou Tamā o i le lagi i a outou agasala. 26 Ae afai tou te le faamagalo atu, e le faamagaloina foi e lo outou Tamā o i le lagi a outou agasala. 27 ‘Ua toe fo‘i mai i latou i Ierusalema, ‘ua savali o ia i le malumalu, ‘ona ō mai ai lea ‘iā te ia o ositaulaga sili, ma le ‘au tusi‘upu, ma toeaina. 28 Ma fai atu ia te ia, O le a le pule e te fai ai nei mea? ma o ai na avatu ia te oe lenei pule e fai ai ia mea? 29 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te i latou, Ou te fesili atu foi ia te outou i se tasi fesili, ma tali mai ia te au, ou te ta'u atu ai foi ia te outou le pule ou te fai ai nei mea. 30 O le papatisoga a Ioane, pe mai le lagi ea, pe mai tagata? tali mai ia te au. 31 Ona latou fetautalatalai ai lea, ua faapea ane, Afai tatou te fai atu, Mai le lagi; ona fai mai ai lea o ia, Se a foi le mea na outou le talitonu ai ia te ia? 32 Ae afai tatou te fai atu, Mai tagata; ‘ua latou matata‘u i le motu o tagata, auā ‘ua manatu tagata uma lava o Ioane o le perofeta moni lava o ia. 33 Ona tali mai lea o i latou, ua faapea mai ia lesu, Matou te le iloa. Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te i latou, Ou te le ta'u atu foi ia te outou le pule ou te fai ai nei mea. MATAUPU 12 1 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou i faataoto. ‘Ua totō e le tasi tagata le tovine, ‘ua natia i le pā, ‘ua eli fo‘i le mea e tau ai le uaina, ‘ua fai fo‘i le ‘olo, ‘ua tu‘u atu i ē galulue i vine, ‘ona alu atu ai lea o ia i le nu‘u mamao. 2 ‘Ua o‘o i le tau, ‘ua ‘auina atu ai e ia le ‘au‘auna i ē galulue i vine, ‘ina ‘ia maua mai e ia i ē galulue i vine ni fua o le togāvine. 3 Ona latou pue lea ia te ia, ma sasa ia te ia, ma tuu atu ia te ia e leai se mea. 4 Ma sa ia toe auina atu ia te i latou se tasi auauna; ‘ua latou fetogi fo‘i ‘iā te ia i ma‘a, ‘ua manu‘a ai lona ulu, ma ‘auina atu o ia ma le mā. 5 Ma sa ia toe auina atu le tasi; ma sa latou fasiotia o ia, ma isi e toatele; sasaina nisi, ma fasioti nisi. 6 O lenei, ‘ua ‘iā te ia fo‘i le atali‘i e to‘atasi, o lana pele, na ia ‘auina atu fo‘i o ia e mulimuli ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, Latou te āva i lo‘u atali‘i. 7 A ua fetautalatala‘i na tagata galulue i vine ia te i latou lava, O le suli lenei; o mai ia, tatou fasioti ia te ia, ona fai lea mo i tatou le tofi. 8 Ona latou pue lea ia te ia, ma fasioti ia te ia, ma lafo ia te ia i tua o le tovine. 9 O lenei, se a le mea e fai e le alii o le tovine? e sau o ia ma faaumatia le au galulue vine, ma avatu le tovine i isi.
32
10 Ma tou te lei faitauina ea lenei mau; O le ma‘a na lafoa‘iina e tufuga fai fale ‘ua ‘avea ma ma‘a tulimanu; 11 O le mea lenei na faia e Ieova, ma e ofoofogia i o tatou mata? 12 ‘Ona latou sā‘ili lea e pu‘e ‘iā te ia, a ‘ua matata‘u i le motu o tagata, auā ‘ua latou iloa na fai atu e ia le tala fa‘atusa ‘iā te i latou; 13 Ona latou aauina atu lea o nisi o le au faresaio ma le au Herotiano ia te ia, e pue ia te ia i ana upu. 14 ‘Ua o‘o mai i latou, ‘ona fai mai lea o i latou ‘iā te ia, “Le A‘oa‘o e, ‘ua matou iloa e fa‘amaoni oe, e te lē manatu mai fo‘i i se tasi; le taulaga ia Kaisara, pe leai? 15 Pe matou te avatu ea, pe matou te lē avatu ea? A ua silafia e ia lo latou pepelo, ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea tou te tofotofo mai ai ia te au? aumai ia te au se tenari, ou te vaai i ai. 16 Ona latou aumaia lea. Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O ai e ona lenei faatusa ma le tusi? Ona latou fai mai lea ia te ia, O Kaisara. 17 Ua tali atu lesu, ua faapea atu ia te i latou, O mea a Kaisara ia outou avatu ia Kaisara, a o mea a le Atua ia avatu i le Atua. Ona latou ofo ai lea ia te ia. 18 Ona o mai ai lea ia te ia o le au Satukaio, o e ua fai mai e leai se toe tu; ona latou fesili mai lea ia te ia, ua faapea mai, 19 Le A‘oa‘o e, na tusi mai Mose ‘iā te i matou, ‘Āfai e oti le uso o se tagata, ‘ae tu‘ua e ia lana avā, ‘ae leai sana fānau, ‘ia fai avā lona uso i lana avā, ma fa‘atupuina ai se fānau ma lona uso. 20 Sa i ai le au uso e toafitu; 21 ‘Ua fai avā fo‘i le lona lua ‘iā te ia, ‘ua oti, e le‘i toe fānau ai fo‘i e ia se fānau; 22 ‘Ua fānau fo‘i o ia e le to‘afitu, ‘ae leai sa latou fānau; 23 O lenei, i le toetū, pe a latou tutū mai, o ai ea se avā o ia i latou? auā na fai avā le to‘afitu ‘iā te ia. 24 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te i latou, O lenei, tou te le sese ai ea, ina ua outou le iloa le Tusi, ma le mana o le Atua? 25 Auā pe a toe tutū mai i latou nai ē ‘ua oti, latou te lē faiavā, pe fa‘aipoipo; a e pei o agelu i le lagi. 26 A o ē ‘ua oti, ‘ia toe tutū mai, tou te le‘i faitau ‘ea i le tusi a Mose, na fetalai mai le Atua ‘iā te ia i le la‘au talatala, ‘O a‘u o le Atua o Aperaamo, ma le Atua o Isaako, ma le Atua o Iakopo. ? 27 E lē o ia o le Atua o ē ua oti, a o le Atua o ē ola; 28 Ona sau ai lea o le tasi o le au tusiupu, ua faalogo ia te i latou o fefinauai, ma ua iloa ua lelei lana tali atu ia te i latou, ona fesili mai lea ia te ia, Po o le fea le poloaiga muamua i poloaiga uma? 29 Ona tali atu lea o Iesu ia te ia, O le poloaiga muamua o poloaiga uma lava, Isaraelu e, faalogo mai ia; O le ALI‘I lo tatou Atua o le Ali‘i e to‘atasi lava ia; 30 E te alofa atu foʻi iā Ieova lou Atua ma lou lotoatoa, ma lou agaga atoa, ma lou manatu atoa, ma lou malosi atoa; o le poloaʻiga muamua lea. 31 E faapena foi lona lua, E te alofa atu i le lua te tuaoi ia pei o oe lava ia te oe. E leai lava se isi poloaiga e sili atu i nei poloaiga. 32 ‘Ona fai mai lea o le tusi‘upu ‘iā te ia, “Le A‘oa‘o e, ‘ua e fai mai le mea moni, auā e to‘atasi le Atua; e leai fo‘i se tasi ‘ua na o ia lava;
O le Tala Lelei a Mareko
33 Ma o le alofa atu ia te ia ma le loto atoa, ma le mafaufau atoa, ma le agaga atoa, ma le malosi atoa, ma le alofa atu i lē la te tuaoi e pei o ia lava ia te ia, e sili lea i taulaga mu uma ma taulaga. 34 Ua silafia e lesu ua tali atu o ia ma le poto, ona fai atu lea o ia ia te ia, E te le mamao ese ma le malo o le Atua. Ona leai lea o se tasi na lototele e fesili atu ia te ia i se fesili. 35 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu, a o aoao atu o ia i le malumalu, Pe faapefea ona fai mai le au tusiupu, o le Keriso o le Alo o Tavita? 36 Auā o Tavita lava na fai mai i le Agaga Pa‘ia, Na fetalai mai le ALI‘I i lo‘u Ali‘i, ‘Ia e nofo i lo‘u itū taumatau, se‘ia ‘ou faia ou fili ma mea e tu ai ou vae. 37 O le mea lea ua ta‘ua ai o ia e Tavita o le Alii; O fea fo‘i o lona atali‘i o ia? ‘Ona fa‘alogo ai lea o tagata lautele ‘iā te ia ma le fiafia. 38 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou i lana a‘oa‘oga, “ ‘Ia ‘outou fa‘aeteete i le ‘au tusi‘upu, o ē e fiafia e ō i ‘ofu uumi, ma ‘ua fiafia i fa‘afeiloa‘iga i malae; 39 ma nofoa sili i sunako, ma potu pito i luga i tausamiga; 40 ‘Ua ‘aina e i latou fale o fafine ‘ua oti a latou tane, ‘ua fai fo‘i tatalo uumi mo se fa‘atagā; 41 Ua nofo Iesu i luma o le mea e teu ai oloa, ua silasila atu i le motu o tagata o lafo tupe i le mea e teu ai tupe; 42 Ona sau ai lea o le tasi fafine mativa ua oti lana tane, ua lafo i ai ni tupe iti se lua, o le tasi le tenari. 43 ‘Ona vala‘au atu lea o ia i ona so‘o, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, “ E moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e sili atu mea ‘ua lafo e lenei fafine mativa ‘ua oti lana tane, i lo o i latou uma na lafo i le mea e teu ai tupe; 44 Ona sa latou lafo uma mai a latou mea e tele; a o ia, ona o lona mativa, ua lafo i ai ana mea uma, o lona ola uma lava.
11 ‘Ae pe a latou ta‘ita‘iina ma tu‘uina atu ‘outou, ‘aua tou te mua‘i popole i se mea tou te fai atu ai, ‘aua fo‘i tou te mafaufau muamua; le Agaga Paia. 12 O lenei o le a tuuina atu e le uso lona uso ia oti, ma le tamā o le atalii; e laga foi le fanau i o latou matua, ma fasioti ia te i latou. 13 E ‘inosia fo‘i ‘outou e tagata uma ‘ona o lo‘u igoa; 14 Kae kafai e lavea ne koutou a te mea fakatakalialia telā e fakaseai, telā ne fai mai ne te pelofeta ko Tanielu, e tu i te koga telā e se ‵tau o tu i ei, (ko te tino faitau ke malamalama,) + ko latou kolā e ‵nofo i Iuta ke ‵tele atu ki mauga. 15 A o lē o i luga o le fale, aua neʻi alu ifo i totonu o le fale, aua foʻi neʻi ulu atu i ai e ave se mea mai i lona fale. 16 A o lē o i le fanua, aua neʻi toe foʻi mai e ave lona ofu. 17 A oi talofa i e to, ma e failele i ia aso! 18 ‘Ia ‘outou tatalo ‘ina ne‘i i ai i le tau mālūlū lo ‘outou solaaga. 19 Aua o ia aso e i ai le puapuaga, e leai sona tusa talu le amataga o le foafoaga na faia e le Atua e oo mai i ona po nei, e le toe tupu foi. 20 A lē fa‘apu‘upu‘u e le Ali‘i ia aso, e lē fa‘aolaina se tasi tagata; 21 ‘Āfai fo‘i e fai mai se tasi ‘iā te ‘outou, Faauta, o Keriso lenei; pe fa‘auta fo‘i, o lo‘o i ai o ia; aua le talitonu ia te ia: 22 Auā e tutū mai Keriso pepelo ma perofeta pepelo, latou te faia fo‘i fa‘ailoga ma vāvega, e fa‘asesē ai, pe ‘āfai e mafai, o ē ‘ua filifilia lava. 23 A ‘ia ‘outou fa‘aeteete; fa‘auta, ‘ua ‘ou ta‘u atu ‘iā te ‘outou mea uma lava. 24 Ae i na aso, pe a mavae lena puapuaga, o le a faapouliuligia le la, ma o le a le susulu mai le masina; 25 E pauu foi fetu o le lagi, e luluina foi au malolosi o i le lagi. 26 Ona latou iloa ai lea o le Atalii o le tagata ua sau i ao ma le mana tele ma le mamalu. 27 ‘Ona ‘auina atu ai lea e ia o ana agelu, e fa‘apotopotoina fo‘i e ia o ē ‘ua filifilia mai i matagi e fa, e āfua mai i le tulu‘iga o le lalolagi e o‘o i le tulu‘iga o le lagi. 28 O lenei, ia outou aoao i le faataoto i le mati; A o‘o ‘ina tau‘a‘e mai ona lālā, ‘ua tutupu fo‘i lau, ‘ona ‘outou iloa ai lea ‘ua latalata le tau mafanafana; 29 E faapea foi outou, pe a outou iloa ua tutupu nei mea, ia outou iloa ua latalata mai, ua i faitotoa lava. 30 E moni ou te fai atu ia te outou, o le a le mavae atu lenei tupulaga, seia faia nei mea uma. 31 E mavae atu le lagi ma le lalolagi, a e le mavae atu lava a‘u upu. 32 A o lea aso ma lena itula e le iloa e se tasi, e le iloa foi e agelu i le lagi, e le iloa foi e le Atalii, ua na o le Tamā lava. 33 ‘Ia ‘outou mataala, ma ‘ia ‘outou tatalo, auā tou te lē iloa po o afea le taimi. 34 Auā o le Atali‘i o le tagata, e tusa ia ma le tagata ‘ua alu malaga mamao, ‘ua tu‘ua e ia lona fale, ma tu‘u atu le pule i ana ‘au‘auna, ma ta‘itasi ma lana galuega, ma fai atu i le leoleo faitoto‘a ‘ia mataala. 35 O lenei, ia outou mataala, auā tou te lē iloa po o afea e sau ai le matai o le aiga, po o le afiafi, po o le tulua o po, po o le vivini o moa, po o le taeao. 36 Ne‘i fa‘afuase‘i ‘ona sau o ia, ma maua ‘outou o momoe. 37 Ma o le mea ou te fai atu ai ia te outou ou te fai atu ai i tagata uma, Ia mataala.
MATAUPU 13 1 ‘Ua maliu ‘ese ia i le malumalu, ‘ona fai mai lea o le tasi o ona so‘o ‘iā te ia, “Le A‘oa‘o e, ‘ia e va‘ai atu i le uiga o ma‘a ma le ma‘a ‘ese‘ese! 2 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te ia, Ua e vaai atu ea i nei fale tetele? e leai se maa e totoe i luga o le tasi maa, e le soloia i lalo. 3 A o nofo o ia i luga o le mauga o Olive, e feagai ma le malumalu, ona fesili mai lea o Peteru ma Iakopo ma Ioane ma Aneterea iā te ia, ua na o ia. 4 Ta‘u mai ia ia te i matou, o afea e oo mai ai ia mea? ma o le a foi le faailoga pe a faataunuuina nei mea uma? 5 ‘Ona tali atu lea o Iesu ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “‘Ia ‘outou, ne‘i fa‘asesēina ‘outou e se tasi; 6 Aua e toatele o le a o mai i loʼu igoa, e faapea mai, O aʼu o Keriso; ma o le a faaseseina le toatele. 7 Pe a outou faalogo i taua ma tala o taua, aua tou te atuatuvale; a e le oo mai le gataaga. 8 Auā e sii le taua e le tasi nuu i le tasi nuu, ma le tasi malo i le tasi malo, e i ai foi mafuie i lea mea ma lea mea, e i ai foi oge ma puapuaga; 9 A ‘ia ‘outou fa‘aeteete ‘iā te ‘outou lava, auā latou te tu‘uina atu ‘outou i fono; e sasa fo‘i ‘outou i sunako, e ta‘ita‘iina fo‘i ‘outou i luma o ali‘i ma tupu ‘ona o a‘u, e fai ma molimau ‘iā te i latou. 10 Ma e tatau ona muai talaiina atu le talalelei i nuu uma.
33
O le Tala Lelei a Mareko
MATAUPU 14
25 E moni, ou te fai atu ia te outou, ou te le toe inu i le fua o le uaina, seia oo i le aso ou te inu ai i le uaina fou i le malo o le Atua. 26 Ua uma ona usu e i latou le viiga, ona latou o atu lea i le mauga o Olive. 27 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, E tausuai outou uma ia te au i le po nei; 28 Ae a mavae ona ou toe tu, ou te muamua atu ia te outou i Kalilaia. 29 A ua fai atu Peteru ia te ia, E ui lava ina tausuai tagata uma, ae ou te le. 30 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, E moni, ou te fai atu ia te oe, o le aso nei, ma le po nei, a o lei vivini faalua moa, e te faafiti faatolu mai ia te au. 31 A ua atili ai ona malosi o ia, Afai ou te oti faatasi ma oe, ou te le faafiti lava ia te oe. Ua faapea foi ona fai mai ai o i latou uma. 32 Ua oo atu i latou i le mea e igoa ia Ketesemane ; 33 ‘Ua ‘ave fo‘i e ia o Peteru ma Iakopo ma Ioane, ‘ona amata ai lea ‘ona matuā ofo ma mafatia tele; 34 ‘Ua fai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou, “‘ Ua matuā tigā lo‘u loto e o‘o i le oti; 35 Ona alu atu ai lea o ia i luma, ona faapau ai lea i le eleele, ma tatalo, pe afai e mafai, ia mavae atu lea itula ia te ia. 36 Ona fetalai atu lea o ia, Apa, loʼu Tamā e, e te mafaia mea uma lava; ‘ave ‘ese ia lenei ipu ‘iā te a‘u: ‘ae lē o le mea ‘ou te loto i ai, a o le mea e te finagalo i ai. 37 Ona alu atu lea o ia, ua maua i latou o momoe, ona fai atu lea o ia ia Peteru, Simona e, ua e moe ea? e te le mafai ea ona mataala i se itula e tasi? 38 ‘Ia ‘outou mataala ma tatalo, ne‘i o‘o mai fa‘aosoosoga ‘outou. Ua saunia moni lava le agaga, a ua vaivai le tino. 39 Ona toe alu atu lea o ia, ma tatalo, ma fetalai atu i lea lava upu. 40 ‘Ua toe fo‘i mai o ia, ‘ua toe maua fo‘i i latou o momoe, (auā ‘ua tigā o latou mata,) ‘ua lē iloa fo‘i e i latou se mea e tali atu ai ‘iā te ia. 41 Ona sau ai lea o ia, o lona tolu lea, ua faapea atu ia te i latou, Ina momoe pea ia, ma malolo; faauta, e tuuina atu le Atalii o le tagata i lima o e agasala. 42 Inā tulaʻi ia, inā tatou ō; fa‘auta, ‘ua latalata mai lē na te fa‘alataina a‘u. 43 A o tautala atu ia, ona sau loa lea o Iuta, o le tasi o le toasefulu ma le toalua, ma faatasi ma ia le motu o tagata e toatele, ma pelu ma pou, mai le au faitaulaga sili, ma le au tusiupu, ma le au toeaina. 44 O lē na fa‘alataina fo‘i o ia, ‘ua tu‘uina atu e ia le fa‘ailoga ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “O lē ‘ou te sogi atu i ai, o ia lava lea; ‘Ia ‘ave ‘iā te ia, ma ta‘ita‘i atu ma le manuia. 45 ‘Ua o‘o mai o ia, ‘ona alu atu loa lea o ia ‘iā te ia, ma fai atu, “Le A‘oa‘o e, le a‘oa‘o e; ma sogi atu ia te ia. 46 Ona latou tago atu lea i o latou lima ia te ia, ma pue ia te ia. 47 O le tasi fo‘i o ē na tutū mai, ‘ua se‘i e ia le pelu, ‘ua taia le ‘au‘auna a le ositaulaga sili, ma tipi‘esea ai lona taliga. 48 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te i latou, Ua outou o mai ea ma pelu ma uatogi e pue mai ia te au, faapei o se gaoi?
1 ‘Ua mavae aso e lua, ‘ona fai ai lea o le tausamiga o le paseka ma areto e lē fa‘afefeteina; 2 A ua latou fai mai, Aua ne'i oo i le tausamiga, ne'i faanunununu ai tagata. 3 A o iai i Petania i le fale o Simona le lepela, a o nofo o ia e ʻai, ona sau ai lea o le fafine ma le fagu alapasa ua iai le suāuu manogi tāua tele; ‘ua ia talepeina fo‘i le atigipusa, ma liligi i luga o lona ulu. 4 Sa i ai fo‘i nisi sa ita i totonu ‘iā te i latou, ma fai ane, “Se a le mea ‘ua fa‘aumatia ai lenei suāu‘u? 5 Auā e mafai ‘ona fa‘atauina atu i tenari e sili atu i le tolu selau, ‘ona avatu ai lea i ē matitiva. Ona latou muimui ai lea ia te ia. 6 Ona fetalai atu lea o lesu, Tuu pea ia ia te ia; se a le mea tou te faatiga ai ia te ia? ua ia faia le galuega lelei ia te au. 7 Auā ‘ua ‘iā te ‘outou e lē aunoa o ē matitiva, o so o se taimi fo‘i tou te loto i ai tou te agalelei atu ai ‘iā te i latou; 8 Ua faia e ia le mea na te mafaia; 9 E moni, ou te fai atu ia te outou, o mea uma lava e tala‘iina atu ai lenei tala lelei i le lalolagi uma, e ta‘ua ai foi le mea na faia e le fafine e fai ma faamanatuga ia te ia. 10 ‘Ua alu atu fo‘i Iuta le Sekara, o le tasi o le to‘asefulu ma le lua, i le ‘au ositaulaga sili, e fa‘alataina o ia ‘iā te i latou. 11 Ua faalogo i latou, ona olioli ai lea, ma folafola atu e avatu ia te ia ni tupe. ‘Ua sā‘ili fo‘i o ia pe fa‘apefea ‘ona fa‘alataina o ia. 12 O le ulua‘i aso fo‘i o areto e lē fa‘afefeteina, ‘ina ‘ua latou fasi ai le paseka, ‘ua fai atu ai ona so‘o ‘iā te ia, “O fea ‘e te finagalo matou te ō ai e sauni ai e te ‘ai ai i le paseka? 13 ‘Ona ‘auina atu lea e ia o ona so‘o e to‘alua, ‘ua fai atu fo‘i ‘iā te i lā‘ua, “ ‘Inā ō atu ia ‘outou i le ‘a‘ai, ‘ona oulua feiloa‘i ai lea ma le tagata o lo‘o ‘ave le kate vai; 14 O fea fo‘i e ulu atu ai o ia, ‘ia ‘outou fai atu i le matai o le ‘āiga, ‘Ua fetalai mai le Ali‘i, ‘O fea le afeafe e ‘ai ai le paseka ma o‘u so‘o? 15 Na te fa‘aali atu fo‘i ‘iā te ‘outou le afeafe tele i luga ‘ua uma ‘ona saunia ma saunia; 16 ‘Ona ō atu lea o ona so‘o, ‘ua o‘o atu i le ‘a‘ai, ma ‘ua iloa ai e pei ‘ona fetalai atu ai o ia ‘iā te i lā‘ua; 17 Ua oo i le afiafi, ona sau ai lea o ia ma le toʻasefulu ma le lua. 18 Ua nonofo i latou ma aai, ona fetalai atu lea o Iesu, E moni, ou te fai atu ia te outou, o le tasi o outou o loo aai faatasi ma au, na te faalataina au. 19 Ona faanoanoa ai lea o i latou, ma faapea mai taitoatasi ia te ia, O a'u ea? a ua fai mai le tasi, O a'u ea? 20 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, O le tasi lenei o le toasefulu ma le toalua, o le fufui faatasi ma au i le tanoa. 21 E alu lava le Atali‘i o le tagata, e pei ‘ona tusia ‘iā te ia; e lelei i lea tagata pe ana le fanau mai o ia. 22 A o latou aai, ona tago lea o Iesu i le areto, ua faafetai, ona tofitofi ai lea, ma avatu ia te i latou, ua faapea atu, Ina tago ia, ina aai, o lo‘u tino lenei. 23 ‘Ona tago lea o ia i le ipu, ‘ua fa‘afetai, ‘ona avatu ai lea e ia ‘iā te i latou, ‘ona feinu ai lea o i latou uma lava. 24 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O lo'u toto lenei o le feagaiga fou, ua faamaligiina mo tagata e toatele.
34
O le Tala Lelei a Mareko
49 Sa ‘ou i ai ‘iā te ‘outou i lea aso ma lea aso ma a‘oa‘o atu i le malumalu, ‘ae tou te le‘i pu‘ea a‘u; 50 ‘Ona tu‘ua ai lea e i latou uma o ia, ‘ua sōsōla. 51 ‘Ua mulimuli atu fo‘i ‘iā te ia le tasi taule‘ale‘a, ‘ua fusi lona tino i le ‘ie lino; ‘ona pu‘e lea o taulele‘a ‘iā te ia; 52 ‘Ua tu‘ua e ia le ‘ie lino, ‘ua sola ‘ese ‘iā te i latou e lē lavalavā. 53 ‘Ona ta‘ita‘iina atu lea e i latou o Iesu i le ositaulaga sili; 54 ‘Ua mulimuli mamao atu fo‘i Peteru ‘iā te ia, ‘ua o‘o i le maota o le ositaulaga sili; 55 ‘Ua sā‘ili fo‘i le ‘au ositaulaga sili ma le fono uma i se molimau ‘iā Iesu e fasioti ai ‘iā te ia; ma e leai se tasi na maua. 56 Auā e to‘atele na latou molimau pepelo ‘iā te ia, a ‘ua lē tutusa a latou mau. 57 Ona tutū mai lea o isi ma molimau pepelo iā te ia, ua faapea mai, 58 Na matou faalogo o fai mai o ia, Ou te lepetia lenei malumalu na faia e lima, ma i totonu o aso e tolu ou te toe fausia ai se tasi e lei faia e lima. 59 Ae e leʻi tutusa foʻi la latou mau. 60 ‘Ona tula‘i lea o le ositaulaga sili i totonu, ma fesili mai ‘iā Iesu, ‘ua fa‘apea mai, “E te lē tali mai ‘ea? se a le mea ua molimau ai nei tagata ia te oe? 61 A ua faalologo o ia, ua le tali atu lava. ‘Ona toe fesili mai lea o le ositaulaga sili ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai ‘iā te ia, “O oe ‘ea o le Keriso, le Alo o lē Fa‘amanuiaina? 62 Ona fetalai atu lea o Iesu, O a'u lava, tou te iloa atu ai foi le Atalii o le tagata o loo nofo i le itu taumatau o le Silisiliese, ma sau i ao o le lagi. 63 Ona saeia lea e le ositaulaga sili ona ofu, ma faapea atu, Se a se mea tatou te toe manaomia ai nisi molimau? 64 ‘Ua ‘outou fa‘alogo i le ‘upu leaga. ‘Ua ta‘usala fo‘i e i latou uma ‘ua nofosala o ia i le oti. 65 Ona feanu ai lea o isi ia te ia, ma ufiufi ona fofoga, ma tu‘i ia te ia, ma fai mai ia te ia, Ina vavalo mai ia; 66 A o i ai Peteru i lalo i le maota, ona sau ai lea o le tasi auauna fafine a le ositaulaga sili. 67 Ua iloa atu e ia ia Peteru o faamafanafana ia te ia, ona vaai atu lea ia te ia, ma faapea atu, O oe foi sa faatasi ma lesu le Nasareta. 68 A ua faafiti o ia, ua faapea atu, Ou te le iloa, ou te le malamalama foi i le mea ua e fai mai ai. ‘Ona alu atu lea o ia i fafo i le fa‘apaologa; ona vivini lea o moa. 69 Ua toe iloa atu o ia e le auauna fafine, ona fai atu lea o ia i e ua tutu mai, O le tasi lenei o i latou. 70 Ona toe faafiti lea e ia. ‘Ua toe itiiti, ‘ona toe fai mai lea o ē ‘ua tutū mai ‘iā Peteru, “E moni, o oe o se tasi o i latou, auā o oe o le Kalilaia, e tusa fo‘i ma lau ‘upu. 71 A ua amata ona fetuu ma tauto, ua faapea atu, Ou te le iloa lenei tagata ua outou fai mai ai. 72 Ona vivini faalua lea o moa. ‘Ona manatua lea e Peteru le ‘upu na fetalai atu ai Iesu ‘iā te ia, “ E le‘i vivini fa‘alua moa, ‘e te fa‘afiti fa‘atolu mai ‘iā te a‘u. Ma ina ua ia mafaufau i ai, sa ia tagi.
2 Ona fesili mai lea o Pilato ia te ia, O oe ea o le Tupu o Iutaia? Ona tali atu lea o ia, ua faapea mai ia te ia, Ua e fetalai mai ai. 3 ‘Ua molia o ia e le ‘au ositaulaga sili i mea e tele, ‘ae le‘i tali atu o ia. 4 Ona toe fesili mai lea o Pilato ia te ia, ua faapea mai, E te le tali mai ea? faauta i le tele o mea ua latou molimau ia te oe. 5 A ua le tali atu lava Iesu; ona ofo ai lea o Pilato. 6 O le tausamiga fo‘i lea, ‘ua tatalaina atu ai e ia ‘iā te i latou le pagota e to‘atasi, o lē na latou manana‘o i ai. 7 Sa i ai fo‘i le tasi e igoa ia Parapa, sa noanoatia fa‘atasi ma ē na fouvale ma ia, o ē na fasioti tagata i le fouvalega. 8 Ona alalaga lea o le motu o tagata, ua aioi mai ia te ia, ia faia e ia faapei ona masani ai o ia ia te i latou. 9 A ua tali atu Pilato ia te i latou, ua faapea atu, Tou te loto ea ou te tatalaina atu ia te outou le tupu o tagata Iutaia? 10 Auā ‘ua iloa e ia na tu‘uina atu o ia e le ‘au ositaulaga sili ‘ona o le matau‘a. 11 A o le au ositaulaga sili, ua uunaiina e ia le motu o tagata, ia tuu atu e ia o Parapa ia te i latou. 12 Ona toe tali atu lea o Pilato, ua faapea atu ia te i latou, Se a foi le mea tou te loto i ai ou te faia i le ua outou ta'ua o le Tupu o Iutaia? 13 Ua toe alalaga foi i latou, Ina faasatauro ia te ia. 14 Ona fai atu lea o Pilato ia te i latou, Se a le mea leaga ua ia faia? Ona latou alalaga atili ai lea, Ina faasatauro ia te ia. 15 ‘Ona loto lea o Pilato e fa‘amalie atu i le motu o tagata, ‘ona tatalaina atu lea e ia o Parapa ‘iā te i latou; 16 Ona taʻitaʻi atu lea o ia e fitafita i le maota, e taʻua o le fale faamasino; ‘ua latou fa‘apotopotoina fo‘i le ‘au uma. 17 ‘Ua latou fa‘a‘ofu fo‘i ‘iā te ia i le ‘ie pāuli, ma ‘ua sui fo‘i le pale tuitui, ma fa‘a‘ofu ai i lona ao. 18 ‘Ua amata fo‘i ‘ona fa‘afetai atu ‘iā te ia, “Talofa, le Tupu o tagata Iutaia! 19 Ona latou sasaina lea o lona ulu i le ū, ma feanu ia te ia, ma tootuli o latou tulivae, ma ifo atu ia te ia. 20 Ua uma ona latou tauemu ia te ia, ona latou to ese lea o le ofu pāuli ia te ia, ma faaofu ia te ia i ona lava ofu, ma taitai atu ia te ia e faasatauro ia te ia. 21 ‘Ua latou fa‘amalosi atu fo‘i i le tasi tagata o Simona le Kurene, ‘ua sau mai le nu‘u, o le tamā o Alesana ma Rufo, o lē na ui ane, e ‘ave lona satauro. 22 ‘Ona latou ta‘ita‘iina lea o ia i le mea o Kolokota, o lona uiga, o le mea o le ulupo‘o. 23 ‘Ona latou avatu ai lea ‘iā te ia o le uaina ‘ua fefiloi ma le muro e inu ai, ‘ae le‘i talia e ia. 24 ‘Ua fa‘asatauroina fo‘i o ia e i latou, ‘ona tufatufa ai lea e i latou ona ‘ofu, ma fai le vili, i mea e maua e tagata ta‘ito‘atasi. 25 Ua oo i le itula e tolu, ona latou faasatauroina lea o ia. 26 Na tusia fo‘i i luga le tusi o le mea na molia ai o ia, O LE TUPU O TAGATA LUTA. 27 Ma sa latou faasatauroina faatasi ma ia ni tagata gaoi e toalua; o le tasi i lona lima taumatau, ma le tasi i lona itu tauagavale. 28 Ona taunuu ai lea o le Tusi, ua faapea mai, Ua faitauina foi o ia faatasi ma e solitulafono. 29 O i latou fo‘i na ui ane, ‘ua fāifāi ‘iā te ia, ma lialia‘i o latou ulu, ‘ua fa‘apea atu, “Oi, o lē na e lepeti le malumalu ma toe faia i aso e tolu! 30 Ia e faaola ia te oe, ma e alu ifo i lalo nai le satauro.
MATAUPU 15 1 ‘Ua o‘o i le taeao, ‘ona fono ai lea o le ‘au ositaulaga sili, ma le ‘au toeaina, ma le ‘au tusi‘upu, ma le fono uma, ‘ua latou noanoa ‘iā Iesu, ma ta‘ita‘i atu ‘iā te ia, ma tu‘u atu ‘iā Pilato.
35
O le Tala Lelei a Mareko
31 Ua faapea foi ona tauemu le au faitaulaga sili ma le au tusiupu, ua faapea ane, Na ia faaolaina isi; e lē mafai e ia ona faaolaina o ia lava. 32 Ia afio ifo nei lava Keriso le Tupu o Isaraelu nai le satauro, ina ia tatou vaai ma talitonu. O ē na fa‘asatauroina fa‘atasi ma ia, ‘ua latou tauemu ‘iā te ia. 33 Ua oo i le itula e ono, ona pogisa ai lea o le nuu uma seia oo i le itula e iva. 34 Ua oo i le itula e iva, ona alaga lea o Iesu ma le leo tele, ua faapea atu, Eloi, Eloi, lama sapakatani? o lona uiga, Lo’u Atua e, lo’u Atua e, se a le mea ua e tuulafoai mai ai ia te au? 35 Ua faalogo foi isi o e na tutu mai, ona faapea ane lea, Faauta, o loo valaau o ia ia Elia. 36 ‘Ona momo‘e lea o le tasi ma fa‘atūmu le omomi i le vineka, ma tu‘u i luga o le ū, ma avatu ‘iā te ia e inu ai, ma fa‘apea atu, “Tu‘u pea; se‘i tatou vaai pe sau Elia e ave ifo o ia i lalo. 37 Ona alaga lea o lesu ma le leo tele, ona to ai lea o lona agaga. 38 Ona saeluaina lea o le ie puipui o le malumalu, e amata mai i luga e oo i lalo. 39 Ua iloa atu foi e le taitai o le toaselau, sa tu i ona luma, ua faapea ona alaga o ia, ma to atu lona agaga, ona fai atu lea o ia, E moni lava o le Alo o le Atua lenei tagata. 40 Sa i ai fo‘i fafine o va‘ava‘ai mamao mai; 41 (O ia foi na mulimuli atu ia te ia, ina o i ai o ia i Kalilaia, ma auauna ia te ia;) ma isi fafine e toatele na o ae ma ia i lerusalema. 42 O lenei, ina ua oo i le afiafi, auā o le sauniuniga lea, o le aso lea a o lumanaʻi le sapati. 43 O Iosefa le Arimataia, o le faipule mamalu, o le na faatalitali foi i le malo o le Atua, ua sau, ua alu atu ma le lototele ia Pilato, ma ua ole atu i le tino o lesu. 44 ‘Ona ofo ai lea o Pilato ‘ina ‘ua oti o ia; 45 Ua iloa e ia mai le taʻitaʻiʻau, ona ia avatu lea o le tino iā Iosefa. 46 ‘Ua fa‘atau fo‘i e ia le ‘ie lino, ‘ona tu‘u ifo lea o ia i lalo, ma aui i le ‘ie lino, ‘ua tu‘u fo‘i ‘iā te ia i le tu‘ugamau na tāina i le papa, ‘ona fuli atu lea e ia o le ma‘a i le faitoto‘a o le tu‘ugamau. 47 Ua vaavaai atu foi Maria le Makatala ma Maria le tina o Iose i le mea na tuu ai o ia.
7 A ia outou o atu, ma ta‘u atu i ona soo ma Peteru, e muamua atu o ia ia te outou i Kalilaia; 8 Ona latou o atu ai lea i fafo, ma sosola ese mai le tuugamau; auā sa latou tetete ma ofo; auā ua latou fefefe. 9 Ua toe tu mai Iesu i le taeao po o le aso muamua o le vaiaso, ona faaali muamua lea o ia ia Maria le Makatala, o lē na ia tulia ai temoni e fitu. 10 Ona alu atu lea o ia ma taʻu atu i e na faatasi ma ia, a o faanoanoa ma fetagisi i latou. 11 A o i latou, ina ua latou faalogo ua ola o ia, ma na iloa e ia, ona latou le talitonu ai lea. 12 Mulimuli ane, ona faaali atu lea o ia i le tino ese o i latou e toalua, a o la savavali atu, ma o atu i le nuu. 13 Ona latou o ai lea ma taʻu atu i isi, ae e leʻi talitonu i latou. 14 Mulimuli ane, ona faaali atu lea o ia i le toasefulu ma le tasi a o nonofo i latou e aai, ma aoai atu ia te i latou i lo latou le faatuatua ma le loto maaa, aua sa latou le talitonu i e na vaai ia te ia ina ua toe tu mai. 15 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Ina o atu ia outou i le lalolagi uma, ma talai atu le tala lelei i tagata uma lava. 16 O ia o lē e talitonu ma papatisoina o le a faaolaina; a o lē lē fa‘atuatua e fa‘asalaina. 17 Ma o nei faailoga o le a mulimuli atu ia te i latou o e e talitonu; O loʼu igoa latou te tutuli ese ai temoni; latou te tautatala i gagana fou; 18 O le a latou fetagofi i gata; ma afai latou te inu i se mea e oti ai, e le afaina ai i latou; latou te fa‘ae‘e lima i luga o ē mama‘i, ‘ona fa‘amālōlōina ai lea o i latou. 19 O lea, ina ua uma ona fetalai atu le Alii ia te i latou, ona aveina ae lea o ia i le lagi, ma nofo i le itu taumatau o le Atua. 20 Ona latou o atu lea, ma talaʻi atu i mea uma lava, na galulue faatasi le Alii ma i latou, ma faamaonia le upu i faailoga e mulimuli mai ai. Amene.
MATAUPU 16 1 ‘Ua mavae le sapati, ‘ona fa‘atau ai lea e Maria le Makatala, ma Maria le tinā o Iakopo, ma Salome, o mea manogi lelei, ‘ina ‘ia latou ō mai ai e fa‘au‘u ‘iā te ia. 2 O le taeaopō fo‘i o le ulua‘i aso o le vaiaso, ‘ua ō atu ai i latou i le tu‘ugamau i le oso a‘e o le la. 3 Ona latou faapea ane lea o le tasi i le tasi, O ai na te fulieseina le maa i le faitotoa o le tuugamau ia i tatou? 4 Ua latou vaavaai atu, ona iloa ai lea e i latou ua fuli ese le maa, aua o le maa tele lava. 5 ‘Ua ulu atu i latou i le tu‘ugamau, ‘ona latou iloa atu ai lea o le taule‘ale‘a o nofo i le itū taumatau, o lo‘o ‘ofu i le ‘ofu pa‘epa‘e umi; ona latou matatau ai lea. 6 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Aua tou te matatau: ua outou saili ia Iesu le Nasareta, o le na faasatauroina; e le o iinei o ia: faauta i le mea na latou tuu ai o ia.
36
Luka
25 Na faapea ona faia e Ieova iā te aʻu i aso na silasila mai ai o ia iā te aʻu, e aveese loʻu faalumaina i tagata. 26 Ua oo i le ono o masina, na auina atu ai e le Atua le agelu o Kaperielu i le aai o Kalilaia, o Nasareta le igoa. 27 I le taupou ua faufautane i se tagata e igoa ia Iosefa, o le aiga o Tavita; ma o le igoa o le taupou o Maria. 28 ‘Ona ulufale atu lea o le agelu ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, “Talofa, lē ‘ua alofaina, o lo‘o ‘iā te oe le Ali‘i; 29 Ua vaai atu o ia ia te ia, ona atuatuvale ai lea o ia i lana upu, ma ua manatunatu i le uiga o lenei alofa. 30 Ona fai mai lea o le agelu ia te ia, Maria e, aua e te fefe, auā ua alofaina oe e le Atua. 31 Fa‘auta fo‘i, e tō oe, e te fānaua fo‘i le tama tane, e te fa‘aigoa fo‘i ‘iā te ia o Iesu. 32 E sili o ia, e ta‘ua fo‘i o le Alo o le Silisili‘ese; 33 E fai fo‘i o ia ma tupu i le ‘āiga o Iakopo e fa‘avavau; o lona malo foi e leai sona gataaga. 34 Ona fai atu lea o Maria i le agelu, E faapefea ona oo o lenei mea, ina ua ou le iloa se tane? 35 Ona tali mai lea o le agelu, ua faapea atu ia te ia, E afio ifo le Agaga Paia i ou luga, e faamalumalu ifo foi ia te oe le mana o le Silisili ese; 36 Fa‘auta fo‘i, o lou uso o Elisapeta, ‘ua tō fo‘i o ia i le tama tane ‘ina ‘ua toeaina o ia; 37 Auā e leai se mea e lē mafaia e le Atua. 38 Ona fai atu lea o Maria, Faauta i le auauna a le Alii; ia faia ia te au e tusa ma lau afioga. Ona alu ese ai lea o le agelu ia te ia. 39 ‘Ona tula‘i lea o Maria i na aso, ‘ua fa‘avave atu i le mauga i le tasi ‘a‘ai o Iuta; 40 ‘Ua ulu atu fo‘i i le fale o Sakaria, ma fa‘afeiloa‘i atu ‘iā Elisapeta. 41 Ua faalogo Elisapeta i le alofa a Maria, ona osooso ai lea o le tama i lona manava; ma sa faatumuina Elisapeta i le Agaga Paia; 42 Ua alaga mai foi o ia ma le leo tele, ua faapea mai, Amuia oe i fafine, amuia foi le fua o lou manava. 43 O fea fo‘i lenei mea ‘iā te a‘u, ‘ina ‘ia sau le tinā o lo‘u Ali‘i ‘iā te a‘u? 44 Auā fa‘auta fo‘i, o le taimi lava na o‘o mai ai le leo o lau fa‘afetai i o‘u taliga, ‘ona osooso ai lea o le tama i lo‘u manava i le ‘oli‘oli. 45 ‘Amu‘ia fo‘i le fafine na fa‘atuatua, auā e fa‘ataunu‘uina mea na ta‘u mai e le Ali‘i ‘iā te ia. 46 Ona fai atu lea o Maria, Ua vivii atu lo'u agaga i le Alii; 47 Ma ua olioli loʼu agaga i le Atua loʼu Faaola. 48 Auā ua silasila mai o ia i le faatauvaa o lana auauna fafine; 49 Auā o lē e malosi tele ‘ua faia e ia ‘iā te a‘u mea tetele; e paia foi lona suafa. 50 O lona alofa mutimutivale fo‘i i ē matata‘u ‘iā te ia i lea tupulaga ma lea tupulaga. 51 Ua ia faaalia le malosi i lona aao; ‘ua ia fa‘ata‘ape‘apeina ē fa‘amaualuga i mafaufauga o o latou loto. 52 Ua ia tuu i lalo o e malolosi mai i o latou nofoa, ma faaeaina i latou o e faatauvaa. 53 Ua ia faatumuina e ua fia aai i mea lelei; a o e mauoa ua ia aauina ese fua. 54 Ua ia fesoasoani mai i lana auauna o Isaraelu, i le faamanatuina o lona alofa mutimutivale; 55 E pei ‘ona fetalai mai o ia i o tatou tamā, ‘iā Aperaamo, ma lana fānau e fa‘avavau.
MATAUPU 1 1 Auā e to‘atele ‘ua ‘au‘auna e fa‘atonuina le ta‘utinoga o mea ‘ua matuā fa‘atuatuaina e i tatou; 2 Fa‘apei ‘ona tu‘uina mai e i latou ‘iā te i matou, o ē na molimau va‘ai, ma ‘au‘auna o le afioga talu le amataga; 3 ‘Ua lelei fo‘i ‘iā te a‘u, ‘ina ‘ua ‘ou malamalama lelei i mea uma talu mai le amataga, ‘ona ‘ou tusi atu lea ‘iā te oe i le fa‘atonuga, Teofilo e. 4 Ina ia e iloa ai le moni o mea na aʻoaʻoina ai oe. 5 I ona po o Herota le tupu o Iutaia, sa i ai le tasi ositaulaga e igoa ia Sakaria, mai le vasega o Avia; 6 Ma sa amiotonu i laua uma i luma o le Atua, sa savavali i poloaiga uma ma sauniga a le Alii ma le le pona. 7 E leai fo‘i se la tama, auā sa pā Elisapeta, ma ‘ua matutua fo‘i i lā‘ua. 8 A o ia faia le faiva o ositaulaga i luma o le Atua i le faatulagaga o lona vasega, 9 E tusa ma le tū masani o le faiva o ositaulaga, o lona tofi o le faamūina o mea manogi pe a ulu atu o ia i le malumalu o Ieova. 10 Ua tatalo foʻi i fafo le motu o tagata uma i le taimi e faamū ai mea manogi. 11 ‘Ona fa‘aali mai lea ‘iā te ia o le agelu a le Ali‘i o lo‘o tu i le itū taumatau o le fatafaitaulaga o mea manogi. 12 ‘Ua va‘ai atu Sakaria ‘iā te ia, ‘ona atuatuvale ai lea o ia, ma ‘ua o‘o ‘iā te ia le mata‘u. 13 A ua fai mai le agelu iā te ia, “Sakaria e, aua e te fefe, auā ua faafofogaina lau tatalo; e fanauina foi e lau avā o Elisapeta se tama tane, e te faaigoa foi ia te ia o Ioane. 14 Ma o le a e maua le olioli ma le olioli; e toatele foi o le a olioli i lona fanau mai. 15 Ona o le a sili o ia i le silafaga a le Alii, ma o le a lē inu o ia i le uaina po o le ʻava malosi; ma o le a faatumuina o ia i le Agaga Paia, talu mai le manava o lona tina. 16 Ma o le toatele o le fanauga a Isaraelu o le a ia liliu atu i le Alii lo latou Atua. 17 E muamua atu fo‘i o ia i ona luma i le agaga ma le mana o Elia, e fa‘aliliuina loto o tamā i fānau, ma ē lē usiusita‘i i le poto o ē amiotonu; e saunia ai se nuu ua saunia mo le Alii. 18 Ona fai atu lea o Sakaria i le agelu, E faapefea ona ou iloa lenei mea? auā o a‘u o le toeaina, o la‘u avā fo‘i ‘ua tele ona tausaga. 19 Ona tali mai lea o le agelu, ua faapea mai ia te ia, O aʼu o Kaperielu, o lē e tu i luma o le Atua; ‘ua ‘auina mai fo‘i a‘u e tautala atu ‘iā te oe, ma ta‘u atu ‘iā te oe lenei tala lelei. 20 Fa‘auta fo‘i, e te gūgū ma lē mafai ‘ona tautala, se‘ia o‘o i le aso e taunu‘u ai nei mea, auā ‘ua e lē talitonu i a‘u ‘upu, e taunu‘u lava i o latou tausaga. 21 ‘Ua fa‘atalitali le nu‘u ‘iā Sakaria, ‘ua ofo fo‘i ‘ina ‘ua umi o ia i le malumalu. 22 ‘Ua alu atu o ia i fafo, ‘ua lē mafai ‘ona tautala atu o ia ‘iā te i latou; 23 ‘Ua o‘o fo‘i i ona po o lana faiva, ‘ona alu ai lea o ia i lona lava fale. 24 ‘Ua mavae ia aso, ‘ona tō ai lea o Elisapeta lana avā, ‘ua natia fo‘i o ia i masina e lima, ‘ua fa‘apea atu,
37
LUKA
56 Ona nonofo ai lea o Maria ma ia pe tusa ma le tolu masina, ona toe foi ai lea i lona fale. 57 O lenei ua oo mai le taimi atoa o Elisapeta e fanau ai o ia; ua fanaua e ia o le tama tane. 58 ‘Ua fa‘alogo fo‘i ona tuā‘oi ma ona tausoga i le tele o le alofa mutimutivale o le Ali‘i ‘iā te ia; ona latou olioli ai lea ma ia. 59 Ma sa oo i le aso lona valu na latou o mai ai e peritomeina le tama; ‘ua latou fa‘aigoa fo‘i ‘iā te ia o Sakaria i le igoa o lona tamā. 60 Ona tali atu lea o lona tina, ua faapea mai, E le faapea; a e ta‘ua o ia o Ioane. 61 Ona fai mai lea o i latou ia te ia, E leai se tasi o ou aiga ua faaigoa i lea igoa. 62 Ona latou fai atu lea o faailoga i lona tamā, pe faapefea ona faaigoa o ia. 63 Ona fai atu lea o ia i se laulau e tusi ai, ma tusi ai, ua faapea atu, O Ioane lona igoa. Ma sa latou ofo uma. 64 Ona matala loa lea o lona gutu, ma matala lona laulaufaiva, ona tautala atu lea o ia, ma vivii atu i le Atua. 65 ‘Ua o‘o fo‘i le mata‘u i ē uma na vagavagai ‘iā te i latou; 66 O i latou uma fo‘i na fa‘alogo i ai, ‘ua tu‘u i o latou loto, ‘ua fa‘apea ane, “O le ā le uiga o lenei tama? Ma sa ia te ia le aao o le Alii. 67 ‘Ua tumu fo‘i Sakaria lona tamā i le Agaga Pa‘ia, ‘ua vavalo atu o ia, ‘ua fa‘apea atu. 68 Ia viia le Alii le Atua o Isaraelu; auā ‘ua asiasi mai o ia ma togiolaina lona nu‘u; 69 Ma ua faatuina e ia se nifo o le olataga mo i tatou i le aiga o lana auauna o Tavita; 70 Fa‘apei ‘ona fetalai mai o ia i fofoga o ana perofeta pa‘ia, o ē na i ai talu mai le amataga o le lalolagi. 71 Ina ia faaolaina i tatou mai i o tatou fili, ma mai lima o i latou uma o e inoino mai ia te i tatou; 72 E faia le alofa mutimutivale na folafola mai i o tatou tamā, ma manatua lana feagaiga paia; 73 O le tautoga na ia tautō ai i lo tatou tamā o Aperaamo, 74 Ina ia tuuina mai e ia ia te i tatou, ina ia mafai ona tatou auauna atu ia te ia e aunoa ma le fefe, ina ua laveaiina i tatou mai lima o o tatou fili, 75 I le paia ma le amiotonu i ona luma, i aso uma o lo tatou ola. 76 O oe fo‘i le tama e, e ta‘ua oe o le perofeta a le Silisili‘ese; 77 E tuuina atu le malamalama o le olataga i ona tagata e ala i le faamagaloina o a latou agasala, 78 E ala i le alofa mutimutivale agamalu o lo tatou Atua; ‘ua o‘o mai ai ‘iā te i tatou le tafa o ata mai lugā; 79 E faamalamalamaina ai e ua nonofo i le pouliuli ma le ata o le oti, e taitai ai o tatou vae i le ala o le filemu. 80 Ua tupu le tama, ma ua malosi lona loto, ma sa i ai o ia i tuufua seia oo i le aso na faaali mai ai o ia ia Isaraela.
4 Ma sa alu ae foi Iosefa mai Kalilaia, mai le aai o Nasareta, i Iutaia, i le aai o Tavita, lea ua taʼua o Peteleema; (auā o ia o le aiga ma le gafa o Tavita;) 5 ‘Ia tusia fo‘i ma Maria lana avā na fa‘aipoipo, ‘ua tō. 6 A o i ai i latou, ua oo i ona po e fanau ai o ia. 7 Ona fanau mai lea e ia o lana tama ulumatua, ua aui ia te ia i le ie, ma faataoto ia te ia i le fale povi; auā ‘ua leai se avanoa mo i latou i le fale e talimālō ai. 8 Sa i ai foi i lea nuu o leoleo mamoe sa nonofo i le vao, e leoleo i la latou lafu i le po. 9 Fa‘auta fo‘i, ‘ua o‘o ‘iā te i latou le agelu a le Ali‘i, ma ‘ua susulu fa‘ata‘ali‘oli‘o ‘iā te i latou le pupula o le Ali‘i, ‘ona matuā matata‘u ai lea o i latou. 10 Ona fai atu lea o le agelu ia te i latou, Aua tou te matatau; 11 Auā o le aso nei ‘ua fānau ai i le ‘a‘ai o Tavita lo ‘outou Fa‘aola, o le Ali‘i lea o Keriso. 12 Ma o le a avea lenei ma faailoga ia te outou; Tou te maua le tama meamea ua aui i le ie, o taoto i le fale povi. 13 Ona faafuaseʻi lea ona iai faatasi ma le agelu le motu o tagata o ʻau faalelagi o loo vivii atu i le Atua, ua faapea mai, 14 ‘Ia vi‘ia le Atua i mea aupitoaluga, ma le manuia i le lalolagi, ma le finagalo alofa i tagata. 15 ‘Ua o‘o atu fo‘i agelu nai ‘iā te i latou i le lagi, ‘ona fetautalatala‘i lea o leoleo mamoe, “Tatou ō atu nei i Peteleema, tatou te vāai i lenei mea ‘ua o‘o, ‘ua fa‘ailoa mai e le Ali‘i ‘iā te ia. tatou. 16 Ua latou o mai faataalise, ua maua ai Maria, ma Iosefa, ma le tama o loo taoto i le fale povi. 17 Ua iloa e i latou, ona faailoa atu lea o le upu na ta'u mai ia te i latou e uiga i lenei tama. 18 ‘Ua ofo fo‘i i latou uma na fa‘alogo i mea na ta‘u mai e leoleo mamoe ‘iā te i latou. 19 A o Maria, sa taofi ia mea uma, ma manatunatu i ai i lona loto. 20 Ona foi mai lea o leoleo mamoe, ua vivii ma vivii atu i le Atua ona o mea uma na latou faalogo i ai ma vaai i ai, e pei ona ta'u mai ai ia te i latou. 21 Ua atoa aso e valu e peritomeina ai le tama, ona faaigoa ai lea o ia o IESU, o le igoa lea na faaigoa ai e le agelu a o lei to i le manava. 22 ‘Ua ‘atoa fo‘i aso o lona fa‘amamāina e tusa ma le tulafono a Mose, ‘ona latou ‘aumai lea o ia i Ierusalema, ‘ina ‘ia tu‘uina atu o ia i le Ali‘i; 23 (E pei ‘ona tusia i le tulafono a le Ali‘i, O tane uma e fānau mai e ta‘ua o ia e pa‘ia i le Ali‘i;) 24 ‘Ia fai fo‘i le taulaga e tusa ma le mea ‘ua fai mai ai i le tulafono a le Ali‘i, “O lupe se lua, po o tama‘i lupe e lua.” 25 Ma faauta, sa i Ierusalema se tagata, o lona igoa o Simeona; o le tagata lava lea e amiotonu ma le amioatua, o loo faatalitali i le faamafanafanaga o Isaraelu, sa i ona luga foi le Agaga Paia. 26 Ma sa faailoa atu ia te ia e le Agaga Paia, e le oo ia te ia le oti, seia vaai o ia i le Keriso a le Alii. 27 ‘Ua o‘o mai fo‘i o ia i le malumalu e le Agaga, ma ‘ua ‘aumaia e ona mātua le tama o Iesu, ‘ina ‘ia faia ‘iā te ia e tusa ma le tu o le tulafono. 28 ‘Ona tago atu lea o ia ‘iā te ia i ona lima, ma fa‘afetai atu i le Atua, ‘ua fa‘apea atu, 29 Le Alii e, ia e tuu atu nei lau auauna e alu ma le filemu, e tusa ma lau afioga.
MATAUPU 2 1 O ona po ia na oo mai ai le poloaiga a Kaisara Aokuso, ia tusia uma le lalolagi. 2 (Na mua‘i faia fo‘i lenei tusiga a o pule Kurenio i Suria.) 3 Ona o atu lea o tagata uma ia tusia, e taitasi i lona lava aai.
38
LUKA
30 Auā ua vaai oʻu mata i lau faaolataga, 31 Ua e saunia i luma o tagata uma; 32 O le malamalama e faamalamalamaina ai Nuuese, ma le mamalu o lou nuu o Isaraelu. 33 Ona ofo ai lea o Iosefa ma lona tina i mea na tautalagia ai o ia. 34 ‘Ona fa‘amanuia atu lea o Simeona ‘iā te i lā‘ua, ‘ua fai atu fo‘i ‘iā Maria lona tinā, “Fa‘auta, ‘ua tofia lenei tama e pa‘u ma toe tutū mai ai le to‘atele o Isaraelu; ma mo se faailoga o le a tautala faasaga i ai; 35 (Ioe, e tuia foi lou lava agaga e le pelu,) ina ia faaalia ai manatu o loto e toatele. 36 Sa i ai fo‘i le tasi perofeta fafine o Ana, o le afafine o Fanuelu, o le itū‘āiga o Asera; 37 O ia fo‘i o le fafine ‘ua oti lana tane, pe tusa ma le valugafulu ma le fa o ona tausaga, e le‘i tu‘ua e ia le malumalu, a ‘ua ‘au‘auna i le Atua i anapogi ma tatalo i le pō ma le ao. 38 Ona sau ai lea o ia i lea lava ituaso, ua faafetai atu foi i le Alii, ma tautala atu e uiga ia te ia ia i latou uma o e na faatalitali i le togiola i lerusalema. 39 Ua uma ona faia o mea uma e tusa ma le tulafono a le Alii, ona toe foi atu lea o i latou i Kalilaia, i lo latou lava aai o Nasareta. 40 ‘Ua tupu fo‘i le tama, ma ‘ua malosi lona loto, ‘ua tumu i le poto, ‘ua ‘iā te ia le alofa tunoa o le Atua. 41 Na ō atu ona mātua i Ierusalema i tausaga taʻitasi i le tausamiga o le paseka. 42 ‘Ua sefulu ma le lua ona tausaga, ‘ona ō a‘e lea o i latou i Ierusalema, e tusa ma le tu o le tausamiga. 43 ‘Ua uma ‘ona la toe fo‘i mai, ‘ua nofo le tama o Iesu i Ierusalema; a ua le iloa e Iosefa ma lona tina. 44 A o i la‘ua, sa manatu sa i ai o ia i le ‘au, ‘ona ō ai lea o i lā‘ua i le malaga e tasi le aso; ‘ona latou sā‘ili lea ‘iā te ia i o latou ‘āiga ma ē latou te masani. 45 ‘Ua lē maua fo‘i o ia, ‘ona toe fo‘i lea o i latou i Ierusalema, e sā‘ili ‘iā te ia. 46 Ua mavae aso e tolu, ona la maua ai lea o ia i le malumalu, o loo nofo i totonu o le au aoao, o loo faalogologo ia te i latou, ma fesili atu ia te i latou. 47 ‘Ua ofo uma fo‘i ē na fa‘alogologo ‘iā te ia i lona poto ma ana tali. 48 ‘Ua va‘ai atu i lā‘ua, ‘ona ofo ai lea o i lā‘ua; faauta, ua ma saili ma lou tamā ia te oe ma le faanoanoa. 49 Ona fai atu lea o ia ia te i laua, Se a le mea na oulua saili mai ai ia te au? Tou te le'i iloa ea e tatau ona ou i ai i le galuega a lo'u Tama? 50 Ma sa latou le malamalama i le upu na ia fetalai mai ai ia te i latou. 51 ‘Ona ō ifo lea o ia fa‘atasi ma i lā‘ua, ‘ua o‘o i Nasareta, ‘ua usiusita‘i fo‘i o ia ‘iā te i lā‘ua; 52 Ua tupu le poto ma le tino o Iesu, ua alofagia o ia e le Atua atoa ma tagata.
2 O Ana ma Kaiafa o ositaulaga sili, na oo mai ai le afioga a le Atua ia Ioane le atalii o Sakaria i le vao. 3 ‘Ua alu atu fo‘i o ia i nu‘u uma e lata ane i Ioritana, ma tala‘i atu le papatisoga o le salamō mo le fa‘amāgaloina o agasala; 4 E pei ona tusia i le tusi o upu a le perofeta o Isaia, o loo faapea mai, O le leo o le ua alaga i le vao, Ia outou saunia le ala o le Alii, ia faasaʻosaʻo ona ala. 5 O le a faatutumuina vanu uma, ma o le a faamaulaloina mauga uma ma maupuepue; e fa‘asa‘o fo‘i le ala pi‘opi‘o, e fa‘alamolemoleina fo‘i ala gaoa; 6 E iloa foi e tagata uma le olataga a le Atua. 7 Ona fetalai atu lea o ia i le motu o tagata na o mai e papatisoina e ia, Tupulaga gata feai e, o ai na na lapataia outou ia sosola ese i le toasa o le a oo mai? 8 O lenei, ia outou fua mai ni fua e tatau ma le salamo, aua foi ne‘i amata ona faapea ifo ia te outou, O Aperaamo lo matou tamā; 9 O lenei fo‘i ‘ua tu‘u le to‘i i a‘a o la‘au; 10 Ona fesili mai lea o le motu o tagata ia te ia, ua faapea mai, Se a la se mea matou te faia? 11 ‘Ua tali atu o ia, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, “O lē e lua ‘ofu, ‘ia avatu ‘iā te ia e leai sona ‘ofu; o lē ‘ua i ai mea e ‘ai, ‘ia fa‘apea fo‘i ‘ona faia e ia. 12 Ona o mai ai lea o le au telona ina ia papatisoina, ua faapea mai ia te ia, Le aoao e, se a se mea matou te faia? 13 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Aua tou te sili atu i le mea ua tofia ia te outou. 14 Ona fesili mai lea o le au fitafita ia te ia, ua faapea mai, Se a foi se mea matou te faia? ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “‘Aua tou te fa‘asauā i se tasi, ‘aua fo‘i tou te molia pepelo se tasi; ma ia faamalieina i o outou totogi. 15 Ma aʼo faatalitali tagata, ma manatunatu tagata uma i o latou loto ia Ioane, pe o ia o le Keriso, pe leai; 16 Ua tali atu loane, ua faapea atu ia te i latou uma, Ou te papatiso atu ia te outou i le vai; ae o le a afio mai le tasi e sili atu lona malosi ia te au, ou te le aoga ona ou tatalaina le nonoa o ona seevae; 17 O lē o lo‘o i lona lima fo‘i lana iliili, na te matuā fa‘amamāina fo‘i lana saito, ma fa‘apotopotoina le saito i lona fale saito; a o aputi o saito e susunuina e ia i le afi e lē matineia. 18 E tele fo‘i isi mea i lana apoapoa‘iga na ia tala‘i atu ai i tagata. 19 A o Herota le tupu, na a‘oa‘iina e ia ‘ona o Herotia le avā a Filipo lona uso, ‘atoa ma mea leaga uma na faia e Herota. 20 ‘Ua fa‘aopoopoina fo‘i lenei mea i luga o mea uma, ‘ua ia tu‘uina Ioane i le fale puipui. 21 ‘Ua papatisoina fo‘i tagata uma, ‘ua papatisoina fo‘i Iesu, ma tatalo, ‘ona avanoa ai lea o le lagi. 22 Ma sa afio ifo le Agaga Paia i ona luga i se tino e pei o se lupe, ma sa oo mai se siufofoga mai le lagi, ua faapea mai, O oe o loʼu Atalii pele; ou te fiafia lava ia te oe. 23 Na amata fo‘i ‘ona o‘o i le tolugafulu o tausaga o Iesu, o le atali‘i ia o Iosefa, o le atali‘i ia o Eli; 24 O le atali‘i ia o Matata, o le atali‘i ia o Levi, o le atali‘i ia o Meki, o le atali‘i ia o Iana, o le atali‘i ia o Iosefa, 25 O le atalii ia o Matatia, o le atalii ia o Amosa, o le atalii ia o Nauma, o le atalii ia o Eseli, o le atalii ia o Nake; 26 O le atali‘i ia o Maata, o le atali‘i ia o Matatia, o le atali‘i ia o Semi, o le atali‘i ia o Iosefa, o le atali‘i ia o Iuta;
MATAUPU 3 1 O le sefulu ma le lima o tausaga o le nofoa‘iga a Tiperio Kaisara, sa fai Ponotio Pilato ma kovana i Iutaia, ma Herota o le pule i Kalilaia, ma Filipo lona uso o le pule i Iturea ma le itūmālō o Tarakoniti, ma Lusania le pule o Apilene.
39
LUKA
27 O le atalii ia o Ioana, o le atalii ia o Resa, o le atalii ia o Serupapelu, o le atalii ia o Salatielu, o le atalii ia o Neri; 28 O le atali‘i ia o Meleki, o le atali‘i ia o Ati, o le atali‘i ia o Kosama, o le atali‘i ia o Elmotama, o le atali‘i ia o Eru; 29 O le atalii ia o Iose, o le atalii ia o Elisara, o le atalii ia o Iorima, o le atalii ia o Matata, o le atalii ia o Levi; 30 O le atali‘i ia o Simeona, o le atali‘i ia o Iuta, o le atali‘i ia o Iosefa, o le atali‘i ia o Ionana, o le atali‘i ia o Eliakimo; 31 O le atali‘i ia o Melea, o le atali‘i ia o Menana, o le atali‘i ia o Matata, o le atali‘i ia o Natano, o le atali‘i ia o Tavita; 32 O le atalii ia o Iese, o le atalii ia o Opeta, o le atalii ia o Poasa, o le atalii ia o Salemona, o le atalii ia o Naasona; 33 O le atalii ia o Aminatapu, o le atalii o Arama, o le atalii ia o Esaroma, o le atalii ia o Faresa, o le atalii ia o Iuta; 34 O le atali‘i ia o Iakopo, o le atali‘i ia o Isaako, o le atali‘i ia o Aperaamo, o le atali‘i ia o Tara, o le atali‘i ia o Nakori; 35 O le atalii ia o Saruka, o le atalii ia o Rakau, o le atalii ia o Paleka, o le atalii ia o Kaver, o le atalii ia o Sala; 36 O le atalii ia o Kainano, o le atalii ia o Afasata, o le atalii ia o Semu, o le atalii ia o Noa, o le atalii ia o Lameko, 37 O le atalii ia o Metusela, o le atalii ia o Enoka, o le atalii ia o Iareto, o le atalii ia o Maleleelu, o le atalii ia o Kainano; 38 O le atalii lea o Enosa, o le atalii lea o Setu, o le atalii lea o Atamu, o le atalii lea o le Atua.
17 Ma sa tuuina atu ia te ia le tusi a le perofeta o Isaia. ‘Ua tatalaina fo‘i e ia le tusi, ‘ona maua ai lea e ia le mea ‘ua tusia ai, 18 Ua i oʼu luga le Agaga o le Alii, ona ua ia faauuina aʼu e talai atu le talalelei ie matitiva; ‘ua ia ‘auina mai a‘u e fa‘amālōlō i ē loto momomo, e tala‘i le sa‘olotoga i ē na noanoatia, ma fa‘apupulaina mata o ē tauaso, e tu‘u sa‘oloto i ē ‘ua nutimomoia; 19 Ina ia talaʻi atu le tausaga e talileleia ai e Ieova. 20 Ona ia tapuni lea o le tusi, ma toe avatu i le auauna, ona nofo ai lea i lalo. ‘Ua pulato‘a atu ‘iā te ia mata o i latou uma sa i le sunako. 21 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O le aso nei ua taunuu ai lenei Tusi ia outou faalogo. 22 Ua molimau atu i latou uma ia te ia, ua ofo foi i upu lelei na tulei mai i lona fofoga. Ona latou fai mai lea, E le o le atalii ea lenei o Iosefa? 23 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Tou te fai mai lava lenei faataoto ia te au, Fomai e, ia e faamalolo ia te oe; 24 Ona fai atu lea o ia, E moni, ou te fai atu ia te outou, e leai se perofeta e talia i lona nuu. 25 A e moni ou te fai atu ia te outou, e toatele fafine ua oti a latou tane sa i Isaraelu i ona po o Elia, ina ua punitia le lagi i tausaga e tolu ma masina e ono, ina ua oo le oge tele i le nuu uma; 26 ‘Ae le‘i ‘auina atu fo‘i o Elia i se tasi o i latou, na o Sarefata le ‘a‘ai o Saitonu, i le fafine ‘ua oti lana tane. 27 Ma e toatele lepela sa i Isaraelu i ona po o Elisaia le perofeta; e leai fo‘i se tasi o i latou na fa‘amamāina, tau lava o Naamanu le Suria. 28 ‘Ua fa‘alogo i latou uma i le sunako i nei mea, ‘ona matuā ita ai lea o i latou. 29 ‘Ona tula‘i lea o i latou ma tuli ‘iā te ia i tua o le ‘a‘ai, ma ta‘ita‘i atu ‘iā te ia i le ‘au o le mauga na tu ai lo latou ‘a‘ai, ‘ina ‘ia lafotūina o ia i lalo. 30 A ‘ua ui ane o ia i totonu ‘iā te i latou, ‘ua alu atu o ia; 31 ‘Ua alu ifo fo‘i i Kapanaumi, le ‘a‘ai o Kalilaia, ma a‘oa‘o atu ‘iā te i latou i aso sapati. 32 ‘Ua matuā ofo i latou i lana a‘oa‘oga, auā sa i ai le mana o lana afioga. 33 Sa i ai fo‘i i le sunako le tagata ‘ua ‘iā te ia le agaga o le temoni leaga, ma ‘ua ‘alaga atu ma le leo tele, 34 Ua faapea atu, Tuu pea ia; se a se mea ia te oe, lesu e le Nasareta? ua e sau ea e faaumatia i matou? Ua ou iloa oe po o ai oe; le Paia o le Atua. 35 Ona vavao atu lea o lesu ia te ia, ua faapea atu, Faalologo ia, ma e sau i fafo mai ia te ia. ‘Ua lafo fo‘i o ia e le tiapolo i totonu, ‘ona sau ai lea i fafo ‘iā te ia, ‘ae le‘i fa‘aleagaina o ia. 36 Ona taufaiofo ai lea o i latou uma, ma fetautalatalai, ua faapea ane, Se a lenei upu? aua o le pule ma le mana na te poloai atu ai i agaga leaga, ona latou o mai ai lea i fafo. 37 ‘Ua salalau atu fo‘i le tala ‘iā te ia i nu‘u uma lava. 38 ‘Ona tula‘i lea o ia nai le sunako, ‘ua ulu atu i le fale o Simona. ‘Ua maua fo‘i le tinā o le avā a Simona i le fiva tele; ona latou aioi mai lea ia te ia mo ia. 39 Ona tu lea o ia i ona luma, ma vavao i le fiva; ona alu ai lea o ia, ona tulai loa lea o ia ma auauna ia te i latou. 40 ‘Ua goto le la, ‘ona ‘aumai lea ‘iā te ia e i latou uma o ē na mama‘i i ma‘i ‘ese‘ese; ‘ua fa‘ae‘e atu fo‘i e ia ona aao i luga o i latou ta‘ito‘atasi, ma fa‘amālōlōina i latou.
MATAUPU 4 1 ‘Ua tumu Iesu i le Agaga Pa‘ia, ‘ona fo‘i atu lea o ia nai Ioritana, ‘ua ta‘ita‘iina fo‘i o ia e le Agaga i le vao. 2 Ua faaosoosoina e le tiapolo i aso e fagafulu. Na ia lē ‘ai fo‘i i na aso; 3 Ona fai mai lea o le tiapolo ia te ia, Afai o oe o le Alo o le Atua, ia e fai atu i lenei maa ia liu areto. 4 Ona tali atu lea o lesu ia te ia, ua faapea atu, Ua tusia, E le na o areto e ola ai le tagata, a o afioga uma lava a le Atua. 5 Ona ave aʻe lea o ia e le tiapolo i le mauga maualuga, ma faaali atu iā te ia malo uma o le lalolagi i se taimi puupuu. 6 Ona fai atu lea o le tiapolo ia te ia, Ou te avatu ia te oe lenei pule uma ma lo latou mamalu; ‘ou te avatu fo‘i i lē ‘ou te loto i ai. 7 O lenei, afai e te ifo mai ia te au, e fai mo oe mea uma. 8 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te ia, Satani e, ina alu ia oe i o'u tua; 9 ‘Ua ia ‘aumaia fo‘i o ia i Ierusalema, ma fa‘atū ‘iā te ia i luga o le tumutumu o le malumalu, ‘ua fai atu fo‘i ‘iā te ia, “Afai o oe o le Alo o le Atua, inā oso ia oe i lalo i lalo; 10 Auā ‘ua tusia, E poloa‘i atu o ia i ana agelu ‘iā te oe, ‘ia leoleo ‘iā te oe; 11 Ma o le a latou sii aʼe oe i o latou lima, neʼi tuʼia lou vae i se maa. 12 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te ia, Ua fai mai, Aua e te tofotofo i le Alii lou Atua. 13 ‘Ua fa‘aumatia e le tiapolo fa‘aosoosoga uma, ‘ona alu ‘ese ai lea o ia ‘iā te ia mo sina taimi. 14 ‘Ua toe fo‘i atu Iesu i le mana o le Agaga i Kalilaia; 15 ‘Ua a‘oa‘o atu fo‘i o ia i o latou sunako, ‘ua vi‘ia e tagata uma lava. 16 ‘Ua o‘o atu fo‘i o ia i Nasareta, i le mea na tupu a‘e ai o ia;
40
LUKA
41 Ua o mai foi temoni mai le toatele, ua alalaga, ua faapea atu, O oe o le Alo o le Atua. ‘Ona vavao atu lea o ia ‘iā te i latou, ‘ua lē tu‘uina atu i latou e tautala, auā ‘ua latou iloa o ia o le Keriso. 42 ‘Ua ao, ‘ona tu‘ua lea e ia, ‘ua alu atu i le mea tu‘ufua; 43 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, E tatau ona ou folafola atu le malo o le Atua i isi aai foi, aua o le mea lea na auina mai ai au. 44 ‘Ua tala‘i atu fo‘i o ia i sunako i Kalilaia.
20 Ua silafia e ia lo latou faatuatua, ona fetalai atu lea o ia ia te ia, Sole e, ua faamagaloina au agasala. 21 Ona manatunatu ai lea o le au tusiupu ma le au faresaio, ua faapea ane, O ai ea lenei ua fai upu leaga? O ai na te mafaia ona faamagaloina agasala, ua na o le Atua lava? 22 A ua silafia e Iesu o latou manatu, ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, Se a le mea ua outou manatunatu ai i o outou loto? 23 Po o fea e faigofie, o le fai atu, Ua faamagaloina au agasala; po o le fai atu, Tu ia i luga ma savali? 24 Ae ina ia outou iloa ua i ai i le Atalii o le tagata le pule i le lalolagi e faamagalo ai agasala, (na fai atu ia i le supa,) Ou te fai atu ia te oe, Ina tulai ia, ma ave lou moega, ma e alu i lou fale. 25 Ona tulai loa lea o ia i o latou luma, ua tago i le mea na taoto ai, ua alu atu i lona lava fale, ua vivii atu i le Atua. 26 Ona ofo ai lea o i latou uma, ma vivii atu i le Atua, ma ua tumu i le mata'u, ua faapea ane, Ua tatou vaai i mea uiga ese i le aso nei. 27 Ua mavae ia mea, ona alu atu lea o ia, ona iloa atu lea e ia o le telona e igoa ia Levi, o loo nofo i le ofisa o lafoga ; 28 ‘Ona tu‘ua lea e ia o mea uma, ‘ua tula‘i ma mulimuli atu ‘iā te ia. 29 Ona faia lea e Levi o le tausamiga tele mo ia i lona lava fale; 30 A ua muimui o latou tusiupu ma faresaio i ona soo, ua faapea atu, Se a le mea tou te aai ai ma feinu faatasi ma telona ma e agasala? 31 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te i latou, O e malolo e le aoga le fomai; a o e mamai. 32 Ou te lei sau e valaau i e amiotonu, a o e agasala ia salamo. 33 Ona latou fai mai lea ia te ia, Se a le mea e anapopogi soo ai ma tatalo le au soo o Ioane, e faapea foi ma soo o le au faresaio; a o ou ua aai ma inu? 34 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Pe e mafai ea ona outou faa- anapopogi o le au faaipoipo, ao ia te i latou le faatoafaiava? 35 A e oo mai ona aso e aveesea ai le faatoafaiava ia te i latou, ona latou anapopogi ai lea i ia aso. 36 Ma sa ia fetalai atu foi se faataoto ia te i latou; E leai se tasi na te naia se fasi ofu fou i luga o se mea tuai; a fa‘apea, ‘ona masae ai lea o le mea fou, e lē tusa fo‘i le fasi mea fou i le mea tuai. 37 E leai fo‘i se tagata na te utuina le uaina fou i fagupa‘u tuai; a le o lea, ona masaa ai lea o fagupa'u i le uaina fou, ona masaa ai lea, ona pala ai lea o fagu. 38 Ae e tatau ona utuina le uaina fou i fagupaʻu fou; ma ua faasaoina uma. 39 E leai fo‘i se tasi na te inu i le uaina tuai, ‘ona mana‘o loa lea i le uaina fou;
MATAUPU 5 1 A o fetaomi mai le motu o tagata ‘iā te ia e fa‘alogologo i le afioga a le Atua, ‘ua tu o ia i tafatafa o le vaituloto o Kenesareta; 2 ‘Ua iloa atu fo‘i e ia o va‘a e lua o tutū i tafatafa o le vai, a ‘ua ō i fafo le ‘au faifaiva, ‘ua ta o latou upega. 3 ‘Ua maliu a‘e o ia i le tasi va‘a, o Simona lea, ma ‘ai‘oi atu ‘iā te ia, ‘ia tu‘u te‘a itiiti i le lau‘ele‘ele. Ona nofo lea o ia i lalo, ma aoao atu i le motu o tagata i fafo o le vaa. 4 Ua uma lana tautala, ona fai atu lea o ia ia Simona, Ina alu atu ia i le moana, ma tuu ifo ai i lalo o outou upega e maua ai se utu. 5 Ona tali atu lea o Simona ia te ia, ua faapea mai, Le aoao e, ua atoa le po na matou galulue ai, e leai se mea na maua; 6 Ua faia e i latou lenei mea, ona latou punitia ai lea o i'a e tele, ma ua masae lo latou upega. 7 Ua talotalo atu foi i latou ia latou aumea o i le tasi vaa, ia o mai e fesoasoani ia te i latou. Ona latou o mai ai lea, ua faatutumuina vaa e lua, ua amata ona magoto. 8 Ua iloa atu e Simona Peteru, ona faapaʻū ai lea o ia i tulivae o Iesu, ua faapea atu, Ina alu ese ia oe ia te au; auā o a‘u o le tagata agasala, le ALI‘I e. 9 Auā ‘ua ofo o ia ‘atoa ma i latou uma sa ‘iā te ia, i le tele o i‘a na latou maua. 10 Sa faapea foi Iakopo, ma loane, o atalii o Sepetaio, o e na galulue faatasi ma Simona. Ona fetalai atu lea o Iesu ia Simona, Aua e te fefe; e amata atu nei ona e maua tagata. 11 ‘Ua fa‘atūina o latou va‘a i uta, ‘ona tu‘ua lea e i latou o mea uma, ‘ae mulimuli atu ‘iā te ia. 12 Ua oo foi o ia i le tasi aai, faauta, o le tagata ua tumu i le lepela, ua vaai atu o ia ia Iesu, ona faapauu lea i ona fofoga, ma aioi mai ia te ia, ua faapea atu, Le Alii e, a e finagalo i ai, e te mafaia lava ona faamam mai ia te au. 13 Ona aapa atu lea o lona aao, ma pai atu ia te ia, ua faapea atu, Ou te loto i ai, ina mama ia oe. ‘Ona te‘a loa lea o le lepela ‘iā te ia. 14 Ua ia poloaʻi atu foʻi iā te ia e aua neʻi taʻu atu i se tasi ; 15 A ‘ua atili ai ‘ona salalau atu le tala e uiga ‘iā te ia; 16 Ona alu ese lea o ia i le vao, ma tatalo. 17 ‘Ua o‘o fo‘i i le tasi aso, a o a‘oa‘o atu o ia, sa nonofo ane ai faresaio ma a‘oa‘o tulafono, o ē na ō mai mai ‘a‘ai uma o Kalilaia, ma Iutaia, ma Ierusalema, ma le mana o le Ali‘i. sa i ai e faamalolo ia i latou. 18 Fa‘auta fo‘i, ‘ua ‘aumaia e tagata i le moega le tagata supa, ‘ona latou sā‘ili lea e ta‘ita‘i mai o ia i totonu, ma tu‘u i ona luma. 19 ‘Ua lē iloa fo‘i e i latou se ala e ta‘ita‘iina atu ai o ia i totonu ‘ona o le motu o tagata, ‘ona latou ō a‘e lea i luga o le fale, ma tu‘u ifo ‘iā te ia i le ma‘a ma lona moega i totonu i luma o Iesu.
MATAUPU 6 1 ‘Ua o‘o fo‘i i le sapati lona lua i le aso muamua, ‘ona ui atu ai lea o ia i le togāsaito; ona tau ai lea e ona soo o fua o saito, ma aai, ma olo i o latou lima. 2 Ona fai mai lea o nisi o le au faresaio ia te i latou, Se a le mea ua outou faia ai le mea e sa ona fai i le sapati? 3 Ona tali atu lea o Iesu ia te i latou, ua faapea atu, Tou te lei faitaulia ea i lenei mea, o le mea na faia e Tavita, ina ua fia aai o ia, atoa ma e sa ia te ia;
41
LUKA
4 Na alu atu o ia i le fale o le Atua, ma ave ma ʻai le areto e laulauina i luma, ma avatu foʻi i ē na iā te ia; o le mea lea e sa i le tulafono ona ‘ai, na o le au ositaulaga? 5 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O le Atalii o le tagata o le Alii foi ia o le sapati. 6 Ua oo foi i le tasi sapati, na ulu atu ai o ia i le sunako ma aoao atu ai; 7 Ua vaavaai atu foi le au tusiupu ma le au faresaio ia te ia, pe na te faamalolo i le sapati; ina ia latou maua se mea e molia ai o ia. 8 A ua silafia e ia o latou manatu, ona fai atu ai lea o ia i le tagata ua gase lona lima, Ina tulai ia, ma tu i totonu. Ona tulai lea o ia ma tu i luma. 9 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, Ou te fesili atu ia te outou se mea e tasi; E sa‘o ‘ea i le sapati ona fai mea lelei, pe fai mea leaga? e faaola le ola, pe faaumatia? 10 Ua silasila solo o ia ia te i latou uma, ona fetalai atu lea o ia i le tagata, Ina faaloaloa mai ia lou lima. ‘Ua fa‘apea ‘ona faia e ia, ‘ona toe lelei ai lea o lona lima e pei o le tasi. 11 Ma sa tutumu i latou i le ita; ‘ua fetautalatala‘i fo‘i le tasi i le tasi, pe se a se mea latou te faia ‘iā Iesu. 12 Ua oo foi i ia aso, ona alu ae lea o ia i le mauga e tatalo, ma ua atoa le po i le tatalo i le Atua. 13 ‘Ua ao, ‘ona vala‘au atu lea o ia i ona so‘o; 14 O Simona, (ua ia faaigoa foi ia Peteru,) ma Aneterea lona uso, o Iakopo ma Ioane, o Filipo ma Patolomaio, 15 o Mataio ma Toma, o Iakopo le atali‘i o Alefaio, ma Simona ‘ua ta‘ua o Selota, 16 O Iuta fo‘i le uso o Iakopo, ma Iuta le Sekara, o lē na fa‘alata. 17 ‘Ona ō ifo lea o ia fa‘atasi ma i latou, ‘ua tu i le ‘ele‘ele laugatasi, ma le motu o tagata o ona so‘o, ma le motu o tagata e to‘atele mai Iutaia uma ma Ierusalema, ma le talafatai o Turo ma Saitonu, o ē na ō mai e fa‘alogologo ‘iā te ia. ma ia faamaloloina o latou ma’i; 18 O ē ‘ua tigāina fo‘i e agaga leaga, ‘ona fa‘amālōlōina ai lea o i latou. 19 ‘Ua sā‘ili le motu o tagata uma e pa‘i atu ‘iā te ia; 20 ‘Ua tepa a‘e fo‘i ona fofoga i ona so‘o, ‘ua fa‘apea atu, “ ‘Amu‘ia ‘outou e matitiva, auā e ‘iā te ‘outou le Mālō o le Atua. 21 Amuia outou o e fia aai nei, aua e maoona outou. Amuia outou o e fetagisi nei: aua tou te talie. 22 Amuia outou pe a ita mai tagata ia te outou, ma tuueseeseina outou mai ia te i latou, ma latou upuleaga ia te outou, ma lafoaiina lo outou igoa e pei o se mea leaga, ona o le Atalii o le tagata. 23 ‘Ia ‘outou ‘oli‘oli i lea aso, ma ‘ia ‘outou osooso ma le ‘oli‘oli, auā fa‘auta, e tele lo ‘outou taui i le lagi; 24 A oi talofa ia te outou o e mauoa! auā ‘ua maua e ‘outou lo ‘outou fa‘amafanafanaga. 25 Oi talofa ia te outou o e maoona! aua tou te fia aai. Oi talofa ia te outou o e talie nei! aua tou te faanoanoa ma fetagisi. 26 Oi talofa ia te outou, pe a tautala lelei tagata uma ia te outou! auā na fa‘apea ‘ona faia e o latou tamā i perofeta pepelo. 27 A o a‘u, ou te fai atu ia te outou o e faalogo mai, Ia outou alolofa atu i e ua ita mai ia te outou, ia agalelei atu i e ua inoino mai ia te outou; 28 Ia outou faamanuia atu i e ua fetuu mai ia te outou, ia outou tatalo foi mo e ua agaleaga mai ia te outou.
29 O lē na te po mai fo‘i i le tasi alafau, ‘ia tu‘u atu fo‘i le isi; o lē na te aveeseina fo‘i lou ‘ofu talaloa, ‘aua ne‘i vavao i lou ‘ofu. 30 Ia avatu i tagata uma e ole mai ia te oe; o lē faoa fo‘i au ‘oloa, ‘aua ne‘i toe fai atu i ai. 31 E pei ona outou loto i ai ia faia e tagata ia te outou, ia faapea foi ona outou faia ia te i latou. 32 Auā ‘āfai tou te alolofa atu i ē alolofa mai ‘iā te ‘outou, se a se fa‘afetai ‘iā te ‘outou? auā e alolofa fo‘i ē agasala i ē alolofa ‘iā te i latou. 33 ‘Āfai fo‘i tou te agalelei atu i ē agalelei mai ‘iā te ‘outou, se a se fa‘afetai ‘iā te ‘outou? auā ‘ua fa‘apea fo‘i ‘ona faia e ē agasala. 34 ‘Āfai fo‘i tou te fa‘aatu atu i ē ‘ua ‘outou fa‘amoemoe e toe maua mai ai, se a se fa‘afetai ‘iā te ‘outou? auā o ē agasala fo‘i e nonō atu i ē agasala, ‘ina ‘ia toe maua mai ai. 35 A o outou, ia outou alolofa atu i o outou fili, ma ia agalelei atu, ma ia avatu tupe, ma le faamoemoe i se mea e tasi; e tele fo‘i lo ‘outou taui, e fai fo‘i ‘outou ma fānau a le Silisili‘ese; 36 O lenei, ia outou alofa mutimutivale, faapei o lo outou Tamā e alofa mutimutivale. 37 Aua tou te faamasino atu, ona faamasinoina ai lea o outou; 38 Ia foai atu, ona foaiina mai ai lea ia te outou; o fua lelei, e lolomi, ma luluina, ma tumu ai, e avatua e tagata i o outou fatafata. Auā o le fua tou te fuaina atu ai, e toe fuaina mai ai fo‘i ‘iā te ‘outou. 39 Ona fetalai atu lea o ia i le faataoto ia te i latou, E mafai ea e le tauaso ona taitai i le tauaso? e le pauu ea i laua i le lua? 40 E lē sili le so‘o i lona a‘oa‘o; 41 Se a foi le mea e te vaai atu ai i fasi laau i le mata o lou uso, ae e te le iloa le utupoto i lou lava mata? 42 E mafai faapefea foi ona e fai atu i lou uso, Lo’u uso e, tuu mai ia ia te au e aveese le fasi laau i lou mata, ae e te le iloa e oe le utupoto i lou lava mata? O oe na le faafiaamiotonu, ia e muai aveese le utupoto i lou lava mata, ona e iloa lelei ai lea e aveese le fasi laau i le mata o lou uso. 43 Aua e le fua mai e se laau lelei ni fua leaga; e le fua mai foi se laau leaga i fua lelei. 44 Aua e iloa laau taitasi i ona lava fua. Auā e lē tau mai e tagata o mati i la‘au tuitui, e lē tau fo‘i e tagata le fua o le vine i le la‘au talatala. 45 O le tagata lelei na te aumaia mea lelei mai le oloa lelei o lona loto; o le tagata leaga fo‘i na te ‘aumai mea leaga i le ‘oloa leaga o lona loto; 46 Se a foi le mea tou te valaau mai ai ia te au, Le Alii e, le Alii e, ae tou te le faia mea ou te fai atu ai? 47 Ai se sau ia te au, ma faalogo i a’u upu, ma faia e ia, ou te faailoa atu ia te outou lona faatusa i ai. 48 E tusa o ia ma le tagata na faia lona fale, ma eli loloto, ma tuu le faavae i luga o le papa; ina ua oo mai le lolo, ona taia ai lea e le vaitafe, e le mafai ona luluina, auā ua faavaeina i luga o le papa. . 49 A o lē fa‘alogo, ‘ae lē faia, e tusa o ia ma le tagata na te faia lona fale i luga o le ‘ele‘ele e aunoa ma se fa‘avae; ‘ua taia malosi mai ai le vaitafe, ‘ona pa‘ū loa lea; ma sa tele le faatafunaina o lena fale.
42
LUKA
MATAUPU 7
faamamāina lepela, ua faalogo tutuli, ua faatutuina e ua oti, ua folafola atu le talalelei i e matitiva. 23 Amuia fo‘i o lē e lē tausuai ‘iā te a‘u. 24 Ua o ese avefeau a loane, ona tautala atu lea o ia i le motu o tagata e uiga ia loane, Se a le mea na outou o atu ai i le vao e matamata i ai? O le ū ea ua lūlūina i le matagi? 25 A o le a le mea na outou o atu e matamata i ai? O se tagata ua ofu i ofu malu? Fa‘auta fo‘i, o ē ‘ofu i ‘ofu matagofie, ma ola fa‘alelei, o lo‘o i totonu o lotoā o tupu. 26 A o le a le mea na outou o atu e matamata i ai? O se perofeta? Ioe, ou te fai atu ia te outou, e sili atu foi i lo le perofeta. 27 O ia lenei ua tusia, Faauta, ou te auina atu la’u avefeau i ou luma, na te teuteua lou ala i ou luma. 28 Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e leai se perofeta i ē na fānaua e fafine e sili ‘iā Ioane le Papatiso; 29 O tagata uma fo‘i na fa‘alogo ‘iā te ia, ‘atoa ma le ‘au telona, ‘ua ta‘uamiotonuina le Atua, ‘ua papatisoina i latou i le papatisoga a Ioane. 30 A ua teena e le au faresaio ma le au aoao tulafono le pule a le Atua ia te i latou, ua le papatisoina e ia. 31 Ona fetalai mai lea o Ieova, O le a la le mea ou te faatusaina i ai tagata o lenei tupulaga? e fa‘apei fo‘i i latou? 32 E pei i latou o tamaiti o loo nonofo i le malae, ma valaau le tasi i le isi, ma faapea atu, Ua matou faaili atu ia te outou, ae tou te lei sisiva mai; ua matou faanoanoa ia te outou, a ua outou le fetagisi. 33 Ona sa sau Ioane le Papatiso e lei 'ai i areto pe inu uaina; a ua outou fai mai, Ua ia te ia le temoni. 34 Ua sau le Atalii o le tagata ua ʻai ma inu; a ua outou fai mai, Faauta, o le tagata ‘ai tele, ma le inu uaina, o le uo a telona ma e agasala! 35 A o le poto e ta‘uamiotonuina e ana fanau uma. 36 Ona fai mai lea o le tasi o le au faresaio ia te ia, la te aai faatasi ma ia. ‘Ona ulufale atu lea o ia i le fale o le faresaio, ‘ua nofo i lalo e ‘ai. 37 Fa‘auta fo‘i, o le fafine agasala i le ‘a‘ai, ‘ua iloa e ia ‘ua nofo Iesu i le fale o le faresaio, ‘ua nofo i le mea‘ai, ‘ona ‘aumai lea e ia o le fagu alapasa o lo‘o i ai le suāu‘u manogi; 38 ‘Ua tu fo‘i i ona vae i tua o ia ma tagi, ‘ua amata fo‘i ‘ona mulumulu i ona vae i loimata, ma soloi ai i lauulu o lona ulu, ma sogi i ona vae, ma fa‘au‘u ai i le suāu‘u. 39 ‘Ua iloa atu e le faresaio na vala‘auina o ia, ‘ona fai ane lea o ia i lona loto, ‘ua fa‘apea atu, “‘Āfai o le perofeta lenei, po ‘ua na iloa e ia lenei fafine ma le uiga o lenei fafine ‘ua pa‘i atu ‘iā te ia, auā o le tagata agasala ia. 40 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te ia, Simona e, o ia te au se mea e fai atu ai ia te oe. Ona fai atu lea o ia, Le aoao e, ia e fetalai mai. 41 Sa i ai le tagata na ia aitalafu ai e toalua ni ana aitalafu: o le tasi sa i ai le lima selau tenari, a o le tasi e limagafulu. 42 ‘Ua leai fo‘i se mea e toe totogi atu ai, ‘ona fa‘amāgalo atu ai lea o ia ‘iā te i lā‘ua uma. O lenei, ta‘u mai ia ‘iā te a‘u, po o ai o i latou e sili ‘ona alofa ‘iā te ia? 43 Ona tali atu lea o Simona, ua faapea atu, Ou te manatu o ia na ia faamagaloina atu i ai le tele. Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ua tonu lau faamasinoga. 44 Ona liliu atu lea o ia i le fafine, ua faapea atu ia Simona, Ua e iloa ea lenei fafine? Na ‘ou ulu mai i lou fale, ‘e te le‘i foa‘iina mai ‘iā te a‘u se vai mo o‘u vae; 45 E te le‘i sogi mai lava ‘iā te a‘u;
1 ‘Ua fa‘auma e ia ana ‘upu uma lava i luma o le nu‘u, ‘ona maliu atu lea o ia i Kapanaumi. 2 O le auauna foi a le tasi taitai o le toaselau, sa pele ia te ia, ua ma’i, ua sauni e oti. 3 Ua faalogo o ia ia lesu, ona aauina mai lea e ia o toeaina o lutaia ia te ia, e aioi atu ia te ia, ia alu atu e faamalolo i lana auauna. 4 ‘Ua ō mai fo‘i i latou ‘iā Iesu, ‘ona ‘ai‘oi mai lea o i latou ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea atu, “‘Ua aogā o ia i lē na te faia lenei mea; 5 Auā e alofa o ia i lo tatou nu‘u, ‘ua na faia fo‘i le sunako mo i tatou. 6 Ona maliu atu lea o Iesu ma i latou. ‘Ua latalata fo‘i o ia i le fale, ‘ona ‘a‘auina mai lea e le ta‘ita‘i‘au o le to‘aselau ana uō ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai ‘iā te ia, “Le Ali‘i e, ‘aua le fa‘alavelave ‘iā te oe; 7 O le mea lea na ou le manatu ai e tatau ona ou alu atu ia te oe; 8 Auā o a‘u fo‘i o le tagata ‘ua tu‘uina i lalo o le pule, ‘ua ‘iā te a‘u fo‘i fitafita, ‘ou te fai atu fo‘i i le tasi, ‘Inā alu ia, ‘ona alu ai lea o ia; a o le tasi, Sau, ona sau ai lea; ma i la’u auauna, Fai lenei mea, ona faia ai lea e ia. 9 Ua faafofoga lesu i ia mea, ona ofo ai lea o ia ia te ia, ona liliu lea o ia, ma fai atu i le motu o tagata o e na mulimuli mai ia te ia, Ou te fai atu ia te outou, ou te lei iloa lava ia Isaraelu le faatuatua e faapea ona tele. 10 Ua toe foi atu i le fale o e na aauina atu, ua maua le auauna ua ma'i. 11 Ua oo i le aso na sosoo ai, ona alu atu ai lea o ia i le aai e igoa ia Naina; ‘ua ō fo‘i ma ia le to‘atele o ona so‘o, ma tagata e to‘atele. 12 ‘Ua latalata o ia i le faitoto‘a o le ‘a‘ai, fa‘auta fo‘i, o lo‘o ‘ave i fafo le tagata oti, o le tama e to‘atasi a lona tinā, o le fafine fo‘i ‘ua oti lana tane; 13 Ua silasila atu le Alii ia te ia, ona mutimuti alofa lea o ia ia te ia, ua faapea atu ia te ia, Aua e te tagi. 14 Ona alu atu lea o ia ma paʻi atu i le fata, ona tutū ai lea o ē na ave iā te ia. Ona fai atu lea o ia, Le taulealea e, ou te fai atu ia te oe, Tulai ia. 15 Ona nofo ai lea i luga o le ua oti, ua tautala. Ma sa ia tuuina atu o ia i lona tina. 16 ‘Ona matata‘u ai lea o i latou uma lava, ma ‘ua vivi‘i atu i le Atua, ‘ua fa‘apea atu, “ ‘Ua tula‘i mai le perofeta sili ‘iā te i tatou; ma, Ua asiasi mai le Atua i lona nuu. 17 ‘Ua o‘o atu fo‘i lenei tala ‘iā te ia i Iutaia uma lava, ‘atoa ma itūmālō uma lava. 18 Ona faailoa atu lea ia te ia e le au soo o loane ia mea uma. 19 ‘Ua vala‘au atu loane i ona so‘o e to‘alua, ‘ua ‘auina mai i latou ‘iā Iesu, ‘ua fa‘apea atu, “O oe ‘ea o lē maliu mai? pe tatou te vaavaai i se isi? 20 ‘Ua ō mai tagata ‘iā te ia, ‘ona fai mai ai lea, “‘Ua ‘auina mai i matou e Ioane le Papatiso ‘iā te oe, o lo‘o fa‘apea mai, “O oe ‘ea o lē sau? pe tatou te vaavaai i se isi? 21 Ma i lea lava itula na ia faamaloloina ai le toatele o o latou mamai ma mala, ma agaga leaga; na ia faapupula foi i e tauaso e toatele. 22 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te i laua, Ina o ia outou, ma taʼu atu ia Ioane mea ua oulua vaai i ai ma faalogo i ai; ua pupula tauaso, ua savavali pipili, ua
43
LUKA
46 E te le‘i uuina lo‘u ulu i le suāu‘u; 47 O le mea lea ou te fai atu ai ia te oe, ua faamagaloina ana agasala e tele; auā ua alofa tele o ia: a o lē ua faamagaloina i ai sina mea itiiti, ua itiiti lona alofa. 48 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ua faamagaloina au agasala. 49 Ona faapea ane ai lea o e na aai faatasi ma ia, O ai ea lenei na te faamagaloina agasala foi? 50 ‘Ona fetalai atu lea o ia i le fafine, “‘ Ua fa‘aolaina oe i lou fa‘atuatua; alu ia ma le filemu.
18 O lenei, ‘ia ‘outou fa‘aeteete i lo ‘outou fa‘alogo; ma o soo se tasi e leai se mea, e aveesea mai ia te ia e oo lava i le mea ua manatu ua ia te ia. 19 Ona o mai ai lea o lona tina ma ona uso ia te ia, a ua le mafai ona o mai ia te ia ona o le motu o tagata. 20 Ua ta‘u atu foi ia te ia e nisi, ua faapea mai, O loo tutu mai i fafo lou tina ma ou uso, o loo fia vaai ia te oe. 21 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, O lo'u tina ma o'u uso i latou nei o e faalogo i le afioga a le Atua, ma faia. 22 Ua oo i le tasi aso, ona maliu atu ai lea o ia ma ona soo i le vaa, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Tatou o atu i le tasi itu o le vai. Ona latou o atu ai lea. 23 A o folau atu i latou, ua moe o ia; ma sa tutumu i latou i le vai, ma sa lamatia. 24 Ona o mai ai lea o i latou ia te ia, ua fafagu ia te ia, ua faapea mai, Le aoao e, le aoao e, tatou te fano. ‘Ona tula‘i lea o ia, ‘ua vavao atu i le matagi ma le sousou o le vai; 25 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O fea o i ai lo outou faatuatua? ‘Ua matata‘u i latou, ‘ona ofo ai lea, ‘ua fai ane le tasi i le tasi, “O ai ea lenei tagata? ona ua ia poloaiina e oo lava i le matagi ma le vai, ma ua latou usiusitai ia te ia. 26 Ua oo atu i latou i le nuu o sa Katara, e feagai ma Kalilaia. 27 Ua alu atu o ia i uta, ona fetaiaʻi lea ma ia o le tasi tagata mai le aai, ua leva ona i ai temoni, e leʻi ofu foʻi o ia, e leʻi nofo foʻi i se fale, a o tuugamau. 28 ‘Ua va‘ai mai o ia ‘iā Iesu, ‘ona ‘alaga lea o ia, ‘ua fa‘apa‘ū i ona luma, ‘ua fa‘apea mai ma le leo tele, “Se a ‘ea ‘iā te a‘u ‘iā te oe, Iesu e, le Alo o le Atua silisili ‘ese? Ou te aioi atu ia te oe, aua e te faatiga mai ia te au. 29 (Auā na ia poloaʻi atu i le agaga leaga e alu ese mai i le tagata, auā e tele taimi na maua ai o ia e le agaga leaga, ma saisaitia foʻi o ia i filifili ma noataga, ma motusia noataga, ma tuliesea e le tiapolo i le toafa. ) 30 Ona fesili atu lea o Iesu ia te ia, ua faapea atu, O ai ea lou igoa? Ona fai atu lea o ia, Lekeona, aua e toatele temoni ua ulu atu ia te ia. 31 Ona latou aioi mai lea ia te ia ina ia aua ne'i ia poloai atu ia te i latou e o atu i le loloto. 32 Sa i ai fo‘i le lafu pua‘a e tele o ‘ai i le mauga; Ma sa ia faatagaina i latou. 33 ‘Ona ō ai lea o temoni i fafo i le tagata, ‘ua ulu atu i pua‘a; 34 Ua iloa e le au fagaina le mea ua faia, ona sosola ai lea o i latou, ua o ma tala atu i le aai ma le nuu. 35 Ona latou o atu lea e matamata i le mea ua faia; ‘ua o‘o mai fo‘i ‘iā Iesu, ‘ua maua ai le tagata ‘ua ō ‘ese ai temoni, o lo‘o nofo i vae o Iesu, ‘ua ‘ofu ma ‘ua mafaufau lelei, ‘ona matata‘u ai lea o i latou. 36 O ē na va‘ai i ai, ‘ua ta‘u atu ai ‘iā te i latou le mea na fa‘amālōlōina ai le na uluitinoina e temoni. 37 ‘Ona ‘ai‘oi mai lea ‘iā te ia o le motu o tagata uma o le nu‘u o Katara, ‘ina ‘ia alu ‘ese ‘iā te i latou; auā ‘ua matata‘u tele i latou, ‘ona maliu a‘e lea o ia i le va‘a, ma toe fo‘i mai. 38 ‘Ua ‘ai‘oi mai fo‘i ‘iā te ia le tagata ‘ua tulia ai temoni, ‘ia la fa‘atasi ma ia; 39 Ia e toe foi atu i lou lava fale, ma faailoa atu i mea tetele ua faia e le Atua ia te oe. ‘Ona alu lea o ia, ma tala‘i atu i le ‘a‘ai uma, mea tetele ‘ua faia e Iesu ‘iā te ia.
MATAUPU 8 1 Mulimuli ane, ‘ona femaliua‘i lea o ia i ‘a‘ai uma ma fa‘a‘ai‘ai, e tala‘i ma fa‘ailoa atu le tala lelei o le Mālō o le Atua; 2 O nisi fo‘i o fafine ‘ua fa‘amālōlōina i agaga leaga ma ma‘i, o Maria ‘ua ta‘ua o le Makatala, o lē na ō mai ai temoni e to‘afitu. 3 Ma Ioana le avā a Kusa le auauna pule a Herota, ma Susana, ma isi tagata e toʻatele, o ē na auauna iā te ia i a latou mea. 4 ‘Ua fa‘apotopoto mai fo‘i tagata e to‘atele, ‘ua ō mai ‘iā te ia mai ‘a‘ai ma lea ‘a‘ai, ‘ona fetalai atu lea o ia i le fa‘ata‘oto. 5 Na alu atu le tagata lūlū saito e lūlū ana fatu; ‘ua solia fo‘i i lalo, ‘ua ‘aina fo‘i e manu felelei. 6 Ona pau ai lea o isi i luga o le papa; ‘ua tupu a‘e, ‘ona magumagu ai lea, auā ‘ua leai se susū. 7 Ua paʻuʻū foʻi isi i le vao tuitui; ‘ona tutupu a‘e lea o le vao tuitui, ma fetinaiina ai. 8 O isi fo‘i na pa‘u‘ū i le ‘ele‘ele lelei, ‘ua tutupu a‘e ma fua mai ta‘iselau. ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia i nei mea, ‘ona ‘alaga atu lea o ia, “ O lē ‘ua i ai taliga e fa‘alogo ai, fa‘alogo mai ia. 9 Ona fesili mai lea o ona soo ia te ia, ua faapea mai, Se a le uiga o lenei faataoto? 10 Ona fetalai atu lea o ia, Ua foaiina atu ia te outou ia outou iloa mea lilo o le malo o le Atua; ina ia latou vaai atu latou te le iloa ai, ma faalogo latou te le malamalama ai. 11 O le faataoto lenei: O le fatu o le afioga lea a le Atua. 12 O i latou i tafatafa o le ala, o i latou ia o e faalogo; ona sau ai lea o le tiapolo, ma aveese le upu i o latou loto, ina ne’i latou talitonu ma faaolaina. 13 O i latou i luga o le papa, o i latou ia, pe a faalogo, ona talia lea o le upu ma le olioli; a o i latou nei ua leai ni aa, ua talitonu mo sina taimi, a oo i ona po o le tofotofoga, e pauu ese ai. 14 O le mea fo‘i na pa‘u‘ū i le vao tuitui, o i latou ia ‘ua fa‘alogo, ‘ona ō atu ai lea, ‘ona fetinaiina ai i le popole, ma le ‘oloa, ma le fiafia o lenei olaga, ‘ua lē fua mai ai fo‘i ni fua. 15 A o le mea i le eleele lelei, o i latou ia ua faalogo i le upu i le loto faamaoni ma le lelei, ma tausi i ai, ma fua mai ai ni fua ma le onosai. 16 E leai se tasi na te tutuina le lamepa ma ufiufi ai i se ipu, pe tuu i lalo o le moega; a ‘ua tu‘u ai i luga o le tu‘ugālamepa, ‘ina ‘ia iloa atu ai le malamalama o ē ulufale mai. 17 Auā e leai se mea lilo e lē fa‘aalia; e leai fo‘i se mea lilo e lē iloa ma fa‘aalia.
44
LUKA
40 ‘Ua toe fo‘i mai Iesu, ‘ona talia lea o ia e le motu o tagata, auā o lo‘o fa‘atalitali i latou uma ‘iā te ia. 41 Fa‘auta fo‘i, ‘ua sau le tagata e igoa ‘iā Iairo, o le pule fo‘i o le sunako, ‘ua fa‘apa‘ū fo‘i o ia i vae o Iesu, ma ‘ai‘oi mai ‘iā te ia ‘ia maliu atu i lona fale. 42 Auā e to‘atasi lona afafine e to‘atasi, pe tusa e sefulu ma le lua ona tausaga, ‘ua toeitiiti lava oti. A o alu atu o ia, sa lolofi mai tagata ia te ia. 43 O le fafine fo‘i ‘ua maua i le puna toto i tausaga e sefulu ma le lua, ‘ua fa‘aalu uma ana mea e ola ai i foma‘i, e lē mafai fo‘i ‘ona fa‘amālōlōina e se tasi; 44 ‘Ua alu ane i ona tua, ‘ua pa‘i atu i le pito o lona ‘ofu, ‘ona mate loa lea o lona puna toto. 45 Ona fetalai atu lea o Iesu, O ai na pa'i mai ia te au? ‘Ua fa‘afiti i latou uma, ‘ona fai atu lea o Peteru ma ē sa ‘iā te ia, “Le A‘oa‘o e, ‘ua fetaomi mai le motu o tagata ‘iā te oe, ma fetaomi mai ‘iā te oe, ‘ae te fai mai ‘ea, O ai ‘ea na pa‘i mai ‘iā te a‘u? 46 Ona fetalai atu lea o lesu, Ua pa'i mai se tasi ia te au, aua ua ou iloa ua alu atu le mana nai ia te au. 47 Ua iloa atu e le fafine ua le lilo o ia, ona sau ai lea o ia ma le gatete, ua faapauu i ona luma, ma ta'u atu ia te ia i luma o le motu o tagata uma le mea na ia pa'i atu ai ia te ia, ma le ala na faamaloloina ai loa o ia. 48 ‘Ona fetalai atu lea o Iesu ‘iā te ia, “Lo‘u afafine e, ‘ia e fa‘amafanafanaina; alu ia ma le filemu. 49 A o fetalai atu o ia, sa sau le tasi mai le fale o le pule o le sunako, ua faapea mai ia te ia, Ua oti lou afafine; aua le faalavelave i le Matai. 50 A ua faafofoga lesu, ona tali atu lea o ia ia te ia, ua faapea atu, Aua e te fefe; 51 ‘Ua ulufale atu o ia i le fale, ‘ua lē tu‘uina atu e ia se tasi e ulu atu, na o Peteru, ma Iakopo, ma Ioane, ma le tamā ma le tinā o le teine. 52 ‘Ona fetagisi ai lea o i latou uma lava, ma fetagisi ‘ona o ia ; e lei oti o ia, a ua moe. 53 ‘Ua latou tauemu ‘iā te ia, ‘ua latou iloa ‘ua oti o ia. 54 Ona tulia lea e ia o i latou uma i fafo, ua tago atu i lona lima, ma valaau atu, ua faapea atu, Fafine e, ina tulai ia. 55 Ona toe foi mai lea o lona agaga, ona tulai loa lea o ia; 56 ‘Ona ofo ai lea o ona mātua;
9 Ona fai atu lea o Herota, Ua ou vavaeeseina le ulu o Ioane; Ma sa ia manao e vaai ia te ia. 10 Ua toe foi mai le au aposetolo, ona ta'u mai lea ia te ia o mea uma na latou faia. ‘Ona ‘ave lea e ia o i latou, ‘ua alu ‘ese na o ia i le mea tu‘ufua o le ‘a‘ai e ta‘ua o Petesaita. 11 ‘Ua iloa e le motu o tagata, ‘ona mulimuli atu lea o ia ‘iā te ia; 12 Ua oo ina goto le aso, ona o mai ai lea o le toasefulu ma le toalua, ma fai mai ia te ia, Tuu atu ia e o ese le motu o tagata, ina ia latou o atu i aai ma nuu vagavagai, ma momoe ai, ma aumai ni mea e 'ai; nofoaga toafa. 13 A ua fai atu ia ia te i latou, Ia outou avatu ia te i latou e aai. Ona latou fai mai ai lea, Ua na o areto e lima ma i'a e lua ua ia i tatou; vagana ai ua tatou o atu e faatau mai ni aano o manu mo lenei nuu uma. 14 Auā pe tusa ma le lima afe o tane. ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia i ona so‘o, “ ‘Ia fai atu ‘iā te i latou e fa‘anofo i lalo, ta‘ito‘alimagafulu i le ‘au. 15 Ona latou faia lea, ma fai atu ia latou nonofo uma i lalo. 16 ‘Ona tago lea o ia i areto e lima ma i‘a e lua, ‘ua tepa a‘e i le lagi, ‘ua fa‘afetai, ‘ua tofitofi, ma avatu i le ‘au so‘o e laulauina atu i luma o le motu o tagata. 17 ‘Ua ‘a‘ai fo‘i i latou, ‘ona mā‘o‘ona ai lea o i latou uma; 18 A o tatalo na o ia, sa i ai ona soo faatasi ma ia ; 19 Ua tali mai i latou, ua faapea mai, O Ioane le Papatiso; a ua fai mai isi, o Elia; a ua fai mai isi, ua toe tu mai le tasi o le au perofeta anamua. 20 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, A o outou se upu ia te au o ai ea? Ua tali atu Peteru, ua faapea atu, O le Keriso o le Atua. 21 ‘Ona matuā vavao atu lea o ia ‘iā te i latou, ma vavao atu ‘iā te i latou, ‘aua ne‘i ta‘u atu lenā mea i se tasi; 22 Ua faapea atu, E tatau ona tigaina le Atalii o le tagata i mea e tele, e lafoaiina foi e le au toeaina, ma le au faitaulaga sili, ma le au tusiupu, e fasiotia foi o ia, ma toe faatuina i le aso tolu. 23 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou uma, “ Ai se tasi e fia mulimuli mai ‘iā te a‘u, ‘ia fa‘afiti o ia ‘iā te ia, ma ‘ave lona satauro i aso uma, i le mulimuli mai ‘iā te a‘u. 24 Auā o lē e fia fa‘asaoina lona ola, e māumau ai ‘iā te ia; 25 Auā o le ā le aogā o le tagata pe ‘āfai na te maua le lalolagi uma, ma maumau ai o ia lava, pe tulia? 26 Auā o sē mā ‘iā te a‘u ma a‘u ‘upu, e mā fo‘i ‘iā te ia le Atali‘i o le tagata, pe a sau o ia i lona lava mamalu, ma le mamalu o lona Tamā, ‘atoa ma agelu pa‘ia. 27 A o le mea moni, ou te fai atu ia te outou, o loo tutu mai iinei nisi e le oo i le oti seia latou iloa le malo o le Atua. 28 ‘Ua mavae aso e valu, ‘ona ‘ave lea e ia o Peteru, ma Ioane, ma Iakopo, ‘ua ō a‘e i le mauga e tatalo. 29 A o tatalo o ia, ua liua le tino o ona fofoga, ua sinasina ma pupula ona ofu. 30 Fa‘auta fo‘i, ‘ua talatalanoa ma ia o tagata e to‘alua, o Mose ma Elia; 31 O ē na fa‘aali mai i le mamalu, ma fetalai mai i lona maliu o le a fa‘ataunu‘uina i Ierusalema. 32 A o Peteru ma i latou na faatasi ma ia, ua momoe i le momoe; 33 A o latou ō ese mai iā te ia, ona fai atu lea o Peteru iā Iesu, “Le Aʻoaʻo e, e lelei ona tatou nonofo i inei; mo oe le tasi, mo Mose le tasi, mo Elia le tasi;
MATAUPU 9 1 ‘Ona vala‘au atu lea o ia i ona so‘o e to‘asefulu ma le to‘alua, ma avatu ‘iā te i latou le pule ma le pule i temoni uma, ma fa‘amālōlō ai ma‘i. 2 ‘Ua ‘auina atu fo‘i e ia i latou e tala‘i le Mālō o le Atua, ma fa‘amālōlō i ē mama‘i. 3 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Aua tou te ave se mea i la outou malaga, po o tootoo, po o taga, po o areto, po o ni tupe; ‘aua fo‘i ne‘i lua ‘ofu i le tasi. 4 O se fale tou te ulu atu i ai, ia outou nonofo ai, ma o ese ai. 5 Ai se le talia foi outou, pe a outou o ese atu i lea aai, ina lulu ia le efuefu ai o outou vae e fai ma molimau ia te i latou. 6 Ona o ai lea o i latou, ua ui atu i aai, ma folafola atu le tala lelei, ma faamalolo i mea uma. 7 Ua faalogo Herota le tupu i mea uma na faia e ia; 8 A o nisi, na faaali mai Elia; a o isi, ua toe tu mai le tasi o le au perofeta anamua.
45
LUKA
34 A o fetalai atu o ia i lea mea, ona oo mai ai lea o le ao, ua faamalumalu ifo ia te i latou, ona latou matatau ai lea ina ua latou ulu atu i le ao. 35 Ona oo mai lea o le siufofoga mai le ao, ua faapea mai, O lo'u Atalii pele lena, ia outou faalogo ia te ia. 36 Ua mavae atu le leo, ona iloa ai lea na o Iesu. Ona latou taofi ai lea, ma latou le ta'u atu i se tasi i ia ona po se tasi o mea na latou vaai i ai. 37 Ua oo i le aso na sosoo ai, ina ua latou o ifo mai le mauga, ona fetaiaʻi lea ma ia o tagata e toʻatele. 38 Fa‘auta fo‘i, ‘ua ‘alaga mai le tasi tagata o le motu o tagata, ‘ua fa‘apea mai, “Le A‘oa‘o e, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te oe, se‘i e silasila mai i lo‘u atali‘i, auā o lo‘u atali‘i e to‘atasi o ia. 39 Fa‘auta fo‘i, ‘ua pu‘e o ia e le agaga, ‘ona ‘alaga fa‘afuase‘i lea o ia; ‘ua saeia fo‘i o ia, ‘ua toe fa‘a‘ava, ‘ua tu‘imomomoina fo‘i o ia e faigatā ‘ona te‘a ‘ese ‘iā te ia. 40 Ma sa ou aioi atu i ou soo e tulia o ia i fafo; ma sa latou le mafaia. 41 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu, Le tupulaga le faatuatua ma le faapiopio, ou te i ai ia te outou seia afea, ma ou onosai ia te outou? Aumai lou atalii iinei. 42 Ua sau o ia, ona lafo ifo lea o ia e le tiapolo i lalo, ma saeia. ‘Ua vavao e Iesu le agaga leaga, ‘ua fa‘amālōlōina e ia le tama, ma tu‘uina atu o ia i lona tamā. 43 ‘Ua matuā ofo i latou uma i le mana tele o le Atua. A o ofo i latou ta‘ito‘atasi i mea uma na faia e Iesu, ‘ona fetalai atu lea o ia i ona so‘o, 44 Ia goto ifo nei upu i o outou taliga, auā e tuuina atu le Atalii o le tagata i lima o tagata. 45 A ua latou le malamalama i lenei upu, ua lilo foi ia te i latou, ina ia latou le iloa, ona latou matatau ai lea e fesili atu ia te ia i lea upu. 46 Ona tupu ai lea o le fefinauaiga ia te i latou, po o ai o i latou e sili. 47 ‘Ua silafia fo‘i e Iesu le manatu o latou loto, ‘ona tago lea o ia i le tama, ma fa‘atū ‘iā te ia i ona tafatafa; 48 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou, “ O lē na te talia lenei tama i lo‘u igoa, ‘ua talia a‘u e ia; 49 Ona tali atu lea o Ioane, ua faapea atu, Le aoao e, na matou iloa le tasi na tulia temoni i lou igoa; a ua matou vavao ia te ia, aua ua le mulimuli mai o ia ma i tatou. 50 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Aua e te vavao ia te ia; 51 ‘Ua o‘o fo‘i i ona po e ‘aveina a‘e ai o ia, ‘ona fa‘asaga atu lea o ia e alu i Ierusalema; 52 ‘Ua ‘auina atu fo‘i e i latou le sāvali e muamua atu ‘iā te ia, ‘ona latou ō ai lea, ma ō atu i le ‘a‘ai o Samaria, e sauni ai mo ia. 53 A ‘ua latou lē talia o ia, auā o ona fofoga ‘ua peiseaī o le a alu o ia i Ierusalema. 54 Ua iloa e ona soo o Iakopo ma Ioane lenei mea, ona faapea atu ai lea o i laua, Le Alii e, e te finagalo ea ma te fai atu ia alu ifo le afi mai le lagi, e faaumatia ai i latou, e pei ona faia e Elia? 55 A ‘ua faliu o ia, ma vavao ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “ Tou te lē iloa le agaga ‘ua ‘oulua i ai. 56 Auā e le‘i sau le Atali‘i o le tagata e fasioti tagata, a ‘ia fa‘aolaina i latou. Ona latou o atu lea i le tasi nuu. 57 Ua oo foi i latou i le ala, ona fai mai lea o le tasi tagata ia te ia, Le Alii e, ou te mulimuli atu ia te oe i mea uma e te alu i ai.
58 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, E fai lua o alope, e fai foi mea e momoe ai manulele o le lagi; a o le Atalii o le tagata e leai se mea e moe ai lona ulu. 59 Ona fai atu lea o ia i le tasi, Mulimuli mai ia ia te au. A ua fai atu o ia, Le Alii e, tuu mai ia ia te au ou te alu muamua e tanu lo’u tamā. 60 Ua fetalai atu Iesu ia te ia, Tuu atu ia oe ua oti e tanu o latou tagata oti; 61 Ua fai mai foi le tasi, Le Alii e, ou te mulimuli atu ia te oe; ae sei ou muai alu e faamavae ia te i latou o loo i lo’u fale. 62 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, E le tatau i le malo o le Atua se tasi na te tago atu lona lima i le suotosina, ma tepa i tua. MATAUPU 10 1 ‘Ua mavae ia mea, ‘ona tofia lea e le Ali‘i o isi e to‘afitugafulu, ma ‘a‘auina atu i latou ta‘ito‘alua e muamua atu ‘iā te ia i ‘a‘ai uma ma nu‘u uma e maliu atu i ai o ia. 2 O le mea lea na ia fai atu ai ia te i latou, E moni e tele le saito e seleseleina, a e toaitiiti le au faigaluega; 3 O atu ia, faauta, ou te auina atu outou e pei o tamai mamoe i le va o luko. 4 Aua tou te ave se ato tupe, po o se taga, po o se seevae; 5 O se fale tou te ulu atu i ai, ia muai fai atu, Ia manuia lenei fale. 6 ‘Āfai fo‘i e i ai le atali‘i o le manuia, e i ai fo‘i i ona luga lo ‘outou manuia; 7 Ia outou nonofo i lea fale, e aai ma inu i mea latou te avatua; Aua le alu atu i lea fale ma lea fale. 8 Soo se aai tou te ulu atu i ai, ma latou talia outou, ia outou aai i mea ua laulauina i o outou luma; 9 ‘Ia e fa‘amālōlō fo‘i i ē mama‘i o i ai, ma fai atu ‘iā te i latou, ‘Ua latalata ‘iā te ‘outou le Mālō o le Atua. 10 ‘Ae peita‘i o so o se ‘a‘ai tou te ulu atu i ai, ‘ae latou te lē talia ‘outou, ‘ia ‘outou ō atu i ala o lea lava ‘a‘ai, ma fai atu, 11 O le efuefu lava o lo ‘outou ‘a‘ai, o lo‘o pipi‘i mai ‘iā te i matou, matou te soloiesea ‘iā te ‘outou; 12 A o a‘u, ou te fai atu ia te outou, e sili ona mama o Sotoma i lea aso i lea aai. 13 Oi talofa iā te oe, Korasina! oi talofa ia te oe Petesaita! auā ana faia i Turo ma Saitonu o vāvega na faia ‘iā te ‘outou, po ‘ua leva ‘ona salamō i latou, ma nonofo i le ‘ie talatala ma le lefulefu. 14 A o Turo ma Saitonu i le fa‘amasinoga e sili ‘ona sala ‘iā te ‘outou. 15 O oe fo‘i Kapanaumi e, ‘ua fa‘aeaina oe e o‘o i le lagi, e lafoina oe i lalo i seoli. 16 O lē fa‘alogo ‘iā te ‘outou e fa‘alogo mai o ia ‘iā te a‘u; o lē ‘ino‘ino fo‘i ‘iā te ‘outou, ‘ua ‘ino‘ino mai o ia ‘iā te a‘u; o lē ‘ino‘ino mai fo‘i ‘iā te a‘u, ‘ua ‘ino‘ino o ia i lē na ‘auina mai a‘u. 17 Ona toe foi mai ai lea o le toafitugafulu ma le olioli, ua faapea mai, Le Alii e, ua usiusitai mai foi temoni ia te i matou ona o lou suafa. 18 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Na ou iloa Satani ua pa'u ifo mai le lagi e pei o le uila. 19 Fa‘auta fo‘i, ‘ou te avatu ‘iā te ‘outou le pule e soli ai gata ma akarava, ma le malosi uma o le fili;
46
LUKA
20 E ui i lea aua tou te olioli, ona ua usiusitai agaga ia te outou; a ‘ia ‘outou ‘oli‘oli, auā ‘ua tusia o ‘outou igoa i le lagi. 21 O lea lava itula na olioli ai Iesu i le agaga, ma faapea atu, Ou te faafetai atu ia te oe, lo’u Tamā e, le Alii o le lagi ma le lalolagi, ina ua e natia ia mea i e popoto ma e popoto, a ua e faaali atu i tama meamea; auā na fa‘apea ‘ona lelei i ou luma. 22 ‘Ua tu‘uina mai mea uma lava ‘iā te a‘u e lo‘u Tamā; po o ai foi le Tamā, ua na o le Atalii, ma le ua loto i ai le Atalii, e faaali atu ia te ia. 23 ‘Ona liliu atu lea o ia i ona so‘o, ma fetalai atu na o ia, “‘ Amu‘ia mata o ē va‘ai i mea ‘ua ‘outou va‘ai i ai; 24 Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e to‘atele perofeta ma tupu na manana‘o e va‘ai i mea ‘ua ‘outou va‘ai i ai, ‘ae le‘i va‘ai i latou; ma fa‘alogo i mea ‘ua ‘outou fa‘alogo ai, ‘ae le‘i fa‘alogo i ai. 25 Faauta foi, ua tulai le tasi aoao tulafono, ua tofotofo ia te ia, ua faapea mai, Le aoao e, se a se mea ou te faia ina ia ou maua ai le ola e faavavau? 26 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Se a le mea ua tusia i le tulafono? ua faapefea ona e faitau? 27 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu, E te alofa atu i le Alii lou Atua ma lou loto atoa, ma lou agaga atoa, ma lou malosi atoa, ma lou manatu atoa; ma le lua te tuaoi ia pei o oe lava ia te oe. 28 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ua sao lau tali; 29 A o ia, ua loto e ta‘uamiotonuina o ia, ua fai atu ia Iesu, O ai foi lo‘u tuaoi? 30 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu, O le tasi tagata na alu ifo mai lerusalema i Ieriko, ua maua i le au faomea, ona latou to ese lea o ona ofu, ma fasi ia te ia, ona o ai lea, ua tuua o ia ua toeitiiti oti. 31 Na fa‘afuase‘i fo‘i ‘ona alu ifo o le tasi ositaulaga i lea ala; 32 Ua faapea foi le sa Levi, ina ua i ai i lea mea, ua alu atu ma matamata ia te ia, ona ui ane ai lea o ia i le tasi itu. 33 A o le tasi Samaria, ua alu atu o ia, ua oo atu i le mea sa i ai o ia; 34 Ona alu atu lea o ia ia te ia, ma fusifusi i ona manua, ma liligi i ai le suauu ma le uaina, ma faatietie ia te ia i lona lava manu, ma taitai ia te ia i le fale talimalo, ma tausi ia te ia. 35 O le aso na soso‘o ai, ‘ua alu a‘e o ia, ‘ona to‘ese ai lea e ia o tenari e lua, ma avatu i lē e ona le fale, ma fai atu ‘iā te ia, ‘Ia e tausi ‘iā te ia; o mea fo‘i e te toe fa‘atau ai, ‘ou te taui atu ‘iā te oe pe a ‘ou toe sau. 36 O ai o i latou nei e to‘atolu, i lou manatu, na fai ma la te tuaoi ma lē na maua i le au faomea? 37 Ona fai atu lea o ia, O le na alofa mai ia te ia. Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Ina alu ia, ma ia faapea ona e faia. 38 A o latou o, ona ulu atu lea o ia i le tasi nuu; 39 Sa ia te ia foi lona uso e igoa ia Maria, o le sa nofo foi i vae o lesu, ma faalogo i lana upu. 40 A ua popole Mareta i le tele o le auaunaga, ua alu atu ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, e te le manatu mai ea ina ua tuu mai e lo‘u uso a‘u e auauna toatasi? ia e fai atu ia te ia e fesoasoani mai ia te au. 41 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te ia, Mareta e Mareta e, ua e popole ma popole i mea e tele;
42 A o le mea e tasi e tatau, ua filifilia foi e Maria le mea lelei, e le aveeseina ia te ia. MATAUPU 11 1 O loo tatalo o ia i le tasi mea, ua malolo, ona fai mai lea o le tasi o ona soo ia te ia, Le Alii e, ia e aoao mai ia te i matou i le tatalo, faapei o Ioane foi na aoao atu i ona soo. 2 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Pe a outou tatalo, ia faapea atu, Lo matou Tamā e, o i le lagi, ia paia lou suafa. Ia oo mai lou malo. Ia faia lou finagalo, e pei ona faia i le lagi, ia faapea foi i le lalolagi. 3 ‘Ia e foa‘i mai ‘iā te i matou i lea aso ma lea aso a matou mea e ‘ai e tatau ma le aso. 4 Ma fa‘amāgalo mai ‘iā matou agasala; auā matou te fa‘amāgalo atu fo‘i i ē ‘ua agaleaga mai ‘iā te i matou. Aua foi e te taitaiina i matou i le faaosoosoga; a ia e laveai mai ia i matou ai le leaga. 5 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O ai so outou e ana lana uo, e alu atu ia te ia i le tulua o po, ma fai atu ia te ia, Sole e, aumai ia te au ni areto e tolu; 6 Auā ‘ua sau ‘iā te a‘u la‘u uō i lana malaga, ‘ae leai fo‘i sa‘u mea e avatu i ona luma? 7 Ona tali mai lea o ia mai totonu, e faapea mai, Aua e te faalavelave mai ia te au; Ou te le mafai ona tulai e avatu ia te oe. 8 ‘Ou te fai atu fo‘i ‘iā te ‘outou, e ui lava ‘ina lē tula‘i o ia e avatu ‘iā te ia, auā o lana uō o ia, ‘ae tula‘i mai o ia i lona ‘ai‘oi ma avatu ‘iā te ia i mea uma e mana‘omia e ia. 9 Ou te fai atu foi ia te outou, Ia outou ole atu, ona foaiina mai ai lea ia te outou; saili, ona outou maua ai lea; tu'itu'i atu, ona toina ai lea ia te outou. 10 Aua o i latou uma o e ole atu, e maua e ia; ma o lē saili e maua e ia; ma o le tu'itu'i atu e toina mai ia te ia. 11 Afai e ole mai se atalii i se areto ia te outou o se tamā, e avatu ea e ia ia te ia se maa? pe a ole mai i se i'a, na te avatu ea ia te ia se gata ona o se i'a? 12 ‘Āfai fo‘i e fesili mai o ia i se fuamoa, e avatu ‘ea e ia ‘iā te ia se akarava? 13 O lenei, afai o outou e leaga, ua iloa e outou ona avatu o meaalofa lelei i a outou fanau, e le sili ea ona foaiina mai e lo outou Tamā o i le lagi le Agaga Paia i e ole atu ia te ia? 14 Ua tulia foi e ia le temoni, e gūgū foi ia. Ua alu i fafo le temoni, ona tautala ai lea o le gūgū; ona ofo ai lea o tagata. 15 A ua fai ane nisi o i latou, Ua tulia e ia temoni ona o Pelesepulo le alii o temoni. 16 O isi fo‘i, ‘ua fa‘aosooso ‘iā te ia, ‘ua sā‘ili atu ‘iā te ia se fa‘ailoga mai le lagi. 17 A ua silafia e ia o latou manatu, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O malo uma e fevaevaeai e faaumatia; e malepe foi le aiga e fevaevaeai i le aiga. 18 ‘Āfai fo‘i e fevaevaea‘i Satani ‘iā te ia, e fa‘apefea ‘ona tumau o lona mālō? auā ‘ua ‘outou fai mai ‘ua ‘ou tulia temoni ‘ona o Pelesepulo. 19 ‘Āfai fo‘i o Pelesepulo na ‘ou tulia ai temoni, o ai ‘ea ‘ua tulia ai e o ‘outou atali‘i? o lea e fai ai i latou ma o outou faamasino. 20 Ae afai ou te tulia temoni i le aao o le Atua, e mautinoa lava ua oo mai ia te outou le malo o le Atua. 21 Pe a leoleo e le tagata malosi ua faaauupegaina lona maota, e filemu ana oloa.
47
LUKA
22 Ae a oo atu ia te ia se tasi e sili atu lona malosi ia te ia, ma manumalo ia te ia, na te aveese mai ia te ia ana auupega uma na ia faatuatua i ai, ma vaevaeina ana mea na vetea. 23 O lē e lē ʻau ma aʻu e tetee o ia iā te aʻu; 24 A alu ‘ese le agaga leaga mai le tagata, ‘ona savali ai lea o ia i nofoaga matūtū, e sā‘ili se mapusaga; a ‘ua lē maua, ‘ua fai mai o ia, ‘Ou te toe fo‘i atu i lo‘u fale na ‘ou sau ai. 25 ‘Ua alu atu fo‘i, ‘ua iloa e ia ‘ua salu ma teuteu. 26 ‘Ona alu lea o ia, ma ‘aumai isi agaga e to‘afitu e sili ‘ona leaga ‘iā te ia; ona latou ulu atu ai lea, ma nonofo ai; 27 Ua oo ina fetalai atu o ia i nei mea, ona leo tele mai lea o le tasi fafine o le motu o tagata, ua faapea mai ia te ia, Amuia le manava na fanauina oe, ma susu na e susu. 28 A ua fai atu o ia, Amuia lava e faalogo i le afioga a le Atua, ma tausi i ai. 29 ‘Ua fa‘apotopotoina le motu o tagata, ‘ona fetalai atu lea o ia, “ O le tupulaga leaga lenei; e leai fo‘i se fa‘ailoga e avatua i ai, na o le fa‘ailoga o Iona le perofeta. 30 Auā e pei ‘ona fai Iona ma fa‘ailoga i tagata Nineva, e fa‘apea fo‘i ‘ona fai le Atali‘i o le tagata i lenei tupulaga. 31 E tulaʻi mai le tupu fafine o le itu i saute i le faamasinoga faatasi ma tagata o lenei tupulaga, ma taʻusalaina i latou, auā na sau o ia mai i tuluʻiga o le lalolagi e faalogologo i le atamai o Solomona; fa‘auta fo‘i, o ‘i‘inei lē e sili ‘iā Solomona. 32 E tutū mai tagata o Nineva i le faamasinoga faatasi ma lenei tupulaga, ma taʻusalaina i latou, auā na latou salamō i le talaʻiga a Iona; fa‘auta fo‘i, o ‘i‘inei lē e sili ‘iā Iona. 33 E leai se tasi na te tutuina le lamepa ma tuu i se mea lilo, po o lalo ifo o le mea e fua ai saito, a o luga o le tuugalamepa, ina ia iloa ai e i latou o e ulufale atu i le malamalama. 34 O le malamalama o le tino o le mata lea; ae a leaga ou mata, e tumu foi lou tino i le pouliuli. 35 O lenei, ‘ia e fa‘aeteete ‘ina ne‘i pogisā le malamalama o i totonu ‘iā te oe. 36 O lenei, afai e malamalama lou tino atoa, e leai ni ona itu pogisa, e malamalama uma lava, e pei o le pupula o le lamepa e faamalamalamaina ai oe. 37 Ua fetalai atu o ia, ona aioi mai lea o le tasi faresaio ia te ia e talisua ma ia; 38 Ua iloa e le faresaio, ona ofo ai lea o ia ina ua le muai mulumulu o ia a o lei talisua. 39 Ona fetalai atu lea o le Alii ia te ia, O outou nei, le au faresaio, ua faamamaina ea i tua o le ipu ma le tanoa; a ‘ua tumu o ‘outou loto i le fa‘asaunoa ma le amio leaga. 40 O outou vale, e le‘i faia ea e le na faia mea i fafo ma totonu? 41 A ‘ia foa‘i atu ni mea alofa i mea ‘ua ‘iā te ‘outou; fa‘auta fo‘i, ‘ua mamā mea uma ‘iā te ‘outou. 42 ‘Ae talofa ‘iā te ‘outou faresaio! auā ‘ua ‘outou avatu mea e sefulua‘i o le mili, ma le peo, ma la‘au ‘aina uma lava, a ‘ua lafoa‘i e ‘outou le fa‘amasinoga ma le alofa i le Atua; 43 Oi talofa ia te outou le au faresaio! auā ‘ua ‘outou manana‘o i nofoa maualuluga i sunako, ma fa‘afeiloa‘iga i maketi. 44 Oi talofa ia te outou tusiupu ma faresaio, tagata pepelo! auā ‘ua pei ‘outou o tu‘ugamau e lē iloa, e lē iloa fo‘i e tagata e sāvavali i luga.
45 Ona tali mai lea o le tasi o le au aoao tulafono, ua faapea mai ia te ia, Le aoao e, ua e faalumaina foi i matou i lena mea. 46 Ona fai atu lea o ia, Oi talofa ia te outou foi le au aoao aoao! auā ‘ua ‘outou fa‘ae‘e atu i tagata avega mamafa, ‘ae tou te lē tago atu fo‘i i avega i se tasi o o ‘outou tamatama‘i lima. 47 Oi talofa ia te outou! auā ‘ua ‘outou faia tu‘ugamau o le ‘au perofeta, na fasiotia fo‘i e o ‘outou tamā. 48 E moni, ua outou molimau mai, ua outou talia le amio a o outou tamā; 49 O le mea lea ‘ua fai mai ai le poto o le Atua, ‘Ou te ‘auina atu ‘iā te i latou perofeta ma ‘aposetolo; 50 Ina ia sueina mai lenei tupulaga le toto o perofeta uma, ia na faamaligiina mai le faavaega o le lalolagi; 51 E afua mai i le toto o Apelu, e oo atu i le toto o Sakaria, o lē na fasiotia i le va o le fata faitaulaga ma le malumalu; 52 Oi talofa ia te outou le au aoao! auā ‘ua ‘outou ‘ave‘eseina le ki o le poto; 53 ‘Ua fetalai atu o ia i nei mea ‘iā te i latou, ‘ona matuā ‘ai‘oi mai lea o le ‘au tusi‘upu ma le ‘au faresaio ‘iā te ia, ma fa‘a‘ono‘ono ‘iā te ia e tautala i mea e tele. 54 O loo lamalama ia te ia, ma saili e pue se mea mai lona fofoga, ina ia latou molia ai o ia. MATAUPU 12 1 O ona po ia, ina ua faapotopotoina le motu o tagata e le mafaitaulia, ua latou soli le tasi i le tasi, ona fetalai atu lea o ia i ona soo, Ia outou faaeteete i le mea faafefete a le au faresaio, o le pepelo lea. 2 Auā e leai se mea e ufiufitia e lē fa‘aalia; pe natia, e le iloa. 3 O lea o soo se mea tou te fai atu ai i le pouliuli o le a faalogoina i le malamalama; o mea fo‘i na ‘outou fai atu ai i taliga i afeafe e tala‘iina i luga o fale. 4 Ou te fai atu foi ia te outou a‘u uo, aua tou te matatau ia te i latou o e fasioti le tino, a mavae ia mea, e leai se isi mea latou te mafaia. 5 Ae ou te faailoa atu ia te outou le tou te matatau ai: Ia outou matatau ia te ia, o lē ua i ai le mana e lafo ai i seoli pe a uma ona fasioti e ia; ioe, ou te fai atu ia te outou, ia outou matatau ia te ia. 6 E lē fa‘atauina ‘ea manu iti e lima i tupe e lua, e lē fa‘agaloina fo‘i se tasi o i latou i luma o le Atua? 7 Ae e oo lava i lauulu o outou ulu ua faitaulia uma lava. O lenei, aua tou te matatau, e sili outou i manu iti e tele. 8 ‘Ou te fai atu fo‘i ‘iā te ‘outou, o sē ta‘u atu a‘u i luma o tagata, e ta‘utino atu fo‘i o ia e le Atali‘i o le tagata i luma o agelu a le Atua. 9 A o lē fa‘afitia a‘u i luma o tagata, e fa‘afitia fo‘i o ia i luma o agelu a le Atua. 10 A o se fai upu leaga i le Atalii o le tagata, e faamagaloina o ia; 11 Ma pe a latou aumaia outou i sunako, ma faamasino, ma faipule, aua tou te popole pe faapefea, po o le a foi se mea tou te tali atu ai, po o le a foi se mea tou te fai atu ai; 12 Aua e aoao mai e le Agaga Paia ia te outou i lea lava ituaso i mea e tatau ona outou fai atu ai. 13 Ona fai mai lea o le tasi o le motu o tagata ia te ia, Le aoao e, ia e fetalai mai i lo'u uso, ia vaelua mai ia te au le tofi.
48
LUKA
14 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Le tagata e, o ai ea na tofia a'u e fai ma faamasino, po o se tofi o outou? 15 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ Ia ‘outou fa‘aeteete ma ‘ia ‘outou fa‘aeteete i le matape‘ape‘a; 16 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia i le tala fa‘atusa ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “ O le fanua o le tasi tagata mau‘oa na fua tele mai; 17 Ona manatunatu ai lea o ia i lona loto, ua faapea ane, Se a se mea ou te faia, auā ua leai so'u mea e tuu ai a'u fua? 18 Ma sa ia fai mai, O le mea lenei ou te faia: Ou te lepeti i lalo oʼu fale saito, ma fausia ia sili atu; ma o i inā o le a ou tuu ai aʻu fua uma ma aʻu oloa. 19 ‘Ou te fai atu fo‘i i lo‘u agaga, Lo‘u agaga e, ‘ua ‘iā te oe mea e tele ‘ua teuina mo tausaga e tele; ina nofo filemu, ina aai, inu, ma fiafia. 20 A ‘ua fetalai atu le Atua ‘iā te ia, “O oe na le vale, o le po nei e ‘avea ai lou agaga mai ‘iā te oe; 21 E fa‘apea fo‘i lē ‘ua fa‘aputu ‘oa mo ia lava, ‘ae lē mau‘oa i le Atua. 22 ‘Ona fetalai atu lea o ia i ona so‘o, “ O le mea lea ‘ou te fai atu ai ‘iā te ‘outou, ‘aua tou te popole i lo ‘outou ola, i mea tou te ‘a‘ai ai; e le o le tino foi, i mea tou te oofu ai. 23 E sili le ola i le mea e ‘ai, e sili fo‘i le tino i le ‘ofu. 24 Ia outou manatunatu i oreva, auā latou te lē lūlū saito pe selesele; e leai se faleteuoloa po o se falesaito; e fagaina fo‘i i latou e le Atua: e lē sili ‘ea ‘ona lelei o ‘outou i manu felelei? 25 O ai foʻi so outou na te mafaia i le popole ona faaopoopo lona tino i le kupita e tasi? 26 ‘Āfai fo‘i tou te lē mafaia ‘ona fai o le mea itiiti, aiseā la tou te popole ai i isi mea? 27 Ia outou manatunatu i lili i lo latou tutupu; a ou te fai atu ia te outou, o Solomona ma lona mamalu uma e lei ofu e pei o se tasi o ia mea. 28 O lenei, afai e faapea ona faaofuina e le Atua le mutia o i le fanua o i le aso nei, a e lafoina a taeao i le ogaumu; e lē sili ‘ea ‘ona fa‘a‘ofuina ‘outou e ia o ē fa‘atuatua itiiti? 29 Aua foi tou te saili i mea tou te aai ai, ma mea tou te inu ai, aua foi tou te masalosalo. 30 Auā o mea uma ia o lo‘o sā‘ilia e nu‘u o le lalolagi; 31 A ia outou saili le malo o le Atua; ona faaopoopoina atu lea o ia mea uma ia te outou. Aua le matatau, le lafu itiiti e; auā ‘ua finagalo i ai lo ‘outou Tamā e foa‘i atu le mālō ‘iā te ‘outou. 33 Faatau atu a outou mea, ma avatu ni meaalofa; ia outou saunia mo outou ni taga e le tuai, o le oa i le lagi e le uma, e le alu atu ai se gaoi, e le faaumatia foi e mogamoga. 34 Auā o le mea e i ai lo outou ʻoa, e iai foʻi ma o outou loto. 35 Ia fusia faataamilo o outou sulugatiti, ma mumu a outou lamepa; 36 Ia pei foʻi outou o tagata o loo faatalitali i lo latou alii pe a toe foʻi mai o ia mai i le faaipoipoga; ina ia latou to mai loa ia te ia pe a sau ma tu'itu'i atu. 37 Amuia ia auauna e maua e le Alii o loo mataala pe a sau o ia; 38 ‘Āfai fo‘i e sau o ia i le leoleoga lona lua, pe sau fo‘i i le leoleoga lona tolu, ma maua i latou o fa‘apea, ‘amu‘ia na ‘au‘auna. 39 Ia outou iloa foi lenei mea, ana iloa e le matai o le aiga le itula e sau ai le gaoi, po ua mataala o ia, a e le tuua e ia lona fale ia talepeina.
40 O lenei, ia outou nofosauni foi, auā e sau le Atalii o le tagata i le itula tou te le manatunatu ai. 41 Ona fai mai lea o Peteru ia te ia, Le Alii e, e te fetalai mai ea lenei faataoto ia te i matou, po o tagata uma lava? 42 Ona fetalai atu lea o le Alii, O ai la lena auauna faamaoni ma le poto, e tofia e lona alii e pule i lona aiga, e avatu ia te i latou a latou mea e ai i ona po e tatau ai? 43 Amuia lea auauna, pe a sau lona alii e maua mai o ia o faapea ona fai. 44 E moni, ou te fai atu ia te outou, na te tofia o ia e pule i ana mea uma. 45 ‘Ae ‘āfai e fai ifo lea ‘au‘auna i lona loto, ‘E tuai mai lo‘u ali‘i; e sasa fo‘i i ‘au‘auna tane ma fafine, ma ‘a‘ai ma inu, ma ‘onā; 46 E sau le matai o lea auauna i le aso e le faatalitali ai o ia ia te ia, ma le itula e le iloa ai e ia, ma vavae ese o ia, ma tofia o ia i lona tofi faatasi ma e le talitonu. 47 O lea auauna foi, o le na iloa le finagalo o lona alii, a e lei saunia o ia, e lei faia foi e tusa ma lona finagalo, e sasaina ia i sasa e tele. 48 A o lē na te lē iloa, ma na faia mea e tatau ai ona sasa, e sasaina i ni sasa itiiti. Auā o lē ‘ua foa‘iina atu i ai mea e tele, e su‘eina mai fo‘i o mea e tele ‘iā te ia; 49 Ua ou sau e lafo le afi i le lalolagi; ma o le a se mea ou te manao ai, pe afai ua uma ona mū? 50 Ae ua ia te au le papatisoga e papatisoina ai; ma ua ou puapuaga lava seia faataunuuina! 51 Tou te manatu ea ua Ou sau e avatu le filemu i le lalolagi? Ou te fai atu ia te outou, E leai; a o le fevaevaea'i; 52 Ona e amata atu i le taimi nei i luma, o le a fevaevaeai le toalima i le fale e tasi, o le toatolu e faasaga i le toalua, ma le toalua e faasaga i le toatolu. 53 O le a fevaevaeai le tamā e faasaga i le atalii, ma o le atalii e faasaga i le tamā; o le tina ma le afafine, o le afafine foi ma le tina; o le tinā o lana tane ma le avā a lana tama, o le avā fo‘i ma le tinā o lana tane. 54 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia i le motu o tagata, “ Pe a ‘outou va‘ai atu i le ao ‘ua alu a‘e i sisifo, ‘ona ‘outou fai ane loa lea, ‘E timu; ma ua faapea lava. 55 A outou iloa foi le agi mai o le matagi i saute, ona outou fai ane lea, E vevela; ma ua taunuu lava. 56 O ‘outou tagata fa‘afiaamiotonu, ‘ua ‘outou va‘ava‘ai i foliga o le lagi ma le lalolagi; a ua faapefea ona outou le iloa o lenei taimi? 57 Ioe, ma aisea foi ua outou lē faamasino ai outou lava i le mea ua tonu? 58 Pe a oulua o atu ma lē ua ita mai iā te oe i le faamasino, a o oulua i le ala, ia e matuā finafinau ina ia laveaʻiina oe mai iā te ia; ne‘i ia ta‘ita‘iina oe i le fa‘amasino, ‘ona tu‘uina atu lea e le fa‘amasino ‘iā te oe i le ‘au‘auna, ma tu‘uina atu oe e le leoleo i le falepuipui. 59 ‘Ou te fai atu fo‘i ‘iā te oe, e te lē alu ‘ese lava i lea mea, se‘ia uma ‘ona e totogi atu o tupe iti mulimuli. MATAUPU 13 1 O ona po ia sa i ai nisi na ta‘u mai ia te ia e uiga i tagata Kalilaia, o o latou toto na fefiloi e Pilato ma a latou taulaga. 2 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te i latou, Tou te faapea ea, ua sili le agasala o ia tagata Kalilaia i Kalilaia uma, ina ua tigaina i latou i ia mea?
49
LUKA
3 Ou te fai atu ia te outou, E leai, ae afai tou te le salamo, e faapea lava ona fano outou uma. 4 Po o le toʻasefulu ma le toʻavalu na paʻū i ai le ʻolo i Seloa ma fasiotia ai, tou te manatu ea ua sili i latou ona agasala i tagata uma o loo nonofo i Ierusalema? 5 Ou te fai atu ia te outou, E leai, ae afai tou te le salamo, e faapea lava ona fano outou uma. 6 Ua fetalai atu foi o ia i lenei faataoto; Sa i le tasi tagata le mati ua totō i lona tovine; ona sau ai lea o ia ma saili fua i ai, a ua le maua. 7 Ona fai atu lea o ia i lē galue i lona togāvine, Faauta, ua tolu nei tausaga na ou sau ai e sāʻili ni fua o lenei mati, ae ou te leʻi maua lava; se a le mea e faalavelave ai i le eleele? 8 ‘Ona tali atu lea o ia, ‘ua fa‘apea mai ‘iā te ia, “Le Ali‘i e, tu‘u pea ia i lenei tausaga, se‘ia ‘ou ‘eli fa‘ata‘ali‘oli‘o ai, ma fa‘apalaina; 9 Ae afai e fua mai, e lelei; 10 Sa a‘oa‘o atu fo‘i o ia i le tasi sunako i le sapati. 11 Fa‘auta fo‘i, sa i ai le fafine ‘ua i ai le agaga o le ma‘i i tausaga e sefulu ma le valu, ‘ua fa‘apa‘ū fa‘atasi, ‘ua lē mafai lava ‘ona tu‘u i luga o ia lava. 12 Ua silasila atu lesu ia te ia, ona valaau atu lea o ia ia te ia, ua faapea atu ia te ia, Funa e, ua tatalaina oe i lou ma'i. 13 ‘Ona fa‘ae‘e atu lea e ia o ona aao i luga ‘iā te ia; 14 Ona tali atu lea o le pule o le sunako ma le ita, ina ua faamalolo e Iesu i le sapati, ua faapea atu i le nuu, E ono aso e tatau ai ona galulue ai tagata; aso sapati. 15 Ona tali mai ai lea o le Alii ia te ia, ua faapea atu, Le pepelo e, e le taitasi ea e outou ma tala i lana povi po o lana asini i le fale povi i le sapati, ma taitai atu e faainu? 16 A o lenei fafine, o le afafine o Aperaamo, ua saisaitia e Satani, faauta, i nei tausaga e sefulu ma le valu, e le tatau ea ona tatalaina i lenei noataga i le aso sapati? 17 ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia i nei mea, ‘ona māsiasi ai lea o ē na ita mai ‘iā te ia; 18 Ona fai atu lea o ia, E tusa le malo o le Atua i le a? ou te faatusaina i ai se a? 19 E tusa ia ma le fatu o le sinapi, na ave e le tagata ma lafo i lana faatoaga; ona tupu ai lea, ma avea ma laau tele; ua momoe foi manu felelei i ona lala. 20 Ona toe fai atu lea o ia, Ou te faatusaina le malo o le Atua i se a? 21 E tusa ia ma le mea faafefete na ave e le fafine ma natia i totonu o sea falaoamata e tolu, seia oo ina faafefeteina uma. 22 Ona ui atu lea o ia i aai ma faoa aai, ua aoao atu, ma malaga atu i lerusalema. 23 Ona fai mai lea o le tasi ia te ia, Le Alii e, e toaitiiti ea e faaolaina? ‘Ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, 24 ‘Ia ‘outou taumafai e ulu atu i le faitoto‘a va‘ai; 25 A tu i luga le matai o le aiga, ma tapuni le faitotoa, ona outou tutu ai lea i fafo, ma tu‘itu‘i atu i le faitotoa, ma faapea atu, Le Alii e, le Alii e, ia e tatala mai ia te i matou; ‘ona tali mai ai lea o ia, e fa‘apea atu ‘iā te ‘outou, ‘Ou te lē iloa ‘outou pe maifea ‘outou; 26 Ona amata ai lea ona outou faapea ane, Ua matou aai ma inu i ou luma, ua e aoao mai foi i o matou ala. 27 Ae e fai mai o ia, Ou te fai atu ia te outou, ou te le iloa outou pe mai fea outou; o ese ia mai ia te au outou uma o e fai amio leaga.
28 E i ai le fetagisi ma le lilivau o nifo, pe a outou iloa atu Aperaamo, ma Isaako, ma Iakopo, ma le au perofeta uma, i le malo o le Atua, a o outou ua tulia i fafo. 29 E o mai foi i latou mai sasae, ma sisifo, ma le itu i matu, ma le itu i saute, e nonofo i lalo i le malo o le Atua. 30 Ma, faauta, e i ai e mulimuli e avea ma muamua, ma e i ai foi e muamua e avea ma mulimuli. 31 O lea lava aso na o mai ai nisi o le au faresaio, ua faapea mai ia te ia, Ina alu ia ia oe, ina alu ese ia oe iinei; 32 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ina o ia outou, ma fai atu i lena alope, Faauta, ou te tulia temoni, ou te faia foi faamalologa i le asō ma taeao, a o le aso tolu e faaatoatoaina ai au. 33 Ae e tatau ona ou savali i le asō, ma taeao, ma le aso e sosoo ai; 34 Ierusalema e, Ierusalema e, o lē fasioti le ‘au perofeta, ma fetogi i ma‘a o ē ‘ua ‘auina atu ‘iā te oe; ua faafia ona ou manao e faapotopoto i lau fanau, e pei o le matuamoa ona ofaofatai i lana toloai i lalo o ona apaau, a ua outou le mafafai! 35 Fa‘auta fo‘i, o lo‘o tu‘ufua lo ‘outou fale ‘iā te ‘outou; MATAUPU 14 1 A o ulu atu ia i le fale o le tasi o le au faresaio e ai i le aso sapati, ona latou vaavaai ai lea ia te ia. 2 Fa‘auta fo‘i, sa i ona luma le tasi tagata ‘ua ma‘i sua. 3 Ona fetalai atu lea o lesu i le au aoao tulafono ma le au faresaio, ua faapea atu, E taga ea i le tulafono ona faamalolo i le sapati? 4 Ma sa latou faalologo. ‘Ona tago lea o ia ‘iā te ia, ma fa‘amālōlō ‘iā te ia, ma tu‘u atu ‘iā te ia e alu; 5 ‘Ona tali atu lea o ia ‘iā te i latou, ‘ua fa‘apea atu, “ O ai ‘ea so ‘outou ‘ua pa‘u lona asini po o se povi i le lua, ‘ae lē vave ‘ona toso a‘e o ia i fafo i le aso sapati? 6 Ua le mafai foi ona latou toe tali atu ia te ia i ia mea. 7 ‘Ua fai atu fo‘i e ia le fa‘ata‘oto i ē na vala‘aulia, ‘ina ‘ua silafia e ia le filifilia e i latou o nofoaga sili; fai atu ia i latou, 8 Pe a valaaulia oe e se tasi i le faaipoipoga, aua e te nofo i lalo i le potu sili; ne'i vala'auina e ia se tagata e sili atu lona mamalu nai lo oe; 9 ‘Ona sau ai lea o lē na vala‘auina ‘oulua ma ia, ma fai atu ‘iā te oe, ‘Inā fa‘aavanoa ia le tagata; ‘ona e alu ai lea ma le mā i le mea e aupito i lalo. 10 Ae pe a valaaulia oe, alu ia ma nofo i lalo i le potu pito i lalo; ‘ina ‘ia sau lē na vala‘auina oe, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te oe, ‘La‘u uō e, ia e alu a‘e i luga; 11 Auā o lē e fa‘aeaina o ia lava, e fa‘amaualaloina lea; o lē fa‘amaualalo fo‘i o ia e fa‘amaualugaina. 12 ‘Ona fetalai atu lea o ia i lē na vala‘au atu ‘iā te ia, “ Pe a e faia se taumafataga o le afiafi po o se talisuaga, ‘aua ne‘i vala‘au i au uō, po o ou uso, po o ou ‘āiga, po o ē mau‘oa tuā‘oi; ne'i latou toe fai mai foi ia te oe, ona tauia mai ai lea o oe. 13 Ae pe a e faia se faigaʻai, ia valaau atu i ē matitiva, o ē pipili, o ē pipili, ma ē tauaso. 14 Ma o le a faamanuiaina oe; auā e lē mafai ‘ona latou taui mai ‘iā te oe, auā e tauia oe i le toetū mai o ē amiotonu. 15 Ua faalogo foi le tasi o e na nonofo faatasi ma ia i ia mea, ona fai atu lea o ia ia te ia, Amuia le na te ai i le malo o le Atua.
50
LUKA
16 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te ia, “ Na saunia e le tasi tagata le talisuaga tele, ‘ua vala‘au atu fo‘i i tagata e to‘atele; 17 ‘Ua ‘auina atu fo‘i e ia lana ‘au‘auna i le taimi o le talisuaga e fai atu i ē na vala‘aulia, ‘Ō mai ia; auā ‘ua saunia nei mea uma. 18 Ona fai mai lea o i latou uma ma le loto gatasi se alofaga. ‘Ua fai mai lē na muamua ‘iā te ia, ‘Ua ‘ou fa‘atau se fasi fanua, e tatau ‘ona ‘ou alu e matamata i ai; 19 Ona fai mai lea o le tasi, Ua ou faatauina ni povi e lima, ou te alu e tofotofo ia te i latou; 20 Ua fai mai foi le tasi, Ua ou faaipoipo i se ava, o le mea lea ou te le mafai ai ona alu atu. 21 Ona sau ai lea o le auauna, ua ta'u atu ia mea i lona alii. ‘Ona ita ai lea o le matai o le ‘āiga, ‘ua fai atu i lana ‘au‘auna, “‘Inā alu atu ia vave i ala ma ala o le ‘a‘ai, ma ‘aumaia i totonu o ē matitiva, ma ē pipili, ma ē pipili, ma ē tauaso. 22 Ona fai atu lea o le auauna, Le Alii e, ua faia e pei ona e poloai mai ai, a o loo i ai pea se avanoa. 23 Ona fai atu lea o le alii i le auauna, Ina alu atu ia i ala tele ma pa, ma faamalosia i latou e o mai, ina ia tumu ai lo'u fale. 24 Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e lē ‘ai se tasi o na tagata na vala‘aulia i la‘u talisuaga. 25 ‘Ua ō fa‘atasi ma ia le motu o tagata e to‘atele; 26 ‘Āfai e sau se tasi ‘iā te a‘u, ‘ae lē ‘ino‘ino i lona tamā, ma lona tinā, ma le avā, ma le fānau, ma uso, ma tuafafine, ma lona ola fo‘i, e lē mafai ‘ona fai o ia ma o‘u so‘o. 27 A o se le amoina lona satauro, ma mulimuli mai ia te au, e le mafai ona fai o ia mo’u soo. 28 Auā o ai fo‘i so ‘outou, o lo‘o mana‘o e fai se ‘olo, e lē mua‘i nofo i lalo e faitau le tau, pe lava ana mea e fa‘auma ai? 29 Ne‘i fa‘apea, pe a uma ‘ona tu‘u e ia le fa‘avae, ‘ae lē mafai ‘ona fa‘ai‘uina, ‘ona tauemu mai ai lea o i latou uma o ē va‘ai i ai; 30 Ua faapea atu, O lenei tagata na amata ona fausia, a e lei mafaia e ia ona faauma. 31 Po o ai foʻi se tupu e alu atu e tau ma se isi tupu, e lē muaʻi nofo i lalo e taupulepule pe mafaia e ia ma le sefulu o afe ona tau ma lē o loo sau ma ia ma le lua sefulu o afe? 32 A lē o lea, a ‘ua mamao mai le tasi, ‘ona ‘auina atu lea e ia se sāvali, ma mana‘o i le manuia. 33 E faapea foi, o se tasi o outou e le lafoaiina mea uma ua ia te ia, e le mafai ona fai o ia mo’u soo. 34 E lelei le masima; 35 E lē aogā mo le laueleele, e lē aogā foʻi mo le faaputuga otaota; a ua tulia i fafo e tagata. O lē ua i ai taliga e faalogo ai, ina faalogo mai ia o ia.
4 O ai ea se tagata o outou e iai ana mamoe e selau, a leiloa se tasi, e le tuua e ia le ivagafulu ma le iva i le vao, ae alu atu e saili le ua leiloa, seia maua? 5 A maua e ia, ona tuu lea i ona tauau ma le olioli. 6 A o‘o atu i le fale, ‘ona fa‘apotopoto ai lea e ia o ana uō ma ē tuā‘oi, ma fai atu ‘iā te i latou, ‘Ia ‘outou ‘oli‘oli ma a‘u; aua ua ou maua la'u mamoe na leiloa. 7 Ou te fai atu ia te outou, e faapea foi ona i ai le olioli i le lagi ona o le tagata agasala e toatasi ua salamo, i lo o tagata amiotonu e toaivagafulu ma le toaiva, e le aoga ona salamo. 8 Po o ai ea se fafine e ana tupe siliva e sefulu, a leiloa le tupe e tasi, e le tutu ea e ia se lamepa ma salu le fale, ma saili ma le filiga seia maua? 9 A maua e ia, ona faapotopoto ai lea e ia o ana uo ma e tuaoi ma ia, ua faapea atu, Ia tatou olioli faatasi; ona ua ou maua le fasi tupe na ou leiloa. 10 E faapea foi, ou te fai atu ia te outou, ua i ai le olioli i luma o agelu a le Atua i le tagata agasala e toatasi ua salamo. 11 Ona fai atu lea o ia, O le tasi tagata e toalua ona atalii; 12 Ona fai atu lea o le uii i lona tamā, Lo'u Tama e, ia e aumai ia te au le vaega o le oloa ou te maua. Ona ia vaevae lea ia te i latou o ana mea e ola ai. 13 E le‘i tele fo‘i aso ‘ona fa‘apotopotoina lea e le ui‘i o mea uma, ma alu atu i le nu‘u mamao, ‘ona fa‘aumatia ai lea e ia o ana ‘oloa i le ola fa‘asaunoa. 14 ‘Ua uma fo‘i mea uma, ‘ona tupu ai lea o le oge tele i lea nu‘u; ona amata ai lea ona mativa o ia. 15 ‘Ua alu atu fo‘i o ia ma fa‘atasi ma le tagata o lea nu‘u; ona ia auina atu lea o ia i lona fanua e fafaga ai puaa. 16 ‘Ua mana‘o fo‘i o ia e fa‘atumu lona manava i pa‘u e ‘aina e pua‘a; 17 ‘Ua toe mafaufau o ia, ‘ona fai ane lea o ia, “E to‘atele ‘ea ‘au‘auna a lo‘u tamā o lo‘o lava mea e ‘ai ma totoe, ‘ae ‘ou te fano i le fia ‘ai! 18 Ou te tulaʻi ma alu i loʻu tamā, ma ou fai atu iā te ia, Loʻu Tamā e, ua ou agasala i le lagi ma ou luma; 19 ‘Ou te lē toe aogā fo‘i ‘ona ta‘ua o lou atali‘i; 20 Ona tulai lea o ia, ua alu atu i lona tamā. A ‘ua mamao o ia, ‘ua iloa atu o ia e lona tamā, ‘ona mutimutivale lea o lona alofa, ‘ona momo‘e atu lea o ia, ma fusi i lona ua, ma sogi ‘iā te ia. 21 Ona fai mai lea o le atalii ia te ia, Lo'u Tama e, ua ou agasala i le lagi, atoa ma ou luma, ua ou le toe aoga ona ta'ua o lou atalii. 22 A ua fai atu le tamā i ana auauna, Aumai ia le ofu talaloa e sili ona lelei, ma faaofu ia te ia; ma tuu le mama i lona lima, ma seevae i ona vae; 23 Ia aumai foʻi le tamaʻi povi peti ma fasi; ma ia tatou aai ma olioli. 24 Ona o loʼu atalii lenei na oti, ma ua toe ola mai; na leiloa o ia, a ua maua. Ma sa amata ona latou fiafia. 25 Sa i le fanua lona atalii matua; 26 ‘Ona vala‘au atu lea o ia i le tasi ‘au‘auna, ma fesili atu po o le ā le uiga o ia mea. 27 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ua sau lou uso; ‘ua fasi fo‘i e lou tamā le tama‘i povi peti, auā ‘ua na maua o ia ma le manuia. 28 Ona ita ai lea o ia, ma ua le fia ulu atu i totonu; 29 Ona tali atu lea o ia i lona tamā, “Faauta, ua tele nei tausaga ua ou auauna ai iā te oe, ou te leʻi solia foʻi lau
MATAUPU 15 1 ‘Ona fa‘alatalata mai lea ‘iā te ia o telona uma ma ē agasala e fa‘alogologo ‘iā te ia. 2 Ona muimui ai lea o le au faresaio ma le au tusiupu, ua faapea atu, Ua talia e lenei tagata o e agasala, ua aai faatasi foi ma i latou. 3 Ona fetalai atu lea o ia i lenei faataoto ia te i latou, ua faapea atu,
51
LUKA
poloaʻiga i se taimi, + ae e te leʻi aumaia lava se tamaʻi ʻoti iā te aʻu ina ia ma olioli ai ma aʻu uō. 30 A o lenei, ina ua sau lou atalii, ua na faaumatia lou ola faatasi ma fafine talitane, ona e fasi ai lea mo ia o le tamai povi peti. 31 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Lo‘u atalii e, o loo e faatasi pea ma au, o mea uma foi ua ia te au o au ia. 32 Ua tatau ona tatou olioli ma olioli, auā o lou uso lenei na oti, a ua toe ola mai; ma na leiloa, a ua maua.
21 ‘Ua mana‘o fo‘i e fafaga i mea ‘ai ‘ua pa‘u‘ū mai le la‘o‘ai a le mau‘oa; 22 ‘Ua oti fo‘i le tagata mativa, ‘ua ‘ave fo‘i e agelu i le fatafata o Aperaamo; 23 ‘Ua tepa a‘e fo‘i o ia i seoli, ‘ua puapuagātia, ma ‘ua iloa mamao atu Aperaamo, ma Lasalo i lona fatafata. 24 Ona alaga atu lea o ia, ua faapea atu, Loʼu Tamā e, Aperaamo, ia e alofa mai ia te au, ma auina mai Lasalo, na te fufui le tumutumu o lona tamatamailima i le vai, ma faamaalili ai loʼu laulaufaiva; auā ‘ua fa‘atigāina a‘u i lenei afi. 25 A ua fai atu Aperaamo, Lo‘u atalii e, ia e manatua na e maua au mea lelei a o e ola, e faapena foi Lasalo o mea leaga; 26 E le gata i nei mea uma, ua iai le vanu tele i le va o i matou ma outou, ina ia lē mafai e i latou o ē fia ō atu mai i lenei mea iā te outou; e lē mafai fo‘i ‘ona ui mai o i latou o ē e sau ai i inā. 27 ‘Ona fai atu lea o ia, “Lo‘u tamā e, ‘ia e ‘auina atu o ia i le fale o lo‘u tamā; 28 Aua e toalima oʼu uso; ‘ina ‘ia molimau o ia ‘iā te i latou, ne‘i latou ō mai fo‘i i lenei mea o le puapuagā. 29 Ua fai atu Aperaamo ia te ia, Ua ia te i latou Mose ma le au perofeta; ia latou faalogo i ai. 30 Ona fai atu lea o ia, E leai, lo‘u tamā e, Aperaamo; 31 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Afai latou te le faalogo ia Mose ma le au perofeta, e le mafai foi ona faatalitonuina i latou, e ui lava ina toe tu mai se tasi nai e ua oti.
MATAUPU 16 1 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia i ona so‘o, “ Sa i ai le tasi tagata mau‘oa sa i ai le ‘au‘auna pule; ‘ua tu‘uina atu fo‘i lea ‘iā te ia ‘ua fa‘aumatia e ia ana ‘oloa. 2 Ona valaau atu lea o ia ia te ia, ua faapea atu ia te ia, Se a le mea ua ou faalogo ai ia te oe? tuu atu se tala o lau tausiga; auā e lē toe fai oe ma tausimea. 3 Ona faapea ifo lea o le auauna i lona loto, Se a se mea ou te faia? auā ‘ua ‘ave‘eseina e lo‘u ali‘i le tofi o a‘u; ou te mā e aioi atu. 4 ‘Ua ‘ou iloa le mea e fai, ‘ina ‘ia talia a‘u e i latou i o latou fale, pe a fa‘ate‘aina a‘u i le tofi. 5 Ona valaau atu lea o ia i e ua aitalafu i lona alii ia te ia, ma fai atu i le na muamua, E fia lau aitalafu i lo'u alii? 6 Ona fai atu lea o ia, E selau sea o suauu. Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ina tago ia i lau tusi, ma nofo i lalo, ma tusi ai e limagafulu. 7 Ona fai atu lea o ia i le tasi, E fia foi lau aitalafu? Ona fai atu lea o ia, E selau sea o saito. Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ina tago ia i lau tusi, ma tusi ai le valugafulu. 8 ‘Ua fa‘afetai atu fo‘i le ali‘i i le ‘au‘auna pule amioletonu, ‘ina ‘ua poto o ia; 9 ‘Ou te fai atu fo‘i ‘iā te ‘outou, ‘Ia ‘outou fai uō i le ‘oa o le amioletonu; ina ia latou talia outou i fale e faavavau, pe a outou toilalo. 10 O lē e fa‘amaoni i le mea itiiti, e fa‘amaoni fo‘i o ia i mea e tele; 11 O lenei, ‘āfai tou te lē fa‘amaoni i ‘oa amioletonu, o ai ‘ea na te tu‘uina atu ‘iā te ‘outou le ‘oa moni? 12 Ma afai tou te le faamaoni i le mea a se tasi tagata, o ai na te avatua ia te outou mea a outou lava? 13 E leai se auauna e mafai ona auauna i matai e toalua, aua e inoino o ia i le tasi, ae alofa atu i le tasi; a le o lea, e pipii atu o ia i le tasi, a e inoino i le tasi. E le mafai ona outou auauna i le Atua ma mamone. 14 ‘Ua fa‘alogo fo‘i i nei mea uma le ‘au faresaio, o ē matape‘ape‘a, ‘ona latou tauemu ai lea ‘iā te ia. 15 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ O ‘outou o ē ta‘uamiotonuina ‘outou i luma o tagata; a ‘ua silafia e le Atua o ‘outou loto, auā o le mea e fa‘amaualugaina e tagata, e ‘inosia lea i luma o le Atua. 16 O le tulafono ma le au perofeta na o‘o mai lava ia Ioane; 17 E faigofie fo‘i ‘ona mavae atu o le lagi ma le lalolagi, i lo le fa‘aumatia o se mata‘itusi e tasi o le tulafono. 18 O sē fa‘ate‘a i lana avā, ‘ae fai avā i se tasi, ‘ua mulilua o ia; 19 Sa i ai le tasi tagata mau‘oa, sa ‘ofu i le ‘ie pāuli ma le ‘ie vavae, ma ‘ua fa‘atauva‘a i aso uma. 20 Sa i ai fo‘i le tasi tagata ‘aisi e igoa ‘iā Lasalo, sa tu‘u i lona faitoto‘a, ‘ua tumu i papala.
MATAUPU 17 1 ‘Ona fetalai atu lea o ia i ona so‘o, “ E lē mafai ‘ona o‘o mai o mea e tausuai ai; 2 E lelei ‘iā te ia pe ana nonoa se ma‘aolo i lona ua ma lafo i le sami, ‘ina ‘ia tausuai se tasi o i latou nei e fa‘atauva‘a. 3 ‘Ia ‘outou fa‘aeteete ‘iā te ‘outou lava; ma afai e salamo o ia, ia e faamagaloina atu ia te ia. 4 ‘Āfai fo‘i e fa‘afitu ‘ona agasala mai o ia ‘iā te oe i le aso, ma fa‘afitu i le aso ‘ona toe liliu mai ‘iā te oe, ‘ua fa‘apea mai, ‘ ‘Ua ‘ou salamō; ia e faamagalo atu ia te ia. 5 Ona fai atu lea o le au aposetolo i le Alii, Ia faateleina lo matou faatuatua. 6 Ona fetalai mai lea o le Alii, Afai e tusa lo outou faatuatua ma le fua o le sinapi, e mafai ona outou fai atu i lenei laau o le sukamino, Ia lia'i ese oe i le a'a, ma ia totōina oe i le sami; ma e tatau ona usiusitai ia te oe. 7 A o ai ea so outou e i ai se auauna o loo suotosina, po o leoleo povi, e fai atu ia te ia pe a sau mai le fanua, Ina alu ia ma nofo i lalo e ‘ai? 8 Pe e lē fai atu foʻi iā te ia, ‘Inā sauni ia se mea ou te fai ai le talisuaga, ma fusi iā te oe ma auauna mai iā te aʻu, seʻia ou ʻai ma ou inu; a mulimuli ane e te ʻai ma inu? 9 Pe na te faafetai atu ea i lena auauna ona sa ia faia mea na poloaiina ai o ia? Ou te le togiina. 10 E faapea foʻi outou, pe a uma ona outou faia o mea uma ua poloaʻi atu ai iā te outou, ona outou faapea ane lea, O auauna lē aogā i matou; 11 Ua alu atu o ia i lerusalema, ona ui atu lea o ia i totonu o Samaria ma Kalilaia. 12 Ua ulufale atu o ia i le tasi nuu, ona fetaiaʻi lea ma ia o tagata lepela e toʻasefulu, + ua tutū mamao mai.
52
LUKA
13 Ona leo tele lea o i latou, ua faapea atu, Le Alii e, lesu e, ia e alofa mai ia te i matou. 14 Ua iloa atu e ia ia te i latou, ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ina o ia, ia faaali atu outou i le au faitaulaga. Ua oo foi ina o latou o atu, ua mama i latou. 15 ‘Ua iloa fo‘i e le tasi o i latou ‘ua fa‘amālōlōina o ia, ‘ona fo‘i mai lea o ia ma vivi‘i atu i le Atua ma le leo tele; 16 ‘Ua fa‘apa‘ū faō fo‘i i ona vae, ma fa‘afetai ‘iā te ia, o le Samaria fo‘i ia. 17 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu, E lei faamamaina ea le toasefulu? ae o fea oi ai le toaiva? 18 E le iloa foi e na toe foi mai e avatu le viiga i le Atua, tau lava o lenei tagata ese. 19 Ona fetalai atu lea o ia ia te ia, Ina tulai ia, ina alu ia, ua e ola i lou faatuatua. 20 Ua fesiligia o ia e le au faresaio po o afea e oo mai ai le malo o le Atua, ona tali atu lea o ia ia te i latou, ua faapea atu, E le oo mai le malo o le Atua ma le vaai. 21 E lē fai mai foʻi i latou, Faauta! pe, faauta! aua, faauta, ua i totonu ia te outou le malo o le Atua. 22 Ona fetalai atu lea o ia i le au soo, E oo mai aso tou te mananao ai e vaai i se tasi aso o le Atalii o le tagata, ae tou te le iloa lava. 23 E latou te fai atu foʻi iā te outou, Faauta! po o, vaai i ai: aua le mulimuli atu ia te i latou, aua foi e te mulimuli atu ia te i latou. 24 Auā e pei o le uila ‘ua emo mai i le tasi itū o le lagi, ‘ua susulu atu i le isi itū o le lagi; e faapea foi le Atalii o le tagata i ona aso. 25 Ae e tatau ona puapuagatia muamua o ia i mea e tele, ma lafoaiina e lenei tupulaga. 26 E pei ona faia i ona po o Noa, e faapea foi i ona po o le Atalii o le tagata. 27 Ua latou aai, ua inu, ua fai avā, ua fai avā, ua oo i le aso na ulu atu ai Noa i le vaa, ona oo mai ai lea o le lolo, ma faaumatia ai i latou uma. 28 E faapea foi ona faia i ona po o Lota; ua latou aai, ua latou inu, ua latou faatau mai, ua latou faatau atu, ua latou toto, ua latou fausia fale; 29 A o le aso lava na alu ese ai Lota i Sotoma, na to mai ai le afi ma le teiō mai le lagi, ma faaumatia ai i latou uma. 30 E faapea foi i le aso e faaali mai ai le Atalii o le tagata. 31 I lea aso, o lē o i luga o le fale, ma ana mea i le fale, aua neʻi alu ifo o ia e aveese, ma o lē o i le fanua, aua neʻi toe foʻi mai o ia. 32 Ia manatua le avā a Lota. 33 Ai se saili e faasaoina lona ola, e maumau ai; ma o le faamaumau i lona ola, e faasaoina e ia. 34 ‘Ou te fai atu fo‘i ‘iā te ‘outou, o lea po e i ai tagata e to‘alua i le moega e tasi; e ave le tasi, a e tuua le tasi. 35 E olo fa‘atasi fafine e to‘alua; e ave le tasi, ae tuu le tasi. 36 E i le fanua tagata e to‘alua; e ave le tasi, ae tuu le tasi. 37 Ona tali mai lea o i latou, ua faapea mai ia te ia, Le Alii e, o fea? ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ O le mea e i ai le tino, e fa‘apotopoto ai fo‘i aeto.
3 Ma sa i ai se fafine ua oti lana tane i lena aai; ‘ona sau ai lea o ia ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, ‘Ia e taui atu ‘iā te a‘u i lē o lo‘o ita mai ‘iā te a‘u. 4 E leʻi toe manaʻo o ia mo sina taimi, + ae mulimuli ane ua faapea ifo o ia i lona loto, “E ui ina ou lē mataʻu i le Atua, ou te lē manatu foʻi i tagata; 5 A o lenei fafine ‘ua oti lana tane ‘ua fa‘alavelave mai ‘iā te a‘u, ‘ou te taui atu ‘iā te ia, ‘ina ne‘i fa‘avaivaia a‘u i lona sau pea lava pea. 6 Ona fetalai mai lea o le Alii, Faalogo mai ia i le mea ua fai mai ai le faamasino amioletonu. 7 E lē taui atu ‘ea e le Atua i ē ua filifilia, o ē ‘alaga atu ‘iā te ia i le ao ma le po, e ui lava ‘ina ‘onosa‘i o ia ‘iā te i latou? 8 ‘Ou te fai atu fo‘i ‘iā te ‘outou, e vave lava ‘ona taui atu e ia ‘iā te i latou. E ui i lea pe a sau le Atalii o le tagata, e maua ea e ia le faatuatua i le lalolagi? 9 ‘Ua fetalai atu fo‘i e ia lenei fa‘ata‘oto i nisi o ē na fa‘atuatua ‘iā te i latou lava ‘ua amiotonu i latou, ma ‘ino‘ino i isi. 10 E to‘alua tagata ‘ua ō a‘e i le malumalu e tatalo; o le faresaio le tasi, o le telona le tasi. 11 Ua tu le faresaio ma tatalo faapea, Le Atua e, ou te faafetai atu ia te oe, ina ua ou le pei o isi tagata, o e faomea, o e amioletonu, o e mulilulua, e le pei foi o lenei telona. 12 Ou te anapogi faalua i le vaiaso, ou te avatu mea e sefuluaʻi o mea uma ua ou maua. 13 A o le telona, ua tu mamao mai, ua le mafai lava ona tepa ae ona mata i le lagi, a ua pōpō i lona fatafata, ua faapea atu, Le Atua e, ia e alofa mai ia te au le tagata agasala. 14 Ou te fai atu iā te outou, na alu ifo lenei tagata i lona fale ua taʻuamiotonuina nai lo o le isi; o lē fa‘amaualalo fo‘i o ia e fa‘amaualugaina. 15 ‘Ona latou ‘aumai ai lea ‘iā te ia o tama meamea, ‘ina ‘ia pa‘i atu o ia ‘iā te i latou; 16 A ua valaau atu Iesu ia te i latou, ua faapea atu, Ina tuu mai ia o tama iti e o mai ia te au, aua le vavao ia te i latou; 17 E moni, ou te fai atu ia te outou, Ai se na te le talia le malo o le Atua faapei o se tamaitiiti, e le sao lava o ia i ai. 18 Ona fesili mai lea o le tasi alii ia te ia, ua faapea mai, Le aoao lelei e, se a se mea ou te faia ina ia ou maua ai le ola e faavavau? 19 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, Se a le mea ua e ta'ua mai ai ia te au e lelei? e leai se tasi e lelei, na o le tasi, o le Atua lea. 20 Ua e iloa poloaiga, Aua e te mulilua, Aua e te fasioti tagata, Aua e te gaoi, Aua e te molimau pepelo, Ia e ava i lou tama ma lou tina. 21 Ona fai atu lea o ia, Ua ou tausia nei mea uma talu ina ou itiiti. 22 ‘Ua fa‘afofoga Iesu i nei mea, ‘ona fetalai atu lea o ia ‘iā te ia, “ E tasi lava le mea e totoe ‘iā te oe; 23 ‘Ua fa‘alogo o ia i lenei mea, ‘ona tigā ai lea o ia; 24 Ua silafia e Iesu ua tiga tele, ona fetalai atu lea o ia, E matua faigata lava ona sao atu o e mauoa i le malo o le Atua! 25 Auā e faigofie ona ui atu o le kamela i le pu o le nila, nai lo o le ulu atu o le mau‘oa i le malo o le Atua. 26 Ona faapea ane lea o e na faalogo, O ai la e mafai ona faaolaina?
MATAUPU 18 1 Ua fetalai atu foi o ia ia te i latou le faataoto i lenei mea, e tatau i tagata ona tatalo e le aunoa, ma ia aua le faavaivai; 2 ‘Ua fa‘apea atu, “ Sa i le tasi ‘a‘ai le fa‘amasino e le‘i mata‘u i le Atua, e le‘i manatu fo‘i i tagata;
53
LUKA
27 Ona fetalai atu lea o ia, O mea e le mafaia e tagata, e mafaia e le Atua. 28 Ona fai atu lea o Peteru, Faauta, ua matou tuua mea uma, a ua matou mulimuli atu ia te oe. 29 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ E moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e leai se tagata ‘ua tu‘ua e ia le fale, po o mātua, po o uso, po o avā, po o fānau, ‘ona o le mālō o le Atua; 30 O lē na te lē maua fo‘i ni fa‘asilisili i le taimi nei, ma le ola e fa‘avavau i le lalolagi a sau. 31 ‘Ona ‘ave lea e ia o le to‘asefulu ma le to‘alua, ma fai atu ‘iā te i latou, “ Fa‘auta, tatou te ō a‘e i Ierusalema, ‘ona fa‘ataunu‘uina ai lea o mea uma na tusia e le ‘au perofeta e uiga i le Atali‘i o le tagata. 32 Auā e tu‘uina atu o ia i nu‘u ‘ese, e tauemu fo‘i o ia, ma fa‘alumaina, ma feanu ‘iā te ia; 33 Latou te sasa fo‘i ‘iā te ia, ma fasioti ‘iā te ia, ‘ae toetū mai o ia i le aso tolu. 34 E le‘i malamalama fo‘i i latou i se tasi o ia mea; 35 A o latalata atu o ia i Ieriko, sa nofo le tasi tamāloa tauaso i tafatafa o le auala ma ʻaisi. 36 Ua faalogo atu o ia i le motu o tagata ua ui ane, ona fesili atu lea o ia po o le a le uiga o lenei mea? 37 Ona latou fai atu lea ia te ia, o loo maliu ane lesu le Nasareta. 38 Ona alaga atu lea o ia, ua faapea atu, Iesu e, le Alo o Tavita, ia e alofa mai ia te au. 39 ‘Ua vavao fo‘i ‘iā te ia o ē na muamua atu, ‘ina ‘ia fa‘alologo o ia; 40 ‘Ua tu Iesu, ma fai atu ‘ia ta‘ita‘iina mai o ia ‘iā te ia; 41 Ua faapea atu, Se a le mea e te manao ou te faia ia te oe? Ona fai atu lea o ia, Le Alii e, ina ia mafai ona ou vaai. 42 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, Ina pupula ia, ua faaolaina oe e lou faatuatua. 43 Ona pupula loa lea o ia, ona mulimuli atu lea ia te ia, ua vivii atu i le Atua; MATAUPU 19 1 ‘Ua ulu atu Iesu ma ui ane i Ieriko. 2 Fa‘auta fo‘i, sa i ai le tagata e igoa ‘iā Sakaio, o le ali‘i sili o telona, o le mau‘oa fo‘i o ia. 3 Ma sa ia saili e vaai ia Iesu po o ai o ia; ‘ua lē mafaia fo‘i e ia ‘ona o le motu o tagata, auā ‘ua itiiti o ia. 4 ‘Ona momo‘e lea o ia i luma, ‘ua a‘e i le sukamoru e va‘ai ‘iā te ia, auā o le a ui ane o ia i lea ala. 5 ‘Ua o‘o atu Iesu i lea mea, ‘ona tepa a‘e lea o ia i luga, ‘ua silafia o ia, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te ia, “Sakaio e, fa‘avave mai ia i lalo; aua e tatau ona ou nofo i lou fale i le aso nei. 6 Ona faataalise lea o ia, ua alu ifo, ma talia o ia ma le olioli. 7 Ua iloa e i latou, ona muimui ai lea o i latou uma, ua faapea ane, Ua alu ia e nofonofo i le tagata agasala. 8 Ona tu lea o Sakaio, ma fai atu i le Alii; Fa‘auta, le Ali‘i e, o le ‘afa o a‘u ‘oloa ‘ou te avatu ai i ē matitiva; ‘āfai fo‘i ‘ua ‘ou ‘aumaia se mea a se tasi i le pepelo, ‘ou te taui atu ‘iā te ia e fa‘afa. 9 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, O le aso nei ua oo mai ai le olataga i le aiga nei, aua o ia foi o le atalii o Aperaamo. 10 Auā na sau le Atali‘i o le tagata e sā‘ili ma fa‘aola le na leiloa.
54
11 ‘Ua fa‘alogo i latou i nei mea, ‘ona toe fai atu lea o ia i le fa‘ata‘oto, auā ‘ua latalata o ia i Ierusalema, ma ‘ua latou manatu e fa‘afuase‘i ‘ona fa‘aalia mai o le Mālō o le Atua. 12 Ona fai atu lea o ia, Ua alu atu le tasi alii i le nuu mamao e maua ai lona malo, ma toe foi mai ai. 13 Ona valaau atu lea o ia i ana auauna e toasefulu, ma tuu atu ia te i latou mina e sefulu, ma fai atu ia te i latou, Ia outou faatau seia ou sau. 14 A ‘ua ‘ino‘ino lona nu‘u ‘iā te ia, ‘ua latou ‘auina atu fo‘i le fe‘au e mulimuli atu ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea atu, Matou te lē manana‘o i lenei tagata e fai ma tupu ‘iā te i matou. 15 Ua oo foi ina ua toe foi mai o ia, ua maua e ia le malo, ona poloai atu lea o ia ia valaau atu i nei auauna ia te ia, o e na ia tuuina atu i ai le tupe, ina ia iloa ai e ia le tele o mea na maua e tagata uma i le fefaatauai. 16 Ona sau ai lea o lē na muamua, ua faapea mai, Le Alii e, o lau mina ua maua ai mina e sefulu. 17 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Le auauna lelei e, ua e faamaoni i mea itiiti, ia e pule i aai e sefulu. 18 Ona sau ai lea o lona lua, ua faapea mai, Le Alii e, o lau mina ua maua ai mina e lima. 19 Ua faapea atu foi o ia ia te ia, Ia e pule foi i aai e lima. 20 Ona sau ai lea o le tasi, ua faapea mai, Le Alii e, faauta, o lau mina lenei, ua ou teuina i le solosolo; 21 Auā na ‘ou fefe ‘iā te oe, auā o oe o le tagata sauā; 22 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Le auauna leaga e, ou te faamasino ia te oe i lou lava gutu. ‘Ua e silafia o a‘u o le tagata sauā, ‘ua ‘ave le mea ‘ou te le‘i tu‘uina i lalo, ma ‘ua e selesele fo‘i i le mea ‘ou te le‘i lūlūina; 23 O le a le mea na e le avatu ai la‘u tupe i le faletupe, ina ia ou maua mai ai a‘u tupe i le tupe faasili? 24 Ona fai atu lea o ia i e ua tutu mai, Ave ese ia le mina ia te ia, ma avatu i le ua i ai mina e sefulu. 25 (Ona fai mai lea o i latou ia te ia, Le Alii e, ua ia te ia mina e sefulu.) 26 Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, o lē ‘ua i ai mea, e foa‘iina atu i ai; ma o lē ua leai ni mea, e oo lava i mea ua ia te ia e aveesea mai ia te ia. 27 A o i latou o e ua ita mai ia te au, o e sa le mananao ia ou tupu ia te i latou, ia aumai iinei, ma fasioti ia te i latou i o’u luma. 28 ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia, ‘ona muamua atu lea o ia, ‘ua alu a‘e i Ierusalema. 29 ‘Ua latalata o ia i Petefake ma Petania, i le mauga e ta‘ua o le Mauga o Olive, ‘ona ‘auina atu lea e ia o ona so‘o e to‘alua. 30 Ua faapea atu, Ina o atu ia outou i le nuu e feagai ma outou; pe a outou ulufale atu, tou te maua ai le tamai asini ua nonoa, e lei ti'etie lava i ai se tasi; 31 A fesili mai foi se tasi ia te oulua, Se a le mea ua oulua tatalaina ai o ia? ia faapea ona outou fai atu ia te ia, Aua e manaomia o ia e le Alii. 32 Ona o atu lea o e na aauina atu, ua maua foi e pei ona fetalai atu ai o ia ia te i laua. 33 A o la tatalaina le tamai asini, ona fai atu lea o ona tagata ia te i laua, Se a le mea ua oulua tatalaina ai le asini? 34 Ua faapea mai i laua, E manaomia o ia e le Alii. 35 ‘Ona la ta‘ita‘iina mai lea o ia ‘iā Iesu; 36 Ua alu atu o ia, ona fofola lea e i latou o latou ofu i le ala.
LUKA
37 ‘Ua latalata atu fo‘i o ia, i le alu ifo o le mauga o Olive, ‘ona ‘oli‘oli ai lea o le ‘au so‘o uma, ma vivi‘i atu i le Atua ma le leo tele, ‘ona o vāvega uma na latou va‘ai i ai; 38 ‘Ua fa‘apea atu, “‘Ia manuia le Tupu o lo‘o afio mai i le suafa o le Ali‘i; 39 Ona fai mai lea ia te ia o isi o le au faresaio i le motu o tagata, Le aoao e, ia e aoai atu i ou soo. 40 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, Ou te fai atu ia te outou, afai e fifilemu i latou nei, ona alalaga loa lea o maa. 41 ‘Ua latalata o ia, ‘ua va‘ai atu i le ‘a‘ai, ‘ona tagi ai lea o ia; 42 ‘Ua fa‘apea atu, “ Ana e iloa, o oe lava, i lenei lava aso o lou aso, o mea e te manuia ai! a o lenei ua lilo i ou fofoga. 43 Auā e oo mai iā te oe aso e siʻosiʻomia ai oe e ou fili, + ma latou siʻosiʻomia oe, + ma puipuia oe i itu uma. 44 Ma o le a tuu oe i le eleele, ma au fanau i totonu ia te oe; latou te le tuua foi ia te oe le tasi maa i luga o le tasi maa; auā na e lē iloa le taimi na e asiasi mai ai. 45 Ona ulu atu lea o ia i le malumalu, ma amata ona tutuli i fafo o e na faatau ai, ma e na faatau mai; 46 Ua faapea atu ia te i latou, Ua tusia, O lo‘u fale o le fale tatalo lea; 47 Ua aoao atu foi o ia i le malumalu i lea aso ma lea aso. A ‘ua sā‘ili le ‘au ositaulaga sili ma le ‘au tusi‘upu ma ali‘i o le nu‘u e fasioti ‘iā te ia; 48 ‘Ua lē maua fo‘i e i latou se mea e fai;
15 Ona latou tulia lea o ia i tua o le tovine, ma fasioti ia te ia. O le a le mea e faia e le alii o le tovine ia te i latou? 16 E sau o ia ma faaumatia ia tagata galulue i vine, ma avatu le tovine i isi. Ua latou faalogo i ai, ona latou fai mai ai lea, Ia vavao le Atua. 17 Ua silasila atu o ia ia te i latou, ona faapea atu lea o ia, Se a foi lenei mea ua tusia, O le maa na lafoaiina e tufuga tufuga, ua avea lea ma maa tulimanu? 18 Ai se pau i luga o lena maa e gauia; a o lē e pa‘ū i ai, e olo ai o ia ma efuefu. 19 Ua saili foi le au faitaulaga sili ma le au tusiupu e pue atu o latou lima ia te ia i lea lava ituaso; ‘ua latou matata‘u fo‘i i le motu o tagata, auā ‘ua latou iloa na fai atu e ia lenei fa‘ata‘oto ‘iā te i latou. 20 ‘Ua latou lamalama ‘iā te ia, ‘ona ‘a‘auina atu lea e i latou o sipai, e fa‘afoliga mai o ni tagata amiotonu, ‘ina ‘ia latou pu‘e i ana ‘upu, ‘ina ‘ia tu‘uina atu o ia i le pule ma le pule a le ali‘i. 21 ‘Ona fesili mai lea o i latou ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, “Le A‘oa‘o e, ‘ua matou iloa ‘ua e fetalai mai ma a‘oa‘o atu ma le tonu, ‘e te lē fa‘aali fo‘i i se tagata, a ‘ua e a‘oa‘o atu ma le fa‘amaoni le ala o le Atua. 22 Pe e sa‘o ‘ea ‘ona matou avatu o lafoga ‘iā Kaisara, pe leai? 23 A ua silafia e ia lo latou togafiti, ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea ua outou tofotofo mai ai ia te au? 24 Faailoa mai ia te au se tenari. O ai e ona le ata ma le fa'ailoga? Ua latou tali mai, ua faapea mai, O Kaisara. 25 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O lenei, ia avatu ia Kaisara o mea a Kaisara, a o mea a le Atua ia avatu i le Atua. 26 ‘Ua lē mafai fo‘i e i latou ‘ona taofi i ana ‘upu i luma o le nu‘u; 27 Ona o mai ai lea ia te ia o isi o le au Satukaio, o e ua faafitia e leai se toetutu; ona latou fesili mai lea ia te ia, 28 O loo faapea mai, Le aoao e, na tusi mai Mose ia te i matou, Afai e oti le uso o se tasi, o loo ia te ia lana avā, a e oti foi o ia e leai sana fanau, ia fai avā lona uso i lana avā, ma faatupuina ai se fanau ma lona uso. 29 Sa i ai le au uso e toafitu; 30 Ua fai avā foʻi le lona lua iā te ia, ona oti ai lea o ia e leai sana fanau. 31 Ona fai avā lea o lona tolu iā te ia; e fa‘apea fo‘i le to‘afitu; 32 Mulimuli ane, ona oti ai lea o le fafine. 33 O lenei, i le toetū, o ai so latou avā o ia? auā e to‘afitu na fai avā ‘iā te ia. 34 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te i latou, O fanau a lenei lalolagi ua faaipoipo, ma ua ava; 35 A o i latou o le a ta‘uaogāina e maua lea lalolagi, ma le toetū mai i ē ‘ua oti, e lē toe fa‘aipoipo, pe fa‘aipoipo; 36 E lē toe oti fo‘i i latou, auā e tutusa i latou ma agelu; o fanau foi i latou a le Atua, o le fanau foi o le toe tu mai. 37 O lenei, o le toe tutū mai o ē ua oti, na faailoa mai ai e Mose i le laau talatala, ina ua ia taʻua le Alii o le Atua o Aperaamo, ma le Atua o Isaako, ma le Atua o Iakopo. 38 Auā e lē o ia o le Atua o ē ‘ua oti, a o ē ola; 39 Ona tali mai ai lea o isi o le au tusiupu, ua faapea mai, Le aoao e, ua tonu lau upu. 40 Ma ina ua mavae lena, sa latou fefefe e fesili atu ia te ia i se fesili.
MATAUPU 20 1 ‘Ua o‘o fo‘i i le tasi aso, a o a‘oa‘o atu o ia i le nu‘u i le malumalu, ma tāla‘i atu le tala lelei, ‘ona ō mai ai lea ‘iā te ia o le ‘au ositaulaga sili ma le ‘au tusi‘upu, ‘atoa ma toeaina. 2 ‘Ua fai mai fo‘i ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea atu, “Ta‘u mai ‘iā te i matou, o le ā le pule ‘ua e fai ai nei mea? po o ai ea na avatua ia te oe lenei pule? 3 Ona tali atu lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, Ou te fesili atu foi ia te outou i le mea e tasi; ma tali mai iā te aʻu: 4 O le papatisoga a Ioane, pe mai le lagi ea, pe mai tagata? 5 Ona latou fetautalatalaʻi ai lea, ua faapea ane, Afai tatou te fai atu, Mai le lagi; ona fai mai ai lea o ia, Se a foi le mea tou te le talitonu ai ia te ia? 6 Ae afai tatou te fai atu, Mai tagata; e fetogia i tatou e tagata uma i maa, aua ua latou talitonu o Ioane o le perofeta. 7 Ona tali mai lea o i latou, latou te le iloa pe maifea. 8 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, Ou te le ta'u atu foi ia te outou le pule ou te fai ai nei mea. 9 Ona amata lea ona fetalai atu o ia i tagata i lenei faataoto; ‘Ua totō e le tasi tagata le togāvine, ‘ua tu‘u atu i ē galulue i vine, ‘ona alu ai lea o ia i le nu‘u mamao e tele aso. 10 ‘Ua o‘o i le tau, ‘ona ‘auina atu lea e ia le ‘au‘auna i ē galulue i vine, ‘ina ‘ia latou avatu ‘iā te ia ni fua o le togāvine; 11 ‘Ua toe ‘auina atu fo‘i e ia le tasi ‘au‘auna; 12 ‘Ua toe ‘auina atu fo‘i e ia lona to‘atolu, ‘ua latou fa‘amanu‘aina fo‘i o ia, ma tulia i fafo. 13 Ona fai atu lea o le alii o le tovine, Se a se mea ou te faia? ‘Ou te ‘auina atu fo‘i lo‘u atali‘i pele; 14 ‘Ua iloa atu o ia e le ‘au faifa‘ato‘aga, ‘ona fetautalatala‘i ai lea o i latou, ‘ua fa‘apea ane, O le suli lenei;
55
LUKA
41 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Pe faapefea ona latou fai mai o Keriso o le atalii ia o Tavita? 42 O Tavita fo‘i na ia fai mai i le tusi o Salamo, ‘Ua fetalai mai le ALI‘I i lo‘u Ali‘i, ‘Ia e afio i lo‘u itū taumatau. 43 Se‘ia ‘ou faia ou fili ma mea e tu ai ou vae. 44 O lenei, ua ta‘ua ai o ia e Tavita o le Alii, pe faapefea foi ona fai o ia mona atalii? 45 ‘Ona fetalai atu lea o ia i ona so‘o, i le fa‘alogologo mai o tagata uma, 46 ‘Ia ‘outou fa‘aeteete i le ‘au tusi‘upu, o ē ‘ua manana‘o e sāvavali i ‘ofu uumi, ma ‘ua manana‘o i fa‘afeiloa‘iga i maketi, ma nofoa maualuluga i sunako, ma nofoaga sili i tausamiga; 47 ‘Ua ‘aina e i latou fale o fafine ‘ua oti a latou tane, ma ‘ua fai a latou tatalo uumi;
22 Aua o aso nei o le tauimasui, ina ia mafai ona faataunuuina o mea uma ua tusia. 23 Oi talofa i e to, ma e failele i ia aso! ona o le a oo mai le puapuaga tele i le nuu, ma le toasa i luga o lenei nuu. 24 E pa‘u‘ū fo‘i i latou i le mata o le pelu, e ta‘ita‘iina fa‘atagataotau‘a i nu‘u uma; 25 Ma o le ai ai faailoga i le la, ma le masina, ma fetu; ma i luga o le lalolagi le puapuaga o atunuu, ma le fememeai; o le sami ma le sousou o peau; 26 E vaivai loto o tagata i le matataʻu, ma le faatalitali i mea e oo mai i le lalolagi, auā e lūlūina mea malolosi o le lagi. 27 Ona latou iloa ai lea o le Atalii o le tagata ua sau i le ao ma le mana ma le mamalu tele. 28 Ma pe a amata ona oo mai o ia mea, ona tepa ae lea i luga, ma ia ea i luga o outou ulu; aua ua latalata mai lo outou togiola. 29 Ua fetalai atu foi o ia ia te i latou le faataoto; Faauta i le mati, ma laau uma; 30 Pe a tutupu mai, ona outou iloa ai lea ma outou iloa ua latalata mai le tau mafanafana. 31 E fa‘apea fo‘i ‘outou, pe a ‘outou va‘ai atu i nei mea ‘ua tutupu, ‘ia ‘outou iloa ‘ua latalata mai le Mālō o le Atua. 32 E moni, ou te fai atu ia te outou, e le mavae atu lava lenei tupulaga se’ia taunuu uma lava. 33 E mavae atu le lagi ma le lalolagi, a e lē mavae atu lava aʻu upu. 34 ‘Ia ‘outou fa‘aeteete ‘iā te ‘outou, ‘ina ne‘i tu‘inanau o ‘outou loto i le fa‘atauvalea, ma le ‘onā, ma le popole i mea o le olaga nei, ‘ona o‘o mai ai lea o lea aso ‘iā te ‘outou e le‘i iloa. 35 Auā e o‘o mai e pei o se mailei ‘iā te i latou uma o ē nonofo i le fogāeleele uma. 36 O lenei, ia outou mataala, ma tatalo e le aunoa, ina ia tauaogaina outou e sao mai ia mea uma o le a oo mai, ma tutu i luma o le Atalii o le tagata. 37 O aso fo‘i sa a‘oa‘o atu ai o ia i le malumalu; ua alu atu foi o ia i le po, ua nofo i le mauga e ta*ua o le Mauga o Olive. 38 ‘Ona ō mai ai lea o le motu o tagata uma ‘iā te ia i le malumalu i le taeaopō, e fa‘alogologo ‘iā te ia.
MATAUPU 21 1 ‘Ua tepa a‘e fo‘i o ia, ‘ua iloa atu i tagata mau‘oa, o lafo atu a latou meaalofa i le mea e teu ai tupe. 2 Ua silafia foi e ia le tasi fafine mativa ua oti lana tane o lafo i ai tupe iti e lua. 3 ‘Ona fetalai atu lea o ia, “ E moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e sili atu mea ‘ua lafo e lenei fafine mativa ‘ua oti lana tane, i lo i latou uma. 4 Auā o i latou uma nei, ua latou lafo atu nisi o a latou mea ua tele i taulaga i le Atua; 5 ‘Ua tautala fo‘i nisi i le malumalu, ‘ua teuteuina i ma‘a matagofie ma meaalofa, ‘ona fetalai atu lea o ia, 6 A o nei mea ua outou vaavaai i ai, e oo mai ona aso, e le toe ai se maa i luga o le tasi maa, e le soloia i lalo. 7 Ona latou fesili mai lea ia te ia, ua faapea mai, Le aoao e, a o afea e oo mai ai ia mea? ma o le a le faailoga e i ai pe a oo mai ia mea? 8 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia, “ ‘Ia ‘outou, ne‘i fa‘asesēina ‘outou; o le mea lea, aua tou te mulimuli atu ia te i latou. 9 Ae pe a outou faalogo i taua ma vāvāō, aua tou te matataʻu; ae e le oo mai le iuga. 10 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, E sii taua e le tasi nuu i le tasi nuu, ma le tasi malo i le tasi malo; 11 E i ai foi mafuie tetele i mea eseese, ma oge, ma faamai; e iai fo‘i mea mata‘utia ma fa‘ailoga tetele mai le lagi. 12 A o le‘i o‘o i nei mea uma, latou te pu‘e atu ‘iā te ‘outou, ma fa‘asauā ‘iā te ‘outou, e tu‘uina atu fo‘i ‘outou i sunako ma fale puipui, e ta‘ita‘iina atu fo‘i i luma o tupu ma faipule ‘ona o lo‘u igoa. 13 Ma o le a liliu mai ia te outou e fai ma molimau. 14 O lenei, ia tuu i o outou loto, aua neʻi manatunatu muamua i se mea tou te tali atu ai. 15 Auā ‘ou te avatu ‘iā te ‘outou le gutu ma le poto, e lē mafaia e o ‘outou fili uma ‘ona tete‘e pe tete‘e mai. 16 E faalataina foi outou e matua, ma uso, ma aiga, ma uo; ma o nisi o outou latou te faia ia fasiotia. 17 Ma o le a inosia outou e tagata uma ona o loʼu igoa. 18 Ae e leai se lauulu o outou ulu e paʻu. 19 O lo outou onosai ua outou maua ai o outou agaga. 20 Ma a outou vaai atu ua siosiomia Ierusalema i autau, ona outou iloa ai lea ua latalata lona faatafunaina. 21 Ona sosola ai lea o e o i Iutaia i mauga; ma ia tuu atu i e o i totonu ia latou o ese; ‘aua fo‘i ne‘i ō atu i ai ē o i nu‘u ‘ese.
MATAUPU 22 1 ‘Ua latalata mai le tausamiga o areto e lē fa‘afefeteina, e ta‘ua o le Paseka. 2 Ona saʻili lea o le ʻaufaitaulaga sili ma le ʻautusiupu pe faapefea ona latou fasioti iā te ia; auā sa latou matata‘u i le nu‘u. 3 ‘Ona ulu atu lea o Satani ‘iā Iuta, ‘ua ta‘ua fo‘i o le Sekara, o se tasi o le to‘asefulu ma le lua. 4 Ona alu atu lea o ia, ua fetautalatalai ma le au faitaulaga sili ma le au taitai, pe faapefea ona ia faalataina o ia ia te i latou. 5 Ona olioli ai lea o i latou, ma latou osi feagaiga e avatu ia te ia tupe. 6 Ona folafola atu lea o ia, ma saili se avanoa e faalataina ai o ia ia te i latou a o le o i ai le motu o tagata. 7 Ona oo mai lea o le aso o areto e le faafefeteina, e tatau ai ona fasi le paseka. 8 Ona aauina atu lea e ia o Peteru ma loane, ua faapea atu, Ina o ia e sauni le paseka mo i tatou, tatou te aai ai.
56
LUKA
9 Ona latou fai mai lea ia te ia, O fea e te finagalo matou te sauni ai? 10 Ma sa ia fai atu ia te i laua, Faauta, pe a oulua ulu atu i le aai, o le a fetaiai ma oulua se tagata, o loo avane le kate vai; mulimuli atu ia te ia i le fale na te ulu atu i ai. 11 Ia outou fai atu foi i le matai o le aiga, Ua fai mai le aoao ia te oe, O fea le afeafe matou te aai ai le paseka ma o’u soo? 12 Na te fa‘aali atu fo‘i ‘iā te ‘oulua le afeafe tele i luga ‘ua uma ‘ona saunia; 13 Ona latou o ai lea, ma maua ai e pei ona fetalai atu ai o ia ia te i laua, ona la saunia lea o le paseka. 14 Ua oo i le itula, ona nofo ai lea o ia i lalo, ma le au aposetolo e toasefulu ma le toalua faatasi ma ia. 15 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ ‘Ua ‘ou naunau lava e ‘ai lenei paseka fa‘atasi ma ‘outou, a o le‘i tigāina a‘u. 16 Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, ‘ou te lē toe ‘ai lava i ai, se‘ia fa‘ataunu‘uina i le Mālō o le Atua. 17 ‘Ua tago fo‘i o ia i le ipu, ‘ua fa‘afetai, ‘ua fa‘apea atu, “‘ Inā tago ia i lenei mea, ma tufa ‘iā te ‘outou; 18 Aua ou te fai atu ia te outou, ou te le inu lava i le fua o le vine, seia oo mai le malo o le Atua. 19 Ona tago lea o ia i le areto, ua faafetai, ma tofitofi, ma avatu ia te i latou, ua faapea atu, O lo'u tino lenei ua foaiina atu mo outou; 20 Ua faapea foi i le ipu, ina ua uma le talisuaga, ua faapea atu, O lenei ipu o le feagaiga fou lea i lo‘u toto, ua faamaligiina mo outou. 21 A o le lima o lē na te faalataina aʻu, o loo faatasi ma aʻu i luga o le laoai. 22 E moni, e alu lava le Atalii o le tagata, e pei ona tuutonuina; 23 Ma sa amata ona latou fesili ifo ia te i latou lava, po o ai o i latou na te faia lenei mea. 24 Ma sa i ai foi se finauga i totonu ia te i latou, po o ai o i latou e sili. 25 ‘Ua fetalai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou, “O tupu o Nu‘u ‘ese ‘ua pulepuletutū ‘iā te i latou; ma o i latou o e ua pule ia te i latou ua taʼua o e agalelei. 26 ‘Ae lē fa‘apea ‘outou; o le ali‘i fo‘i e pei o le ‘au‘auna. 27 Auā o ai e sili, o lē nofo i mea‘ai po o lē ‘au‘auna? e lē o lē nofo ‘ea e ‘ai? a o a‘u nei ‘iā te ‘outou e pei o lē ‘au‘auna. 28 O ‘outou o ē ‘ua tumau ‘iā te a‘u i o‘u fa‘aosoosoga. 29 Ma Ou te tofia mo outou se malo, e pei ona tofia e loʼu Tamā ia te aʼu; 30 ‘ina ‘ia ‘outou ‘a‘ai ma inu i la‘u la‘o‘ai i lo‘u mālō, ma nonofo i nofoāli‘i e fa‘amasino i itū‘āiga e sefulu ma le lua o Isaraelu. 31 ‘Ona fetalai atu lea o le Ali‘i, “ Simona e, Simona e, fa‘auta, ‘ua mana‘o Satani ‘iā te ‘outou, ‘ina ‘ia lūlūina ‘outou e ia e pei o saito; 32 A ‘ua ‘ou tatalo mo oe, ‘ina ‘ia lē uma lou fa‘atuatua; 33 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Le Alii e, ou te sauni matou te o ma oe i le falepuipui, atoa ma le oti. 34 Ona fai atu lea o ia, Peteru e, ou te fai atu ia te oe, e le vivini moa i le aso nei, seia e faafiti faatolu mai e te le iloa au. 35 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ina ua ou aauina atu outou e aunoa ma se ato tupe, ma se taga, ma se seevae, sa
outou matitiva ea se mea? Ona latou fai mai lea, E leai se mea. 36 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ A o lenei, o lē ‘ua i ai le ‘ato tupe, ‘ia ‘ave e ia, ‘ia fa‘apea fo‘i ma lana taga; 37 Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e tatau ‘ona taunu‘u ‘iā te a‘u o le mea ‘ua tusia, ‘Ua ta‘ua fo‘i o ia fa‘atasi ma ē solitulafono; 38 Ona latou fai mai lea, Le Alii e, faauta, o pelu nei e lua. Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ua lava. 39 ‘Ona alu atu lea o ia i fafo, ‘ua alu atu i le mauga o Olive, pei ‘ona masani ai o ia; ua mulimuli atu foi ona soo ia te ia. 40 Ua oo atu ia i lea mea, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Ia outou tatalo ina ne'i oo mai le faaosoosoga ia te outou. 41 ‘Ona alu ‘ese lea o ia ‘iā te i latou pe tusa o le tau‘a ma‘a, ‘ona to‘otuli ai lea o ia ma tatalo; 42 Ua faapea atu, Lo‘u Tamā e, a e finagalo i ai, ia e aveese lenei ipu ia te au; 43 Ona faaali mai lea ia te ia o le agelu mai le lagi, ua faamalosi ia te ia. 44 ‘Ua puapuagātia fo‘i o ia, ‘ua atili ai ‘ona tatalo o ia; 45 ‘Ua tula‘i o ia mai le tatalo, ‘ua alu atu i ona so‘o, ‘ua maua atu i latou o momoe ma le fa‘anoanoa. 46 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea tou te momoe ai? Tulai ia, ma tatalo, ne'i oo mai outou i le tofotofoga. 47 A o tautala atu ia, faauta foi, o le motu o tagata, ma le ua igoa ia Iuta, o le tasi o le toasefulu ma le toalua, ua muamua atu ia te i latou, ua faalatalata mai foi ia lesu e sogi ia te ia. 48 A ua fetalai atu Iesu ia te ia, Iuta e, e te faalataina ea le Atalii o le tagata i le sogi? 49 Ua iloa e i latou na vagavagai ia te ia le mea o le a oo mai, ona fai mai lea o i latou ia te ia, Le Alii e, matou te taia ea i le pelu? 50 Ona taia lea e le tasi o i latou le auauna a le faitaulaga sili, ma tipi ese ai lona taliga taumatau. 51 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu, Tuu pea ia outou. Ona tago atu lea o ia i lona taliga, ma faamalolo ia te ia. 52 Ona fetalai atu lea o Iesu i le au faitaulaga sili, ma taitai o le malumalu, ma le au toeaina, o e na o mai ia te ia, Ua outou o mai ea ma pelu ma uatogi, faapei o se gaoi? 53 A o aʻu faatasi ma outou i le malumalu i aso uma, tou te leʻi oo mai foʻi o outou lima iā te aʻu; 54 ‘Ona latou pu‘e lea ‘iā te ia, ma ta‘ita‘i atu, ma ta‘ita‘i atu ‘iā te ia i le fale o le ositaulaga sili. Ua mulimuli mamao atu Peteru. 55 Ua latou tutuina le afi i totonu o le maota, ua latou nonofo i lalo, ona nofo ai lea o Peteru faatasi ma i latou. 56 A ua iloa atu o ia e le tasi auauna fafine a o nofo o ia i tafatafa o le afi, ona vaavaai mai lea ia te ia, ua faapea atu, Sa ia te ia foi lenei tagata. 57 Ona faafiti lea o ia ia te ia, ua faapea atu, Funa e, ou te le iloa o ia. Ua toe itiiti, ona iloa mai lea e le tasi ia te ia, ua faapea mai, O oe foi o so latou ; Ona fai atu lea o Peteru, Sole, e le o au. 59 ‘Ua mavae atu fo‘i le itula e tasi, ‘ona fa‘amaoni mai lea o le tasi, ‘ua fa‘apea mai, “E moni, sa fa‘atasi ma ia lenei tagata, auā o le Kalilaia o ia.
57
LUKA
60 Ona fai atu lea o Peteru, Sole, ou te le iloa le mea e te fai mai ai. Ona vivini loa lea o le moa, a o tautala o ia. 61 Ona faliu lea o le Alii, ua silasila mai ia Peteru. Ona manatua ai lea e Peteru o le afioga a le Alii, na ia fai atu ai ia te ia, E le vivini moa, e te faafiti faatolu mai ia te au. 62 Ona alu atu lea o Peteru i fafo, ua tagi tiga. 63 Ua tauemu foi ia te ia o tagata na taofi ia lesu, ma po ia te ia. 64 ‘Ua pupuni fo‘i ona mata, ‘ona po mai ai lea o i latou i ona fofoga, ma fesili mai ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea atu, “‘Inā vavalo mai ia, po o ai na na po atu ‘iā te oe? 65 E tele foi isi mea ua latou fai upu leaga ai ia te ia. 66 ‘Ua ao, ‘ona potopoto mai ai lea o toeaina o le nu‘u, ma le ‘au ositaulaga sili, ma le ‘au tusi‘upu, ‘ua ta‘ita‘i atu ‘iā te ia i la latou fono, ‘ua fa‘apea atu, 67 O oe ea o le Keriso? ta'u mai ia i matou. ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ ‘Āfai ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, tou te lē talitonu lava; 68 Afai foi ou te fesili atu ia te outou, tou te le tali mai ia te au, pe tuu mai foi au ou te alu. 69 Mulimuli ane, e nofo le Atalii o le tagata i le itu taumatau o le mana o le Atua. 70 Ona fai atu lea o i latou uma, O oe ea o le Alo o le Atua? Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ua outou fai mai o au lava. 71 Ona latou fai mai lea, Se a se mea tatou te toe manaomia ai se molimau? auā ‘ua tatou fa‘alogo i lona lava fofoga. MATAUPU 23 1 ‘Ua tutū i luga le motu o tagata uma, ma ta‘ita‘i atu ‘iā te ia ‘iā Pilato. 2 Ona latou molia ai lea o ia, ua faapea atu, Na matou maua lenei tagata o faapiopio le nuu, ma vavao ona avatu le lafoga ia Kaisara, ma fai mai o ia lava o le Tupu o Keriso. 3 Ona fesili mai lea o Pilato ia te ia, ua faapea mai, O oe ea o le tupu o tagata Iutaia? Ona tali mai lea o ia ia te ia, ua faapea atu, Ua e fai mai ai. 4 Ona fai atu lea o Pilato i le au faitaulaga sili ma le nuu, Ou te le iloa se mea e sala ai lenei tagata. 5 Ua atili ai foi lo latou feita, ua faapea ane, Ua faaoso e ia le nuu, ua aoao atu i Iutaia uma, e amata mai i Kalilaia e oo mai i lenei nuu. 6 ‘Ua fa‘alogo Pilato ‘iā Kalilaia, ‘ona fesili atu lea o ia po o se Kalilaia lea tagata? 7 ‘Ua iloa fo‘i o ia o le itūmālō o Herota, ‘ona ‘auina atu lea e ia ‘iā Herota, o lē sa i Ierusalema fo‘i i ia ona po. 8 ‘Ua va‘ai atu Herota ‘iā Iesu, ‘ona matuā fiafia ai lea o ia; ma sa ia faamoemoe na te vaai i se vavega e faia e ia. 9 Ona fesili mai lea o ia ia te ia i upu e tele; a ua le tali atu o ia ia te ia. 10 Ua tutū mai foʻi le ʻaufaitaulaga sili ma le ʻautusiupu ma matuā molia o ia. 11 ‘Ua tu‘uleagaina fo‘i o ia e Herota ma ana tau‘a, ma tauemu ‘iā te ia, ma ‘ua fa‘a‘ofu ‘iā te ia i le ‘ofu matagofie, ma toe ‘auina atu o ia ‘iā Pilato. 12 O lea lava aso na faauō ai Pilato ma Herota, auā sa feitaga‘i muamua i la‘ua. 13 ‘Ua fa‘apotopoto e Pilato le ‘au ositaulaga sili, ma faipule, ma le nu‘u.
58
14 ‘Ua fai atu fo‘i ‘outou ‘iā te i latou, “ ‘Ua ‘outou ‘aumaia lenei tagata ‘iā te a‘u, e peiseaī o sē e fa‘asesēina le nu‘u; 15 E leai, po o Herota fo‘i, auā na ‘ou ‘auina atu ‘outou ‘iā te ia; fa‘auta fo‘i, e leai se mea ‘ua faia ‘iā te ia e tatau ‘ona oti ai. 16 O le mea lea ou te aoai atu ai ia te ia, ma tuu atu ia te ia. 17 (Auā e tatau ‘ona tatalaina atu e ia se tasi ‘iā te i latou i le tausamiga.) 18 ‘Ona ‘alaga fa‘atasi lea o i latou, ‘ua fa‘apea mai, “‘Inā ‘ave‘eseina ia lenei tagata, ‘ae tatala mai Parapa ‘iā te i matou; 19 (O lē na tu‘uina i le falepuipui ‘ona o le fouvale i le ‘a‘ai, ma le fasioti tagata. 20 ‘Ona toe tautala atu lea o Pilato ‘iā te i latou, ‘ina ‘ua mana‘o e tatala Iesu. 21 A ua latou alalaga, ua faapea atu, Ina faasatauro ia, ia faasatauro ia te ia. 22 Ona fai atu ai lea o ia ia te i latou o le faatolu atu lea, Se a le mea leaga ua ia faia? ‘Ou te le‘i iloa lava se mea e tatau ai ‘ona oti ‘iā te ia; 23 Ona latou naunau atu lea ma le leo tele, ua fai mai ia faasatauroina o ia. Ua manumalo foi leo o i latou ma le au faitaulaga sili. 24 Ona fai atu lea o Pilato ia faia e pei ona latou mananao ai. 25 ‘Ona tatalaina atu lea e ia ‘iā te i latou o lē na tu‘uina i le falepuipui mo le fouvale ma le fasioti tagata, o lē na latou manana‘o ai; ae na ia tuuina atu Iesu i lo latou loto. 26 ‘Ua ta‘ita‘iina atu o ia e i latou, ‘ona pu‘e lea e i latou o Simona le Kurene, ‘ua sau mai le nu‘u, ‘ua latou fa‘ae‘e fo‘i le satauro i ona luga, ‘ina ‘ia amoina e ia e mulimuli atu ‘iā Iesu. 27 ‘Ua mulimuli atu fo‘i ‘iā te ia le motu o tagata e to‘atele, ‘atoa ma fafine, o ē na taufaitagitu‘i ma taufaitagitu‘i ‘iā te ia. 28 A ua faliu Iesu ia te i latou, ua faapea atu, Tamafafine o lerusalema e, aua tou te fetagisi ia te au, a ia outou fetagisi ia te outou, atoa ma a outou fanau. 29 Faauta foi, e oo mai aso latou te fai mai ai, Amuia e pa, ma manava e lei fanau, ma susu e lei susu. 30 Ona latou fai atu ai lea i mauga, Mafuli mai ia ia te i matou; ma i mauga, Ia ufitia i matou. 31 Auā ‘āfai latou te faia ia mea i le la‘au mata, o le ā le mea e fai i le la‘au mago? 32 E to‘alua fo‘i isi tagata amio leaga, ‘ua ta‘ita‘iina fa‘atasi ma ia ‘ina ‘ia fasiotia. 33 ‘Ua o‘o atu i latou i le mea e ta‘ua o Kalevario, ‘ona latou fa‘asatauroina lea o ia i lea mea, ma ē amio leaga, o le tasi i le itū taumatau ma le tasi i le itū tauagavale. 34 Ona fetalai atu lea o Iesu, Le Tamā e, ia e faamagaloina atu ia te i latou; aua ua latou le iloa le mea ua latou faia. Ona latou tufa lea o ona ofu, ma fai le vili. 35 Ona tutū mai lea o tagata ma vaavaai atu. ‘Ua tauemu fo‘i ‘iā te ia o ali‘i fa‘atasi ma i latou, ‘ua fa‘apea mai, “Na ia fa‘aolaina isi; ia faaolaina e ia o ia lava, pe afai o ia o le Keriso, o le ua filifilia e le Atua. 36 Ua tauemu foi ia te ia o fitafita, ua o mai ia te ia, ma avatu ia te ia le vineta. 37 Ua faapea atu, Afai o oe o le tupu o lutaia, ia e faaola ia te oe.
LUKA
38 Na tusia fo‘i i ona luga le tusi i mata‘itusi Eleni, ma Latina, ma Eperu, “O LE TUPU NEI O TAGATA LUTA. 39 O le tasi foi o le au amio leaga na tautau, na upu leaga ia te ia, ua faapea mai, Afai o oe o le Keriso, ia e faaola ia te oe ma i maua. 40 A ua tali mai le tasi, ua vavao ia te ia, ua faapea mai, E te le mata'u ea i le Atua, ina ua oo ia te oe le faasalaga e tasi? 41 Ma ua tonu lava i tatou; auā e maua e i ta‘ua le taui o a tatou galuega; 42 Ona fai atu lea o ia ia lesu, Le Alii e, ia e manatua mai au pe a e afio mai i lou malo. 43 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, E moni, ou te fai atu ia te oe, o le aso nei ta te faatasi ai ma oe i le parataiso. 44 Ma ua tusa o le itula e ono, ma sa i ai se pogisa i luga o le lalolagi uma seia oo i le itula e iva. 45 ‘Ua fa‘apouliuligia fo‘i le la, ‘ua saelua fo‘i le ie puipui o le malumalu i totonu. 46 Ua alaga Iesu ma le leo tele, ua faapea atu, Loʻu Tamā e, ou te tuuina atu loʻu agaga i ou aao; 47 Ua vaai atu le taitai o le toaselau i le mea ua faia, ona vivii atu lea o ia i le Atua, ua faapea atu, E moni, o le tagata amiotonu lenei. 48 O tagata uma fo‘i na fa‘apotopotoina e matamata i lea mea, ‘ua latou vāai i mea ‘ua faia, ‘ona pōpō lea o latou fatafata, ma toe fo‘i mai. 49 ‘Ua tutū mamao mai fo‘i i latou uma na latou masani, ma fafine na mulimuli mai ‘iā te ia mai Kalilaia, o lo‘o va‘ava‘ai mai i ia mea. 50 Ma, faauta, sa i ai se tagata e igoa ia Iosefa, o se faufautua; ma o ia o le tagata lelei, ma le amiotonu; 51 (E le‘i malie o ia i la latou pule ma a latou galuega;) o ia o le Arimataia, o le ‘a‘ai o tagata Iutaia, o lē na fa‘atalitali fo‘i i le mālō o le Atua. 52 Ua alu atu lenei tagata ia Pilato, ua aioi atu i le tino o lesu. 53 Ona ave ifo lea e ia i lalo, ma aui i le ie lino, ma tuu i le tuugamau ua taia i le maa, e lei tuu ai lava se tasi. 54 O le aso fo‘i lea o le sauniuniga, ma ‘ua lata mai le sapati. 55 O fafine fo‘i o ē na ō mai ma ia mai Kalilaia, ‘ua mulimuli atu, ‘ua latou va‘ava‘ai i le tu‘ugamau, ma le tu‘uina o lona tino. 56 Ma sa latou toe foi mai, ma saunia mea manogi ma suauu; ma malolo i le aso sapati e tusa ma le poloaiga.
7 Ua faapea atu, E tatau ona tuuina atu le Atalii o le tagata i lima o tagata agasala, ma ia faasatauroina, ma toe tu mai i le aso tolu. 8 Ona latou manatua lea o ana upu, 9 ‘Ona fo‘i mai lea o ia nai le tu‘ugamau, ma ta‘u atu nei mea uma i le to‘asefulu ma le to‘atasi, ‘atoa ma isi uma. 10 O Maria le Makatala, ma Ioana, ma Maria le tinā o Iakopo, ma isi fafine sa ia te i latou, na latou ta‘u atu ia mea i le au aposetolo. 11 ‘Ua foliga mai fo‘i ‘iā te i latou a latou ‘upu o ni tala fa‘avalevalea, ma ‘ua latou lē talitonu i ai. 12 Ona tulai lea o Peteru, ua momo'e i le tuugamau; ‘ua punou i lalo, ‘ua va‘ai atu i ‘ie lino o lo‘o ta‘atia, ‘ona alu atu lea o ia ma le ofo i le mea ‘ua tupu. 13 Fa‘auta fo‘i, ‘ua ō atu le to‘alua o i latou i lea lava aso i le ‘a‘ai o Emau le igoa, e pe tusa ma le 60 maila le mamao ma Ierusalema. 14 Ma sa latou talatalanoa faatasi i ia mea uma ua tutupu. 15 A o fetautalatalaa‘i i la‘ua ma felafolafoa‘i, na fa‘alatalata mai Iesu, ‘ua la ō ma i lā‘ua. 16 A ua taofia o la mata ina ia le iloa o ia. 17 Ona fai atu lea o ia ia te i laua, O a nei upu tou te fetautalatala'i ai, a o outou savavali, ma outou faanoanoa? 18 Ona tali mai lea o le tasi o i latou e igoa ia Keleopa, ua faapea mai ia te ia, Ua na o oe ea le tagata ese i lerusalema, e te lei iloa foi mea ua tutupu ai i ona po nei? 19 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O a mea? ‘Ona fai mai lea o i latou ‘iā te ia, “O Iesu le Nasareta, o le perofeta malosi lava o ia i ana galuega ma ana afioga i luma o le Atua ma le nu‘u uma; 20 Na tu‘uina atu fo‘i o ia e le ‘au ositaulaga sili ma o tatou faipule ‘ia fa‘asalaina i le oti, ma ‘ua latou fa‘asatauroina o ia. 21 A ‘ua matou fa‘amoemoe o ia lava na te togiolaina Isaraelu; 22 Ioe, sa matou ofo foʻi i isi fafine o la matou faapotopotoga, o ē na ō atu i le tuugamau i le taeaopō; 23 ‘Ua lē maua fo‘i e i latou lona tino, ‘ona ō mai ai lea o i latou, ma fa‘apea mai, ‘ua va‘ai fo‘i i latou i le fa‘aaliga o agelu, o lo‘o fai mai o lo‘o soifua o ia. 24 O nisi fo‘i o i matou sa ‘iā te i matou ‘ua ō atu i le tu‘ugamau, ‘ua maua fo‘i e i latou fa‘apei ‘ona fai mai ai o fafine; 25 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ O ē vālea e, ma ‘ua gese o latou loto e talitonu i mea uma ‘ua fai mai ai le ‘au perofeta; 26 Pe sa lē tatau ea ona mafatia Keriso i nei mea, ma ulu atu i lona mamalu? 27 Ma sa ia faamatala atu ia te i laua i tusi paia uma mea e uiga ia te ia, e amata mai ia Mose ma le au perofeta uma. 28 ‘Ua latalata atu fo‘i i latou i le ‘a‘ai na la ō i ai; 29 A ua latou pulunaunau ia te ia, ua faapea atu, Nofo ia ma i matou; Ona ulu atu lea o ia e nonofo ma i latou. 30 Ua nofo o ia e aai faatasi ma i laua, ona tago lea o ia i le areto, ua faafetai, ma tofitofi, ma avatu ia te i laua. 31 Ma sa pupula o la mata, ma sa la iloa o ia; ma ua mou atu o ia i o latou luma. 32 Ona latou faapea ane lea o le tasi i le tasi, E lei mu ea o ta loto i totonu ia te i taua, ina ua tautala mai o ia ia te i taua i le ala, ma faamatala mai foi le Tusi ia te i taua?
MATAUPU 24 1 O le ulua‘i aso o le vaisapati, i le taeao po lava, ‘ua ō atu ai i latou i le tu‘ugamau, ma ‘aumai mea manogi na latou saunia, ‘atoa ma isi fa‘atasi ma i latou. 2 Ua latou maua foi le maa ua fulieseina i le tuugamau. 3 Ua latou ulu atu i totonu, a ua le maua le tino o le Alii o Iesu. 4 ‘Ua matuā fememea‘i i latou i lenei mea, fa‘auta fo‘i, o tagata e to‘alua ‘ua tutū mai ‘iā te i latou ma ‘ofu pupula. 5 ‘Ua matata‘u i latou, ma ifo i lalo o latou mata i le ‘ele‘ele, ‘ona fai atu lea o i latou ‘iā te i latou, “Se a ‘ea le mea tou te sā‘ili ai i lē ‘ua soifua i ē ‘ua oti? 6 E lē o i inei o ia, a ‘ua tu mai o ia;
59
LUKA
33 ‘Ona tula‘i lea o i lā‘ua i lea lava itūlā, ma toe fo‘i mai i Ierusalema, ‘ua maua atu fo‘i le to‘asefulu ma le to‘atasi o lo‘o fa‘apotopotoina, ma ē ‘ua ‘iā te i latou. 34 Ua faapea mai, E moni lava ua toe tu le Alii, ma ua faaali mai ia Simona. 35 Ua faamatala atu foi e i laua mea na faia i le ala, ma lona iloa e i laua i le tofitofiina o le areto. 36 A o tautala atu i latou faapea, ona tu ai lea o lesu lava ia i totonu ia te i latou, ma fetalai atu ia te i latou, Ia outou manuia. 37 A ua latou matatau ma matatau, ma ua manatu ua latou vaai i se agaga. 38 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Se a le mea ua outou atuatuvale ai? se a foi le mea ua tupu ai manatu i o outou loto? 39 Ia outou vaavaai mai i oʻu lima ma oʻu vae, auā o aʻu lava lenei; auā o le agaga e leai sona aano ma ivi, pei ‘ona ‘outou va‘ai mai ‘iā te a‘u. 40 Ua uma ona fetalai atu o ia, ona faaali atu lea o ia ia te i latou ona lima ma ona vae. 41 A o latou lē talitonu pea ona o le olioli, ma ofo, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, E i ai ea ni a outou meaai iinei? 42 ‘Ona avatu ai lea e i latou ‘iā te ia o le fasi i‘a tunu, ma le meli. 43 Ona tago ai lea o ia, ma aai ai i o latou luma. 44 ‘Ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ O ‘upu ia na ‘ou fai atu ai ‘iā te ‘outou, a o ‘ou i ai pea ‘iā te ‘outou, e tatau ‘ona fa‘ataunu‘uina o mea uma na tusia i le tulafono a Mose, ma le ‘au perofeta, ma le salamo. e uiga ia te au. 45 ‘Ona tatalaina lea e ia o lo latou malamalama, ‘ina ‘ia latou malamalama i tusi; 46 ‘Ua fai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou, “E fa‘apea ‘ona tusia, e fa‘apea fo‘i ‘ona tatau ‘ona tigā o Keriso, ma toetū mai nai ē ‘ua oti i le aso tolu; 47 Ma o le a talaiina atu le salamo ma le faamagaloina o agasala i lona suafa i nuu uma, e amata mai i Ierusalema. 48 Ma o outou o molimau i nei mea. 49 Fa‘auta fo‘i, ‘ou te ‘auina atu ‘iā te ‘outou le mea na folafolaina e lo‘u Tamā; 50 ‘Ua ta‘ita‘i atu fo‘i e ia ‘iā te i latou i fafo e o‘o atu i Petania, ‘ua si‘i fo‘i i luga ona aao, ma fa‘amanuia atu ‘iā te i latou. 51 Ua oo foi ina ua ia faamanuia ia te i latou, ona tea ese ai lea o ia mai ia te i latou, ma siitia a'e i le lagi. 52 ‘Ona ifo atu lea o i latou ‘iā te ia, ‘ona toe fo‘i atu lea o i latou i Ierusalema ma le ‘oli‘oli tele. 53 Sa i ai pea i le malumalu, o vivii ma vivii atu i le Atua. Amene.
60
Ioane
26 Ua tali atu Ioane ia te i latou, ua faapea atu, Ou te papatiso atu i le vai; 27 O ia lea e mulimuli mai, e sili o ia ia te au, ou te le aoga ona ou tatalaina le nonoa o lona seevae. 28 Na faia ia mea i Petapara i tala atu o Ioritana, i le mea na papatiso ai e Ioane. 29 O le aso na sosoo ai, na iloa atu ai e loane lesu o sau ia te ia, ona fai atu lea o ia, Faauta i le Tamai Mamoe a le Atua, na te aveesea le agasala a le lalolagi. 30 O ia lenei na ‘ou fai atu ai, E mulimuli mai le tagata e sili ‘iā te a‘u, auā na muamua o ia ‘iā te a‘u. 31 ‘Ou te le‘i iloa fo‘i o ia; 32 Na molimau foi Ioane, ua faapea mai, Na ou iloa le Agaga ua afio ifo mai le lagi e pei o se lupe, ma nofo i ona luga. 33 A o a‘u, ou te le‘i iloa o ia, a o lē na ‘auina mai a‘u e papatiso i le vai, o ia lava na fai mai ‘iā te a‘u, ‘O lē ‘e te va‘ai atu i le Agaga e afio ifo, ma nofo i luga ‘iā te ia, o ia lava lea e papatiso atu i le Agaga Pa‘ia. 34 Ma sa ou vaai, ma molimau atu o le Alo lenei o le Atua. 35 O le aso na soso‘o ai na tutū mai ai loa Ioane ma ona so‘o e to‘alua; 36 ‘Ua va‘ai atu fo‘i o ia ‘iā Iesu a o savali o ia, ‘ona fai atu lea o ia, “Faauta i le Tama‘i Mamoe a le Atua! 37 Ua faalogo le au soo e toalua ia te ia, ona la mulimuli atu ai lea ia lesu. 38 Ona faliu lea o Iesu, ua silasila atu ia te i laua o mulimuli mai, ona fetalai atu lea o ia ia te i laua, Se a le mea ua oulua saili ai? ‘Ua fai mai i latou ‘iā te ia, “Rapi e, (o lona uiga pe a fa‘amatalaina, Le A‘oa‘o e), o fea ‘e te nofo ai? 39 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O mai ia ina matamata. ‘Ua ō atu i lā‘ua, ‘ua va‘ai i le mea o lo‘o nofo ai o ia, ‘ona nonofo ai lea ma ia i lea aso, auā o le itūlā e sefulu. 40 O Aneterea le uso o Simona Peteru le tasi o i laua na faalogo ia Ioane, ma mulimuli atu ia te ia. 41 Ua muai maua e ia lona lava uso o Simona, ona fai atu lea o ia ia te ia, Ua ma maua le Mesia, o lona uiga, o le Keriso lea. 42 Ona ia aumaia lea o ia ia lesu. Ua silasila atu Iesu ia te ia, ona fetalai atu lea o ia, O Simona oe le atalii o Iona; 43 O le aso na sosoo ai, na finagalo ai Iesu e alu atu i Kalilaia, ona maua ai lea e ia o Filipo, ona fetalai atu lea o ia ia te ia, Mulimuli mai ia ia te au. 44 O Filipo o le Petesaita, o le ‘a‘ai o Aneterea ma Peteru. 45 Ua maua e Filipo o Natanielu, ona fai atu lea o ia ia te ia, Ua matou maua o ia, o le na tusia e Mose i le tulafono, ma le au perofeta, o Iesu le Nasareta, le atalii o Iosefa. 46 Ona fai mai lea o Natanielu ia te ia, E i ai ea se mea lelei e sau mai Nasareta? Ua fai atu Filipo ia te ia, Sau ia ina matamata. 47 Ua silafia e Iesu o Natanielu o sau ia te ia, ona fetalai atu lea o ia ia te ia, Faauta, o le Isaraelu moni, e leai sona pepelo. 48 ‘Ua fai mai Natanielu ‘iā te ia, “O fea ‘ua e iloa ai a‘u? ‘Ua tali atu Iesu, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te ia, “ A o le‘i vala‘au atu Filipo ‘iā te oe, a o e i lalo o le mati, na ‘ou iloa atu oe. 49 Ua tali mai Natanielu, ua faapea mai ia te ia, Rapi e, o oe o le Alo o le Atua; o oe o le Tupu o Isaraelu. 50 Ua tali atu lesu, ua faapea atu ia te ia, Ua e talitonu mai ea ona na au fai atu ia te oe, Na ou iloa oe i lalo o le mati? e te iloa mea e sili atu i nei mea.
MATAUPU 1 1 Sa i le amataga le Upu, sa i le Atua le Upu, o le Atua foi le Upu. 2 O ia fo‘i sa i le Atua i le amataga. 3 Na ia faia mea uma lava; e leai foi se mea e tasi na faia e aunoa ma ia. 4 ‘Ua ‘iā te ia le ola; o le ola foi o le malamalama lea o tagata. 5 Ma ua susulu mai le malamalama i le pouliuli; ma sa lei malamalama i ai le pouliuli. 6 Na ‘auina mai le tagata mai le Atua, o Ioane lona igoa. 7 Na sau o ia e fai ma molimau, e molimau i le malamalama, ‘ina ‘ia talitonu tagata uma ‘iā te ia. 8 E lē o ia o le malamalama, a na auina mai o ia e molimau i lenā malamalama. 9 O le malamalama moni lea, na te faamalamalamaina tagata uma e sau i le lalolagi. 10 Sa i le lalolagi o ia, na ia faia foi le lalolagi, a e lei iloa o ia e le lalolagi. 11 Na afio mai o ia i ona lava tagata, a e lei talia o ia e ona lava tagata. 12 A o i latou uma o e na talia o ia, na ia tuuina atu i ai le pule e avea ai ma atalii o le Atua, ia i latou lava o e faatuatua i lona suafa. 13 O ē ‘ua fānau mai, e lē o le toto, po o le mana‘o o le tino, po o le loto o tagata, a o le Atua. 14 Ua liu tino tagata le Upu, ua mau foi o ia ma i tatou, (na matou iloa foi lona mamalu, o le mamalu lea o le Alo e toatasi o le Tamā,) ua tumu i le alofa tunoa ma le upu moni. 15 Na molimau Ioane e uiga ia te ia, ma alaga, ua faapea atu, O ia lenei na ou fai atu ai, O le mulimuli mai e sili o ia ia te au, aua o ia na muamua ia te au. 16 O lona atoatoa fo‘i ‘ua tatou maua uma ai, o le alofa tunoa fo‘i ma le alofa tunoa. 17 Auā na tu‘uina mai e Mose le tulafono, a o le alofa tunoa ma le ‘upu moni na o‘o mai ‘iā Iesu Keriso. 18 E leai se tagata na vaai i le Atua i soo se taimi; o le Atalii e toatasi, o i le fatafata o le Tamā, o ia lava na faailoa mai ai o ia. 19 O le tala lenei a Ioane, ina ua aauina atu e Iutaia o ositaulaga ma sa Levī mai Ierusalema e fesili atu iā te ia, O ai ea oe? 20 Ma sa ia tautino atu, ma sa le faafitia; a ‘ua ta‘utino atu, E lē o le Keriso a‘u. 21 Ona latou fesili mai lea ia te ia, Se a la? O oe ea o Elia? Ona fai mai lea o ia, E leai. O oe ea lena perofeta? Ona tali mai lea o ia, E leai. 22 Ona latou fai mai lea ia te ia, O ai ea oe? ina ia matou avatu se tali i e na auina mai i matou. Se a lau tala ia te oe lava? 23 Ona fai atu lea o ia, O a'u o le leo o le ua alaga i le vao tuufua, Ina faasa'o ia le ala o le Alii, pei ona fai mai ai le perofeta o Isaia. 24 O i latou fo‘i na ‘a‘auina mai o nisi o le ‘au faresaio. 25 Ona latou fesili mai lea ia te ia, ua faapea mai ia te ia, Se a foi le mea e te papatiso ai, pe afai e le o oe o le Keriso, po o Elia, po o le perofeta?
61
IOANE
MATAUPU 3
51 Ona fai atu lea o ia ia te ia, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, e mulimuli ane tou te iloa atu ai le lagi ua avanoa, ma agelu a le Atua o loo ao ae ma ifoifo i luga o le Atalii o le tagata.
1 Sa i ai le tasi tagata o le au faresaio, o Nikotemo lona igoa, o le ta‘ita‘i o Iutaia; 2 Na sau o ia ia lesu i le po, ma fai mai ia te ia, Rapi e, ua matou iloa o oe o le aoao mai le Atua, aua e le mafaia e se tasi ia vavega e te faia, pe a le ia te ia le Atua. 3 Ua tali atu lesu, ua faapea atu ia te ia, E moni, e moni, ou te fai atu ia te oe, a le toe fanau le tagata, e le mafai ona iloa e ia le malo o le Atua. 4 Ua fai mai Nikotemo ia te ia, E mafai faapefea ona fanau le tagata ina ua matua o ia? e mafai ea ona toe ulu faalua i le manava o lona tina, ma fanau mai ai? 5 Ua tali atu Iesu, E moni, e moni, ou te fai atu ia te oe, a le fanau se tasi i le vai ma le Agaga, e le mafai ona sao o ia i le malo o le Atua. 6 O lē ua fanau mai i le tino, o le tino lea; ma o le ua fanau mai i le Agaga o le agaga lea. Aua tou te ofo ina ua ou fai atu ia te oe, E tatau ona toe fanauina outou. 8 E agi le matagi i le mea e loto i ai, e te faalogo foi i lona leo, ae e te le iloa le mea e sau ai, ma le mea e alu i ai; 9 Ua tali mai Nikotemo, ua faapea mai ia te ia, E mafai faapefea ia mea? 10 Ua tali atu lesu, ua faapea atu ia te ia, O oe ea o le aoao o Isaraela, e te le iloa ea ia mea? 11 E moni, e moni, ou te fai atu ia te oe, matou te tautala i mea ua matou iloa, ma molimau foi i mea ua matou vaai i ai; tou te le talia foi la matou mau. 12 ‘Āfai ‘ua ‘ou ta‘u atu ‘iā te ‘outou mea fa‘alelalolagi, ‘ae tou te lē talitonu mai, pe fa‘apefea ‘ona ‘outou talitonu, pe a ‘ou ta‘u atu ‘iā te ‘outou mea o i le lagi? 13 E leai fo‘i se tasi na alu a‘e i le lagi, tau lava o lē na alu ifo mai le lagi, o le Atali‘i lea o le tagata o i le lagi. 14 E pei ona sii i luga e Mose o le gata i le toafa, e faapea foi ona siitia i luga o le Atalii o le tagata. 15 Ina ia le fano se tasi e faatuatua ia te ia, a ia maua e ia le ola e faavavau. 16 Aua ua faapea lava ona alofa mai o le Atua i le lalolagi, ua ia au mai ai lona Atalii e toatasi, ina ia le fano se tasi e faatuatua ia te ia, a ia maua e ia le ola e faavavau. 17 Ona sa lei auina mai e le Atua lona Alo i le lalolagi e faasala i le lalolagi; a ia faaolaina le lalolagi ia te ia. 18 O lē e fa‘atuatua ‘iā te ia, e lē fa‘asalaina o ia; 19 O le fa‘asalaga fo‘i lenei, ‘ua o‘o mai le malamalama i le lalolagi, a ‘ua sili lo latou mana‘o i le pouliuli i lo le malamalama, auā e leaga a latou amio. 20 Auā o i latou uma o ē fai mea leaga, e ‘ino‘ino i latou i le malamalama, e lē sau fo‘i i le malamalama, ‘ina ne‘i iloa a latou amio. 21 A o lē na te faia le mea moni, e sau o ia i le malamalama, ina ia faaalia ai ana galuega, o loo faia i le Atua. 22 Ua mavae ia mea, ona maliu atu lea o Iesu ma ona soo i le nuu o Iutaia; ona nofo ai lea o ia ma i latou, ma papatiso ai. 23 O loo papatiso foʻi Ioane i Ainona e lata ane i Salima, auā e tele le vai i inā; 24 Auā e le‘i tu‘uina loa Ioane i le falepuipui. 25 ‘Ona fefinaua‘i ai lea o nisi o so‘o o Ioane ma Iutaia i le fa‘amamāina.
MATAUPU 2 1 O le aso tolu fo‘i na fai ai le tausama‘aga i Kana i Kalilaia; sa i ai fo‘i le tinā o Iesu; 2 Ona valaauina ai lea o Iesu ma ona soo i le tausamaaga. 3 Ua oge i latou i le uaina, ona fai atu lea o le tina o lesu ia te ia, Ua leai sa latou uaina. 4 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, Funa e, se a se mea ia te au ia te oe? e lei oo mai lo'u itula. 5 Ua fai atu lona tina i auauna, O mea uma e fai mai ai o ia ia te outou, ia outou faia. 6 Ma sa tuu ai iina vai maa e ono, e tusa ma le sauniga o le faamamaina o tagata Iutaia, sa i ai i totonu le lua pe tolu fiki i le tasi. 7 Ua fetalai atu lesu ia te i latou, Ia faatutumu vai i vai. Ona latou faatumuina ai lea e oo lava i lau. 8 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Ina asu mai ia, ma avatu i le pule o le tausamiga. Ma sa latou amoina. 9 ‘Ua tofo le pule o le tausamiga i le vai ‘ua liu uaina, ‘ae le‘i iloa e ia po o fea na maua mai ai; 10 ‘Ua fai atu fo‘i ‘iā te ia, “E avatu e tagata ta‘ito‘atasi i le amataga o le uaina lelei; a ‘ua inu tele tagata, ‘ona leaga ai lea o le uaina; 11 O le amataga lea o vavega na faia e Iesu i Kana i Kalilaia, ma faaali mai ai lona mamalu; ona talitonu ai lea o ona soo ia te ia. 12 Mulimuli ane, ona maliu ifo lea o ia i Kapanaumi, o ia, ma lona tinā, ma ona uso, ma ona soo; 13 ‘Ua latalata le paseka a Iutaia, ‘ona maliu a‘e lea o Iesu i Ierusalema. 14 ‘Ua maua fo‘i e ia i le malumalu o ē fa‘atauina povi, ma mamoe, ma lupe, ma ē sui tupe, o nonofo mai; 15 ‘Ua faia fo‘i e ia le sasa i maea tama‘i, ‘ona tulia lea e ia o i latou uma i fafo o le malumalu, ma mamoe, ma povi; ‘ua latou sasa‘a atu fo‘i tupe a ē sui tupe, ma fuli laulau; 16 ‘Ua fai atu fo‘i o ia i ē fa‘atau lupe, “ ‘Ia ‘ave ‘ese ia mea nei; aua le faia le fale o lo'u Tama ma fale fa'atauloa. 17 Ona manatua ai lea e ona soo na tusia, O le maelega i lou fale ua 'aina ai au. 18 Ona tali mai lea o Iutaia, ua faapea mai ia te ia, O le a le faailoga e te faaali mai ia te i matou, ina ua e faia ia mea? 19 Ua tali atu lesu, ua faapea atu ia te i latou, Ia lepeti ia lenei malumalu, ona ou toe faatuina ai lea i aso e tolu. 20 Ona fai atu lea o Iutaia, E fagafulu ma le ono o tausaga na fai ai lenei malumalu, e te toe faatuina ea i aso e tolu? 21 A ua fetalai o ia i le malumalu o lona tino. 22 O lea, ina ua toetu mai o ia nai e ua oti, ona manatua ai lea e ona soo na ia fetalai atu lenei mea ia te i latou; ma sa latou talitonu i le Tusi, ma le upu na fetalai mai ai Iesu. 23 A o iai o ia i Ierusalema i le paseka, i le tausamiga, e toʻatele na faatuatua i lona suafa, ina ua latou vāai i faailoga na ia faia. 24 ‘Ae le‘i tu‘uina atu e Iesu o ia lava ‘iā te i latou, auā ‘ua silafia e ia tagata uma lava; 25 E lē mana‘omia fo‘i e se tasi e molimau i le tagata, auā na ia silafia mea o i totonu o le tagata.
62
IOANE
26 Ona latou o atu ai lea ia Ioane, ua faapea mai ia te ia, Rapi e, o le na e faatasi ma oe i tala atu o Ioritana, o le na e molimau i ai, faauta, o loo papatiso lava ia, ma o mai ai tagata uma ia te ia. 27 Ua tali atu loane, ua faapea atu, E le maua e se tagata se mea, pe a le foaiina mai ia te ia mai le lagi. 28 O ‘outou lava o molimau ‘iā te a‘u, na ‘ou fai atu, E lē o le Keriso a‘u, a ‘ua ‘auina mai a‘u e muamua ‘iā te ia. 29 O lē ‘ua i ai le fa‘ato‘āfaiavā, o le fa‘ato‘āfaiavā lea; 30 E tatau ona faateleina o ia, a e tatau ona ou faaitiitia. 31 O lē e sau mai lugā, e silisili o ia i mea uma lava; 32 O mea fo‘i na ia va‘ai ma fa‘alogo i ai, o lo‘o molimau mai ai o ia; e leai foi se tasi na te talia lana mau. 33 O lē na talia lana mau, ‘ua fa‘amaufa‘ailogaina e ia e moni le Atua. 34 Auā o lē ‘ua ‘auina mai e le Atua, o lo‘o tautala o ia i afioga a le Atua; 35 E alofa le Tamā i le Atalii, ua tuuina atu foi mea uma i lona aao. 36 O lē e fa‘atuatua i le Alo, ‘ua ‘iā te ia le ola e fa‘avavau; a o le toasa o le Atua e tumau i ona luga.
18 Auā e to‘alima au tane; o lē ‘ua ‘iā te oe nei, e lē o sau tane lea; 19 Ua fai mai le fafine ia te ia, Le Alii e, ua ou iloa o oe o le perofeta. 20 Sa tapua‘i o matou tamā i lenei mauga; a ua outou fai mai, o lerusalema le mea e tatau ona tapuai ai. 21 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Fafine e, talitonu mai ia ia te au, e oo mai le aso, tou te le tapuai ai i le Tamā i lenei mauga, po o lerusalema. 22 O loo outou tapua‘i i ai tou te lē iloa le mea; 23 A e oo mai le aso, ua oo nei foi i ai, o e tapuai faamaoni latou te tapuai i le Tama i le agaga ma le faamaoni; 24 O le Atua o le Agaga lava ia; 25 Ua fai mai le fafine ia te ia, Ua ou iloa e sau le Mesia, o le ua igoa ia Keriso; 26 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, O a'u lea o loo tautala atu ia te oe. 27 Ona o mai ai lea o ona soo, ua ofo ina ua tautala o ia ma le fafine; pe, Se a le mea e te tautala ai ia te ia? 28 ‘Ona tu‘ua lea e le fafine lana ipu vai, ‘ua alu atu i le ‘a‘ai, ma fai atu i tagata, 29 O mai ia, ina matamata i le tagata, na ia ta‘u mai ia te au mea uma na ou faia; e le o le Keriso ea lenei? 30 Ona latou o atu lea i fafo o le aai, ma o mai ia te ia. 31 O le taimi lea, ua aioi mai ai ona soo ia te ia, ua faapea mai, Le aoao e, ina aai. 32 A ua fai atu ia ia te i latou, Ua ia te au le mea e ai tou te le iloa ai. 33 Ona faapea ane ai lea o le au soo o le tasi i le tasi, Pe na au mai ea e se tasi ia te ia se mea e ai? 34 Ua fetalai atu lesu ia te i latou, O la'u mea e ai o le faia lea o le finagalo o le na auina mai au, ma faauma lana galuega. 35 Tou te le fai mai ea, E toe fa masina, ona oo mai ai lea o le seleselega? fa‘auta, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, ‘inā tetepa a‘e ia o ‘outou mata, ma va‘ai i fanua; auā ua sinasina i latou e selesele. 36 O lē selesele fo‘i e maua e ia le totogi, ma fa‘aputuina fo‘i fua i le ola e fa‘avavau; 37 E moni foi lea upu, E lulu le tasi, e selesele e le isi. 38 Na ‘ou ‘auina atu ‘outou e selesele i le mea tou te le‘i galulue ai; 39 E to‘atele fo‘i o Samaria i lea ‘a‘ai na fa‘atuatua ‘iā te ia, ‘ona o le ‘upu a le fafine, na fai mai, “Na ta‘u mai e ia ‘iā te a‘u mea uma na ‘ou faia.” 40 ‘Ua ō mai fo‘i Samaria ‘iā te ia, ‘ona ‘ai‘oi mai lea o i latou ‘iā te ia, ‘ia nofo o ia ma i latou; 41 Ma e toatele nisi sa talitonu ona o lana lava upu; 42 ‘Ua fai atu fo‘i i le fafine, “O lenei, ‘ua matou lē talitonu ‘ona o lau ‘upu; 43 Ua mavae aso e lua, ona tuua lea e ia o lea mea, ma alu atu i Kalilaia. 44 Auā o lesu lava na molimau mai, e leai se mamalu o le perofeta i lona lava nuu. 45 ‘Ua o‘o atu o ia i Kalilaia, ‘ona talia lea o ia e tagata Kalilaia, ‘ina ‘ua latou va‘ai atu i mea uma na ia faia i Ierusalema i le tausamiga; 46 Ona toe maliu atu lea o Iesu i Kana i Kalilaia, na ia faia ai le vai ma uaina. Sa i ai fo‘i le tasi ali‘i, o lo‘o ma‘i lona atali‘i i Kapanaumi.
MATAUPU 4 1 ‘Ua silafia fo‘i e le Ali‘i, ‘ua fa‘alogo le ‘au faresaio ‘ua to‘atele atu so‘o ‘ua faia ma papatisoina e Iesu i lo Ioane, 2 (E ui lava e leʻi papatisoina e Iesu lava ia, a o ona soo,) 3 ‘Ua tu‘ua e ia Iutaia, ‘ae toe alu atu i Kalilaia. 4 E ao ona ui atu o ia i Samaria. 5 Ona oo atu lea o ia i le tasi aai o Samaria, o Sukara le igoa, e lata ane i le fanua na avatu e Iakopo i lona atalii o Iosefa. 6 Sa i ai i inā le vaieli o Iakopo. Ua vaivai Iesu i lana malaga, ona nofo lea o ia i luga o le vaieli, pe tusa o le itula e ono. 7 Ua sau le fafine Samaria e utu vai ; 8 (Auā na ō atu ona so‘o i le ‘a‘ai e fa‘atau mea e ‘ai.) 9 Ona fai mai lea o le fafine Samaria ia te ia, Se a le mea ua e fai mai ai se vai ia te au, o le fafine Samaria, o oe o le Iutaia? auā e leai se feiā a Iutaia ma Samaria. 10 Ua tali atu Iesu, ua faapea atu ia te ia, Ana e iloa le meaalofa a le Atua, ma le ua fai atu ia te oe, Au mai ia te au ou te inu; po ua e ole mai ia te ia, ona foaiina mai lea e ia ia te oe le vai ola. 11 Ua fai mai le fafine ia te ia, Le Alii e, e leai sau mea e utu ai, e loloto foi le vaieli; 12 E sili ‘ea oe i lo matou tamā o Iakopo, o lē na foa‘iina mai ‘iā te i matou le vai‘eli, ma inu ai o ia, ma ana fānau, ma ana lafumanu? 13 Ua tali atu Iesu, ua faapea atu ia te ia, O se e inu i lenei vai e toe fia inu ia; 14 Ae o soo se tasi e inu i le vai ou te avatu ia te ia e le toe fia inu lava e faavavau; a o le vai ou te avatu ia te ia, e fai i totonu ia te ia o le vaipuna, e puna i luga i le ola e faavavau. 15 Ua fai mai le fafine ia te ia, Le Alii e, aumai ia te au lenei vai, ina ia ou le toe fia inu, pe sau foi iinei e utu ai. 16 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Ina alu ia, ina valaau i lau tane, ma sau ai iinei. 17 Ua tali mai le fafine, ua faapea mai, E leai sa'u tane. ‘Ona fetalai atu lea o Iesu ‘iā te ia, “ ‘Ua tonu lau ‘upu, ‘E leai sa‘u tane;
63
IOANE
47 ‘Ua fa‘alogo o ia ‘ua maliu mai Iesu nai Iutaia i Kalilaia, ‘ona alu atu lea o ia ‘iā te ia, ma ‘ai‘oi mai ‘iā te ia, ‘ia alu ifo e fa‘amālōlō i lona atali‘i, auā ‘ua toeitiiti oti. 48 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Afai tou te le vaai i faailoga ma vavega, tou te le talitonu lava. 49 Ua fai mai le alii ia te ia, Le Alii e, ia e alu ifo i lalo ae lei oti la'u tama. 50 Ua fetalai atu Iesu ia te ia, Ina alu ia; ua ola lou atalii. Ua talitonu le tagata i le upu na fetalai mai ai Iesu ia te ia, ona alu ai lea o ia. 51 Ua alu ifo o ia, ona fetaiaʻi lea o ana auauna, ua latou taʻu atu iā te ia, ua faapea atu, Ua ola lou atalii. 52 Ona fesili atu lea o ia ia te i latou, po o le a le itula na amata ai ona toe malosi o ia. Ona latou fai mai lea ia te ia, O ananafi i le itula e fitu, na tea ai lona fiva. e le tamā o le itula lava lea na fetalai atu ai Iesu ia te ia, Ua ola lou atalii; 54 O le lua lea o vavega na faia e Iesu, ina ua alu atu o ia nai Iutaia i Kalilaia.
19 Ona tali atu lea o Iesu, ua faapea atu ia te i latou, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, e le mafai e le Atalii ona fai o se mea na o ia lava, na o mea na te vaai atu i ai o faia e le Tamā; 20 Auā e alofa le Tamā i le Atali‘i, ma ‘ua fa‘aali mai fo‘i ‘iā te ia o mea uma lava na te faia; 21 Aua e pei ona faatu mai e le Tamā o e ua oti, ma faaola ia te i latou; e faapea foi ona faaola e le Atalii i e ua ia finagalo i ai. 22 Auā e lē fa‘amasinoina e le Tamā se tasi, a ‘ua tu‘uina mai e ia le fa‘amasinoga uma i le Alo; 23 ‘Ia āva tagata uma lava i le Alo, fa‘apei ‘ona latou āva i le Tamā. O lē lē āva i le Alo, e lē āva fo‘i o ia i le Tamā na ‘auina mai o ia. 24 E moni, e moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, o lē fa‘alogo mai i la‘u ‘upu, ma fa‘atuatua i lē na ‘auina mai a‘u, ‘ua ‘iā te ia le ola fa‘avavau, e lē fa‘asalaina fo‘i o ia; a ua alu ese mai le oti i le ola. 25 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, e oo mai le aso, ua oo nei foi i ai, e faalogo ai e ua oti i le siufofoga o le Alo o le Atua; 26 Auā fa‘apei o le Tamā ‘ua ‘iā te ia lava le ola; ua faapea foi ona ia foaiina mai i le Atalii ia i totonu ia te ia lava le ola; 27 ‘Ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te ia le pule e fai ai fa‘amasinoga, auā o ia o le Atali‘i o le tagata. 28 Aua tou te ofo i lenei mea, auā e oo mai le aso e faalogo ai i lona leo o i latou uma o i tuugamau 29 Ma o le a oo mai; o ē na amio lelei, e toe tutū mai i le ola; ma o e na amio leaga, e toetutu mai i le malaia. 30 E lē mafai e aʻu ona fai se mea e tasi: e pei ona ou faalogo i ai, ou te faamasino ai; auā ‘ou te lē sā‘ili i lo‘u lava loto, a o le finagalo o le Tamā na ‘auina mai a‘u. 31 ‘Āfai ‘ou te molimau ‘iā te a‘u lava, e lē moni la‘u mau. 32 E i ai le tasi o loo molimau mai ia te au; ua ou iloa foi e moni le molimau o loo ia molimau mai ia te au. 33 Na ‘outou ‘a‘auina atu nisi ‘iā Ioane, ‘ua molimau fo‘i o ia i le ‘upu moni. 34 ‘Ae ‘ou te lē talia le molimau a tagata, a ‘ua ‘ou fai atu nei mea ‘ina ‘ia fa‘aolaina ai ‘outou. 35 O ia o le malamalama mumū ma le pupula, sa outou loto foʻi e olioli i lona malamalama mo sina taimi. 36 A ua ia te au le molimau e sili atu ia Ioane; 37 O le Tamā fo‘i o lē na ‘auina mai a‘u, ‘ua molimau ‘iā te a‘u. Tou te lei faalogo lava i lona siufofoga, tou te lei vaai foi i lona tino. 38 E lē o tumau fo‘i lana afioga i totonu ‘iā te ‘outou; 39 Suesue i tusitusiga paia; auā ua outou manatu tou te maua ai le ola e faavavau: o i latou foi ia o loo molimau ia te au. 40 A ‘ua ‘outou lē fia ō mai ‘iā te a‘u, ‘ina ‘ia maua ai e ‘outou le ola. 41 Ou te le talia le viiga mai tagata. 42 A ua ou iloa outou, e le o ia te outou le alofa i le Atua i totonu ia te outou. 43 ‘Ua ‘ou sau i le suafa o lo‘u Tamā, ‘ae tou te lē talia a‘u; 44 E mafai fa‘apefea ‘ona ‘outou fa‘atuatua, o ē talia le vi‘iga o le tasi i le tasi, ‘ae lē sā‘ili i le vi‘iga mai le Atua e to‘atasi? 45 Aua tou te manatu ou te molia outou i le Tamā; 46 Auā ana ‘outou talitonu ‘iā Mose, po ‘ua ‘outou talitonu mai ‘iā te a‘u;
MATAUPU 5 1 Mulimuli ane, sa i ai le tausamiga a Iutaia; ona alu aʻe lea o Iesu i Ierusalema. 2 O loo i lerusalema le vaitaele e lata ane i le maketi mamoe, ua igoa i le gagana Eperu o Petesa, e lima ona faapaologa. 3 O loo taooto ai le motu o tagata e toʻatele o ē mamaʻi, o ē tauaso, o ē pipili, o ē mamae, o loo faatalitali i le galulu o le vai. 4 Auā na alu ifo le agelu i le vai tā‘ele i aso e tasi, ma fa‘agateteina le vai; 5 Sa i ai fo‘i le tasi tagata, e tolugafulu ma le valu o tausaga na ma‘i ai. 6 Ua silasila atu Iesu ia te ia o taoto, ma ua silafia ua leva ona i ai o ia, ona fai atu lea o ia ia te ia, E te fia malolo ea? 7 Ona tali mai lea o le ma'i ia te ia, Le Alii e, e leai sa'u tagata na te tuuina a'u i le vailepa pe a luluina le vai; 8 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Ina tulai ia, ina ave ia lou moega, ma e savali. 9 Ona malolo loa lea o le tagata, ua ave lona moega, ma savali, o le sapati foi lea. 10 Ona fai atu lea o Iutaia i le ua faamaloloina, O le sapati lenei, e sa ona e ave i lou moega. 11 Ona tali atu lea o ia ia te i latou, O le na faamalolo ia te au, o ia lava na fai mai ia te au, Ina ave ia lou moega, ma savali. 12 Ona latou fesili mai lea ia te ia, O ai ea le tagata na fai atu ia te oe, Ave ia lou moega, ma savali? 13 A o lē na fa‘amālōlōina, e le‘i iloa e ia po o ai; 14 Mulimuli ane, ua maua o ia e Iesu i le malumalu, ona fetalai atu lea o ia ia te ia, Faauta, ua e malolo; 15 ‘Ua alu atu le tagata, ‘ua ta‘u atu i Iutaia, o Iesu na fa‘amālōlōina o ia. 16 O le mea lea na sauaina ai e Iutaia ia Iesu, ma saili e fasioti ia te ia, aua na ia faia ia mea i le aso sapati. 17 A ua tali atu lesu ia te i latou, O loo galue lo'u Tamā e oo mai i le taimi nei, o loo galue foi au. 18 O le mea lea ua atili ai ona saili tagata Iutaia e fasioti ia te ia, aua e le gata na ia solia le sapati, a ua fai mai foi o le Atua o lona Tamā lea, ua ia tutusa o ia ma le Atua.
64
IOANE
47 Ae afai tou te lē talitonu i ana tusitusiga, e faapefea ona outou talitonu i aʼu upu?
25 Ua latou maua o ia i le tasi itu o le vai, ona fai mai lea o i latou ia te ia, Rapi e, o anafea na e sau ai iinei? 26 Ua tali atu lesu ia te i latou, ua faapea atu, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, ua outou saili mai ia te au, e le ona ua outou vaai i vavega, a ua outou aai i areto, ma ua maoona. 27 Aua tou te galulue mo le mea e ‘ai e pala, a o le mea e ‘ai e tumau e oo i le ola e faavavau, e foaiina mai e le Atalii o le tagata ia te outou; 28 Ona fai mai lea o i latou ia te ia, Se a se mea matou te faia, ina ia matou faia galuega a le Atua? 29 Ua tali atu Iesu, ua faapea atu ia te i latou, O le galuega lenei a le Atua, ia outou faatuatua i le na ia auina mai. 30 Ona fai mai lea o i latou ia te ia, Se a foi le faailoga e te faia, ina ia matou vaai ai ma talitonu ia te oe? se a lau galuega? 31 Sa aai o matou tamā i le manai i le toafa; e pei ona tusia, Na ia avatu ia te i latou le areto mai le lagi e aai ai. 32 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, e lei avatua e Mose ia te outou lena areto mai le lagi; a o lo‘u Tamā na te avatua ‘iā te ‘outou le areto moni mai le lagi. 33 Auā o le areto a le Atua, o ia lea na alu ifo mai le lagi, ma avatua le ola i le lalolagi. 34 Ona fai mai lea o i latou ia te ia, Le Alii e, ia e foai mai ia te i matou lenei areto e le aunoa. 35 ‘Ona fetalai atu lea o Iesu ‘iā te i latou, “ O a‘u nei o le areto o le ola; o lē fa‘atuatua fo‘i ‘iā te a‘u, e lē toe fia inu lava ia. 36 A ‘ua ‘ou fai atu ‘iā te ‘outou, ‘ua ‘outou va‘ai mai fo‘i ‘iā te a‘u, ‘ae tou te lē talitonu mai. 37 O i latou uma e tuuina mai e le Tamā ia te au o le a o mai ia te au; o lē sau fo‘i ‘iā te a‘u, ‘ou te lē tulia lava i fafo. 38 Auā ‘ou te le‘i alu ifo mai le lagi e fai lo‘u lava loto, a o le finagalo o lē na ‘auina mai a‘u. 39 O le finagalo fo‘i lenei o lē na ‘auina mai a‘u, ia ‘aua ne‘i māumau se mea o i latou uma na ia foa‘iina mai ‘iā te a‘u, a ‘ia ‘ou toe fa‘atūina mai i le aso gata‘aga. 40 O le finagalo fo‘i lenei o lē na ‘auina mai a‘u, ‘ina ‘ia maua e i latou uma o ē va‘ai i le Atali‘i ma fa‘atuatua ‘iā te ia, ‘ia maua le ola e fa‘avavau; 41 Ona muimui ai lea o Iutaia ia te ia, aua na ia fai mai, O a'u o le areto na alu ifo mai le lagi. 42 Ona fai mai lea o i latou, E le o Iesu ea lenei, le atalii o Iosefa, ua tatou iloa lona tama ma lona tina? pe faapefea foi ona fai mai o ia, Na ou alu ifo mai le lagi? 43 Ona tali atu lea o lesu, ua faapea atu ia te i latou, Aua tou te muimui. 44 E leai se tasi e mafai ona sau ia te au, pe a le tosina mai o ia e le Tama na auina mai au, ou te toe faatuina foi o ia i le aso gataaga. 45 Ua tusia i le au perofeta, E aoaoina foi i latou uma e le Atua. O lenei, o tagata uma lava e faalogo, ma aoao mai i le Tama, e sau ia te au. 46 E le faapea ua vaai se tasi i le Tamā, tau lava o lē mai le Atua, ua vaai o ia i le Tamā. 47 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, o le faatuatua mai ia te au, ua ia te ia le ola e faavavau. 48 O a‘u o le areto o le ola. 49 Na aai o outou tamā i le manai i le vao, a ua feoti. 50 O le areto lenei na alu ifo mai le lagi, ina ia ‘ai ai se tagata, a e le oti.
MATAUPU 6 1 Ua mavae ia mea, ona maliu atu lea o Iesu i le isi itu o le vai o Kalilaia, o le sami lea o Tiperia. 2 Ua mulimuli atu foi ia te ia le motu o tagata e toatele, aua na latou iloa ana vavega na ia faia i e mamai. 3 Ona maliu ae lea o lesu i le mauga, ua nofo ai o ia ma ona soo. 4 Ua lata mai foi le paseka, o le tausamiga lea a lutaia. 5 Ua tepa a'e Iesu, ua silafia le motu o tagata e toatele ua o mai ia te ia, ona fetalai atu lea o ia ia Filipo, O fea tatou te faatau mai ai areto e aai ai i latou nei? 6 Na ia fai atu foʻi lenei mea e tofotofo ai iā te ia, auā ua silafia e ia le mea na te faia. 7 Ona tali atu lea o Filipo ia te ia, E le lava ia te i latou o tenari e lua selau, ina ia taitasi ma ave sina mea itiiti. 8 Ua fai mai ia te ia le tasi o ona soo, o Aneterea, le uso o Simona Peteru, 9 O lo‘o i ai le tama ‘i‘inei, ‘ua ‘iā te ia areto karite e lima, ma i‘a iti e lua; 10 Ona fetalai atu lea o lesu, Ia fai atu i tagata ia nonofo i lalo. O lenei sa tele mutia i lea mea. Ona nonofo ai lea o ia tagata, pe tusa ma le lima afe. 11 Ona tago lea o Iesu i areto; ‘ua fa‘afetai, ‘ona tufatufa atu lea e ia i le ‘au so‘o, ma le ‘au so‘o i ē ‘ua nonofo i lalo; fa‘apea fo‘i ma i‘a pe a latou loto i ai. 12 Ua maoona i latou, ona fetalai atu lea o ia i ona soo, Ia outou faapotopoto mai mea na totoe, ina ia leai se mea e maumau. 13 Ona latou faapotopoto ai lea, ma tutumu ai ato e sefulu ma le lua i toe vaega o areto karite e lima, na totoe i e na aai. 14 Ua vaai atu ia tagata i le vavega na faia e lesu, ona faapea atu lea o ia, E moni, o le perofeta lenei e sau i le lalolagi. 15 ‘Ua silafia e Iesu o le a latou ō mai e pu‘e ‘iā te ia, e fai o ia ma tupu, ‘ona toe maliu atu lea o ia i le mauga na o ia. 16 ‘Ua o‘o i le afiafi, ‘ona ō ifo lea o ona so‘o i le vai. 17 ‘Ona ō ai lea o ia i le va‘a, ma sopo‘ia atu le vai i Kapanaumi. ‘Ua pogisā fo‘i, ‘ae le‘i alu atu Iesu ‘iā te i latou. 18 Ona oo mai ai lea o le vai i luga o le matagi tele ua agi mai. 19 ‘Ua alo atu i latou pe tusa ma le luafulu ma le lima po o le tolugafulu o kupita, ‘ona latou iloa atu lea o Iesu o savali i luga o le vai, ma fa‘alatalata atu i le va‘a; 20 A ‘ua fai atu o ia ‘iā te i latou, “ O a‘u lava; aua e te fefe. 21 Ona latou talia lea o ia i luga o le vaa, ona oo loa lea o le vaa i le nuu na latou o i ai. 22 O le aso na sosoo ai, na iloa ai e le motu o tagata o loo tutū i le isi itu o le vai e leai se isi vaa i inā, na o le vaa na ō atu i ai ona soo, e leʻi ō atu foʻi Iesu ma ona soo i le vaa, a o ona soo. ua o ese na o le au soo; 23 (A ua oo mai isi vaa mai Tiperia e lata ane i le mea na latou aai ai, ina ua uma ona faafetai atu le Alii;) 24 Ua iloa e le motu o tagata ua le o i ai Iesu, e le o i ai foi ona soo, ona o ai lea o i latou i vaa, ua oo i Kapanaumi, e saili ia Iesu.
65
IOANE
51 O a‘u o le areto ola na alu ifo mai le lagi; pe a ‘ai se tasi i lenei areto, e ola o ia e fa‘avavau; 52 Ona fefinauai ai lea o Iutaia ia te i latou, ua faapea ane, E mafai faapefea e lenei tagata ona aumai o lona tino e aai ai? 53 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, afai tou te le aai i le tino o le Atalii o le tagata, ma inu i lona toto, e leai so outou ola i totonu ia te outou. 54 O lē e ʻai i loʼu tino, ma inu i loʼu toto, ua ia te ia le ola e faavavau; ou te toe faatuina foi o ia i le aso gataaga. 55 Auā o lo‘u tino o le mea‘ai moni lea, o lo‘u toto fo‘i o le mea inu moni lea. 56 O lē ‘ai i lo‘u tino ma inu i lo‘u toto, o lo‘o tumau i totonu ‘iā te a‘u, o a‘u fo‘i i totonu ‘iā te ia. 57 Fa‘apei ‘ona ‘auina mai a‘u e le Tamā soifua, ‘ua ‘ou ola fo‘i i le Tamā; 58 O le areto lenei na alu ifo mai le lagi; e lē pei o le manai na ‘a‘ai e o outou tamā, a ua oti; 59 O mea ia na fetalai atu ai o ia i le sunako, a o aoao atu o ia i Kapanaumi. 60 E to‘atele fo‘i ona so‘o ‘ina ‘ua fa‘alogo i lenei mea, ‘ona fai ane ai lea o i latou, “E faigatā lenei ‘upu; o ai na te lagona? 61 Ua silafia e Iesu i lona loto ua muimui ona soo i lenei mea, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Pe tou te tausuai ea i lenei mea? 62 Ae faapefea pe afai tou te iloa atu le Atalii o le tagata ua alu ae i le mea sa i ai muamua? 63 O le agaga lava e faaola ai; e leai se aoga i le tino: o upu ou te fai atu ai ia te outou, o le agaga ia, ma le ola. 64 Ae o loo i ai nisi o outou e le talitonu. Auā na silafia e Iesu talu le amataga i latou o ē lē fa‘atuatua, ma o ai fo‘i e fa‘alataina o ia. 65 Ona fetalai atu lea o ia, O le mea lea na ou fai atu ai ia te outou, e le mafai e se tasi ona sau ia te au, pe a le tuuina atu ia te ia e lo'u Tama. 66 Talu mai lea taimi, e toʻatele ona soʻo na toe foʻi i tua, ma ua lē toe savavali faatasi ma ia. 67 Ona fetalai atu lea o Iesu i le toasefulu ma le toalua, Pe tou te fia o ese foi? 68 Ona tali mai lea o Simona Peteru ia te ia, Le Alii e, matou te o ia te ai? o ia te oe upu o le ola e faavavau. 69 Ma ua matou talitonu ma ua matou mautinoa o oe o le Keriso, le Alo o le Atua soifua. 70 Ua tali atu Iesu ia te i latou, Ou te lei filifilia ea outou e toasefulu ma le toalua, ma o le tasi o outou o le tiapolo ia? 71 ‘Ua fetalai mai o ia ‘iā Iuta le Sekara le atali‘i o Simona;
7 E lē mafai e le lalolagi ‘ona ‘ino‘ino ‘iā te ‘outou; a ‘ua ‘ino‘ino mai ‘iā te a‘u, auā ‘ou te molimau atu i ai, e leaga ana galuega. 8 Ia outou o ae i lenei tausamiga: ou te le alu ae lava i lenei tausamiga; auā e le‘i o‘o mai lo‘u taimi. 9 Ua uma ona fai atu e ia ia upu ia te i latou, ona nofo ai lea o ia i Kalilaia. 10 ‘Ua ō a‘e fo‘i ona uso, ‘ona alu a‘e lea o ia i le tausamiga, e le‘i fa‘aaliali, ‘ae peiseaī ‘ua fa‘alilolilo. 11 ‘Ona sā‘ili lea o Iutaia ‘iā te ia i le tausamiga, ‘ua fa‘apea ane, “O fea o i ai o ia?” 12 ‘Ua tele fo‘i le muimuiga o le motu o tagata ‘iā te ia; a ua ia faaseseina le nuu. 13 A e leai se tasi na tautala sa'o ia te ia ona o le mata'u ia lutaia. 14 Ua oo i le ogatotonu o le tausamiga, na maliu aʻe ai Iesu i le malumalu, ma aʻoaʻo atu ai. 15 ‘Ona ofo ai lea o Iutaia, ‘ua fa‘apea ane, “Pe fa‘apefea ‘ona iloa e lenei tagata tusi, ‘ae le‘i a‘oa‘oina o ia? 16 Ua tali atu lesu ia te i latou, ua faapea atu, O la'u mataupu e le o sa'u lava ia, a o lana na auina mai au. 17 Ai se tasi e fia fai lona finagalo, e iloa ai e ia le mataupu, pe mai le Atua, pe ou te tautala fua lava au. 18 O lē e tautala fua iā te ia lava, ua saʻili e ia lona lava viiga; 19 E le‘i tu‘uina atu ‘ea e Mose le tulafono ‘iā te ‘outou, ‘ae leai se isi o ‘outou e tausia le tulafono? Se a le mea ua outou taumafai ai e fasioti ia te au? 20 Ua tali mai le motu o tagata, ua faapea mai, Ua ia te oe le temoni; 21 Ua tali atu lesu, ua faapea atu ia te i latou, E tasi le galuega na ou faia, tou te ofo uma ai. 22 O lea na avatu ai e Mose iā te outou le peritome; (e lē ona o Mose, a o tamā;) o le aso sapati foʻi tou te peritomeina ai le tagata. 23 ‘Āfai e peritomeina se tagata i le sapati, ‘ina ‘ia lē solia ai le tulafono a Mose; ‘Ua ‘outou feita ‘ea ‘iā te a‘u, ‘ina ‘ua ‘ou fa‘amālōlōina le tagata i le aso sapati? 24 Aua le faamasino atu i foliga vaaia, a ia faamasino i le faamasinoga tonu. 25 Ona fai mai lea o isi o lerusalema, E le o ia ea lenei ua latou saili e fasioti? 26 Ae faauta, o loo tautala atu o ia ma le lototele, ae latou te lei fai atu lava ia te ia. ‘Ua iloa ‘ea e faipule o le Keriso lava lea? 27 ‘Ae peita‘i ‘ua tatou iloa le mea na sau ai o ia; 28 Ona alaga lea o Iesu i le malumalu a o aoao atu o ia, ua faapea atu, Ua outou iloa a'u, ua outou iloa foi le mea na ou sau ai; 29 A ua ou iloa o ia, auā e mai iā te ia aʻu, o ia foʻi na auina mai aʻu. 30 Ona latou saili lea e pue ia te ia; 31 E to‘atele fo‘i o le nu‘u na fa‘atuatua ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea ane, “Pe a afio mai le Keriso, e faia ‘ea e ia fa‘ailoga e sili atu i lo mea ‘ua faia e lenei tagata? 32 Ua faalogo le au faresaio ua muimui le motu o tagata i ia mea ia te ia; ‘ona ‘a‘auina atu lea e le ‘au faresaio ma le ‘au ositaulaga sili o ‘au‘auna e pu‘e ‘iā te ia. 33 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, E toe itiiti ona ou i ai ia te outou, ona ou alu atu ai lea ia te ia na auina mai au. 34 E sā‘ili mai ‘outou ‘iā te a‘u, ‘ae tou te lē maua a‘u;
MATAUPU 7 1 ‘Ua mavae ia mea, ‘ona femaliua‘i ai lea o Iesu i Kalilaia; 2 Ua latalata mai le tausamiga o fale fetafai a Iutaia. 3 Ona fai mai ai lea o ona uso ia te ia, Ina alu ia oe i lenei mea, ma e alu atu i Iutaia, ina ia iloa foi e ou soo au galuega ua e faia. 4 Auā e leai se tasi na te faia se mea lilo, ma ‘ua fia iloa fa‘aaliali o ia. Afai e te faia ia mea, ia e faailoa atu oe i le lalolagi. 5 Aua sa le talitonu foi ona uso ia te ia. 6 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, E lei oo mai lo'u taimi;
66
IOANE
35 Ona fetautalatalai lea o Iutaia ia te i latou, Po o fea e alu i ai o ia, tatou te le maua ai o ia? e alu atu ea o ia i e ua faataapeapeina i Nuuese, ma aoao atu i Nuuese? 36 O le ā fo‘i lenei ‘upu na ia fai mai ai, E sā‘ili ‘outou ‘iā te a‘u, ‘ae tou te lē maua a‘u; 37 O le aso gataaga, o le aso tele o le tausamiga, na tu ai lesu ma alaga, ua faapea atu, Afai e fia inu se tasi, ina sau ia ia te au e inu ai. 38 O lē fa‘atuatua ‘iā te a‘u, e pei ‘ona fai mai o le Tusi, E tafe mai i lona manava o vaitafe o le vai ola. 39 (A o le mea lea na ia fai atu ai i le Agaga, e maua e i latou o e faatuatua ia te ia, aua e lei tuuina mai lava le Agaga Paia, aua e lei faamamaluina lava Iesu.) 40 E toatele foi o le motu o tagata, ina ua faalogo i lea upu, ua faapea ane, E moni, o le Perofeta lenei. 41 Ua faapea ane isi, O le Keriso lenei. A ua fai mai isi, E sau ea Keriso mai Kalilaia? 42 E lei fai mai ea le Tusi, E tupu mai le Keriso i le fanau a Tavita, mai le aai foi o Peteleema, sa i ai Tavita? 43 Ona fevaevaeai ai lea o le nuu ona o ia. 44 Ma sa mananao nisi o i latou e pue ia te ia; a e lei oo atu lima o se tasi ia te ia. 45 Ona o mai lea o leoleo i le au faitaulaga sili ma le au faresaio; ona latou fai atu lea ia te i latou, Se a le mea ua outou le aumaia ai o ia? 46 Ua tali mai leoleo, E lei tautala lava se tasi e pei o lenei tagata. 47 Ona tali mai lea o le au faresaio, Ua faaseseina foi outou? 48 Po ua talitonu ea se tasi o le au faipule po o le au faresaio ia te ia? 49 Ae o lenei nuu o e ua lē iloa le tulafono ua fetuuina. 50 Ua fai atu Nikotemo ia te i latou, (o le na alu atu ia Iesu i le po, o se tasi o i latou,) 51 E fa‘amasino ‘ea e la tatou tulafono se tasi, a o le‘i fa‘alogo ‘iā te ia, ma iloa le mea na te faia? 52 Ua tali mai i latou, ua faapea mai ia te ia, O oe ea o se Kalilaia ea? ‘Ia ‘outou su‘esu‘e ma va‘ava‘ai, auā e leai se perofeta e tu mai mai Kalilaia. 53 Ona alu lea o le tagata i lona lava fale. MATAUPU 8 1 Ua maliu atu Iesu i le mauga o Olive. 2 ‘Ua toe fo‘i atu o ia i le malumalu i le taeaopō, ‘ona ō mai ai lea o tagata uma ‘iā te ia; ona nofo ai lea o ia i lalo, ma aoao atu ia te i latou. 3 Ona aumaia lea e le au tusiupu ma le au faresaio le fafine ua maua o mulilua; ma ina ua latou tuu o ia i totonu, 4 Ua latou fai mai ia te ia, Le aoao e, na maua lenei fafine i le mulilua, i le mea lava lea. 5 Na poloa‘i mai fo‘i Mose i le tulafono ‘ia fetogia i ma‘a fa‘apenei; 6 Ua latou fai atu lea mea, e tofotofo ai ia te ia, ina ia latou molia ai o ia. A ‘ua punou Iesu, ma tusi i lona tamatama‘i lima i le ‘ele‘ele, e peiseaī na te lē fa‘alogo ‘iā te i latou. 7 O lea, ina ua latou fesili atu pea ia te ia, ona tulai ai lea o ia i luga, ma fai atu ia te i latou, O se e leai sana agasala ia te outou, ia luai togi se maa ia te ia. 8 Ona toe punou lea o ia, ma tusi i le eleele. 9 O ē na fa‘alogo i ai, ‘ua ta‘usalaina e o latou lava loto fuatiaifo, ‘ona ō atu lea o i latou ta‘ito‘atasi, e amata mai i ē matutua, ‘ua o‘o i ē mulimuli;
67
10 ‘Ua tula‘i Iesu i luga, ‘ua lē iloa atu e ia se tasi, ‘ua na o le fafine lava, ‘ona fetalai atu lea o ia ‘iā te ia, “Funa e, o ifea i latou na molia oe? e leai ea se tasi na faasala ia te oe? 11 Ua fai mai o ia, Le Alii e, e leai se tagata. Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, Ou te le faasala foi ia te oe: alu ia oe, aua e te toe agasala. 12 Ona toe fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, ua faapea atu, O a'u nei o le malamalama o le lalolagi; 13 Ona fai mai lea o le au faresaio ia te ia, Ua e molimau ia te oe lava; e le moni lau talafaamaumau. 14 ‘Ua tali atu Iesu, ‘ua fa‘apea atu ‘iā te i latou, “ E ui lava ‘ina ‘ou te molimau ‘iā te a‘u lava, e moni lava la‘u mau; a e tou te le iloa le mea ou te sau ai, ma le mea ou te alu i ai. 15 Ua outou faamasino i la le tino; Ou te le faamasinoina se tagata. 16 Ae afai ou te faamasino atu, e moni laʻu faamasinoga, auā e lē na o aʻu, a o i maʻua ma le Tamā na auina mai aʻu. 17 Ua tusia foi i la outou tulafono, e moni le mau a tagata e toalua. 18 O a‘u nei o lo‘o molimau ‘iā te a‘u lava, o lo‘o molimau fo‘i le Tamā na ‘auina mai a‘u ‘iā te a‘u. 19 Ona latou fai mai lea ia te ia, O fea o i ai lou Tamā? ‘Ua tali atu Iesu, “ Tou te lē iloa a‘u, po o lo‘u Tamā; 20 O ‘upu ia na fetalai atu ai Iesu i le mea e teu ai ‘oloa, a o a‘oa‘o atu o ia i le malumalu; aua e lei oo mai lona ituaso. 21 Ona toe fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, Ou te alu i lo'u ala, ona outou saili ai lea ia te au, e oti foi outou ia outou agasala; 22 Ona fai ane lea o Iutaia, E fasioti ea e ia ia te ia lava? auā ua fai mai o ia, O le mea ou te alu i ai, tou te le mafai ona o i ai. 23 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, O outou e mai i lalo; O aʻu mai lugā: o outou o ni tagata o le lalolagi nei; E lē o aʻu o se tagata o lenei lalolagi. 24 O le mea lea na ‘ou fai atu ai ‘iā te ‘outou, e oti ‘outou i a ‘outou agasala; 25 Ona latou fai mai lea ia te ia, O ai ea oe? Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, O le mea lava lea na ou fai atu ai ia te outou talu le amataga. 26 E tele mea ou te fai atu ai ma faamasino atu ai iā te outou; ma ou te tautala atu i le lalolagi o mea na ou faalogo ai ia te ia. 27 Sa latou le malamalama na fetalai atu o ia ia te i latou e uiga i le Tamā. 28 ‘Ona fetalai atu lea o Iesu ‘iā te i latou, “ Pe a ‘outou si‘itia i luga le Atali‘i o le tagata, ‘ona ‘outou iloa ai lea o a‘u o ia, ‘ou te lē faia fo‘i se mea e a‘u lava; ae faapei ona aoao mai e lo'u Tama ia te au, ou te tautala atu i nei mea. 29 O lo‘o ‘iā te a‘u fo‘i lē na ‘auina mai a‘u; auā ou te faia pea lava mea e fiafia i ai o ia. 30 A o fetalai atu ia i nei upu, e toatele na faatuatua ia te ia. 31 Ona fetalai atu lea o Iesu i tagata Iutaia o e na faatuatua ia te ia, Afai tou te tumau i la'u upu, o o'u soo moni outou; 32 E iloa foi e outou le mea moni, e tuu saoloto foi outou e le upu moni. 33 Ua tali mai i latou ia te ia, O i matou nei o le fanau a Aperaamo, e lei nofo pologa lava i matou i se tasi; 34 Ua tali atu lesu ia te i latou, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, ai se fai le agasala, o le auauna lea a le agasala. 35 E lē tumau fo‘i le ‘au‘auna i le fale e fa‘avavau;
IOANE
36 O lenei, afai e tuusa‘oloto outou e le Atalii, e sa‘oloto moni lava outou. 37 Ua ou iloa o outou o fanau a Aperaamo; a ua outou saili e fasioti ia te au, aua ua le aoga la'u upu ia te outou. 38 Ou te tautala atu i le mea na ou vaai i ai i lo’u Tamā; 39 Ua tali mai i latou, ua faapea mai ia te ia, O Aperaamo lo matou tamā. Ua fetalai atu Iesu ia te i latou, Afai o fanau outou a Aperaamo, po ua outou faia galuega a Aperaamo. 40 A o lenei ua outou saili e fasioti ia te au, o le tagata na ta‘u atu ia te outou le upu moni, na ou faalogo ai i le Atua; 41 Ua outou faia amio a lo outou tamā. Ona latou fai mai lea ia te ia, Matou te lei fanau i le faitaaga; e tasi lo matou Tamā, o le Atua lea. 42 ‘Ua fetalai atu Iesu ‘iā te i latou, “ ‘Āfai o lo ‘outou Tamā le Atua, po ‘ua ‘outou alolofa mai ‘iā te a‘u; ou te lei sau foi na o au, a ua na auina mai au. 43 Aiseā ua outou lē malamalama ai i laʻu upu? e oo lava i le le mafai ona outou faalogo i laʼu upu. 44 O ‘outou o lo ‘outou tamā le tiapolo, tou te manana‘o fo‘i e fai mea e tu‘inanau i ai lo ‘outou tamā. O ia o le fasioti tagata talu le amataga, e le‘i tumau fo‘i o ia i le ‘upu moni, auā e leai se ‘upu moni ‘iā te ia. A tautala o ia i le pepelo, e tautala o ia i ana lava upu, auā o le pepelo ia, o le tamā foi o le pepelo. 45 Ona ua ou fai atu foi ia te outou le mea moni, tou te le talitonu mai ai ia te au. 46 O ai o outou na te faatalitonuina au i le agasala? ‘Āfai fo‘i ‘ou te fai atu le mea moni, aiseā tou te lē talitonu mai ai ‘iā te a‘u? 47 O lē e mai le Atua, e faalogo o ia i afioga a le Atua; 48 Ona tali mai lea o Iutaia, ua faapea mai ia te ia, E le tonu ea la matou upu, o oe o le Samaria, ua ia te oe foi le temoni? 49 Ua tali atu Iesu, E leai sa'u temoni; a o a'u, ou te ava i lo'u Tama, a ua outou faaleaga mai ia te au. 50 ‘Ou te lē sā‘ili fo‘i i lo‘u lava mamalu; 51 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, Afai e tausi se tasi i la’u upu, e le oo lava ia i le oti e faavavau. 52 Ona fai mai lea o Iutaia ia te ia, Ua matou iloa nei ua ia te oe le temoni. Ua oti Aperaamo, ma le au perofeta; a ua e fai mai foi, Afai e tausia e se tasi la'u upu, e le oo lava ia i le oti e oo i le faavavau. 53 E sili ‘ea oe i lo matou tamā o Aperaamo, o lē ‘ua oti? ‘ua oti fo‘i le ‘au perofeta, o ai ‘ea e te fa‘atusaina e oe? 54 Ua tali atu Iesu, Afai ou te ava ia te au lava, e le aoga lo'u mamalu; o lē ‘ua ‘outou fai mai ai, o ia o lo ‘outou Atua; 55 A ‘ua ‘outou lē iloa o ia; a ‘ua ‘ou iloa o ia, ‘āfai fo‘i ‘ou te fai atu, ‘Ou te lē iloa o ia, ‘ona ‘avea lea o a‘u ma pepelo fa‘apei o ‘outou; 56 Na fiafia lo outou tamā o Aperaamo e vaai mai i loʻu aso; 57 Ona fai mai lea o Iutaia ia te ia, E lei atoa i le limagafulu o ou tausaga, ua e vaai ea ia Aperaamo? 58 Ua fetalai atu lesu ia te i latou, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, a o lei i ai Aperaamo, ua ou i ai. 59 ‘Ona fetagofi lea o i latou i ma‘a e fetogi ‘iā te ia;
2 Ona fesili mai lea o ona soo ia te ia, ua faapea mai, Le aoao e, o ai ea na agasala, o lenei tagata, po o ona matua, ina ua fanau mai o ia o tauaso? 3 Ua tali atu Iesu, E lei agasala lenei tagata, po o ona matua; 4 E tatau ona ou faia galuega a lē na auina mai aʻu, a o ao; 5 A o ‘ou i ai i le lalolagi, o a‘u o le malamalama o le lalolagi. 6 ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia, ‘ona feanu lea o ia i le ‘ele‘ele, ma fai le omea i le feanu, ‘ona uu ai lea e ia o mata o le tauaso i le omea; 7 Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ina alu ia, ina mulumulu i le taelega i Seloa, (o lona uiga, o le Aauina lea). 8 Ona faapea ane lea o e tuaoi ma e na muai iloa o ia o tauaso, E le o ia ea lenei na nofo ma aisi? 9 Ua fai mai isi, O ia lenei; ua fai mai isi, E tusa ia ma ia; 10 Ona latou fai mai ai lea ia te ia, Na faapefea ona pupula ou mata? 11 Ua tali mai o ia, ua faapea atu, O le tagata e igoa ia lesu, na ia faia le omea, ma uu o'u mata, ma fai mai ia te au, Ina alu ia i le taelega i Seloa, ma mulumulu ai; 12 Ona latou fai mai lea ia te ia, O fea o i ai o ia? Sa ia fai mai, Ou te le iloa. 13 Ua latou aumaia i le au faresaio le na tauaso anamua. 14 O le sapati foi lea na faia ai e Iesu le omea, ma faapupula ai ona mata. 15 Ona toe fesili mai lea o le au faresaio ia te ia pe na faapefea ona toe pupula o ia. ‘Ua fai atu o ia ‘iā te i latou, “Na ia tu‘u mai le palapala i o‘u mata, ‘ona ‘ou mulumulu ai lea, ma ‘ou va‘ai. 16 Ona fai mai ai lea o isi o le au faresaio, E le mai le Atua lenei tagata, aua e le tausia e ia le aso sapati. Ua fai ane isi, E mafai faapefea e le tagata agasala ona fai vavega faapea? Ma sa i ai le fevaevaeaiga ia te i latou. 17 Ua toe fai atu i latou i le tauaso, Se a lau upu ia te ia, ina ua ia faapupulaina ou mata? Sa ia fai mai, O Ia o se perofeta. 18 A o Iutaia e lei talitonu ia te ia, na tauaso o ia, ma ua pupula ona mata, seia oo ina latou valaau atu i matua o le na pupula ona mata. 19 Ona latou fesili atu lea ia te i laua, ua faapea atu, O la oulua tama ea lenei, na oulua fai mai ai na fanau mai o tauaso? pe faapefea ona vaai nei o ia? 20 Ona tali mai lea o ona matua ia te i latou, ua faapea atu, Ua ma iloa o le ma tama lenei, na fanau mai foi o tauaso; 21 A o le mea ua vaai nei o ia, matou te le iloa; ma te le iloa foi po o ai na faapupulaina ona mata: ua matua o ia; fesili atu ia te ia: na te tautala mo ia lava. 22 ‘Ua fai atu nei ‘upu e ona mātua, auā ‘ua matata‘u i la‘ua i tagata Iutaia; 23 O le mea lea na fai mai ai ona matua, Ua matua ia; fesili atu ia te ia. 24 ‘Ona toe vala‘au atu lea o i latou i le tagata sa tauaso, ma fai atu ‘iā te ia, “‘Ia e vivi‘i atu i le Atua; 25 Ua tali atu o ia, ua faapea atu, Ou te le iloa po o se agasala ia, pe leai; 26 Ona toe fai mai lea o i latou ia te ia, Se a le mea na ia faia ia te oe? na faapefea ona ia faapupulaina ou mata? 27 Ona tali atu lea o ia ia te i latou, Ua uma ona ou fai atu ia te outou, a ua outou le faalogo mai; pe e fai ‘ea ‘outou ma ona so‘o? 28 Ona latou faifai lea ia te ia, ua faapea atu, O oe o lona soo; a o i matou o soo o Mose.
MATAUPU 9 1 ‘Ua maliu ane Iesu, ‘ua silafia e ia le tagata na fānau mai o tauaso.
68
IOANE
29 Ua matou iloa na fetalai mai le Atua ia Mose, a o lenei tagata, matou te le iloa pe maifea o ia. 30 Ua tali atu le tagata, ua faapea atu ia te i latou, Se a le mea e ofo ai, tou te le iloa pe maifea o ia, a ua ia faapupulaina o'u mata. 31 O lenei, ‘ua tatou iloa e lē fa‘afofoga le Atua i ē agasala; 32 Talu mai le amataga o le lalolagi e le‘i fa‘alogoina lava na fa‘apupulaina e se tasi mata o lē na fānau mai o tauaso. 33 Ana lē mai le Atua lenei tagata, e lē mafaia e ia ona fai se mea. 34 Ua tali mai i latou, ua faapea mai ia te ia, Na fanau mai oe i le agasala, e te aoao mai ea ia te i matou? Ona latou tulia lea o ia i fafo. 35 Ua faalogo Iesu ua latou tulia o ia i fafo; ‘ua maua fo‘i o ia, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te ia, “ E te fa‘atuatua ‘ea i le Alo o le Atua? 36 Ua tali atu o ia, ua faapea atu, Le Alii e, o ai ea ia, ina ia ou faatuatua ia te ia? 37 Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, Ua e vaai ia te ia, o ia foi o loo tautala ma oe. 38 Ona fai atu lea o ia, Le Alii e, ua ou talitonu. Ma sa ia ifo ia te ia. 39 Ona fetalai atu lea o Iesu, Ua ou sau i le lalolagi nei mo le faamasinoga, ina ia vaai i latou o e le vaai; ina ia faatauasoina foi e ua vaai. 40 Ua faalogo foi nisi o le au faresaio sa ia te ia i nei upu, ona latou fai mai ai lea ia te ia, O matou tauaso foi ea? 41 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, Ana outou tauaso, po ua leai sa outou agasala; o lea e tumau ai pea la outou agasala.
14 O a‘u o le leoleo mamoe lelei, ma ‘ua iloa a‘u mamoe, ma ‘ua iloa a‘u e a‘u mamoe. 15 Fa‘apei ‘ona iloa a‘u e le Tamā, e fa‘apea fo‘i ‘ona ‘ou iloa le Tamā, ‘ou te tu‘uina atu fo‘i lo‘u ola e sui a‘i mamoe. 16 E iai foʻi iā te aʻu isi mamoe e lē o i lenei lotoā; ona tasi ai lea o le lafu mamoe, ma le leoleo mamoe e tasi. 17 O le mea lea e alofa mai ai lo’u Tamā ia te au, aua ou te tuuina atu lo’u ola, ina ia ou toe maua mai ai. 18 E leai se tasi na te aveeseina ia te au, ae ou te tuuina atu e au lava ia. O ia te au le pule e tuuina atu ai, o ia te au foi le pule e toe aumai ai. O lenei poloaiga ua ou maua mai lo’u Tama. 19 Ona toe fevaevaeai ai lea o Iutaia ona o ia upu. 20 E to‘atele fo‘i o i latou na fai ane, ‘Ua ‘iā te ia le temoni, ma ‘ua fa‘avalevalea; se a le mea tou te faalogo ai ia te ia? 21 Ua faapea ane isi, E le o upu ia a le ua i ai le temoni. E mafai ea e se tiapolo ona faapupulaina mata o e tauaso? 22 Sa i Ierusalema le tausamiga o le faapaiaga, ma o le tau malulu. 23 Ua savali Iesu i le malumalu i le faapaologa o Solomona. Ona 24 siosio mai ai lea o lutaia ia te ia, ua faapea mai ia te ia, O le a le umi e te faalotolotolua ai i matou? Afai o oe o le Keriso, ta'u sa'o mai ia te i matou. 25 Ua tali atu lesu ia te i latou, Na ou fai atu ia te outou, a e tou te lei talitonu lava; 26 A ua outou lē talitonu, auā e lē o ni aʻu mamoe outou, pei ona ou fai atu ai iā te outou. 27 E faalogo mai aʻu mamoe i loʻu leo, ua ou iloa foʻi i latou, ma ua latou mulimuli mai iā te aʻu. 28 Ma ou te tuu atu ia te i latou le ola e faavavau; ma e le fano lava i latou e faavavau, e leai foi se tasi na te fao ia te i latou ai lo’u lima. 29 O lo‘u Tamā, o lē na foa‘iina mai ‘iā te a‘u, e sili o ia i mea uma lava; e leai foi se tasi na te mafaia ona fao mai ia te i latou ai le lima o lo’u Tama. 30 O a‘u ma lo‘u Tamā e tasi. 31 Ona toe fetagofi lea o Iutaia i maa e fetogi ia te ia. 32 ‘Ua tali atu Iesu ‘iā te i latou, “ E tele galuega lelei ‘ua ‘ou fa‘aali atu ‘iā te ‘outou mai lo‘u Tamā; o le fea o na galuega tou te fetogi mai ai ia te au i maa? 33 Ua tali mai Iutaia ia te ia, ua faapea mai, Matou te le fetogia oe i maa ona o le galuega lelei; a o le upu leaga; auā fo‘i o oe o le tagata, ‘ua fai oe ma Atua. 34 Ua tali atu Iesu ia te i latou, E le o tusia ea i la outou tulafono, Na ou fai atu, O atua outou? 35 Afai na ia taʼua i latou o ni atua, o e na oo mai i ai le afioga a le Atua, ma e le mafai ona talepeina tusitusiga paia; 36 Tou te fai mai e uiga ia te ia, o lē ua faapaiaina ma auina mai e le Tamā i le lalolagi, Ua e upuleaga; auā na ‘ou fai atu, O a‘u o le Alo o le Atua? 37 Afai ou te le faia galuega a loʼu Tamā, aua tou te talitonu mai ia te au. 38 ‘Ae ‘āfai ‘ou te faia, e ui lava ‘ina ‘outou lē talitonu mai ‘iā te a‘u, ‘ia ‘outou talitonu i galuega; 39 ‘Ona latou toe sā‘ili lea e pu‘e ‘iā te ia, a ‘ua sola o ia nai o latou lima; 40 ‘Ona toe alu atu lea o ia i tala atu o Ioritana, i le mea na mua‘i papatiso ai Ioane; ona nofo ai lea o ia. 41 E to‘atele fo‘i na ō mai ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, “E le‘i faia e Ioane se vavega; 42 E to‘atele fo‘i na fa‘atuatua ‘iā te ia i lea mea.
MATAUPU 10 1 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, o le le ui atu i le faitotoa i le lotoā mamoe, a e alu ae i se tasi ala, o le gaoi lea ma le faomea. 2 A o lē ulu atu i le faitotoʻa, o le leoleo mamoe lea o ia. 3 ‘Ua tatala ‘iā te ia e le leoleo faitoto‘a; e faalogo foi mamoe i lona leo; 4 A tu‘uina atu e ia ana lava mamoe, e muamua atu o ia ‘iā te i latou, e mulimuli atu fo‘i mamoe ‘iā te ia, auā ‘ua latou iloa lona leo. 5 E lē mulimuli atu fo‘i i latou i le tagata ‘ese, a e sosola ‘ese ‘iā te ia, auā latou te lē iloa le leo o tagata ‘ese. 6 O lenei faataoto na fetalai atu ai Iesu ia te i latou; 7 Ona toe fetalai atu lea o lesu ia te i latou, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, o au o le faitotoa o mamoe. 8 O i latou uma na muamua mai ‘iā te a‘u, o tagata gaoi ma faomea; 9 O a‘u nei o le faitoto‘a, pe a ui atu se tasi ‘iā te a‘u, e fa‘aolaina o ia, e ulu atu fo‘i i totonu ma fafo, e maua fo‘i e ia le mea e ‘ai. 10 E le sau le gaoi, na o le gaoi, ma le fasioti, ma le faaumatia; 11 O a‘u nei o le leoleo mamoe lelei; 12 A o le ‘au‘auna, ‘ae lē o le leoleo mamoe, e lē o ana mamoe fo‘i, ‘ua va‘ai atu o ia i le luko ‘ua sau, ‘ona tu‘ua lea e ia o mamoe ma sola, ‘ona pu‘e lea e le luko ma fa‘ata‘ape‘ape mamoe. 13 E sola le ‘au‘auna, auā o le ‘au‘auna o ia, e lē manatu fo‘i o ia i mamoe.
69
IOANE
MATAUPU 11
30 E le‘i o‘o lava Iesu i le ‘a‘ai, a ‘ua i ai o ia i le mea na la feiloa‘i ai ma Mareta. 31 O tagata lutaia foi sa ia te ia i le fale, ma faamafanafana ia te ia, ina ua latou iloa atu Maria ua tu vave o ia ma alu i fafo, ua mulimuli atu ia te ia, ua faapea atu, E alu o ia i le tuugamau e tagi ai. 32 Ua oo atu Maria i le mea sa i ai lesu, ua vaai atu ia te ia, ona faapauu ai lea o ia i ona vae, ua faapea mai ia te ia, Le Alii e, ana e iinei, po ua le oti lo'u tuagane. 33 ‘Ua silasila atu Iesu ‘iā te ia o tagi, ma Iutaia fo‘i na ō mai ma ia, o lo‘o tagi o ia, ‘ona tigā ai lea o ia i lona loto, ma ‘ua atuatuvale; 34 Ua faapea atu, O fea na outou tuu ai o ia? Ua latou fai mai ia te ia, Le Alii e, sau ia e vaai. 35 Na tagi Iesu. 36 Ona fai atu lea o Iutaia, Faauta i le tele o lona alofa ia te ia! 37 Ona fai mai lea o isi o i latou, Pe le mafai ea e lenei tagata, o lē na faapupulaina mata o le tauaso, ona faia ia le oti lenei tagata? 38 Ona toe oi lea o Iesu i totonu ia te ia, ona alu atu ai lea i le tuugamau. O le ana lea, ua taatia ai le maa. 39 Ua fetalai atu lesu, Ave ese ia le maa. ‘Ua fai mai ‘iā te ia o Mareta, le tuafafine o lē ‘ua oti, “Le Ali‘i e, ‘ua elo o ia; 40 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Ou te lei fai atu ea ia te oe, afai e te talitonu, e te iloa ai le mamalu o le Atua? 41 ‘Ona latou ‘ave‘eseina lea o le ma‘a i le mea na tu‘u ai le oti. ‘Ona tepa a‘e lea o Iesu i luga, ma fetalai atu, “Lo‘u Tamā e, ‘ou te fa‘afetai atu ‘iā te oe ‘ina ‘ua e fa‘afofoga mai ‘iā te a‘u. 42 Na ‘ou iloa fo‘i e te fa‘afofoga mai pea ‘iā te a‘u; 43 Ua fetalai atu ia faapea, ona alaga lea o ia ma le leo tele, Lasalo e, ina sau ia i fafo. 44 Ona sau ai lea i fafo o lē na oti, ua fusifusia ona lima ma ona vae i ie tuugamau; Ua fetalai atu lesu ia te i latou, Tatala ia, ma tuu atu e alu. 45 ‘Ona fa‘atuatua ai lea ‘iā te ia o tagata Iutaia e to‘atele o ē na ō mai ‘iā Maria, ‘ua va‘ai i mea na faia e Iesu. 46 A o isi o i latou ua o atu i le au faresaio, ma ta‘u atu ia te i latou mea na faia e Iesu. 47 Ona faapotopoto ai lea e le au faitaulaga sili ma le au faresaio le fono, ua faapea atu, Se a le mea tatou te faia? aua ua faia e lenei tagata vavega e tele. 48 ‘Āfai tatou te tu‘u fa‘apenā ‘iā te ia, e fa‘atuatua uma lava ‘iā te ia; 49 A o le tasi o i latou, e igoa ia Kaiafa, o le ositaulaga sili i lea lava tausaga, ua fai atu ia te i latou, Tou te le iloa lava se mea; 50 ‘Aua fo‘i ne‘i manatu e aogā ‘iā te i tatou pe a oti le tagata e to‘atasi mo le nu‘u, ‘ae lē fano le nu‘u uma. 51 E lē na o ia lava na ia fai atu ai, a o le ositaulaga sili o ia i lenā tausaga, na ia valoia ai e maliu Iesu mo lenā nuu; 52 E lē gata fo‘i i lea nu‘u, a ‘ia fa‘apotopotoina fo‘i e ia i le tasi le fānau a le Atua na fa‘ata‘ape‘apeina. 53 Talu mai lea aso, ‘ua latou taupulepule e fasioti ‘iā te ia. 54 O le mea lea na le toe femaliuai ai Iesu i luma o tagata Iutaia; a ‘ua latou ō atu ai i le nu‘u e lata ane i le vao, i le ‘a‘ai e ta‘ua o Efaraima, ma nonofo ai ma ona so‘o. 55 ‘Ua latalata le paseka a Iutaia, ma e to‘atele na ō a‘e i Ierusalema a o le‘i o‘o i le paseka, e fa‘amamā ‘iā te i latou.
1 O lo‘o ma‘i le tasi tagata, o Lasalo le igoa o le Petania, o le ‘a‘ai o Maria ma lona uso o Mareta. 2 (O Maria lea na ia uuina le Alii i le suāuu manogi, ma soloi ai ona vae i lona lauulu, o lona tuagane o Lasalo ua ma‘i.) 3 Ona aauina atu lea e ona tuafafine ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, faauta, ua ma'i le ua e alofa i ai. 4 Ua faafofoga lesu, ona fetalai atu lea o ia, E le o le oti lenei ma'i, a e mo le viiga o le Atua, ina ia viia ai le Alo o le Atua. 5 Ua alofa Iesu ia Mareta, ma lona uso, ma Lasalo. 6 Ua faalogo o ia ua ma'i, ona nofo ai lea o ia i aso e lua i le mea sa i ai o ia. 7 Mulimuli ane, ona fai atu lea o ia i ona soo, Tatou toe o i Iutaia. 8 Ua fai mai ona soo ia te ia, Le aoao e, talu ai nei na saili tagata Iutaia e fetogi ia te oe i maa; ma e te toe alu i ai? 9 Ua tali atu Iesu, E le sefulu ma le lua ea itula o le aso? Afai e savali se tasi i le ao, e le tausuai o ia, aua ua vaai atu o ia i le malamalama o lenei lalolagi. 10 Ae afai e savali le tagata i le po, e tausuai o ia, auā ua leai se malamalama i totonu ia te ia. 11 ‘Ua fai atu ia mea, ‘ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ O lo‘o moe la tatou uō o Lasalo; a ou te alu e fafagu ia te ia na moe. 12 Ona fai atu lea o ona soo, Le Alii e, afai e moe o ia, e manuia o ia. 13 A ‘ua fetalai Iesu i lona maliu, a ‘ua manatu i latou na fetalai o ia i le mālōlō i le moe. 14 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, Ua oti Lasalo. 15 Ma ua ou fiafia ona o outou ona sa ou le i ai iina, ina ia outou talitonu ai; e ui i lea ia tatou o atu ia te ia. 16 Ona fai atu lea o Toma, o le ua igoa ia Titimo, i ona uso a soo, Tatou o foi ia, ina ia tatou oti faatasi ma ia. 17 ‘Ua maliu atu Iesu, ‘ona iloa ai lea e ia ‘ua fa aso o taoto o ia i le tu‘ugamau. 18 E latalata Petania i Ierusalema, e tusa ma le sefulu ma le lima maila le mamao. 19 E to‘atele fo‘i o Iutaia na ō atu ‘iā Mareta ma Maria e fa‘amafanafana ‘iā te i lā‘ua ‘ona o lo la tuagane. 20 ‘Ua fa‘alogo Mareta ‘ua maliu mai Iesu, ‘ona alu lea o ia ma fa‘afetaia‘i ‘iā te ia; 21 Ona fai atu lea o Mareta ia Iesu, Le Alii e, ana e i inei, po ua le oti lo'u uso. 22 A ua ou iloa, o mea uma lava e te ole atu ai i le Atua, e foaiina mai e le Atua ia te oe. 23 Ua fetalai atu lesu ia te ia, E toe tu mai lou tuagane. 24 Ua fai mai Mareta ia te ia, Ua ou iloa e toe tu mai o ia i le toe tu i le aso gataaga. 25 ‘Ua fetalai atu Iesu ‘iā te ia, “ O a‘u nei o le toetū ma le ola; 26 O lē ola fo‘i ma fa‘atuatua ‘iā te a‘u e lē oti lava e fa‘avavau. E te talitonu i lenei mea? 27 Ua fai mai o ia ia te ia, Ioe, le Alii e: ou te talitonu o oe o le Keriso, le Alo o le Atua, o le a afio mai i le lalolagi. 28 Ua uma ona fai atu o ia, ona alu atu lea o ia, ua valaau faalilolilo ia Maria lona uso, ua faapea atu, Ua sau le aoao, ua valaau ia te oe. 29 Ua faalogo o ia i lea mea, ona tulai loa lea o ia, ua alu atu ia te ia.
70
IOANE
56 ‘Ona sā‘ili lea o i latou ‘iā Iesu, ‘ua fetautalatala‘i fo‘i, a o tutū i latou i le malumalu, “Se a ‘ea lo ‘outou manatu e lē sau o ia i le tausamiga? 57 Na tuuina atu foi e le au faitaulaga sili ma le au faresaio le poloaiga, a iloa e se tasi le mea o i ai o ia, ia faailoa atu, ina ia latou pue ia te ia.
25 O lē alofa i lona ola, e māumau ai; o lē ‘ino‘ino fo‘i i lona ola i lenei lalolagi, e tausia e ia e o‘o i le ola e fa‘avavau. 26 Afai e auauna mai se tasi ia te au, ia mulimuli mai ia ia te au; o le mea foi ou te i ai, e i ai foi la’u auauna: afai e auauna mai se tasi ia te au, e faamamaluina o ia e lo’u Tama. 27 O lenei ua atuatuvale lo‘u loto; ma o le a se mea ou te fai atu ai? Le Tamā e, ia e faaola mai iā te aʻu i lenei itula; 28 Le Tamā e, ia e faamamaluina lou suafa. ‘Ona o‘o mai ai lea o le si‘ufofoga mai le lagi, ‘ua fa‘apea mai, ‘Ua ‘ou fa‘amamaluina, ‘ou te toe fa‘afoisia fo‘i. 29 Ona faapea ane lea o le motu o tagata ua tutu mai, ua faalogo i ai, ua faititili; 30 Ua tali atu lesu, ua faapea atu, E lei oo mai lenei leo ona o a'u, a ona o outou. 31 O le fa‘amasinoga lenei o le lalolagi nei; 32 Ma o aʼu, afai e siitia aʼu i luga mai le lalolagi, ou te tosina mai tagata uma ia te au. 33 Na ia fai atu lea mea e faailoa atu ai le oti e oti ai o ia. 34 Ua tali mai le motu o tagata ia te ia, Ua matou faalogo i le tulafono, e soifua pea le Keriso e faavavau; O ai ea lenei Atalii o le tagata? 35 Ona fetalai atu lea o lesu ia te i latou, E toe itiiti ona i ai ia te outou le malamalama. ‘Ia ‘outou savavali manū o ‘iā te ‘outou le malamalama, ‘ina ne‘i o‘o mai le pouliuli ‘iā te ‘outou; 36 A o ‘iā te ‘outou le malamalama, ‘ia ‘outou fa‘atuatua i le malamalama, ‘ina ‘ia ‘avea ‘outou ma fānau a le malamalama. ‘Ua fetalai atu nei mea e Iesu, ‘ona maliu ‘ese ai lea o ia, ‘ua lafi o ia ‘iā te i latou. 37 Ae e ui lava na ia faia le tele o vavega i o latou luma, ae latou te leʻi talitonu iā te ia. 38 Ina ia taunuu ai le upu a le perofeta o Isaia, na ia fai mai ai, Le Alii e, o ai ea ua talitonu i la matou tala? ma o ai ua faaalia i ai le aao o le Alii? 39 O le mea lea ‘ua lē mafai ai ‘ona talitonu i latou, auā na toe fai mai fo‘i Isaia, 40 Ua ia faatauasoina o latou mata, ma faamaaa o latou loto; ina ia latou le vaai i o latou mata, pe malamalama foi i o latou loto, ma ia faaliliuina, ma ia ou faamaloloina i latou. 41 O mea ia na fai atu ai Isaia, ina ua vaai atu i lona mamalu, ma tautala atu ia te ia. 42 E ui i lea, e to‘atele fo‘i ta‘ita‘i sili na fa‘atuatua ‘iā te ia; a ‘ua latou lē ta‘utino atu ‘iā te ia, ‘ona o le ‘au faresaio, ‘ina ne‘i tulia i latou i le sunako. 43 Auā ‘ua sili lo latou mana‘o i le vi‘iga mai tagata i le vi‘iga mai le Atua. 44 Ua alaga lesu, ua faapea atu, O le faatuatua mai ia te au, e le faatuatua mai ia ia te au, a o ia na auina mai au. 45 O lē va‘ai mai fo‘i ‘iā te a‘u, ‘ua va‘ai fo‘i o ia i lē na ‘auina mai a‘u. 46 Ua ou sau o le malamalama i le lalolagi, ina ia le tumau i le pouliuli se tasi e faatuatua mai ia te au. 47 ‘Āfai fo‘i e fa‘alogo mai se tasi i a‘u ‘upu, ‘ae lē talitonu mai, ‘ou te lē fa‘asalaina o ia; 48 O lē teena a‘u, ma lē talia a‘u upu, e i ai le tasi na te fa‘amasinoina o ia; 49 Ona ou te lei tautala fua aʼu lava; a o le Tamā o lē na auina mai aʻu, na ia tuuina mai iā te aʻu le poloaʻiga, i mea ou te fai atu ai, ma mea ou te tautala atu ai. 50 Ua ou iloa foi o lana poloaiga o le ola e faavavau lea;
MATAUPU 12 1 ‘Ona maliu atu lea o Iesu i Petania i aso e ono a o lumana‘i le paseka, sa i ai Lasalo na oti, na ia fa‘atūina mai nai ē ‘ua oti. 2 O i inā na latou saunia ai le talisuaga mo ia; ‘ua ‘au‘auna fo‘i Mareta; 3 ‘Ona tago lea o Maria i le pauna o le suāu‘u manogi taugatā, ma u‘u ai i vae o Iesu, ma soloi ai fo‘i ona vae i lona lauulu; 4 ‘Ona fai atu lea o le tasi o ona so‘o, o Iuta le Sekara, le atali‘i o Simona, o lē na te fa‘alataina o ia. 5 Se a le mea na le faatauina atu ai lenei suauu i tenari e tolu selau, ma avatu ai i e matitiva? 6 Na ia fai atu lenei mea, e lē ona o lona manatu mamafa i ē matitiva; ae ona o ia o le gaoi, sa ia te ia le taga, ma ave mea na tuu ai. 7 Ona fetalai atu lea o lesu, Tuu pea ia ia te ia; 8 Auā ‘ua ‘outou fa‘atasi pea ma ē matitiva; a o a'u e le maua pea e outou. 9 Ua iloa e le toʻatele o tagata Iutaia o loo iai o ia i inā, ma ua latou ō mai e lē na o Iesu, a ia iloa foʻi Lasalo, o lē na ia toe faatūina mai i le oti. 10 Ae ua taupulepule le au faitaulaga sili ina ia latou fasioti foi ia Lasalo; 11 Auā ‘ua ō ‘ese le to‘atele o Iutaia ‘ona o ia, ma fa‘atuatua ‘iā Iesu. 12 O le aso na soso‘o ai, na fa‘alogo ai le to‘atele o tagata na ō mai i le tausamiga, ‘ua maliu mai Iesu i Ierusalema; 13 Ona ave lea o lala o pama, ma o atu e faafetaiai ia te ia, ma alaga, Osana: Ia manuia le Tupu o Isaraelu e afio mai i le suafa o le Alii. 14 Ua maua e Iesu le tamaʻi asini, ona tiʻetiʻe ai lea o ia; e pei ona tusia, 15 Aua e te fefe, le tama fafine a Siona; faauta, o loo sau lou Tupu, o loo tietie i le tamai asini. 16 E le‘i malamalama ona so‘o i nei mea i le amataga; 17 O le mea lea na molimau ai le motu o tagata sa ia te ia ina ua valaauina e ia ia Lasalo nai lona tuugamau, ma toe faatuina mai o ia nai e ua oti. 18 O le mea fo‘i lea na feiloa‘i ai le motu o tagata ‘iā te ia, auā na latou fa‘alogo na faia e ia lenei fa‘ailoga. 19 Ona faapea ane lea o le au faresaio ia te i latou lava, Ua outou iloa ea ua outou le maua se mea? faauta, ua mulimuli atu le lalolagi ia te ia. 20 Sa i ai fo‘i isi tagata Eleni ‘iā te i latou na ō a‘e e tapua‘i i le tausamiga; 21 Ona o mai ai lea o ia ia Filipo, o le Petesaita i Kalilaia, ua aioi mai ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, matou te fia vaai ia Iesu. 22 ‘Ua alu atu Filipo ma ta‘u atu ‘iā Aneterea; 23 Ona tali atu lea o Iesu ia te i latou, ua faapea atu, Ua oo mai le itula e viia ai le Atalii o le tagata. 24 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, afai e le pa’u le fua o le saito i le eleele ma pala, e tumau lava ia;
71
IOANE
MATAUPU 13
27 Ua mavae le areto, ona ulu atu lea o Satani ia te ia. Ona fetalai atu lea o Iesu ia te ia, O le mea e te faia, ia vave ia ona fai. 28 O lenei, e leai se tasi na i ai i le laoai na iloa le mea na ia fai atu ai ia te ia. 29 Auā ‘ua manatu nisi o i latou, ‘ua ‘iā Iuta le ‘ato, na fetalai atu ai Iesu ‘iā te ia, “‘Inā fa‘atau mai ia o mea tatou te mana‘omia i le tausamiga; po o, ia avatu se mea i e matitiva. 30 ‘Ua maua e ia le areto, ‘ona alu loa lea i fafo, ‘ua po fo‘i. 31 O lea, ina ua alu i fafo, ona fetalai atu lea o Iesu, O lenei, ua viia le Atalii o le tagata, ua viia foi le Atua ia te ia. 32 ‘Āfai e vi‘ia le Atua ‘iā te ia, e vi‘ia fo‘i o ia e le Atua ‘iā te ia lava, e vivi‘i loa fo‘i o ia ‘iā te ia. 33 Le fānau e, e toe itiiti nai aso ‘ou te i ai ‘iā te ‘outou. Tou te saili mai ia te au, e pei foi ona ou fai atu i tagata Iutaia, O le mea ou te alu i ai, e le mafai ona outou o mai i ai; o lenei ou te fai atu ia te outou. 34 O le poloaiga fou ou te tuu atu ai ia te outou, ia outou fealofani; faapei ona ou alofa atu ia te outou, ia fealofani foi outou. 35 O le mea lea e iloa ai e tagata uma lava o oʻu soo outou, pe afai ua outou fealofani. 36 Ua fai mai Simona Peteru ia te ia, Le Alii e, o fea e te alu i ai? Ua tali atu Iesu ia te ia, O le mea ou te alu i ai, e te le mafaia nei ona mulimuli mai ia te au; a e mulimuli mai ia te au. 37 Ua fai mai Peteru ia te ia, Le Alii e, se a le mea ou te le mafai ai ona mulimuli atu nei ia te oe? Ou te tuuina atu lo'u ola ona o oe. 38 Ua tali atu Iesu ia te ia, E te tuuina atu ea lou ola ona o au? E moni, e moni, ou te fai atu ia te oe, e le vivini le moa, seia e faafiti faatolu mai ia te au.
1 A o le‘i o‘o i le tausamiga o le paseka, ‘ua silafia e Iesu ‘ua o‘o mai ona po e tu‘ua ai e ia lenei lalolagi i le Tamā; 2 ‘Ua uma fo‘i le talisuaga, ‘ona tu‘u lea e le tiapolo i le loto o Iuta le Sekara, le atali‘i o Simona, e fa‘alataina o ia; 3 Ua silafia e Iesu ua tuuina mai e le Tamā mea uma lava i ona aao, ma ua sau o ia mai le Atua, ma e alu atu foi i le Atua; 4 Ua tulai o ia mai le talisuaga, ma tuu ese ona ofu; ‘ua tago fo‘i o ia i le ie solo, ma fusi ‘iā te ia. 5 Mulimuli ane, ona liligi lea e ia o le vai i le tanoa, ma amata ona mulumulu i vae o le au soo, ma soloi i le solo na fusi ai o ia. 6 ‘Ona alu atu ai lea o ia ‘iā Simona Peteru; 7 Ua tali atu lesu, ua faapea atu ia te ia, O le mea ou te faia, ua e le iloa nei; ae e te iloa mulimuli ane. 8 Ua fai mai Peteru ia te ia, E te le mulumuluina lava o'u vae. Ua tali atu Iesu ia te ia, Afai ou te le mulumulu ia te oe, e leai sau vaega ia te au. 9 Ua fai mai Simona Peteru ia te ia, Le Alii e, aua le na o o'u vae, a o o'u lima foi, ma lo'u ulu. 10 ‘Ua fetalai atu Iesu ‘iā te ia, “ O lē ‘ua taele e lē aogā ‘ona mulumulu o ona vae, a ‘ua mamā uma lava; 11 Auā ‘ua silafia e ia lē na te fa‘alataina o ia; o lea na ia fai mai ai, E le mama outou uma. 12 ‘Ua uma fo‘i ‘ona mulumulu e ia o latou vae, ma ‘ua tago i ona ‘ofu, ma toe nofo i lalo, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, “‘ Ua ‘outou iloa ‘ea le mea ‘ua ‘ou faia ‘iā te ‘outou? 13 Ua outou taʻua aʻu o le Aʻoaʻo ma le Alii; auā o a‘u lava lea. 14 Afai o aʻu, o lo outou Alii ma lo outou Aʻoaʻo, ua ou mulumuluina o outou vae; e tatau foi ona outou mulumuluina o vae o le tasi. 15 Auā ‘ua ‘ou tu‘uina atu le fa‘aa‘oa‘o ‘iā te ‘outou, e pei ‘ona ‘ou faia ‘iā te ‘outou. 16 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, e le sili le auauna i lona alii; e lē sili fo‘i lē ‘ua ‘auina i lē ‘ua ‘auina mai o ia. 17 Afai ua outou iloa nei mea, amuia outou pe a outou faia. 18 Ou te le tautala e uiga ia te outou uma, ua ou iloa i latou ua ou filifilia; 19 O lenei, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou a o le‘i o‘o mai, ‘ina ‘ia ‘outou talitonu pe a taunu‘u o a‘u o ia. 20 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, o lē talia se tasi ou te auina atu, ua talia e ia o au; o lē talia fo‘i a‘u, ‘ua talia fo‘i e ia o lē na ‘auina mai a‘u. 21 Ua uma ona fetalai atu o lesu, ona atuatuvale ai lea o ia, ua molimau atu, ua faapea atu, E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, e faalataina au e se tasi o outou. 22 Ona fetautalatala'i lea o le au soo, ua masalosalo po o ai na ia fetalai mai ai. 23 O lo‘o fa‘alagolago i le fatafata o Iesu le tasi o ona so‘o, o lē na alofaina e Iesu. 24 Ona talotalo mai ai lea o Simona Peteru ia te ia, ia fesili atu po o ai na ia fai atu ai. Ona 25 taoto ai lea o ia i le fatafata o lesu, ua fai mai ia te ia, Le Alii e, o ai ea? 26 Ua tali atu lesu, O ia lava lea ou te avatu i ai le areto, pe a ou fufui i ai. ‘Ua fufui fo‘i e ia le areto, ‘ona avatu ai lea ‘iā Iuta le Sekara, le atali‘i o Simona.
MATAUPU 14 1 Aua le atuatuvale o outou loto; ia outou faatuatua i le Atua, ia faatuatua mai foi ia te au. 2 E tele mea e nonofo ai i le fale o lo‘u Tamā; ana leai, po ‘ua ‘ou ta‘u atu ‘iā te ‘outou. Ou te alu e sauni se nofoaga mo outou. 3 Ma afai ou te alu ma sauni se nofoaga mo outou, ou te toe sau, ma talia outou ia te au; ina ia i ai foi outou i le mea ou te i ai. 4 Ua outou iloa foi le mea ou te alu i ai, ua outou iloa foi le ala. 5 Ua fai mai Toma ia te ia, Le Alii e, matou te le iloa le mea e te alu i ai; e mafai faapefea ona tatou iloa le ala? 6 Ua fetalai atu Iesu ia te ia, O au nei le ala, ma le upu moni, ma le ola; 7 Ana iloa e outou o a‘u, po ua iloa foi e outou lo‘u Tamā; 8 Ua fai mai Filipo ia te ia, Le Alii e, ia e faailoa mai le Tamā ia te i matou, ona lava lea o i matou. 9 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Filipo e, ua leva ona ou i ai ia te outou, a e te lei iloa mai ea a'u? o le ua vaai mai ia te au ua vaai o ia i le Tamā; pe faapefea foi ona e fai mai, Faailoa mai le Tama ia te i matou? 10 E te le talitonu ea o au o i totonu o le Tamā, o le Tamā foi o i totonu ia te au? o ‘upu ‘ou te tautala atu ai ‘iā te ‘outou ‘ou te lē tautala fua na o a‘u, a o le Tamā o lo‘o nofo i totonu ‘iā te a‘u, o ia na te faia galuega.
72
IOANE
11 ‘Ia ‘outou talitonu mai ‘iā te a‘u, o a‘u o i totonu o le Tamā, o le Tamā fo‘i o i totonu ‘iā te a‘u; 12 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, o le faatuatua mai ia te au, e faia foi e ia o galuega ou te faia; ma o le a ia faia foi galuega e sili atu i lo nei; auā ‘ou te alu atu i lo‘u Tamā. 13 O mea uma fo‘i tou te ole atu ai i lo‘u igoa, ‘ou te faia lava, ‘ina ‘ia vi‘ia le Tamā i le Alo. 14 Afai tou te ole atu i se mea i lo‘u igoa, ou te faia lava. 15 Afai tou te alolofa mai ia te au, ia outou tausi mai i au poloaiga. 16 ‘Ou te ‘ai‘oi atu fo‘i i le Tamā, ‘ona foa‘iina mai ai lea e ia ‘iā te ‘outou le tasi Fesoasoani, ‘ina ‘ia tumau o ia ma ‘outou e fa‘avavau; 17 O le Agaga lava lea o le upumoni; e le mafai e le lalolagi ona talia o ia, aua e le vaai ia te ia, pe iloa foi o ia; auā o lo‘o mau o ia ma ‘outou, e i ai fo‘i o ia i totonu ‘iā te ‘outou. 18 Ou te lē tuua outou o matuaoti: ou te sau iā te outou. 19 E toe itiiti, ‘ona lē toe va‘ai mai ai lea o le lalolagi ‘iā te a‘u; a ‘ua ‘outou va‘ai mai ‘iā te a‘u; 20 O lea lava aso tou te iloa ai o au o i totonu o lo’u Tama, o outou foi o i totonu ia te au, o au foi o i totonu ia te outou. 21 O lē ‘ua ‘iā te a‘u poloa‘iga ma tausi i ai, o ia lea e alofa mai ‘iā te a‘u; 22 Ua fai mai Iuta ia te ia, e le o le Sekara, Le Alii e, e faapefea ona e faaali mai oe ia te i matou, a e le o le lalolagi? 23 Ua tali atu Iesu, ua faapea atu ia te ia, Afai e alofa mai se tasi ia te au, e tausia e ia a'u upu; 24 O lē e lē alofa mai ‘iā te a‘u, e lē tausia e ia a‘u ‘upu; 25 Ua ou fai atu nei mea ia te outou, a o ou faatasi pea ma outou. 26 A o le Fesoasoani, o le Agaga Paia lea, e auina mai e le Tamā i lo‘u igoa, o ia lava na te aoao ia te outou i mea uma lava, ma faamanatu mai foi ia te outou i mea uma lava ua ou fai atu ai ia te outou. 27 Ou te tuu atu ia te outou le manuia, o lo‘u manuia ou te avatu ai ia te outou; ou te le avatu ia te outou faapei ona avatu e le lalolagi. Aua le atuatuvale o outou loto, aua foi tou te matatau. 28 Ua outou faalogo na ou fai atu ia te outou, Ou te alu, ma ou toe sau ia te outou. Afai tou te alolofa mai ia te au, po ua outou olioli, auā na ou fai atu, Ou te alu i le Tamā; 29 O lenei, ‘ua ‘ou ta‘u atu ‘iā te ‘outou a o le‘i o‘o mai, ‘ina ‘ia ‘outou talitonu pe a taunu‘u. 30 Mulimuli ane, ou te lē toe tautalatala tele atu iā te outou, auā e sau le alii o lenei lalolagi, e leai sana mea iā te aʻu. 31 Ae ina ia iloa e le lalolagi ou te alofa i le Tamā; ma e pei ona tuuina mai e le Tamā o poloaiga ia te au, e faapea lava ona ou faia. Tulai ia, ina tatou o ese ia.
5 O a‘u o le vine, o lālā ‘outou: o lē tumau ‘iā te a‘u, ma a‘u fo‘i ‘iā te ia, o ia lava e fua tele mai; 6 Afai e le tumau se tasi ia te au, e lafoaiina o ia e pei o se lala, ma magumagu; ona faapotopoto ai lea e tagata, ma lafo i le afi, ona susunuina ai lea. 7 Afai tou te tumau ia te au, ma tumau foi a’u upu ia te outou, ia outou ole atu i mea tou te loto i ai, ona faia lea ia te outou. 8 O le mea lea e viia ai loʼu Tamā, pe a outou fua tele mai; e faapea foi ona fai outou mo'u soo. 9 Fa‘apei ‘ona alofa mai o le Tamā ‘iā te a‘u, e fa‘apea fo‘i ‘ona ‘ou alofa atu ‘iā te ‘outou; 10 Afai tou te tausia aʼu poloaiga, tou te tumau i loʼu alofa; faapei ona ou tausia poloaiga a lo’u Tama, ma ou tumau i lona alofa. 11 Ua ou fai atu nei mea ia te outou, ina ia tumau ai lo’u olioli ia te outou, ma ia atoatoa ai foi lo outou olioli. 12 O la’u poloaiga lenei, ia outou fealofani, faapei ona ou alofa atu ia te outou. 13 E leai se tasi e sili lona alofa i lenei, ia tuuina atu e se tasi lona ola e sui ai ana uo. 14 O a‘u uō ‘outou, pe ‘āfai tou te faia mea uma ‘ou te fai atu ai ‘iā te ‘outou. 15 E amata atu nei ona ou lē taʻua outou o auauna; auā e lē iloa e le ‘au‘auna le mea e faia e lona ali‘i: a ‘ua ‘ou ta‘ua ‘outou o uō; auā o mea uma na ‘ou fa‘alogo ai i lo‘u Tamā ‘ua ‘ou fa‘ailoa atu ‘iā te ‘outou. 16 ‘Ua lē filifilia a‘u e ‘outou, a ‘ua ‘ou filifilia ‘outou, ma ‘ua ‘ou tofia ‘outou, ‘ina ‘ia ‘outou ō ma fua mai ni fua, ma ‘ia tumau fo‘i o ‘outou fua; . 17 O mea ia ou te fai atu ai ia te outou, ia outou fealofani. 18 ‘Āfai e ‘ino‘ino le lalolagi ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou iloa na muamua ‘ino‘ino mai ‘iā te a‘u. 19 Afai o ni tagata o le lalolagi outou, po ua alofa mai le lalolagi i ona tagata; 20 Ia outou manatua le upu na ou fai atu ai ia te outou, E le sili le auauna i lona alii. ‘Āfai ‘ua latou fa‘asauā mai ‘iā te a‘u, latou te fa‘asauā fo‘i ‘iā te ‘outou; afai na latou tausia la'u upu, latou te tausia foi la outou. 21 Ae latou te faia ia mea uma ia te outou ona o lo‘u igoa, auā latou te le iloa o ia na auina mai a‘u. 22 Ana ou le sau ma tautala atu ia te i latou, po ua leai sa latou agasala; 23 O lē ‘ino‘ino mai ‘iā te a‘u, ‘ua ‘ino‘ino fo‘i o ia i lo‘u Tamā. 24 Ana ou le faia ia te i latou o galuega e lei faia e se tasi, po ua leai sa latou agasala; 25 A ua oo lenei mea, ina ia taunuu ai le upu ua tusia i la latou tulafono, Ua latou inoino fua mai ia te au. 26 Ae a sau le Fesoasoani, o lē ou te auina atu ia te outou mai le Tamā, o le Agaga lea o le upu moni, e sau mai le Tamā, e molimau o ia ia te au. 27 Ma ia outou molimau atu foi, ona sa outou faatasi ma aʼu talu mai le amataga.
MATAUPU 15 1 O a‘u o le vine moni, o lo‘u Tamā fo‘i o le galue vine ia. 2 O lālā uma o i totonu iā te aʻu e lē fua mai, e aveese e ia; 3 O lenei ua mamā outou i le upu na ou tautala atu ai ia te outou. 4 Ia outou tumau ia te au, o au foi ia te outou. Fa‘apei o le lālā e lē mafai ‘ona fua mai na o ia, pe a lē mau i le vine; tou te le toe mafaia, sei iloga tou te tumau ia te au.
MATAUPU 16 1 Ua ou fai atu nei mea ia te outou, ina ia le tausuai outou. 2 E tulia ‘outou e i latou i sunako; 3 E faia foi e i latou ia mea ia te outou, aua latou te le iloa le Tamā, po o au.
73
IOANE
4 A o nei mea ua ou fai atu ai ia te outou, ina ia outou manatua pe a oo mai le taimi, na ou fai atu ai ia te outou. Ma ou te lei fai atu ia mea ia te outou i le amataga, aua sa ou faatasi ma outou. 5 A o lenei, ou te alu atu i lē na auina mai aʻu; e leai fo‘i se tasi o ‘outou e fesili mai ‘iā te a‘u, Po o fea ‘e te alu i ai? 6 Ae ona ua ou fai atu nei mea ia te outou, ua tumu ai o outou loto i le faanoanoa. 7 E ui i lea, ou te fai atu ia te outou le mea moni; E aoga ia te outou ona ou alu ese; ae afai ou te alu, ou te auina atu o ia ia te outou. 8 ‘Āfai fo‘i e afio mai o ia, na te a‘oa‘i atu i le lalolagi i le agasala, ma le amiotonu, ma le fa‘amasinoga; 9 O le agasala, ona ua latou le talitonu mai ia te au; 10 O le amiotonu, auā ‘ou te alu atu i lo‘u Tamā, tou te lē toe va‘ai mai fo‘i ‘iā te a‘u; 11 O le fa‘amasinoga, auā ‘ua fa‘amasinoina le ali‘i o lenei lalolagi. 12 E tele mea e totoe ou te fai atu ai ia te outou, a e le mafai ona outou talia nei. 13 Ae peitaʻi pe a afio mai o ia, o le Agaga o le upu moni, na te taʻitaʻia outou i upu moni uma lava; a o mea uma na te faalogo i ai, e tautala mai ai o ia, e faailoa atu foi e ia ia te outou mea o le a oo mai. 14 E vivi‘i mai o ia ‘iā te a‘u; 15 O mea uma fo‘i o i le Tamā, o a‘u ia; 16 E toe itiiti ‘ona ‘outou lē va‘ai mai ai lea ‘iā te a‘u; 17 Ona faapea ane lea o nisi o ona soo ia te i latou lava, Se a lenei mea ua ia fetalai mai ai ia te i tatou, E toe itiiti ona outou le toe vaai mai ai lea ia te au; Tama? 18 Ona fai ane lea o i latou, Se a lenei mea ua ia fai mai ai, E toe itiiti? e lē mafai fo‘i ‘ona matou iloa le mea na ia fai mai ai. 19 Ua silafia e Iesu ua latou fia fesili mai ia te ia, ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Tou te fesili ifo ia te outou i le mea na ou fai atu ai, E toe itiiti ona outou le toe vaai mai ai lea ia te au; ? 20 E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, tou te fetagisi ma aue, ae o le a olioli le lalolagi; 21 A o le fafine ‘ua fānau ‘ua tigā o ia, auā ‘ua o‘o mai lona itūlā; 22 O lenei fo‘i ‘ua ‘iā te ‘outou le fa‘anoanoa; 23 Ma o lea aso tou te le fesili mai ai ia te au i se mea. E moni, e moni, ou te fai atu ia te outou, o mea uma tou te ole atu ai i le Tama i lo’u igoa, e foaiina mai e ia ia te outou. 24 E oo mai i le taimi nei, tou te lei ole atu lava i se mea i lo‘u igoa; 25 Ua ou fai atu nei mea ia te outou i faataoto; 26 O lea aso tou te ole atu ai i lo‘u igoa; 27 Auā e alofa lava le Tamā iā te outou, auā ua outou alolofa mai iā te aʻu, ma ua outou talitonu na ou sau mai le Atua. 28 Na ou sau mai le Tamā, ma ua ou sau i le lalolagi; 29 Ona fai mai lea o ona soo ia te ia, Faauta, ua e tautala manino mai, a e te le tautala i se faataoto. 30 O lenei, ‘ua matou mautinoa ‘ua e silafia mea uma lava, e lē mana‘omia fo‘i e se tasi ‘ona fesili mai ‘iā te oe; 31 Ua tali atu Iesu ia te i latou, Ua outou talitonu ea nei? 32 Fa‘auta fo‘i, e o‘o mai le aso, ioe, ‘ua o‘o mai nei, e fa‘ata‘ape‘apeina ai ‘outou, e ta‘ito‘atasi i lona lava fanua, a e tu‘ua a‘u na o a‘u;
33 Ua ou fai atu nei mea ia te outou, ina ia outou maua le filemu ia te au. E maua fo‘i ‘outou le puapuagā i le lalolagi; Ua ou manumalo i le lalolagi. MATAUPU 17 1 ‘Ua fetalai atu nei ‘upu e Iesu, ‘ona tepa a‘e lea o ona fofoga i le lagi, ‘ua fa‘apea atu, “ Lo‘u Tamā e, ‘ua o‘o mai le itūlā; ‘ia e vivi‘i atu i lou Alo, ‘ina ‘ia vi‘ia fo‘i oe e lou Alo. 2 Fa‘apei ‘ona e foa‘iina mai ‘iā te ia le pule i tagata uma lava, ‘ina ‘ia foa‘iina atu e ia le ola e fa‘avavau i ē uma ‘ua e foa‘iina mai ‘iā te ia. 3 O le ola e faavavau foi lenei, ia latou iloa oe le Atua moni e toatasi, atoa ma le na e auina mai, o Iesu Keriso lea. 4 Ua ou faamamaluina oe i le lalolagi: ua ou faaumaina le galuega na e tuuina mai ia te au e fai. 5 O lenei, lo‘u Tamā e, ‘ia e fa‘amamalu mai ‘iā te a‘u fa‘atasi ma oe, i le mamalu na ‘iā te a‘u fa‘atasi ma oe a o le‘i faia le lalolagi. 6 ‘Ua ‘ou fa‘aali atu lou suafa i tagata na e foa‘iina mai ‘iā te a‘u mai le lalolagi; ma ua latou tausia lau afioga. 7 O lenei, ua latou iloa o mea uma lava ua e foaʻi mai iā te aʻu, mai iā te oe lava ia. 8 Ona ua Ou tuu atu ia te i latou upu na e tuu mai ia te au; ‘ua talia fo‘i e i latou, ‘ua latou iloa fo‘i na ‘ou sau nai ‘iā te oe, ‘ua talitonu fo‘i i latou na e ‘auina mai a‘u. 9 Ou te tatalo mo i latou: Ou te le tatalo mo le lalolagi, a o i latou ua e foaiina mai ia te au; auā o oe lava i latou. 10 Ma o aʼu mea uma ea oe, ma au mea e a aʼu; ma ua faamamaluina aʼu ia te i latou. 11 O lenei, ‘ou te lē toe i ai i le lalolagi, a o i latou nei o i le lalolagi, ‘ou te alu atu fo‘i ‘iā te oe. Le Tamā Pa‘ia e, ‘ia e tausi i lou suafa o ē ‘ua e foa‘iina mai ‘iā te a‘u, ‘ina ‘ia tasi i latou, fa‘apei o i ta‘ua. 12 A o ou faatasi ma i latou i le lalolagi, na ou tausia i latou i lou suafa; ina ia taunuu ai le Tusi. 13 O lenei, ou te sau ia te oe; ma o nei mea ou te tautala atu ai i le lalolagi, ina ia latou maua lo’u olioli ia atoatoa ia te i latou lava. 14 Ua ou tuu atu ia te i latou lau afioga; e ‘ino‘ino fo‘i le lalolagi ‘iā te i latou, auā e lē ni o le lalolagi i latou, fa‘apei o a‘u fo‘i e lē so le lalolagi a‘u. 15 Ou te le tatalo ina ia e aveese ia te i latou i le lalolagi, a ia e leoleo ia te i latou mai le leaga. 16 E le ni o le lalolagi i latou, faapei o a‘u foi e le so le lalolagi a‘u. 17 Ia e faapaiaina i latou i lau upu moni: o lau afioga o le upu moni lea. 18 Fa‘apei ‘ona e ‘auina mai a‘u i le lalolagi, e fa‘apea fo‘i ‘ona ‘ou ‘auina atu o i latou i le lalolagi. 19 Ma ou te faapaiaina aʼu lava ona o i latou, ina ia mafai foi ona faapaiaina i latou i le upumoni. 20 Ou te lē tatalo foʻi mo i latou nei, ae mo i latou foʻi o ē e faatuatua mai iā te aʻu ona o la latou upu; 21 Ina ia tasi i latou uma; faapei o oe le Tamā o i totonu ia te au, o au foi o i totonu ia te oe, ina ia tasi i latou i totonu ia te i taua: ina ia talitonu le lalolagi ua e auina mai au. 22 Ma o le mamalu na e tuuina mai ia te au ua ou tuuina atu ia te i latou; ‘ina ‘ia tasi i latou, fa‘apei o i tatou ‘ua tasi; 23 O aʼu o i totonu ia te i latou, o oe foi i totonu ia te aʼu, ina ia faaatoatoaina i latou ia tasi; ina ia iloa foi e le
74
IOANE
lalolagi ua e auina mai au, ma ua e alofa ia te i latou, faapei ona e alofa mai ia te au. 24 Le Tamā e, ou te loto ia latou faatasi foi ma i latou o e na e tuuina mai ia te au, i le mea ou te i ai; ‘ina ‘ia latou va‘ai mai i lo‘u mamalu na e foa‘iina mai ‘iā te a‘u, auā na e alofa mai ‘iā te a‘u a o le‘i fa‘avaeina le lalolagi. 25 Le Tamā amiotonu e, e le‘i iloa oe e le lalolagi; 26 ‘Ua ‘ou ta‘u atu fo‘i lou suafa ‘iā te i latou, ma ‘ou te ta‘u atu ai, ‘ina ‘ia i totonu ‘iā te i latou le alofa na e alofa mai ai ‘iā te a‘u, o a‘u fo‘i i totonu ‘iā te i latou.
e potopoto ai tagata Iutaia e lē aunoa; ma ou te lei fai atu i se mea lilo. 21 Se a le mea ua e fesili mai ai ia te au? fesili atu ia i e na faalogo mai ia te au, po o le a le mea na ou fai atu ai ia te i latou: faauta, ua latou iloa le mea na ou fai atu ai. 22 ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia, ‘ona po mai ai lea ‘iā Iesu o le tasi o ‘au‘auna na tutū mai, ‘ua fa‘apea mai, “E fa‘apea ‘ea ‘ona e tali mai i le ositaulaga sili? 23 Ua tali atu Iesu ia te ia, Afai ua leaga au, ia e molimau mai i le leaga; 24 Na ‘auina atu fo‘i o ia e Ana ‘ua fusifusia ‘iā Kaiafa le ositaulaga sili. 25 ‘Ua tu fo‘i Simona Peteru ma fa‘amafanafanaina o ia. Ona latou fai mai lea ia te ia, E le o oe ea foi se tasi o ona soo? Ua faafiti o ia, ma fai mai, E leai. 26 Ua fai mai le tasi o auauna a le faitaulaga sili, o lona aiga na tipieseina e Peteru lona taliga, Ou te lei iloa atu ea oe i le faatoaga faatasi ma ia? 27 Ona toe faafiti lea o Peteru, ona vivini loa lea o moa. 28 Ona latou taʻitaʻi atu lea o Iesu mai iā Kaiafa i le maota o le faamasinoga; ma sa latou le o atu i latou lava i le fale faamasino, ne’i leaga i latou; a ia latou aai i le paseka. 29 Ona alu atu lea o Pilato i fafo ia te i latou, ua faapea atu, Se a le mea ua outou molia ai lenei tagata? 30 Ua tali mai i latou, ua faapea mai ia te ia, Ana le o se agaleaga ia, po ua matou le tuuina atu o ia ia te oe. 31 Ona fai atu lea o Pilato ia te i latou, Ina ave ia e outou ia te ia, ma faamasino ia te ia i la outou tulafono. ‘Ona fai atu lea o Iutaia ‘iā te ia, “E sa i le tulafono ‘ona matou fasioti se tasi; 32 Ina ia taunuu ai le upu a lesu, na ia fetalai mai ai, e faailoa mai ai le oti e maliu ai o ia. 33 Ona toe ulu atu lea o Pilato i le fale faamasino, ma valaau ia Iesu, ma fai atu ia te ia, O oe ea o le Tupu o tagata Iutaia? 34 Ua tali atu lesu ia te ia, Ua e fai mai ea lenei mea, pe na fai mai ea ia te oe e isi ia te au ? 35 Ua tali atu Pilato, O a'u ea se Iutaia? O lou lava nu‘u ma le ‘au ositaulaga sili ‘ua tu‘uina mai oe ‘iā te a‘u; 36 Ua tali atu Iesu, E le mai le lalolagi nei lo'u malo; ana mai le lalolagi nei lo'u malo, po ua tau a'u auauna, ina ia le tuuina atu a'u i tagata Iutaia; 37 Ona fai mai lea o Pilato ia te ia, O oe ea o se tupu? Ua tali atu Iesu, Ua e fai mai o a'u o le tupu. O le mea lea na ‘ou fanau mai ai, o le mea fo‘i lea na ‘ou sau ai i le lalolagi, ‘ina ‘ia ‘ou molimau i le ‘upu moni. O i latou uma o e o i le upu moni e faalogo mai i lo'u leo. 38 Ua fai mai Pilato ia te ia, Se a le upu moni? ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia, ‘ona toe alu atu lea o ia i fafo i tagata Iutaia, ‘ua fai atu fo‘i ‘iā te i latou, “‘Ou te lē iloa lava se mea e sala ai o ia. 39 A o le tu a outou, ou te tatalaina atu se tasi mo outou i le paseka; 40 Ona toe alalaga lea o i latou uma, ua faapea atu, Aua le tagata lea, a o Parapa. O Parapa o se faomea.
MATAUPU 18 1 Ua fetalai atu Iesu i ia upu, ona maliu atu lea o ia ma ona soo i le isi itu o le alia o Ketarono, sa i ai le faatoaga, na ulu atu ai o ia ma ona soo i ai. 2 O Iuta fo‘i, o lē na fa‘alataina o ia, ‘ua iloa e ia lea mea; 3 ‘Ua maua fo‘i e Iuta le ‘au ma ‘au‘auna mai le ‘au ositaulaga sili ma le ‘au faresaio, ‘ona alu atu ai lea o ia ma molī, ma sulu, ma ‘au‘upega. 4 Ua silafia e Iesu mea uma o le a oo ia te ia, ona maliu atu ai lea o ia, ua faapea atu ia te i latou, O ai tou te sailia? 5 Ua tali mai i latou ia te ia, O lesu le Nasareta. Ua fetalai atu lesu ia te i latou, O a'u lava ia. O Iuta fo‘i, o lē na fa‘alataina o ia, ‘ua tu fa‘atasi ma i latou. 6 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O a'u lenei, ona latou solomuli ai lea, ma pauu i le eleele. 7 Ona toe fesili atu lea o ia ia te i latou, O ai tou te sailia? Ona latou fai mai lea, O Iesu le Nasareta. 8 ‘Ua tali atu Iesu, “ ‘Ua ‘ou fai atu ‘iā te ‘outou, o a‘u lava o ia; 9 Ina ia taunuu ai le upu na ia fai mai ai, O e na e foaiina mai ia te au, ou te lei maumau se tasi. 10 ‘Ua ‘iā Simona Peteru le pelu, ‘ua se‘i e ia, ‘ua ta ai le ‘au‘auna a le ositaulaga sili, ma tipi‘esea ai lona taliga taumatau. O le igoa o le auauna o Maleko. 11 Ona fetalai atu lea o Iesu ia Peteru, Ina sulu ia lau pelu i lona faamoega; 12 ‘Ona pu‘e lea ‘iā Iesu e le ‘au ‘au ma le ta‘ita‘i‘au ma ‘au‘auna a Iutaia, ma saisai ‘iā te ia; 13 ‘Ua muamua ‘ona ta‘ita‘iina atu o ia ‘iā Ana; auā o ia o le tamā o le avā a Kaiafa, o le ositaulaga sili lea i lea tausaga. 14 O Kaiafa foi o ia na fautua atu i tagata Iutaia, e aoga pe a oti le tagata e toatasi mo le nuu. 15 ‘Ua mulimuli atu fo‘i Simona Peteru ‘iā Iesu, ‘atoa ma le tasi so‘o; 16 A o Peteru ua tu i fafo i le faitotoa. ‘Ona alu atu lea i fafo o le tasi so‘o, sa iloa e le ositaulaga sili, ‘ua tautala atu i lē na leoleo le faitoto‘a, ma ta‘ita‘iina mai Peteru i totonu. 17 Ona fai mai lea o le teine na leoleo i le faitotoa ia Peteru, E le o oe ea foi se tasi o le au soo o lenei tagata? Ua fai mai o ia, E leai. 18 ‘Ua tutū mai fo‘i ‘au‘auna ma ‘au‘auna, o ē na fa‘amūina le afi malala; auā sa mālūlū: ‘ua fa‘amafanafanaina fo‘i i latou, ‘ua tu fo‘i Peteru fa‘atasi ma i latou, ‘ua fa‘amafanafanaina o ia. 19 Ona fesili mai lea o le faitaulaga sili ia Iesu e uiga i ona soo, ma lana mataupu. 20 Ua tali atu Iesu ia te ia, Na ou tautala atu i luma o le lalolagi; Na ‘ou a‘oa‘o atu lava i le sunako ma le malumalu,
MATAUPU 19 1 Ona ave lea e Pilato ia Iesu, ma sasa ia te ia. 2 ‘Ua sui fo‘i e fitafita le pale tuitui, ma fa‘ae‘e i lona ao, ma fa‘a‘ofu ‘iā te ia i le ‘ofu pāuli.
75
IOANE
3 Ua faapea atu, Talofa, le Tupu o tagata Iutaia! ona latou po ai lea ia te ia i o latou lima. 4 Ona toe alu atu ai lea o Pilato i fafo, ua fai atu ia te i latou, Faauta, ou te aumaia o ia i fafo ia te outou, ina ia outou iloa ou te le iloa se mea e sala ai o ia. 5 ‘Ona maliu atu lea o Iesu i fafo, ‘ua ‘ofu i le pale tuitui, ma le ‘ofu pāuli. Ona fai atu lea o Pilato ia te i latou, Faauta i le tagata! 6 Ua iloa atu o ia e le au faitaulaga sili ma leoleo, ona alalaga lea o i latou, ua faapea atu, Ina faasatauro ia, ia faasatauro ia te ia. ‘Ua fai atu Pilato ‘iā te i latou, “‘Ia ‘outou ‘ave ‘iā te ia, ma fa‘asatauroina; 7 Ua tali mai Iutaia ia te ia, Ua ia te i matou le tulafono, o la matou tulafono foi e tatau ona oti ai o ia, aua ua ia faia o ia lava ma Alo o le Atua. 8 Ua faalogo Pilato i lea upu, ona atili ai lea o lona fefe; 9 ‘Ona toe ulu atu lea o ia i le fale fa‘amasino, ma fai mai ‘iā Iesu, “Ofea ‘ea oe? ‘Ae le‘i tali atu Iesu ‘iā te ia. 10 Ona fai mai lea o Pilato ia te ia, E te le tautala mai ea ia te au? e te le iloa ea o ia te au le pule e faasatauro ai oe, ma ua ia te au foi le pule e tatala ai oe? 11 Ua tali atu Iesu, E leai sau pule ia te au, pe ana le tuuina mai ia te oe mai lugā; 12 Ona amata ai lea ona saili Pilato e tatala o ia, a ua alalaga tagata Iutaia, ua faapea mai, Afai e te tuu atu lenei tagata e alu, e le o oe o le uo a Kaisara; 13 ‘Ua fa‘alogo Pilato i lea ‘upu, ‘ona ta‘ita‘i lea e ia o Iesu i fafo, ma nofo i lalo i le nofoa fa‘amasino i le mea e ta‘ua o le paepae, a o Kapata i le gagana Eperu. 14 O le sauniga fo‘i lea o le paseka, pe tusa o le itula e ono; 15 A ua alalaga i latou, Ave ese ia, aveese ia, ia faasatauroina. Ua fai atu Pilato ia te i latou, Ou te faasatauro ea i lo outou Tupu? Ua tali mai le au faitaulaga sili, E leai so matou tupu na o Kaisara. 16 Ona ia tuuina atu lea o ia ia te i latou ina ia faasatauroina. ‘Ona latou ‘ave lea o Iesu, ma ta‘ita‘i ‘iā te ia. 17 ‘Ua ‘ave fo‘i e ia lona satauro, ‘ua alu atu i le mea e ta‘ua o le mea o le ulupo‘o, e ta‘ua i le gagana Eperu o Kolokota. 18 ‘Ua latou fa‘asatauro fo‘i ‘iā te ia i lea mea, ma isi e to‘alua fa‘atasi ma ia, o le tasi i le tasi itū ma le tasi i le tasi itū, ma Iesu i totonu. 19 Ona tusia lea e Pilato le tusi, ma tuu i luga o le satauro. O le tusi foi lea, O IESU LE NASARETA LE TUPU O TAGATA IUTAIA. 20 Ona faitaulia ai lea e le toatele o Iutaia i lea igoa, aua o le mea na faasatauroina ai lesu e latalata i le aai, na tusia foi i le gagana Eperu, ma le Eleni, ma le Latina. 21 Ona fai atu lea o le au faitaulaga sili o Iutaia ia Pilato, Aua e te tusia, O le Tupu o tagata Iutaia; a ‘ua fai mai o ia, O a‘u o le Tupu o Iutaia. 22 Ua tali atu Pilato, O le mea ua ou tusia, ua ou tusia. 23 ‘Ua fa‘asatauroina fo‘i e le ‘au fitafita o Iesu, ‘ona latou ‘ave lea i ona ‘ofu, ma fa‘asoa atu i vaega e fa, i so‘a ta‘itasi le vaega; ma lona ofu talaloa: o le ofu talaloa e leai se su'iga, ua lalagaina mai le pito i luga e oo i luga. 24 Ona latou faapea ane lea o le tasi i le tasi, Aua ne'i tatou saeia, a ia tatou faia le vili, po o ai e fai ai; O mea ia na faia e fitafita.
25 O loo tutū i tafatafa o le satauro o Iesu lona tinā, ma le uso o lona tinā, o Maria le avā a Kelofa, ma Maria le Makatala. 26 Ua silasila atu lesu i lona tina, ma le soo ua alofaina e ia o tutu mai, ona fetalai atu lea o ia i lona tina, Funa e, faauta, o lau tama! 27 Ona fai atu lea o ia i le soo, Faauta i lou tina! Na amata mai i lea lava itula ona ave o ia e lea soo i lona fale. 28 Mulimuli ane, ua silafia e Iesu ua taunuu nei mea uma, ina ia taunuu ai le Tusi, ona fetalai atu lea o ia, Ou te fia inu. 29 Sa tu‘u fo‘i le ipu ‘ua tumu i le vineka, ‘ona latou fa‘atūmuina lea o le omomi i le vineka, ma tu‘u i luga o le isopo, ma tu‘u atu i lona fofoga. 30 ‘Ua talia e Iesu le vineka, ‘ona fetalai atu lea o ia, “ ‘ Ua uma; 31 Ona ole atu ai lea o Iutaia ia Pilato, ina ia gauia o latou vae, ona o le sauniga lea, aua o le aso sapati e tutu ai tino i luga o le satauro, (auā o le aso maualuga lea sapati,) ave'esea. 32 Ona o mai ai lea o le au fitafita, ua gaui i vae o le muamua, ma le tasi na faasatauroina faatasi ma ia. 33 A ‘ua latou ō mai ‘iā Iesu, ‘ua iloa atu ‘ua oti o ia, ‘ona latou lē gauia ai lea o ona vae. 34 A o le tasi o fitafita na tutui lona itu i le tao, ona tafe mai ai lea o le toto ma le vai. 35 O lē na va‘ai i ai, ‘ua molimau fo‘i o ia, e moni fo‘i lana molimau, ma ‘ua iloa e ia e moni lana tala, ‘ina ‘ia ‘outou talitonu ai. 36 Auā na faia ia mea, ‘ina ‘ia taunu‘u ai le Tusi, E lē gauia se ivi o ia. 37 Ua toe faapea mai foi le tasi mau, E vaai atu i latou i le na latou tuia. 38 Mulimuli ane, ona ʻaiʻoi atu lea o Iosefa le Arimataia iā Pilato, o ia o le soo o Iesu, a ua nanā ona o le fefe i tagata Iutaia, ina ia aveese e ia le tino o Iesu; Ona alu atu ai lea o ia, ma ave le tino o Iesu. 39 Ua sau foi Nikotemo, o le na muai alu atu ia lesu i le po, ma aumai le muro fefiloi ma le aloe, pe tusa ma le selau pauna. 40 Ona latou ave lea o le tino o Iesu, ma fusi i le ie lino faatasi ma mea manogi, e pei o le tu a Iutaia i le tanuga. 41 Sa i ai fo‘i le fa‘ato‘aga i le mea na fa‘asatauroina ai o ia; i le faatoaga foi le tuugamau fou, e lei tuu ai lava se tagata. 42 O lea na latou fa‘ata‘oto ai Iesu, ‘ona o le aso o le Sauniuniga a Iutaia; auā ‘ua latalata le tu‘ugamau. MATAUPU 20 1 O le ulua‘i aso o le vaiaso, ‘ua alu atu ai Maria le Makatala i le tu‘ugamau i le taeao po, ‘ua pouliuli, ‘ua iloa atu e ia le ma‘a ‘ua ‘ave‘eseina i le tu‘ugamau. 2 Ona momo‘e lea o ia, ua oo ia Simona Peteru, ma le tasi soo ua alofaina e lesu, ma fai atu ia te i latou, Ua latou aveesea le Alii i le tuugamau, ma ua matou le iloa foi le mea ua latou tuu ai o ia. 3 Ona o atu lea o Peteru ma le tasi soo, ua o atu i le tuugamau. 4 ‘Ona taufetuli lea o i lā‘ua, a ‘ua momo‘e le isi so‘o ‘iā Peteru, ‘ua muamua fo‘i i le tu‘ugamau.
76
IOANE
5 Ua punou o ia, ma vaavaai atu i totonu, ona iloa atu lea o le ie lino o loo taatitia mai; a e lei ulu atu o ia. 6 ‘Ona alu atu lea o Simona Peteru ‘ua mulimuli atu ‘iā te ia, ‘ua ulu atu i le tu‘ugamau, ‘ua iloa atu fo‘i e ia o ‘ie lino o lo‘o ta‘oto. 7 O le solosolo fo‘i sa i lona ao, e le‘i ta‘oto fa‘atasi ma le ‘ie lino, a ‘ua ta‘atia i se mea e tasi. 8 Ona ulufale atu ai lea o le tasi soo, o le na muamua sau i le tuugamau, ua vaai atu, ma talitonu. 9 Auā e le‘i iloa e i latou le Tusi, e tatau ‘ona toe tu mai o ia nai ē ‘ua oti. 10 Ona toe foi atu lea o le au soo i lo latou lava aiga. 11 A o Maria ua tu i fafo i le tuugamau, ua tagi; 12 ‘Ua iloa atu fo‘i e ia o agelu e to‘alua i ‘ofu papa‘e, o nonofo, o le tasi i le ulu, ma le tasi i vae, i le mea na tu‘u ai le tino o Iesu. 13 Ona latou fai mai lea ia te ia, Funa e, se a le mea e te tagi ai? Ua fai atu o ia ia te i latou, Aua ua latou aveesea lo'u Alii, ou te le iloa foi le mea ua latou tuuina ai o ia. 14 Ua uma ona fai atu o ia, ona faliu lea o ia i tua, ua iloa atu lesu o tu mai, a e lei iloa o lesu lea. 15 Ua fetalai atu Iesu ia te ia, Funa e, se a le mea e te tagi ai? o ai e te sa'ilia? ‘Ua manatu o ia o le fai fa‘ato‘aga, ‘ona fai mai lea o ia ‘iā te ia, “Le Ali‘i e, ‘āfai ‘ua e ‘ave‘eseina o ia, ta‘u mai ia ‘iā te a‘u le mea ‘ua e tu‘uina ai o ia, ‘ona ‘ou ‘ave‘eseina ai lea o ia. 16 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Maria e. Ua faliu o ia, ma fai mai ia te ia, Raponi; o lona uiga, Le Alii e. 17 Ua fetalai atu Iesu ia te ia, Aua e te tago mai ia te au; auā ‘ou te le‘i alu a‘e lava i lo‘u Tamā; ma lo'u Atua, ma lo outou Atua. 18 Ua alu atu Maria le Makatala, ua taʻu atu i le au soo, ua vaai o ia i le Alii, ma ua fetalai atu foi o ia i nei mea ia te ia. 19 O lea lava aso i le afiafi, o le ulua‘i aso lea o le vaisapati, ‘ua pupuni ai faitoto‘a i le mea na potopoto ai le ‘au so‘o, ‘ona o le matata‘u i tagata Iutaia, ‘ona maliu atu ai lea o Iesu, ‘ua tu i totonu, ma fai atu ‘iā te i latou, ‘ Ia ‘outou manuia. 20 Ua uma ona fetalai atu o ia, ona faaali atu lea o ia ia te i latou ona lima ma lona itu. Ona olioli ai lea o le au soo ina ua latou vaai i le Alii. 21 Ona toe fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, Ia ia te outou le manuia; 22 ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia, ‘ona mānava atu lea o ia ‘iā te i latou, ma fai atu ‘iā te i latou, “ ‘Ia ‘outou talia le Agaga Pa‘ia; 23 O i latou uma tou te fa‘amāgaloina, ‘ua fa‘amāgaloina i latou; ma o agasala a ai latou uma tou te taofia, e taofia lava. 24 A o Toma, o le tasi o le to‘asefulu ma le to‘alua, e igoa fo‘i o Titimo, e le‘i i ai ma i latou i le afio mai o Iesu. 25 Ona fai mai lea o isi soo ia te ia, Ua matou vaai i le Alii. A ‘ua fai atu o ia ‘iā te i latou, “Se‘i vaganā ‘ou te iloa atu i ona lima le tutu‘i o fao, ma tu‘u lo‘u tamatama‘i lima i le mea na tutu‘i ai fao, ma tu‘i lo‘u lima i lona itū, ‘ou te lē talitonu lava. lea o ona soo i totonu, ma Toma faatasi ma i latou ; 27 Ona fetalai atu lea o ia ia Toma, Au mai ia lou tamatamailima iinei, ma vaai mai i oʼu lima; ma aapa mai lou lima iinei, ma tuu mai i lo’u itu; 28 Ona tali mai lea o Toma, ua faapea mai ia te ia, Lo'u Alii e, ma lo'u Atua.
29 Ua fetalai atu lesu ia te ia, Toma e, ua e talitonu ai aua ua e vaai mai ia te au ; 30 E tele fo‘i fa‘ailoga na faia e Iesu i luma o ona so‘o, e lē o tusia i lenei tusi. 31 Ae ua tusia nei mea, ina ia outou talitonu ai o Iesu o le Keriso, o le Alo o le Atua; ‘ina ‘ia maua fo‘i e ‘outou le ola i lona suafa i le fa‘atuatua. MATAUPU 21 1 Ua mavae ia mea, ona toe faaali atu lea o Iesu i le au soo i le vai o Tiperia; ua faapea ona faaali mai e ia o ia lava. 2 Sa i ai faatasi Simona Peteru, ma Toma ua igoa ia Titimo, ma Natanielu mai Kana i Kalilaia, ma atalii o Sepetaio, ma isi ona soo e toalua. 3 Ua fai atu Simona Peteru ia te i latou, Ou te alu e fagota. Ua latou fai mai ia te ia, Matou te o foi ma oe. ‘Ua ō atu i latou, ma ō atu loa i le va‘a; e leai fo‘i se mea na latou maua i lea po. 4 Ua oo i le taeao, ona tu ai lea o Iesu i le matafaga; 5 Ona fetalai atu lea o Iesu ia te i latou, Fanau e, e i ai ea ni a outou meaai? Ua latou tali mai ia te ia, E leai. 6 Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, Ia lafo le upega i le itu taumatau o le vaa, ona outou maua ai lea. Ona latou lafo ai lea, a ua le mafai ona toso mai ona o le tele o i'a. 7 Ona fai atu ai lea o le soo ua alofaina e lesu ia Peteru, O le Alii lea. ‘Ua fa‘alogo Simona Peteru o le Ali‘i lea, ‘ona fusi lea e ia o lona ‘ofu fagota ‘iā te ia, (auā ‘ua lē lavalavā o ia,) ‘ona oso lea o ia i le sami. 8 Ua o mai foi isi soo i le vaa itiiti; (auā e le mamao i latou ma le fanua, e tusa ma le lua selau kupita,) ua toso le upega ma i'a. 9 Ua latou taunuu i uta, ona iloa ai lea e i latou o le afi malala, ma i'a o loo taatitia ai, ma areto. 10 Ua fetalai atu lesu ia te i latou, Au mai ia ni i'a ua outou maua nei. 11 ‘Ua alu a‘e Simona Peteru, ‘ua toso le upega i uta ‘ua tumu i i‘a tetele, e selau ma le limagafulu ma le tolu; 12 Ua fetalai atu lesu ia te i latou, O mai ia e aai. A e lei faamalosi se tasi o le au soo e fesili atu ia te ia, O ai ea oe? ma le iloa o le Alii lea. 13 Ona maliu atu ai lea o lesu, ua tago i le areto, ma avatu ia te i latou, atoa ma i'a. 14 O lona faatolu atu lea o Iesu ona faaali atu o ia i ona soo, ina ua toe tu mai o ia nai e ua oti. 15 Ua uma ona aai i latou, ona fetalai atu lea o Iesu ia Simona Peteru, Simona e, le atalii o Iona, pe sili mai ea lou alofa ia te au i lo i latou nei? Ua fai mai o ia ia te ia, Ioe, le Alii e; ua e iloa ou te alofa ia te oe. Ua fai atu o ia ia te ia, Ia e fafaga i au tamai mamoe. 16 Ua toe fetalai atu o ia ia te ia, o le faalua lea, Simona e, le atalii o Iona, pe e te alofa mai ea ia te au? Ua fai mai o ia ia te ia, Ioe, le Alii e; ua e iloa ou te alofa ia te oe. Ua fai atu o ia ia te ia, Ia e leoleo i a'u mamoe. 17 Ua fai atu faatolu ia te ia, Simona e, le atalii o Iona, pe e te alofa mai ea ia te au? Ua tiga Peteru ona ua fai atu faatolu ia te ia, Pe e te alofa mai ea ia te au? Ona fai mai lea o ia ia te ia, Le Alii e, ua e silafia mea uma lava; ua e iloa ou te alofa ia te oe. Ua fetalai atu lesu ia te ia, Fafaga i a'u mamoe. 18 E moni, e moni, ou te fai atu ia te oe, a o e taulealea, na e fusi ia te oe, ma e savali i le mea e te loto i ai; e le mafai.
77
IOANE
19 Na ia fai atu lenei mea, e faailoa atu ai le oti e vivii ai o ia i le Atua. ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te ia, “ Mulimuli mai ia ‘iā te a‘u.” 20 ‘Ona fāliu lea o Peteru, ‘ua iloa atu le so‘o na alofaina e Iesu o mulimuli mai; o lē na fa‘alagolago fo‘i i lona fatafata i le talisuaga, ma fa‘apea mai, Le Ali‘i e, o ai ‘ea lē na te fa‘alataina oe? 21 Ua iloa atu o ia e Peteru, ona fai atu lea o ia ia Iesu, Le Alii e, se a foi le mea e fai e lenei tagata? 22 Ua fetalai atu Iesu ia te ia, Afai ou te loto ia tumau pea o ia seia ou sau, se a lena mea ia te oe? ia e mulimuli mai ia te au. 23 Ona salalau atu lea o lenei upu i le au uso, e le oti lena soo; ae, afai ou te loto ia tumau pea o ia seia ou sau, se a lena mea ia te oe? 24 O le soo lenei o loo molimau i nei mea, ma na tusia foi ia mea, ma ua tatou iloa e moni lana mau. 25 Ma e tele foi isi mea na faia e Iesu, afai e tusia taitasi, ou te manatu e oo lava i le lalolagi lava ia e le mafai ona ofi ai tusi o le a tusia. Amene.
78
Galuega a le Au Aposetolo
18 O lenei na faatauina e lenei tagata se fanua i le taui o le amioletonu; ‘ua pa‘ū fo‘i o ia, ‘ua māsae i totonu, ‘ua puna i fafo ona ga‘au uma. 19 Ma sa iloa e i latou uma sa nonofo i Ierusalema; ‘ua ta‘ua ai lea fanua i la latou lava gagana, o Akeletama, o lona uiga, o le fanua o le toto. 20 Auā ‘ua tusia i le tusi o Salamo, ‘Ia fa‘atafunaina lona afioaga, ‘aua fo‘i ne‘i nofo ai se tasi; 21 O le mea lea, o nei tagata o ē na ō mai ma i tatou i aso uma na afio mai ai le Ali‘i o Iesu i totonu ma fafo atu ‘iā te i tatou, 22 E afua mai i le papatisoga a loane, e oo mai i le aso na aveina ae ai o ia nai ia te i tatou, e tatau ona tofia se tasi e fai ma molimau faatasi ma i tatou i lona toe tu mai. 23 ‘Ua tofia fo‘i e i latou le to‘alua, o Iosefa e igoa ‘iā Pasapa, o lē ‘ua ta‘ua fo‘i o Iuso, ma Matatia. 24 ‘Ona latou tatalo lea, ‘ua fa‘apea atu, “Le Ali‘i e, o lē ‘ua silafia loto o tagata uma, ‘ia e fa‘aali mai po o lē o i latou nei e to‘alua ‘ua e filifilia; 25 ‘ina ‘ia ‘avea o ia ma vaega o lenei faiva ma le tofi fa‘aaposetolo, lea na pa‘ū ai Iuta i le solitulafono, ‘ina ‘ia alu atu o ia i lona lava nu‘u. 26 Ma sa latou tuuina atu a latou vili; ‘ona o‘o lea o le vili ‘iā Matatia; ‘ua faitaulia fo‘i o ia fa‘atasi ma le ‘au ‘aposetolo e to‘asefulu ma le to‘atasi.
MATAUPU 1 1 Teofilo e, o le tusi muamua na ‘ou faia i mea uma na amata ‘ona faia ma a‘oa‘o atu ai e Iesu; 2 Se‘ia o‘o i le aso na ‘aveina a‘e ai o ia, ‘ina ‘ua uma ‘ona avatu e ia o poloa‘iga e ala i le Agaga Pa‘ia i le ‘au ‘aposetolo na ia filifilia. 3 ‘Ua fa‘aali atu fo‘i o ia ‘iā te i latou ‘ua ola mai o ia i lona tu‘inanau i fa‘amaoniga e lē masesē e tele, na fa‘aalia fo‘i e i latou i aso e fagafulu, ma tautala atu i mea e uiga i le Mālō o le Atua. 4 Ma, ina ua faapotopoto faatasi ma i latou, sa ia poloaiina i latou ia aua neʼi latou o ese mai Ierusalema, a ia faatalitali i le folafolaga a le Tamā, lea, ua fetalai mai ai o ia, ua outou faalogo mai ia te au. 5 Auā na papatiso moni lava Ioane i le vai; a e papatisoina outou i le Agaga Paia e le toe tele ni aso. 6 Ua faapotopoto faatasi i latou, ona fesili mai lea o i latou ia te ia, ua faapea mai, Le Alii e, e te toe fuatai mai ea le malo ia Isaraelu i le taimi nei? 7 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, E le tatau ia te outou ona iloa o ona po ma tau, ua tuu e le Tamā i lona lava pule. 8 Ae e maua e outou le mana, pe a afio ifo le Agaga Paia i luga ia te outou, e fai foi outou ma molimau ia te au i Ierusalema, ma Iutaia uma, ma Samaria, e oo lava i le tuluiga o le lalolagi. 9 Ma ina ua uma ona fetalai atu o ia i nei mea, a o latou vaavaai atu, sa aveina ae o ia; ona talia ai lea o ia e le ao nai o latou luma. 10 A o latou vaavaai atu i le lagi a o alu aʻe o ia, faauta foʻi, ua tutū mai i o latou tafatafa tagata e toʻalua ua oofu i ofu sisina; 11 Ua faapea mai foi, O outou tagata Kalilaia e, se a le mea tou te tutu ai ma vaavaai atu i le lagi? o lesu lava lea, ua aveina ae nai ia te outou i le lagi, e faapea ona afio mai o ia, faapei o lona afio atu i le lagi na outou vaavaai atu i ai. 12 ‘Ona toe fo‘i atu lea o i latou i Ierusalema mai le mauga e ta‘ua o Oliveta, e mamao mai i Ierusalema o le malaga i le aso sapati. 13 ‘Ua latou ulufale atu, ‘ona ō a‘e lea o i latou i le afeafe aupitoaluga, sa nonofo ai Peteru, ma Iakopo, ma Ioane, ma Aneterea, ma Filipo, ma Toma, ma Patolomaio, ma Mataio, ma Iakopo le atali‘i o Alefaio, ma Simona Selota. ma Iuta le uso o Iakopo. 14 O i latou uma nei na tumau ma le loto gatasi i le tatalo ma le faatoga, faatasi ma fafine, ma Maria le tina o lesu, ma ona uso. 15 O aso ia na tula‘i ai Peteru i totonu o le ‘au so‘o, ‘ua fa‘apea atu, (O le aofa‘i o igoa fa‘atasi e tusa ma le selau ma le luafulu;) 16 Le ‘au uso e, e tatau ‘ona taunu‘u lenei mau, na mua‘i fetalai mai ai le Agaga Pa‘ia i le fofoga o Tavita ‘iā Iuta, o lē na ta‘ita‘iina i ē na pu‘ea Iesu. 17 Auā na faitaulia o ia fa‘atasi ma i matou, ‘ua maua fo‘i e ia se vaega o lenei faiva.
MATAUPU 2 1 ‘Ua o‘o i le aso Penetekoso, ‘ona i ai lea o i latou uma ma le loto gatasi i le mea e tasi. 2 Ona faafuaseʻi lea ona oo mai o le leo mai le lagi e pei o se matagi malosi tele, ua tumu ai le fale uma sa latou nonofo ai. 3 ‘Ona fa‘aali mai lea ‘iā te i latou o laulaufaiva ‘ua vaeluaina e pei o le afi, ma ‘ua i ai i luga o i latou ta‘ito‘atasi. 4 ‘Ona fa‘atūtūina lea o i latou uma i le Agaga Pa‘ia, ma ‘ua amata ‘ona tautala i gagana ‘ese‘ese, pei ‘ona foa‘iina mai e le Agaga ‘iā te i latou e tautala mai ai. 5 Sa nonofo fo‘i i Ierusalema o tagata Iutaia, o tagata amioatua, mai nu‘u uma lava i lalo o le lagi. 6 O lenei, ina ua faalogoina lenei leo, ona faapotopoto ai lea o le motu o tagata, ma ua fememeai, ona ua taitasi ma faalogo atu ia te i latou o tautala mai i lana lava gagana. 7 Ona taufaiofo ai lea o i latou uma ma ofo, ua faapea ane le tasi i le tasi, Faauta, e le o Kalilaia ea i latou uma o e tautala mai? 8 Pe fa‘apefea fo‘i ‘ona tatou fa‘alogo i tagata ta‘ito‘atasi i la tatou lava gagana, na tatou fānau mai ai? 9 O Patia, ma Metai, ma Elama, ma e nonofo i Mesopotamia, ma Iutaia, ma Kapatokia, i Pono, ma Asia; 10 o Ferukia, ma Pafulia, i Aikupito, ma le nu‘u o Lipua e lata ane i Kurene, ma tagata ‘ese o Roma, o Iutaia ma ē liulotu; 11 O Kereta ma Arapi, ua tatou faalogo atu ia te i latou o tautala mai i o tatou gagana i galuega ofoofogia a le Atua. 12 Ona taufaiofo ai lea o i latou uma, ma masalosalo, ua faapea ane le tasi i le tasi, Se a le uiga o lenei mea? 13 Ua tauemu isi, ua faapea mai, Ua tutumu ia tagata i le uaina. 14 A ua tulaʻi Peteru ma le toʻasefulu tasi ma le leotele, ma faapea atu iā i latou, “Tagata Iutaia, ma outou uma o loo
79
Galuega a le Au Aposetolo
nonofo i Ierusalema, ia outou iloa lenei mea, ma faalogo mai i aʻu upu. 15 Auā e le‘i onanā i latou nei, pei ‘ona ‘outou manatu, auā ‘ua na‘o le tolu o itula o le aso. 16 Ae o le mea lenei na fetalaia e le perofeta o Ioelu; 17 E oo mai foi i aso e gata ai, ua fetalai mai ai le Atua, Ou te liligi ifo lo‘u Agaga i luga o tagata uma; ona perofeta ai lea o outou atalii ma o outou afafine, e iloa foi faaaliga e o outou taulelea, e fai miti foi o outou toeaina. : + 18 Ou te liligi ifo foʻi loʻu Agaga i luga o aʻu auauna tane ma aʻu auauna fafine; ma o le a latou perofeta ane; 19 Ou te faia foi vavega i le lagi i lugā, ma faailoga i le lalolagi i lalo; o le toto, ma le afi, ma le ausa o le asu; 20 E liua le lā i le pōuliuli, ma le masina i le toto, a o leʻi oo mai le aso tele ma le mataʻina o Ieova. 21 E oo mai foi, o i latou uma e valaau i le suafa o le Alii, e faaolaina ia. 22 O outou tagata o Isaraelu e, faalogo mai ia i nei upu; O Iesu le Nasareta, o le tagata ‘ua fa‘amaonia e le Atua ‘iā te ‘outou i vāvega, ma vāvega, ma fa‘ailoga, na faia e le Atua ‘iā te ia ‘iā te ‘outou, e pei ‘ona iloa e ‘outou; 23 ‘Ua tu‘uina mai o ia i le pule tonu ma le mua‘i silafia e le Atua, ‘ua ‘outou pu‘ea, ma ‘ua fa‘asatauroina ma fasiotia o ia i lima o ē amio leaga. 24 O lē ‘ua toe fa‘atūina mai e le Atua, ‘ina ‘ua tatalaina e ia le tigā o le oti; 25 Auā ‘ua fai mai Tavita ‘iā te ia, “Na ‘ou mua‘i va‘ai i le Ali‘i i o‘u luma e lē aunoa, auā o lo‘o i lo‘u itū taumatau o ia, ‘ina ‘ia lē fa‘agae‘etia ai a‘u; 26 O le mea lea na olioli ai loʼu loto, ma fiafia ai loʼu laulaufaiva; e fa‘apea fo‘i ma le fa‘amoemoe o lo‘u tino; 27 Auā ‘e te lē tu‘ua lo‘u agaga i Seoli, ‘e te lē tu‘uina fo‘i lou To‘atasi e To‘atasi ‘ia o‘o i le pala. 28 Ua e faailoa mai iā te aʻu le ala o le ola; e te fa‘atūmuina a‘u i le ‘oli‘oli i ou fofoga. 29 Le ‘au uso e, se‘i ‘ou tautala atu ‘iā te ‘outou e uiga i le peteriaka o Tavita, ‘ua oti o ia ma ‘ua tanumia, o lo‘o ‘iā te i tatou fo‘i lona tu‘ugamau e o‘o mai i le aso nei. 30 O lea ona o ia o se perofeta, ma i lona iloa ua tauto le Atua ma se tautoga ia te ia, o le a faatu mai e ia i le fua o lona sulugatiti, e tusa ma la le tino, Keriso e afio i lona nofoalii; 31 Na ia muai vaai i lenei mea, na ia fai mai ai i le toe tu mai o Keriso, e lei tuua lona agaga i seoli, e lei oo foi i lona tino le pala. 32 O lesu lenei ua toe faatuina e le Atua, o molimau i matou uma lava. 33 O lea, ona ua faaeaina o ia i le aao taumatau o le Atua, ma ua maua foi e ia mai le Tamā le folafolaga o le Agaga Paia, ua liligi mai ai e ia lenei mea, ua outou vaai ma faalogo nei i ai. 34 Auā e leʻi alu aʻe Tavita i le lagi, + a ua faapea mai o ia, ‘Ua fetalai mai Ieova i loʻu Alii, ‘Ia e nofo i loʻu itu taumatau. 35 Se‘ia ‘ou faia ou fili ma mea e tu ai ou vae. 36 O lea, ia iloa lelei e le aiga uma o Isaraelu, ua faia e le Atua lena lava Iesu, o lē na outou faasatauroina, ma Alii ma Keriso. 37 Ua faalogo i latou i lenei mea, ona tiga ai lea o latou loto, ua faapea atu ia Peteru ma le au aposetolo uma, Le au uso e, se a se mea matou te faia?
38 Ona fai atu lea o Peteru ia te i latou, Ina salamo ia, ma ia taitasi ma papatisoina outou uma i le suafa o lesu Keriso mo le faamagaloina o agasala, ona maua lea e outou o le meaalofa o le Agaga Paia. 39 Aua o le folafolaga ua ia te outou, ma a outou fanau, ma i latou uma o e mamao, o i latou uma lava e valaauina e le Alii lo tatou Atua. 40 Na ia molimau ma apoapoai atu foi i isi upu e tele, ua faapea atu, Ia faaolaina outou ia te outou ai lenei tupulaga leaga. 41 Ona papatisoina lea o e na talia lana upu ma le fiafia; 42 ‘Ua tumau fo‘i i latou i le a‘oa‘oga a le ‘au ‘aposetolo, ma le fa‘apotopotoga, ma le tofitofi o le areto, ma le tatalo. 43 ‘Ua o‘o fo‘i le mata‘u i tagata ta‘ito‘atasi, ma ‘ua faia fo‘i e le ‘au ‘aposetolo vāvega ma fa‘ailoga e tele. 44 O i latou uma fo‘i na fa‘atuatua ‘ua fa‘atasi, ma ‘ua fa‘atasia mea uma; 45 ‘Ua fa‘atau atu fo‘i a latou ‘oloa ma ‘oloa, ma tufatufa atu i tagata uma, e pei ‘ona mana‘omia e tagata ta‘ito‘atasi. 46 ‘Ua latou nonofo pea i lea aso ma lea aso ma le loto gatasi i le malumalu, ma tofitofi le areto i lea fale ma lea fale, ma ‘a‘ai i a latou mea‘ai ma le ‘oli‘oli ma le loto fa‘amaoni. 47 O loo vivii atu i le Atua, ma ua alofagia e le nuu uma. ‘Ua fa‘aopoopoina fo‘i e le Ali‘i i le ekalesia i lea aso ma lea aso ē ‘ua fa‘aolaina. MATAUPU 3 1 Na o ae faatasi Peteru ma Ioane i le malumalu i le itu aso o le tatalo, o le ituaso e iva. 2 ‘Ua ‘ave fo‘i le tasi tagata pipili mai le manava o lona tinā, ‘ua latou tu‘u i lea aso ma lea aso i le faitoto‘a o le malumalu e ta‘ua o le Matagofie, e ‘ai‘oi atu ai i mea alofa i ē ulu atu i le malumalu; 3 Ua iloa atu e ia Peteru ma Ioane o le a ulu atu i le malumalu, ona talosaga atu lea o ia i se meaalofa. 4 Ua pulatoa mai Peteru ma loane ia te ia, ua faapea atu, Vaai mai ia ia te i maua. 5 Ona uai atu lea o ia ia te i laua, ma le faamoemoe e maua se mea mai ia te i laua. 6 Ona fai atu lea o Peteru, E leai sa'u ario po o se auro; a o le mea ua ia te au ou te avatu ai ia te oe: I le suafa o Iesu Keriso le Nasareta, ina tulai ia, ma savali. 7 Ona tago atu lea o ia i lona lima taumatau, ma faatu ia te ia i luga; 8 Ona oso ai lea o ia i luga ma tu, ua savali, ua ulu atu foi ma i laua i le malumalu, ua savali, ma osooso, ma vivii atu i le Atua. 9 ‘Ua iloa atu fo‘i e le nu‘u uma o ia o savali ma vivi‘i atu i le Atua; 10 ‘Ua iloa fo‘i e i latou, o ia lava lea na nofo i le faitoto‘a Matagofie o le malumalu e fai mea alofa; 11 A o taofi e le pipili na faamaloloina ia Peteru ma loane, ona taufetuli atu lea o tagata uma ia te i latou i le faapaologa e igoa ia Solomona, ua ofo tele. 12 Ua iloa atu e Peteru, ona fai atu lea o ia i le motu o tagata, O outou tagata Isaraelu e, se a le mea tou te ofo ai i lenei mea? se a foi le mea tou te vaavaai mai ai ia te i maua, e peiseai o lo ma lava mana ma lo ma paia na ma faaoso ai lenei tagata ia savali?
80
Galuega a le Au Aposetolo
13 O le Atua o Aperaamo, ma Isaako, ma Iakopo, le Atua o o tatou tamā, ua ia faamamaluina lona Alo o Iesu; o lē na ‘outou tu‘uina atu ma fa‘afiti ‘iā te ia i luma o Pilato, ‘ina ‘ua loto o ia e tu‘u atu o ia e alu. 14 A ua outou faafitia le Paia e Toatasi ma le Amiotonu, ma outou mananao ia tuuina mai ia te outou se fasioti tagata; 15 ‘Ua ‘outou fasiotia fo‘i le Ali‘i o le ola, o lē ‘ua toe fa‘atūina e le Atua nai ē ‘ua oti; o molimau i matou i lea mea. 16 O lona suafa fo‘i e ala i le fa‘atuatua i lona suafa ‘ua fa‘amalosia ai lenei tagata ‘ua ‘outou va‘ai ma iloa; 17 O lenei, le au uso e, ‘ua ‘ou iloa o le lē iloa na ‘outou faia ai lea mea, fa‘apei o ‘outou ali‘i. 18 A o mea na muai faailoa mai e le Atua i fofoga o ana perofeta uma, e tatau ona tiga le Keriso, ua faapea lava ona faataunuuina. 19 O lenei, ia outou salamo, ma ia liua, ina ia soloiesea a outou agasala, pe a oo mai taimi e filemu ai mai luma o le Alii; 20 Na te ‘auina mai fo‘i Iesu Keriso, o lē na mua‘i tala‘iina atu ‘iā te ‘outou. 21 E tatau ‘ona talia o ia e le lagi, se‘ia o‘o i ona po e toe fa‘afoisia ai mea uma, na fetalai mai ai le Atua i fofoga o ana perofeta pa‘ia uma lava talu mai le amataga o le lalolagi. 22 Auā na fai atu fo‘i Mose i o ‘outou tamā, E fa‘atūina e le ALI‘I lo ‘outou Atua se perofeta mo ‘outou mai i o ‘outou uso, e pei o a‘u; ia outou faalogo atu ia te ia i mea uma na te fai atu ai ia te outou. 23 E oo mai foi, o tagata uma e le faalogo i lena perofeta, e faaumatia i latou mai le nuu. 24 Ioe, ma o perofeta uma mai ia Samuelu ma e na mulimuli mai, o le toatele o i latou na fai mai, ua faapea foi ona latou valoia nei aso. 25 O outou o le fanau a le au perofeta, ma le feagaiga na osia e le Atua ma o tatou tamā, o loo faapea mai ia Aperaamo, O lau fanau foi e manuia ai ituaiga uma o le lalolagi. 26 E muamua le Atua ia te outou, ina ua na faatuina mai lona Alo o Iesu, na auina mai o ia e faamanuia ia te outou, i le liliu ese o outou taitoatasi mai i ana amioletonu.
8 ‘Ona fa‘apea atu lea o Peteru ‘iā te i latou, ‘ua tumu i le Agaga Pa‘ia, “O ‘outou ali‘i o le nu‘u, ma toeaina o Isaraelu! 9 ‘Āfai e su‘esu‘eina i tatou i le aso nei i le mea lelei na faia i le tagata ma‘i, pe fa‘apefea ‘ona fa‘amālōlōina o ia; 10 Ia iloa e outou uma, atoa ma le nuu uma o Isaraela, o le suafa o Iesu Keriso le Nasareta, o le na outou faasatauroina, o le na faatuina e le Atua nai e ua oti, o ia lava ua tu mai ai lenei tagata i o outou luma ua malolo. 11 O le maa lenei na tuulafoaiina e outou tufuga, ua avea ma maa tulimanu. 12 E leai fo‘i se fa‘aolataga i se tasi; 13 Ina ua latou vaai atu i le lototele o Peteru ma Ioane, ma ua latou iloa o ni tagata lē aʻoaʻoina ma le vālea, ona latou ofo ai lea; ‘ua latou iloa fo‘i, sa latou fa‘atasi ma Iesu. 14 ‘Ua va‘ava‘ai atu fo‘i i latou i le tagata na fa‘amālōlōina o lo‘o tu fa‘atasi ma i latou, ‘ua lē mafai ‘ona latou fai atu i ai. 15 A ‘ua poloa‘i atu i latou ‘ia ō ‘ese i fafo o le fono, ‘ona fetautalatala‘i ai lea o i latou. 16 Ua faapea atu, Se a se mea tatou te faia i ia tagata? auā e moni lava ‘ua faia e i lā‘ua le fa‘ailoga mata‘ina, ‘ua iloa e i latou uma o ē nonofo i Ierusalema; ma e le mafai ona tatou faafitia. 17 A ‘ia lē toe sosolo atu i le nu‘u, ‘ia tatou matuā fa‘amata‘u atu ‘iā te i latou, ‘ina ne‘i toe tautala atu i se tasi i lenei igoa. 18 Ona valaau atu lea o i latou ia te i latou, ma fai atu ia te i latou, aua lava ne'i tautala atu pe aoao atu i le suafa o lesu. 19 A ua tali atu Peteru ma loane, ua faapea atu ia te i latou, Pe tonu i le silafaga a le Atua ona sili ona faalogo ia te outou i lo le Atua, ia outou faamasino atu. 20 Auā e lē mafai ‘ona matou tautala atu i mea ‘ua matou va‘ai ma fa‘alogo i ai. 21 ‘Ua toe fa‘amata‘u atu fo‘i i lā‘ua, ‘ona tu‘u atu lea o i lā‘ua e ō, ‘ua lē maua se mea e fa‘asalaina ai i lā‘ua, ‘ona o le motu o tagata; 22 Auā ‘ua sili atu i le fagafulu ona tausaga o le tagata ‘ua fa‘aali i ai lenei fa‘amālōlōga. 23 ‘Ua tu‘uina atu fo‘i i lā‘ua e ō, ‘ona ō atu lea o i lā‘ua i lo la ‘au, ma ta‘u atu mea uma na fai atu ai le ‘au ositaulaga sili ma toeaina ‘iā te i lā‘ua. 24 ‘Ua fa‘alogo ai i latou, ‘ona latou alalaga atu lea ma le loto gatasi i le Atua, ‘ua fa‘apea atu, “Le Ali‘i e, o oe o le Atua, o lē na faia le lagi, ma le lalolagi, ma le sami, ma mea uma lava o i ai; 25 O lē na fetalai mai e ala i le fofoga o lau auauna o Tavita, “Aiseā ua feita ai nuu ese, ma mafaufau ai tagata i mea lē aogā? 26 Ua tutū i luga tupu o le lalolagi, ma ua faapotopoto faatasi faipule e tetee atu i le Alii ma lona Keriso. 27 Auā e moni, o Herota, ma Ponotio Pilato, ma tagata o Nu‘u ‘ese, ‘atoa ma le nu‘u o Isaraelu, ‘ua fa‘apotopotoina e tetee atu i lou Alo pa‘ia o Iesu, o lē ‘ua e fa‘au‘uina. 28 Auā ‘ia faia mea uma na mua‘i faia e lou lima ma lau pule. 29 O lenei, le Ali‘i e, ‘ia e silasila mai i a latou fa‘amata‘u; 30 I le faaloaloa mai o lou aao e faamalolo ai; ma ia faia faailoga ma vavega i le suafa o lou alo paia o Iesu. 31 Ua uma ona latou tatalo, ona lūlūina lea o le mea ua latou faapotopoto ai; ma sa faatumulia i latou uma i le
MATAUPU 4 1 ‘Ua tautala atu i latou i le nu‘u, ‘ona ō mai lea ‘iā te i latou o ositaulaga, ma le ali‘i e pule i le malumalu, ma le ‘au Satukaio. 2 O lo‘o tigā fo‘i i latou ‘ina ‘ua latou a‘oa‘o atu i le nu‘u, ma tala‘i atu e ala ‘iā Iesu le toetū mai i ē ‘ua oti. 3 ‘Ona pu‘e lea o o latou lima ‘iā te i lā‘ua, ma tu‘u i le falepuipui se‘ia o‘o i le aso e soso‘o ai, auā ‘ua afiafi. 4 A o le to‘atele o ē na fa‘alogo i le ‘upu, na fa‘atuatua; o le aofa‘i fo‘i o tagata e tusa ma le lima afe. 5 ‘Ua o‘o i le aso na soso‘o ai, o o latou ali‘i, ma toeaina, ma tusi‘upu, 6 O Ana fo‘i le ositaulaga sili, ma Kaiafa, ma Ioane, ma Alesana, ma i latou uma o le ‘āiga o le ositaulaga sili, na fa‘apotopotoina i Ierusalema. 7 ‘Ua tu‘u atu fo‘i i latou i o latou luma, ‘ona fesili atu lea o i latou, “O le ā le mana, ma le igoa, ‘ua ‘outou faia ai lenei mea?
81
Galuega a le Au Aposetolo
Agaga Paia, ma sa latou tautala atu i le afioga a le Atua ma le lototele. 32 E tasi foʻi le loto ma le agaga o le motu o tagata e toʻatele o ē na talitonu, e leʻi faapea mai foʻi se tasi o i latou o ana mea totino; a ‘ua fa‘atasi uma mea uma. 33 Na molimau fo‘i le ‘au ‘aposetolo ma le mana tele i le toetū mai o le Ali‘i o Iesu; 34 E leai foʻi se tasi o i latou na mativa, auā o i latou uma e iai fanua po o fale na faatau atu ai, ma aumai le tau o mea na faatau atu. 35 ‘Ua tu‘u fo‘i e ia i vae o le ‘au ‘aposetolo, ‘ona tufatufa atu lea i tagata ta‘ito‘atasi e tusa ma lona mana‘oga. 36 O Iose fo‘i, o lē na fa‘aigoa e le ‘au ‘aposetolo o Panapa, (o lona uiga, o le atali‘i o le fa‘amafanafanaga,) o le sa Levī, o le nu‘u o Kuperu. 37 ‘Ua ‘iā te ia le fanua, ‘ua fa‘atau atu ai, ma ‘aumai le tupe, ma tu‘u i vae o le ‘au ‘aposetolo.
18 ‘Ua pu‘e fo‘i o latou lima i le ‘au ‘aposetolo, ma tu‘uina i latou i le fale puipui. 19 A o le agelu a le Alii na tatala faitotoa o le falepuipui i le po, ma aumai i latou i fafo, ma fai atu, 20 O atu ia, ma tutū i le malumalu ma tautala atu i tagata i upu uma o lenei olaga. 21 Ua faalogo i latou, ona latou ulu atu ai lea i le malumalu i le taeaopō, ma aoao atu ai. ‘Ona alu atu ai lea o le ositaulaga sili, ma ē ‘ua ‘iā te ia, ‘ua fa‘apotopotoina le fono, ma le ‘au senate uma o le fānauga a Isaraelu, ‘ua latou ‘a‘auina atu fo‘i le fe‘au i le falepuipui e ‘aumai ‘iā te i latou. 22 ‘Ua o‘o atu fo‘i ‘au‘auna, ‘ae le‘i maua i latou i le fale puipui, ‘ona toe fo‘i mai lea o i latou ma ta‘u atu, 23 ‘Ua fa‘apea atu, “E moni, ‘ua matou iloa ‘ua tapunia le fale puipui, ‘ua tutū fo‘i leoleo i fafo i luma o faitoto‘a; 24 Ua faalogo le ositaulaga sili, ma le taitai o le malumalu, ma le au faitaulaga sili i ia mea, ona latou masalosalo ai lea ia te i latou, po o le a le mea e tupu ai lenei mea. 25 Ona sau ai lea o le tasi, ua ta'u atu ia te i latou, ua faapea atu, Faauta, o tagata na outou tuu i le fale puipui, o loo tutu mai i le malumalu, ma aoao atu i le nuu. 26 ‘Ona alu atu lea o le ta‘ita‘i‘au ma ‘au‘auna, ma ‘aumai ‘iā te i latou e aunoa ma le sauā, auā na latou fefefe i tagata ne‘i fetogia i latou i ma‘a. 27 ‘Ua ta‘ita‘iina mai i latou, ‘ona tu‘u atu lea o i latou i luma o le fono; 28 ‘Ua fa‘apea atu, “Na matou le‘i matuā fai atu ‘ea ‘iā te ‘outou ‘aua ne‘i ‘outou a‘oa‘o atu i lenei igoa? fa‘auta fo‘i, ‘ua ‘outou fa‘atumuina Ierusalema i la ‘outou a‘oa‘oga, ma ‘outou manatu e fa‘ao‘o mai le toto o lenei tagata i o matou luga. 29 Ona tali mai lea o Peteru ma le au aposetolo, ua faapea atu, E tatau ona matou anaana i le Atua i lo tagata. 30 Ua toe faatuina mai e le Atua o tatou tamā o Iesu, o le na outou fasiotia ma faatautau i luga o le laau. 31 Ua faaeaina o ia e le Atua i lona lima taumatau e fai ma Alii ma Faaola, e foaiina mai ai le salamo ia Isaraelu, ma le faamagaloina o agasala. 32 Ma o i matou o ana molimau i nei mea; e fa‘apea fo‘i le Agaga Pa‘ia, o lē ‘ua foa‘iina mai e le Atua i ē usiusita‘i ‘iā te ia. 33 Ua faalogo i latou i lea mea, ona tiga ai lea o i latou, ma taupulepule e fasioti ia te i latou. 34 ‘Ona tula‘i lea o le tasi i le fono, o le faresaio, o Kamalielu lona igoa, o le a‘oa‘o o le tulafono, e ta‘uleleia e le nu‘u uma, ma fai atu ‘ia fa‘ate‘a itiiti le ‘au ‘aposetolo i fafo; 35 ‘Ua fai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou, “Tagata Isaraelu e, ‘ia ‘outou fa‘aeteete ‘iā te ‘outou se mea tou te faia i nei tagata. 36 Auā a o le‘i o‘o i aso nei, na tula‘i mai ai Tiuta, ma fa‘amaualuga o ia lava; ‘ua fa‘atasi atu ‘iā te ia o tagata pe fa selau; ma o i latou uma o e na usiusitai ia te ia, sa faataapeapeina, ma faaumatia. 37 Mulimuli ane, ona tulaʻi mai lea o Iuta le Kalilaia i ona pō o le faitau aofaʻi o tagata, + ma taʻitaʻiina atu tagata e toʻatele e mulimuli atu iā te ia; ma o i latou uma lava, e oo lava i le toatele o e na usiusitai ia te ia, sa faataapeapeina. 38 O lenei, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, ‘Ia ‘outou fa‘amamao mai i nei tagata, a ‘ia tu‘u pea i latou; 39 Ae afai ua mai le Atua, tou te le mafaia ona faatoilaloina; ne'i maua outou o tau faasaga i le Atua.
MATAUPU 5 1 A o le tasi tagata e igoa ia Anania, ma Safaira lana avā, ‘ua fa‘atau atu le fanua; 2 ‘Ua ia taofi fo‘i se vaega o le tau, ‘ua iloa fo‘i e lana avā; 3 A ua fai atu Peteru, Anania e, se a le mea ua faatumu ai e Satani lou loto e pepelo ai i le Agaga Paia, ma taofia ai se vaega o le tau o le fanua? 4 A o iai, e lē o sau ea ea? ma ina ua uma ona faatau atu, e le o i lou lava pule ea? se a le mea ua e mafaufau ai i lenei mea i lou loto? ua e le pepelo i tagata, a o le Atua. 5 ‘Ua fa‘alogo Anania i nei ‘upu, ‘ona pa‘ū ai lea o ia i lalo, ‘ua tō le mānava; 6 Ona tulai lea o taulelea, ua fusi ia te ia, ma ave ia te ia i fafo, ma tanu ia te ia. 7 ‘Ua mavae atu fo‘i le tolu itula, ‘ona sau ai lea o lana avā, e le‘i iloa le mea ‘ua faia. 8 Ona tali atu lea o Peteru ia te ia, Se'i e ta'u mai ia te au, na oulua faatau atu ea le fanua i lea tau? Ona fai mai lea o ia, Ioe, e matua tele lava. 9 Ona fai atu lea o Peteru ia te ia, Pe faapefea ona outou loto gatasi e tofotofo i le Agaga o le Alii? fa‘auta fo‘i, o lo‘o i le faitoto‘a vae o ē na tanumia lau tane, latou te ‘aveina fo‘i oe i fafo. 10 ‘Ona pa‘ū loa lea o ia i ona vae, ‘ona tō ai lea o lona mānava; 11 Ua oo foi le mata'u tele i le ekalesia uma, ma i latou uma o e na faalogo i nei mea. 12 Ma o lima o le au aposetolo na faia ai faailoga ma vavega e tele i totonu o le nuu; (ma sa i ai i latou uma ma le loto gatasi i le faapaologa o Solomona. 13 A o isi o ē na totoe, e leai se tasi na lototele e fa‘atasi ma i latou; 14 ‘Ua atili fa‘aopoopoina i le Ali‘i ē ‘ua fa‘atuatua, o tane ‘atoa ma fafine e to‘atele.) 15 ‘Ona latou ta‘ita‘i atu ai lea o ē mama‘i i le ala, ma fa‘ata‘oto i luga o moega ma fata, ‘ina ‘ia fa‘amalumalu ifo i nisi o i latou i le ata o Peteru ‘ua ui ane ai. 16 ‘Ua ō mai fo‘i le motu o tagata mai ‘a‘ai ‘ua si‘omia ai Ierusalema, ma ‘aumai ē mama‘i, ma ē ‘ua tigāina i agaga leaga, ma ‘ua fa‘amālōlōina i latou uma. 17 ‘Ona tula‘i lea o le ositaulaga sili, ‘atoa ma i latou uma sa ‘iā te ia, o le lotu lea a le ‘au Satukaio, ‘ua fa‘atūmuina i latou i le ita.
82
Galuega a le Au Aposetolo
40 ‘Ua malilie fo‘i i latou ‘iā te ia; 41 Ona latou o ese lea mai luma o le aufono, ma le olioli ona ua ta'uaogaina i latou e faalumaina ona o lona suafa. 42 Ua lē mapu foʻi i latou i le malumalu, ma i fale uma, ona aʻoaʻo atu ma talaʻi atu iā Iesu Keriso.
4 ‘Ona alu atu lea o ia nai le nu‘u o Kaletaia, ma nofo i Karana; 5 E le‘i avatua fo‘i e ia ‘iā te ia se tofi i lea mea, e leai, e tusa lava po o se mea e tu ai ona vae; a ‘ua folafola mai e ia na te foa‘iina atu ‘iā te ia e fai mo latou tofi, ma lana fānau pe a mavae atu o ia, a o le‘i o‘o i ai sana fānau. . 6 Ua faapea ona fetalai mai o le Atua, E aumau lana fanau i le nuu ese; ma ‘ia latou fa‘apologaina i latou, ma fa‘aleaga ‘iā te i latou i tausaga e fa selau. 7 “Ou te faamasinoina foʻi le nuu e faapologaina ai i latou, + ua fetalai mai ai le Atua; 8 Ua ia tuuina atu foʻi iā te ia le feagaiga o le peritome, + ona fanaua lea e Aperaamo o Isaako, ma ua peritomeina o ia i le aso valu; na fānaua fo‘i e Isaako o Iakopo; ma na fanaua e Iakopo o peteriaka e toasefululua. 9 ‘Ona lotoleaga ai lea o augātamā, ma ‘ua latou fa‘atau atu Iosefa i Aikupito, a ‘ua ‘iā te ia le Atua; 10 Na lavea‘iina fo‘i o ia i ona puapuagā uma, ma foa‘i atu ‘iā te ia le alofa tunoa ma le poto i luma o Farao le tupu o Aikupito; ‘ua ia tofia fo‘i o ia e pule i Aikupito ma lona ‘āiga uma. 11 Na oo mai le oge i le nuu uma o Aikupito ma Kanana, ma le puapuaga tele; 12 Ae ina ua faalogo Iakopo ua iai saito i Aikupito, ona ia aauina atu lea o o tatou tamā e muamua. 13 Ma o le taimi lona lua na faailoa atu ai Iosefa i ona uso; ona faailoa atu ai lea o le aiga o Iosefa ia Farao. 14 Ona aauina atu lea e Iosefa o lona tamā o Iakopo, ma ona aiga uma, e toʻafitu sefulu lima tagata. 15 ‘Ona alu ifo lea o Iakopo i Aikupito, ‘ua oti ai o ia ma o tatou tamā; 16 ‘Ona ‘aveina atu ai lea o i latou i Sekema, ma ‘ua tu‘u i le tu‘ugamau na fa‘atau e Aperaamo i tupe mai le fānauga a Hamoro le tamā o Sekema. 17 Ae ina ua latalata i le taimi o le folafolaga na tautō ai le Atua iā Aperaamo, ua faatoʻateleina ma faatoʻateleina tagata i Aikupito. 18 Se‘ia tula‘i mai le isi tupu, e le‘i iloa Iosefa. 19 O ia fo‘i na fa‘a‘ole‘ole i o tatou ‘āiga, ma fa‘asauā i o tatou tamā, ‘ina ‘ia latou tulia a latou fānau, ‘ina ne‘i ola i latou. 20 O le taimi lenā na fanau mai ai Mose, ma sa matuā lalelei lava, ma tausia aʻe i le aiga o lona tamā i masina e tolu. 21 Ina ua tulia o ia, ona ave lea o ia e le afafine o Farao, ma tausi ia te ia e fai ma ana tama. 22 Na aʻoaʻoina foʻi Mose i le poto uma o Aikupito, + ma na malosi o ia i upu ma galuega. 23 ‘Ua atoa fo‘i ona tausaga e fagafulu, ‘ona o‘o lea i lona loto e asiasi i ona uso o le fānauga a Isaraelu. 24 ‘Ua iloa atu fo‘i e ia le tasi o i latou ‘ua fa‘asauāina, ‘ona ia puipuia lea o ia, ma taui atu i lē na fa‘asauāina, ma fasi le Aikupito. 25 Auā na ia manatu o le a iloa e ona uso, e laveaʻiina i latou e le Atua i lona aao, ae latou te leʻi malamalama. 26 O le aso na soso‘o ai, na fa‘aali atu ai o ia ‘iā te i latou a o fefinaua‘i i latou, ‘ua mana‘o fo‘i e toe fa‘atasia i latou, ‘ua fa‘apea atu, “Ari e, o ‘outou o le ‘auuso; se a le mea tou te agaleaga ai le tasi i le tasi? 27 A o lē na agaleaga i lona tuaoi, na ia tulia o ia, ua faapea atu, O ai ea na tofia oe e fai ma pule ma faamasino ia i matou?
MATAUPU 6 1 O ona po ia, ‘ina ‘ua fa‘ato‘ateleina le ‘au so‘o, ‘ona muimui ai lea o tagata Eleni i sa Eperu, auā ‘ua fa‘alēaogāina o latou fafine ‘ua oti a latou tane i le ‘au‘auna i lea aso ma lea aso. 2 ‘Ona vala‘au atu lea o le to‘asefulu ma le to‘alua i le motu o tagata o le ‘au so‘o, ‘ua fa‘apea atu, “E lē tatau ‘ona matou tu‘ua le afioga a le Atua, ‘ae ‘au‘auna i laulau. 3 O le mea lea, le au uso e, ia outou vaavaai mai ia te outou ni tagata se toafitu ua ta’uleleia, ua tumu i le Agaga Paia ma le poto, tatou te tofia i lenei galuega. 4 Ae o le a matou tuuina atu i matou e le aunoa i le tatalo, ma le talaiga o le upu. 5 ‘Ua lelei fo‘i lea ‘upu, ‘ona filifilia lea e i latou o Setefano, o le tagata ‘ua tumu i le fa‘atuatua ma le Agaga Pa‘ia, ma Filipo, ma Pokoro, ma Nikanora, ma Timona, ma Pamena, ma Nikolao le liulotu mai Anetioka. 6 ‘Ua tu‘uina atu fo‘i i latou i luma o le ‘au ‘aposetolo, ‘ua tatalo fo‘i i latou, ‘ona fa‘ae‘e lea o o latou lima i luga ‘iā te i latou. 7 Ua tupu foi le afioga a le Atua; ma sa matua faatoateleina le au soo i Ierusalema; ma o le motu o tagata e toatele o le au faitaulaga sa usiusitai i le faatuatua. 8 Ma o Setefano, ua tumu i le faatuatua ma le mana, na ia faia vavega ma vavega tetele i le nuu. 9 ‘Ona tutū mai lea o nisi o le sunako, e ta‘ua o le sunako o tagata sa‘oloto, ma Kurene, ma Alesania, ma nisi o i Kilikia ma Asia, ‘ua finau ma Setefano. 10 Ma sa le mafai ona latou tetee atu i le poto ma le agaga na ia fetalai mai ai. 11 Ona latou faaoso lea i tagata, ia faapea mai, Ua matou faalogo ia te ia o fai upu upu leaga ia Mose ma le Atua. 12 ‘Ona fa‘aoso lea e i latou o le nu‘u, ma toeaina, ma le ‘au tusi‘upu, ‘ua latou ō mai ‘iā te ia, ma pu‘e ‘iā te ia, ma ta‘ita‘i atu ‘iā te ia i le fono. 13 ‘Ua latou fa‘atūina fo‘i ni molimau pepelo, o ē na fai ane, “E lē mapu lava le tautala o lenei tagata i ‘upu fāifāi i lenei mea pa‘ia ma le tulafono; 14 Auā ‘ua matou fa‘alogo ‘iā te ia, o lo‘o fetalai mai, o le a fa‘aumatia e lenei Iesu le Nasareta lenei mea, ma na te sui fo‘i tu masani na tu‘uina mai e Mose ‘iā te i tatou. 15 O i latou uma fo‘i sa nonofo i le fono, ‘ua pulato‘a ‘iā te ia, ‘ua latou iloa atu ona fofoga e peiseaī o fofoga o se agelu. MATAUPU 7 1 Ona fai atu lea o le faitaulaga sili, E moni ea ia mea? 2 Ona fai atu lea o ia, Alii e, uso e, ma tamā e, faalogo mai ia; Na fa‘aali mai le Atua o le mamalu i lo tatou tamā o Aperaamo, ‘ina o i Mesopotamia o ia, a o le‘i nofo o ia i Karana; 3 ‘Ua fai atu fo‘i ‘iā te ia, “‘Ia e alu ‘ese i lou nu‘u ma lou ‘āiga, ma e sau i le nu‘u ‘ou te fa‘aali atu ai ‘iā te oe.
83
Galuega a le Au Aposetolo
28 E te fasioti ‘ea ‘iā te a‘u, e pei ‘ona e faia i le Aikupito ananafi? 29 Ona sola ai lea o Mose i lea upu, ua aumau foi i le nuu o Mitiana, na fanaua ai e ia o atalii e toalua. 30 ‘Ua mavae tausaga e fagafulu, ‘ona fa‘aali mai lea ‘iā te ia i le vao o le mauga o Sinai le agelu a le Ali‘i i le afi mumū i le la‘au talatala. 31 ‘Ua va‘ai atu Mose, ‘ona ofo ai lea o ia i lea mea; 32 Ua faapea atu, O aʻu o le Atua o ou tamā, o le Atua o Aperaamo, ma le Atua o Isaako, ma le Atua o Iakopo. Ona gatete ai lea o Mose, ma ua le fefe e vaai. 33 Ona fetalai atu lea o le Alii ia te ia, To ese ia ou seevae i ou vae; 34 Ua ou vaai, ua ou vaai i le puapuaga o loʻu nuu o loo i Aikupito, ma ua ou faalogo i lo latou ōi, ma ua ou alu ifo e laveaʻi iā i latou. O lenei, sau ia, ou te auina atu oe i Aikupito. 35 O Mose lenei na latou teena, ua faapea atu, O ai ea na tofia oe e fai ma pule ma faamasino? o ia lava lea na auina mai e le Atua e fai ma ta’ita’i ma se faaola i le lima o le agelu na faaali mai ia te ia i le laau talatala. 36 Na ia aumaia i latou i fafo, ina ua uma ona ia faia o vavega ma faailoga i le nuu o Aikupito, ma le Sami Ulaula, ma le vao i tausaga e fagafulu. 37 O Mose lenei, o lē na fai atu i le fanauga a Isaraelu, ‘E faatūina e Ieova lo outou Atua se perofeta mo outou mai i o outou uso, e pei o aʻu; ia outou faalogo ia te ia. 38 O ia lenei sa i le ekalesia i le toafa faatasi ma le agelu na fetalai mai ia te ia i le mauga o Sinai, ma o tatou augātamā; 39 O ē na lē usiusita‘i i ai o tatou tamā, a ‘ua tulia o ia mai ‘iā te i latou, ma toe fo‘i atu i Aikupito i o latou loto; 40 Ua faapea atu iā Arona, “Ia e faia ni atua mo i tatou e muamua iā i tatou; 41 ‘Ua latou faia fo‘i le tama‘i povi i ia ona po, ma fai taulaga i le tupua, ma ‘ua ‘oli‘oli i galuega a o latou lava lima. 42 Ona liliu lea o le Atua, ma tuu atu i latou e tapuai i au o le lagi; e pei ‘ona tusia i le tusi a perofeta, Le ‘āiga o Isaraelu e, ‘ua ‘outou ‘aumai ‘ea ‘iā te a‘u o manu fasia ma taulaga i tausaga e fagafulu i le vao? 43 Na ‘outou ‘ave fo‘i le fale fetāfa‘i o Moloka, ma le fetū o lo ‘outou atua o Remana, o fa‘atusa na ‘outou faia e tapua‘i ai i ai; 44 Sa i o tatou tamā le fale fetafai o le molimau i le vao, e pei ona ia fetalai mai ai, na fetalai mai ia Mose, ia faia e ia e tusa ma le faatusa na ia vaai i ai. 45 O i latou fo‘i na ‘aumaia e o tatou tamā na mulimuli mai ‘iā Iesu i le tofi o Nu‘u ‘ese, o ē na tulia e le Atua i luma o o tatou tamā, e o‘o i ona po o Tavita; 46 O lē na maua le alofa tunoa i luma o le Atua, ma ‘ua mana‘o fo‘i ‘ia maua se malumalu mo le Atua o Iakopo. 47 A ua faia e Solomona se fale mo ia. 48 E ui i lea e le afio le Silisiliese i totonu o malumalu ua faia e lima; pei ona fai mai ai le perofeta, 49 O le lagi o lo‘u nofoāli‘i lea, o le lalolagi fo‘i o lo‘u tu‘ugāvae lea; o lo‘o fetalai mai ai le ALI‘I: po o le ā fo‘i le mea e mālōlō ai a‘u? 50 E lei faia ea e loʼu lima ia mea uma? 51 O ‘outou o ē ‘ua ma‘a‘a ma e le‘i peritomeina o loto ma taliga, ‘ua ‘outou tete‘e atu pea i le Agaga Pa‘ia; 52 O ai o le au perofeta e lei sauaina e o outou tamā? ma ‘ua latou fasioti i ē na mua‘i ta‘u mai le afio mai o lē
Amiotonu; ua avea nei outou ma faalataina ma fasioti tagata; 53 O e na maua le tulafono e ala i le pule a agelu, ae latou te lei tausia. 54 Ua faalogo i latou i ia mea, ona tiga ai lea o i latou, ma ua lilivau o latou nifo ia te ia. 55 A ‘ua tumu o ia i le Agaga Pa‘ia, ‘ona tepa a‘e lea o ia i le lagi, ma ‘ua iloa atu le mamalu o le Atua, ma Iesu o lo‘o tu i le itū taumatau o le Atua; 56 Ua faapea atu, Faauta, ua ou iloa le lagi ua avanoa, ma le Atalii o le tagata o loo tu i le itu taumatau o le Atua. 57 Ona latou alalaga lea ma le leo tele, ma pupuni o latou taliga, ma taufetuli atu ia te ia ma le loto gatasi; 58 ‘Ona tulia lea o ia i tua o le ‘a‘ai, ma fetogi ‘iā te ia i ma‘a; 59 Ona fetogi lea e i latou ia Setefano, ua valaau atu i le Atua, ua faapea atu, Le Alii e, lesu, ia e talia mai lo'u agaga. 60 Ona tootuli lea o ia, ma alaga atu ma le leo tele, Le Alii e, aua e te molia i latou i lenei agasala. ‘Ua uma ‘ona fai atu o ia, ‘ona moe ai lea o ia. MATAUPU 8 1 Ua malie Saulo i lona oti. Ma o le taimi lena sa i ai se sauaga tele e faasaga i le ekalesia sa i Ierusalema; ‘ua fa‘ata‘ape‘ape fo‘i i latou uma i le itūmālō o Iutaia ma Samaria, ‘ua na o le ‘au ‘aposetolo. 2 ‘Ua ‘ave fo‘i Setefano e tagata fa‘amaoni i lona tanuga, ma ‘ua latou taufaitagiauē tele ‘iā te ia. 3 A o Saulo, ‘ua ia fa‘aumatia le ekalesia, ‘ua ulufale atu i fale ma lea fale, ma toso atu tane ma fafine ma tu‘uina atu i le falepuipui. 4 O le mea lea na feoa‘i ai i mea uma o e na faataapeapeina, ma tala‘i atu le upu. 5 Ona alu ifo lea o Filipo i le aai o Samaria, ma folafola atu le Keriso ia te i latou. 6 Ona uai atu lea o le motu o tagata ma le loto gatasi i mea na fai atu ai Filipo, ua faalogo ma vaai atu i vavega na ia faia. 7 Auā o agaga leaga, ‘ua ‘alalaga ma le leo tele, ‘ua ō atu i fafo mai i le to‘atele o ē sa i ai; 8 Ma sa tele le olioli i lea aai. 9 A o le tasi tagata e igoa ia Simona, sa fai togafiti faataulāitu anamua i lea lava aai, ma ua ofo ai le nuu o Samaria, ma fai mai o ia lava o se tagata sili. 10 ‘Ua fa‘alogo atu i latou uma ‘iā te ia, o ē e aupito itiiti ‘atoa ma ē e sili, o lo‘o fa‘apea ane, O le mana tele lava o le Atua lenei tagata. 11 ‘Ua latou va‘ai atu fo‘i ‘iā te ia, auā ‘ua leva ‘ona fa‘aosoosoina i latou e ia i togafiti fa‘ataulāitu. 12 Ae ina ua talitonu i latou ia Filipo o loo talaʻi atu le malo o le Atua, ma le suafa o Iesu Keriso, ona papatisoina lea o i latou, o tane atoa ma fafine. 13 ‘Ua fa‘atuatua fo‘i Simona lava ia, ‘ua papatisoina fo‘i o ia, ‘ona tumau lea o ia ‘iā Filipo, ‘ua ofo fo‘i i lona va‘ai atu i vāvega ma fa‘ailoga ‘ua faia. 14 ‘Ua fa‘alogo le ‘au ‘aposetolo i Ierusalema ‘ua talia e Samaria le afioga a le Atua, ‘ona latou ‘a‘auina atu lea o Peteru ma Ioane ‘iā te i latou. 15 ‘Ua ō ifo i latou, ‘ona tatalo lea mo i latou, ‘ina ‘ia maua e i latou le Agaga Pa‘ia.
84
Galuega a le Au Aposetolo
16 (Auā e le‘i pa‘ū ifo lava o ia i se tasi o i latou, na o i latou na papatisoina i le suafa o le Ali‘i o Iesu.) 17 Ona faaee atu lea o o latou lima ia te i latou, ona latou maua ai lea o le Agaga Paia. 18 ‘Ua iloa fo‘i e Simona o le fa‘ae‘e atu o lima o le ‘au ‘aposetolo na foa‘iina mai ai le Agaga Pa‘ia, ‘ona avatu ai lea e ia o tupe ‘iā te i latou; 19 Ua faapea mai, Ia e tuu mai foi ia te au lenei mana, ina ia maua e ia le Agaga Paia i se ou te faaee lima i luga. 20 A ua fai atu Peteru ia te ia, Ia fano au tupe faatasi ma oe, auā ua e manatu e mafai ona faatau mai le meaalofa a le Atua i tupe. 21 E leai sau vaega po o sou tofi i lenei mea, auā e lē tonu lou loto i le silafaga a le Atua. 22 O lenei, ‘ia e salamō i lou leaga, ma ‘ia e tatalo i le Atua, pe mafai ‘ona fa‘amāgaloina le manatu o lou loto. 23 Ona ua ou iloa ua e i ai i le au oona, ma i le noataga o le amioletonu. 24 Ona tali atu lea o Simona, ua faapea atu, Ia outou tatalo i le Alii mo au, ina ia le oo mai ia te au se tasi o ia mea ua outou fai mai ai. 25 ‘Ua uma ‘ona molimau ma tala‘i atu le afioga a le Ali‘i, ‘ona toe fo‘i lea o i lā‘ua i Ierusalema, ma tala‘i atu le tala lelei i nu‘u e tele o Samaria. 26 Ona fai mai lea o le agelu a le Alii ia Filipo, ua faapea mai, Ina tulai ia, ma alu atu i le itu i toga, i le ala e alu ifo ai mai lerusalema i Kasa, o le mea tuufua lea. 27 ‘Ona tula‘i lea o ia ma alu, fa‘auta fo‘i, o le tagata Aitiope, o le eunuka e sili i le pulega a Kanata le tupu fafine o Aitiope, o lē na te tausia fo‘i ana ‘oloa uma, na alu atu fo‘i i Ierusalema e tapua‘i ai; 28 Ua toe foʻi mai, ua nofo i lona kariota, e faitau le perofeta o Isaia. 29 Ona fetalai mai lea o le Agaga ia Filipo, Ina faalatalata atu ia, ma e faatasi i lenei kariota. 30 ‘Ona momo‘e atu lea o Filipo ‘iā te ia, ‘ua fa‘alogo atu ‘iā te ia o faitau mai i le perofeta o Isaia, ‘ua fai atu fo‘i, “ ‘Ua e malamalama ‘ea i le mea ‘ua e faitauina? 31 Ona fai atu lea o ia, E faapefea ona ou mafaia, sei iloga e taitai mai e se tasi ia te au? ‘Ona ‘ai‘oi atu lea o ia ‘iā Filipo ‘ina ‘ia alu a‘e ma nonofo fa‘atasi ma ia. 32 O le mea lenei o le Tusi na faitau ai o ia, Ua taʻitaʻiina o ia e pei o se mamoe ia fasia; ma e pei o le tamai mamoe e gūgū i luma o lē e sele lona fulufulu, e faapea ona lē tautala o ia; 33 O lona faamaulalo na aveesea ai lana faamasinoga; auā ua aveeseina lona ola ai le lalolagi. 34 Ona tali mai lea o le eunuka ia Filipo, ua faapea atu, Ou te aioi atu ia te oe, o ai ea ua fai mai ai lenei mea e le perofeta? o ia lava, po o se isi tagata? 35 Ona tautala mai lea o Filipo, ma amata i lea lava mau, ma talai atu ia te ia lesu. 36 A o ō atu i laʻua i le ala, ua la oo atu i le tasi vai; se a se mea e taofia ai a'u ona papatisoina ai au? 37 Ona fai atu lea o Filipo, Afai e te faatuatua ma lou loto atoa, e mafai lava. Ona tali mai lea o ia, ua faapea mai, Ou te talitonu o Iesu Keriso o le Alo o le Atua. 38 ‘Ona fai atu lea o ia ‘ia tu le kariota, ‘ona ō ifo lea o i lā‘ua i le vai, o Filipo ma le eunuka; ma sa ia papatisoina o ia. 39 ‘Ua ō a‘e i lā‘ua nai le vai, ‘ona ‘ave‘eseina lea e le Agaga o le Ali‘i Filipo, ‘ua lē toe iloa atu o ia e le eunuka;
40 A o Filipo na maua i Asetota, ‘ua alu atu fo‘i o ia ma tala‘i atu i ‘a‘ai uma lava, se‘ia o‘o i Kaisareia. MATAUPU 9 1 ‘Ua mānava pea Saulo i le fa‘amata‘u ma le fasioti i le ‘au so‘o o le Ali‘i, ‘ua alu atu o ia i le ositaulaga sili; 2 ‘Ua ‘ai‘oi atu fo‘i ‘iā te ia i ni tusi i sunako i Tamaseko, ‘ina ‘ia maua e ia se tasi o lenei ala, po o tane po o fafine, ‘ia ta‘ita‘iina e ia o noanoa i Ierusalema. 3 A o alu atu o ia, ua latalata atu o ia i Tamaseko, ona susulu faafuaseʻi mai ai lea o le malamalama mai le lagi i ona autafa. 4 Ona pa'u lea o ia i le eleele, ua faalogo atu foi i le siufofoga ua faapea mai ia te ia, Saulo e, Saulo, se a le mea ua e saua mai ai ia te au? 5 Ona fai atu lea o ia, Le Alii e, o ai ea oe? ‘Ona fetalai atu lea o le Ali‘i, “ O a‘u o lesu ‘ua e fa‘asauā mai ai; 6 Ona tetete ai lea ma le ofo, ua faapea atu, Le Alii e, se a le mea e te finagalo i ai ou te faia? Ona fetalai atu lea o le Alii ia te ia, Ina tulai ia, ma alu i le aai, ona ta’u atu ai lea ia te oe le mea e tatau ona e faia. 7 O tagata fo‘i na malaga fa‘atasi ma ia, ‘ua tutū ma le gagana, ‘ua fa‘alogo i le leo, ‘ae le‘i va‘ai atu i se tagata. 8 Ona tulai lea o Saulo nai le eleele; ‘ua pupula fo‘i ona mata, ‘ae le‘i iloa atu e ia se tasi, a ‘ua latou ta‘ita‘i atu ‘iā te ia i lona lima, ma ta‘ita‘i atu ‘iā te ia i Tamaseko. 9 E tolu aso na lē iloa ai e ia, ua lē ʻai foʻi pe inu. 10 Sa i Tamaseko le tasi soo, o Anania le igoa; ona fetalai atu lea o le Alii ia te ia i le faaaliga, Anania. Ona fai atu lea o ia, Le Alii e, Faauta, ua ou i inei. 11 ‘Ona fetalai atu lea o le Ali‘i ‘iā te ia, “ ‘Inā tula‘i ia, ma alu i le ala e ta‘ua o Sa‘o, ma fesili i le ‘āiga o Iuta mo lē e igoa ‘iā Saulo, o le Taso; 12 Na iloa fo‘i e ia i le fa‘aaliga le tagata e igoa ‘iā Anania, o sau ma fa‘ae‘e lona lima i luga ‘iā te ia, ‘ina ‘ia pupula ai o ia. 13 ‘Ona tali atu lea o Anania, “Le Ali‘i e, ‘ua ‘ou fa‘alogo i le to‘atele o lenei tagata, i le tele o mea leaga ‘ua ia faia i lau ‘au pa‘ia i Ierusalema; 14 Ua ia te ia foi le pule mai le au faitaulaga sili e saisai ai i latou uma o e valaau i lou suafa. 15 A ua fetalai mai le Alii ia te ia, Ina alu ia, auā o ia o le ipu ua filifilia mo a‘u, e tauave lo‘u igoa i luma o nuu ese, ma tupu, ma le fanauga a Isaraelu; 16 Auā ‘ou te fa‘aali atu ‘iā te ia le tele o mea e tatau ‘ona tigā ai o ia ‘ona o lo‘u igoa. 17 Ona alu atu lea o Anania, ua ulu atu i le fale; ‘ua fa‘ae‘e atu fo‘i ona lima i luga ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea atu, “Le uso e, Saulo, o le Ali‘i, o Iesu, o lē na fa‘aali atu ‘iā te oe i le ala na e sau ai, na ‘auina mai a‘u e ia, ‘ina ‘ia pupula ou mata, ma ‘ia fa‘atumuina ai oe i le Agaga Pa‘ia. 18 Ona pauu loa lea o mea nai ona mata e pei o una, ona pupula loa lea o ia, ona tulai lea o ia, ma papatisoina. 19 ‘Ua ‘ai fo‘i o ia, ‘ona fa‘amalosi ai lea o ia. ‘Ona nonofo ai lea o Saulo i nai aso ma le ‘au so‘o sa i Tamaseko. 20 ‘Ona tala‘i loa lea e ia o Keriso i sunako, o ia o le Alo o le Atua. 21 A ua ofo i latou uma o e na faalogo ia te ia, ma faapea ane; E lē o ia ‘ea lenei na fa‘aumatia e na vala‘au i lenei igoa i Ierusalema, ma sau ‘i‘inei ‘ona o le fa‘amoemoe,
85
Galuega a le Au Aposetolo
MATAUPU 10
‘ina ‘ia ta‘ita‘iina atu i latou o fusifusia i le ‘au ositaulaga sili? 22 A o Saulo ua atili ai ona malosi, ma ua faafememeaiina e ia o Iutaia sa nonofo i Tamaseko, ua ia faamaonia ai o le Keriso lava lenei. 23 ‘Ua mavae aso e tele, ‘ona taupulepule lea o Iutaia e fasioti ‘iā te ia; 24 A ua iloa e Saulo lo latou lamalama. ‘Ua latou leoleo fo‘i i faitoto‘a i le ao ma le po e fasioti ‘iā te ia. 25 Ona ave lea e le au soo ia te ia i le po, ma tuu ifo ia te ia i lalo i le pa i le ato. 26 ‘Ua o‘o atu Saulo i Ierusalema, ‘ona taumafai lea o ia e fa‘atasi ma le ‘au so‘o; 27 A o Panapa na ave o ia, ma ta‘ita‘i atu i le au aposetolo, ma ta‘u atu ia te i latou lona iloa atu o le Alii i le ala, ma lona fetalai mai ia te ia, ma lona folafola atu ma le lototele i Tamaseko i le suafa o Iesu. 28 Sa i ai fo‘i o ia ma i latou, e ō mai ma ō mai i Ierusalema. 29 ‘Ua tautala atu fo‘i o ia ma le lototele i le suafa o le Ali‘i o Iesu, ma finau atu i tagata Eleni, a ‘ua taumafai i latou e fasioti ‘iā te ia. 30 Ina ua iloa e le au uso, ona latou ave ifo lea o ia i Kaisareia, ma auina atu o ia i Taso. 31 ‘Ona mālōlō ai lea o ekalesia i Iutaia uma, ma Kalilaia, ma Samaria, ma ‘ua fa‘amafanafanaina; ma sa savavali i le mata’u i le Alii, ma le faamafanafanaga a le Agaga Paia, ua faatoateleina. 32 A o savali atu Peteru i mea uma, ona alu ifo ai lea o ia i le au paia sa nonofo i Lita. 33 ‘Ua maua fo‘i e ia le tasi tagata e igoa ‘iā Ainea, ‘ua ta‘oto i lona moega i tausaga e valu, ‘ua ma‘i fo‘i o ia i le supa. 34 Ona fai atu lea o Peteru ia te ia, Aenea e, ua faamaloloina oe e Iesu Keriso; Ona tulai loa lea o ia. 35 ‘Ua iloa fo‘i o ia e i latou uma sa nonofo i Lita ma Sarona, ‘ona liliu mai ai lea o i latou i le Ali‘i. 36 Sa i Iopa le tasi soo e igoa ia Tapita, pe a faaliliuina o Toreka; 37 Ua oo foi i ia aso, ona maʻi ai lea o ia, ma ua oti ai; 38 Auā e latalata Lita i Iopa, ‘ua fa‘alogo fo‘i le ‘au so‘o o lo‘o i ai Peteru, ‘ona ‘a‘auina atu lea e i latou o tagata e to‘alua ‘iā te ia, ‘ina ‘ia ‘ai‘oi atu ‘iā te ia, ‘aua ne‘i fa‘atuai ‘ona alu atu o ia ‘iā te i latou. 39 Ona tulai lea o Peteru, ua o ma i latou. ‘Ua o‘o atu o ia, ‘ona latou ta‘ita‘i atu lea ‘iā te ia i le afeafe aupitoaluga, ‘ua tutū mai fo‘i i ona tafatafa o fafine uma ‘ua oti a latou tane, o fetagisi, ma fa‘aali mai o ‘ofu ma ‘ofu na faia e Toreka, a o i ai o ia ma i latou. 40 A ua tulia i latou uma e Peteru i fafo, ua tootuli i lalo, ma tatalo; ona liliu atu lea o ia i le tino, ua faapea atu, Tapita e, ina tulai ia. ‘Ua pupula ona mata, ‘ua iloa atu fo‘i e ia o Peteru, ‘ona nofo ai lea o ia i luga. 41 ‘Ua tu‘u atu fo‘i e ia lona lima ‘iā te ia, ma fa‘atū ‘iā te ia; 42 Ua iloa foi lea mea i Iopa uma; e to‘atele fo‘i na fa‘atuatua i le Ali‘i. 43 Ua nofo pea o ia i Iopa i aso e tele ma Simona le fai paʻu o manu.
1 Sa i Kaisareia le tasi tagata e igoa ia Konelio, o le ta‘ita‘i‘au o le itūtau‘a e ta‘ua o le ‘au a Italia; 2 O le tagata amio Atua, ma le mata‘u i le Atua, ma lona ‘āiga uma, o lē na te foa‘i atu mea alofa e tele i le nu‘u, ma tatalo i le Atua e lē aunoa. 3 Na iloa manino e ia i le faaaliga, pe tusa o le itula e iva o le ao, o loo sau ia te ia le agelu a le Atua, ua faapea mai ia te ia, Konelio. 4 Ua vaai atu o ia ia te ia, ona fefe ai lea, ma fai atu, Le Alii e, se a lenei mea? Ona fai atu lea o ia ia te ia, Ua oo mai au tatalo ma au meaalofa e fai ma faamanatuga i luma o le Atua. 5 O lenei, ‘ia ‘auina atu ni tagata i Iopa e ‘a‘ami Simona, e igoa fo‘i ‘iā Peteru; 6 O loo nofo o ia i le tasi Simona le fai pa‘u o manu, o lona fale e lata ane i le sami; 7 ‘Ua alu ‘ese le agelu na tautala atu ‘iā Konelio, ‘ona vala‘au atu lea o ia i ana ‘au‘auna e to‘alua, ma le fitafita fa‘amaoni o ē ‘au‘auna ‘iā te ia e lē aunoa; 8 Ua uma ona taʻu atu e ia o ia mea uma iā te i latou, ona ia aauina atu lea o i latou i Iopa. 9 O le taeao, ‘ua ō atu i latou i la latou malaga, ma ‘ua latalata atu i le ‘a‘ai, ‘ona alu a‘e lea o Peteru i luga o le fale e tatalo pe tusa o le itula e ono; 10 ‘Ona fia ‘ai ai lea o ia, ‘ua fia ‘ai; 11 ‘Ua iloa atu fo‘i e ia le lagi ‘ua avanoa, ma le ipu ‘ua alu ifo ‘iā te ia, e peiseaī o se ‘ie tele ‘ua nonoa i tulimanu e fa, ma tu‘u ifo i lalo i le ‘ele‘ele. 12 Sa i ai ituaiga uma o manu vaefā o le lalolagi, ma manu feai, ma mea fetolofi, ma manu felelei. 13 ‘Ona o‘o mai lea o le si‘ufofoga ‘iā te ia, “Peteru e, tu ia i luga; fasi, ma ‘ai. 14 A ua fai atu Peteru, Le Alii e; auā ‘ou te le‘i ‘ai lava i se mea leaga pe leaga. 15 Ua toe fetalai mai foi le siufofoga ia te ia, o lona lua lea, O le mea ua faamamāina e le Atua, aua e te taʼua e leaga. 16 Ua fai faatolu lenei mea, ona toe siitia lea o le ipu i le lagi. 17 A o masalosalo Peteru i lona lava loto po o le ā le uiga o lenei faaaliga na ia vaaia, faauta, o tagata na aauina mai e Konelio, ua latou fesili atu i le fale o Simona, ma ua tutū i luma o le faitotoʻa. 18 ‘Ua vala‘au fo‘i i latou ma fesili atu po o nofo ai Simona, e igoa fo‘i o Peteru. 19 A o mafaufau Peteru i le faaaliga, ona fetalai mai lea o le Agaga ia te ia, Faauta, o loo saili mai ia te oe tagata e toatolu. 20 O lenei, tu ia i luga, ma e alu ifo i lalo, ma e o ma i latou, aua le masalosalo, aua na ou auina atu i latou. 21 Ona alu ifo lea o Peteru i tagata na aauina mai e Konelio ia te ia; ‘ua fa‘apea atu fo‘i, “Fa‘auta, o a‘u lava o lē ‘ua ‘outou sā‘ilia; 22 ‘Ua latou fai atu fo‘i, “O Konelio le ta‘ita‘i‘au o le to‘aselau, o le tagata amiotonu ia, o lē e mata‘u fo‘i i le Atua, ma ta‘uleleia fo‘i e le nu‘u uma o Iutaia, na a‘oa‘iina mai e le Atua e le agelu pa‘ia e ‘a‘ami atu ‘iā te oe i lona fale, ma fa‘alogo ai. upu a oe. 23 Ona valaau atu lea o ia ia te i latou, ma faanofo ia te i latou. O le aso na soso‘o ai na alu atu ai Peteru fa‘atasi ma i latou;
86
Galuega a le Au Aposetolo
24 O le aso na sosoo ai, ua latou oo atu ai i Kaisareia. ‘Ua fa‘atalitali Konelio ‘iā te i latou, ma ‘ua fa‘apotopotoina e ia o ona ‘āiga ma ana uō mamae. 25 ‘Ua ulufale atu Peteru, ‘ona fa‘afetaia‘i lea o Konelio ‘iā te ia, ‘ua fa‘apa‘ū i ona vae, ma ifo atu ‘iā te ia. 26 A ua ave o ia e Peteru i luga, ua faapea atu, Ina tulai ia; O aʻu foʻi o le tagata. 27 A o tautala o ia ma ia, ona ulufale atu lea o ia, ua iloa ai foi e toatele o e ua potopoto mai. 28 ‘Ua fai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou, “‘Ua ‘outou iloa e sā i le tulafono i le tagata Iutaia ‘ona nonofo fa‘atasi, pe alu atu fo‘i i se tasi o nu‘u ‘ese; a ua faaali mai e le Atua ia te au ou te le taʼua se tagata e leaga pe leaga. 29 O le mea lea na ou sau ai ia te outou ma le lē tetee, ina ua aami mai aʼu; 30 Ona fai atu lea o Konelio, E fa aso talu ai na ou anapogi ai seia oo mai i lenei itula; ma i le itula e iva na ‘ou tatalo ai i lo‘u fale, fa‘auta fo‘i, o le tagata ‘ua tu mai i o‘u luma i le ‘ofu pupula; 31 Ua faapea atu, Konelio e, ua faafofogaina lau tatalo, ua manatua foi au meaalofa i luma o le Atua. 32 O lenei, ‘ia ‘auina atu nisi i Iopa e ‘a‘ami Simona, e igoa fo‘i ‘iā Peteru; o lo‘o nofo o ia i le fale o Simona le fai pa‘u o manu e lata ane i le sami; 33 O le mea lea na ‘ou ‘auina atu ai loa ‘iā te oe; ua lelei foi ona e sau. O lenei, ‘ua i ai i matou uma nei i luma o le Atua, e fa‘alogologo i mea uma na poloa‘i atu ai le Atua ‘iā te oe. 34 ‘Ona tautala mai lea o Peteru, ‘ua fa‘apea atu, “E moni, ‘ua ‘ou iloa e lē fa‘ailoga tagata le Atua; 35 A o le mata‘u ia te ia i nuu uma lava, ma fai le amiotonu, e talia e ia. 36 O le afioga na auina mai e le Atua i le fanauga a Isaraelu, o loo talaʻi atu ai le filemu e ala iā Iesu Keriso, o ia o le Alii o tagata uma lava; 37 O le upu lena, ou te fai atu ai, ua outou iloa, na talaia i Iutaia uma lava, na amata mai i Kalilaia, ina ua mavae le papatisoga na talai atu e Ioane; 38 Na fa‘au‘uina e le Atua Iesu le Nasareta i le Agaga Pa‘ia ma le mana; auā sa ‘iā te ia le Atua. 39 Ma o i matou o molimau i mea uma na ia faia i le laueleele o tagata Iutaia, ma i Ierusalema; na latou fasiotia fo‘i ma tautau i luga o le la‘au; 40 ‘Ua toe fa‘atūina mai o ia e le Atua i le aso tolu, ma fa‘aali atu ‘iā te ia; 41 E lē o tagata uma lava, a o molimau na filifilia muamua e le Atua, o i matou fo‘i, o ē na ‘a‘ai ma feinu fa‘atasi ma ia, ‘ina ‘ua toetū mai o ia nai ē ‘ua oti. 42 Na ia poloai mai foi ia te i matou e talai atu i tagata, ma molimau atu o ia lava lea na faauuina e le Atua e fai ma faamasino o e ola ma e oti. 43 Ua molimau mai le au perofeta uma ia te ia, e maua e i latou uma e faatuatua ia te ia le faamagaloga o agasala i lona suafa. 44 A o tautala atu Peteru i nei upu, ona afio ifo lea o le Agaga Paia i luga o i latou uma o e na faalogo i le upu. 45 ‘Ua matuā ofo fo‘i i latou o ē ‘ua peritomeina, o ē na fa‘atuatua, o ē na ō mai fa‘atasi ma Peteru, auā ‘ua liligi ifo fo‘i i Nu‘u ‘ese le meaalofa o le Agaga Pa‘ia. 46 Auā na latou fa‘alogo ‘ua latou tautala i gagana ‘ese‘ese, ma vivi‘i atu i le Atua. Ona tali atu lea o Peteru,
47 E mafai ea e se tasi ona faasaina le vai ina ia le papatisoina ai i latou nei, o e ua maua le Agaga Paia e pei o i tatou? 48 Ma sa ia poloai atu ia papatisoina i latou i le suafa o le Alii. ‘Ona latou ‘ai‘oi atu lea ‘iā te ia, ‘ina ‘ia nofo i ni nai aso. MATAUPU 11 1 ‘Ua fa‘alogo fo‘i le ‘au ‘aposetolo ma le au uso i Iutaia, ‘ua talia fo‘i e nu‘u ‘ese le afioga a le Atua. 2 ‘Ua alu a‘e fo‘i Peteru i Ierusalema, ‘ona finau ai lea ‘iā te ia o ē ‘ua peritomeina; 3 Ua faapea atu, Na e alu atu i tagata e lei peritomeina, na e aai faatasi ma i latou. 4 Ae sa faamatala atu e Peteru le mataupu mai le amataga, ma faamatala atu i se faasologa ia te i latou, ua faapea atu, 5 Sa ‘ou tatalo i le ‘a‘ai o Iopa; ma ua oo mai lava ia te au. 6 Ina ua ou taulaʻi atu i ai, ona ou manatunatu ai lea, ma ou iloa ai manu vaefā o le lalolagi, ma manu feʻai, ma mea fetolofi, ma manufelelei o le lagi. 7 Ma sa ou faalogoina se siufofoga ua fetalai mai ia te au, Tulai ia, Peteru; fasi ma ‘ai. 8 A ua ou fai atu, E le faapea, le Alii e; 9 A ua toe tali mai le siufofoga ia te au mai le lagi, O mea ua faamamāina e le Atua, aua e te taʼua e leaga. 10 Ua fai faatolu foi lenei mea, ona toe toso ae lea o mea uma i le lagi. 11 Fa‘auta fo‘i, ‘ona ō mai loa lea o tagata e to‘atolu i le fale sa ‘ou i ai, na ‘auina mai ‘iā te a‘u mai Kaisareia. 12 Ma sa fetalai mai le Agaga ia te au ou te o faatasi ma i latou, aua le masalosalo. ‘Ua matou ō fo‘i ma a‘u nei uso e to‘aono, ‘ona matou ulu atu ai lea i le fale o le tagata; 13 ‘Ua fa‘aali mai fo‘i e ia ‘iā te i matou lona va‘ai atu i le agelu i lona fale, o lo‘o tu mai, ma fai mai ‘iā te ia, “‘Ia ‘auina atu ni tagata i Iopa e ‘a‘ami Simona, e igoa fo‘i ‘iā Peteru; 14 O ai na te ta‘u atu ia te oe upu, e faaolaina ai oe ma lou aiga uma. 15 Ma ina ua amata ona ou tautala atu, ona afio ifo lea o le Agaga Paia i luga ia te i latou, faapei o i tatou i le amataga. 16 Ona ou manatua ai lea o le afioga a le Alii, na ia fetalai mai, Na papatiso lava Ioane i le vai; a e papatisoina outou i le Agaga Paia. 17 Auā fo‘i ‘ua foa‘iina atu e le Atua ‘iā te i latou le meaalofa fa‘apei o i tatou, o ē na fa‘atuatua i le Ali‘i o Iesu Keriso; se a ea a'u, na ou tetee atu ai i le Atua? 18 Ua faalogo i latou i ia mea, ona latou fifilemu ai lea, ma vivii atu i le Atua, ua faapea atu, O lea foi ua foaiina mai ai e le Atua i nuu ese le salamo e ola ai. 19 O i latou fo‘i na fa‘ata‘ape‘apeina ‘ona o sauāga na tutupu ‘iā Setefano, ‘ua o‘o atu i Foinie, ma Kuperu, ma Anetioka, e lē tala‘i atu le ‘upu i se tasi, ‘ua na o tagata Iutaia lava. 20 O nisi fo‘i o i latou o tagata Kuperu ma Kurene, ‘ua ō mai i Anetioka, ‘ua tautala atu i tagata Eleni, ma tala‘i atu le Ali‘i o Iesu. 21 Sa ‘iā te i latou fo‘i le ‘a‘ao o le Ali‘i; 22 ‘Ona o‘o atu lea o le tala o ia mea i taliga o le ekalesia i Ierusalema, ‘ona ‘a‘auina atu lea e i latou o Panapa ‘ia alu atu i Anetioka.
87
Galuega a le Au Aposetolo
23 ‘Ua o‘o atu o ia, ‘ua va‘ai atu i le alofa tunoa o le Atua, ‘ona fiafia ai lea o ia, ma ‘ua apoapoa‘i atu ‘iā te i latou uma, ‘ia pipi‘i atu i le Ali‘i ma le loto fa‘amaoni. 24 Auā o ia o le tagata lelei, ‘ua tumu fo‘i i le Agaga Pa‘ia ma le fa‘atuatua; 25 ‘Ona alu lea o Panapa i Taso, e sā‘ili ‘iā Saulo. 26 ‘Ua maua o ia, ‘ona ta‘ita‘iina lea e ia o ia i Anetioka. ‘Ua o‘o fo‘i i le tausaga ‘atoa ‘ua latou fa‘apotopoto ai ma le ekalesia, ma a‘oa‘o atu i tagata e to‘atele. Ma sa taʻua muamua le au soo o Kerisiano i Anetioka. 27 O ona po ia na ō mai ai perofeta mai Ierusalema i Anetioka. 28 ‘Ona tula‘i lea o le tasi o i latou e igoa ‘iā Akapo, ma ta‘u mai e le Agaga o le a oo mai le oge tele i le lalolagi uma; 29 ‘Ona filifili lea o le ‘au so‘o, e ta‘itasi ma lona malosi, e avatu se fesoasoani i le ‘au uso o lo‘o nonofo i Iutaia. 30 ‘Ua faia fo‘i e i latou, ma ‘auina atu i toeaina i lima o Panapa ma Saulo.
15 Ona latou fai mai lea ia te ia, Ua e valea. Ae sa ia faamautinoa mai pea lava pea e faapea. Ona latou fai mai lea, O lana agelu lea. 16 A ua tu‘itu‘i atu pea Peteru; 17 A ua talotalo atu o ia ia te i latou i lona lima e faalologo, ma faamatala atu ia te i latou le aumaia o ia e le Alii i fafo o le falepuipui. Ona fai atu lea o ia, Alu ia, ta'u atu ia mea ia Iakopo ma le au uso. Ona alu ai lea o ia, ua alu atu i le tasi mea. 18 Ua ao, ona matuā vevesi ai lea o le ʻau fitafita, po o le ā le mea ua oo iā Peteru. 19 Ua saili e Herota ia te ia, a e lei maua, ona suesue lea e ia o leoleo, ma fai atu ia fasiotia i latou. Ona alu ifo lea o ia mai Iutaia i Kaisareia, ua nofo ai. 20 ‘Ona matuā ita ai lea o Herota i tagata Turo ma Saitonu, a ‘ua latou ō mai ma le loto gatasi ‘iā te ia, ‘ua uma fo‘i ‘ona fa‘auo e i latou o Peleto le eunuka a le tupu, ‘ua latou manana‘o atu i le filemū; auā sa tausia lo latou nu‘u e le nu‘u o le tupu. 21 Ua oo foi i le aso tuupoina, ua ofu ai Herota i ofu tautupu, ua nofo i lona nofoalii, ma lauga atu ia te i latou. 22 Ona alalaga lea o le nuu, ua faapea mai, O le siufofoga o se atua, ae le o se tagata. 23 ‘Ona taia loa lea o ia e le agelu a le Ali‘i, auā na te le‘i avatua le mamalu i le Atua; 24 A ua tupu le afioga a le Atua ma ua faateleina. 25 ‘Ua toe fo‘i mai Panapa ma Saulo mai i Ierusalema, ‘ina ‘ua uma ‘ona la tala‘i, ‘ua ‘ave fo‘i e i lā‘ua o Ioane e igoa ‘iā Mareko.
MATAUPU 12 1 O ona po ia na faaloaloa atu ai e Herota le tupu ona lima e fa‘atigā i nisi o le ekalesia. 2 ‘Ua ia fasiotia fo‘i Iakopo le uso o Ioane i le pelu. 3 ‘Ua iloa fo‘i e ia ‘ua fiafia i ai Iutaia, ‘ona atili ai lea ‘ona pu‘e o ia ‘iā Peteru. (O ona po ia o areto e lē fa'afefeteina.) 4 ‘Ua pu‘eina fo‘i o ia e ia, ‘ona tu‘uina atu lea o ia i le fale puipui, ma tu‘uina atu i fitafita e to‘afa e leoleo ‘iā te ia; ua manatu pe a mavae le Eseta e aumai o ia i luma o tagata. 5 Ona taofia lea o Peteru i le falepuipui, a ua tatalo atu pea le ekalesia i le Atua mo ia. 6 ‘Ua mana‘o Herota e ta‘ita‘i ‘iā te ia i fafo, o le po lava lea na moe ai Peteru i le vā o fitafita e to‘alua, ‘ua noanoatia i filifili e lua; 7 Fa‘auta fo‘i, ‘ua tu mai i ona luga le agelu a le Ali‘i, ‘ua pupula mai fo‘i le malamalama i le fale puipui; ‘Ona pa‘u‘ū ai lea o ona filifili nai ona lima. 8 Ona fai atu lea o le agelu ia te ia, Ina fusi ia oe, ma fusi i ou seevae. Ma sa faapea lava ona ia faia. ‘Ona fai atu lea o ia ‘iā te ia, ‘Ia e fusi ‘iā te oe i lou ‘ofu, ma mulimuli mai ‘iā te a‘u. 9 Ona alu atu lea o ia i fafo, ua mulimuli atu ia te ia; ma sa le iloa e moni le mea na faia e le agelu; a ua manatu na ia vaai i se faaaliga. 10 Ina ua latou pasia le leoleoga muamua ma le lua, ona latou oo atu lea i le faitotoʻa uʻamea e tau atu i le aai; ‘ua tatala atu ‘iā te i lā‘ua i lona lava loto; ona alu ese ai lea o le agelu ia te ia. 11 Ua toe mafaufau Peteru, ona faapea ane lea o ia, Ua ou iloa nei, ua auina mai e le Alii lana agelu, ma ua laveai mai ia te au ai le lima o Herota, ma le faamoemoe uma o le nuu o lutaia. 12 Ua manatunatu o ia i le mea, ona maliu atu ai lea o ia i le fale o Maria le tinā o Ioane, e igoa foʻi iā Mareko; i le mea ua potopoto ai le toatele o tagata e tatalo. 13 ‘Ua tu‘itu‘i atu Peteru i le faitoto‘a, ‘ona sau ai lea o le teine e fa‘alogo mai, o Rota lona igoa. 14 Ua iloa e ia le leo o Peteru, ona le tatalaina lea e ia o le faitotoa ona o le fiafia, a ua momo'e i totonu, ma ta'u atu, ua tu mai Peteru i le faitotoa.
MATAUPU 13 1 O lenei sa i ai i le ekalesia sa i Anetioka nisi o perofeta ma aoao; e pei o Panapa, ma Simeona o lē ua taʻua o Niger, ma Lukio le Kurene, ma Manaena, o ē na tausia aʻe faatasi ma Herota le tupu, ma Saulo. 2 A o latou auauna atu i le Alii, ma anapopogi, ona fetalai mai lea o le Agaga Paia, Ia tuu mai ia o Panapa ma Saulo ia te au, mo le galuega na ou valaauina ai i laua. 3 Ua latou anapopogi ma tatalo, ma faaee o latou lima ia te i latou, ona latou tuu atu lea ia te i latou e o. 4 ‘Ona ‘a‘auina atu lea o i lā‘ua e le Agaga Pa‘ia, ‘ona ō atu lea o i lā‘ua i Selukia; ‘ona folau atu lea o i lā‘ua i Kuperu. 5 ‘Ua o‘o i lā‘ua i Salamina, ‘ona la tala‘i atu ai lea o le afioga a le Atua i sunako o tagata Iutaia; 6 ‘Ua latou ui ane i le motu e o‘o atu i Pafo, ‘ona maua ai lea e i latou o le tagata fa‘ataulāitu, o le perofeta pepelo, o le Iutaia, e igoa ‘iā Pasesus; 7 Sa i ai o ia ma le sui o le nu‘u, o Sekio Paulo, o le tagata poto; ‘ua ‘a‘ami atu fo‘i e ia o Panapa ma Saulo, ‘ua fia fa‘alogo i le afioga a le Atua. 8 A o Elima le taulāitu (auā o lona igoa lea pe a fa‘amatalaina) na tetee atu ‘iā te i lā‘ua, ma sa‘ili e fa‘ate‘a‘eseina le pule i le fa‘atuatua. 9 ‘Ona fa‘asaga atu lea o Saulo, o lē ‘ua igoa fo‘i o Paulo, ‘ua tumu i le Agaga Pa‘ia, ‘iā te ia. 10 Ma ua faapea atu, O oe e, ua tumu oe i le pepelo uma, ma le amio leaga uma lava, le atalii o le tiapolo, le fili o le amiotonu uma, e te le mapu ea ona faapiʼopiʼo i ala tonu o le Alii?
88
Galuega a le Au Aposetolo
11 O lenei, faauta, ua i luga ia te oe le aao o le Alii, e tauaso foi oe, e te le toe vaai i le la mo sina taimi. ‘Ona o‘o loa lea o le puao ma le pouliuli ‘iā te ia; ‘ona fealua‘i lea o ia e sā‘ili se tasi e ta‘ita‘i lima ‘iā te ia. 12 ‘Ua va‘ai atu fo‘i le faipule i le mea ‘ua faia, ‘ona talitonu ai lea o ia, ma ‘ua ofo i le a‘oa‘oga a le Ali‘i. 13 Ua tuuvaa atu Paulo ma lana au mai Pafo, ua oo atu i Pereka i Pafulia; 14 ‘Ua tu‘ua e i lā‘ua i Pereka, ‘ua o‘o atu i Anetioka i Pisitia, ‘ona ulu atu ai lea o i lā‘ua i le sunako i le aso sapati, ma nonofo ai. 15 Ua uma ona faitau o le tulafono ma le au perofeta, ona aauina atu lea e alii o le sunako ia te i latou, ua faapea atu, Le au uso e, afai ua ia te outou se upu apoapoai i le nuu, ia outou fai atu. 16 Ona tulai lea o Paulo, ua talotalo atu lona lima, ua faapea atu, Tagata Isaraelu, ma outou o e matatau i le Atua, faalogo mai ia. 17 Na filifilia e le Atua o lenei nuu o Isaraelu o tatou tamā, ma na ia faaeaina le nuu ina ua latou aumau i le nuu o Aikupito, ma na ia aumaia i latou ai le aao maualuga. 18 E tusa ma le fagafulu o tausaga na ia onosaia ai a latou amio i le vao. 19 ‘Ua uma fo‘i ‘ona fa‘aumatia e ia o nu‘u e fitu i le nu‘u o Kanana, ‘ona vaevaeina lea e ia o lo latou fanua ‘iā te i latou i le vili. 20 Mulimuli ane, ona ia tuuina atu lea o faamasino iā i latou pe tusa o le fā selau ma le lima sefulu o tausaga, seʻia oo iā Samuelu le perofeta. 21 Mulimuli ane, ua latou talosaga atu i se tupu, + ona tuuina atu lea e le Atua iā i latou o Saulo le atalii o Kiso, o le tagata o le ituaiga o Peniamina, i tausaga e fā sefulu. 22 ‘Ua fa‘ate‘a ‘ese fo‘i e ia o ia, ‘ona fa‘atūina lea e ia o Tavita e fai mo latou tupu; na ia molimau atu ai foi ia te ia, ua faapea atu, Ua ou maua Tavita le atalii o Iese, o le tagata e tusa ma lo‘u lava loto, na te faia lo‘u loto uma. 23 O le fānau a lenei tagata ‘ua fa‘atūina mai ai e le Atua le Fa‘aola mo Isaraelu, o Iesu, e tusa ma lana folafolaga. 24 ‘Ua mua‘i tala‘i atu e Ioane le papatisoga o le salamō i le nu‘u uma o Isaraelu, a o le‘i afio mai o ia. 25 A o faaiʻu e Ioane lana galuega, ona faapea atu lea o ia, O ai ea lo outou manatu o aʻu nei? E le o a'u o ia. Ae faauta, e mulimuli mai le tasi ia te au, ou te le aoga ona tatala ona seevae. 26 Le ‘au uso e, o le fānau a Aperaamo, ma so o se tasi o ‘outou e matata‘u i le Atua, ‘ua ‘auina mai ‘iā te ‘outou le afioga o lenei fa‘aolataga. 27 Auā o e nonofo i lerusalema, ma o latou faipule, ona latou te lei iloa o ia, po o leo o le au perofeta o loo faitaulia i aso sapati taitasi, ua latou faataunuuina ai i le faasala ia te ia. 28 E ui lava ina latou le maua se mea e tatau ai ona oti o ia, a ua latou aioi atu ia Pilato ia fasiotia o ia. 29 Ua uma ona latou faataunuuina o mea uma na tusia e uiga ia te ia, ona latou ave ifo lea o ia i lalo mai le laau, ma tuu ia te ia i le tuugamau. 30 A ‘ua toe fa‘atūina mai o ia e le Atua nai ē ‘ua oti. 31 Na iloa fo‘i o ia i aso e tele o ē na ō a‘e ma ia mai Kalilaia i Ierusalema, o i latou o ana molimau i le nu‘u. 32 Matou te ta‘u atu fo‘i le tala lelei ‘iā te ‘outou, o le folafolaga na faia i tamā,
33 ‘Ua fa‘ataunu‘uina e le Atua lea lava mea ‘iā te i tatou o a latou fānau, ‘ina ‘ua na toe fa‘atūina mai o Iesu; e pei ona tusia foi i le salamo e lua, O lo'u Atalii oe, o le aso nei ua ou fanaua ai oe. 34 E uiga i lona toe faatuina mai o ia nai e ua oti, e le toe foi i le pala, ua faapea ona fetalai mai o ia, Ou te avatu ia te outou le alofa faamaoni o Tavita. 35 O le mea lea ua fai mai ai o ia i le tasi salamo, E te le tuuina atu lou Paia ia oo i le pala. 36 Auā o Tavita, ‘ina ‘ua uma ‘ona ‘au‘auna o ia i lana lava tupulaga e tusa ma le finagalo o le Atua, ‘ona moe ai lea o ia, ‘ua fa‘ata‘oto i ona tamā, ‘ua o‘o fo‘i i le pala. 37 A o lē na toe fa‘atūina mai e le Atua, e le‘i o‘o i le pala. 38 O lenei, le ‘au uso e, ‘ia iloa e ‘outou, o lenei tagata ‘ua tala‘iina atu ai ‘iā te ‘outou le fa‘amāgaloina o agasala. 39 O ia fo‘i o i latou uma o ē fa‘atuatua ‘ua ta‘uamiotonuina ai i mea uma, e lē mafai ‘ona ta‘uamiotonuina ai ‘outou i le tulafono a Mose. 40 O lea, ia outou faaeteete, neʼi oo mai ia te outou lena mea, lea na fai mai ai le au perofeta; 41 Fa‘auta mai ia, o ‘outou o ē ‘ino‘ino, ma ‘ia ‘outou ofo, ma fano ai; 42 ‘Ua ō atu tagata Iutaia i fafo i le sunako, ‘ona ‘ai‘oi atu lea o tagata o Nu‘u ‘ese ‘ia tala‘iina atu ‘iā te i latou nei ‘upu i le isi sapati. 43 ‘Ua mavae atu le fa‘apotopotoga, ‘ona mulimuli atu lea ‘iā Paulo ma Panapa e to‘atele o tagata Iutaia ma ē ‘ua liliu i le lotu Iutaia; 44 ‘Ua o‘o i le sapati na soso‘o ai, toetoe lava o le ‘a‘ai uma na potopoto mai ai e fa‘alogologo i le afioga a le Atua. 45 Ae ina ua vaai atu tagata Iutaia i le motu o tagata, ona tumu ai lea o i latou i le matau'a, ma tetee atu i mea na fai mai ai Paulo, ma tetee atu, ma upuleaga. 46 ‘Ona lototetele lea o Paulo ma Panapa, ‘ua fa‘apea atu, “Sa tatau ‘ona mua‘i ta‘u atu ‘iā te ‘outou le afioga a le Atua; . 47 Aua ua faapea ona poloai mai o le Alii ia te i matou, ua faapea mai, Ua ou tofia oe e fai ma malamalama o Nuuese, ina ia fai oe mo le olataga e oo i tuluiga o le lalolagi. 48 ‘Ua fa‘alogo i ai tagata o Nu‘u ‘ese, ‘ona fiafia ai lea o i latou, ma vivi‘i atu i le afioga a le Ali‘i; 49 ‘Ua tala‘iina atu fo‘i le afioga a le Ali‘i i le nu‘u uma lava. 50 A ‘ua fa‘aoso e Iutaia i fafine amioatua ma ta‘uleleia, ma ali‘i sili o le ‘a‘ai, ma ‘ua fa‘atupu sauāga ‘iā Paulo ma Panapa, ‘ua tulia fo‘i i lā‘ua i lo latou nu‘u. 51 A o i la‘ua na tu‘u atu le efuefu o o la vae ‘iā te i latou, ‘ona ō atu ai lea o i lā‘ua i Ikonio. 52 Ma sa tutumu le au soo i le olioli, ma le Agaga Paia. MATAUPU 14 1 ‘Ua o‘o fo‘i i Ikonio, ‘ua la ō fa‘atasi i le sunako o tagata Iutaia, ma ‘ua tautala atu, ‘ona fa‘atuatua ai lea o le motu o tagata e to‘atele o Iutaia ‘atoa ma Eleni. 2 A o Iutaia lē fa‘atuatua ‘ua fa‘aoso i tagata o Nu‘u ‘ese, ma fa‘aleaga o latou loto i le au uso. 3 Ua leva foi ona nonofo i latou ma tautala atu ma le lototele i le Alii, o le na molimau i le upu o lona alofa tunoa, ma tuuina atu faailoga ma vavega e faia e o latou lima. 4 A ua vaeluaina le motu o tagata o le aai;
89
Galuega a le Au Aposetolo
5 ‘Ua osofa‘ia fo‘i tagata o Nu‘u ‘ese, ‘atoa ma Iutaia ma o latou ta‘ita‘i, e fa‘aleaga ‘iā te i lā‘ua, ma fetogi ‘iā te i lā‘ua i ma‘a; 6 ‘Ua iloa e i lā‘ua, ‘ona sōsōla lea o i lā‘ua i Lusa ma Teipe, o ‘a‘ai o Lukaonia, ‘atoa ma le itūmālō o lo‘o vagavagai. 7 Ma o i inā na latou talaʻi atu ai le tala lelei. 8 Sa nofo fo‘i i Lusa le tasi tagata, e ma‘i ona vae, o le pipili mai lava i le manava o lona tinā, e le‘i savali lava. 9 ‘Ua fa‘alogo o ia ‘iā Paulo ‘ua tautala, o lē ‘ua va‘ava‘ai atu ‘iā te ia, ma ‘ua iloa atu ‘ua ‘iā te ia le fa‘atuatua e fa‘amālōlōina ai; 10 Na fai atu ma le leo tele, Tu tonu ia i luga ou vae. Ona oso ai lea o ia ma savali. 11 Ua iloa e le motu o tagata le mea na faia e Paulo, ona alalaga ai lea o i latou, ua faapea atu i le gagana a Lukaonia, Ua oo ifo ia te i tatou atua faapei o tagata. 12 Ua latou faaigoa foi ia Panapa o Seu; a o Paulo o Mercurius, auā o ia o le failauga sili. 13 Ona aumai lea e le ositaulaga o Iutā, o lē sa i luma o lo latou aai, o povi ma pale i faitotoʻa, ma na manaʻo e fai taulaga faatasi ma tagata. 14 ‘Ua fa‘alogo i ai le ‘au ‘aposetolo, o Panapa ma Paulo, ‘ona latou saei ai lea o latou ‘ofu, ma taufetuli atu i totonu o le motu o tagata, ma ‘alalaga atu. 15 Ua faapea atu, Le Alii e, se a le mea ua outou faia ai nei mea? O i matou fo‘i o tagata e tutusa o matou tu‘inanau ma ‘outou, ma ‘ua matou tala‘i atu ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou liliu ‘ese i nei mea fa‘atauva‘a i le Atua soifua, o lē na faia le lagi, ma le lalolagi, ma le sami, ma mea uma o i ai; 16 O lē na tu‘uina atu i aso anamua o nu‘u uma e sāvavali i o latou lava ala. 17 E ui i lea, e lei tuua e ia o ia lava e aunoa ma se molimau, i lona faia o mea lelei, na ia foaiina mai foi ia te i tatou le ua mai le lagi, ma tausaga e fua mai ai, ua faatumuina ai o tatou loto i mea e ‘ai ma le olioli. 18 Ma o nei upu, sa tau le mafai ai ona latou taofia le nuu ina ia latou le osia taulaga ia te i laua. 19 ‘Ona ō mai ai lea o isi tagata Iutaia mai Anetioka ma Ikonio, ‘ua fa‘a‘ole‘ole i tagata, ma fetogi Paulo i ma‘a, ‘ona toso atu lea o ia i tua o le ‘a‘ai, ‘ua fa‘apea ‘ua oti o ia. 20 A ‘ua tutū fa‘ata‘ali‘oli‘o mai le ‘au so‘o ‘iā te ia, ‘ona tula‘i lea o ia, ‘ua alu atu i le ‘a‘ai; 21 ‘Ua uma ‘ona tala‘i atu e i lā‘ua le tala lelei i lea ‘a‘ai, ma a‘oa‘o atu i tagata e to‘atele, ‘ona la toe fo‘i atu lea i Lusa, ma Ikonio, ma Anetioka. 22 ‘Ua fa‘amalosi atu i agaga o le ‘au so‘o, ma apoapoa‘i atu ‘iā te i latou, ‘ia tumau i le fa‘atuatua, e tatau fo‘i ‘ona tatou ulu atu i le Mālō o le Atua i puapuagā e tele. 23 ‘Ua uma fo‘i ‘ona fa‘au‘uina o i latou o toeaina i ekalesia uma, ma tatalo ma le anapogi, ‘ona tu‘uina atu lea o i latou i le Ali‘i, o lē na latou fa‘atuatua i ai. 24 Ua la ui atu i Pisitia, ua oo atu i Pafulia. 25 Ua uma ona la folafola atu le upu i Pereka, ona latou o ifo lea i Atalia. 26 ‘Ona folau atu ai lea o i lā‘ua i Anetioka, i le mea na tu‘uina atu ai i lā‘ua i le alofa tunoa o le Atua, mo le galuega na la fa‘ataunu‘uina. 27 ‘Ua o‘o atu fo‘i i lā‘ua, ma fa‘apotopotoina le ekalesia, ‘ona la talatala atu ai lea o mea uma na faia e le Atua ‘iā te i lā‘ua, ma lona tatalaina o le faitoto‘a o le fa‘atuatua i nu‘u ‘ese.
28 Ua leva foi ona latou nonofo ai ma le au soo. MATAUPU 15 1 ‘Ua ō ifo fo‘i nisi tagata mai Iutaia, ‘ua a‘oa‘o atu i le au uso, ‘ua fa‘apea atu, “‘Āfai e lē peritomeina ‘outou e tusa ma le tu a Mose, e lē mafai ‘ona fa‘aolaina ‘outou. 2 E lei itiiti foi le fefinauai ma le fefinauai o Paulo ma Panapa ma i latou, ona latou filifili ai lea ia o ae Paulo ma Panapa, ma nisi o i latou i lerusalema, i le au aposetolo ma toeaina i lenei mataupu. 3 ‘Ua ta‘ita‘iina fo‘i i latou e le ekalesia, ‘ona latou ui atu ai lea i Foinie ma Samaria, ma ta‘u atu ai le liliu mai o tagata o Nu‘u ‘ese, ma ‘ua fa‘afiafiaina ai le ‘au uso uma lava. 4 ‘Ua o‘o fo‘i i latou i Ierusalema, ‘ona talia lea o i latou e le ekalesia, ma le ‘au ‘aposetolo, ma toeaina, ma ‘ua latou tala‘i atu mea uma na faia e le Atua ‘iā te i latou. 5 A ua tutū mai nisi o le vaega a le au faresaio, o e ua faatuatua, ua faapea mai, E tatau ona peritomeina i latou, ma poloai atu ia latou tausi i le tulafono a Mose. 6 Ona faapotopoto ai lea o le au aposetolo ma le au toeaina e manatunatu i lenei mea. 7 ‘Ua tele fefinauaiga, ‘ona tula‘i lea o Peteru ma fai atu ‘iā te i latou, “Le ‘au uso e, ‘ua ‘outou iloa na filifilia e le Atua i aso anamua ‘iā te i tatou, ‘ina ‘ia fa‘alogo tagata o Nu‘u ‘ese i lo‘u gutu i le ‘upu o le tala lelei; ma talitonu. 8 O le Atua fo‘i, o lē na te silafia loto, ‘ua molimau ‘iā te i latou, i le foa‘iina atu o le Agaga Pa‘ia ‘iā te i latou, fa‘apei ‘ona ia faia ‘iā te i tatou; 9 ‘Ua lē fa‘ailogaina fo‘i e ia i tatou ma i latou, i le fa‘amamāina o o latou loto i le fa‘atuatua. 10 O lenei, se a le mea tou te tofotofo ai i le Atua, e tuu atu ai le amo i ua o le au soo, e lei mafaia e o tatou tamā ma i tatou foi ona amoina? 11 A ua tatou talitonu e faaolaina i tatou i le alofa tunoa o le Alii o Iesu Keriso, faapei o i latou foi. 12 Ona fifilemu ai lea o le motu o tagata uma, ma ua faalogo ia Panapa ma Paulo, o loo faamatala atu vavega ma vavega ua faia e le Atua i nuu ese e ala ia i laua. 13 Ma ina ua uma ona latou faalologo, ona tali atu lea o Iakopo, ua faapea mai, Uso e, ia outou faalogo mai ia te au; 14 ‘Ua ta‘u atu e Simeona le ulua‘i asiasi mai o le Atua i nu‘u ‘ese, ‘ina ‘ia ‘avea mai i latou se nu‘u mo lona suafa. 15 Ma ua tutusa i lenei upu a perofeta; e pei ona tusia, 16 A mavae lenei mea, ou te toe foi mai, ma ou toe fausia le fale fetafai o Tavita, ua paʼu; ‘ou te toe fausia fo‘i ona mea na fa‘atafunaina, ‘ou te toe fa‘atūina ai; 17 Ina ia mafai e le vaega totoe o tagata ona saili i le Alii, ma Nuuese uma, o e ua valaauina i ai loʼu igoa, ua fetalai mai ai le Alii, o lē na te faia nei mea uma. 18 Ua silafia e le Atua ana galuega uma mai le amataga o le lalolagi. 19 O le mea lea, o lo‘u manatu, ‘aua ne‘i tatou fa‘alavelave i ē ‘ua liliu mai i nu‘u ‘ese i le Atua. 20 A ‘ia matou tusi atu ‘iā te i latou, ‘ia latou taumamao i mea leaga o tupua, ma le faita‘aga, ma mea titina, ma le toto. 21 Auā sa i ai fo‘i i ‘a‘ai anamua o Mose o ē tala‘i atu ‘iā te ia, o lo‘o faitaulia i sunako i aso sapati uma. 22 ‘Ona loto lea o le ‘au ‘aposetolo ma toeaina, ‘atoa ma le ekalesia uma, e ‘a‘auina atu ni tagata ‘ua filifilia mai ‘iā te
90
Galuega a le Au Aposetolo
i latou i Anetioka fa‘atasi ma Paulo ma Panapa; o Iuta fo‘i na fa‘aigoa o Pasapa, ma Sila, o ali‘i sili i le ‘au uso. 23 Ma sa latou tusia tusi e i latou i le ala lenei; O lo‘o alolofa atu le ‘au ‘aposetolo ma toeaina ma le ‘au uso i le ‘au uso o Nu‘u ‘ese i Anetioka, ma Suria, ma Kilikia. 24 Auā ‘ua matou fa‘alogo, o nisi o ē na ō ‘ese mai ‘iā te i matou, ‘ua fa‘alavelave ‘iā te ‘outou i ‘upu, ma fa‘asesēina o ‘outou loto, ‘ua fa‘apea mai, ‘E tatau ‘ona peritomeina ‘outou ma tausi i le tulafono; 25 ‘Ua lelei ‘iā te i matou, ‘ina ‘ua matou fa‘apotopotoina ma le loto gatasi, ‘ona ‘auina atu lea ‘iā te ‘outou o tagata ‘ua filifilia fa‘atasi ma lo matou pele o Panapa ma Paulo; 26 O tagata ‘ua tu‘uina atu o latou ola ‘ona o le suafa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 27 O le mea lea ua matou aauina atu ai Iuta ma Sila, la te ta‘u atu foi ia mea ia te outou i le gutu. 28 Auā ‘ua lelei i le Agaga Pa‘ia ‘atoa ma i matou, ‘ina ‘ia lē fa‘ae‘e atu ‘iā te ‘outou se avega e sili atu i lo nei mea e tatau ai; 29 ‘Ia ‘outou taumamao i mea ‘ai e fasia mo tupua, ma le toto, ma mea titina, ma le faita‘aga; Ia manuia outou. 30 ‘Ua tu‘uina atu i latou, ‘ona ō atu lea o i latou i Anetioka; 31 ‘Ua faitau e i latou, ‘ona ‘oli‘oli ai lea i le fa‘amafanafanaga. 32 O Iuta fo‘i ma Sila, o perofeta fo‘i i lā‘ua, ma ‘ua apoapoa‘i atu i le ‘au uso i ‘upu e tele, ma fa‘amalosia i latou. 33 Ma ina ua uma ona latou nonofo ai i lea mea, ona tuu atu lea o i latou e o ma le filemu mai le au uso i le au aposetolo. 34 E ui i lea, ua loto Sila e nofo ai pea. 35 Na nonofo pea Paulo ma Panapa i Anetioka, o loo aʻoaʻo atu ma talaʻi atu le afioga a le Alii, faatasi ma isi e toʻatele. 36 Ua mavae isi aso, ona fai atu lea o Paulo ia Panapa, Seʻi ta toe o atu e asiasi i o tatou uso i aai uma na ta talaʻi atu ai le afioga a le Alii, ma vaavaai pe faapefea ona latou faia. 37 ‘Ona loto lea o Panapa e ō ma Ioane, e igoa fo‘i o Mareko. 38 A ua manatu Paulo e le lelei ona ave o ia ma i laua, o le na alu ese ia te i laua i Pafulia, e lei o ma i laua i le galuega. 39 Ua matuā fefinauaʻi foʻi i laʻua, ma ua teʻa ese ai le tasi ma le isi; 40 ‘Ona filifilia lea e Paulo o Sila, ‘ua alu ‘ese, ‘ua tu‘uina atu e le au uso i le alofa tunoa o le Atua. 41 ‘Ua ui atu fo‘i o ia i Suria ma Kilikia, ‘ua fa‘amalosia e ia ekalesia.
6 ‘Ua ui atu fo‘i i latou i Ferukia ma le itūmālō o Kalatia, ‘ua vavao fo‘i i latou e le Agaga Pa‘ia ‘ona latou tala‘i atu le afioga i Asia; 7 ‘Ua o‘o i latou i Musia, ‘ona latou taumafai lea e ō i Pitunia, ‘ae le‘i tu‘uina i latou e le Agaga. 8 ‘Ua ui ane i latou i Musia, ‘ona ō ifo ai lea i Teroa. 9 Na iloa fo‘i e Paulo le fa‘aaliga i le po; ‘Ua tu mai le tasi tagata Maketonia, ‘ua ‘ai‘oi mai ‘iā te ia, ‘ua fa‘apea mai, “Sau ia i Maketonia, ma fesoasoani mai ‘iā te i matou. 10 ‘Ua va‘ai atu o ia i le fa‘aaliga, ‘ona matou taumafai loa lea e ō i Maketonia, ma le mautinoa na vala‘auina i matou e le Ali‘i e tala‘i atu le tala lelei ‘iā te i latou. 11 O le mea lea na matou folau atu ai mai Teroa, ma aga‘i sa‘o atu i Samotake, o le aso na soso‘o ai i Neapoli; 12 ‘Ona alu atu ai lea o lea mea i Filipi, o le ‘a‘ai sili lea o lea itūmālō o Maketonia, ma o le kolone fo‘i; 13 O le sapati fo‘i na matou ō atu ai i tua o le ‘a‘ai i tafatafa o le vaitafe, o le mea sa masani ai le tatalo; ona matou nonofo ai lea i lalo, ma tautala atu i fafine na potopoto ai. 14 Na fa‘alogo mai fo‘i ‘iā te i matou le tasi fafine e igoa ‘iā Litia, o le fa‘atauina o ‘ie pāuli, o le ‘a‘ai o Tuatira, o lē na tapua‘i i le Atua; 15 Ua papatisoina o ia ma lona aiga, ona aioi mai lea o ia ia te i matou, ua faapea mai, Afai ua outou manatu ou te faamaoni i le Alii, ia outou o mai i lo'u fale, ma nonofo ai. Ma sa ia faamalosia i matou. 16 A o matou ō atu i le tatalo, na faafeiloaʻi mai iā i matou se teine ua uluitinoina e le agaga o valovaloga, + na maua ai e ona matai le tele o mea e maua mai i valovaloga. 17 O ia lava na mulimuli mai ia Paulo ma i matou, ma alaga mai, o loo faapea mai, O auauna ia a le Atua silisili ese, o loo faailoa mai ia te i tatou le ala o le olataga. 18 Ma sa ia faia lenei mea i aso e tele. A ‘ua fa‘anoanoa Paulo, ‘ua liliu atu ma fai atu i le agaga, “‘Ou te fai atu ‘iā te oe i le suafa o Iesu Keriso, ‘ia e alu ‘ese mai ‘iā te ia. Ona sau ai lea o ia i fafo i lea lava ituaso. 19 ‘Ua iloa fo‘i e ona matai ‘ua leai se fa‘amoemoe e maua ai a latou ‘oloa, ‘ona latou pu‘e lea ‘iā Paulo ma Sila, ma toso atu ‘iā te i lā‘ua i le malae i faipule. 20 ‘Ua ‘aumaia fo‘i i lā‘ua i ali‘i fa‘amasino, ‘ua fa‘apea atu, “O tagata Iutaia nei, ‘ua matuā fa‘alavelave mai i lo tatou ‘a‘ai; 21 E aoao atu foi i tu ma aga, e le tusa i le tulafono ona tatou talia, pe tausia, ona o i tatou o tagata Roma. 22 ‘Ona tutū mai lea o le motu o tagata e fa‘asagatau mai ‘iā te i latou; 23 ‘Ua latou sasa fo‘i ‘iā te i lā‘ua e tele, ‘ona tu‘uina atu lea o i lā‘ua i le fale puipui, ma poloa‘i atu i le leoleo o le falepuipui e leoleoina i lā‘ua. 24 ‘Ua maua e ia le poloa‘iga, ‘ona tu‘uina atu lea e ia o i lā‘ua i le fale puipui i totonu, ma fa‘amauina o la vae i la‘au fa‘amau. 25 Ua oo i le tulua o po ma ao, ona tatalo ai lea o Paulo ma Sila ma pepese atu i le Atua, ona faalogo ai lea o pagota ia te i laua. 26 ‘Ona fa‘afuase‘i lea o le mafui‘e tele, ‘ua lūlūina ai fa‘avae o le fale puipui; 27 ‘Ua ala fo‘i le leoleo o le fale puipui i lana moe, ‘ua iloa atu fo‘i o faitoto‘a o le fale ‘ua matala, ‘ona se‘i lea e ia lana pelu, ma fia fasioti ‘iā te ia lava, ‘ina ‘ua manatu o ia ‘ua sōsōla i latou.
MATAUPU 16 1 ‘Ua o‘o atu fo‘i o ia i Teipe ma Lusa; a o lona tamā o le Eleni; 2 ‘Ua ta‘uleleia fo‘i lea mea e le au uso sa i Lusa ma Ikonio. 3 ‘Ua mana‘o Paulo e ō ma ia; ‘ua latou ‘ave fo‘i ma peritomeina o ia ‘ona o tagata Iutaia sa i ia nu‘u, auā ‘ua latou iloa uma lava o le Eleni lona tamā. 4 A o latou ui atu i aai, na latou tuuina atu ia te i latou poloaiga na tofia e le au aposetolo ma toeaina i lerusalema ia latou tausia. 5 Ma sa faapea ona faatumauina o ekalesia i le faatuatua, ma faateleina le aofai i aso taitasi.
91
Galuega a le Au Aposetolo
28 A ua alaga Paulo ma le leo tele, ua faapea atu, Aua e te agaleaga ia te oe; 29 ‘Ona vala‘au atu lea o ia i le molī, ‘ona oso lea i totonu, ‘ua alu atu ma le gatete, ma fa‘apa‘ū i luma o Paulo ma Sila. 30 ‘Ua ‘aumaia fo‘i i lā‘ua i fafo, ma fai atu, “Le ali‘i e, se ā se mea e tatau ‘ona ‘ou faia ‘ina ‘ia fa‘aolaina ai a‘u? 31 Ona la fai mai lea, Talitonu i le Alii o lesu Keriso, ona faaolaina ai lea o oe ma lou aiga. 32 Ma sa latou fai atu ia te ia le afioga a le Alii, ma i latou uma sa i lona fale. 33 Ona ave lea e ia ia te i laua i lea lava itula o le po, ma mulumulu i o latou sasa; ona papatisoina loa lea o ia ma ona tagata uma. 34 ‘Ua ‘aumaia fo‘i i lā‘ua e ia i lona fale, ‘ona laulau atu ai lea e ia o mea e ‘ai i o la luma, ma ‘ua ‘oli‘oli ma lona ‘āiga uma, ‘ua fa‘atuatua i le Atua. 35 Ua ao, ona aauina atu lea e le au faamasino o auauna, ua faapea atu, Tuu atu ia na tagata e o. 36 ‘Ua ta‘u atu fo‘i e le leoleo o le falepuipui lenei ‘upu ‘iā Paulo, “ ‘Ua ‘a‘auina mai e ali‘i fa‘amasino e tu‘u atu ‘oulua e ō; 37 A ‘ua fai atu Paulo ‘iā te i latou, “‘Ua sasaina fa‘aaliali i ma‘ua e i latou e aunoa ma le fa‘asalaina, o i ma‘ua o tagata Roma, ma tu‘uina i ma‘ua i le falepuipui; a o lenei, ua latou tulia faalilolilo ea i matou? e leai e moni; a ia latou ō mai lava ma aumai i matou i fafo. 38 ‘Ua ta‘u atu fo‘i e ‘au‘auna ia ‘upu i ali‘i; 39 Ona latou o mai ai lea, ma aioi mai ia te i laua, ma taitai atu ia te i laua, ma fai atu ia te i laua ia o ese atu i le aai. 40 ‘Ona latou ō lea i tua o le falepuipui, ‘ua ulu atu i le fale o Litia;
11 O i latou nei ua sili atu lo latou amiolelei i lo o i latou i Tesalonia, ina ua latou talia le upu ma le loto fiafia, ma suesue i Tusi i lea aso ma lea aso, pe moni ia mea. 12 O lea na talitonu ai le toatele o i latou; o fafine fa‘aaloalogia fo‘i o Eleni, ‘atoa ma tane, e lē to‘aitiiti. 13 Ae ina ua iloa e tagata Iutaia o i Tesalonia, ua talaʻiina atu le afioga a le Atua e Paulo i Perea, ona ō atu ai lea o i latou i inā ma faaoso ai le motu o tagata. 14 Ona auina atu loa lea e le au uso ia Paulo e alu atu i le sami, a ua nonofo ai pea Sila ma Timoteo. 15 O i latou fo‘i na ta‘ita‘iina Paulo, ‘ua latou ‘aumaia o ia i Atenai; 16 A o fa‘atali Paulo ‘iā te i lā‘ua i Atenai, ‘ona osofia lea o lona loto i totonu ‘iā te ia, ‘ina ‘ua iloa atu e ia le ‘a‘ai ‘ua tumu i le ifo i tupua. 17 O le mea lea na ia fefinauai ai ma Iutaia i le sunako, ma tagata amioatua, ma i le maketi i lea aso ma lea aso ma e na feiloai ma ia. 18 ‘Ona fetautalatala‘i ai lea ‘iā te ia o nisi o faifilosofia o le ‘au Epikuro, ma le ‘au Setoiko. Ona fai mai lea o isi, Se a se mea e fai mai ai lenei tagata tauupu? o isi foi, E foliga mai o ia o le fai atua ese: aua na ia talai atu ia te i latou Iesu, ma le toetu. 19 ‘Ona latou pu‘e lea ‘iā te ia, ma ta‘ita‘i atu ‘iā te ia i Areopako, ‘ua fa‘apea atu, “Se‘i matou iloa po o le ā lenei a‘oa‘oga fou ‘ua e fai mai ai? 20 Auā ‘ua e fa‘afoisia mai mea ‘ese i o matou taliga; 21 (Auā o tagata Atenai uma lava ma tagata ‘ese sa i ai, e leai se isi mea ‘ua fa‘aalu ai o latou taimi, na o le ta‘u atu ma le fa‘alogo i se mea fou.) 22 Ona tu ai lea o Paulo i le totonugalemu o le mauga o Marsa, ua faapea atu, O outou tagata Atenai e, ua ou iloa i mea uma lava, ua tele naua outou i uputuu. 23 Auā na ‘ou ui ane, ma ‘ou va‘ava‘ai i la ‘outou tapua‘iga, ‘ona ‘ou iloa ai lea o le fatafaitaulaga ‘ua tusia ai, MO LE ATUA E LE ILOA. O lenei, o lē ua outou tapuaʻi i ai ma le lē iloa, ou te taʻu atu iā te outou. 24 O le Atua o lē na faia le lalolagi ma mea uma o i ai, auā o ia o le Ali‘i o le lagi ma le lalolagi, e lē afio o ia i malumalu na faia e lima; 25 E lē tapua‘ia fo‘i o ia e lima o tagata, peiseaī ‘ua mana‘omia e ia se mea, auā na te foa‘iina mai i tagata uma le ola, ma le mānava, ma mea uma lava; 26 ‘Ua faia fo‘i e ia o nu‘u uma o tagata i le toto e to‘atasi, e nonofo ai i le fogā‘ele‘ele uma, ma ‘ua na tofia fo‘i taimi na mua‘i tofia, ma tuā‘oi o mea e nonofo ai; 27 ‘Ia latou sā‘ili i le Ali‘i, pe ‘āfai latou te fetagofi atu ‘iā te ia ma maua o ia, e ui lava e lē mamao o ia ma i tatou ta‘ito‘atasi; 28 Auā o ia tatou te ola ai, ma gaoioi ai, ma iai i tatou; pei ‘ona fai mai fo‘i o nisi o ‘outou fatu fatu, auā o lana fānau i tatou. 29 O lenei, ona o i tatou o fanau a le Atua, e lē tatau la ona tatou manatu, o le tulaga Atua e tusa ma le auro, po o le ario, po o le maa, ua togiina i le poto ma le poto o tagata. 30 Ua silasila mai foi le Atua i ona po o lenei valea; a o lenei, ‘ua poloa‘i mai o ia i tagata uma i nu‘u uma lava ‘ia salamō; 31 Auā ‘ua ia tofia le aso e fa‘amasinoina ai e ia le lalolagi i le amiotonu e le tagata ‘ua ia tofia; o le mea lea na ia fa‘amaonia mai ai i tagata uma lava, ‘ina ‘ua na toe fa‘atūina mai o ia nai ē ‘ua oti.
MATAUPU 17 1 ‘Ua ui ane i lā‘ua i Amefipoli ma Apolonia, ‘ona o‘o atu lea o i lā‘ua i Tesalonia, sa i ai le sunako o tagata Iutaia. 2 ‘Ua ulufale atu fo‘i Paulo ‘iā te i latou, e pei ‘ona masani ai o ia, ma o sapati e tolu ‘ua felafolafoa‘i ai ma i latou i tusi. 3 Ua faailoa atu ma folafola atu, e tatau ona puapuagatia Keriso, ma toetu mai nai e ua oti; ma o lenei Iesu, ou te talai atu ia te outou, o le Keriso lea. 4 ‘Ua fa‘atuatua fo‘i nisi o i latou, ma ‘ua fa‘atasi ma Paulo ma Sila; e to‘atele fo‘i o tagata Eleni fa‘amaoni, e lē to‘aitiiti fo‘i fafine sili. 5 A o tagata Iutaia e le‘i talitonu, na lotoleaga i latou, ‘ua ‘ave fo‘i e i latou o tagata amio leaga o ē amio leaga, ma fa‘apotopotoina le ‘au, ma fa‘atupu vevesi i le ‘a‘ai uma, ma osofa‘i le fale o Iasona, ma sa‘ili e ta‘ita‘i ‘iā te i latou i fafo. i tagata. 6 ‘Ua lē maua fo‘i i lā‘ua, ‘ona tosoina lea e i latou o Iasona ma nisi o le ‘au uso i ali‘i o le ‘a‘ai, ma ‘alalaga, “O i latou nei o ē na fa‘asesēina le lalolagi, ‘ua latou ō mai fo‘i i inei; 7 ‘Ua talia fo‘i o ia e Iasona; 8 ‘Ua fa‘alogo atu fo‘i i latou i nei mea, ‘ona atuatuvale ai lea o tagata ma ali‘i o le ‘a‘ai. 9 Ua ave foi e i latou se mea e faamau ai ia Iasona ma isi, ona tuu atu lea o i latou e o. 10 Ona aauina atu loa lea e le au uso ia Paulo ma Sila i le po i Perea;
92
Galuega a le Au Aposetolo
32 ‘Ua fa‘alogo i latou i le toe tutū mai o ē ‘ua oti, ‘ona tauemu ai lea o isi, a ‘ua fai mai isi, Matou te toe fa‘alogo ‘iā te oe i lenei mea. 33 Ona alu ese lea o Paulo mai ia te i latou. 34 A ‘ua pipi‘i mai isi tagata ‘iā te ia, ma fa‘atuatua;
21 A ua faatofa atu ia te i latou, ua faapea atu, E tatau lava ona ou faia lenei tausamiga o le a oo mai i Ierusalema; Ona folau atu lea o ia mai Efeso. 22 ‘Ua taunu‘u o ia i Kaisareia, ‘ua alu a‘e fo‘i ma alofa atu i le ekalesia, ‘ona alu ifo lea o ia i Anetioka. 23 ‘Ua uma fo‘i ona nofo ai, ‘ona alu lea o ia, ‘ua alu atu i le nu‘u uma o Kalatia ma Ferukia, e fa‘amalosi i le ‘au so‘o uma. 24 ‘Ua alu atu fo‘i i Efeso le tasi Iutaia e igoa ‘iā Apolo, na fānau i Alesania, o le tagata tautala, ma le malosi i tusi. 25 Na a‘oa‘oina lenei tagata i le ala o le Ali‘i; ma o le malosi o le loto, na ia tautala atu ai ma aoao atu ma le filiga i mea a le Alii, na o le papatisoga a Ioane na te iloa ai. 26 Ona amata lea ona tautala atu o ia ma le lototele i le sunako; 27 ‘Ua loto fo‘i o ia e alu atu i Akaia, ‘ona tusi atu lea o le ‘au uso, ma ‘ai‘oi atu i le ‘au so‘o, ‘ia talia o ia; 28 Auā ‘ua matuā fa‘a‘ole‘ole e ia o Iutaia, ‘ua fa‘aali atu fo‘i i tusi o lesu o le Keriso lea.
MATAUPU 18 1 Ua mavae ia mea, ona tuua lea e Paulo o Atenai, ua oo atu i Korinito; 2 ‘Ua maua fo‘i le tasi tagata Iutaia e igoa ‘iā Akula, na fānau i Pono, e le‘i leva ‘ona sau mai Italia, ma lana avā o Pisila; (auā na fai atu Kalaotio i tagata lutaia uma ia o ese mai i Roma,) ona alu atu ai lea ia te i latou. 3 ‘Ua tasi fo‘i le faiva o ia, ‘ua nofo o ia ma i lā‘ua, ma galue; 4 ‘Ua felafolafoa‘i fo‘i o ia i le sunako i sapati uma lava, ma fa‘aoleole atu i tagata Iutaia ma Eleni. 5 ‘Ua ō mai Sila ma Timoteo mai Maketonia, ‘ona o‘otia lea o Paulo i le loto, ma molimau atu i tagata Iutaia o Iesu o le Keriso lea. 6 Kae i te taimi ne ‵teke atu ei latou ki a latou, kae ‵teke atu, ne ‵lu ne ia ana gatu, kae fai atu ki a latou: “A otou toto ka i luga i otou ulu; Ou te mamā: e amata atu i le taimi nei ona ou alu i nuu ese. 7 ‘Ua alu ‘ese o ia i lea mea, ‘ua ulu atu i le fale o le tasi tagata, o Iuso le igoa, o lē ‘ua tapua‘i i le Atua, e fa‘atasi fo‘i lona fale ma le sunako. 8 A o Kiripo, le pule sili o le sunako, na fa‘atuatua i le Ali‘i ma lona ‘āiga uma; ‘ua fa‘alogo ai fo‘i le to‘atele o tagata Korinito, ‘ua fa‘atuatua ma papatisoina. 9 ‘Ona fetalai mai lea o le Ali‘i ‘iā Paulo i le fa‘aaliga i le po, “ ‘Aua ‘e te fefe, a ‘ia e tautala atu ma ‘aua le fa‘alologo. 10 Auā ‘ou te ‘iā te oe, e leai fo‘i se tasi e tu‘u atu ‘iā te oe e fa‘aleaga ‘iā te oe, auā e to‘atele o‘u tagata i lenei ‘a‘ai. 11 Ona nofo ai lea o ia i inā i le tausaga ma le ono masina, ma aʻoaʻo atu le afioga a le Atua iā i latou. 12 ‘Ua fai Kaliona ma sui o Akaia, ‘ona fouvale ai lea o Iutaia ma le loto gatasi ‘iā Paulo, ma ta‘ita‘i atu ‘iā te ia i le nofoa fa‘amasino. 13 ‘Ua fa‘apea atu, “O lenei tagata ‘ua fa‘aoleole i tagata e tapua‘i i le Atua e lē tusa ma le tulafono. 14 A o tautala atu Paulo, ona fai atu lea o Kaliona i tagata Iutaia: “O outou Iutaia e, afai o se mea sesē po o se mea leaga, semanū ou te onosaia ai outou. 15 Ae afai o se fesili i upu ma igoa, ma la outou tulafono, ia outou vaavaai i ai; auā ou te lē fai ma faamasino i ia mea. 16 Ona tulia lea e ia o i latou mai i le nofoa faamasino. 17 ‘Ona pu‘e lea e tagata Eleni uma o Sosene, le pule sili o le sunako, ma sasa ‘iā te ia i luma o le nofoa fa‘amasino. A o Kaliona e le‘i popole i ai se tasi o ia mea. 18 Mulimuli ane, ona nofo ai lea o Paulo i lea mea i aso e tele, ona faamavae ai lea o ia i le ʻauuso, ma folau atu i Suria, faatasi ma Pisila ma Akula; ua sele lona ulu i Kenikerea, auā sa ia te ia le tautoga. 19 ‘Ua o‘o fo‘i o ia i Efeso, ‘ona tu‘ua lea e ia o i lā‘ua i lea mea; 20 Ina ua latou fai atu ia te ia e nonofo mo se taimi umi ma i latou, sa le malie o ia;
MATAUPU 19 1 A o i ai Apolo i Korinito, ‘ua ui ane Paulo i le nu‘u maualuluga, ‘ona o‘o atu ai lea o ia i Efeso; 2 Ua fai atu o ia ia te i latou, Ua outou maua ea le Agaga Paia ina ua outou talitonu? Ona latou fai mai lea ia te ia, Matou te lei faalogo lava pe o i ai se Agaga Paia. 3 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Na papatisoina outou i se a? Ona latou fai mai lea, I le papatisoga a Ioane. 4 Ona fai atu lea o Paulo, Na papatiso lava loane i le papatisoga o le salamo, ua fai atu i le nuu, ia faatuatua i latou i le mulimuli mai ia te ia, o le Keriso lea o lesu. 5 ‘Ua fa‘alogo ai i latou, ‘ona papatisoina lea o i latou i le suafa o le Ali‘i o Iesu. 6 ‘Ua fa‘ae‘e atu fo‘i e Paulo ona lima i luga ‘iā te i latou, ‘ona afio ifo lea o le Agaga Pa‘ia i luga ‘iā te i latou; ma sa latou tautala i gagana eseese, ma vavalo atu. 7 Ma o tagata uma e tusa ma le toʻasefulu lua. 8 ‘Ua ulu atu fo‘i o ia i le sunako, ma tautala atu ma le lototele i masina e tolu, o finau ma fa‘aoleole i mea e uiga i le mālō o le Atua. 9 A ua faamaaa ma le talitonu nisi, a ua fai upu leaga i lea ala i luma o le motu o tagata, ona alu ese ai lea o ia ia te i latou, ma tuueseeseina le au soo, ua finau i aso uma i le aoga a le tasi o Turano. 10 Ma sa faaauau pea lenei mea i le va o tausaga e lua; ‘ona fa‘alogo ai lea o i latou uma o ē nonofo i Asia i le afioga a le Ali‘i o Iesu, o Iutaia ‘atoa ma Eleni. 11 Na faia fo‘i e le Atua vāvega fa‘apitoa e ala i lima o Paulo; 12 ‘Ona ‘aumaia ai lea o solosolo po o ‘ie ‘ele‘ele nai lona tino i ē mama‘i, ‘ona te‘a ai lea o ma‘i ‘iā te i latou, ‘ona ō ‘ese ai lea o agaga leaga nai ‘iā te i latou. 13 Ona taumafai lea o nisi o lutaia feoa'i, o e tuliese i agaga leaga, i le suafa o le Alii o lesu, i e ua i ai agaga leaga, ua faapea atu, Matou te tauto atu ia te outou ia lesu, o le na talaiina e Paulo. 14 Sa i ai fo‘i atali‘i e to‘afitu o le tasi Seva, o le Iutaia, ma le ‘au ositaulaga sili, ‘ua faia fa‘apea. 15 Ona tali mai lea o le agaga leaga, ua faapea mai, Ua ou iloa Iesu, ua ou iloa foi Paulo; a o ai ‘ea ‘outou?
93
Galuega a le Au Aposetolo
16 O le tagata fo‘i ‘ua i ai le agaga leaga, ‘ua oso atu ‘iā te i latou, ‘ua manumālō fo‘i ‘iā te i latou, ma ‘ua manumālō fo‘i ‘iā te i latou, ‘ona sōsōla ai lea o i latou i fafo o lea fale e lē lavalavā ma manu‘a. 17 Ua iloa foʻi lenei mea e tagata Iutaia uma ma Eleni o loo nonofo i Efeso; ‘ua o‘o fo‘i le mata‘u ‘iā te i latou uma, ‘ua vi‘ia fo‘i le suafa o le Ali‘i o Iesu. 18 E to‘atele fo‘i o ē fa‘atuatua na ō mai, ma ta‘utino mai, ma fa‘aali mai a latou amio. 19 O le to‘atele fo‘i o ē na fai togafiti fa‘ataulāitu, ‘ua fa‘apotopotoina a latou tusi, ma susunu ai i luma o tagata uma; 20 Ua faapea ona tupu malosi le afioga a le Atua, ma ua manumalo. 21 ‘Ua uma ia mea, ‘ona manatu lea o Paulo i le agaga, ‘ina ‘ua ui ane o ia i Maketonia ma Akaia, e alu i Ierusalema, ‘ua fa‘apea atu, “A uma ‘ona ‘ou i ai, e tatau fo‘i ‘ona ‘ou feiloa‘i ma Roma. 22 ‘Ona ‘auina atu lea e ia i Maketonia o ē na ‘au‘auna ‘iā te ia, o Timoteo ma Erato; a ua nofo pea o ia i Asia mo se vaitaimi. 23 O le taimi lava lea na tupu ai le vevesi itiiti i lea ala. 24 Auā o le tasi tagata e igoa ia Temetiu, o le tufuga fai mea ario, na ia faia ni malumalu ario mo Tiana, na maua ai e ia le ‘oloa itiiti i tufuga; 25 ‘Ua fa‘apotopoto fo‘i i latou e ia ma ē galulue fa‘apea, ‘ua fa‘apea atu, “Alii e, ‘ua ‘outou iloa o lenei faiva ‘ua tatou maua ai lo tatou ‘oloa. 26 Ua outou vāai ma faalogo foʻi, e lē na o Efeso, a e toetoe lava i Asia uma, ua faaoleole ma faaliliueseina e lenei Paulo tagata e toʻatele, ua faapea mai, e lē o ni atua i latou ua faia e lima. 27 ‘Ua lē gata i lea, ‘ua lamatia la tatou faiva; a ‘ia ‘inosia fo‘i le malumalu o le atua fafine sili o Tiana, ma ‘ia fa‘aumatia fo‘i lona mamalu, o lo‘o tapua‘i i ai Asia uma ma le lalolagi. 28 Ua faalogo i latou i ia upu, ona tutumu ai lea o i latou i le ita, ma alalaga atu, ua faapea atu, E silisili lava Tiana o Efeso. 29 ‘Ua tumu fo‘i le ‘a‘ai uma i le fememea‘i; 30 Ua fia alu atu Paulo i le motu o tagata, ae leʻi faatagaina o ia e le au soo. 31 Ona aauina atu lea e nisi o alii sili o Asia, o ana uo ia te ia, ua aioi atu ia te ia, ia aua nei alu atu o ia i le fale mataaga. 32 Ona alalaga lea o isi i le tasi mea, a o isi i le isi mea, auā ua fememeai le faapotopotoga; ma sa le iloa e le toatele o le mea ua latou faapotopoto faatasi ai. 33 Ua latou aumaia Alesana mai i le motu o tagata, ua uunaʻia o ia e Iutaia. ‘Ua talotalo atu fo‘i Alesana i lona lima, ‘ua mana‘o fo‘i e tali atu o ia i luma o le nu‘u. 34 ‘Ua iloa fo‘i e i latou o le Iutaia o ia, ‘ona ‘alalaga ai lea o i latou uma ma le leo e tasi pe tusa ma le lua itula, “E sili Tiana o Efeso. 35 Ua faatoafilemuina e le failautusi o le nuu, ona fai atu lea o ia, O outou tagata Efeso e, o ai ea se tagata e le iloa o le aai o Efeso o le ifo i le atua fafine sili o Tiana, ma le tupua na pau ifo mai ia Iupita. ? 36 O lenei, e lē mafai ‘ona tete‘e atu i nei mea, e tatau ‘ona ‘outou fa‘alologo, ‘aua fo‘i le faia se mea vave. 37 Ona ua outou aumaia iinei o nei tagata, e le o ni faomea i ekalesia, po o ni upu faifai i lo outou atua fafine.
38 Tela la, kafai e isi se mea e ‵teke atu ei a Temetiu mo tino tufuga kolā e ‵nofo mo ia i se isi tino, e ‵tala eiloa te tulafono, kae e isi foki ne sui pule. 39 Ae afai tou te fesili i se mea e uiga i isi mataupu, e faia lea mea i se faapotopotoga e tusa ai ma le tulafono. 40 Auā e ono molia i tatou ona o le vevesi i le aso nei, e leai se mea e mafai ai ona taʻu atu se tala i lenei faapotopotoga. 41 Ua uma ona fetalai atu o ia, ona tuu atu lea e ia o le faapotopotoga. MATAUPU 20 1 ‘Ua uma le vevesi, ‘ona vala‘au atu lea o Paulo i le ‘au so‘o, ma fa‘afeiloa‘i atu ‘iā te i latou, ‘ona alu atu lea o ia e alu i Maketonia. 2 ‘Ua alu atu fo‘i o ia i ia nu‘u, ma apoapoa‘i atu ‘iā te i latou i le tele o ‘upu, ‘ona o‘o atu ai lea o ia i Eleni; 3 Ona nofo ai lea i inā i masina e tolu. ‘Ua lamalama Iutaia ‘iā te ia, ‘ina o le a folau atu o ia i Suria, ‘ona manatu ai lea o ia e toe fo‘i atu i Maketonia. 4 ‘Ua ō atu fo‘i ma ia i Asia o Sopateri le Perea; o Aritako ma Sekuno mai i Tesalonia; ma Kaio o Teipe, ma Timoteo; a o Asia, o Tuiko ma Torofimo. 5 Na muamua atu i latou nei ma faatali mai iā i matou i Teroa. 6 ‘Ua mavae aso o areto e lē fa‘afefeteina, ‘ona matou folau atu lea mai Filipi, ‘ua matou ō atu ‘iā te i latou i Teroa i aso e lima; na matou nonofo ai i aso e fitu. 7 O le ulua‘i aso fo‘i o le vaiaso, ‘ina ‘ua potopoto le ‘au so‘o e tofitofi le areto, ‘ua tala‘i atu ai Paulo ‘iā te i latou, ‘ua sauni e alu i le taeao; ‘ua fai atu fo‘i lana tautala ‘ua o‘o i le tulua o po. 8 Sa i ai fo‘i molī e tele i le afeafe aupitoaluga, sa potopoto ai i latou. 9 Sa nofo fo‘i i le fa‘amalama o le tasi taule‘ale‘a e igoa ‘iā Eutiko, ‘ua matuā moe lava; 10 Ona alu ifo lea o Paulo, ua faapau i ona luga, ma fusi ia te ia, ua faapea atu, Aua tou te atuatuvale; auā o lo‘o ‘iā te ia lona ola. 11 ‘Ua toe alu a‘e fo‘i o ia, ‘ua tofitofi le areto, ma ‘ai, ma tautala umi, ‘ua o‘o i le taeao, ‘ona alu lea o ia. 12 Ona latou aumaia lea o le taulealea ua ola, ma ua le itiiti ifo lo latou faamafanafanaina. 13 ‘Ona matou muamua atu lea i le va‘a, ma folau atu i Aso, ‘ua matou manatu ai e fa‘afeiloa‘i ai Paulo; 14 ‘Ua feiloa‘i fo‘i o ia ma i matou i Aso, ‘ona matou talia lea o ia, ‘ua matou ō atu i Mitulene. 15 ‘Ona matou folau atu lea i lea mea, ma o‘o atu i le aso na soso‘o i luma o Kio; o le aso na soso‘o ai ‘ua matou taunu‘u ai i Samo, ‘ua matou nonofo ai i Trogyllium; ‘ua o‘o fo‘i i le aso na soso‘o ai i Meleto. 16 Auā na manatu Paulo e folau atu i Efeso, auā e lē nofo o ia i Asia; 17 ‘Ua ‘a‘auina atu fo‘i e ia nisi nai Meleto i Efeso, e ‘a‘ami i toeaina o le ekalesia. 18 ‘Ua ō mai fo‘i i latou ‘iā te ia, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, “ ‘Ua ‘outou iloa, talu le ulua‘i aso na ‘ou sau ai i Asia, le uiga na ‘ou i ai ‘iā te ‘outou i aso uma lava; 19 ‘Ua ‘au‘auna fo‘i i le Ali‘i ma le loto maulalo uma, ma loimata e tele, ma fa‘aosoosoga na o‘o mai ‘iā te a‘u i le lamalama o tagata Iutaia.
94
Galuega a le Au Aposetolo
20 Na ‘ou lē taofia fo‘i se mea e aogā ‘iā te ‘outou, a ‘ua ‘ou fa‘aali atu ‘iā te ‘outou, ma ‘ou a‘oa‘o atu fo‘i ‘iā te ‘outou i luma o tagata, mai lea fale ma lea fale. 21 ‘Ua molimau atu fo‘i i tagata Iutaia ‘atoa ma Eleni, le salamō i le Atua, ma le fa‘atuatua i lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 22 O lenei, faauta, ou te alu atu i Ierusalema o loo noatia i le agaga, ma le lē iloa o mea e oo iā te aʻu i inā. 23 Ae vagana ai ua molimau mai le Agaga Paia i lea aai ma lea aai, o loo faapea mai, o noanoataga ma puapuaga e tumau ai ia te au. 24 Ae e lē faagaeetia ai aʻu i se tasi o ia mea, ou te lē manatu foʻi e tāua loʻu ola iā te aʻu, ina ia faauma ai loʻu tausinioga ma le olioli, ma le faiva ua ou maua mai i le Alii o Iesu, e molimau atu i le tala lelei o le alofa tunoa o le Atua. . 25 O lenei, faauta, ua ou iloa o outou uma lava, o e na ou alu atu i ai e talai atu le malo o le Atua, tou te le toe vaai mai i o’u mata. 26 O le mea lea ou te ave ai outou e molimau i le aso nei, ua mamā aʼu mai le toto o tagata uma. 27 Auā ‘ou te le‘i ‘alo lava ‘ona ta‘u atu ‘iā te ‘outou le finagalo uma o le Atua. 28 O lenei, ia outou faaeteete ia te outou lava, ma le lafu mamoe uma, ua tofia ai outou e le Agaga Paia e fai ma ovasia, e fafaga le ekalesia a le Atua, ua ia faatauina i lona lava toto. 29 Auā ‘ua ‘ou iloa lenei mea, pe a mavae ‘ona ‘ou alu, ‘ona ō mai ai lea o luko fe‘ai ‘iā te ‘outou, e lē fa‘asaoina le lafu mamoe. 30 E tula‘i mai fo‘i ni tagata mai ‘iā te ‘outou lava, e tautala i mea fa‘api‘opi‘o, e fetosina‘i ai so‘o e mulimuli atu ‘iā te i latou. 31 O le mea lea ia mataala ai, ma ia manatua, i le va o tausaga e tolu ou te lei mapu i le ao ma le ao ona apoapoai atu ma loimata i tagata taitoatasi. 32 O lenei, le au uso e, ou te tuuina atu outou i le Atua, ma le upu o lona alofa tunoa, e mafaia ona ati ae ia te outou, ma avatu ai ia te outou le tofi faatasi ma i latou uma o e ua faapaiaina. 33 Ou te leʻi manaʻo i se ario, po o se auro, po o se ofu o se tagata. 34 Ioe, ua outou iloa lava, sa auauna mai nei lima i mea ou te manaomia, ma i latou sa faatasi ma au. 35 ‘Ua ‘ou fa‘aali atu ‘iā te ‘outou mea uma lava, e tatau ‘ona ‘outou galulue fa‘apenā e fesoasoani i ē vaivai, ma ‘ia manatua le afioga a le Ali‘i o Iesu, na ia fetalai mai, E sili ‘ona manuia o le foa‘i atu i lo le talia mai. 36 Ua uma ona fetalai atu o ia, ona tootuli ai lea o ia, ma tatalo faatasi ma i latou uma. 37 ‘Ona fetagisi tele ai lea o i latou uma, ma fusi i le ua o Paulo, ma sogi ‘iā te ia; 38 Ua sili lo latou faanoanoa ona o upu na ia fai mai ai, ina ia latou le toe vaai i ona fofoga. ‘Ona latou ō lea ma ia i le va‘a.
2 ‘Ua maua fo‘i le va‘a e folau atu i Foinie, ‘ona matou ō ai lea ma folau atu. 3 Ina ua matou iloa Kuperu, ona matou tuua lea i le itu tauagavale, ma folau atu i Suria, ma taunuu i Turo, auā o i inā e lafoaʻi ai e le vaa lana avega. 4 ‘Ua maua fo‘i e i matou so‘o, ‘ona matou nonofo ai lea i aso e fitu; 5 Ma ina ua uma na aso, ona matou o ai lea ma o atu i lo matou ala; ‘ua latou ō uma fo‘i ‘iā te i matou, ma avā ma fānau, ‘ua o‘o ‘ina matou ō i tua o le ‘a‘ai; 6 Ua matou faamavae le tasi i le tasi, ona matou o ai lea i le vaa; ona latou toe foi atu ai lea i o latou aiga. 7 Ua uma la matou folauga mai Turo, ona matou oo atu ai lea i Tulomaio, ona matou faafeiloai atu lea i le au uso, ona matou nonofo ai lea ma i latou i le aso e tasi. 8 O le aso na soso‘o ai, na matou ō ai ma Paulo, ‘ua o‘o i Kaisareia; ma nonofo faatasi ma ia. 9 Sa i ai i lea lava tagata ona afafine e toafa, o taupou, o e na vavalo. 10 ‘Ua matou nonofo ai i aso e tele, ‘ona alu ifo ai lea mai Iutaia le tasi perofeta, o Akapo le igoa. 11 ‘Ua o‘o mai o ia ‘iā te i matou, ‘ona tago lea o ia i le fusipa‘u o Paulo, ma saisai ona lima ma ona vae, ‘ua fa‘apea mai, “O lo‘o fa‘apea ‘ona fetalai mai o le Agaga Pa‘ia, ‘E fa‘apea ‘ona fusifusia e tagata Iutaia i Ierusalema le tagata e ana lenei fusi, ma tu‘uina atu o ia i totonu. lima o nuu ese. 12 ‘Ua fa‘alogo i matou i nei mea, ‘ona ‘ai‘oi atu lea o i matou ma tagata o lea nu‘u ‘iā te ia, ‘aua ne‘i alu a‘e i Ierusalema. 13 Ona tali atu lea o Paulo, Se a le mea ua outou fetagisi ma faatiga mai ai i loʻu loto? auā ‘ua ‘ou sauni e lē gata ‘ina saisaitia, a ‘ia ‘ou oti fo‘i i Ierusalema ‘ona o le suafa o le Ali‘i o Iesu. 14 Ua le mafai foi o ia, ona matou tuu lea, ua faapea ane, Ia faia le finagalo o le Alii. 15 Ua mavae ia aso, ona matou ave lea o a matou mea, ma ō aʻe i Ierusalema. 16 Na matou ō fo‘i ma i matou nisi o le ‘au so‘o o Kaisareia, ‘ua ‘aumai fo‘i ma i latou le tasi o Nasona mai Kuperu, o le so‘o tuai, matou te momoe ai. 17 ‘Ua matou o‘o i Ierusalema, ‘ona talia lea o i matou ma le fiafia e le au uso. 18 O le taeao fo‘i na matou ō atu ai ma Paulo ‘iā Iakopo; sa i ai foi toeaina uma. 19 ‘Ua fa‘afeiloa‘i atu o ia ‘iā te i latou, ‘ona ta‘u patino atu lea e ia o mea ‘ua faia e le Atua i nu‘u ‘ese i lana faiva. 20 ‘Ua fa‘alogo i ai, ‘ona vivi‘i atu lea o i latou i le Ali‘i, ma fai atu ‘iā te ia, “Lo‘u uso e, ‘ua e va‘ai atu i le faitau afe o tagata Iutaia ‘ua fa‘atuatua; ‘ua ma‘elegā fo‘i i latou uma i le tulafono. 21 ‘Ua logo atu fo‘i i latou ‘iā te oe, ‘ua e a‘oa‘o atu i tagata Iutaia uma o i nu‘u ‘ese e lafoa‘i Mose, ma fai atu e lē tatau ‘ona peritomeina a latou fānau, pe mulimuli fo‘i i tu. 22 O le ā la lenā mea? e tatau ona faapotopoto mai le motu o tagata, aua e faalogo i latou ua e sau. 23 O le mea lea, ia e faia le mea lenei matou te fai atu ai ia te oe: Ua ia i matou tagata e toafa ua i ai se tautoga ia i latou;
MATAUPU 21 1 ‘Ua o‘o ‘ese i matou nai ‘iā te i latou, ma folau atu, ‘ona matou ō atu ai lea ma le ala sa‘o i Koo, o le aso na soso‘o ai i Roto, ma mai ai i Patara.
95
Galuega a le Au Aposetolo
24 ‘Ia e ave ma fa‘amamā ‘iā te oe fa‘atasi ma i latou, ma ‘ia e totogi atu ‘iā te i latou, ‘ina ‘ia tafi o latou ulu; a ‘ia e savali fo‘i ma le tonu, ma e tausi i le tulafono. 25 A o tagata o nuu ese o e ua talitonu, ua matou tusi atu ma fai atu, latou te le tausia se mea faapena, tau lava ina ia latou taumamao mai i mea ua ofoina atu i tupua, ma le toto, ma le titina, ma le faitaaga. 26 ‘Ona ‘ave lea e Paulo o tagata, ma ‘ua fa‘amamāina o ia ma i latou i le aso na soso‘o ai, ‘ona ulu atu lea o ia i le malumalu, e fa‘ailoa atu ai le ‘ato‘atoa o aso o le fa‘amamāina, se‘ia o‘o atu le taulaga mo i latou ta‘ito‘atasi. 27 ‘Ua toeitiiti uma fo‘i aso e fitu, ‘ua iloa atu o ia e Iutaia o Asia i le malumalu, ‘ona fa‘aoso ai lea o le motu o tagata uma, ma latou pu‘e atu ‘iā te ia. 28 ‘Ua ‘alaga atu fo‘i, “Tagata Isaraelu e, fesoasoani mai, o le tagata lenei na te a‘oa‘o atu i tagata uma i so o se mea i le nu‘u, ma le tulafono, ma lenei mea; 29 (Auā na latou va‘ai muamua fa‘atasi ma ia i le ‘a‘ai o Torofimo le Efeso, ‘ua manatu i latou na ‘aumaia e Paulo i le malumalu.) 30 ‘Ona vevesi ai lea o le ‘a‘ai uma, ‘ua taufetuli mai fo‘i tagata, ‘ua latou pu‘e fo‘i ‘iā Paulo, ma toso atu ‘iā te ia i tua o le malumalu, ‘ona tapuni loa lea o faitoto‘a. 31 A o latou taumafai e fasioti ia te ia, na oo mai ai le tala i le taitai sili o le au, ua vevesi Ierusalema uma. 32 Ona ave loa lea e ia o fitafita ma taitai o le toaselau, ma taufetuli ifo ia te i latou; 33 ‘Ona fa‘alatalata mai lea o le ta‘ita‘i‘au sili, ‘ua pu‘e ‘iā te ia, ma fai atu ‘ia fusifusia o ia i filifili e lua; ma fesili atu po o ai o ia, ma pe se a foi lana mea na fai. 34 Ona alalaga lea o isi i le tasi mea, o isi i le isi mea i le motu o tagata; 35 Ua oo atu o ia i le faasitepu, ona ave ai lea o ia e le au fitafita ona o le sauā o tagata. 36 Auā ua mulimuli atu le motu o tagata, ua alalaga, Ave ese ia ia te ia. 37 ‘Ua ta‘ita‘iina atu Paulo i le ‘olo, ‘ona fai atu lea o ia i le ta‘ita‘i‘au sili, “Se‘i ‘ou tautala atu ‘iā te oe? O ai na fai mai, E mafai ea ona e tautala i le gagana Eleni? 38 E lē o oe ‘ea le Aikupito, o lē na fa‘atupu le vevesi i aso anamua, ma ta‘ita‘iina atu i le vao tagata e to‘afā afe o ē fasioti tagata? 39 A ‘ua fai atu Paulo, “O a‘u o le tagata Iutaia mai Taso, o le ‘a‘ai i Kilikia, o le nu‘u o le nu‘u o le nu‘u; 40 ‘Ua tu‘uina atu fo‘i e ia ‘iā te ia, ‘ona tu ai lea o Paulo i le fa‘apa‘ape‘a, ma talotalo atu lona lima i le motu o tagata. ‘Ua fa‘alologo tele, ‘ona fetalai atu lea o ia ‘iā te i latou i le gagana Eperu, ‘ua fa‘apea atu.
5 E pei foʻi ona molimau mai iā te aʻu le ositaulaga sili, ma le ʻautoeaina uma, + o i latou foʻi na ou maua mai ai tusi i le ʻauuso, ma ou alu atu ai i Tamaseko, e aumai i Ierusalema o ē o loo iai i inā ina ia faasala ai. 6 Na oo foi ina ua ou alu atu, ma ou latalata atu i Tamaseko, i le tutonu o le la, ona susulu faafuasei mai lea o le malamalama tele mai le lagi ia te au. 7 Ona ou pau lea i le eleele, ona ou faalogoina lea o le leo ua faapea mai ia te au, Saulo e, Saulo, se a le mea ua e saua mai ai ia te au? 8 Ona ou tali atu lea, Le Alii e, o ai ea oe? ‘Ua fetalai mai fo‘i o ia ‘iā te a‘u, “ O a‘u o Iesu le Nasareta, o lē ‘ua e sauāina.” 9 O i latou fo‘i sa ‘iā te a‘u, ‘ua va‘ai moni lava i le malamalama, ‘ona matata‘u ai lea; a ua latou le faalogo i le siufofoga o ia na fetalai mai ia te au. 10 Ona ou fai atu lea, Le Alii e, se a se mea ou te faia? ‘Ona fetalai mai lea o le Ali‘i ‘iā te a‘u, ‘Inā tula‘i ia ma alu i Tamaseko; ma o iina e ta’u atu ai ia te oe mea uma ua tofia e te faia. 11 ‘Ua lē mafai fo‘i ‘ona ‘ou va‘ai ‘ona o le pupula o lenā malamalama, ‘ona ta‘ita‘iina lea o a‘u e lima o ē na ‘iā te a‘u, ‘ona ‘ou o‘o atu ai lea i Tamaseko. 12 O le tasi fo‘i o Anania, o le tagata amioatua e tusa ma le tulafono, ‘ua ta‘uleleia fo‘i e tagata Iutaia uma sa nonofo ai. 13 Ua sau ia te au, ua tu mai, ma fai mai ia te au, Uso Saulo e, ia e pupula. Ma o le itula lava lea na ou tepa ae ai ia te ia. 14 Ona fai atu lea o ia, Ua filifilia oe e le Atua o tatou tamā, ina ia e iloa lona finagalo, ma vaai atu i le Atua amiotonu, ma ia e faalogo i le siufofoga o lona fofoga. 15 Aua e fai oe ma ana molimau i tagata uma i mea na e vaai i ai ma faalogo i ai. 16 Ma o lenei, aisea ua e faatuai ai? ina tulai ia, ma ia papatisoina oe, ma ia fufulueseina au agasala, ma valaau atu i le suafa o le Alii. 17 Ua oo foi ina ua ou toe foi mai i lerusalema, a o ou tatalo i le malumalu, na ou maua ai se vaaiga mataina; 18 ‘Ua iloa fo‘i o ia o lo‘o fetalai mai ‘iā te a‘u, “ Ia e fa‘avave, ‘ia e vave alu ‘ese i Ierusalema, auā e lē talia e i latou lau mau ‘iā te a‘u. 19 ‘Ona ‘ou fai atu lea, “Le Ali‘i e, ‘ua latou iloa na ‘ou tu‘uina i le falepuipui ma sasa i sunako uma lava o ē fa‘atuatua ‘iā te oe; 20 Ina ua faamaligiina foi le toto o lou maturo o Setefano, sa ou tu ai foi, ma loto malie i lona oti, ma ou leoleo i ofu o e na fasioti ia te ia. 21 Ona fetalai mai lea o ia ia te au, Ina alu ia, aua ou te auina atu oe i nuu mamao. 22 ‘Ua fa‘alogo mai fo‘i i latou ‘iā te ia e o‘o i lenei ‘upu, ‘ona latou leo tele ai lea, ‘ua fa‘apea atu, “‘Ia ‘ave‘eseina le tagata fa‘apenā i le lalolagi, auā e lē tatau ‘ona ola o ia. 23 A o latou alalaga, ma lafo ese o latou ofu, ma lafo le efuefu i le ea. 24 ‘Ua fai atu le ta‘ita‘i‘au sili ‘ia ta‘ita‘iina o ia i le ‘olo, ma fai atu ‘ia su‘esu‘eina o ia i le sasa; ina ia iloa e ia le mea ua latou alalaga atu ai ia te ia. 25 A o latou saisai ‘iā te ia i noanoa, ‘ona fai atu lea o Paulo i le ta‘ita‘i‘au o lo‘o tutū mai, “Pe e sa‘o ‘ea i le tulafono ‘ona ‘outou sasa i le tagata Roma, ‘ae le‘i fa‘asalaina?
MATAUPU 22 1 Le ‘au uso e, ma tamā e, ‘ia ‘outou fa‘alogo mai i la‘u tali atu ‘iā te ‘outou. 2 (Ua faalogo i latou ua fetalai atu o ia i le gagana Eperu, ona atili ai lea ona latou le tautala, ona fai atu lea o ia,) 3 E moni o a‘u o le tagata Iutaia, na fanau i Taso, o le ‘a‘ai i Kilikia, a ‘ua tausia a‘e i lenei ‘a‘ai i vae o Kamalielu, ma ‘ua a‘oa‘o atu e tusa ma le tulafono a o tatou tamā, ma ‘ua mā‘elegā i luma. Le Atua e, faapei o outou uma i le aso nei. 4 Na ‘ou sauā fo‘i i lenei ala e o‘o i le oti, na ‘ou fusifusia ma tu‘uina atu tane ‘atoa ma fafine i fale puipui.
96
Galuega a le Au Aposetolo
26 ‘Ua fa‘alogo ai le ta‘ita‘i‘au, ‘ona alu atu lea o ia, ma ta‘u atu i le ta‘ita‘i‘au sili, ‘ua fa‘apea atu, “Ia oe, se a le mea e te faia; 27 Ona sau ai lea o le ta'ita'i'au sili, ua fai mai ia te ia, Se'i e ta'u mai ia te au, o oe o se Roma? Sa ia fai mai, Ioe. 28 Ona tali atu lea o le taitai au, Na ou maua lenei saolotoga i le tau tele. Ona fai atu lea o Paulo, A ua ou fanau fua. 29 ‘Ona ō ‘ese loa lea o i latou ‘iā te ia o ē e su‘esu‘e ‘iā te ia; 30 O le aso na soso‘o ai, ‘ua fia iloa tonu e ia le mea na molia ai o ia e tagata Iutaia, ‘ona tatalaina lea e ia o ia i ona noataga, ma ‘ua poloa‘i atu i le ‘au ositaulaga sili ma la latou fono uma, ‘ia ō mai, ma ‘ua ta‘ita‘i ifo Paulo, ma tu‘u atu ‘iā te ia i o latou luma.
17 ‘Ona vala‘au atu lea o Paulo i le tasi ta‘ita‘i‘au, ‘ua fa‘apea atu, “‘Ia ‘aumai le taule‘ale‘a nei i le ta‘ita‘i‘au sili; 18 Ona tago atu lea o ia ia te ia, ma taitai atu ia te ia i le alii pule, ua faapea atu, Ua valaau mai Paulo le pagota ia te au, ua aioi mai ia te au ina ia au mai lenei taulealea ia te oe, o loo i ai se mea e fai atu ai ia te oe. 19 ‘Ona tago atu lea o le ta‘ita‘i‘au sili i lona lima, ‘ua la ō fa‘atasi ma ia, ‘ua fesili mai ‘iā te ia, “Se a se mea ‘e te ta‘u mai ai ‘iā te a‘u? 20 Ona fai atu lea o ia, Ua malilie tagata lutaia e aioi atu ia te oe ia e taitai ifo ia Paulo a taeao i le fono, e peiseai o le a latou matua sailiili atili ia te ia. 21 ‘Ae ‘aua ne‘i e tu‘u atu ‘iā te i latou, auā o lo‘o lamalama ‘iā te ia o tagata e to‘afāgafulu o ē ‘ua tautō, latou te lē ‘a‘ai pe feinu se‘ia latou fasioti ‘iā te ia; o loo saili se folafolaga mai ia te oe. 22 Ona tuu atu lea e le alii e pule i le taulealea e alu, ma fai atu ia te ia, Aua e te ta'u atu i se tasi na e faaali mai ia mea ia te au. 23 ‘Ona vala‘au atu lea o ia i ta‘ita‘i‘au e to‘alua, ‘ua fa‘apea atu, “‘Inā sauni ia o fitafita e to‘alua selau e ō i Kaisareia, ma ‘au e ti‘eti‘e i solofanua e to‘afitugafulu, ma tagata tao e to‘alua selau i le itūlā e tolu o le po; 24 ‘Ia saunia fo‘i ni manu mo latou, latou te ti‘eti‘e ai ‘iā Paulo, ma ta‘ita‘i atu ma le saogalemu ‘iā Filiki le ali‘i kovana. 25 Ma sa ia tusia se tusi e faapea: 26 O lo‘o alofa atu Kalaotio Lusia i le kovana sili o Filiki. 27 Na pu‘ea lenei tagata e tagata Iutaia, e tatau fo‘i ‘ona fasiotia e i latou; 28 ‘Ua ‘ou fia iloa fo‘i le mea na latou molia ai o ia, ‘ona ‘ou ta‘ita‘iina lea o ia i fafo i la latou fono. 29 Na ‘ou iloa fo‘i ‘ua tu‘ua‘ia o ia i la latou tulafono, ‘ae leai se mea ‘ua molia ai o ia e tusa ma le oti po o le noanoatia. 30 ‘Ua ta‘u mai fo‘i ‘iā te a‘u ‘ua lamalama tagata Iutaia i lea tagata, ‘ona ‘ou ‘auina atu lea o ia ‘iā te oe, ma ‘ou poloa‘i atu ai fo‘i i ē na molia o ia, ‘ia ta‘u atu i ou luma le mea ‘ua latou molia ai o ia. Tofa. 31 ‘Ona ‘ave lea e fitafita ‘iā Paulo, e pei ‘ona poloa‘i mai ai, ma ta‘ita‘i ‘iā te ia i le po i Anetipateri. 32 O le aso na sosoo ai na latou tuua ai le ʻau tiʻetiʻe solofanua e ō ma ia, a ua toe foʻi atu i le ʻolo. 33 ‘Ua o‘o fo‘i i latou i Kaisareia, ‘ua tu‘u atu le tusi i le ali‘i kovana, ma tu‘u atu fo‘i Paulo i ona luma. 34 Ua faitau e le kovana le tusi, ona fesili atu lea o ia po o fea le itumalo e sau ai o ia? ‘Ua iloa fo‘i e ia o Kilikia o ia; 35 Ua fai mai o ia, ou te faalogo atu ia te oe, pe a oo mai foi o e na molia oe. ‘Ona fai atu lea o ia ‘ia leoleoina o ia i le maota o Herota.
MATAUPU 23 1 Ua vaavaai atu Paulo i le fono, ua faapea atu, Le au uso e, ua ou ola ma le loto fuatiaifo lelei i luma o le Atua, ua oo mai i le aso nei. 2 Ona fai atu lea o le faitaulaga sili o Anania i e ua tutu mai ia te ia, ia po atu i lona gutu. 3 ‘Ona fai atu lea o Paulo ‘iā te ia, “O oe na le pā ‘ua fa‘apa‘epa‘e, e taia oe e le Atua; 4 Ona faapea mai lea o e ua tutu ai, E te faifai ea i le faitaulaga sili a le Atua? 5 Ona fai atu lea o Paulo, Ou te lei iloa, le au uso e, o ia o le faitaulaga sili; 6 Ae ina ua iloa e Paulo o Satukaio le tasi vaega, a o le au faresaio isi, ona alaga atu lea o ia i le fono, Le au uso e, o a‘u o le Faresaio, o le atalii o le Faresaio; i le fesili. 7 Ua uma ona fetalai atu o ia, ona tupu ai lea o le finauga i le va o le au faresaio ma le au Satukaio, ona fevaevaeai ai lea o le motu o tagata. 8 Auā ua fai mai le ʻau Satukaio e leai se toetū, po o se agelu, po o se agaga; 9 Ona oo ai lea o le alaga tele, ona tulai lea o le au tusiupu o le au faresaio, ma fefinauai, ua faapea atu, Tatou te le maua se leaga i lenei tagata; Atua. 10 Ua tupu le fefinauaiga tele, ona fefe ai lea o le taʻitaʻiʻau sili ina neʻi tuʻia Paulo, ona fai atu lea o ia i fitafita e ō ifo i lalo, ma puʻe faamalosi mai iā te ia mai iā i latou, ma aumai o ia i le ʻolo. 11 O le po na soso‘o ai, na tu mai ai le Ali‘i i ona tafatafa, ma fetalai mai, “ Paulo e, ‘ia e loto tele; 12 Ua oo i le ao, ona faapotopoto faatasi ai lea o isi o Iutaia, ma tautō, ua faapea atu, latou te lē aai pe inu seʻia latou fasiotia Paulo. 13 E sili atu fo‘i i le fagafulu o ē na taupulepule i lea taupulepulega. 14 Ua o atu i latou i le au faitaulaga sili ma le au toeaina, ua faapea atu, Ua matou tauto ia te i matou lava i le malaia tele, matou te le aai lava i se mea seia matou fasioti ia Paulo. 15 O lenei, ‘ia ‘outou ta‘u atu i le ta‘ita‘i‘au sili, ‘ia ‘outou ta‘ita‘iina mai o ia ‘iā te ‘outou a taeao, peiseaī ‘ua ‘outou matuā su‘esu‘e atili ‘iā te ia; 16 Ua faalogo le tama a le tuafafine o Paulo i lo latou lamalama, ona alu ai lea o ia, ua ulu atu i le 'olo, ma ta'u atu ia Paulo.
MATAUPU 24 1 ‘Ua mavae aso e lima, ‘ona alu ifo ai lea o Anania le ositaulaga sili, fa‘atasi ma toeaina, ma le failauga e igoa ia Titulo, ‘ua ta‘u atu e i latou i le ali‘i kovana ‘iā Paulo. 2 ‘Ua vala‘au atu fo‘i o ia, ‘ona molia lea o ia e Tetulo, ‘ua fa‘apea atu, “Auā ‘ua matou maua le filemū tele ‘ona o oe, ma ‘ua faia fo‘i e oe galuega lelei i lenei nu‘u ‘ona o lau fa‘atonuga. 3 ‘Ua matou talia e lē aunoa ma i nu‘u uma lava, le Ali‘i e Filiki e, ma le fa‘afetai tele.
97
Galuega a le Au Aposetolo
MATAUPU 25
4 E ui i lea, ina ne‘i ou toe faaosoina oe, ou te aioi atu ai ia e faafofoga mai ia te i matou i lou agalelei i nai upu itiiti. 5 Auā ‘ua matou maua lenei tagata o le tagata leaga, ma le fa‘atupu fouvale i tagata Iutaia uma i le lalolagi, ma o le ta‘ita‘i fo‘i o le lotu a le ‘au Nasareta. 6 O ia fo‘i na taumafai e fa‘aleagaina le malumalu; 7 A ‘ua sau le ta‘ita‘i‘au sili o Lusia ‘iā te i matou, ‘ua ‘ave‘eseina fo‘i o ia i o matou lima ma le sauā tele. 8 ‘Ua poloa‘i atu fo‘i i ē na molia o ia ‘ia ō mai ‘iā te oe; 9 Ua ioe foi tagata lutaia, ua faapea mai, ua moni lava ia mea. 10 ‘Ua talotalo atu fo‘i Paulo ‘iā te ia e tautala, ‘ona tali atu lea o ia, “‘Ua ‘ou iloa ‘ua tele tausaga o fai oe ma fa‘amasino i lenei nu‘u, o lea ‘ua ‘ou matuā fiafia ai e tali atu mo a‘u; 11 Auā ‘ina ‘ia e malamalama, ‘ua na o le sefulu ma le lua aso talu ‘ona ‘ou alu a‘e i Ierusalema e tapua‘i ai. 12 E le‘i maua fo‘i a‘u e i latou i le malumalu o finau ma se tasi, po o le fa‘atupuina o tagata, po o sunako, po o le ‘a‘ai; 13 E lē mafai foʻi ona latou faamaonia mea ua latou tuuaʻia ai aʻu. 14 ‘Ae peita‘i ‘ou te ta‘utino atu lenei mea ‘iā te oe, o le ala ‘ua ta‘ua e i latou o a‘oa‘oga a‘oa‘oga, ‘ou te tapua‘i atu i le Atua o o‘u tamā, ma ‘ou te talitonu i mea uma ‘ua tusia i le tulafono ma le ‘au perofeta. 15 Ma ua i ai le faamoemoe i le Atua, lea ua latou faatagaina foi i latou lava, o le a i ai se toetutu mai o e ua oti, o e amiotonu ma e amioletonu. 16 O lenei fo‘i ‘ua ‘ou fa‘amalosi ai, ‘ia ‘iā te a‘u e lē aunoa se lotofuatiaifo e lē tausuai i luma o le Atua ‘atoa ma tagata. 17 O lenei, ina ua mavae tausaga e tele, na ou sau e avatu meaalofa i loʻu nuu, ma taulaga. 18 Ona maua mai lea o aʻu e nisi o Iutaia mai Asia ua faamamāina i le malumalu, e leʻi faia ma le motu o tagata, po o le vevesi. 19 O ai e tatau ona i ai iinei i ou luma, ma tetee mai, pe ana i ai se mea ia te au. 20 A lē o lea, ‘ia fai mai i latou nei, ‘āfai ‘ua latou iloa se mea leaga ‘ua faia ‘iā te a‘u, a o ‘ou tu i luma o le fono, 21 Na o lenei leo e tasi, na ou alaga atu ai, ina ua ou tu i totonu ia te i latou, Ua fesiligia au e outou i le aso nei, i le toe tutu mai o e ua oti. 22 ‘Ua fa‘alogo Filiki i nei mea, ‘ona ‘ua atili ai ‘ona malamalama o ia i lea ala, ‘ona ia tolo ai lea ‘iā te i lā‘ua, ma fai atu, “Pe a sau i lalo Lusia le ta‘ita‘i‘au sili, ‘ona ‘ou iloa ai lea o le mea e gata mai ai la ‘outou mataupu. 23 ‘Ua poloa‘i atu fo‘i o ia i le ta‘ita‘i‘au e leoleo ‘iā Paulo, ma tu‘u atu ‘iā te ia le sa‘olotoga, ma ‘aua ne‘i vavao se tasi o ana uō e ‘au‘auna pe ō atu ‘iā te ia. 24 ‘Ua mavae aso, ‘ona ō mai lea o Filiki ma lana avā o Tusila, o le fafine Iutaia, ‘ona ‘a‘ami atu lea o ia ‘iā Paulo, ma fa‘alogo ‘iā te ia i le fa‘atuatua ‘iā Keriso. 25 A o tautala atu o ia i le amiotonu, ma le le gaoia, ma le faamasinoga o le a oo mai, ona gatete ai lea o Filiki, ua faapea atu, Ina alu ia mo le taimi nei; pe a ou maua se taimi talafeagai, ou te valaau atu ia te oe. 26 ‘Ua fa‘amoemoe fo‘i o ia e avatua e Paulo tupe ‘iā te ia, ‘ina ‘ia tatalaina o ia; 27 ‘Ua mavae tausaga e lua, ‘ona sui ai lea o Filiki e Pokio Feso;
1 ‘Ua o‘o Feso i le itū mālō, ‘ua mavae aso e tolu, ‘ona alu a‘e lea o ia nai Kaisareia i Ierusalema. 2 ‘Ona ta‘u atu lea ‘iā te ia e le ositaulaga sili ma ali‘i sili o Iutaia ‘iā Paulo, ma ‘ai‘oi mai ‘iā te ia. 3 ‘Ua ‘ai‘oi atu fo‘i ‘iā te ia, ‘ina ‘ia ‘a‘ami atu ‘iā te ia i Ierusalema, ‘ua lamalama i le ala e fasioti ‘iā te ia. 4 A ua tali atu Feso, e leoleoina Paulo i Kaisareia, ma o le a vave alu atu o ia i inā. 5 O lea, ua fai mai ai o ia, ia o ifo ia i latou o outou e mafaia, e molia lenei tagata, pe afai ua i ai se leaga ia te ia. 6 Ua nofo o ia ma i latou i aso e sili atu i le sefulu, ona alu ifo lea o ia i Kaisareia; o le aso na soso‘o ai fo‘i na nofo ai i le nofoa fa‘amasino, ‘ua fai atu ‘ia ta‘ita‘iina mai Paulo. 7 ‘Ua o‘o mai o ia, ‘ona tutū fa‘ata‘ali‘oli‘o ai lea o tagata Iutaia na ō ifo mai i Ierusalema, ‘ua tu‘uina atu fo‘i e i latou le tele o moliaga mamafa ‘iā Paulo, e lē mafai ‘ona fa‘amaonia. 8 A o ia tali atu mo ia lava, Ou te lei agasala lava i le tulafono a Iutaia, po o le malumalu, po o Kaisara. 9 A ua loto Feso e faafiafia i tagata Iutaia, ona tali atu lea o ia ia Paulo, ua faapea atu, Pe e te alu ae ea i lerusalema, e faamasinoina ai oe i nei mea i o'u luma? 10 Ona fai atu lea o Paulo, Ou te tu i le nofoa faamasino o Kaisara, e tatau ona faamasinoina ai au; 11 Auā afai o aʻu o se tagata solitulafono, pe na ou faia se mea e tatau ai ona oti, ou te lē musu lava e oti; Ou te talosaga ia Kaisara. 12 Ona fetautalatala'i lea o Feso ma le fono, ona tali atu lea o ia, Ua e tagi ea ia Kaisara? e te alu ia Kaisara. 13 Ua mavae isi aso, ona ō mai lea o le tupu o Akeripa ma Perenike i Kaisareia e feiloaʻi ma Feso. 14 Ua la nonofo ai i aso e tele, ona taʻu atu lea e Feso i le tupu le mataupu a Paulo, ua faapea atu, “O loo iai le tasi tagata o loo noanoatia e Filiki; 15 A o ‘ou i Ierusalema, na ta‘u mai ai ‘iā te a‘u e le ‘au ositaulaga sili ma toeaina o Iutaia, ‘ua manana‘o e fa‘amasino ‘iā te ia. 16 Na ‘ou tali atu fo‘i ‘iā te i latou, E lē o le tu a tagata Roma le tu‘uina atu o se tasi ‘ia oti, a o le‘i feiloa‘i le ua molia ma ē ‘ua molia mai, ma ‘ia maua se avanoa e tali atu ai o ia i le solitulafono ‘ua molia ai o ia. 17 O lea, ina ua latou o mai iinei, e aunoa ma se faatuai, o le aso na sosoo ai na ou nofo ai i le nofoa faamasino, ma fai atu ia aumai le tagata i fafo. 18 ‘Ua tula‘i mai ē na molia o ia, ‘ae le‘i ta‘u atu e i latou se mea e tasi e pei ‘ona ‘ou manatu i ai. 19 A ‘ua ‘iā te ia nisi o fesili ‘iā te ia i lo latou lava talitonuga, ma le tasi lesu, o lē ‘ua oti, o lē na ta‘ua e Paulo o lo‘o ola. 20 Ona o loʻu masalosalo foʻi i ia ituaiga o fesili, na ou fesili atu ai iā te ia pe fia alu i Ierusalema e faamasinoina ai i inā. 21 A ua talosaga atu Paulo ina ia taofia o ia i le fofoga o Aokuso, ona ou fai atu lea ia leoleoina o ia seia ou auina atu o ia ia Kaisara. 22 Ona fai atu lea o Akeripa ia Feso, Ou te fia faalogo foi i le tagata. O taeao, na ia fai mai ai, e te faalogo ai ia te ia. 23 O le aso na soso‘o ai, ‘ua ō mai ai Akeripa ma Perenike, ma le mitamita tele, ‘ua o‘o atu i le mea e fa‘alogo ai, ma
98
Galuega a le Au Aposetolo
ali‘i ta‘ita‘i‘au ma ali‘i sili o le ‘a‘ai, ‘ona o le poloa‘i a Feso, ‘ona ta‘ita‘i mai ai lea o Paulo. 24 ‘Ona fai atu lea o Feso, “Le tupu e Akeripa, ‘atoa ma tagata uma ‘ua ‘iā te i tatou, ‘ua ‘outou va‘ai atu i lenei tagata, ‘ua fa‘asagatau mai ‘iā te a‘u e le motu o tagata uma o Iutaia i Ierusalema ‘atoa ma ‘i‘inei, ‘ua ‘alalaga mai e lē tatau ‘ona ta‘ua. toe ola pea. 25 Ae ina ua ou iloa e lei faia e ia se mea e tatau ai le oti, ma ua valaau o ia ia Aokuso, ona ou manatu ai lea e auina atu o ia. 26 ‘Ou te lē iloa fo‘i se mea ‘ou te tusi atu ai i lo‘u ali‘i. O le mea lea ‘ua ‘ou ta‘ita‘iina ai o ia i o ‘outou luma, ‘ae maise lava i ou luma le tupu e, le tupu o Akeripa, ‘ina ‘ia ‘ou maua se mea e tusi atu ai pe a uma ‘ona su‘esu‘eina. 27 Auā o lo‘u manatu e lē tatau ‘ona ‘auina atu o se pagota, ‘ae lē fa‘ailoa atu le solitulafono ‘ua molia ai o ia.
ma molimau i mea uma ua e vaai i ai, ma mea foʻi ou te faaali atu ai iā te oe; 17 ‘Ua lavea‘iina oe mai i nu‘u ma nu‘u ‘ese, ‘ou te ‘auina atu nei oe i ai. 18 Ia faapupulaina o latou mata, ma liliu mai i latou mai le pouliuli i le malamalama, ma le mana o Satani i le Atua, ina ia latou maua le faamagaloina o agasala, ma le tofi faatasi ma i latou o e ua faapaiaina i le faatuatua ia te au. 19 O le mea lea, le tupu e Akeripa, ou te leʻi faalogo i le faaaliga faalelagi. 20 A ‘ua mua‘i ta‘u atu ‘iā te i latou o Tamaseko, ma Ierusalema, ‘atoa ma nu‘u uma o Iutaia, ‘atoa ma tagata o Nu‘u ‘ese, ‘ia salamō i latou ma liliu mai i le Atua, ma fai galuega e tatau ma le salamō. 21 O le mea lea na pu‘e mai ai Iutaia ‘iā te a‘u i le malumalu, ma taumafai ai e fasioti ‘iā te a‘u. 22 O le mea lea, ‘ina ‘ua ‘ou maua le fesoasoani mai le Atua, ‘ua ‘ou tumau ai e o‘o mai i le aso nei, ‘ou te molimau atu i ē e fa‘atauva‘a ‘atoa ma ali‘i, e leai se isi lava mea na ‘ou fai atu na o mea na fai mai ai perofeta ma Mose o le a o‘o mai. 23 E tatau ona puapuagatia Keriso, ma o ia foi o le muamua e toe tu mai i e ua oti, ma na te faaali atu le malamalama i tagata, ma nuu ese. 24 A o tautala atu o ia i lenei mea, ona fai atu lea o Feso ma le leo tele, Paulo e, ua e valea; o le tele o a'oa'oga e te faavalevalea ai. 25 A ua fai atu o ia, Le Alii e, Feso e, ou te le valea; ae tautala atu i upu moni ma le faautauta. 26 Auā o lo‘o silafia e le tupu nei mea, ‘ou te tautala atu ai fo‘i ma le loto tele i ona luma; auā e le‘i faia lenei mea i se tulimanu. 27 Le tupu e Akeripa, e te talitonu ea i le au perofeta? Ua ou iloa ua e talitonu. 28 Ona fai mai lea o Akeripa ia Paulo, Toeitiiti lava e te faaoleole mai ia te au e fai ma Kerisiano. 29 Ona fai atu lea o Paulo, Ou te manao i le Atua, e le gata ia te oe, a o i latou uma o e faalogo mai ia te au i le aso nei, ia toetoe lava pei o a'u nei, sei vagana ia noataga. 30 ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia, ‘ona tula‘i lea o le tupu, ma le ali‘i kovana, ma Perenike, ma ē na nonofo fa‘atasi ma i latou; 31 Ua o ese i latou, ona fetautalatalaaʻi ai lea o i latou, ua faapea ane, E le faia e lenei tagata se mea e tatau ai ona oti, po o se noataga. 32 Ona fai atu lea o Akeripa ia Feso, Semanu e faasaoloto lenei tagata, ana le tagi o ia ia Kaisara.
MATAUPU 26 1 ‘Ona fai mai lea o Akeripa ‘iā Paulo, “ ‘Ua tu‘uina atu ‘iā te oe e tautala mo oe lava. ‘Ona fa‘aloaloa atu lea o le lima o Paulo, ma tali atu mo ia lava; 2 Le tupu e Akeripa e, ‘ua ‘ou fiafia, auā ‘ou te tali atu a‘u i ou luma i le aso nei i mea uma ‘ua molia ai a‘u e tagata Iutaia; 3 ‘Ae maise lava ‘ina ‘ua ‘ou iloa o oe ‘ua e poto i tu ma mea uma o lo‘o i ai i Iutaia; 4 O loʼu olaga mai loʼu talavou, lea sa i ai i le amataga i totonu o loʼu lava atunuu i Ierusalema, ua iloa e Iutaia uma; 5 O ē na iloa a‘u talu le amataga, pe ‘āfai latou te molimau mai, na ‘ou ola faresaio i le lotu e sili ‘ona sa‘o o la tatou tapua‘iga. 6 A o lenei, ua ou tū ma faamasinoina ona o le faamoemoe i le folafolaga na faia e le Atua i o tatou tamā. 7 O le folafolaga lea o loo faamoemoe i ai o tatou ituaiga e sefulu ma le lua, o loo auauna ma le naunautai i le Atua i le ao ma le po, e oo atu i ai. O le fa‘amoemoe lea, le tupu e Akeripa, ‘ua molia ai a‘u e tagata Iutaia. 8 Se a le mea e manatu ai outou o se mea e le talitonuina, e toe faatuina e le Atua e ua oti? 9 Na ‘ou manatu fo‘i i lo‘u loto, e tatau ‘ona ‘ou faia mea e tele e fa‘asagatau i le suafa o Iesu le Nasareta. 10 Na ‘ou faia fo‘i lea mea i Ierusalema; ma ina ua fasiotia i latou, na ou tuuina atu loʻu leo e faasaga ia te i latou. 11 Ma sa ou faasalaina soo i latou i sunako uma, ma faamalosia i latou ia upu leaga; ma ona o loʻu ita tele ia te i latou, na ou faasaua ia te i latou e oo lava i aai ese. 12 ‘Ona ‘ou alu atu ai lea i Tamaseko ma le pule ma le poloa‘iga mai le ‘au ositaulaga sili. 13 I le aoauli, le tupu e, na ou iloa atu ai i le ala se malamalama mai le lagi, e sili atu i lo le pupula o le la, ua susulu faataamilo mai ia te au ma i latou o e na malaga faatasi ma au. 14 Ua pauu i matou uma i le eleele, ona ou faalogoina lea o le siufofoga ua fetalai mai ia te au, ua faapea mai i le gagana Eperu, Saulo e, Saulo e, se a le mea ua e saua mai ai ia te au? e faigata ia te oe ona aa i tui. 15 Ona ou fai atu lea, Le Alii e, o ai ea oe? Ona fai atu lea o ia, O au o lesu ua e sauaina. 16 Ae ia tulaʻi ia ma tū i luga o ou vae, auā o le mea lea na ou faaali atu ai iā te oe, ina ia ou tofia oe e fai ma auauna
MATAUPU 27 1 ‘Ua tonu fo‘i ‘ina ‘ia matou folau atu i Italia, ‘ona tu‘uina atu lea e i latou o Paulo ma nisi o pagota i le ta‘ita‘i‘au o le to‘aselau le igoa o Iulio, o le ‘au a Aokuso. 2 ‘Ua matou ō atu i le va‘a o Atarametio, ‘ona matou folau atu ai lea i tuā‘oi o Asia; o le tasi o Aritako, o le Maketonia mai Tesalonia, sa ia i matou. 3 O le aso na soso‘o ai na matou o‘o atu ai i Saitonu. ‘Ua ‘ai‘oi atu fo‘i Iulio ‘iā Paulo, ma tu‘u atu ‘iā te ia e alu atu i ana uō e mālōlō ai. 4 ‘Ua matou tu‘ua lea mea, ‘ona matou folau atu lea i lalo o Kuperu, auā ‘ua agi mai le matagi.
99
Galuega a le Au Aposetolo
5 ‘Ua matou folau atu i le sami o Kilikia ma Pafulia, ‘ona matou o‘o atu lea i Mura, le ‘a‘ai o Lukia. 6 ‘Ua maua ai fo‘i e le ta‘ita‘i‘au le va‘a Alesania e folau atu i Italia; ona ia tuu ai lea o i matou i totonu. 7 ‘Ua fa‘agesegese fo‘i aso e tele ‘ona matou folau atu ai, ‘ua tau lē o‘o atu fo‘i i luma o Nitoo, ‘ona le mafai ai lea e le matagi ‘ona matou folau atu i lalo o Kereta, e feagai ma Salemona; 8 Ma sa faigata ona ui atu i ai, ona oo atu ai lea i le mea ua taʼua o Oga Matagofie; sa latalata ane i ai le aai o Lasea. 9 ‘Ua mavae le tele o aso, ma ‘ua mata‘utia le folauga, auā ‘ua mavae le anapogi, ‘ona apoapoa‘i atu lea o Paulo ‘iā te i latou. 10 Ona fai atu lea o ia ia te i latou, Le Alii e, ua ou iloa o lenei folauga e i ai le tiga ma le tele o mea, e le gata i le uta ma le vaa, a o tatou ola foi. 11 A ‘ua sili ‘ona talitonu le ta‘ita‘i‘au i le ali‘i ma lē e ana le va‘a, i mea na fai atu ai Paulo. 12 ‘Ua lē lelei fo‘i le taulaga i le tau mālūlū, o lea na taupulepule ai le to‘atele e ō ‘ese atu i lea mea, ‘ina ne‘i o‘o atu i Foinie, e o‘o ai i le tau mālūlū; o le taulaga lea o Kereta, ma e taoto i le itu i saute sisifo ma matu i sisifo. 13 ‘Ua agi lemū mai fo‘i le matagi mai saute, ‘ua manatu i latou ‘ua taunu‘u lo latou loto, ‘ona to‘a ai lea, ‘ona folau atu lea e latalata ane i Kereta. 14 E le‘i umi lava ‘ona agi mai lea o le matagi afā, e ta‘ua o Urokolito. 15 ‘Ua maua fo‘i le va‘a, ‘ua lē mafai ‘ona ‘ave i le matagi, ‘ona matou tu‘u atu ai lea. 16 ‘Ua tamo‘e fo‘i i lalo o le tasi motu e ta‘ua o Kalauta, ‘ona tele ai lea o le galuega ‘ua o‘o mai i le va‘a. 17 ‘Ua latou si‘i a‘e i luga, ‘ona latou fa‘aogaina ai lea o fesoasoani, i lalo o le va‘a; ‘ua matata‘u fo‘i ‘ina ne‘i pa‘u‘ū i latou i le oneone, ‘ona tu‘u ai lea o le la, ‘ona tulia ai lea. 18 Ua matuā felafoaʻiina i matou i le afā, o le aso na sosoo ai ua latou faamāmā ai le vaa; 19 O le aso tolu fo‘i na matou lafoa‘i atu ai i o matou lava lima mea o le va‘a. 20 ‘Ua lē iloa fo‘i le la po o fetū i aso e tele, ‘ua lē itiiti fo‘i le afā ‘ua taia ai i matou, ‘ona mavae ai lea o le fa‘amoemoe e fa‘aolaina i matou. 21 ‘Ua mavae fo‘i le umi o le ‘a‘ai, ‘ona tula‘i lea o Paulo i luma o i latou, ma fai atu, “Ari e, po ‘ua ‘outou fa‘alogo mai ‘iā te a‘u, ma ‘outou lē ō ‘ese mai Kereta, ‘ina ‘ia o‘o mai lenei malaia ma le malaia. 22 O lenei, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou lototetele; 23 Auā na tu mai i o‘u tafatafa i le po nei le agelu a le Atua, o lē ‘ua ‘iā te a‘u, o lē ‘ou te ‘au‘auna i ai; 24 Ua faapea atu, Aua e te fefe, Paulo; e tatau ‘ona tu‘uina atu oe i luma o Kaisara; 25 O le mea lea, ali‘i e, ‘ia ‘outou loto tetele, auā ‘ua ‘ou fa‘atuatua i le Atua, e fa‘apea lava ‘ona faia e pei ‘ona fai mai ai ‘iā te a‘u. 26 A e tatau ona lafo i tatou i le tasi motu. 27 ‘Ua o‘o i le po e sefulu ma le fa, ‘ina o felafoa‘iina i matou i Ateria, ‘ona manatu ai lea o le ‘au va‘a ‘ua latou latalata atu i se nu‘u; 28 ‘Ua latou fua fo‘i, ‘ona iloa ai lea e luafulu gafa, ‘ua latou ō fa‘aitiiti fo‘i, ‘ona latou toe fua lea, ‘ona iloa ai lea e sefulu ma le lima gafa.
100
29 Ona fefefe ai lea ne'i matou pauu i luga o papa, ona lafo ai lea e i latou o taula e fa i le taumuli, ma moomoo ia ao. 30 A o le a sōsōla le au va‘a nai le va‘a, ‘ona tu‘u ifo ai lea o le va‘a i le sami, ‘ua felanulanua‘i e peiseaī o le a lafo taula i le va‘a. 31 Ona fai atu lea o Paulo i le taitai o le toaselau ma le au fitafita, Afai e le tumau i latou nei i le vaa, e le mafai ona faaolaina outou. 32 Ona motusia lea e fitafita o maea o le vaa, ma tuu atu ia paʻuʻū. 33 Ua oo i le taeao, ona ʻaiʻoi atu lea o Paulo iā i latou uma ina ia aai, ua faapea atu, O le sefulu ma le fā lenei o aso na outou faatalitali ai ma outou anapopogi pea, ae e te leʻi aai. 34 O le mea lea ‘ou te ‘ai‘oi atu ai ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou ‘a‘ai i ni mea e ‘ai, auā o le mea lea e manuia ai ‘outou; 35 ‘Ua uma ‘ona fetalai atu o ia, ‘ona tago lea o ia i le areto, ma fa‘afetai i le Atua i luma o i latou uma; 36 Ona fiafia ai lea o i latou uma, ma latou aai foi i aano. 37 O i matou uma fo‘i sa i le va‘a, e to‘alua selau fitugafulu ma le to‘aono tagata. 38 ‘Ua mā‘ona i latou, ‘ona fa‘amāmā ai lea o le va‘a, ma lafo le saito i le sami. 39 ‘Ua ao fo‘i, ‘ua latou lē iloa le nu‘u; 40 ‘Ua ‘ave fo‘i e i latou taula, ‘ona tu‘u atu lea o i latou i le sami, ‘ua tatalaina fo‘i nonoa, ‘ua sisi a‘e fo‘i le la i le matagi, ma aga‘i atu i le matafaga. 41 ‘Ua pa‘u‘ū fo‘i i latou i le mea e fetaia‘i ai vasa e lua, ‘ona tu‘u ai lea o le va‘a; ua pipii mau foi le mua- mua, ma ua le mafaagaeetia, a ua gau le tua i le malosi o peau. 42 ‘Ua taupulepule fo‘i fitafita e fasioti i pagota, ‘ina ne‘i ‘a‘au se tasi i fafo ma sao ai. 43 A o le ta‘ita‘i‘au o le to‘aselau, ‘ua loto e lavea‘i ‘iā Paulo, ‘ua ia taofia i latou i lo latou manatu; ‘ua fai atu fo‘i o ē ‘au‘au‘au ia muamua ifo i le sami, ma o‘o i uta; 44 A o isi, o isi i luga o laupapa, a o isi i fasi mea o le vaa. Ona oo lea, ua latou sosola uma ma le saogalemu i uta. MATAUPU 28 1 ‘Ua sao fo‘i i latou, ‘ona iloa ai lea o le igoa o le motu o Melita. 2 E le itiiti foi le agalelei mai o tagata nuu ia te i matou, auā na latou tutu le afi, ma talia mai i matou uma, ona o timuga, ma le malulu. 3 Ua faapotopoto e Paulo le fusi fafie, ma tuu i luga o le afi, ona sau ai lea o le gata uogo mai le vevela, ma pipii i lona lima. 4 Ua iloa atu e tagata o nuu ese le manu feʻai o tautau i lona lima, ona faapea ane lea o le tasi i le tasi, E mautinoa lava o le fasioti tagata lenei, e ui lava ina sao o ia i le sami, a e lē tuua e le tauimasui e ola. 5 Ona lulu atu lea e ia o le manu feai i totonu o le afi, e lei afaina lava ia. 6 A ‘ua latou va‘ava‘ai ‘ina ‘ua fulafula o ia, pe pa‘u fa‘afuase‘i ‘ua oti; 7 O i inā fo‘i sa i ai le fanua o le ali‘i sili o le motu, o Popilio lona igoa; o lē na talia i matou, ma fa‘afeiloa‘i i matou i aso e tolu ma le fa‘aaloalo. 8 ‘Ua ta‘oto fo‘i le tamā o Popilio i le fiva ma le puna toto; 9 ‘Ua faia fo‘i lea mea, ‘ona ō mai ai lea o isi o ē na mama‘i i le motu, ma ‘ua fa‘amālōlōina.
Galuega a le Au Aposetolo
10 O ia fo‘i na fa‘aaloalo mai ‘iā te i matou i fa‘aaloaloga e tele; ma ina ua matou o, na latou faaee mai ia te i matou o mea e tatau ai. 11 ‘Ua mavae masina e tolu, ‘ona matou ō atu ai lea i le va‘a Alesania, sa tu i le motu i le tau mālūlū, o lona fa‘ailoga o Kastor ma Pollux. 12 Ua matou taunuu i Surakusa, ma matou nonofo ai i aso e tolu. 13 Ona matou ō atu lea mai i lea mea, ma oo atu i Rekiu, + ma ina ua mavae le tasi aso, ona agi mai lea o le matagi mai saute, ma i le aso na sosoo ai ua matou oo atu ai i Puteoli. 14 Na matou maua ai fo‘i o matou uso, ma ‘ua manana‘o mai e nonofo ma i latou i aso e fitu; ‘ona matou ō atu lea i Roma. 15 ‘Ua fa‘alogo fo‘i le ‘au uso ‘iā te i matou, ‘ona latou ō mai ai lea e fa‘afetaia‘i ‘iā te i matou i Apio, ma Faletalimālō e tolu; 16 ‘Ua matou o‘o i Roma, ‘ona tu‘uina atu lea e le ta‘ita‘i‘au o le to‘aselau o pagota i le ali‘i e pule i le ‘au fa‘afeao, a ‘ua tu‘uina atu Paulo e nofo na o ia ma le fitafita na leoleo ‘iā te ia. 17 ‘Ua mavae aso e tolu, ‘ona fa‘apotopoto ai lea e Paulo o ali‘i o Iutaia, ‘ua fa‘apotopoto fo‘i i latou, ‘ona fai atu lea o ia ‘iā te i latou, “Le ‘au uso e, e ui lava ‘ina ‘ou lē faia se mea i le nu‘u, po o tu masani a o tatou tamā. , a ‘ua tu‘uina atu a‘u o le pagota mai Ierusalema i lima o tagata Roma. 18 O i latou na, ina ua latou suʻesuʻeina aʻu, na mananaʻo e tuʻu mai aʻu ou te alu, auā e leai se mea e tatau ai ona ou oti. 19 Ae ina ua tetee tagata Iutaia i lenei mea, ona faamalosia lea o aʻu ou te talosaga iā Kaisara; e le faapea e tatau ona ou tuuaia lo’u nuu. 20 O le mea lea na ‘ou vala‘au atu ai ‘iā te ‘outou, e feiloa‘i ma tautala atu ‘iā te ‘outou; 21 Ona fai mai lea o i latou ia te ia, Matou te lei maua ni tusi mai Iutaia e uiga ia te oe, e leai foi se tasi o le au uso na o mai na faailoa atu pe fai mai se mea leaga ia te oe. 22 ‘Ae matou te fia fa‘alogo ‘iā te oe i lou manatu; 23 ‘Ua latou fa‘atonuina fo‘i se aso, ‘ona ō mai ai lea o le to‘atele ‘iā te ia i lona fale; ‘ua fa‘amatala atu fo‘i e ia ‘iā te i latou, ma molimau i le Mālō o le Atua, ma fa‘aoleole atu ‘iā Iesu i le tulafono a Mose ‘atoa ma le ‘au perofeta, e āfua mai i le taeao ‘ua o‘o i le afiafi. 24 Ua talitonu foi isi i mea ua fai mai ai, a ua le talitonu isi. 25 ‘Ua lē malilie fo‘i i latou, ‘ona latou ō ai lea, ‘ina ‘ua uma ‘ona fai atu e Paulo le ‘upu e tasi, “‘Ua lelei ‘ona fetalai mai o le Agaga Pa‘ia i le perofeta o Isaia i o tatou tamā; 26 Ua faapea atu, Ina alu ia i lenei nuu, ma fai atu, O le faalogo tou te faalogo ai, ae tou te le malamalama; e va‘ava‘ai fo‘i ‘outou, tou te lē iloa ai; 27 Ona ua maaa loto o lenei nuu, ma ua gūgū o latou taliga i le faalogo, ma ua latou moeiini o latou mata; ne‘i latou va‘ai i o latou mata, ma fa‘alogo o latou taliga, ma malamalama i o latou loto, ma fa‘aliliuina ai, ma ‘ou te fa‘amālōlōina ai i latou. 28 O lenei, ia iloa e outou, ua auina atu le olataga a le Atua i nuu ese, ma o le a latou faalogo i ai. 29 ‘Ua uma ‘ona fai atu e ia o ia ‘upu, ‘ona ō ai lea o tagata Iutaia, ‘ua tele fo‘i felafolafoaiga ‘iā te i latou.
30 A ‘ua nofo Paulo i tausaga ‘atoa e lua i lona lava fale totogi, ma ‘ua talia fo‘i e i latou uma na ō atu ‘iā te ia; 31 O loo tala‘i atu le malo o le Atua, ma a‘oa‘o atu i mea e uiga i le Alii o Iesu Keriso, ma le loto tele, e leai se tasi na vavao ia te ia.
101
Roma
22 ‘Ua ta‘utino mai i latou ‘ua popoto, ‘ona fa‘avalevalea ai lea; 23 ‘Ua liua fo‘i e ia le mamalu o le Atua e lē pala, i le fa‘atusa ‘ua faia e pei o le tagata e pala, ma manu felelei, ma manu vaefā, ma mea fetolofi. 24 O le mea lea na tu‘uina atu ai fo‘i i latou e le Atua i tu‘inanau o o latou lava loto i le amio leaga, ‘ina ‘ia fa‘alumaina o latou lava tino i lo latou va; 25 O ē na liua le ‘upu moni a le Atua i le pepelo, ma ‘ua latou tapua‘i ma ‘au‘auna i le foafoaga e sili atu i lē na faia mea, o lē ‘ua vi‘ia e fa‘avavau. Amene. 26 O le mea lea ‘ua tu‘uina atu ai i latou e le Atua i tu‘inanau leaga, auā e o‘o lava i fafine, ‘ua fa‘aliliuina e o latou fafine le tu masani i le tu‘inanau; 27 E fa‘apea fo‘i tane, ‘ua tu‘ua e i latou le tu masani a le fafine, a ‘ua mū lo latou tu‘inanau o le tasi i le isi; o tane ma tane o lo‘o galulue i mea leaga, ma ‘ua maua i totonu ‘iā te i latou le taui o lo latou sesē ‘ua tatau ai. 28 Ma talu ai ona sa latou lē mananaʻo e faatumauina le Atua i lo latou iloa, ua tuuina atu ai e le Atua i latou i le loto leaga, e fai ai mea e lē talafeagai; 29 ‘Ua ‘outou fa‘atumuina i amioletonu uma, o le faita‘aga, o le amio leaga, o le matape‘ape‘a, o le loto leaga; ‘ua tumu i le matau‘a, ma le fasioti tagata, ma fefinaua‘i, ma le taufa‘a‘ole‘ole, ma le leaga; musumusu, 30 O ē taufaaleaga, o ē ‘ino‘ino i le Atua, o ē e ‘ino‘ino, o ē fa‘amaualuga, o ē fa‘amaualuga, o ē fai mea leaga, o ē lē usiusita‘i i mātua, 31 e aunoa ma le malamalama, o e soli feagaiga, e aunoa ma le alofa faalenatura, e lē mapu, e lē alofa; 32 ‘Ua iloa fo‘i e i latou le fa‘amasinoga a le Atua, e tatau ‘ona oti o ē fai mea fa‘apenā, e lē gata ‘ina latou faia, a ‘ua fiafia fo‘i i ē na faia.
MATAUPU 1 1 O Paulo, o le ‘au‘auna a Iesu Keriso, ‘ua vala‘auina e fai ma ‘aposetolo, ‘ua vavae‘eseina i le tala lelei a le Atua; 2 (O lē na ia folafola mai anamua e ala i ana perofeta i Tusitusiga Paia,) 3 E uiga i lona Alo o Iesu Keriso lo tatou Alii, o lē na faia i le fanau a Tavita i la le tino; 4 ‘Ua fa‘ailoa mai fo‘i o ia o le Alo o le Atua ma le mana, e tusa ma le agaga o le pa‘ia, i le toetū mai i ē ‘ua oti. 5 O lē ‘ua matou maua ai le alofa tunoa ma le ‘aposetolo, ‘ina ‘ia usiusita‘i i le fa‘atuatua i nu‘u uma lava, ‘ona o lona suafa. 6 ‘Ua ‘iā te i latou fo‘i ‘outou o ē ‘ua vala‘auina e Iesu Keriso. 7 ‘Ia ‘iā te i latou uma o i Roma, o ē ‘ua alofaina e le Atua, ‘ua vala‘auina e fai ma tagata pa‘ia: ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 8 Muamua, ou te faafetai i loʻu Atua e ala iā Iesu Keriso mo outou uma, auā ua taʻutaʻu atu lo outou faatuatua i le lalolagi uma. 9 Auā o le Atua o lo‘u molimau lea, o lē ‘ou te ‘au‘auna i ai ma lo‘u agaga i le tala lelei i lona Alo, e lē aunoa ‘ona ‘ou ta‘uta‘u atu ‘iā te ‘outou i a‘u tatalo; 10 O lo‘o ‘ai‘oi atu fo‘i, pe ana ‘ou maua se malaga manuia i le finagalo o le Atua e alu atu ‘iā te ‘outou. 11 Auā ‘ua ‘ou naunau e feiloa‘i ma ‘outou, ‘ina ‘ia ‘ou avatu ‘iā te ‘outou se meaalofa fa‘aleagaga, ‘ina ‘ia fa‘atumauina ai ‘outou; 12 O lona uiga, ‘ina ‘ia fa‘amafanafanaina a‘u fa‘atasi ma ‘outou i le fa‘atuatua o ‘outou ma a‘u. 13 O lenei, ‘ou te loto ‘ina ‘ia ‘outou lē iloa, le ‘au uso e, e tele taimi na ‘ou manatu ai e alu atu ‘iā te ‘outou, (a ‘ua tu‘u ai o ia,) ‘ina ‘ia ‘ou maua fo‘i se fua ‘iā te ‘outou, fa‘apei o isi nu‘u ‘ese. 14 ‘Ua ‘ou ‘aitalafu i Eleni ‘atoa ma tagata Nu‘u ‘ese; i e popoto atoa ma e valelea. 15 O le mea lea, ‘ou te nofosauni e folafola atu le tala lelei ‘iā te ‘outou fo‘i o i Roma. 16 Auā ‘ou te lē mā i le tala lelei ‘iā Keriso, auā o le mana lea o le Atua e fa‘aola ai i latou uma o ē fa‘atuatua; muamua i le Iutaia, atoa ma le Eleni. 17 Auā ‘ua fa‘aalia mai ai le amiotonu a le Atua i le fa‘atuatua e o‘o i le fa‘atuatua; 18 Auā ‘ua fa‘aalia mai le lagi le to‘asā o le Atua i amioletonu uma ma amioletonu a tagata, o ē taofi le ‘upu moni i le amioletonu; 19 Auā ‘ua fa‘aalia mai ‘iā te i latou le mea e mafai ‘ona iloa e uiga i le Atua; auā ‘ua fa‘aali mai e le Atua ‘iā te i latou. 20 Auā o mea lē vaaia o ia talu le foafoaga o le lalolagi, ua matuā vaaia lava, ua malamalama i mea na faia, o lona mana e faavavau ma lona tulaga Atua; ‘ona leai ai lea o se ‘alofaga ‘iā te i latou; 21 Auā ‘ua latou iloa le Atua, ‘ua latou lē vivi‘i atu ‘iā te ia o le Atua, pe fa‘afetai; a ‘ua fa‘atauva‘a o latou manatu, ma ‘ua fa‘apogisaina o latou loto vālea.
MATAUPU 2 1 Le tagata e, o le mea lea e lē mautali ai oe, o lē ua e faamasino atu; auā o oe o lē e fa‘amasino, ‘ua e faia fo‘i ia mea. 2 A ‘ua matou iloa o le fa‘amasinoga a le Atua e tusa ma le ‘upu moni i ē fai mea fa‘apea. 3 Le tagata e, ‘ua e manatu ea i lenei mea, le tagata e, o lē e fa‘amasino atu i ē fai mea fa‘apenā, ma ‘ua e faia fo‘i ia mea, e te sao ‘ea i le fa‘amasinoga a le Atua? 4 Pe e te inoino ea i le tamaoaiga o lona agalelei ma lona faapalepale ma lona onosai; e te le‘i iloa o le agalelei o le Atua e ta‘ita‘iina ai oe i le salamō? 5 Ae ona o lou loto maaa ma le lē salamo ua teua ai mo oe le toasa mo le aso o le toasa ma le faaaliga o le faamasinoga tonu a le Atua; 6 O lē na te taui atu i tagata ta‘ito‘atasi e tusa ma ana galuega; 7 ‘Ia ‘iā te i latou o ē ‘ua ‘onosa‘i i le amio lelei, o lo‘o sā‘ili i le mamalu, ma le fa‘aaloalo, ma le lē oti, o le ola e fa‘avavau; 8 A o i latou o ē finau ma lē usiusita‘i i le ‘upu moni, a ‘ua usiusita‘i i le amioletonu, o le ita ma le ita. 9 O puapuaga ma le mafatia, i luga o agaga uma o tagata e faia le leaga, muamua o le Iutaia, atoa ma le Nuuese; 10 A o le mamalu, ma le mamalu, ma le manuia, ia i tagata uma o e fai mea lelei, e muamua i le Iutaia, atoa ma le nuu ese. 11 Auā e leai se fa‘ailoga tagata i le Atua.
102
ROMA
12 Auā o i latou uma o ē na agasala e aunoa ma le tulafono, e fano fo‘i i latou e aunoa ma le tulafono; 13 (Auā e lē o ē fa‘alogologo i le tulafono e amiotonu i luma o le Atua, a o ē e anaana i le tulafono e ta‘uamiotonuina i latou. 14 Auā pe a faia e tagata o Nu‘u ‘ese e lē o i ai le tulafono, o mea o i le tulafono, o i latou ia e lē o i ai le tulafono, o le tulafono ‘iā te i latou lava; 15 O lo‘o fa‘aalia mai ai le galuega o le tulafono ‘ua tusia i o latou loto, o lo‘o molimau fo‘i o latou loto fuatia ifo, ma o latou manatu fo‘i o le uiga o lo latou tu‘ua‘i pe fa‘a‘alofaga le tasi i le isi;) 16 O le aso e fa‘amasinoina ai e le Atua mea lilo a tagata ‘iā Iesu Keriso, e tusa ma la‘u tala lelei. 17 Faauta, ua taʼua oe o se Iutaia, ma ua e malolo i le tulafono, ma ua e mitamita ai i le Atua, 18 Ma ‘ua e iloa lona finagalo, ma ‘ua fa‘amaonia mea e sili ‘ona lelei, ‘ina ‘ua a‘oa‘oina i le tulafono; 19 ‘Ua e mautinoa fo‘i o oe lava o le ta‘ita‘i o ē tauaso, o le malamalama o ē o i le pouliuli; 20 O le a‘oa‘o o ē vālea, o le a‘oa‘o o tama meamea, o lē ‘ua i ai le fa‘atusa o le poto ma le ‘upu moni i le tulafono. 21 O lenei, o oe o lē e a‘oa‘o atu i le tasi tagata, e te lē a‘oa‘o ea oe ia te oe? O oe o lē e tala‘i atu i le tagata, ‘aua le gaoi, e te gaoi ‘ea? 22 O oe o lē fai mai e lē tatau ona mulilua se tagata, e te mulilua ea? O oe o lē ‘ino‘ino i tupua, ‘ua e faia ‘ea se mea e fa‘aleaga? 23 O oe o lē e mitamita i le tulafono, e te lē āva ea le Atua i lou solia o le tulafono? 24 Auā ‘ua ‘upuleagaina le suafa o le Atua i nu‘u ‘ese ‘iā te ‘outou, pei ‘ona tusia. 25 Auā e aogā lava le peritome, pe a e tausia le tulafono; 26 O lenei, ‘āfai e tausia e lē ‘ua lē peritomeina le amiotonu o le tulafono, e lē ta‘ua ‘ea lona lē peritomeina o le peritomeina? 27 E lē fa‘amasinoina ‘ea e le tagata lē peritomeina, pe a fa‘ataunu‘uina le tulafono, o lē ‘ua soli le tulafono i le tusi ma le peritome? 28 Auā e lē o ia o se Iutaia, o lē e fa‘aalia i fafo; e lē o le peritome fo‘i lea e i fafo i le tino; 29 Ae o ia o se Iutaia, o se tasi i totonu; ma o le peritome o le loto lea, i le agaga, ae le o le tusi; e le o tagata lona viiga, a o le Atua. MATAUPU 3 1 O le ā la le aogā o le Iutaia? se a foi se aoga o le peritome? 2 E matuā tele lava i mea uma: aemaise lava, auā na tuuina atu iā i latou le afioga a le Atua. 3 Ae faapefea pe ana lē talitonu nisi? e fa'alēaogāina ea e lo latou lē fa'atuatua le fa'atuatua i le Atua? 4 Aua le Atua: ioe, ia faamaoni le Atua, a ia pepelo tagata uma; e pei ‘ona tusia, ‘ina ‘ia ta‘uamiotonuina oe i au ‘upu, ma ‘ia e manumālō pe a fa‘amasinoina oe. 5 ‘Ae ‘āfai ‘ua ta‘uleleia e lo tatou amioletonu le amiotonu a le Atua, o le ā sa tatou tala e fai atu? E amioletonu ea le Atua o lē na te tauimasui? (Ou te tautala o se tagata) 6 E leai, aua e faapefea ona faamasinoina e le Atua le lalolagi?
103
7 Auā ‘āfai ‘ua fa‘ateleina le ‘upu moni a le Atua i lo‘u pepelo i lona mamalu; se a foi le mea ua faamasinoina ai au o le tagata agasala? 8 E lē sili fo‘i, (e pei ‘ona ta‘uleagaina o i matou, e pei fo‘i ‘ona fai mai o isi ‘ua matou fai atu,) ‘Ia tatou faia mea leaga ‘ina ‘ia o‘o mai ai le lelei? e tonu lona malaia. 9 Ae faapefea la? e sili ‘ea i tatou i lo i latou? E leai, e leai lava; 10 E pei ‘ona tusia, E leai se tasi e amiotonu, e leai lava se to‘atasi; 11 E leai se tasi e malamalama, e leai foi se tasi e saili i le Atua. 12 Ua latou ō ese uma lava, ua lē aogā faatasi i latou; e leai se tasi e fai mea lelei, e leai lava se tasi. 13 O lo latou fa‘a‘i o se tu‘ugamau matala; ‘ua latou fa‘a‘ole‘ole i o latou laulaufaiva; o lo‘o i lalo o latou laugutu le ‘ona o asipi; 14 O lē ua tumu lona gutu i le fetuu ma le tigā. 15 Ua vave ona sasaa o latou vae i le toto; 16 Ua i o latou ala le malaia ma le malaia; 17 Ua latou lē iloa foʻi le ala o le filemu. 18 E leai se mataʻu i le Atua i o latou luma. 19 O lenei, ‘ua tatou iloa o mea uma ‘ua fai mai ai le tulafono, ‘ua fai atu ai i ē o i le tulafono, ‘ina ‘ia punitia gutu uma lava, ‘ina ‘ia nofo sala fo‘i le lalolagi uma i luma o le Atua. 20 O le mea lea, e lē ta‘uamiotonuina ai se tagata i ona luma i galuega o le tulafono, auā o le tulafono ‘ua iloa ai le agasala. 21 A o lenei ua faaalia le amiotonu a le Atua e aunoa ma le tulafono, ua molimau i ai le tulafono ma le au perofeta; 22 O le amiotonu lea a le Atua e ala i le faatuatua iā Iesu Keriso i tagata uma lava ma i latou uma o ē faatuatua, auā e leai se eseesega. 23 Auā ‘ua agasala tagata uma lava, ma ‘ua lē o‘o i le mamalu o le Atua; 24 ‘Ua ta‘uamiotonuina fua i lona alofa tunoa e ala i le togiola ‘ua ‘iā Keriso Iesu. 25 O lē ‘ua tu‘uina mai e le Atua e fai ma togiola e ala i le fa‘atuatua i lona toto, e ta‘u atu ai lana amiotonu mo le fa‘amāgaloina o agasala ‘ua mavae atu, e ala i le ‘onosa‘i o le Atua; 26 ‘Ia ta‘u atu i ona po nei lana amiotonu, ‘ina ‘ia ta‘uamiotonuina o ia, ma ta‘uamiotonuina ai lē e fa‘atuatua ‘iā Iesu. 27 O fea la le mitamitaga? E le aofia ai. O le ā le tulafono? o galuega? E leai: a o le tulafono o le faatuatua. 28 O le mea lea ‘ua matou manatu ai e ta‘uamiotonuina le tagata i le fa‘atuatua e aunoa ma galuega o le tulafono. 29 O ia ea o le Atua na o tagata Iutaia? e le o se nuu foi ea o ia? Ioe, o Nuuese foi: 30 Auā o le Atua e to‘atasi, na te ta‘uamiotonuina le peritome i le fa‘atuatua, ma le lē peritomeina i le fa‘atuatua. 31 Tatou te faaleaogaina ea le tulafono i le faatuatua? e leai se Atua: ioe, matou te faatumauina le tulafono. MATAUPU 4 1 O le a se mea tatou te fai atu ai na maua e lo tatou tamā o Aperaamo, i la le tino? 2 Auā afai na taʻuamiotonuina Aperaamo i galuega, ua iā te ia se mea e mitamita ai; ae le i luma o le Atua.
ROMA
3 Auā o le ā le mea ua fai mai ai le Tusi Paia? ‘Ua fa‘atuatua Aperaamo i le Atua, ‘ona ta‘ua ai lea ‘iā te ia o le amiotonu. 4 O lenei, e lē ta‘ua le taui o le alofa tunoa, a o le aitalafu. 5 A o lē e lē galue, a e faatuatua i lē na te taʻuamiotonuina lē ua amiolētonu, ua taʻua lona faatuatua o le amiotonu. 6 Fa‘apei ‘ona ta‘u mai e Tavita o le manuia o le tagata, ‘ua ta‘ua e le Atua le amiotonu e aunoa ma galuega; 7 Ua faapea mai, Amuia e ua faamagaloina a latou amioletonu, ma ua ufitia foi a latou agasala. 8 ‘Amu‘ia le tagata e lē ta‘usalaina e le Ali‘i. 9 E maua ea lenei manuia i ē ua peritomeina, po o ē lē peritomeina foʻi? auā tatou te fai atu na ta‘uamiotonuina le fa‘atuatua ‘iā Aperaamo. 10 Na faapefea la ona faitauina? ina ua peritomeina o ia, po o le le peritomeina? E le‘i peritomeina, ‘ae lē peritomeina. 11 ‘Ua maua fo‘i e ia le fa‘ailoga o le peritomeina, o le fa‘amaufa‘ailoga lea o le amiotonu o le fa‘atuatua sa ‘iā te ia a o le‘i peritomeina o ia; ‘ina ‘ia ta‘ua fo‘i ‘iā te i latou le amiotonu; 12 O le tamā fo‘i o le peritome ‘iā te i latou e lē na o ē ‘ua peritomeina, a ‘ua savavali fo‘i i tulagāa‘ao o le fa‘atuatua o lo tatou tamā o Aperaamo, sa i ai o ia a o le‘i peritomeina o ia. 13 Auā o le folafolaga, e fai o ia ma suli o le lalolagi, e leʻi maua e Aperaamo ma lana fanau i le tulafono, a o le amiotonu o le faatuatua. 14 Auā ‘āfai e fai ma suli o ē o i le tulafono, ‘ua fa‘alēaogāina le fa‘atuatua, ma ‘ua fa‘alēaogāina fo‘i le folafolaga. 15 Auā o le tulafono e tupu ai le to‘asā; 16 O lea e ala mai i le faatuatua, ina ia i ai i le alofa tunoa; e oo i le iuga e moni ai le folafolaga i fanau uma; e le gata i le tulafono, a o le faatuatua foi ia Aperaamo; o ai le tamā o i tatou uma, 17 (E pei ‘ona tusia, ‘Ua ‘ou faia oe ma tamā o nu‘u e tele,) i luma o lē ‘ua fa‘atuatua i ai o ia, o le Atua lea, o lē fa‘aola i ē ‘ua oti, ma ta‘ua mea e lē o i ai e peiseaī ‘ua i ai. 18 O lē na fa‘atuatua i le fa‘amoemoe e aunoa ma le fa‘amoemoe, ‘ina ‘ia ‘avea o ia ma tamā o nu‘u e tele, e tusa ma le mea na fai mai ai, E fa‘apea fo‘i lau fānau. 19 E le‘i vaivai fo‘i o ia i le fa‘atuatua, a ‘ua lē manatu o ia i lona lava tino ‘ua oti, pe tusa ma le selau o ona tausaga, po o le mate fo‘i o le manava o Sara; 20 E le‘i tautevateva o ia i le folafolaga a le Atua i le lē fa‘atuatua; a ua malosi i le faatuatua, ua vivii atu i le Atua; 21 ‘Ua matuā talitonu fo‘i o ia, e mafaia fo‘i e ia ‘ona fai o le mea na ia folafolaina mai. 22 O le mea lea na ta‘ua ai ‘iā te ia o le amiotonu. 23 O lenei sa lei tusia mo nao ia lava, sa tuuina atu ia te ia; 24 ‘Ae peita‘i mo i tatou fo‘i, o lē e ta‘ua i ai, pe ‘āfai tatou te fa‘atuatua i lē na fa‘atūina mai o Iesu lo tatou Ali‘i nai ē ‘ua oti; 25 O lē na tu‘uina mai ‘ona o a tatou agasala, ma ‘ua toe fa‘atūina mai fo‘i e ta‘uamiotonuina ai i tatou.
2 O ia fo‘i ‘ua tatou maua ai le ala i le fa‘atuatua i lenei alofa tunoa ‘ua tatou tutū ai, ma ‘ua tatou ‘oli‘oli i le fa‘amoemoe i le mamalu o le Atua. 3 E lē gata i lea, a ua tatou mitamita foʻi i puapuaga, auā ua tatou iloa o le puapuaga e tupu ai le onosai; 4 Ma o le onosai o le poto masani; ma le poto masani, faʻamoemoe: 5 Ma o le faamoemoe e le maasiasi ai; auā ua sasaa mai le alofa o le Atua i o tatou loto e le Agaga Paia ua foaiina mai ia te i tatou. 6 Auā a o tatou vaivai, na maliu Keriso i ona po e tatau ai mo ē amio leaga. 7 Auā e toetoe lava a oti se tasi mo le tagata amiotonu; 8 A ua faailoa mai e le Atua lona alofa ia te i tatou, ina ua maliu Keriso mo i tatou, a o tatou agasala pea. 9 E sili ‘ona fa‘aolaina i tatou i le to‘asā ‘iā te ia, ‘ina ‘ua ta‘uamiotonuina nei i tatou i lona toto. 10 Auā ‘āfai na fa‘alelei i tatou ma le Atua i le maliu o lona Alo, a o fai i tatou ma fili, e sili ‘ona fa‘aolaina i tatou i lona soifua, ‘ina ‘ua lelei. 11 E lē gata i lea, a ua tatou olioli foʻi i le Atua ona o lo tatou Alii o Iesu Keriso, o lē ua tatou maua ai nei le togiola. 12 O le mea lea, e pei ona oo mai o le agasala i le lalolagi ona o le tagata e toatasi, ma le oti ona o le agasala; ‘ona o‘o mai ai lea o le oti i tagata uma lava, auā ‘ua agasala tagata uma lava; 13 (Auā sa i le lalolagi le agasala se‘ia o‘o i le tulafono, a ‘ua lē ta‘ua le agasala pe a leai se tulafono. 14 E ui i lea, na pule le oti talu mai ia Atamu e oo ia Mose, e oo lava ia i latou o e na le agasala e pei o le solitulafono a Atamu, o le faatusa lea o ia o le a maliu mai. 15 Ae e lē pei o le agasala, e faapea foʻi le meaalofa foaʻifua. Auā ‘āfai ‘ua oti tagata e to‘atele i le agasala a le to‘atasi, e sili ‘ona fa‘ateleina i le to‘atele o le alofa tunoa o le Atua, ma le meaalofa i le alofa tunoa, i le tagata e to‘atasi, o Iesu Keriso. 16 E lē pei fo‘i o le tagata na agasala, e fa‘apea fo‘i le meaalofa; 17 Auā ‘āfai na pule le oti i le agasala a le tagata e to‘atasi; e sili atu foʻi i latou o ē mauaina le tele o le alofa tunoa ma le meaalofa o le amiotonu, e pule i latou i le ola ona o le toʻatasi, o Iesu Keriso lea.) 18 O lea, e pei ona oo mai i luga o tagata uma le faasalaga ona o le solitulafono o le faamasinoga e tasi; e fa‘apea fo‘i ‘ona o le amiotonu a le to‘atasi, na o‘o mai ai le meaalofa foa‘ifua i tagata uma e ta‘uamiotonuina ai le ola. 19 Auā e pei ‘ona ‘avea ma agasala le to‘atele i le lē usiusita‘i o le tagata e to‘atasi, e fa‘apea fo‘i ‘ona ta‘uamiotonuina o le to‘atele i le usiusita‘i o le to‘atasi. 20 Ua oo mai foi le tulafono, ina ia tele ai le solitulafono. ‘Ae peita‘i o le mea na tupu tele ai le agasala, sa matuā tele ai le alofa tunoa; 21 ‘Ina ‘ia fa‘apei ‘ona pule le agasala i le oti, e fa‘apea fo‘i ‘ona pule o le alofa tunoa e ala i le amiotonu e o‘o i le ola e fa‘avavau ‘iā Iesu Keriso lo tatou Ali‘i.
MATAUPU 5
MATAUPU 6
1 O lenei, ‘ina ‘ua ta‘uamiotonuina i tatou i le fa‘atuatua, ‘ua tatou maua le filemū ma le Atua i lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso;
1 O le ā la se mea tatou te fai atu ai? Tatou te tumau ea i le agasala, ina ia faateleina ai le alofa tunoa? 2 Ia vavao le Atua. E fa‘apefea ‘ona tatou toe ola ai, o ē ‘ua oti i le agasala?
104
ROMA
3 Tou te le iloa ea, o i tatou uma na papatisoina ia Keriso Iesu, ua papatisoina i lona maliu? 4 O le mea lea ‘ua tanumia ai i tatou fa‘atasi ma ia i le papatisoga i lona maliu; 5 Auā ‘āfai ‘ua fa‘atasia i tatou i le fa‘atusa o lona maliu, e fa‘atusaina fo‘i i tatou i lona toetū mai; 6 ‘Ua tatou iloa fo‘i, ‘ua fa‘asatauroina fa‘atasi ma ia lo tatou tagata tuai, ‘ina ‘ia fa‘aumatia le tino o le agasala, ‘ina ‘ia lē toe ‘au‘auna i tatou i le agasala. 7 Auā o lē ‘ua oti ‘ua sa‘oloto mai le agasala. 8 O lenei, ‘āfai tatou te oti fa‘atasi ma Keriso, ‘ua tatou talitonu e tatou te ola fa‘atasi ma ia; 9 ‘Ua ‘outou iloa ‘ua toetū mai Keriso nai ē ‘ua oti, e lē toe maliu lava o ia; e le toe pule le oti ia te ia. 10 Auā o lona maliu, na tasi lava lona maliu i le agasala; 11 ‘Ia fa‘apea fo‘i ‘ona ‘outou manatu o ‘outou ‘ua oti i le agasala, a ‘ua ola mo le Atua ‘iā Iesu Keriso lo tatou Ali‘i. 12 O lenei, ‘aua ne‘i pule le agasala i o ‘outou tino fa‘aletino, ‘ina ‘ia ‘outou usiusita‘i ai i ona tu‘inanau. 13 ‘Aua fo‘i ne‘i tu‘uina atu o ‘outou tino i le agasala e fai ma ‘au‘upega o le amiolētonu, a ‘ia tu‘uina atu ‘outou i le Atua, pei o ē ‘ua ola mai i ē ‘ua oti, ma o ‘outou tino e fai ma ‘au‘upega o le amiotonu i le Atua. 14 Auā e lē pule le agasala ‘iā te ‘outou, auā tou te lē nonofo i le tulafono, a o le alofa tunoa. 15 Ae faapefea la? tatou te agasala ea, aua ua tatou le nonofo i le tulafono, a o le alofa tunoa? Ia vavao le Atua. 16 Tou te lē iloa ea, o lē tou te tuuina atu i ai outou lava e fai ma auauna ia usiusitai, o ana auauna ia tou te usiusitai i ai; pe o le agasala e oo i le oti, po o le usiusitai e oo i le amiotonu? 17 A ‘ia fa‘afetai i le Atua, ‘ina ‘ua fai ‘outou ma ‘au‘auna a le agasala, a ‘ua ‘outou usiusita‘i ma le loto i le a‘oa‘oga na tu‘uina atu ‘iā te ‘outou. 18 ‘Ua fa‘asa‘olotoina fo‘i ‘outou nai le agasala, ‘ona ‘avea ai lea o ‘outou ma ‘au‘auna a le amiotonu. 19 Ou te tautala atu i le amio a tagata ona o le vaivai o o outou tino; e fa‘apea fo‘i ‘ona tu‘uina atu nei o ‘outou tino e ‘au‘auna i le amiotonu e pa‘ia ai. 20 Auā a o fai ‘outou ma ‘au‘auna a le agasala, ‘ua sa‘oloto ‘outou i le amiotonu. 21 O a ni fua sa ia te outou i na aso i mea ua outou maasiasi ai nei? auā o le i‘uga o ia mea o le oti. 22 A o lenei, ina ua faasaolotoina outou mai le agasala, ma ua avea ma auauna a le Atua, ua ia te outou o outou fua i le faapaiaina, o le iuga foi o le ola e faavavau. 23 Auā o le totogi o le agasala o le oti lea; a o le ola e faavavau, o le meaalofa a le Atua, i lo tatou Alii o Iesu Keriso.
4 O le mea lea, ou uso e, ua oti foi outou i le tulafono i le tino o Keriso; ina ia outou faaipoipo atu i se tasi, o ia lava ua toe faatuina mai le oti, ina ia tatou fua mai ai fua mo le Atua. 5 Auā a o tatou i ai i le tino, o tuʻinanauga o le agasala na faia i le tulafono, sa galue i o tatou tino, e fua mai ai fua i le oti. 6 A o lenei, ‘ua lavea‘iina i tatou mai le tulafono, ‘ina ‘ua oti i tatou na tāofia ai i tatou; ina ia tatou auauna i le agaga fou, a e le o le tusi tuai. 7 O le ā la se mea tatou te fai atu ai? E agasala ea le tulafono? Ia vavao le Atua. E leai, ‘ou te le‘i iloa le agasala, ‘ae na o le tulafono; 8 A ua maua e le agasala le avanoa e ala i le poloaʻiga, ua faatupu ai i totonu iā te aʻu tuʻinanau uma lava. Auā a aunoa ma le tulafono ua mate le agasala. 9 Auā na ‘ou ola muamua e aunoa ma le tulafono; 10 O le poloa‘iga fo‘i na fa‘au‘uina i le ola, na ‘ou iloa ai e o‘o i le oti. 11 Auā na maua e le agasala le avanoa i le poloa‘iga, ‘ua fa‘asesēina ai a‘u, ma ‘ua oti ai a‘u. 12 O le mea lea e paia ai le tulafono, ma e paia le poloaiga, ma tonu, ma lelei. 13 Pe na fai ea le mea lelei ma oti ia te au? Ia vavao le Atua. A o le agasala, ina ia foliga mai o le agasala, ua faia ai le oti ia te au i le mea lelei; ina ia avea le agasala ona o le poloaiga e matua agasala lava. 14 Auā ‘ua tatou iloa e fa‘aleagaga le tulafono; 15 Auā o le mea ‘ou te faia, ‘ou te lē faia lava; a o le mea ‘ou te ‘ino‘ino i ai, o a‘u lava lea. 16 O lea, afai ou te faia le mea ou te le loto i ai, ou te ioe i le tulafono e lelei. 17 O lenei, e lē o a‘u na te faia, a o le agasala o lo‘o nofo i totonu ‘iā te a‘u. 18 Auā ‘ua ‘ou iloa e leai se mea lelei o nofo i totonu ‘iā te a‘u, o lona uiga, i lo‘u tino; a o le faia o le mea lelei ou te le iloa. 19 Auā ‘ou te lē faia le mea lelei ‘ou te loto i ai; 20 O lenei, afai ou te faia le mea ou te le loto i ai, e le o a‘u e fai ai, a o le agasala o loo nofo i totonu ia te au. 21 Ua ou maua foi le tulafono, pe a ou manao e fai le lelei, ua ia te au le leaga. 22 Auā ou te fiafia i le tulafono a le Atua i le tagata i totonu. 23 ‘Ae peita‘i ‘ua ‘ou iloa le isi tulafono i o‘u tino, o lo‘o tau le tau‘a i le tulafono a lo‘u mafaufau, ma ‘ua fa‘apologaina a‘u i le tulafono a le agasala o i o‘u tino. 24 E, le tagata malaia e! o ai ea na te laveai mai ia te au ai le tino o lenei oti? 25 Ou te faafetai i le Atua ona o Iesu Keriso lo tatou Alii. O lenei, o a‘u lava ma le loto ‘ua ‘au‘auna i le tulafono a le Atua; a o le tino o le tulafono a le agasala.
MATAUPU 7 1 Le ‘au uso e, tou te lē iloa ‘ea, (auā ‘ou te tautala atu i ē ‘ua iloa le tulafono,) ‘ua pule le tulafono i le tagata a o ola o ia? 2 Auā o le fafine e fai lana tane, ‘ua noatia i le tulafono i lana tane a o ola o ia; a e afai ua oti le tane, ua tatala o ia i le tulafono a lana tane. 3 O lenei, afai e faaipoipo o ia i se isi tane a o ola lana tane, e taʻua o ia o le mulilua; ‘ina ‘ia lē mulilua o ia, e ui ‘ina fai avā i se tasi tane.
MATAUPU 8 1 O lenei, ‘ua leai se fa‘asala ‘iā te i latou o ‘iā Keriso Iesu, o ē lē sāvavali i la le tino, a o la le Agaga. 2 Auā o le tulafono a le Agaga o le ola ‘iā Keriso Iesu ‘ua fa‘asa‘olotoina ai a‘u i le tulafono a le agasala ma le oti. 3 Auā o le mea na lē mafaia e le tulafono, ‘ina ‘ua vaivai i le tino, ‘ua ‘auina mai e le Atua lona lava Alo i le tino o le agasala, ma le agasala, ‘ua fa‘asalaina ai le agasala i le tino.
105
ROMA
4 Ina ia faataunuuina le amiotonu o le tulafono ia i tatou, o e le savavali i la le tino, a e tusa ma le Agaga. 5 Auā o ē e fa‘aletino e manatu i latou i mea a le tino; a o e ua mulimuli i le Agaga i mea a le Agaga. 6 Auā o le loto i la le tino o le oti lea; a o le mafaufau faaleagaga o le ola lea ma le filemu. 7 Auā o le loto fa‘aletino o le ita lea i le Atua; 8 O lenei, e lē mafai e i latou o i la le tino ona faafiafiaina le Atua. 9 A o outou e le i le tino, a o le Agaga, pe afai o loo nofo le Agaga o le Atua i totonu ia te outou. O lenei, afai e le maua e se tasi le Agaga o Keriso, e le o ia lava. 10 ‘Āfai fo‘i o i totonu ‘iā te ‘outou Keriso, ‘ua oti le tino ‘ona o le agasala; a o le Agaga o le ola lea ona o le amiotonu. 11 ‘Ae ‘āfai e nofo i totonu ‘iā te ‘outou le Agaga o lē na toe fa‘atūina mai Iesu nai ē ‘ua oti, o lē na toe fa‘atūina mai Keriso nai ē ‘ua oti, e fa‘aola fo‘i e ia o ‘outou tino fa‘aletino i lona Agaga o lo‘o nofo i totonu ‘iā te ‘outou. 12 O lenei, le ‘au uso e, o lo‘o ‘aitalafu i tatou, ‘ae lē o le tino, ‘ina ‘ia tatou ola i la le tino. 13 Auā ‘āfai tou te ola i la le tino, e oti ‘outou; 14 Auā o i latou uma o ē ‘ua ta‘ita‘iina e le Agaga o le Atua, o atali‘i i latou o le Atua. 15 Ona ua outou le maua le agaga o le pologa e toe matatau ai; a ua maua e outou le Agaga o tamafai, ua tatou alalaga atu ai, Apa, le Tamā e. 16 O le Agaga lava ia e molimau mai i o tatou agaga, o le fanau i tatou a le Atua; 17 Afai foi o fanau, o suli foi; o suli o le Atua, o suli faatasi ma Keriso; afai tatou te tiga faatasi ma ia, ina ia faamamaluina foi i tatou faatasi. 18 Auā ‘ua ‘ou manatu, e lē fa‘atusalia puapuaga i ona po nei ma le mamalu o le a fa‘aalia mai ‘iā te i tatou. 19 Auā o lo‘o fa‘atalitali le mea na faia i le fa‘aali mai o atali‘i o le Atua. 20 Auā ‘ua tu‘uina atu le mea na faia i lalo i le fa‘atauva‘a, e lē o le loto i ai, a ‘ona o lē na fa‘ato‘ilaloina o ia ma le fa‘amoemoe. 21 Auā e fa‘asa‘olotoina fo‘i le mea na faia mai le nofo pologa i le leaga, e o‘o atu i le sa‘olotoga mamalu o le fānau a le Atua. 22 Auā ‘ua tatou iloa ‘ua ōi ma tigā fa‘atasi mea uma na faia, ‘ua o‘o mai i ona po nei. 23 E lē gata fo‘i i latou, a o i tatou fo‘i, o ē ‘ua i ai le ulua‘i fua o le Agaga, e o‘o fo‘i i tatou o lo‘o ōi i totonu ‘iā te i tatou, o lo‘o fa‘atalitali atu i le tamafai, o le togiolaina o o tatou tino. 24 Auā ‘ua fa‘aolaina i tatou i le fa‘amoemoe, a o le fa‘amoemoe e va‘aia e lē o le fa‘amoemoe lea; 25 ‘Ae ‘āfai tatou te fa‘amoemoe i mea tatou te lē iloa, ‘ona tatou fa‘atalitali ai lea ma le ‘onosa‘i. 26 E faapena foʻi ona fesoasoani mai le Agaga i o tatou vaivaiga, auā tatou te lē iloa se mea e tatau ona tatou tatalo ai, a o le Agaga lava ia e fautua mo i tatou i le ōi e lē mafai ona faamatalaina. 27 Ma o ia o lē e suʻesuʻe i loto ua iloa e ia le manatu o le Agaga, auā e fautua o ia mo le au paia e tusa ma le finagalo o le Atua. 28 ‘Ua tatou iloa fo‘i e galulue fa‘atasi mea uma e lelei ai i latou o ē alolofa i le Atua, o ē ‘ua vala‘auina e tusa ma lona finagalo.
29 Auā o ē na mua‘i silafia e ia, na mua‘i tofia fo‘i e ia ‘ia fa‘atusaina i lona Alo, ‘ina ‘ia ‘avea o ia ma ulumatua i le ‘au uso e to‘atele. 30 E lē gata i lea, o ē na ia muaʻi tofia, o i latou foʻi na ia valaʻauina; 31 O le ā se mea tatou te fai atu ai i nei mea? ‘Āfai ‘ua ‘au ma i tatou le Atua, o ai ‘ea ‘ua tete‘e mai ‘iā te i tatou? 32 O lē na lē fa‘asaoina lona lava Alo, a ‘ua tu‘uina mai o ia mo i tatou uma, e lē foa‘i fua mai ‘ea e ia o mea uma ‘iā te i tatou fa‘atasi ma ia? 33 O ai na te molia se mea i le au filifilia a le Atua? O le Atua na te tauamiotonuina. 34 O ai ea na te faasalaina? O Keriso lava na maliu, a ‘ua toe tu mai, o lo‘o i le itū taumatau o le Atua, o lo‘o fautua fo‘i mo i tatou. 35 O ai na te vavaeeseina i tatou i le alofa o Keriso? o le puapuaga ea, po o le atuatuvale, po o le saua, po o le oge, po o le le lavalavā, po o le pagatia, po o le pelu? 36 E pei ‘ona tusia, ‘Ona o oe ‘ua fasiotia ai i matou i le aso uma; ‘ua ta‘ua i matou o mamoe e fasia. 37 E leai, o ia mea uma lava e sili i tatou i le manumalo ona o ia na alofa mai ia te i tatou. 38 Auā ‘ua ‘ou mautinoa, e lē o le oti, po o le ola, po o agelu, po o ali‘i, po o ē malolosi, po o mea o i ai nei, po o mea o le a o‘o mai; 39 Po o le maualuga, po o le loloto, po o se tasi lava mea na faia, e le mafaia e ia ona tuueseeseina i tatou i le alofa o le Atua, o loo ia Keriso Iesu lo tatou Alii. MATAUPU 9 1 ‘Ou te fai atu le ‘upu moni ‘iā Keriso, ‘ou te lē pepelo, ‘ua molimau fo‘i lo‘u loto fuatia ifo ‘iā te a‘u i le Agaga Pa‘ia. 2 Ua ia te aʼu le faanoanoa tele ma le faanoanoa e lē aunoa i loʼu loto. 3 Auā ‘ou te mafaia ‘ina ‘ia fa‘apalaina a‘u ‘iā Keriso ‘ona o o‘u uso, o o‘u ‘āiga i la le tino. 4 O ai tagata Isaraelu; o ia te ia le vaetamaina, ma le mamalu, ma feagaiga, ma le tuuina mai o le tulafono, ma le auaunaga i le Atua, ma folafolaga; 5 O i latou fo‘i o latou tamā, o i latou fo‘i na tupuga mai ai Keriso i la le tino, o lē pule i mea uma lava, o le Atua fa‘afetai e fa‘avavau. Amene. 6 E lē peiseaī ua lē aogā le afioga a le Atua. Auā e lē o Isaraelu uma i latou, o tagata Isaraelu; 7 E lē o fanau uma foʻi i latou, auā o le fanau a Aperaamo i latou; 8 O lona uiga, o le fānau a le tino, e lē o le fānau i latou a le Atua; 9 Aua o le upu lenei o le folafolaga, O ona po nei ou te sau ai, e fanau ai foi e Sara se tama tane. 10 Ma e lē gata i lea; ae ina ua to foi Repeka i le toatasi, o lo tatou tamā lea o Isaako; 11 (Auā e le‘i fananau mai le fānau, e le‘i faia fo‘i se mea lelei po o se mea leaga, ‘ina ‘ia tumau le finagalo o le Atua e tusa ma le filifiliga, e lē o galuega, a o lē na vala‘auina;) 12 Ua fai atu ia te ia, E auauna le matua i le itiiti. 13 E pei ona tusia, Na ou alofa ia Iakopo, a ua ou ʻinoʻino iā Esau. 14 O le ā la se mea tatou te fai atu ai? Pe i ai ea se amioletonu i le Atua? Ia vavao le Atua.
106
ROMA
15 Auā ‘ua fetalai mai o ia ‘iā Mose, ‘Ou te alofa atu i lē ‘ou te loto i ai, ma ‘ou te alofa mutimutivale i lē ‘ou te loto i ai. 16 O lenei, e lē mai i lē e loto, po o lē tamo‘e, a o le Atua o lē e alofa mutimutivale. 17 Auā ‘ua fai mai le Tusi ‘iā Farao, O le mea lava lea na ‘ou fa‘atūina ai oe, ‘ina ‘ia ‘ou fa‘aali atu lo‘u mana ‘iā te oe, ma ‘ia ta‘uta‘ua lo‘u igoa i le lalolagi uma. 18 O le mea lea e alofa mutimutivale ai o ia i lē ua ia finagalo i ai, ma ua ia faamaaa i lē ua ia finagalo i ai. 19 E te fai mai foi ia te au, Se a le mea e toe faamasino mai ai o ia? Auā o ai ‘ea na tete‘e atu i lona finagalo? 20 Ae peitai, le tagata e, o ai ea oe e tali atu ai i le Atua? E fai atu ea le mea na faia i lē na faia, Se a le mea ua e faia ai aʻu faapea? 21 E lē pule ‘ea le fai ipu omea i le omea, o le paluga e tasi e fai ai le ipu e tasi e mamalu, a o le isi ipu e ta‘uleagaina? 22 Ae faapefea pe afai o le finagalo o le Atua e faaalia lona toʻasā, ma faailoa atu lona mana, na ia onosaia ma le matuā faapalepale i ipu o le toʻasā ua saunia mo le faaumatiaga? 23 ‘ina ‘ia fa‘ailoa atu fo‘i e ia le ‘oloa o lona mamalu i ipu o le alofa mutimutivale, na ia mua‘i saunia mo le mamalu; 24 E oo lava ia i tatou, o e na ia valaauina, e le na o Iutaia, a o nuu ese foi? 25 E pei ona ia fetalai mai foi ia Osea, Ou te taʼua i latou o loʼu nuu, o e sa lē o loʼu nuu; ma lana pele, e lei alofaina. 26 E oo mai foi i le mea na fai atu ai ia te i latou, E le o o‘u nuu outou; o iina e ta’ua ai i latou o le fanau a le Atua soifua. 27 Ua alaga foʻi Isaia e faatatau iā Isaraelu, “E ui lava ina pei o le oneone o le sami le aofaʻi o le fanauga a Isaraelu, ae o le a faaolaina se vaega totoe. 28 Auā e fa‘auma e ia le galuega, ma fa‘apu‘upu‘u i le amiotonu; 29 E pei ‘ona fai mai fo‘i o Isaia muamua, “Ana lē tu‘ua e le ALI‘I o Sapaota se fānau mo i tatou, po ‘ua pei i tatou o Sotoma, ma ‘avea fo‘i e pei o Komoro. 30 O le ā la se mea tatou te fai atu ai? ‘Ua o‘o fo‘i i nu‘u ‘ese, o ē na lē mulimuli i le amiotonu, o le amiotonu lea e i le fa‘atuatua. 31 A o Isaraelu, o ē na mulimuli i le tulafono o le amiotonu, e leʻi oo atu i latou i le tulafono o le amiotonu. 32 Aisea? Auā ‘ua latou lē sā‘ili i ai i le fa‘atuatua, a ‘ua peiseaī o galuega o le tulafono. Auā ‘ua latou tautevateva i lenā ma‘a tautevateva; 33 E pei ona tusia, Faauta, ou te tuuina i Siona le maa e tautevateva ai, ma le papa e tautevateva ai; MATAUPU 10 1 Le ‘au uso e, o le mana‘o o lo‘u loto ma le tatalo i le Atua mo Isaraelu, ‘ina ‘ia fa‘aolaina i latou. 2 Aua ou te molimau atu ia te i latou ua ia te i latou le maelega i le Atua, ae le tusa ma le malamalama. 3 Auā ‘ua latou lē iloa le amiotonu a le Atua, ma ‘ua taumafai e fa‘atumauina la latou lava amiotonu, ‘ua lē gaua‘i atu i latou i le amiotonu a le Atua. 4 Auā o Keriso o le iuga lea o le tulafono e amiotonu ai i latou uma o e faatuatua. 5 Auā ua fai mai Mose i le amiotonu mai le tulafono, O le tagata na te faia ia mea e ola ai o ia.
107
6 A o le amiotonu o le faatuatua ua faapea mai, Aua e te faapea ifo i lou loto, O ai ea e alu ae i le lagi? (o lona uiga, ia ave ifo Keriso mai lugā;) 7 Po o ai foi e alu ifo i le loloto? (o lona uiga, ia toe aumaia Keriso nai e ua oti.) 8 Ae o le ā ua fai mai ai? O lo‘o latalata mai ‘iā te oe le ‘upu, i lou gutu ma lou loto; 9 Afai e te tautino atu i lou gutu i le Alii o Iesu, ma talitonu i lou loto ua toe faatuina mai o ia e le Atua nai e ua oti, e faaolaina oe. 10 Aua o le loto e talitonu ai le tagata e oo mai ai le amiotonu; ma o le gutu e taʻutaʻu atu ai i le olataga. 11 Auā o lo‘o fa‘apea mai le Tusi, E lē maasiasi se tasi e fa‘atuatua ‘iā te ia. 12 Auā e leai se eseesega o le Iutaia ma le Eleni; 13 Auā o lē e vala‘au i le suafa o le Ali‘i e fa‘aolaina lea. 14 E faapefea la ona latou valaau atu i lē ua latou lē faatuatua i ai? pe faapefea foi ona latou talitonu ia te ia ua latou le faalogo i ai? pe faapefea foi ona latou faalogo pe a leai se failauga? 15 E faapefea foi ona latou talai atu, vagana ai ua aauina atu i latou? e pei ‘ona tusia, E matuā matagofie lava vae o ē tala‘i le tala lelei o le manuia, ma ‘aumai le tala lelei i mea lelei! 16 A ‘ua lē usiusita‘i uma i latou i le tala lelei. Auā ‘ua fai mai Isaia, “Le Ali‘i e, o ai ‘ea na fa‘atuatua i la matou tala? 17 O lenei, e tupu le fa‘atuatua i le fa‘alogo, ma le fa‘alogo i le afioga a le Atua. 18 Ae ou te fai atu, Latou te lei faalogo ea? E moni, ua oo atu lo latou leo i le lalolagi uma, ma a latou upu i tuluiga o le lalolagi. 19 Ae ou te fai atu, E lei iloa ea e Isaraelu? Na muamua fai mai Mose, Ou te faaonoono ia te outou i e le nuu, ou te faaita foi ia te outou i le nuu valea. 20 A ua matuā lototele Isaia, ua faapea mai, Ua maua aʻu e i latou o e leʻi sāʻili mai iā te aʻu; Na fa‘aalia a‘u i ē na lē fesili mai ‘iā te a‘u. 21 A ua fetalai mai o ia ia Isaraelu, Ua ou faaloaloa atu o’u lima i le aso atoa i le nuu faalogogata ma le tetee. MATAUPU 11 1 O lenei, ou te fai atu, Ua lafoai ea e le Atua lona nuu? Ia vavao le Atua. Ona o aʼu foi o se Isaraelu, o le fanau a Aperaamo, o le ituaiga o Peniamina. 2 E lei lafoaiina e le Atua lona nuu na ia muai silafia. Tou te le iloa ea le mea ua fai mai ai le Tusi ia Elia? ‘ua fa‘apefea ‘ona ‘ai‘oi atu o ia i le Atua ‘iā Isaraelu, ‘ua fa‘apea atu. 3 Le Alii e, ua latou fasiotia au perofeta, ma eli i lalo ou fata faitaulaga; a ua tuua na o au, ua latou saili mai foi ia te au e fasioti. 4 Ae o le a le tali a le Atua ia te ia? ‘Ua ‘ou fa‘asaoina mo a‘u o tagata e fitu afe, o ē ‘ua lē to‘otuli i le tupua o Paala. 5 E fa‘apea fo‘i i ona po nei o lo‘o i ai se toe tagata e tusa ma le filifiliga o le alofa tunoa. 6 ‘Āfai fo‘i o le alofa tunoa, e lē o galuega; ‘Ae ‘āfai o galuega, e lē o se alofa tunoa; 7 Ae faapefea la? Ua le maua e Isaraelu le mea ua ia sailia; a ua maua e le au filifilia, a ua faatauasoina isi
ROMA
8 (E pei ona tusia, Ua foaiina atu e le Atua ia te i latou le agaga e tulemomoe ai, o mata e le vaai ai i latou, ma taliga e le faalogo ai;) e oo mai i le aso nei. 9 Ona fai atu lea o Tavita, “Ia avea la latou laoai ma mailei, ma mailei, ma mea e tautevateva ai, ma se taui + mo i latou. 10 Ia faapouliuligia o latou mata, ina ia latou le vaai, ma ia punonou i lalo o latou tua i taimi uma. 11 O lenei, ou te fai atu, Po ua latou tautevateva ea e pauu ai? E leai, a o lo latou pa'ū ua oo mai ai le faaolataga i nuu ese, ina ia faaonoono ai i latou. 12 O lenei, afai o le paʼu o i latou o le tamaoaiga lea o le lalolagi, ma o lo latou faaitiitia o le tamaoaiga lea o Nuuese; e le sili ea lo latou atoatoa? 13 Auā ‘ou te tautala atu ‘iā te ‘outou o Nu‘u ‘ese, ‘ona o a‘u o le ‘aposetolo a nu‘u ‘ese, ‘ou te fa‘asilisili ai lo‘u tofi. 14 ‘Āfai e mafai ‘ona ‘ou fa‘a‘ono‘ono i ē o lo‘u tino, ma ‘ou fa‘aolaina ai nisi o i latou. 15 Auā afai o le lafoaʻiina o i latou o le leleiga lea o le lalolagi, se ā la le mauaina o i latou, pe a na o le ola mai i ē ua oti? 16 Auā afai e paia le uluaʻi fua, e paia foʻi le paluga; 17 Ma afai e gauia nisi o lala, ma o oe, o se laau olive vao, ua suluina i totonu ia te i latou, ma taumamafa faatasi ma i latou i le aʼa ma le lololo o le laau o le olive; 18 Aua le mitamita i lala. ‘Ae ‘āfai ‘e te fa‘amaualuga, e lē ‘avea e oe le a‘a, a o le a‘a o oe. 19 E te faapea mai foi, Ua gauia lala, ina ia faapipiiina ai au. 20 Ia; ona o le le talitonu na gauia ai i latou, a ua e tu i le faatuatua. ‘Aua le fa‘amaualuga, a ‘ia matata‘u; 21 Auā ‘āfai na lē fa‘asaoina e le Atua lālā moni, ‘ia e fa‘aeteete ‘ina ne‘i fa‘asaoina oe e ia. 22 O lenei, vaai i le agalelei ma le sauā o le Atua; a o oe, le agalelei, pe afai e te tumau i lona agalelei; 23 O i latou fo‘i, ‘āfai latou te lē tumau i le lē fa‘atuatua, e toe fa‘apipi‘iina i latou; 24 Auā ‘āfai ‘ua vavae‘eseina oe i le olive vao, ma fa‘apipi‘iina oe i le olive lelei, e lē tusa ma le natura, e lē sili ‘ea ‘ona fa‘apipi‘iina o lālā moni i lo latou lava la‘au olive? 25 Auā le ‘au uso e, ‘ou te lē mana‘o ‘ia ‘outou lē iloa lenei mea lilo, ‘ina ne‘i ‘outou popoto i lo ‘outou manatu; o le tauaso o se vaega ua oo ia Isaraelu, seia oo mai le atoatoa o Nuuese. 26 ‘Ona fa‘aolaina ai lea o Isaraelu uma; 27 Auā o la‘u feagaiga lenei ‘iā te i latou, pe a ‘ou ‘ave‘esea a latou agasala. 28 A o le tala lelei, ‘ua fai i latou ma fili ‘ona o ‘outou; 29 Auā o meaalofa ma le vala‘au a le Atua e lē salamō ai. 30 Auā e pei ‘ona ‘outou lē fa‘atuatua i le Atua i aso anamua, a ‘ua alofaina nei ‘ona o lo latou lē fa‘atuatua. 31 E fa‘apea fo‘i ‘ona lē fa‘atuatua i latou nei, ‘ina ‘ia alofaina mai fo‘i i latou i lo ‘outou alofa mutimutivale. 32 Auā ‘ua fa‘amauina e le Atua i latou uma i le lē fa‘atuatua, ‘ina ‘ia alofa mutimutivale o ia i tagata uma lava. 33 E, le loloto o le oa uma o le poto ma le malamalama o le Atua! e matuā lē suʻesuʻeina lava ana faamasinoga, ma e lē mafai ona iloa ona ala! 34 Aua o ai ua na iloa le finagalo o le Alii? po o ai fo‘i na fai ma fautua?
108
35 Po o ai ea na muamua tuuina atu ia te ia, ma o le a toe tauia mai ai ia te ia? 36 Auā e mai ‘iā te ia, e ala fo‘i ‘iā te ia, ma ‘iā te ia fo‘i mea uma lava; Amene. MATAUPU 12 1 O lenei, le ‘au uso e, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, ‘ona o le alofa mutimutivale o le Atua, ‘ia ‘outou tu‘uina atu o ‘outou tino i le Atua, o le taulaga ola, ma le pa‘ia, ma le mālie, o la ‘outou auaunaga fa‘atatau lea. 2 ‘Aua fo‘i tou te amio fa‘apei o lenei lalolagi, a ‘ia liua ‘outou i le toe fuataina o o ‘outou mafaufau, ‘ina ‘ia ‘outou tofotofo ai po o le ā le finagalo o le Atua, e lelei, ma le mālie, ma le atoatoa. 3 Aua ou te fai atu, ona o le alofa tunoa ua tuuina mai ia te au, i tagata taitoatasi uma o i totonu ia te outou, aua le sili atu le manatu o ia ia te ia lava i le mea e tatau ona manatu ai; a ia mafaufau lelei, faapei ona foaiina mai e le Atua i tagata taitoatasi le fua o le faatuatua. 4 Auā fa‘apei ‘ona tele o itūtino i le tino e tasi, ‘ae lē tasi le tofi o itūtino uma; 5 O i tatou fo‘i e to‘atele, o le tino e tasi ‘iā Keriso, e ta‘itasi fo‘i itū tino o le tasi i le tasi. 6 ‘Ua ‘iā te i tatou fo‘i meaalofa ‘ese‘ese e tusa ma le alofa tunoa ‘ua foa‘iina mai ‘iā te i tatou, po o perofeta ane, ‘ia tatou vavalo atu e tusa ma le fa‘atuatua; 7 Po o le faiva, ia tatou faatalitali i la tatou auaunaga; 8 Po o lē e apoapoa‘i atu, ia apoapoa‘i atu i ai; o lē pule, ma le filiga; o lē e alofa, ma le fiafia. 9 ‘Ia lē fa‘asesēina le alofa. ‘Ia ‘ino‘ino i le leaga; pipii i le lelei. 10 Ia fealofani ma le agalelei le tasi i le isi i le alofa faaleuso; ia fa‘aaloalo le tasi i le tasi; 11 Aua le paie i pisinisi; fa'anaunau i le agaga; auauna i le Alii; 12 ‘Ia ‘oli‘oli i le fa‘amoemoe; onosai i puapuaga; ia tumau i le tatalo; 13 Ia tufa atu i mea e tatau ai i le au paia; avatu i le talimālō. 14 Ia outou faamanuia atu i e ua faasaua mai ia te outou; 15 ‘Ia ‘outou ‘oli‘oli fa‘atasi ma ē ‘ua ‘oli‘oli, ‘ia ‘outou fetagisi fo‘i ma ē o tagi. 16 Ia loto gatasi le tasi i le isi. Aua e te manatu i mea maualuluga, a ia faamaulalo i tagata faatauvaa. Aua tou te popoto i lou lava manatu. 17 Aua le taui atu i se tasi le leaga i le leaga. Ia saunia mea faamaoni i luma o tagata uma. 18 ‘Āfai e mafai, ‘ia ‘outou nonofo lelei ma tagata uma lava. 19 Le ‘au pele e, ‘aua ne‘i ‘outou taui ma sui, a ‘ia ‘outou tu‘u atu i le to‘asā; ou te taui atu, ua fetalai mai ai Ieova. 20 O lea afai e fia aai lou fili, fafaga ia te ia; afai e fia inu o ia, ia avatu ia te ia e inu ai, auā o lou faia faapea e te faaputuina ai malala ola i luga o lona ulu. 21 ‘Aua ne‘i fa‘ato‘ilaloina oe i le leaga, a ‘ia fa‘ato‘ilaloina le leaga i le lelei. MATAUPU 13 1 Ia usiusitai tagata uma i faipule silisili. Auā e leai se pule pe a lē mai le Atua;
ROMA
2 Tela la, so se tino e ‵teke atu ki te pulega, e ‵teke atu ki te fakatonuga a te Atua, kae ko latou kolā e ‵teke atu ka maua ne latou te fakasalaga. 3 Auā o faipule, e lē o le mata‘u ia i galuega lelei, a o le leaga. E te le fefe ea i le mana? fai le mea lelei, e viia ai oe; 4 Auā o le ‘au‘auna ia a le Atua ‘iā te oe mo le lelei. ‘Ae ‘āfai ‘e te faia le mea leaga, ‘ia e mata‘u ai; auā o ia o le ‘au‘auna a le Atua, o lē na te taui ma sui e fa‘ao‘o le to‘asā i lē fai mea leaga. 5 O le mea lea e tatau ai ona outou usiusitai, e le gata ona o le ita, a ia faapea foi ona o le loto fuatiaifo. 6 O le mea lea tou te avatu ai foʻi le lafoga, auā o auauna i latou a le Atua, o loo auauna pea i lenei lava mea. 7 O lenei, ‘ia avatu ‘iā te i latou uma mea e tatau i ai; tu ma aga i ai; mata'u i le mata'u; fa'aaloalo i lē 'ua fa'amamaluina. 8 ‘Aua ne‘i ‘aitalafu se mea i se isi, tau lava o le alofa o le tasi i le isi; 9 O lenei, Aua e te mulilua, Aua e te fasioti tagata, Aua e te gaoi, Aua e te molimau pepelo, Aua e te manao; afai foi e i ai se isi poloaiga, ua faapuupuu ona malamalama i lenei upu, e faapea, E te alofa atu i le lua te tuaoi ia pei o oe lava ia te oe. 10 E lē agaleaga le alofa i lē la te tuaoi; 11 O lenei fo‘i, ‘ia ‘outou iloa le taimi, ‘ua o‘o nei i ona po e ala mai ai i le momoe; 12 ‘Ua mavae atu le po, ‘ua lata mai le ao; 13 Ia tatou savavali ma le faamaoni, e pei o le ao; e lē o le faitaaga ma le onā, e lē o le nofonofotane ma le matapeʻapeʻa, e lē o le misa ma le matauʻa. 14 A ia outou oofu i le Alii o Iesu Keriso, ma aua le saunia mo le tino, ina ia faataunuuina ai ona tuinanau. MATAUPU 14 1 ‘Ia ‘outou talia o lē ‘ua vaivai i le fa‘atuatua, ‘ae ‘aua ne‘i o‘o i finauga. 2 Auā ua talitonu le tasi e mafai ona ʻai o ia i mea uma; 3 ‘Aua ne‘i ‘ino‘ino lē ‘ai i lē ‘ua lē ‘ai; ‘aua fo‘i ne‘i fa‘asalaina e lē ‘ai lē ‘ai, auā ‘ua talia o ia e le Atua. 4 O ai ea oe e faamasino atu ai i le auauna a le isi tagata? i lona lava matai e tu ai o ia pe pau. Ioe, e fa'amauina o ia; 5 Ua manatu le tasi tagata e sili atu le tasi aso i le isi; ‘Ia ta‘ito‘atasi ma fa‘atosina atoatoa i lona lava manatu. 6 O lē tausi i le aso, ua manatu i ai o ia i le Alii; ma o lē e lē manatu i le aso, e lē manatu i ai o ia i le Alii. O lē ‘ai, e ‘ai ia mo le Ali‘i, auā e fa‘afetai o ia i le Atua; a o lē e lē ‘ai, e lē ‘ai o ia mo le Ali‘i, ma ‘ua fa‘afetai atu i le Atua. 7 Auā e leai se tasi o i tatou e ola mo ia lava, e leai foʻi se tasi e oti mo ia lava. 8 Auā afai tatou te ola, ua tatou ola mo le Alii; pe tatou te oti, tatou te oti mo le Alii; 9 Auā o le mea lea na maliu ai Keriso, ma toetū mai ai, ma toe fa‘aola mai ai, ‘ina ‘ia fai o ia ma Ali‘i o ē ‘ua oti ‘atoa ma ē ola. 10 A o le a le mea e te faamasino ai i lou uso? se a foi le mea e te faaleaogaina ai lou uso? auā tatou te tutū uma lava i luma o le nofoa fa‘amasino o Keriso. 11 Auā ‘ua tusia, ‘O lo‘o fetalai mai le Ali‘i, o lo‘o ola a‘u, e tootuli mai ‘iā te a‘u tulivae uma lava, e ta‘uta‘u atu fo‘i e laulaufaiva uma lava i le Atua. 12 O lenei, e ta‘ito‘atasi i tatou ta‘ito‘atasi ma avatu le tala ‘iā te ia lava i le Atua.
109
13 O lenei, aua neʻi o tatou toe faamasino atu le tasi i le isi; 14 ‘Ua ‘ou iloa, ma ‘ua ‘ou mautinoa i le Ali‘i o Iesu, e leai se mea e leaga na o ia lava; 15 ‘Ae ‘āfai e tigā lou uso i au mea‘ai, o lenei ‘ua e lē savali ma le alofa. ‘Aua ne‘i fa‘aumatia o ia i au mea e ‘ai, o lē na maliu ai Keriso. 16 ‘Aua ne‘i ta‘uleagaina lo ‘outou lelei; 17 Auā o le malo o le Atua e lē o mea e ‘ai ma meainu; a o le amiotonu, ma le manuia, ma le olioli i le Agaga Paia. 18 Auā o lē ‘au‘auna ‘iā Keriso i ia mea, ‘ua talia e le Atua, ma ‘ua fa‘amaonia mai e tagata. 19 O lenei, ia tatou mulimuli i mea e tupu ai le filemu, ma mea e atia‘e ai e le tasi le isi. 20 Aua e te faaumatia le galuega a le Atua ona o meaʻai. E moni lava e mamā mea uma; a e leaga le tagata e ‘ai ma le tausuai. 21 E lelei le ‘ai i aano o manu, pe inu uaina, po o se mea e tausuai ai lou uso, pe tausuai ai, pe vaivai ai. 22 Pe e te faatuatua ea? ia e fai ia te oe i luma o le Atua. Amuia lē na te lē fa‘asalaina o ia lava i le mea e tu‘uina atu e ia. 23 O lē masalosalo fo‘i e ta‘usalaina o ia pe a ‘ai, auā e lē ‘ai o ia i le fa‘atuatua; MATAUPU 15 1 O i tatou fo‘i o ē malolosi, e tatau ‘ona ‘onosa‘i i vaivaiga o ē vaivai, ‘ae ‘aua le fa‘afiafia i tatou lava. 2 Ia taʻitasi i tatou ma faafiafia i lē la te tuaoi mo lona lelei e atiaʻe ai. 3 Ona e oo lava ia Keriso sa lei faafiafia ia te ia lava; a e pei ona tusia, Ua oo mai ia te au le tauemu a e na faifai ia te oe. 4 Auā o mea uma na tusia anamua, na tusia ia e a‘oa‘oina ai i tatou, ‘ina ‘ia tatou maua le fa‘amoemoe i le ‘onosa‘i ma le fa‘amafanafanaina o tusi. 5 O lenei, ia foaʻi atu e le Atua e ona le onosai ma le faamāfanafanaga ia outou loto gatasi e tusa ma Keriso Iesu. 6 Ina ia outou vivii atu i le Atua ma le loto e tasi ma le gutu e tasi, le Tamā lava o lo tatou Alii o Iesu Keriso. 7 O lenei, ‘ia ‘outou talia e le tasi le isi, fa‘apei o Keriso fo‘i na talia i tatou e vi‘ia ai le Atua. 8 O lenei, ‘ou te fai atu, o Iesu Keriso o le ‘au‘auna o ē ‘ua peritomeina, ‘ona o le ‘upu moni a le Atua, ‘ina ‘ia fa‘amaonia ai folafolaga na faia i o tatou tamā. 9 Ma ina ia vivii atu Nuuese i le Atua ona o lona alofa mutimutivale; e pei ‘ona tusia, O le mea lea ‘ou te ta‘uta‘u atu ai ‘iā te oe i nu‘u ‘ese, ma pese i lou suafa. 10 Ua toe fetalai mai foi o ia, Ia olioli outou Nuuese e, faatasi ma lona nuu. 11 O lenei foi, Ia vivii atu i le Alii, outou Nuuese uma; ma vivii atu ia te ia, outou nuu uma. 12 O lenei foi, ua fai mai Isaia, E i ai se aʼa o Iese, ma o ia o le a tulai e nofotupu i Nuuese; e faatuatua ia te ia o nuu ese. 13 O lenei, o le Atua e ona le faamoemoe, e faatumuina outou i le olioli uma ma le filemu i le faatuatua, ina ia faateleina ai lo outou faamoemoe i le mana o le Agaga Paia. 14 O a‘u fo‘i, o a‘u fo‘i, ‘ua ‘ou mautinoa ‘iā te ‘outou, o‘u uso e, ‘ua tumu fo‘i ‘outou i le agalelei, ‘ua tumu fo‘i i le poto uma, ‘ua mafai fo‘i e ‘outou ‘ona apoapoa‘i le tasi i le tasi.
ROMA
15 E ui i lea, le au uso e, ua ou tusi atu ma le lototele iā te outou i se isi mea, e pei ona faamanatu atu iā te outou, ona o le alofa tunoa ua tuuina mai e le Atua iā te aʻu. 16 ‘Ina ‘ia ‘avea a‘u ma ‘au‘auna a Iesu Keriso i nu‘u ‘ese, e ‘au‘auna le tala lelei a le Atua, ‘ina ‘ia talia le taulaga o Nu‘u ‘ese, ‘ina ‘ua fa‘apa‘iaina e le Agaga Pa‘ia. 17 O lenei, ‘ua ‘iā te a‘u le mea e mitamita ai ‘iā Iesu Keriso i mea a le Atua. 18 Auā ‘ou te lē fa‘amalosi e tautala atu i se mea e le‘i faia e Keriso e ala ‘iā te a‘u, e fa‘alogo ai nu‘u ‘ese, i le ‘upu ma galuega. 19 E ala i faailoga tetele ma mea ofoofogia, i le mana o le Agaga o le Atua; o lea na ‘ou folafola atu ai ma le atoatoa le tala lelei ‘iā Keriso, nai Ierusalema, e o‘o atu i Iluriko. 20 Ioe, sa faapea ona ou taumafai e talaʻi atu le tala lelei, e lē o le mea na taʻua ai Keriso, ina neʻi ou ati aʻe i luga o le faavae o se isi tagata. 21 ‘Ae pei ‘ona tusia, E va‘ai i latou o ē e le‘i ta‘uina atu i ai o ia; 22 O le mea fo‘i lea ‘ua fa‘alavelave ai a‘u ‘ina ‘ia lē alu atu ‘iā te ‘outou. 23 Ae o lenei ua leai se isi nofoaga i nei vaega, ma ua ou manao tele i nei tausaga e tele e o atu ia te outou; 24 Pe a ‘ou alu atu i Sepania, ‘ou te alu atu ai ‘iā te ‘outou; 25 A o lenei, ou te alu i Ierusalema e auauna i le au paia. 26 Auā ‘ua loto i latou o Maketonia ma Akaia e avatu se foa‘i mo le ‘au pa‘ia matitiva o i Ierusalema. 27 Ua fiafia moni lava i latou; ma o lo o nofo aitalafu i latou. Auā ‘āfai ‘ua tofusia tagata o Nu‘u ‘ese i a latou mea fa‘aleagaga, o lo latou tiute fo‘i e ‘au‘auna ‘iā te i latou i mea fa‘aletino. 28 O lenei, pe a ‘ou faia lenei mea, ma fa‘amaufa‘ailogaina lenei fua ‘iā te i latou, ‘ona ‘ou alu atu ai lea ‘iā te ‘outou i Sepania. 29 ‘Ua ‘ou mautinoa fo‘i, pe a ‘ou alu atu ‘iā te ‘outou, ‘ona ‘ou alu atu ai lea ma le ‘ato‘atoa o le manuia o le tala lelei ‘iā Keriso. 30 O lenei, ou te aioi atu ia te outou, le au uso e, ona o le Alii o Iesu Keriso, ma le alofa o le Agaga, ia outou finafinau faatasi ma au i a outou tatalo i le Atua mo au; 31 ‘ina ‘ia lavea‘iina a‘u mai i ē lē fa‘atuatua i Iutaia; ma ina ia talia e le au paia laʼu auaunaga ua ia te aʼu mo Ierusalema; 32 ‘ina ‘ia ‘ou alu atu ‘iā te ‘outou ma le ‘oli‘oli i le finagalo o le Atua, ma ‘ia fa‘amafanafanaina fo‘i ‘outou. 33 O lenei, ‘ia ‘iā te ‘outou uma lava le Atua o le manuia. Amene.
7 Fa‘afetai atu ‘iā Aneroniko ma Iunia, o o‘u ‘āiga, ma ē ‘ua fa‘atasi ma a‘u, o ē ta‘uta‘ua i latou i le ‘au ‘aposetolo, o ē na muamua ‘iā Keriso ‘iā te a‘u. 8 Ia alofa atu iā Amepelia loʻu pele i le Alii. 9 ‘Ia ‘outou alofa atu ‘iā Urbane, o lo tatou fesoasoani ‘iā Keriso, ma Setaku la‘u pele. 10 Ia alolofa atu iā Apele ua faamaonia iā Keriso. Ia alolofa atu i tagata o le aiga o Arisopulo. 11 Ia alofa atu iā Herotiona loʻu uso. Ia alofa atu i le aiga o Narciso, o ē o i le Alii. 12 ‘Ia ‘outou alofa atu ‘iā Terufina ma Tufosa, o ē ‘ua galulue i le Ali‘i. ‘Ia ‘outou alolofa atu ‘iā Peresis, o lē na galue malosi i le Ali‘i. 13 Ia alofa atu iā Rufo, o lē ua filifilia i le Alii, ma lona tinā, o loʻu tinā foʻi. 14 Ia alolofa atu ia Asunekrito, ma Pelekona, ma Herema, ma Pateropa, ma Hereme, ma le au uso o loo ia te i latou. 15 Ia alofa atu ia Filoloko, ma Iulia, o Nereu, ma lona tuafafine, ma Olumepa, ma le au paia uma o loo ia te i latou. 16 Ia fealofani i le sogi paia. O lo‘o alolofa atu ‘iā te ‘outou ekalesia a Keriso. 17 O lenei, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, le ‘au uso e, ‘ia ‘outou va‘ava‘ai i ē e fa‘atupu fevaevaea‘iga ma mea e tausuai ai, e lē tusa ma le a‘oa‘oga ‘ua ‘outou a‘oa‘oina ai; ma aloese mai ai. 18 Auā o i latou fa‘apenā e lē ‘au‘auna i lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, a o o latou lava manava; o ‘upu lelei fo‘i ma ‘upu lelei e fa‘asesēina ai loto o ē fa‘atauva‘a. 19 Auā ua salalau atu lo outou usiusitai i tagata uma lava. O le mea lea ‘ou te ‘oli‘oli ai ‘ona o ‘outou; 20 E vave fo‘i ona tu‘imomomoina Satani e le Atua o le manuia i lalo o o ‘outou vae. ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. Amene. 21 O lo‘o alofa atu ‘iā te ‘outou o Timoteo, o lo‘u uso faigaluega, ma Lukio, ma Iasona, ma Sosepatero, o o‘u ‘āiga. 22 O a‘u o Tetio, o lē na tusia lenei tusi, o lo‘o alofa atu ‘iā te ‘outou i le Ali‘i. 23 O lo‘o alofa atu ‘iā te ‘outou Kaio, o lē o lo‘o ‘iā te a‘u ma le ekalesia uma. O lo‘o alofa atu ‘iā te ‘outou ‘iā te ‘outou o Erato le pule o le ‘a‘ai, ma Kureto le uso. 24 ‘Ia ‘iā te ‘outou uma lava le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. Amene. 25 O lenei, ‘iā te ia o lē ‘ua i ai le mana e fa‘atumauina ‘outou e tusa ma la‘u tala lelei, ma le tala‘iga ‘iā Iesu Keriso, e tusa ma le fa‘aaliga o le mea lilo, sa natia talu mai le amataga o le lalolagi. 26 A o lenei ua faaalia mai, e ala i tusitusiga paia a le au perofeta, e tusa ma le poloaiga a le Atua e faavavau, ua faailoa mai ai i nuu uma lava mo le usiusitai i le faatuatua. 27 ‘Ia i le Atua e to‘atasi le poto, ‘ia ‘iā te ia le vi‘iga ‘iā Iesu Keriso e fa‘avavau. Amene. (Na tusia i tagata Roma mai Korinito, ma auina atu e Fipe le auauna a le ekalesia i Kenikerea.)
MATAUPU 16 1 ‘Ou te fa‘ailoa atu ‘iā te ‘outou lo tatou tuafafine o Fipe, o le ‘au‘auna ia o le ekalesia i Kenikerea. 2 ‘Ia ‘outou talia o ia i le Ali‘i, e pei ‘ona tatau i le ‘au pa‘ia, ma ‘ia ‘outou fesoasoani ‘iā te ia i so o se mea e mana‘omia e ia ‘iā te ‘outou; 3 Ia alofa atu iā Pisila ma Akula o ē ua fesoasoani iā Keriso Iesu. 4 O ē ‘ua tu‘uina atu o latou lava ua mo lo‘u ola; 5 E faapea foi ona alofa atu i le ekalesia o i lo latou fale. ‘Ia ‘outou alofa atu i lo‘u pele o Epaineto, o le ulua‘i fua lea o Akaia ‘iā Keriso. 6 Fa‘afetai atu ‘iā Maria, o lē na galue malosi ‘iā te i tatou.
110
1 Korinito MATAUPU 1 1 O Paulo, na vala‘auina e fai ma ‘aposetolo a Iesu Keriso i le finagalo o le Atua, ma Sosene lo tatou uso; 2 O le ekalesia a le Atua o i Korinito, o ē ‘ua fa‘apa‘iaina ‘iā Keriso Iesu, o ē ‘ua vala‘auina e fai ma tagata pa‘ia, ‘atoa ma i latou uma o ē vala‘au atu i le suafa o Iesu Keriso lo tatou Ali‘i, o i latou ‘atoa ma i tatou; 3 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 4 ‘Ou te fa‘afetai pea lava i lo‘u Atua mo ‘outou, ‘ona o le alofa tunoa o le Atua ‘ua foa‘iina mai ‘iā te ‘outou ‘iā Iesu Keriso; 5 Ina ia faatamaoaigaina outou e ia i mea uma lava, i upu uma, ma le poto uma; 6 Fa‘apei ‘ona fa‘amauina ‘iā te ‘outou le molimau ‘iā Keriso. 7 ‘Ia ‘outou lē tu‘ua ai se meaalofa; fa‘atalitali i le afio mai o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso; 8 O ia fo‘i na te fa‘atumauina ‘outou e o‘o i le gata‘aga, ‘ina ‘ia lē ponā ‘outou i le aso o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 9 E faamaoni le Atua, o lē na valaauina ai outou ina ia faatasi ma lona Alo o Iesu Keriso lo tatou Alii. 10 O lenei, le ‘au uso e, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou i le suafa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, ‘ia tasi ‘outou tautala uma, ‘ina ‘ia leai ni fevaevaea‘iga ‘iā te ‘outou; a ‘ia fa‘atasia ‘outou i le loto e tasi ma le manatu e tasi. 11 Auā ‘ua ta‘u mai ‘iā te a‘u e uiga ‘iā te ‘outou, o‘u uso e, e i latou o le ‘āiga o Keloe, o lo‘o i ai finauga i totonu ‘iā te ‘outou. 12 O lenei, o le mea lenei ou te fai atu ai, ua faapea ane outou uma, O aʻu o so Paulo; o a‘u fo‘i o Apolo; a o a‘u o Sefa; ma o a’u o Keriso. 13 Pe ua vaeluaina ea Keriso? na faasatauroina ea Paulo mo outou? pe na papatisoina ea outou i le igoa o Paulo? 14 ‘Ou te fa‘afetai i le Atua ‘ina ‘ua ‘ou lē papatisoina se isi o ‘outou, na o Kiripo ma Kaio; 15 Nei fai mai se tasi na ou papatiso i loʼu lava igoa. 16 Na ‘ou papatisoina fo‘i le ‘āiga o Setefana; 17 Auā e le‘i ‘auina mai a‘u e Keriso e papatiso atu, a ‘ia folafola atu le tala lelei; 18 Auā o le tala‘iga o le satauro o le valea lea ‘iā te i latou o ē fano; a o i tatou o e ua faaolaina, o le mana lea o le Atua. 19 Auā ‘ua tusia, ‘Ou te fa‘aumatia le poto o ē popoto, ‘ou te fa‘aumatia fo‘i le malamalama o ē popoto. 20 O fea o iai le tagata poto? o ifea le tusiupu? o fea o i ai le finau o lenei lalolagi? e le'i faavaleaina ea e le Atua le poto o lenei lalolagi? 21 Auā o le poto o le Atua na lē iloa ai e le lalolagi le Atua i le poto, o lea na finagalo ai le Atua e lavea‘i i ē fa‘atuatua i le valea o le tala‘iga. 22 Auā e mana‘omia e tagata Iutaia se fa‘ailoga, ma ‘ua sā‘ilia e tagata Eleni le poto. 23 A o i matou e talai atu Keriso na faasatauroina, o le mea e tausuai ai Iutaia, ma le valea i Eleni; 24 A o i latou ua valaauina, o Iutaia atoa ma Eleni, o Keriso le mana o le Atua, ma le poto o le Atua.
111
25 Auā o le valea o le Atua e sili lona poto i tagata; o le vaivai foi o le Atua e sili lea i tagata. 26 Auā ‘ua ‘outou va‘ai atu i lo ‘outou vala‘auina, le ‘au uso e, e lē to‘atele tagata popoto i la le tino, e lē to‘atele fo‘i ē malolosi, e lē to‘atele fo‘i ali‘i. 27 Ae ua filifilia e le Atua mea valea a le lalolagi e faamaina ai e popoto; ma ua filifilia e le Atua mea vaivai o le lalolagi e faamaina ai mea malolosi; 28 O mea fa‘atauva‘a a le lalolagi, ma mea ‘ino‘ino, ‘ua filifilia e le Atua, ioe, ma mea e leai, e fa‘aumatia ai mea o i ai. 29 ‘ina ‘ia lē mitamita se tagata i ona luma. 30 A o ia o outou i totonu o Keriso Iesu, o lē ua faia e le Atua le poto, ma le amiotonu, ma le faapaiaina, ma le togiola. 31 Ina ia faapea ona tusia, O lē e mitamita, ia mitamita o ia i le Alii. MATAUPU 2 1 O a‘u fo‘i, le ‘au uso e, ‘ina ‘ua ‘ou alu atu ‘iā te ‘outou, ‘ou te le‘i sau ma le tautala fa‘alelei ma le poto, e ta‘u atu ai ‘iā te ‘outou le mau a le Atua. 2 Auā na ‘ou manatu ‘ou te lē iloa se mea ‘iā te ‘outou, tau lava o Iesu Keriso, ma o ia na fa‘asatauroina. 3 Na ou faatasi ma outou i le vaivai, ma le fefe, ma le gatete tele. 4 O la‘u tautala atu fo‘i ma la‘u tala‘iga sa lē i ‘upu fa‘a‘ole‘ole o le poto o tagata, a o le fa‘aali mai o le Agaga ma le mana. 5 Ina ia le tu lo outou faatuatua i le poto o tagata, a o le mana o le Atua. 6 A ‘ua matou tautala atu i le poto i ē ‘ua ‘atoatoa; 7 ‘Ae matou te tautala atu i le poto o le Atua i le mea lilo, o le poto ‘ua natia, lea na tofia e le Atua i luma o le lalolagi mo lo tatou mamalu. 8 E leai se tasi o ali‘i o lenei lalolagi na iloa, auā ana iloa e i latou, po ‘ua latou lē fa‘asatauroina le Ali‘i o le mamalu. 9 A e pei ona tusia, E lei vaaia e mata, e lei faalogo foi taliga, e lei oo foi i le loto o tagata, o mea ua saunia e le Atua mo i latou o e alolofa ia te ia. 10 A ‘ua fa‘aalia mai e le Atua ia mea ‘iā te i tatou i lona Agaga; 11 Aua o ai ea na te iloa mea a le tagata, vagana ai le agaga o le tagata o loo i totonu ia te ia? e faapea foi ona le iloa e se tasi mea a le Atua, ua na o le Agaga o le Atua. 12 O lenei, ua tatou maua, e lē o le agaga o le lalolagi, a o le agaga mai le Atua; ina ia tatou iloa mea ua foaifuaina mai e le Atua ia te i tatou. 13 O mea fo‘i ia matou te tautala atu ai, e lē o ‘upu e a‘oa‘o mai ai le poto o tagata, a o ‘upu e a‘oa‘o mai e le Agaga Pa‘ia; faatusatusa mea faaleagaga ma mea faaleagaga. 14 Ae e lē talia e le tagata faaletino o mea a le Agaga o le Atua, auā o mea valea ia iā te ia, e lē mafai foʻi ona ia iloa, auā e faamasinoina faaleagaga. 15 A o lē fa‘aleagaga na te fa‘amasinoina mea uma lava, ‘ae lē fa‘amasinoina o ia e se tasi. 16 Auā o ai ‘ea na te iloa le finagalo o le Ali‘i, ‘ina ‘ia a‘oa‘o ai o ia? Ae o loo ia i tatou le finagalo o Keriso.
1 KORINITO
MATAUPU 3 1 A o a‘u, uso e, sa lē mafai ‘ona tautala atu ‘iā te ‘outou fa‘apei o ē fa‘aleagaga, ‘ae pei o ē fa‘aletino, e pei o tama meamea ‘iā Keriso. 2 ‘Ua ‘ou fafaga ‘iā te ‘outou i le suāsusu, ‘ae lē o mea e ‘ai; 3 Auā o lo‘o fa‘aletino pea ‘outou; 4 Auā a fai mai se tasi, O a‘u o so Paulo; a o le tasi, O a‘u o so Apolo; e le faaletino ea outou? 5 O ai fo‘i Paulo, a o ai fo‘i Apolo, pe a na o ‘au‘auna na ‘outou fa‘atuatua ai, fa‘apei ‘ona foa‘iina mai e le Ali‘i i tagata ta‘ito‘atasi? 6 Ua ou totōina, na faasūsūina e Apolo; a ‘ua fa‘atupuina e le Atua. 7 Tela la, e seai se tino telā e ‵toki ne ia, io me se tino telā e fakasūsū; a o le Atua na te faatupuina. 8 O lē totō ma lē fa‘asūsū, e tasi lava ia; 9 Auā o le ‘aufaigaluega i matou fa‘atasi ma le Atua; 10 E tusa ma le alofa tunoa o le Atua ua foaiina mai ia te au, e pei o le tufuga poto, ua ou faataatiaina le faavae, a o le tasi e atiina ae i luga. ‘Ae ta‘itasi ma fa‘aeteete pe fa‘apefea ‘ona ati a‘e o ia i luga. 11 Auā e lē mafaia e se tasi ‘ona tu‘uina atu se isi fa‘avae nai lo o le mea ‘ua tu‘uina, o Iesu Keriso lea. 12 O lenei afai e fausia e se tasi i luga o lenei faavae auro, ario, maa taua, laau, vao mago, tagutugutu o saito; 13 E fa‘aalia fo‘i galuega a tagata ta‘ito‘atasi; e tofotofo foi e le afi le galuega a le tagata, po o le a le uiga. 14 Afai e tumau le galuega a se tasi na ia atiina ae i luga, e maua e ia le taui. 15 ‘Āfai e mū le galuega a se tasi, e maumau o ia; a e pei o le afi. Tou te le iloa ea o outou o le malumalu o le Atua, ma o loo nofo le Agaga o le Atua i totonu ia te outou? 17 Afai e faaleagaina e se tasi le malumalu o le Atua, e faaumatia o ia e le Atua; aua e paia le malumalu o le Atua, o outou lava lea. 18 ‘Aua ne‘i fa‘asesēina e se tasi o ia lava. Afai e i ai se tasi o outou e manatu ua poto o ia i lenei lalolagi, ia avea o ia ma vale, ina ia poto ai o ia. 19 Auā o le poto o lenei lalolagi o le valea lea i luma o le Atua. Auā ‘ua tusia, ‘Ua maua e ia ē popoto i lo latou lava togafiti. 20 O lenei foi, Ua silafia e le Alii manatu o e popoto, ua le aoga. 21 O lea, aua neʻi mitamita se tasi i tagata. Aua o mea uma ea oe; 22 Po o Paulo, po o Apolo, po o Kefa, po o le lalolagi, po o le ola, po o le oti, po o mea nei, po o mea o le a oo mai; ea oe uma; 23 Ma o outou o a Keriso; ma o Keriso o le Atua ia. MATAUPU 4 1 ‘Ia fa‘apea ‘ona manatu o le tagata ‘iā te i matou, o ‘au‘auna a Keriso, ma tausimea o mea lilo a le Atua. 2 E ao foi i auauna pule, ia maua le tagata e faamaoni. 3 A o a‘u, o se mea itiiti lava le faamasinoina o a‘u e outou, po o le faamasinoga a tagata; 4 Aua ou te le iloa se mea na o au lava ia; a ‘ua lē ta‘uamiotonuina a‘u i lenei mea;
112
5 O le mea lea, ia lē faamasino atu i se mea a o leʻi oo i le taimi, seʻia afio mai le Alii, o lē na te faailoaina mai mea lilo o le pōuliuli, + ma na te faaalia foʻi le filifiliga o loto; 6 A o nei mea, le ‘au uso e, ‘ua ‘ou fa‘atusaina atu ‘iā te a‘u ma Apolo ‘ona o ‘outou; ‘ina ‘ia ‘outou a‘oa‘oina ai ‘iā te i mā‘ua, ‘ia ‘aua ne‘i manatu i tagata e sili i le mea ‘ua tusia, ‘ina ne‘i fa‘afefeteina se tasi o ‘outou i le tasi i le isi. 7 Auā o ai ‘ea na te fa‘ailogaina oe i se tasi? ma se a foi mea ua ia te oe e te lei maua? o lenei, afai na e maua, se a le mea ua e mitamita ai, e peiseai ua e le mauaina? 8 O lenei, ua maoona outou, ua outou mauoa, ua fai outou ma tupu e aunoa ma i matou; 9 Auā o lo‘u manatu ‘ua fa‘amulimuli i matou o le ‘au ‘aposetolo e le Atua, e pei ‘ona tofia i le oti, auā ‘ua fai i matou ma mata‘aga i le lalolagi, ma agelu, ‘atoa ma tagata. 10 ‘Ua vālea i matou ‘ona o Keriso, a ‘ua popoto ‘outou ‘iā Keriso; matou te vaivai, a o outou ua malolosi; ua mamalu outou, a ua inosia i matou. 11 E oo mai lava i lenei itu aso, matou te fia aai, ma fia inu, ma le lavalava, ma sasaina, ma e leai se mea e mau ai; 12 ‘Ua galulue fo‘i ma galulue i o matou lava lima; ua sauaina i matou, ua matou mafatia ai; 13 ‘Ua ta‘uleagaina i matou, matou te ‘ai‘oi atu ai; 14 ‘Ou te lē tusi atu fo‘i nei mea e fa‘amā ai ‘iā te ‘outou, a ‘ua ‘ou apoapoa‘i atu ‘iā te ‘outou e pei o o‘u atali‘i pele. 15 Auā e ui lava ‘ina ‘iā te ‘outou le sefulu afe o a‘oa‘o ‘iā Keriso, ‘ae lē to‘atele o ‘outou tamā; 16 O le mea lea ou te aioi atu ai ia te outou, ia outou faaaoao mai ia te au. 17 O le mea lea na ‘ou ‘auina atu ai Timoteo ‘iā te ‘outou, o lo‘u atali‘i fa‘apelepele ia, ma fa‘amaoni i le Ali‘i, o lē na te fa‘amanatuina ‘outou i o‘u ala ‘iā Keriso, e pei ‘ona ‘ou a‘oa‘o atu i mea uma i ekalesia uma. 18 O lenei, ua faafefeteina nisi, e peiseai ou te le alu atu ia te outou. 19 ‘Ae vave ‘ona ‘ou alu atu ‘iā te ‘outou, pe a finagalo i ai le Ali‘i; 20 Auā o le malo o le Atua e lē i le upu, a o le mana. 21 O le a se mea tou te mananao i ai? Ou te alu atu ea ia te outou ma le sasa, po o le alofa, ma le agaga o le agamalu? MATAUPU 5 1 ‘Ua ta‘ua fo‘i ‘ua i ai ‘iā te ‘outou le faita‘aga, ma le faita‘aga e lē ta‘ua i nu‘u ‘ese, ‘ina ‘ia fai avā se tasi i le avā a lona tamā. 2 ‘Ua fa‘amaualuga fo‘i ‘outou, ‘ae le‘i fa‘anoanoa, ‘ina ‘ia ‘ave‘esea ‘iā te ‘outou lē na faia lenei mea. 3 Auā o a‘u, e moni, e pei ‘ona ‘ou lē i ai i le tino, a o lo‘o i ai le agaga, ‘ua uma ‘ona ‘ou fa‘amasino atu, peiseaī ‘ua ‘ou i ai, i lē na faia lenei mea; 4 I le suafa o lo tatou Alii o Iesu Keriso, pe a faapotopoto faatasi outou, ma loʻu agaga, faatasi ma le mana o lo tatou Alii o Iesu Keriso, 5 Ina ia tuuina atu lea tagata ia Satani e faaumatia ai le tino, ina ia faaolaina ai le agaga i le aso o le Alii o Iesu. 6 E lē lelei lo outou mitamita. Tou te le iloa ea o sina mea faafefete itiiti e faafefeteina ai le paluga uma? 7 O lenei, ‘ia fa‘ate‘a‘eseina le mea fa‘afefete tuai, ‘ina ‘ia ‘avea ‘outou ma paluga fou, e pei ‘ona lē fa‘afefeteina ‘outou. Auā o Keriso fo‘i la tatou paseka ‘ua fasia mo i tatou;
1 KORINITO
8 O le mea lea, ‘ia tatou tausia ai le tausamiga, ‘aua le fa‘afefeteina tuai, po o le mea fa‘afefete o le loto leaga ma le amioleaga; a o le areto e le faafefeteina o le faamaoni ma le faamaoni. 9 Na ‘ou tusi atu ‘iā te ‘outou i le tusi, ‘aua ne‘i fa‘atasi ma ē faita‘aga; 10 ‘Ae lē ‘atoa ma ē faita‘aga o lenei lalolagi, po o ē matape‘ape‘a, po o ē faomea, po o ē ifo i tupua; aua ona tatau ai lea ona outou o ese mai le lalolagi. 11 A o lenei, ua ou tusi atu ia te outou, aua ne‘i outou feoa‘i, pe afai o se tasi e ta‘ua o le uso o le faitaaga, pe matape‘ape‘a, pe ifo i tupua, po o le tauemu, pe onā, po o le faomea; ma le tagata faapena aua neʻi ʻai. 12 Auā o le ā se mea e tatau ona ou faia e faamasino ai i ē o i fafo? Tou te le faamasino ea i latou o i totonu? 13 A o e o i fafo e faamasinoina e le Atua. O le mea lea, ‘ia tu‘u ‘ese ‘iā te ‘outou lenā tagata amio leaga.
17 A o lē ua faatasi ma le Alii, o le agaga e tasi lea. 18 Ia sosola ese i le faitaaga. O agasala uma lava e faia e le tagata e aunoa ma le tino; a o lē faitaaga, ua agasala o ia i lona lava tino. 19 O le ā? Tou te le iloa ea o o outou tino o le malumalu lea o le Agaga Paia o loo i totonu ia te outou, ua ia te outou mai le Atua, e le o outou foi outou? 20 Auā ‘ua fa‘atauina ‘outou i le tau; MATAUPU 7 1 O lenei e uiga i mea na outou tusi mai ai ia te aʼu: E lelei mo se tane ona lē pai atu i se fafine. 2 Ae peitaʻi, ina ia ʻalofia le faitaaga, ia taʻitoʻatasi tane ma lana avā, ma ia taʻitasi fafine ma lana lava tane. 3 Ia avatu e le tane i le avā le agalelei e tatau ai, e faapea foʻi le avā i le tane. 4 E lē pule le avā i lona lava tino, a o le tane; 5 Aua tou te taufaavalea le tasi i le isi, vagana ai ua i ai le loto gatasi mo se taimi, ina ia outou tuuina atu outou lava i le anapogi ma le tatalo; ‘ona ‘outou toe fa‘apotopoto ai lea, ‘ina ne‘i fa‘aosoosoina ‘outou e Satani ‘ona o lo ‘outou fa‘a‘onoono. 6 Ae ou te tautala atu i lenei mea i le faatagaga, ae le o se poloaiga. 7 Aua ou te manao ia faapei o tagata uma lava ia te au. Ae e tofu le tagata ma lana meaalofa e tatau ai mai le Atua, o le tasi e faapea, ma le isi e faapea. 8 O lenei, ou te fai atu i e leʻi faaipoipo ma fafine ua oti a latou tane, E lelei mo i latou pe a latou tumau e pei o aʻu. 9 ‘Ae ‘āfai latou te lē mafai ‘ona ‘onosa‘i, ‘ia fai avā; 10 Ou te poloaʻi atu foʻi i ē ua faaipoipo, ae e lē o aʻu, a o le Alii, Aua neʻi alu ese le avā ma lana tane. 11 Ae afai e alu ese o ia, ia tumau pea o ia e leʻi faaipoipo, pe toe faalelei ma lana tane; 12 A o isi, ou te fai atu, e lē o le Alii: Afai e iai se uso e iai sana avā e lē faatuatua, ma ua loto o ia e nonofo ma ia, aua neʻi faateʻaeseina e ia o ia. 13 O le fafine fo‘i e iai lana tane e lē fa‘atuatua, ma ‘āfai e loto o ia e nonofo ma ia, ‘aua ne‘i tu‘ua o ia e ia. 14 Auā ‘ua fa‘apa‘iaina le tane lē fa‘atuatua e le avā, ma ‘ua fa‘apa‘iaina fo‘i le avā lē fa‘atuatua i le tane; a o lenei ua paia i latou. 15 ‘Ae ‘āfai e alu ‘ese le lē fa‘atuatua, ‘ia alu ‘ese ia. E le nofo pologa se uso po o se tuafafine i ia mea, a ua valaauina i tatou e le Atua i le filemu. 16 Auā o le ā le mea ua e iloa, le avā, pe e te faaolaina lau tane? pe fa‘apefea ‘ona e iloa, le tane e, e te fa‘aolaina lau avā? 17 ‘Ae pei ‘ona tu‘uina atu e le Atua i tagata ta‘ito‘atasi, fa‘apei ‘ona vala‘auina e le Ali‘i ta‘ito‘atasi, ‘ia fa‘apea ‘ona savali o ia. Ma o lea ou te faauuina ai i ekalesia uma. 18 Pe ua valaauina ea se tagata ua peritomeina? aua le peritomeina o ia. Ua valaauina ea se tasi e le peritomeina? ‘aua ne‘i peritomeina o ia. 19 E lē aogā le peritome, e lē aogā fo‘i le lē peritomeina, a o le tausia o poloa‘iga a le Atua. 20 Ia ta‘ito‘atasi ma tumau i le vala‘auina na vala‘auina ai o ia. 21 Ua valaauina ea oe o se auauna? ‘aua ne‘i popole i ai: ‘ae ‘āfai e tu‘u sa‘oloto oe, ‘ia fa‘aaogāina.
MATAUPU 6 1 Pe e mafai ea e se tasi o outou ona alu atu i le faamasinoga i luma o e amioletonu, a e le o luma o le au paia? Tou te le iloa ea o le a faamasinoina e le au paia le lalolagi? ma afai e faamasinoina e outou le lalolagi, tou te le agavaa ea e faamasino i mea laiti? Tou te le iloa ea o le a tatou faamasinoina agelu? e lē sili ‘ea mea tau i lenei olaga? 4 O lenei, afai ua ia te outou faamasinoga i mea tau i lenei olaga, ia outou tofia i latou e faamasino i e ua faatauvaa i le ekalesia. 5 Ou te tautala atu e faalumaina ai outou. E moni ea, ua leai se tagata poto ia te outou? e leai, e leai ea se tasi na te mafaia ona faamasino i ona uso? 6 A o le uso e molia ma le uso, o le mea lea i luma o e le talitonu. 7 O lenei, e matuā leaga lava ‘iā te ‘outou, ‘ina ‘ua ‘outou taupulepule le tasi i le isi. Se a le mea tou te le talia ai le leaga? se a le mea e le sili ai ona outou tuu atu ia te outou ia faaseseina? 8 E leai, ua outou fai mea leaga, ma fai mea leaga, ma o outou uso foi. 9 Tou te le iloa ea e le fai mo latou tofi le malo o le Atua oe amioletonu? ‘Aua ne‘i fa‘asesēina ‘outou; 10 O ē gaoi, po o ē matape‘ape‘a, po o ē ‘onanā, po o ē tauemu, po o ē faomea, latou te fai mo latou tofi le Mālō o le Atua. 11 Sa faapea foi nisi o outou, a ua mulumuluina outou, a ua faapaiaina outou, a ua tauamiotonuina outou i le suafa o le Alii o Iesu, ma le Agaga o lo tatou Atua. 12 Ua taga mea uma ia te au, a e le aoga mea uma; 13 O mea e ‘ai mo le manava, ma le manava mo mea ‘ai; O lenei, e le o le tino mo le faitaaga, a o le Alii; ma le Alii mo le tino. 14 O le Atua fo‘i ‘ua fa‘atūina mai e ia le Ali‘i, na te toe fa‘atūina fo‘i i tatou i lona lava mana. Tou te le iloa ea o outou tino o itutino ia o Keriso? ‘Ou te ‘ave ‘ea ‘ea i tino o Keriso, ma fai ma itutino o le fafine talitane? Ia vavao le Atua. 16 O le ā? Tou te le iloa ea o le ua faatasi ma le fafine talitane o le tino e tasi lea? auā ua fai mai o ia, e avea le toalua ma tino e tasi.
113
1 KORINITO
22 Auā o lē ‘ua vala‘auina i le Ali‘i, o le ‘au‘auna, o le sa‘oloto ia o le Ali‘i; 23 Ua faatauina outou i le tau; ‘aua ne‘i ‘avea ‘outou ma ‘au‘auna a tagata. 24 Le ‘au uso e, ‘ia ta‘itasi ma nofo fa‘atasi ma le Atua, i le mea na vala‘auina ai o ia. 25 O lenei, e uiga i taupou, e lē o iā te aʻu se poloaʻiga mai i le Alii; 26 O le mea lea, ‘ou te manatu ai e lelei lenei mea mo le puapuagā o lo‘o i ai nei, ‘ou te fai atu ai, e lelei i le tagata ‘ona i ai o ia. 27 Ua noatia ea oe i se ava? aua le saili ina ia tatalaina. Ua tatala ea oe i le ava? aua le saili se ava. 28 Ae afai e te faaipoipo, e te lei agasala; afai foi e faaipoipo le taupou, e le agasala lava ia. ‘Ae peita‘i e o‘o i ē fa‘apenā i le tino; 29 A o le mea lenei ou te fai atu ai, le au uso e, ua puupuu le taimi; 30 O i latou foi o e fetagisi, e peiseai ua latou le fetagisi; o ē ‘oli‘oli fo‘i, e peiseaī ‘ua lē ‘oli‘oli; o e fa‘atau fo‘i, peiseaī ‘ua leai ni a latou mea; 31 O i latou fo‘i o ē fa‘aaogāina lenei lalolagi, e peiseaī ‘ua lē fa‘aaogāina; 32 ‘Ae ‘ou te mana‘o ‘ia ‘outou lē popole. O lē e le‘i fa‘aipoipo, e popole o ia i mea a le Ali‘i, pe fa‘apefea ‘ona fiafia mai o ia i le Ali‘i; 33 A o le ua faaipoipo, e popole o ia i mea a le lalolagi, pe faapefea ona faafiafia i lana ava. 34 E iai foʻi le eseesega o le avā ma le taupou. O le fafine e le‘i faaipoipo e popole o ia i mea a le Ali‘i, ‘ina ‘ia pa‘ia o ia i le tino ‘atoa ma le agaga; 35 Ma ua ou tautala atu lenei mea mo lo outou lava manuia; e lē ‘ina ‘ia ‘ou lafo atu se mailei ‘iā te ‘outou, a o le mea e lelei, ma ‘ia ‘outou ‘au‘auna ai i le Ali‘i ma le lē fa‘alavelave. 36 ‘Ae ‘āfai e manatu se tasi ‘ua leaga lana amio i lana taupou, pe ‘āfai fo‘i ‘ua mavae lona matua, ma mana‘omia ai, ‘ia faia e ia le mea e loto i ai, e lē agasala o ia; 37 E ui i lea, o lē e tu mau i lona loto, e le tatau ona faia, a ua ia te ia le pule i lona lava loto, ma ua tonu i lona loto e tausi i lona taupou, ua lelei lana mea. 38 O lenei, o lē e fa‘aipoipo ‘iā te ia, ‘ua lelei o ia; a o lē e lē fa‘aipoipo ‘iā te ia, e sili ‘ona lelei o lana mea. 39 Ua noatia le avā i le tulafono a o ola lana tane; ‘ae ‘āfai ‘ua oti lana tane, ‘ua sa‘oloto o ia e fai avā i lē ‘ua ia loto i ai; tau lava i le Alii. 40 ‘Ae sili ‘ona fiafia o ia pe a tumau o ia, e tusa ma lo‘u manatu; MATAUPU 8 1 O lenei, i mea e fasia mo tupua, ‘ua tatou iloa ‘ua ‘iā te i tatou uma le poto. O le poto e faafefeteina, a o le alofa e atiina ae ai. 2 Afai foi e manatu se tasi ua iloa e ia se mea, e le iloa lava e ia se mea e pei ona tatau ona iloa. 3 Ae afai e alofa se tasi i le Atua, ua iloa o ia e ia. 4 O lenei fo‘i, o le ‘a‘ai o mea ‘ua fasia mo tupua, ‘ua tatou iloa e lē aogā le tupua i le lalolagi, e leai fo‘i se isi Atua na o le to‘atasi lava.
114
5 Auā e ui lava ina iai ē ua taʻua o atua, pe i le lagi po o le lalolagi, (e pei ona iai o atua e toʻatele, ma e toʻatele foʻi alii,) 6 Ae ia te i tatou e na o le tasi lava le Atua, o le Tamā lea, o lē na tupuga mai ai mea uma, o i tatou foʻi o i totonu iā te ia; e to‘atasi fo‘i le Ali‘i o Iesu Keriso, o lē ‘ua ‘iā te ia mea uma, o i tatou fo‘i ‘iā te ia. 7 Ae peitaʻi, e lē o i ai i tagata taʻitoʻatasi lenā poto, + auā o nisi ua lotofuatiaifo i le tupua ua oo mai i le taimi nei, ua latou aai ai e pei o se mea ua ofoina atu i se tupua; ma ua leaga o latou loto fuatiaifo ua vaivai. 8 A o mea e ‘ai e lē ta‘uleleia ai i tatou i le Atua; pe afai tatou te le aai, e le sili lo tatou leaga. 9 A ‘ia ‘outou fa‘aeteete ‘ina ne‘i ‘avea lenei sa‘olotoga o ‘outou ma mea e tautevateva ai i latou o ē vaivai. 10 Auā ‘āfai e va‘ai atu se tasi ‘iā te oe o lē ‘ua poto, o lo‘o nofo i le mea e ‘ai i le malumalu o le tupua, pe lē fa‘amalosi ‘ea le loto fuatia ifo o lē ‘ua vaivai e ‘ai i mea e fasia i tupua? 11 Ma o lou malamalama e fano ai le uso vaivai, o lē na maliu ai Keriso? 12 ‘Ae peita‘i pe a ‘outou agasala fa‘apea i le ‘au uso, ma fa‘aleaga o latou loto fuatiaifo vaivai, ‘ua ‘outou agasala fo‘i ‘iā Keriso. 13 O le mea lea, afai o meaʻai e tausuai ai loʻu uso, ou te lē ʻai lava i aano o manu a o tumau le lalolagi, neʻi ou tausuai i loʻu uso. MATAUPU 9 1 E lē o a‘u ‘ea o le ‘aposetolo? ou te le saoloto ea? Ou te lei vaai ea ia Iesu Keriso lo tatou Alii? e le o la'u galuega ea outou i le Alii? 2 ‘Āfai fo‘i e lē o a‘u o le ‘aposetolo i isi, e mautinoa lava o a‘u o le ‘aposetolo ‘iā te ‘outou, auā o ‘outou o le fa‘ailoga o lo‘u ‘aposetolo o le Ali‘i. 3 O laʻu tali lenei i ē e suʻesuʻe mai iā te aʻu, 4 E lē o iā i matou ea le pule e aai ai ma feinu? 5 E lē o ‘iā te i matou ‘ea le pule e ta‘ita‘iina ai se tuafafine, o se avā, fa‘apei o isi ‘aposetolo, ma uso o le Ali‘i, ma Kefa? 6 Po o a‘u fo‘i ma Panapa, e lē o i ‘iā te i ma‘ua ‘ea le pule e tu‘u ai le galuega? 7 O ai e alu i le taua i soo se taimi ona o ia lava? o ai ea e totō le tovine, ae lē ‘ai i ona fua? po o ai fo‘i na te leoleoina le lafu ma lē ‘ai i le suāsusu o le lafu? 8 Ou te fai atu nei mea e pei o se tagata? pe le faapea mai foi le tulafono? 9 Aua ua tusia i le tulafono a Mose, Aua e te punitia le gutu o le povi e soli ai saito. E tausia ea e le Atua povi? 10 Pe na ia fetalai mai ea ona o i tatou? ‘Ua tusia lenei mea ‘ona o i tatou, ‘ina ‘ia suatia e lē e suatia ma le fa‘amoemoe; o lē soli fo‘i ma le fa‘amoemoe ‘ia tofusia i lona fa‘amoemoe. 11 ‘Āfai ‘ua matou lūlūina mea fa‘aleagaga ‘iā te ‘outou, o se mea sili ‘ea pe a matou selesele mai a ‘outou mea fa‘aletino? 12 ‘Āfai ‘ua tofutofusia isi tagata i lenei pule ‘iā te ‘outou, e lē sili ‘ea i matou? E ui i lea matou te lei faaaogaina lenei mana; a ‘ia matou mafatia i mea uma, ‘ina ne‘i fa‘alavelaveina le tala lelei ‘iā Keriso.
1 KORINITO
13 Tou te lē iloa ‘ea o ē ‘au‘auna i mea pa‘ia, ‘ua latou ola i mea o le malumalu? o ē ‘au‘auna fo‘i i le fatafaitaulaga, ‘ua tofusia ma le fatafaitaulaga? 14 E faapea lava ona tofia e le Alii o e folafola le tala lelei ia ola i le tala lelei. 15 Ae ou te leʻi faaaogāina se tasi o ia mea, ou te leʻi tusia foʻi nei mea ina ia faapea ona faia iā te aʻu; 16 Auā ‘āfai ‘ou te folafola atu le tala lelei, e leai se mea ‘ou te mitamita ai; ioe, oi talofa ia te aʼu, pe a ou le folafola atu le talalelei! 17 Auā ‘āfai ‘ou te faia lenei mea ma le loto i ai, ‘ua ‘iā te a‘u le taui; 18 O le ā la lo‘u taui? E moni, pe a ou folafola atu le tala lelei, ou te faia le tala lelei ia Keriso e aunoa ma se totogi, ina ia ou le soona faaaogaseseina lo'u pule i le tala lelei. 19 Auā e ui lava ‘ina ‘ou sa‘oloto mai i tagata uma, a ‘ua ‘ou fai a‘u lava ma ‘au‘auna i tagata uma, ‘ina ‘ia ‘ou maua ai le to‘atele. 20 Ma i tagata Iutaia sa avea aʼu e pei o se Iutaia, ina ia mafai ona ou maua o tagata Iutaia; ‘iā te i latou o ē o i lalo o le tulafono, e pei ‘ona i lalo o le tulafono, ‘ina ‘ia ‘ou maua ai ē ‘ua i lalo o le tulafono; 21 O i latou e aunoa ma le tulafono, e peiseaʻī e aunoa ma le tulafono, (e leʻi aunoa ma le tulafono a le Atua, a o loʻo i lalo o le tulafono a Keriso,) ina ia ou maua i latou e aunoa ma le tulafono. 22 I ē vaivai, ‘ua ‘avea a‘u ma tagata vaivai, ‘ina ‘ia ‘ou maua ē ‘ua vaivai; 23 ‘Ua ‘ou faia fo‘i lenei mea ‘ona o le tala lelei, ‘ina ‘ia ‘ou tofusia fa‘atasi ma ‘outou. 24 Tou te le iloa ea o e taufetuli i le tuuga, e taufetuli uma, a e toatasi e maua le taui? Ia faapea ona outou taufetuli, ina ia outou maua. 25 O tagata uma fo‘i e finau i le manumalo, e fa‘a‘oloa‘i i mea uma lava. O lenei ua latou faia ina ia maua ai se pale e pala; a o i matou o se tagata e lē pala. 26 O le mea lea, ‘ou te momo‘e ai, e lē pei o le lē mautonu; e fa‘apea ‘ona ‘ou tau, ‘ae lē pei o sē tu‘i le ‘ea; 27 ‘Ae peita‘i ‘ua ‘ou tu‘uina i lalo o lo‘u tino, ma ‘ou fa‘ato‘ilaloina, ‘ina ne‘i fa‘ate‘aina a‘u, pe a uma ‘ona ‘ou tala‘i atu i isi. MATAUPU 10 1 E lē gata i lea, uso e, ‘ou te lē mana‘o ‘ia ‘outou lē iloa, sa i lalo o le ao o tatou tamā uma lava, ma sa ui atu uma i le sami; 2 Ma sa papatisoina uma i latou ia Mose i le ao ma le sami; 3 Na ‘a‘ai uma fo‘i i le mea‘ai fa‘aleagaga e tasi; 4 Na feinu uma fo‘i i le vai fa‘aleagaga e tasi, auā na latou feinu i le Papa fa‘aleagaga na mulimuli atu ‘iā te i latou, o le Papa fo‘i lenā o Keriso. 5 Ae e leʻi fiafia le Atua i le toʻatele o i latou, auā na faaumatia i latou i le toafa. 6 O nei mea fo‘i ‘ua fai ma fa‘aa‘oa‘o mo tatou, ‘ina ‘ia tatou lē tu‘inanau i mea leaga, fa‘apei ‘ona tu‘inanau i latou. 7 ‘Aua fo‘i ne‘i ‘outou ifo i tupua, pei o nisi o i latou; e pei ‘ona tusia, ‘Ua nonofo i lalo le nu‘u e ‘a‘ai ma inu, ‘ona tutū ai lea i luga e ta‘alo. 8 ‘Aua fo‘i ne‘i faita‘aga i tatou e pei ‘ona faita‘aga o nisi o i latou, ma ‘ua pa‘u‘ū ai i le aso e tasi le luafulu ma le tolu o afe.
115
9 ‘Aua fo‘i ne‘i tatou fa‘a‘ono‘ono ‘iā Keriso, fa‘apei ‘ona fa‘aosoosoina o nisi o i latou, ma ‘ua fano i gata. 10 ‘Aua fo‘i tou te muimui, pei ‘ona muimui o nisi o i latou, ma ‘ua fano i le na te fa‘aumatia. 11 ‘Ua o‘o fo‘i ia mea uma ‘iā te i latou e fai ma fa‘aa‘oa‘o; 12 O le mea lea, o lē ua manatu o loo tu o ia, ia faaeteete neʻi pau o ia. 13 E le‘i o‘o ‘iā te ‘outou se fa‘aosoosoga e lē masani ai tagata; a e sauni foi faatasi ma le tofotofoga se ala e sao ai, ina ia outou lavā onosaʻi. 14 O le mea lea, o‘u pele e, ‘ia ‘outou sosola ‘ese i le ifo i tupua. 15 Ou te tautala atu e pei o tagata popoto; ia outou faamasino i mea ou te fai atu ai. 16 O le ipu o le fa‘afetai ‘ua tatou fa‘afetai ai, e lē o le fa‘atasi ‘ea lea ma le toto o Keriso? O le areto ‘ua tatou tofitofi, e lē o le mafuta fa‘atasi ‘ea lea ma le tino o Keriso? 17 Auā e to‘atele i tatou, e tasi le areto, e tasi fo‘i le tino; 18 ‘Ia ‘outou va‘ai atu ‘iā Isaraelu i la le tino; 19 O le ā la se mea ou te fai atu ai? o se mea ea le tupua, po o se mea e ofo ai le taulaga i tupua? 20 A ‘ou te fai atu, o mea e fai taulaga ai nu‘u ‘ese, latou te fai taulaga i temoni, ‘ae lē o le Atua; 21 E le mafai ona outou inu i le ipu a le Alii, ma le ipu a temoni; 22 Pe tatou te faaonoono ea i le Alii? e sili ‘ea i tatou ‘iā te ia? 23 Ua taga mea uma ia te au, a e le aoga mea uma; 24 ‘Aua ne‘i sā‘ili se tasi i ana lava mea, a ‘ia ta‘itasi ma sā‘ili i le ‘oloa a le tasi. 25 O mea uma fo‘i o lo‘o fa‘atauina i le faleoloa, ‘ia ‘ai ia, ‘aua le fesili ‘ona o le loto fuatiaifo. 26 Aua o le lalolagi ma mea ua tumu ai o a Ieova ia. 27 ‘Āfai fo‘i e fai atu ‘iā te ‘outou e se tasi o ē lē fa‘atuatua i le tausamiga, ‘ona ‘outou loto ai lea e ō; o mea uma e laulauina i o outou luma, ia outou aai, aua le fesili ona o le loto fuatiaifo. 28 ‘Ae ‘āfai e fai atu se tasi ‘iā te ‘outou, ‘Ua fasia lenei mea e fai ma taulaga i tupua, ‘aua tou te ‘a‘ai ‘ona o lē na fa‘aali mai, ‘atoa fo‘i ma le loto fuatiaifo, auā e a le Ali‘i le lalolagi ma mea o tumu ai; 29 Ou te fai atu, e lē o lou lotofuatiaifo, a o le lotofuatiaifo o le isi; 30 Aua afai ou te taumamafa i le alofa tunoa, aisea ua taʼuleagaina ai aʼu i le mea ou te avatu ai le faafetai? 31 O lenei, pe tou te aai, pe inu, po o se mea tou te faia, ia outou faia mea uma lava ia viia ai le Atua. 32 ‘Aua ne‘i tausuai tagata Iutaia, po o tagata o Nu‘u ‘ese, po o le ekalesia a le Atua; 33 E pei ona ou faafiafia i tagata uma i mea uma, ou te le saili mo lo‘u lava manuia, a o le manuia o tagata e toatele, ina ia faaolaina i latou. MATAUPU 11 1 ‘Ia ‘outou mulimuli mai ‘iā te a‘u, fa‘apei o a‘u fo‘i ‘iā Keriso. 2 O lenei, le ‘au uso e, ‘ou te vivi‘i atu ‘iā te ‘outou, ‘ina ‘ua ‘outou manatua a‘u i mea uma lava, ma ‘outou tausiusi i sauniga, fa‘apei ‘ona ‘ou tu‘uina atu ‘iā te ‘outou.
1 KORINITO
3 Ae ou te manao ia outou iloa, o le ulu o tane taitasi o Keriso; ma o le ulu o le fafine o le tane; ma o le ulu o Keriso o le Atua lea. 4 O tane ta‘ito‘atasi uma e tatalo pe vavalo, ma ufiufi lona ulu, ‘ua fa‘aleagaina e ia lona ulu. 5 A o fafine uma e tatalo pe vavalo ma e lē ufiufia lona ulu, ua ia lē āva i lona ulu; 6 Auā afai e lē ufiufia le fafine, ia sele ese o ia; 7 Auā e lē tatau i le tane ona ufiufi lona ulu, auā o le faatusa lea ma le mamalu o le Atua, a o le fafine o le mamalu lea o le tane. 8 Auā e lē mai le fafine le tane; a o le fafine a le tane. 9 E lei faia foi le tane mo le fafine; a o le fafine mo le tane. 10 O le mea lea e tatau ai i le fafine ona i luga o lona ulu le pule ona o agelu. 11 E ui i lea, e leai se tane pe a le o i ai le fafine, e leai foi se fafine pe a le o i ai le tane, i le Alii. 12 Aua e pei ona tupuga mai le fafine i le tane, e faapea foi ona tupuga mai le tane i le fafine; a o mea uma lava a le Atua. 13 ‘Ia ‘outou mafaufau ‘iā te ‘outou, pe tatau ‘ea le tatalo o le fafine i le Atua e aunoa ma se ufiufi? 14 E lē o a‘oa‘oina ‘ea ‘outou e le natura lava ia, ‘āfai e uumi lauulu o le tane, o se mea e mā ai o ia? 15 Ae afai e uumi lauulu o le fafine, o se viiga lea iā te ia; 16 Ae afai e manatu se tasi e finau, e leai sa matou tu faapea, po o ekalesia a le Atua. 17 O lenei, ou te lē vivii atu iā te outou i lenei mea ou te taʻu atu ai iā te outou, auā ua outou lē faapotopoto faatasi mo le lelei, ae e leaga ai. 18 Auā o le mea muamua lava, pe a ‘outou potopoto i le ekalesia, ‘ua ‘ou fa‘alogo o lo‘o i ai fevaevaea‘iga ‘iā te ‘outou; ma ou te talitonu i ai se vaega. 19 Auā e tatau ‘ona i ai fo‘i i totonu o ‘outou a‘oa‘oga fa‘alētonu, ‘ina ‘ia fa‘aalia ai o ē ‘ua fa‘amaoni ‘iā te ‘outou. 20 O lenei, pe a outou potopoto i le mea e tasi, e lē tatau ona aai i le talisuaga a le Alii. 21 Auā o le ‘a‘ai e ta‘itasi ma muamua i lana lava talisuaga; 22 O le ā? E leai ea ni o outou fale e aai ai ma feinu ai? pe ua outou inoino i le ekalesia a le Atua, ma outou faamaasiasi i e ua leai ni mea? Se a se mea ou te fai atu ai ia te oe? ou te vivii atu ea ia te oe i lenei mea? Ou te le vivii atu ia te oe. 23 Auā ‘ua ‘ou maua mai le Ali‘i le mea na ‘ou tu‘uina atu fo‘i ‘iā te ‘outou, o le po lava lea na fa‘alataina ai o ia, na tago ai le Ali‘i o Iesu i le areto; 24 Ua uma ona faafetai, ona tofitofi ai lea o ia, ua faapea atu, Ina tago ia, ina aai; 25 Ua faapea foi ona tago o ia i le ipu, ina ua uma ona talisua, ua faapea atu, O lenei ipu o le feagaiga fou lea i lo‘u toto; 26 Auā o aso uma tou te ‘a‘ai ai i lenei areto, ma feinu i lenei ipu, ‘ua ‘outou ta‘u atu ai le maliu o le Ali‘i se‘ia afio mai o ia. 27 O lenei, o sē ‘ai i lenei areto, ma inu i lenei ipu a le Ali‘i, ma le fa‘alētatau, e nofo sala o ia i le tino ma le toto o le Ali‘i. 28 A ‘ia su‘esu‘e le tagata ‘iā te ia lava, ‘ona ‘ai ai lea o ia i lea areto ma inu i lea ipu.
116
29 Auā o lē ‘ai ma inu ma le fa‘aleagaina, ‘ua ‘ai ma inu i le fa‘asalaga mo ia lava, ‘ina ‘ua lē iloa e ia le tino o le Ali‘i. 30 O le mea lea e toatele ai outou ua vaivai ma mamai, e toatele foi ua momoe. 31 Auā ‘āfai tatou te fa‘amasinoina i tatou lava, e lē fa‘asalaina i tatou. 32 A ‘ua fa‘amasinoina i tatou, ‘ua a‘oa‘iina i tatou e le Ali‘i, ‘ina ‘ia lē fa‘asalaina i tatou fa‘atasi ma le lalolagi. 33 O le mea lea, o‘u uso e, pe a ‘outou potopoto e ‘a‘ai, ia fa‘atali le tasi i le isi. 34 ‘Āfai fo‘i e fia ‘ai se tasi, ‘ia ‘ai o ia i lona fale; ina ia outou le faapotopotoina i le faasala. O mea fo‘i e totoe ‘ou te fa‘atonuina pe a ‘ou alu atu. MATAUPU 12 1 O lenei, le au uso e, o meaalofa fa‘aleagaga, ‘ou te lē mana‘o ‘ia ‘outou lē iloa. 2 ‘Ua ‘outou iloa o nu‘u ‘ese ‘outou, na ‘avea i tupua gūgū, e pei ‘ona ta‘ita‘iina o ‘outou. 3 O le mea lea ‘ou te avatu ai ‘iā te ‘outou ‘ia malamalama, e leai se tasi e tautala i le Agaga o le Atua e ta‘ua o Iesu ‘ua fa‘amalaia; 4 E eseese fo‘i meaalofa, a o le Agaga e tasi. 5 E eseese fo‘i sauniga, a o le Ali‘i e tasi. 6 E eseese fo‘i galuega, a o le Atua e tasi, o lē e galue i mea uma i tagata uma. 7 A o le faaaliga a le Agaga ua tuuina atu i tagata taitoatasi e aoga ai. 8 Aua ua foaiina mai e le Agaga i le tasi le upu o le poto; i le tasi le upu o le malamalama i le Agaga e tasi; 9 I le tasi le faatuatua i le Agaga e tasi; i le tasi o meaalofa o le faamalologa i le Agaga e tasi; 10 O le tasi o le faia o vavega; i le isi valoaga; i le tasi o le iloatino o agaga; i le tasi gagana eseese; i le tasi o le faauigaina o gagana; 11 A o nei mea uma e galue ai le Agaga e tasi, e tufatufa atu i tagata ta‘ito‘atasi e tusa ma lona finagalo. 12 Auā e pei ‘ona tasi le tino, e tele fo‘i ona itutino, a o itu tino uma lava, e ui ina tele, o le tino e tasi lava ia, e fa‘apea fo‘i Keriso. 13 Auā o le Agaga e to‘atasi na papatisoina ai i tatou uma i le tino e tasi, pe o Iutaia po o tagata o Nu‘u ‘ese, pe o pologa pe sa‘oloto; ma ua faainu uma i le Agaga e tasi. 14 Auā o le tino e lē o se itu tino e tasi, a e tele. 15 Afai e fai mai le vae, E le o le tino a‘u, aua e le o le lima a‘u; e le o se tino ea lea? 16 ‘Āfai fo‘i e fai mai le taliga, ‘E lē o le tino a‘u, auā e lē o a‘u nei o le mata; e le o se tino ea lea? 17 Afai o mata le tino atoa, o fea la le faalogo? ‘Āfai o fa‘alogo uma, o fea o i ai le manogi? 18 A o lenei, ua tuu e le Atua itu tino taitasi i le tino, e tusa ma lona finagalo. 19 ‘Āfai fo‘i o itū tino e tasi i latou uma, o ifea la le tino? 20 A o lenei, e tele itūtino, a e tasi le tino. 21 E le mafai foi e le mata ona fai atu i le lima, Ou te le aoga ia te oe; 22 E leai, e sili atu ona aogā itūtino e foliga mai e vaivai. 23 O itutino fo‘i o lo‘o tatou manatu i ai e fa‘atauva‘a, o i latou ia tatou te avatu ai le fa‘aaloalo e sili atu; ma o tatou itu tino leaga e sili atu ona matagofie.
1 KORINITO
24 Auā e lē aogā o tatou itutino matagofie; 25 Ina ia leai se fevaevaeaiga i le tino; a ‘ia fa‘apea fo‘i le tausiga o itūtino. 26 ‘Āfai fo‘i e tigā le tasi itutino, e tigā fo‘i itū tino uma; pe viia foi le tasi itu tino, e olioli faatasi ai itu tino uma. 27 O lenei, o outou o le tino o Keriso, ma itūtino eseese. 28 ‘Ua tofia fo‘i e le Atua nisi i le ekalesia, e muamua o ‘aposetolo, o lona lua o perofeta, o lona tolu o a‘oa‘o; 29 O aposetolo uma ea? o perofeta uma ea? o faiaoga uma? o fai vavega uma ea? 30 E i ai ea meaalofa uma o le faamalologa? e tautala uma ea i gagana eseese? e fa'amatala ea e tagata uma? 31 A ‘ia matuā naunau i meaalofa e sili;
vaganā ‘ou te tautala atu ‘iā te ‘outou i fa‘aaliga, po o le poto, po o le vavalo, po o le a‘oa‘oga? 7 E oo foʻi i mea e leai se ola e taalili, po o le paipa po o le kitara, a lē eseese le leo, e iloa faapefea le mea ua faaili ma le kitara? 8 Auā ‘āfai e lē mautinoa le leo o le pū, o ai ‘ea na te sauni e tau? 9 E faapea foʻi outou, a lē tautatala i le laulaufaiva o upu e faigofie ona malamalama i ai, e faapefea ona iloa le mea ua fai mai ai? aua tou te tautala atu i le ea. 10 Atonu e tele ituaiga leo i le lalolagi, e leai se tasi o ia leo e leai sona uiga. 11 O le mea lea, afai ou te le iloa le uiga o le leo, ona avea lea o au ma tagata ese ia te ia o lē e tautala mai, ma o lē e tautala mai o le a avea aʻu ma tagata ese iā te aʻu. 12 E fa‘apea fo‘i ‘outou, ‘ina ‘ua ‘outou mā‘elegā i meaalofa fa‘aleagaga, ‘ia ‘outou sā‘ili ‘ina ‘ia fa‘asilisili ‘outou i le atiina a‘e o le ekalesia. 13 O le mea lea ia tatalo ai o lē e tautala i se gagana ese, ina ia mafai ona ia faaliliuina. 14 Auā ‘āfai ‘ou te tatalo i le gagana ‘ese‘ese, ‘ua tatalo lo‘u agaga, ‘ae lē fua mai lo‘u mafaufau. 15 O le ā la lenā mea? Ou te tatalo ma le agaga, ma ou te tatalo foi ma le mafaufau: ou te pese ma le agaga, ma ou te pese foi ma le mafaufau. 16 A leai pe a e faamanuia atu i le agaga, e faapefea ona fai mai o lē e nofo i le potu o lē ua lē aoaoina, Amene i lau avatu o le faafetai, ona ua lē malamalama o ia i mea ua e fai atu ai? 17 Auā e moni ‘ua e avatu le fa‘afetai, ‘ae lē fa‘amafanafanaina le tasi. 18 ‘Ou te fa‘afetai i lo‘u Atua, ‘ua ‘ou tautala i gagana e sili atu i lo ‘outou uma; 19 Ae peitai i totonu o le ekalesia sa sili ia te aʼu le tautala atu i upu e lima ma loʼu malamalama, ina ia mafai ona ou aoao atu foi i isi i loʼu leo, nai lo le sefulu afe o upu i se gagana e le iloa. 20 Le ‘au uso e, ‘aua ne‘i ‘avea ‘outou ma fānau i le mafaufau; 21 Ua tusia i le tulafono, “Ou te tautala atu i lenei nuu i tagata o gagana eseese ma laugutu ese; ae o ia mea uma latou te le faalogo mai ia te au, ua fetalai mai ai le Alii. 22 O le mea lea, o gagana e fai ma fa‘ailoga, e lē ‘iā te i latou o ē fa‘atuatua, a o ē lē fa‘atuatua; 23 O lenei, ‘āfai ‘ua fa‘apotopotoina le ekalesia uma i le mea e tasi, ma ‘ua tautala uma i gagana ‘ese‘ese, ‘ona o‘o mai ai lea o ē ‘ua lē a‘oa‘oina, po o ē lē fa‘atuatua, latou te lē fai mai ‘ea ‘ua ‘outou vale? 24 ‘Ae ‘āfai e vavalo tagata uma, ‘ae sau se tasi e lē fa‘atuatua, po o se tasi e lē a‘oa‘oina, ‘ua fa‘amaonia o ia e tagata uma, ‘ua fa‘amasinoina o ia e tagata uma; 25 Ma ua faapea ona faaalia o mealilo o lona loto; ona faapaʻū faō ai lea o ia e tapuaʻi atu i le Atua, ma taʻu atu o loo i totonu iā te outou le Atua moni. 26 O lenei, le au uso e, e faapefea? pe a ‘outou fa‘apotopotoina, ‘ua ta‘itasi ‘outou ma le salamo, e i ai le a‘oa‘oga, e i ai le gagana, e i ai le fa‘aaliga, e i ai le fa‘aliliuga. Ia faia mea uma mo le atiina ae. 27 ‘Āfai e tautala se tasi i le gagana ‘ese‘ese, ‘ia ta‘ito‘alua, pe to‘atele, pe ta‘ito‘atolu, ma ‘ia ta‘ito‘atasi; ma ia tuu atu i se tasi e faamatala mai.
MATAUPU 13 1 E ui lava ina ‘ou tautala atu i gagana a tagata ma agelu, ‘ae leai so‘u alofa, ‘ua ‘avea a‘u e pei o ‘apamemea ta‘alili, po o se sumepalo tagitagi. 2 E ui lava ‘ina ‘iā te a‘u le meaalofa o le perofeta ane, ma ‘ou malamalama i mea lilo uma, ma le poto uma; e ui lava ‘ina ‘iā te a‘u le fa‘atuatua uma e mafai ai ‘ona ‘ave‘eseina o mauga, ‘ae leai so‘u alofa, e lē aogā lava a‘u. 3 ‘Āfai fo‘i ‘ou te tu‘uina atu a‘u mea uma e fafaga ai ē matitiva, pe a ‘ou tu‘uina atu fo‘i lo‘u tino ‘ia susunuina, ‘ae leai so‘u alofa, e lē aogā lava ‘iā te a‘u. 4 E onosai le alofa, ma e agalelei; e le losilosivale le alofa; e le faafefeteina le alofa, e le faafefeteina, 5 E lē amio lē tatau, e lē sā‘ili i ana lava mea, e lē itaitagofie, e lē manatu leaga; 6 E lē fiafia i le amioletonu, a e olioli i le faamaoni; 7 E onosai i mea uma, e talitonu i mea uma, e faamoemoe i mea uma, e onosai i mea uma. 8 E lē uma le alofa; pe i ai gagana, e le toe i ai; pe i ai le poto, e mou atu lava. 9 Auā ‘ua tatou iloa fa‘alētonu, ‘ua tatou vavalo fo‘i fa‘alētonu. 10 ‘Ae a o‘o mai le ‘ato‘atoa, ‘ona fa‘aumatia ai lea o se vaega. 11 A o ou tamaitiiti, na ou tautala faatamaitiiti, na ou malamalama faapei o se tamaitiiti, na ou manatu faatamaitiiti; 12 Auā o lenei, ‘ua tatou va‘ava‘ai fa‘alilolilo i le fa‘aata; a o ona po ia faafesagai: o lenei ua ou iloa se vaega; a o ona po ia ou te iloa ai e pei ona iloa o au. 13 Ma o lenei o tumau le faatuatua, ma le faamoemoe, ma le alofa, o ia mea e tolu; a o le sili o ia mea o le alofa. MATAUPU 14 1 ‘Ia ‘outou tausisi i le alofa, ma ‘ia manana‘o i meaalofa fa‘aleagaga, ‘ae sili ‘ia ‘outou perofeta ane. 2 Auā o lē e tautala i le gagana ‘ese‘ese, e lē tautala o ia i tagata, a o le Atua; a e tautala o ia i le agaga i mea lilo. 3 A o lē vavalo, e tautala o ia i tagata e ati aʻe ai, ma apoapoaʻiga, ma faamāfanafanaga. 4 O lē e tautala i le gagana ‘ese‘ese, ‘ua fa‘atupuina e ia o ia lava; a o le perofeta ane na te atiina ae le ekalesia. 5 Ou te loto ina ia outou tautatala uma i gagana eseese, a e lelei ona outou vavalo atu; 6 O lenei, le au uso e, ‘āfai ‘ou te alu atu ‘iā te ‘outou ma tautala i gagana ‘ese‘ese, o le ā le aogā ‘iā te ‘outou, se‘i
117
1 KORINITO
28 Ae afai e leai se faamatalaupu, ia faalologo o ia i le ekalesia; ma ia tautala atu ia te ia lava, ma le Atua. 29 Ia tautala mai le au perofeta e toalua pe toatolu, a ia faamasino le isi. 30 ‘Āfai fo‘i e fa‘aali atu se mea i le tasi o lo‘o nofo, ‘ia fa‘alologo lē na muamua. 31 Auā e mafai e ‘outou uma ona vavalo ta‘ito‘atasi, ‘ina ‘ia a‘oa‘oina tagata uma, ma fa‘amafanafanaina ai tagata uma. 32 Ma o agaga o perofeta e usiusitai i perofeta. 33 Auā o le Atua e lē o ia o le tupuga o le fememea‘i, a o le manuia, e pei o i ekalesia uma lava o le au pa‘ia. 34 ‘Ia fa‘alologo fo‘i o ‘outou fafine i le ekalesia, auā e lē fa‘atagaina i latou e tautala; ae ua poloaiina i latou ia usiusitai, e pei foi ona fai mai ai le tulafono. 35 ‘Āfai fo‘i latou te fia a‘oa‘oina se mea, ‘ia fesili atu i a latou tane i le fale, auā o se mea e māsiasi ai fafine e tautala i le ekalesia. 36 O le ā? e mai ia te outou le afioga a le Atua? pe na o oe na oo mai ai? 37 Afai e manatu se tasi o ia o se perofeta, po o se faaleagaga, ia faailoa atu e ia o mea ua ou tusi atu ai ia te outou, o poloaiga ia a le Alii. 38 Ae afai e valea se tasi, ia aua nei iloa e ia. 39 O le mea lea, uso e, ia naunau e vavalo, ma aua le vavao ona tautala i gagana eseese. 40 ‘Ia faia mea uma lava ma le mamalu ma le maopoopo.
13 Ae afai e leai se toetū mai o ē ua oti, po ua lē toetū mai Keriso; 14 ‘Āfai fo‘i e lē toe fa‘atūina mai Keriso, ‘ua lē aogā la matou tala‘iga, ma ‘ua lē aogā fo‘i lo ‘outou fa‘atuatua. 15 Ioe, ma ua maua i matou o molimau pepelo a le Atua; auā ‘ua matou molimau i le Atua na ia toe fa‘atūina mai Keriso; 16 Auā ‘āfai e lē toe tutū mai ē ‘ua oti, po ‘ua lē toe fa‘atūina mai Keriso; 17 ‘Āfai fo‘i e lē toe fa‘atūina mai Keriso, ‘ua lē aogā lo ‘outou fa‘atuatua; o loo i ai pea outou ia outou agasala. 18 ‘Ona fano ai lea o ē ‘ua momoe ‘iā Keriso. 19 ‘Āfai na o lenei olaga tatou te fa‘amoemoe ai ‘iā Keriso, ‘ua sili lo tatou malaia i tagata uma lava. 20 A o lenei ua toe tu mai Keriso nai e ua oti, ma ua avea ma faapolopolo o e ua momoe. 21 Auā ‘ua o‘o mai le oti i le tagata, ‘ua o‘o fo‘i i le tagata le toetū mai o ē ‘ua oti. 22 Aua e pei ona oti uma ia Atamu, e faapea foi ona faaolaina uma ia Keriso. 23 Ae o tagata taʻitoʻatasi i lona lava faatulagaga: o Keriso o le uluaʻi fua; mulimuli ane o ē ‘ua ‘iā Keriso i lona afio mai. 24 Ona oo mai ai lea o le gataaga, pe a tuuina atu e ia le malo i le Atua, le Tamā lava; pe a uma ona ia tuu i lalo pulega uma, ma pule uma, ma mana. 25 Auā e tatau ‘ona fai o ia ma tupu, se‘ia tu‘uina e ia o fili uma lava i lalo o ona vae. 26 O le toe fili o le a faaumatia o le oti. 27 Auā ‘ua tu‘uina e ia mea uma lava i lalo o ona vae. A ‘ua fetalai mai o ia ‘ua tu‘uina mea uma lava i lalo ‘iā te ia, ‘ona iloa ai lea ‘ua ‘avea o ia ma lē na tu‘uina mea uma i lalo ‘iā te ia. 28 A o‘o ‘ina fa‘ato‘ilaloina mea uma ‘iā te ia, ‘ona pule ai lea o le Atali‘i lava i lē na te tu‘uina mea uma i lalo ‘iā te ia, ‘ina ‘ia pule aoao le Atua i mea uma lava. 29 A leai, o le a le mea e fai e e ua papatisoina ma sui o e ua oti, pe afai e le toe tutu mai e ua oti? se a le mea ua papatisoina ai i latou ma sui o e ua oti? 30 Se a foi le mea tatou te tutu ai i se tulaga lamatia i itula uma? 31 ‘Ou te ta‘utino atu i lo ‘outou ‘oli‘oli ‘ua ‘iā te a‘u ‘iā Keriso Iesu lo tatou Ali‘i, ‘ou te oti i aso uma. 32 ‘Āfai fo‘i na ‘ou tau ma manu i Efeso fa‘apei o tagata, se a se aogā ‘iā te a‘u pe ‘āfai e lē toe tutū mai ē ‘ua oti? ia tatou aai ma feinu; auā o taeao tatou te oti ai. 33 ‘Aua ne‘i fa‘asesēina ‘outou; 34 Ala mai ia i le amiotonu, ma aua le agasala; auā ua lē iloa e isi le Atua: ua ou tautala atu ai i lenei mea e mā ai outou. 35 A e fai mai nisi, E faapefea ona toe faatutūina o e ua oti? ma o le a le tino latou te o mai ai? 36 Le tagata valea e, o le mea e te lūlū e lē faaolaina, seʻi vagana ua mate. 37 O le mea fo‘i na e lūlūina, e te lē lūlūina le tino o le a ola mai, a o fua fua, atonu o le saito, po o se isi fua. 38 A e avatu e le Atua i ai le tino e tusa ma lona finagalo i ai, ma i fatu taitasi o lona lava tino. 39 E lē tasi le tino o tagata uma; 40 E iai foʻi tino selesitila, ma tino terasitila;
MATAUPU 15 1 E lē gata i lea, uso e, ‘ou te ta‘u atu ‘iā te ‘outou le tala lelei na ‘ou tala‘iina atu ‘iā te ‘outou, na ‘outou talia fo‘i, o lo‘o ‘outou tutū ai; 2 O lea fo‘i e fa‘aolaina ai ‘outou, pe ‘āfai tou te manatua le mea na ‘ou tala‘iina atu ai ‘iā te ‘outou, se‘i vaganā ‘ua ‘outou fa‘atuatua fua. 3 Auā na ‘ou tu‘uina atu muamua ‘iā te ‘outou mea na ‘ou maua fo‘i, o le maliu o Keriso mo a tatou agasala e tusa ma le Tusi; 4 ‘Ua tanumia fo‘i o ia, ma ‘ua toetū mai o ia i le aso tolu e tusa ma le Tusi. 5 Na iloa fo‘i o ia e Kefa, ‘ona fa‘aali lea i le to‘asefulu ma le to‘alua; 6 Mulimuli ane, ona iloa atu lea o ia i le ʻauuso e silia i le toʻalima selau i le taimi e tasi; o loo tumau pea le toatele o i latou e oo mai i ona po nei, a ua momoe nisi. 7 Mulimuli ane, ona iloa lea o ia e Iakopo; ona sosoo ai lea ma le au aposetolo uma. 8 Mulimuli ane, na iloa mai foʻi o ia e aʻu, e pei o se tasi na fanau mai i le taimi e tatau ai. 9 Auā o a‘u o le aupito itiiti o le ‘au ‘aposetolo, e lē tatau ‘ona ta‘ua o le ‘aposetolo, auā na ‘ou fa‘asauāina le ekalesia a le Atua. 10 A o le alofa tunoa o le Atua, ‘ua ‘avea ai a‘u ma mea ‘ua i ai nei; ‘ae lē o a‘u, a o le alofa tunoa o le Atua sa ‘iā te a‘u. 11 O lenei, pe o a‘u po o i latou, o lo‘o fa‘apea ‘ona matou tala‘i atu, ‘ua fa‘apea fo‘i ‘ona ‘outou fa‘atuatua. 12 O lenei, ‘āfai ‘ua tala‘iina Keriso ‘ua toetū mai o ia nai ē ‘ua oti, pe fa‘apefea ‘ona fai mai nisi o ‘outou, e leai se toetū mai o ē ‘ua oti?
118
1 KORINITO
41 E ese le pupula o le la, ese le pupula o le masina, ese foi le pupula o fetu, auā e ese le pupula o le tasi fetu ma le isi fetu. 42 E fa‘apea fo‘i le toe tutū mai o ē ‘ua oti. E lūlūina i le pala; ‘ua toe fa‘atūina mai ma le lē pala. 43 E lūlūina ma le mā; e toe tu mai ma le mamalu: e luluina ma le vaivai; ua toe faatuina mai i le mana; 44 E lūlūina le tino fa‘aletino; e toe fa‘atūina mai o le tino fa‘aleagaga. E i ai le tino faaletino, e i ai foi le tino faaleagaga. 45 Ua faapea foi ona tusia, O le uluai tagata o Atamu na faia ma tagata ola; o le Atamu mulimuli na avea ma agaga faaola. 46 E ui i lea, e lē o le mea faaleagaga muamua, a o le mea faaletino; ma mulimuli ane o mea faaleagaga. 47 O le tagata muamua o le lalolagi ia, o le eleele; o le tagata lona lua o Ieova mai le lagi. 48 E pei o le eleele, e faapena foʻi i latou o le eleele; 49 Ma e pei ona tatou tauave le faatusa o le eleele, e faapea foi ona tatou foliga i le faalelagi. 50 O lenei, ou te fai atu lenei mea, uso e, e le mafai ona fai mo latou tofi le malo o le Atua i le aano ma le toto; e lē maua fo‘i e le amio leaga le lē pala. 51 Faauta, Ou te faaali atu ia te outou se mealilo; Tatou te le momoe uma lava, ae o le a liua i tatou uma, 52 E fa‘afuase‘i lava, e pei o le emo o le mata, i le ilia o le pū mulimuli; 53 Auā e tatau ona ofu lenei tino pala i le tino ola pea, ma e tatau foi i lenei tino oti ona ofu i le tino ola pea. 54 O lenei, pe a oofu lenei tino pala i le tino ola pea, ma ofu foi lenei tino oti i le tino ola pea, ona taunuu ai lea o le upu ua tusia, Ua faaumatia le oti i le manumalo. 55 Le oti e, o fea oi ai lou tui? Le tuugamau e, o fea o i ai lou manumalo? 56 O le tui o le oti o le agasala lea; ma o le malosi o le agasala o le tulafono lea. 57 A ‘ia fa‘afetai i le Atua, o lē na te foa‘iina mai le manumalo ‘iā te i tatou i lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 58 O le mea lea, o‘u uso pele e, ‘ia ‘outou tutumau, ma le lē fa‘agae‘etia, ‘ia fa‘ateleina pea i le galuega a le Ali‘i, ‘ina ‘ua ‘outou iloa e lē i‘uvale a ‘outou galuega i le Ali‘i.
9 Aua ua tatalaina mai ia te au le faitotoa tele ma le aoga, ma e toatele foi fili. 10 O lenei, afai e sau Timoteo, ia outou faaeteete ina ia faatasi ma outou ma le le fefe; 11 O lenei, ‘aua ne‘i ‘ino‘ino se tasi ‘iā te ia; 12 A o lo tatou uso o Apolo, na ou matuā talosaga atu iā te ia e alu atu iā te outou faatasi ma le ʻauuso; ae e sau o ia pe a maua e ia se taimi talafeagai. 13 ‘Ia ‘outou mataala, ‘ia tumau i le fa‘atuatua, ‘ia fa‘apei o tane, ‘ia fa‘amalosi. 14 Ia faia a outou mea uma ma le alofa. 15 Le ‘au uso e, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, (ua ‘outou iloa le ‘āiga o Setefana, o le ulua‘i fua lea o Akaia, ma ‘ua tu‘u atu i latou i le ‘au‘auna a le au pa‘ia; 16 ‘Ia ‘outou gaua‘i atu i ē fa‘apea, ‘atoa ma i latou uma o ē fesoasoani mai, ma tigāina. 17 ‘Ua ‘ou fiafia i le o‘o mai o Setefana, ma Fotunato, ma Akaiko, auā ‘ua fa‘a‘ato‘atoaina e i latou mea na lē ‘iā te ‘outou. 18 Auā ‘ua latou fa‘amafanafanaina lo‘u agaga ‘atoa ma o ‘outou; 19 O lo‘o alolofa atu ‘iā te ‘outou ekalesia i Asia. O lo‘o alolofa atu ‘iā te ‘outou i le Ali‘i, o Akula ma Pisila, ‘atoa ma le ekalesia o i lo la fale. 20 O lo‘o alofa atu le au uso uma ‘iā te ‘outou. Ia outou fealofani i le sogi paia. 21 O lo‘u alofa atu o Paulo i lo‘u lava lima. 22 ‘Āfai e lē alofa se tasi i le Ali‘i o Iesu Keriso, ‘ia ‘avea o ia ma Anatema Maranata. 23 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 24 ‘Ia ‘iā te ‘outou uma lava lo‘u alofa ‘iā Keriso Iesu. Amene. (O le tusi muamua i Korinito na tusia mai Filipi e Setefana ma Fortunato ma Akaiko ma Timoteo.)
MATAUPU 16 1 O lenei e uiga i le fa‘aputuina mo le ‘au pa‘ia, e pei ‘ona ‘ou poloa‘i atu i ekalesia i Kalatia, ‘ia fa‘apea fo‘i ‘ona ‘outou faia. 2 O le ulua‘i aso o le vaiaso, ‘ia ‘outou ta‘ito‘atasi ma teu ‘iā te ia, fa‘apei ‘ona fa‘amanuiaina o ia e le Atua, ‘ina ‘ia leai ni fa‘apotopotoga pe a ‘ou alu atu. 3 A ou alu atu, ou te aauina atu i latou uma ua outou loto i ai i a outou tusi, e avatu ai lo outou agalelei i Ierusalema. 4 Ma afai e tatau ona ou alu foi, latou te o faatasi ma au. 5 O lenei, ‘ou te alu atu ‘iā te ‘outou pe a ‘ou ui ane i Maketonia, auā ‘ou te ui ane i Maketonia. 6 Ma atonu o le a ou nofo, ioe, ma le taumalulu ma outou, ina ia mafai ona outou aumaia aʼu i laʼu malaga i mea uma ou te alu i ai. 7 Auā ‘ou te lē va‘ai atu nei ‘iā te ‘outou i le ala; ‘ae ‘ou te fa‘amoemoe ‘ou te nonofo fa‘atasi ma ‘outou, pe a finagalo i ai le Ali‘i. 8 Ae ou te nofo pea i Efeso seʻia oo i le Penetekoso.
119
2 Korinito MATAUPU 1 1 O Paulo, o le ‘aposetolo a Iesu Keriso i le finagalo o le Atua, ma Timoteo lo tatou uso, i le ekalesia a le Atua o i Korinito, fa‘atasi ma le ‘au pa‘ia uma o i Akaia uma lava. 2 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 3 Ia viia le Atua, le Tamā lava o lo tatou Alii o Iesu Keriso, le Tamā o le alofa mutimutivale, ma le Atua o faamafanafanaga uma; 4 O lē na te fa‘amafanafana mai ‘iā te i matou i o matou puapuagā uma lava, ‘ina ‘ia matou mafaia ‘ona fa‘amafanafana atu i ē ‘ua maua i so o se puapuagā, i le fa‘amafanafanaga ‘ua fa‘amafanafanaina ai i matou e le Atua. 5 Auā e pei ‘ona tele o puapuagā ‘iā Keriso i totonu ‘iā te i matou, e fa‘apea fo‘i ‘ona tele o lo matou fa‘amafanafanaga ‘iā Keriso. 6 ‘Āfai fo‘i e puapuagātia i matou, o le fa‘amafanafanaina lea ma le fa‘aolataga ‘iā te ‘outou, e aogā i le ‘onosa‘i i puapuagā o lo‘o mafatia ai fo‘i i matou; 7 O lo‘o tumau fo‘i lo matou fa‘amoemoe ‘iā te ‘outou, ‘ina ‘ua matou iloa, fa‘apei ‘ona tofusia o ‘outou i puapuagā, e fa‘apea fo‘i ‘ona ‘outou maua le fa‘amafanafanaga. 8 Auā le ‘au uso e, matou te lē manana‘o ‘ia ‘outou lē iloa lo matou puapuagā na o‘o mai ‘iā te i matou i Asia, ‘ina ‘ua fa‘atigāina i matou i le tele, e sili atu i lo le malosi, ma ‘ua matou fa‘avaivai ai i le ola. 9 A ‘ua ‘iā te i matou le fa‘amasinoga o le oti, ‘ina ‘ia lē fa‘atuatua ‘iā te i matou lava, a o le Atua o lē na te toe fa‘atūina ē ‘ua oti. 10 O lē na lavea‘iina i matou ai le oti tele, ma ‘ua lavea‘iina fo‘i; 11 ‘Ua ‘outou fesoasoani fo‘i fa‘atasi i le tatalo mo i matou, ‘ina ‘ia fa‘afetai atu le to‘atele ‘iā te i matou, ‘ona o le meaalofa ‘ua foa‘iina mai ‘iā te i matou e tagata e to‘atele. 12 Auā o lo matou ‘oli‘oli lenei, o le molimau a o matou lotofuatiaifo, o le fa‘amaoni ma le fa‘amaoni o le Atua, e lē o le poto fa‘aletino, a o le alofa tunoa o le Atua, ‘ua matou amioa‘i ai i le lalolagi, e sili ‘ona tele ‘iā te ‘outou. 13 Auā matou te lē tusi atu se isi mea ‘iā te ‘outou, nai lo o mea ‘ua ‘outou faitau i ai pe ta‘uta‘ua; ma ou te faamoemoe o le a outou tautino atu e oo lava i le iuga; 14 Fa‘apei ‘ona ‘outou ta‘utino mai fo‘i o i matou, o lo ‘outou ‘oli‘oli lea, fa‘apei o ‘outou fo‘i mo i matou i le aso o le Ali‘i o Iesu. 15 O lenei fo‘i le fa‘amaoni, na ‘ou manatu ai e muamua atu ‘iā te ‘outou, ‘ina ‘ia maua e ‘outou le manuia lona lua; 16 E ui atu fo‘i ‘iā te ‘outou i Maketonia, ma ‘ou toe fo‘i mai mai Maketonia ‘iā te ‘outou, ‘ina ‘ia ta‘ita‘iina atu fo‘i e ‘outou i lo‘u ala i Iutaia. 17 O lenei, ‘ina ‘ua ‘ou manatu fa‘apea, ‘ua ‘ou fa‘atauva‘a ‘ea? po o mea ‘ua ‘ou manatu i ai, ‘ua ‘ou manatu ‘ea i la le tino, ‘ina ‘ia ‘iā te a‘u le ioe ioe, ma le leai? 18 ‘Ae peita‘i e moni le Atua, o la matou ‘upu ‘iā te ‘outou e lē o le ioe ma le leai. 19 Auā o le Alo o le Atua, o Iesu Keriso, o lē na tala‘iina atu ‘iā te ‘outou e i matou, o a‘u lava ma Siluano ma
120
Timoteo, e lē o le ioe ma le leai, a ‘ua i totonu ‘iā te ia o le ioe. 20 Auā o folafolaga uma lava a le Atua ‘ua ‘iā te ia o le ioe, o le Amene fo‘i ‘iā te ia, e vi‘ia ai le Atua ‘iā te i tatou. 21 O lē na te fa‘atumauina i matou fa‘atasi ma ‘outou ‘iā Keriso, ma na fa‘au‘uina i tatou, o le Atua lea; 22 O ia fo‘i na fa‘amaufa‘ailogaina i matou, ma foa‘i mai le taui o le Agaga i o matou loto. 23 E le gata i lea, ou te valaau atu i le Atua e fai ma molimau i loʼu agaga, ou te lei alu atu lava i Korinito ina ia faasaoina outou. 24 E lē faapea ua pule i matou i lo outou faatuatua, a ua avea i matou ma fesoasoani i lo outou olioli, auā o le faatuatua ua outou tutumau ai. MATAUPU 2 1 A ‘ua ‘ou manatu i lenei mea ‘iā te a‘u, ‘ou te lē toe alu atu ‘iā te ‘outou ma le tigā. 2 Auā ‘āfai ‘ou te fa‘atigā ‘iā te ‘outou, o ai fo‘i se na te fa‘afiafia mai ‘iā te a‘u, ‘ae na o lē ‘ua fa‘atigā e a‘u? 3 Na ‘ou tusi atu fo‘i lenei lava mea ‘iā te ‘outou, ‘ina ne‘i ‘ou maua le fa‘anoanoa mai i ē e tatau ‘ona ‘ou ‘oli‘oli ai, pe a ‘ou alu atu; ‘ua ‘outou fa‘atuatua ‘iā te ‘outou uma, o lo‘u ‘oli‘oli o le ‘oli‘oli lea o ‘outou uma. 4 Auā o le puapuagā tele ma le tigā o le loto na ‘ou tusi atu ai ‘iā te ‘outou ma loimata e tele; e lē ‘ina ‘ia fa‘anoanoa ai ‘outou, a ‘ia ‘outou iloa ai lo‘u alofa ‘ua matuā tele ‘iā te ‘outou. 5 Ae afai ua faatigā e se tasi, e leʻi faatigā mai o ia iā te aʻu, a o se vaega; 6 ‘Ua lava lenei fa‘asalaga na faia e tagata e to‘atele. 7 O lea, ‘ia ‘outou fa‘amāgalo atu ma fa‘amafanafana ‘iā te ia, ‘ina ne‘i tofatumoanaina o ia i le fa‘anoanoa tele. 8 O le mea lea ‘ou te ‘ai‘oi atu ai ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou fa‘amaoni lo ‘outou alofa ‘iā te ia. 9 Auā o le mea lea na ‘ou tusi atu ai, ‘ina ‘ia ‘ou iloa ai le fa‘amaoniga o ‘outou, pe ‘ua ‘outou usiusita‘i i mea uma lava. 10 O lē tou te fa‘amāgalo atu i ai se mea, ‘ou te fa‘amāgalo atu fo‘i i ai; 11 ‘ina ne‘i fa‘a‘ole‘ole mai Satani ‘iā te i tatou, auā tatou te lē vālea i ana togafiti. 12 E lē gata i lea, ina ua ou sau i Teroa e talaʻi le tala lelei a Keriso, + ma ua tatalaina mai iā te aʻu le faitotoʻa mai i le Alii. 13 Ua leai se mapusaga i loʻu agaga, auā ou te leʻi maua Tito loʻu uso; 14 O lenei, ‘ia fa‘afetai i le Atua, o lē na te fa‘aosoina pea i tatou i le manumalo ‘iā Keriso, ma ‘ua fa‘aalia mai e i tatou le manogi o lona iloa i mea uma lava. 15 Auā o i matou o le manogi lelei o Keriso i le Atua, i ē ‘ua fa‘aolaina ‘atoa ma ē e fano. 16 O le manogi o le oti i le oti i le tasi; a o le manogi o le ola i le tasi i le ola. O ai fo‘i ‘ua lava mo ia mea? 17 Auā e lē pei i matou o le to‘atele o ē fa‘aleagaina le afioga a le Atua; MATAUPU 3 1 ‘Ua matou toe amata ‘ea ‘ona vivi‘i atu ‘iā te i matou lava? Pe matou te mana‘omia fo‘i, pei o isi, ni tusi fa‘afetai ‘iā te ‘outou, po o ni tusi fa‘afetai mai ‘iā te ‘outou?
2 KORINITO
2 O ‘outou o la matou tusi ‘ua tusia i o matou loto, ‘ua iloa ma faitaulia e tagata uma; 3 Auā ‘ua fa‘aalia o ‘outou o le tusi a Keriso ‘ua ‘au‘auna e i matou, e le‘i tusia i le vaitusi, a o le Agaga o le Atua soifua; e le o i papamaa, a o papa aano o le loto. 4 E faapena foʻi lo matou faatuatua i le Atua ona o Keriso. 5 E lē faapea ua lava lo matou manatu i se mea e pei o i matou lava; a o lo matou lava mea e mai le Atua ia; 6 O ia fo‘i na fa‘a‘ato‘atoaina i matou ma ‘au‘auna o le feagaiga fou; e lē o le tusi, a o le agaga; 7 ‘Ae ‘āfai sa mamalu le sauniga o le oti, ‘ua tusia ma togitogia i ma‘a, ‘ina ‘ia lē mafai ai e le fānauga a Isaraelu ‘ona va‘ai toto‘a atu i fofoga o Mose ‘ona o le pupula o ona fofoga; o le mamalu lea o le a aveesea; 8 E lē sili atu le mamalu o le auaunaga a le agaga? 9 Auā ‘āfai e mamalu le sauniga e fa‘asalaina ai, e matuā sili atu ai le mamalu o le sauniga o le amiotonu. 10 Auā e oo lava i lē na faamamaluina, e leai se mamalu i lenei itu, ona o le mamalu e silisili ese lava. 11 Auā ‘āfai sa mamalu le mea ‘ua fa‘aumatia, e sili ‘ona mamalu o le mea e tumau. 12 O lenei, ‘ua ‘iā te i matou lenā fa‘amoemoe, o lea ‘ua matou tautala ai ma le manino; 13 E lē pei foʻi o Mose, na ia ufiufi ona fofoga i le ufiufi, ina ia lē mafai ai e le fanauga a Isaraelu ona vaavaai atu i le iʻuga o le mea ua faaumatia. 14 A ua faatauasoina o latou mafaufau; o le ufi lea ua aveesea ia Keriso. 15 Ae e oo mai lava i le aso nei, pe a faitauina Mose, ua i ai le ufiufi i o latou loto. 16 E ui i lea pe a liliu atu i le Alii, o le a aveesea le ufiufi. 17 O lenei, o le Alii o le Agaga lea, o le mea e i ai le Agaga o le Alii, o i ai le saolotoga. 18 A o i tatou uma, ma o tatou mata pupula, o loo vaavaai atu e pei o se tioata i le mamalu o le Alii, ua liua i tatou i le faatusa lava lea e tasi mai le mamalu i le mamalu, e pei o le Agaga o le Alii.
8 ‘Ua puapuagātia i matou i itu uma, ‘ae lē puapuagātia; ‘ua fememea‘i i matou, ‘ae lē fa‘avaivai; 9 Ua sauaina, ae le tuulafoaiina; lafo i lalo, ae le faaumatia; 10 O lo‘o ‘ave pea i le tino le maliu o le Ali‘i o Iesu, ‘ina ‘ia fa‘aalia fo‘i le soifua o Iesu i o matou tino. 11 Auā o i matou o ē ola, ‘ua tu‘uina atu i matou i le oti ‘ona o Iesu, ‘ina ‘ia fa‘aalia fo‘i le ola o Iesu i o matou tino oti. 12 O lenei, o loo galue le oti i totonu ia te i matou, a o le ola i totonu ia te outou. 13 Ua ia te i matou lea lava agaga e tasi o le faatuatua, e pei ona tusia, Na ou talitonu, o le mea lea ua ou tautala atu ai; matou te talitonu foi, ma o lea ua matou tautala atu ai; 14 ‘Ua ‘outou iloa fo‘i o lē na fa‘atūina mai le Ali‘i o Iesu, e fa‘atūina mai fo‘i i matou e ia ‘iā Iesu, e tu‘uina atu fo‘i i matou fa‘atasi ma ‘outou. 15 Auā ‘ua faia mea uma lava ‘ona o ‘outou, ‘ina ‘ia fa‘ateleina ai le alofa tunoa, e ala i le fa‘afetai o le to‘atele, i le vi‘iga o le Atua. 16 O le mea lea matou te lē faavaivai ai; a e ui ina fano lo matou tagata i fafo, a ua faafouina le tagata i totonu i lea aso ma lea aso. 17 Auā o lo matou puapuagā māmā, ua na o sina minute, e galue ai mo i matou le mamafa tele o le mamalu e fa‘avavau; 18 A o matou lē vaavaai atu i mea e vaaia, a o mea e lē o vaaia, auā o mea e vaaia e lē tumau ia; a o mea e le vaaia e faavavau ia. MATAUPU 5 1 Auā ‘ua matou iloa ‘āfai e lepetia lo matou fale fa‘alelalolagi o lenei fale fetāfa‘i, ‘ua ‘iā te i matou le fale o le Atua, o le fale e le‘i faia e lima, e fa‘avavau i le lagi. 2 Auā ‘ua matou ōi i lenei mea, ma ‘ua matuā manana‘o ‘ia fa‘a‘ofuina i lo tatou fale mai le lagi; 3 Afai e faaofuina i tatou, e le maua i tatou e le lavalavā. 4 Auā o i tatou o lo‘o i lenei fale fetāfa‘i, ‘ua ōi i tatou, ‘ina ‘ua mafatia; 5 O lenei, o lē na faia i tatou i lea lava mea, o le Atua lea, o lē na foaʻiina mai foʻi iā i tatou le taui o le Agaga. 6 O le mea lea ‘ua tatou lototetele ai pea, ‘ina ‘ua tatou iloa, a o tatou nonofo i le tino, ‘ua tatou lē o i ai ma le Ali‘i; 7 (Auā ua matou savavali i le faatuatua, ae lē o le vaai;) 8 ‘Ua matou lototetele, ‘ou te fai atu ai, ‘ae sili lo matou manana‘o ‘ia ō ‘ese i le tino, ‘ae fa‘atasi ma le Ali‘i. 9 O le mea lea ‘ua matou galulue ai, ‘ina ‘ia talia i tatou e ia, pe o i ai pe ‘ua lē o i ai. 10 Aua e tatau ona tatou tutu uma i luma o le nofoa faamasino o Keriso; ‘ina ‘ia maua e tagata ta‘ito‘atasi mea na faia i lona tino, e tusa ma mea na ia faia, pe lelei pe leaga. 11 O lenei, ‘ua matou iloa le mata‘u i le Ali‘i, ‘ua matou fa‘a‘ole‘ole ai i tagata; a ua faaalia i tatou i le Atua; ma ou te faamoemoe foi ua faaalia io outou loto fuatiaifo. 12 Auā matou te lē toe ta‘uleleia i matou lava ‘iā te ‘outou, a ‘ua matou avatu ‘iā te ‘outou le mea e mitamita ai ‘ona o i matou, ‘ina ‘ia maua ai e ‘outou se mea e tali atu ai i ē o mitamita i le tino, ‘ae lē o le loto. 13 Auā pe matou te valea, o le Atua lea;
MATAUPU 4 1 O lenei, ‘ina ‘ua ‘iā te i matou lenei faiva, e pei ‘ona alofaina mai o i matou, matou te lē fa‘avaivai ai; 2 A ‘ua matou lafoa‘iina mea lilo o le fa‘atauva‘a, ma le lē savali ma le fa‘a‘ole‘ole, ma le fa‘a‘ole‘ole i le afioga a le Atua; a ‘ua ta‘uleleia i matou e i matou i le loto fuatiaifo o tagata ta‘ito‘atasi i luma o le Atua i le fa‘aalia o le ‘upu moni. 3 ‘Ae ‘āfai ‘ua lilo la tatou tala lelei, ‘ua lilo lava lea ‘iā te i latou o ē ‘ua sē. 4 ‘Ua fa‘atauasoina fo‘i e le atua o lenei lalolagi mafaufau o ē lē fa‘atuatua, ‘ina ne‘i pupula atu ‘iā te i latou le malamalama o le tala lelei o Keriso, o le fa‘atusa lea o le Atua. 5 Auā matou te lē tala‘iina i matou lava, a o Keriso Iesu le Ali‘i; o i matou foi o a outou auauna ona o Iesu. 6 Auā o le Atua, o lē na poloa‘i mai ‘ia pupula mai le malamalama nai le pouliuli, ‘ua fa‘amalamalamaina o ia i o matou loto, e fa‘amalamalamaina ai le mamalu o le Atua i fofoga o Iesu Keriso. 7 A ua ia te i matou lenei oa i ipu omea, ina ia mai le Atua le silisiliese o le mana, a e le mai ia i matou.
121
2 KORINITO
14 Auā o le alofa o Keriso e pulunaunau ai i matou; auā ‘ua fa‘apea ‘ona matou fa‘apea, ‘āfai na oti le to‘atasi mo tagata uma, ‘ua oti uma lava; 15 Na maliu fo‘i o ia mo tagata uma, ‘ina ‘ia lē toe ola mo i latou lava, a o ia o lē na maliu ma toetū mai mo i latou. 16 O le mea lea e amata ai ona matou lē iloa se tasi i la le tino; 17 O lenei, afai o ia Keriso se tasi, o le tagata fou ia; faauta, ua fou mea uma. 18 O mea uma fo‘i e mai le Atua ia, o lē ‘ua fa‘aleleia i tatou ‘iā te ia ‘iā Iesu Keriso, ma ‘ua tu‘uina mai fo‘i ‘iā te i matou le faiva o le leleiga; 19 O lona uiga, sa ia Keriso le Atua, na te faalelei le lalolagi ia te ia lava, ma le le tauina atu o a latou agasala ia te i latou; ma ua ia tuuina mai ia te i matou le upu o le leleiga. 20 O lenei, o sāvali i matou a Keriso, peiseaī ‘ua ‘ai‘oi mai le Atua ‘iā te ‘outou e ala ‘iā te i matou; 21 Auā ‘ua faia o ia e ia ma agasala mo i tatou, o lē na lē iloa le agasala; ina ia avea i tatou ma amiotonu a le Atua ia te ia.
‘ou savali i totonu ‘iā te i latou; e fai fo‘i a‘u mo latou Atua, e fai fo‘i i latou mo‘u nu‘u. 17 O le mea lea ia outou o ese ai mai ia te i latou, ma ia outou vavae ese, ua fetalai mai ai le Alii, ma aua tou te pai atu i se mea leaga; ma o le a ou talia outou, 18 E fai foi a‘u ma Tamā ia te outou, e fai foi outou ma o‘u atalii ma afafine, ua fetalai mai ai le Alii Silisiliese. MATAUPU 7
MATAUPU 6 1 O i matou fo‘i, o le ‘aufaigaluega fa‘atasi ma ia, ‘ua matou ‘ai‘oi atu fo‘i ‘iā te ‘outou, ‘aua ne‘i talia fua e ‘outou le alofa tunoa o le Atua. 2 (Auā ua fetalai mai o ia, Na ou faalogo atu ia te oe i ona po ua talia, o le aso foi o le faaolataga na ou fesoasoani ai ia te oe; faauta, o le taimi nei e talia ai, faauta, o le aso lenei o le faaolataga.) 3 Aua neʻi faia se mea e tausuai ai, ina ia lē taʻuleagaina ai le faiva. 4 A o mea uma lava, ‘ua fa‘amaonia i matou o ‘au‘auna a le Atua, i le tele o le ‘onosa‘i, i puapuagā, i puapuagā, i puapuagā. 5 I taia, i falepuipui, i le vevesi, i galuega mamafa, i le mataala, i le anapogi; 6 I le mamā, i le poto, i le onosai, i le agalelei, i le Agaga Paia, i le alofa faamaoni, 7 E ala i le upu moni, i le mana o le Atua, i le ofutau o le amiotonu i le itu taumatau ma le itu tauagavale, 8 I le fa‘aaloalo ma le fa‘aleagaina, o le tala leaga ma le tala lelei; 9 E pei ‘ona lē iloa, ‘ae ta‘uta‘ua; e pei ‘ona oti, fa‘auta fo‘i, ‘ua matou ola; e pei ‘ona a‘oa‘iina, ‘ae lē fasiotia; 10 Fa‘apei o ē fa‘anoanoa, ‘ae ‘oli‘oli pea lava pea; e pei o e matitiva, a ua faatamaoaigaina le toatele; pei ua leai se mea, a ua ia te ia mea uma. 11 O outou Korinito e, ua tatala atu o matou gutu ia te outou, ua faateleina o matou loto. 12 ‘Ua lē fa‘avaivai ‘outou i totonu ‘iā te i matou, a ‘ua puapuagātia ‘outou i o ‘outou loto. 13 O lenei, mo se taui i lea lava mea, (Ou te tautala atu pei o la‘u fanau,) ia faateleina foi outou. 14 Aua tou te amo faalēgatasi ma ē lē talitonu; pe faapefea foi ona mafuta o le malamalama ma le pouliuli? 15 O le ā fo‘i le loto gatasi o Keriso ma Pelialo? po o le ā le vaega e maua e lē fa‘atuatua ma le lē fa‘atuatua? 16 O le ā fo‘i le mea e tutusa ai le malumalu o le Atua ma tupua? aua o le malumalu outou o le Atua soifua; e pei ‘ona fetalai mai o le Atua, ‘Ou te nofo i totonu ‘iā te i latou, ma
122
1 O lenei, ‘ua tatou maua nei folafolaga, le ‘au pele e, ‘ia tatou fa‘amamāina i tatou i mea leaga uma lava o le tino ma le agaga, ‘ia fa‘a‘ato‘atoaina le pa‘ia i le mata‘u i le Atua. 2 Talia i matou; matou te le‘i agaleaga i se tasi, matou te le‘i fa‘aleagaina se tasi, matou te le‘i fa‘a‘ole‘ole i se tasi. 3 Ou te le tautala atu i lenei mea e faasala ai ia te outou; 4 ‘Ua tele lava lo‘u lototele e tautala atu ai ‘iā te ‘outou, e tele fo‘i lo‘u mitamita ‘ona o ‘outou; 5 Auā na matou ō mai i Maketonia, e leai se mālōlōga o o matou tino, a ‘ua puapuagātia i matou i itu uma; sa i fafo misa, sa i totonu le fefe. 6 A o le Atua, o lē na te fa‘amafanafanaina ē ‘ua fa‘avaivai, na fa‘amafanafana mai ‘iā te i matou i le o‘o mai o Tito; 7 E lē na o lona afio mai fo‘i, a o le fa‘amafanafanaga fo‘i na fa‘amafanafanaina ai o ia e ‘outou, ‘ina ‘ua ta‘u mai e ia ‘iā te i matou lo ‘outou mana‘o tele, ma lo ‘outou fa‘anoanoa, ma lo ‘outou manatu mamafa ‘iā te a‘u; ua atili ai ona ou olioli. 8 Auā e ui lava ‘ina ‘ou fa‘atigā ‘iā te ‘outou i le tusi, ‘ae ‘ou te lē salamō, e ui lava ‘ina ‘ou salamō; 9 O lenei, ‘ou te ‘oli‘oli, e lē ‘ona ‘ua fa‘atigāina ‘outou, a ‘ona ‘ua ‘outou tigā e o‘o i le salamō, auā na fa‘atigā ‘outou e tusa ma le amio a le Atua, ‘ina ‘ia lē maua e i matou le leaga e aunoa ma se mea. 10 Auā o le tigā e tusa i le Atua e tupu ai le salamō e o‘o i le fa‘aolataga e lē salamō ai, a o le tigā o le lalolagi e tupu ai le oti. 11 Aua faauta, o le mea lava lea e tasi, na outou faanoanoa e tusa ma le amio Atua, maeu le popole na faia ia te outou, ioe, maeu le mama o outou lava, ioe, maeu le ita, ioe, maeu le fefe, ioe, maeu le manao tele, ioe, maeu le maelega, ioe, oka se tauimasui! I mea uma lava, ‘ua ‘outou fa‘amaoni ‘ua ‘outou fa‘amaoni i lenei mea. 12 O le mea lea, e ui ina ou tusi atu ia te outou, ou te lei faia lea mea ona o le na faia le mea leaga, po o le na tigaina i le leaga, a ia iloa atu ia te outou lo matou tausiga ia te outou i luma o le Atua. 13 O le mea lea na fa‘amafanafanaina ai i matou i lo ‘outou fa‘amafanafanaga; 14 Auā ‘āfai ‘ua ‘ou mitamita ‘iā te ia i se mea e uiga ‘iā te ‘outou, ‘ou te lē mā ai lava; a ‘ua fa‘apei ‘ona matou tautala atu i mea uma lava ‘iā te ‘outou i le fa‘amaoni, e fa‘apea fo‘i ‘ona iloa o le mea moni lo matou mitamita na ‘ou faia i luma o Tito. 15 E sili atu foʻi lona alofa mutimutivale iā te outou, pe a manatua e ia le usiusitaʻi o outou uma, na outou talia o ia ma le mataʻu ma le gatete. 16 O le mea lea ‘ou te ‘oli‘oli ai ‘ina ‘ua ‘ou fa‘atuatua ‘iā te ‘outou i mea uma lava.
2 KORINITO
MATAUPU 8 1 Le ‘au uso e, matou te fa‘ailoa atu ‘iā te ‘outou le alofa tunoa o le Atua ‘ua foa‘iina mai i ekalesia i Maketonia; 2 Na fa‘apea fo‘i ‘ona fa‘ateleina o lo latou ‘oli‘oli ma lo latou matuā mativa i le tele o le puapuagā, ‘ua fa‘ateleina ai lo latou fa‘asilisili. 3 Aua ou te molimau atu i lo latou malosi, ioe, ma sili atu i lo latou malosi, sa latou loto i ai mo i latou lava; 4 ‘Ua ‘ai‘oi mai fo‘i ‘iā te i matou ma le ‘ai‘oi tele, ‘ina ‘ia matou maua le meaalofa, ma ‘ia maua i o matou luga le fa‘atasiga i le ‘au‘auna i le ‘au pa‘ia. 5 Na latou faia fo‘i lenei mea, e lē pei ‘ona matou fa‘amoemoe i ai, a ‘ua mua‘i tu‘uina atu i latou e i latou lava i le Ali‘i, ma i matou fo‘i i le finagalo o le Atua. 6 O le mea lea na matou ‘ai‘oi atu ai ‘iā Tito, ‘ina ‘ia fa‘auma e ia lea lava alofa tunoa e pei ‘ona amataina e ia. 7 O lenei, fa‘apei ‘ona fa‘ateleina o ‘outou mea uma, i le fa‘atuatua, ma le tautala, ma le poto, ma le filigā uma, ma lo ‘outou alofa mai ‘iā te i matou, ‘ia ‘outou fa‘ateleina fo‘i lenei alofa tunoa. 8 ‘Ou te lē tautala atu i se poloa‘iga, a o se mea ‘ona o le naunau o isi, ma ‘ia fa‘amaonia ai le moni o lo ‘outou alofa. 9 Auā ua outou iloa le alofa tunoa o lo tatou Alii o Iesu Keriso, e ui ina mauoa o ia, a ua mativa o ia ona o outou, ina ia faatamaoaigaina outou i lona mativa. 10 O le mea lea ‘ou te avatu ai la‘u fautuaga, auā e aogā lenei mea ‘iā te ‘outou, o ē na mua‘i amata, e lē gata i le fai, a o le aga‘i atu fo‘i i le tausaga talu ai. 11 O lenei, ia faia le faiga; ‘ina ‘ia fa‘apei ‘ona i ai o le nofo sauni, ‘ia fa‘apea fo‘i ‘ona faia o mea ‘ua ‘iā te ‘outou. 12 Auā ‘āfai e i ai muamua le loto malie, e talia e tusa ma mea ‘ua i ai i le tagata, ‘ae lē tusa ma mea e lē o ‘iā te ia. 13 Auā ou te lē faapea atu, ia faamāmāina isi tagata, ma outou mafatia ai. 14 ‘Ae peita‘i ‘ina ‘ia tutusa, ‘ina ‘ia fesoasoani lo ‘outou ‘oloa i nei ona po i lo latou mativa, ‘ina ‘ia fesoasoani fo‘i ‘iā te i latou mea ‘ua tele i lo ‘outou mativa, ‘ina ‘ia tutusa. 15 E pei ‘ona tusia, O lē na fa‘aputu mea e tele, e leai sana mea e sili; o lē na fa‘aputu mea itiiti, e lē mativa fo‘i o ia. 16 A ‘ia fa‘afetai i le Atua, o lē ‘ua tu‘uina lea lava manatu mamafa i le loto o Tito ‘ona o ‘outou. 17 Auā e moni na talia e ia le apoapoa‘iga; a ua atili ai ona naunau o ia, ona alu atu ai lea o ia ia te outou. 18 Ma ua matou auina atu faatasi ma ia le uso, ua i ai lona viiga i le talalelei i ekalesia uma; 19 E lē gata fo‘i i lea, a ‘ua filifilia fo‘i o ia e le ekalesia e malaga fa‘atasi ma i matou i lenei alofa tunoa, ‘ua tu‘uina mai e i matou i le vi‘iga o le Ali‘i e tasi, ma le ta‘utinoga o lo ‘outou loto sauni. 20 ‘Ia ‘alo ‘ese i lenei mea, ‘ina ne‘i ta‘uleagaina i matou e se tasi i le tele o mea ‘ua matou faia. 21 O lo‘o sauni fo‘i i mea fa‘amaoni, e lē gata i luma o le Ali‘i, ‘ae fa‘apea fo‘i i luma o tagata. 22 ‘Ua matou ‘auina atu fo‘i fa‘atasi ma i latou lo matou uso, o lē ‘ua matou fa‘amaonia so‘o lona to‘aga i mea e tele, a o lenei, ‘ua sili atu lona filigā, i le tele o lo‘u fa‘atuatua ‘iā te ‘outou. 23 ‘Āfai fo‘i e fesili mai se tasi ‘iā Tito, o ia o la‘u paaga ma le fesoasoani ‘iā te ‘outou;
123
24 O lenei, ia outou faailoa atu ia te i latou, i luma foi o ekalesia, le faamaoniga o lo outou alofa, ma lo matou mitamita ona o outou. MATAUPU 9 1 Auā o le ‘au‘auna i le ‘au pa‘ia, e lē tatau ‘ona ‘ou tusi atu ‘iā te ‘outou. 2 Auā ‘ua ‘ou iloa le naunauta‘i o ‘outou loto, ‘ou te mitamita ai ‘iā te ‘outou i tagata Maketonia, ‘ua saunia Akaia i le tausaga ‘ua mavae; o lo ‘outou mā‘elegā fo‘i ‘ua fa‘a‘ono‘ono ai tagata e to‘atele. 3 A ‘ua ‘ou ‘a‘auina atu le ‘au uso, ‘ina ne‘i lē aogā lo matou mitamita ‘ona o ‘outou i lenei mea; ina ia outou saunia, pei ona ou fai atu ai; 4 Ina ne‘i o mai ma a‘u e tagata Maketonia, ma maua mai ai tou te le‘i saunia, ona matou mā ai lea i lenei lava mitamitaga ma le loto tele. 5 O le mea lea na ‘ou manatu ai e tatau ‘ona apoapoa‘i atu i le ‘au uso, ‘ia latou muamua atu ‘iā te ‘outou, ma fa‘aputuina a ‘outou meaalofa, na ‘outou mua‘i iloa, ‘ina ‘ia saunia o ia, e pei o le tele o mea, ‘ae lē o le matape‘ape‘a. . 6 A o a‘u o le mea lenei, o lē e itiiti e lūlū, e itiiti fo‘i ana e selesele mai; ma o lē e tele e lūlū, e tele foʻi e selesele mai. 7 E ta‘itasi ma avatu e tusa ma lona manatu i lona loto; aua ma le tiga, pe fai faamalosi: aua e alofa le Atua i le ua foai ma le loto malie. 8 E mafai fo‘i e le Atua ‘ona fa‘ato‘ateleina o le alofa tunoa uma lava ‘iā te ‘outou; ‘ina ‘ia lava ‘outou i mea uma lava, ‘ina ‘ia fa‘ateleina i galuega lelei uma lava. 9 (E pei ‘ona tusia, ‘Ua fa‘asalalau atu e ia; na ia foa‘i atu i ē matitiva; 10 O lenei, o lē na te avatua fatu i lē lūlū saito, ua ia avatua foʻi mea e ʻai mo a outou meaʻai, ma faatoʻateleina a outou fatu ua lūlūina, ma ia faateleina fua o la outou amiotonu;) 11 ‘Ua fa‘atamaoaigaina fo‘i i mea uma lava i le fa‘ateleina o mea uma lava, e fa‘atupuina ai lo matou fa‘afetai i le Atua. 12 Auā o le faia o lenei sauniga e lē gata e maua ai e le au pa‘ia mea e matitiva ai, a e fa‘ateleina fo‘i i le fa‘afetai e tele i le Atua; 13 A o ‘outou fa‘ata‘ita‘i i lenei ‘au‘auna ‘ua latou vivi‘i atu ai i le Atua ‘ona o lo ‘outou ta‘utino mai o lo ‘outou gaua‘i atu i le tala lelei a Keriso, ma lo ‘outou foa‘ifua atu ‘iā te i latou, ‘atoa ma tagata uma; 14 O la latou tatalo fo‘i mo ‘outou, o lo‘o naunau i latou ‘ona o le alofa tunoa o le Atua ‘iā te ‘outou. 15 ‘Ia fa‘afetai i le Atua i lana meaalofa e lē matalatalaina. MATAUPU 10 1 O lenei, o a‘u o Paulo, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou i le agamalū ma le agamalū o Keriso, o lē ‘ua fa‘atauva‘a ‘iā te ‘outou, a o lē ‘ua i ai ‘ua ‘ou lototele ‘iā te ‘outou. 2 A ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, ‘ina ne‘i ‘ou fa‘amalosi pe a ‘ou i ai ma le loto tele, ‘ua ‘ou manatu e fa‘amalosi atu ai i nisi o ē manatu ‘iā te i matou e peiseaī ‘ua matou savavali i la le tino. 3 Auā e ui ina matou savavali i le tino, ae matou te lē tau i la le tino.
2 KORINITO
4 (Auā o auupega o la matou taua e lē faaletino ia, a e malolosi tele i le Atua e lepeti ai i lalo o ‘olo;) 5 ‘Ua fa‘aumatia e ia o mafaufauga, ma mea maualuluga uma e fa‘amaualuga e tetee atu i le poto o le Atua, ma fa‘apologaina mafaufauga uma i le usiusita‘i ‘iā Keriso; 6 ‘Ia ‘outou nofo sauni fo‘i e taui ma sui i ē lē usiusita‘i uma, pe a ‘ato‘atoa lo ‘outou usiusita‘i. 7 Tou te vaavaai ea i mea i fafo? ‘Āfai fo‘i ‘ua fa‘amoemoe se tasi ‘iā te ia lava o ‘iā Keriso o ia, ‘ia toe manatu o ia i lenei lava manatu, fa‘apei ‘ona ‘iā Keriso o ia, e fa‘apea fo‘i i matou ma Keriso. 8 Auā e ui lava ‘ina fa‘ateleina lo‘u mitamita i la matou pule ‘ua foa‘iina mai e le Ali‘i ‘iā te i matou e ati a‘e ai, ‘ae lē ‘ina ‘ia fa‘aumatia ai ‘outou, ‘ou te lē mā ai lava. 9 ‘ina ne‘i ‘avea a‘u e peiseaī ‘ou te fa‘amata‘u ‘iā te ‘outou i tusi. 10 Ona o ana tusi, ua latou fai mai ai, ua mamafa ma malolosi; a o lona tino e vaivai, ma lana tautala e faatauvaa. 11 ‘Ia manatu lenei tagata, e pei ‘ona matou faia i le ‘upu i tusi pe a matou lē o i ai, e fa‘apea fo‘i ‘ona matou faia pe a matou i ai. 12 Auā matou te lē fa‘amalosi ‘ona fa‘atusaina i matou i le aofa‘i, pe fa‘atusaina i matou i nisi o ē vi‘ia i latou lava; 13 ‘Ae matou te lē mitamita i mea e lē fuatia, a ‘ia tusa ma le fua o le tulafono ‘ua tu‘uina mai e le Atua ‘iā te i matou, o le fua e o‘o atu lava ‘iā te ‘outou. 14 Auā ‘ua matou lē fa‘aloaloa atu ‘iā te i matou, e peiseaī ‘ua matou lē o‘o atu ‘iā te ‘outou; 15 Aua le mitamita i mea e le fuatia, o le galuega lea a isi tagata; a ‘ua ‘iā te ‘outou le fa‘amoemoe, pe a fa‘ateleina lo ‘outou fa‘atuatua, e fa‘ateleina ai i matou e ‘outou e tusa ma la matou pule e matuā tele; 16 ‘Ia tala‘i atu le tala lelei i nu‘u i tala atu o ‘outou, ‘ae ‘aua fo‘i le mitamita i le tofi o se tasi tagata i mea ‘ua saunia mo i matou. 17 A o lē e mitamita, ia mitamita o ia i le Alii. 18 Auā e lē ta‘uleleia o lē vivi‘i ‘iā te ia lava, a o lē ‘ua vi‘ia e le Ali‘i.
fa‘aopoopoina mai e le ‘au uso na ō mai mai Maketonia; ou te tausia aʻu. 10 Auā o lo‘o ‘iā te a‘u le ‘upu moni a Keriso, e lē mafai fo‘i e se tasi ‘ona taofia a‘u i lenei mitamita i nu‘u o Akaia. 11 Aiseā? aua ou te le alofa ia te oe? ua silafia e le Atua. 12 A o le mea ou te faia, ou te faia lava, ina ia ou vavaeeseina le avanoa mai ia te i latou o e mananao i se avanoa; ina ia maua i latou i le mea latou te mitamita ai, faapei o i tatou. 13 Auā o i latou nei o ‘aposetolo pepelo, o le ‘aufaigaluega fa‘a‘ole‘ole, o lo‘o liua i latou i ‘aposetolo a Keriso. 14 Ma e le o se mea e ofo ai; auā o Satani lava ua liua e ia ma agelu o le malamalama. 15 O le mea lea, e lē o se mea sili ‘ona liua o ana ‘au‘auna e pei o ‘au‘auna o le amiotonu; o lona iuga e tusa ma a latou galuega. 16 ‘Ou te toe fai atu fo‘i, ‘Aua ne‘i manatu se tasi ‘iā te a‘u o le vale; a fa‘apea, ‘ia talia a‘u e pei o se vale, ‘ina ‘ia ‘ou mitamita teisi ai. 17 O le mea ‘ou te tautala atu ai, ‘ou te lē tautala atu i le Ali‘i, ‘ae peiseaī o se mea fa‘avalevalea, i lenei fa‘amaoni o le mitamita. 18 Auā ‘ua mitamita tagata e to‘atele i la le tino, ‘ou te mitamita ai fo‘i. 19 Auā ua outou onosaia ma le fiafia i e valelea, auā ua outou popoto. 20 Auā ‘ua ‘outou ‘onosa‘i pe a fa‘apologaina ‘outou e se tasi, pe ‘aina fo‘i ‘outou e se tasi, pe a ‘ave ‘ese ‘outou e se tasi, pe a fa‘amaualuga e se tasi o ia lava, pe a po e se tasi o ‘outou mata. 21 Ou te tautala atu i le faalumaina, e peiseai ua matou vaivai. A o le mea e lototele ai se tasi, (ou te tautala faavalevalea,) ou te faamalosi foi. 22 O Eperu ‘ea i latou? e fa‘apea fo‘i a‘u. O Isaraelu ‘ea i latou? e faapena foʻi aʻu. O fanau ea i latou a Aperaamo? e faapena foʻi aʻu. 23 Po o auauna ea i latou a Keriso? (Ou te tautala pei o se vale) e sili atu au; i galuega e sili atu ona tele, o sasa e sili atu i le fua, i falepuipui e fai soo, i le oti soo. 24 E faalima ona ou sasaina e tagata Iutaia e fagafulu, na o le tasi. 25 E faatolu ona sasaina o a‘u i la‘au, e tasi na fetogia a‘u i maa, e faatolu ona tigaina o a‘u i le vaa, e tasi le po ma le ao na ou i ai i le moana; 26 I malaga soo, i faigata o vai, i faigata o le au faomea, i faigata ona o o’u lava tagata, i faigata ona o tagata faapaupau, i faigata i le aai, i faigata i le vao, i faigata i le sami, i faigata i le pepelo. uso e; 27 I le vaivai ma le tiga, i le mataala e le aunoa, i le fia aai ma le fia inu, i le anapogi soo, i le maalili ma le le lavalavā. 28 E ese mai i mea i fafo, o le mea e oo mai ia te au i lea aso ma lea aso, o le popole i ekalesia uma lava. 29 O ai e vaivai, ae ou te le vaivai? o ai ea ua tausuai, ae ou te le mu? 30 Afai e tatau ona ou mitamita, ou te mitamita i mea e faatatau i ou vaivaiga. 31 Ua silafia e le Atua le Tamā o lo tatou Alii o Iesu Keriso, o lē e viia e faavavau, ou te le pepelo. 32 I Tamaseko, o le kovana i lalo o le pulega a le tupu o Areta na leoleoina le aai o Tamaseko i se leoleoga, ina ia puʻea aʻu.
MATAUPU 11 1 Se‘i ‘outou ‘onosa‘i teisi ‘iā te a‘u i lo‘u valea; 2 Auā ‘ua ‘ou fuā ‘iā te ‘outou i le fuā fa‘aleatua, auā ‘ua ‘ou fa‘aipoipo ‘iā te ‘outou i le tane e to‘atasi, ‘ina ‘ia ‘ou tu‘uina atu ‘outou o se taupou mamā ‘iā Keriso. 3 Ae ou te fefe, ina neʻi pei ona faasesēina o Eva e le gata i lona faaʻoleʻole, e faapea foʻi ona faaleagaina o outou mafaufau mai i le faamaoni iā Keriso. 4 Auā afai o lē sau e talaʻi atu se isi Iesu, o lē matou te leʻi talaʻiina atu, pe talia foʻi e outou se isi agaga tou te leʻi mauaina, po o se tala lelei foʻi tou te leʻi talia, e lelei ona outou onosaia. 5 Aua ou te manatu ou te le itiiti ifo i le au aposetolo sili. 6 Ae e ui lava ina ou le tautala, ae ou te le iloa; a ‘ua fa‘aalia atoatoa i matou ‘iā te ‘outou i mea uma lava. 7 ‘Ua ‘ou faia ‘ea se mea sesē i lo‘u fa‘amaualaloina o a‘u lava ‘ina ‘ia fa‘aeaina ‘outou, ‘ina ‘ua ‘ou folafola atu le tala lelei a le Atua ‘iā te ‘outou ma le loto fuatiaifo? 8 Na ‘ou faoa mea a isi ekalesia, ma ‘ua ‘ou totogi mai ‘iā te i latou, e ‘au‘auna ai ‘iā te ‘outou. 9 Na ‘ou i ai fo‘i ‘iā te ‘outou, ma ‘ua ‘ou mativa, ‘ou te le‘i mamafa i se isi; auā o le mea na lē lava ‘iā te a‘u, na
124
2 KORINITO
33 Na tu‘u ifo fo‘i a‘u i le fa‘amalama i totonu o le ‘ato i le pā, ma ‘ou sao ai i ona lima.
uma ona agasala, ma ua le salamo i le eleelea ma le faitaaga ma le mataitu ua latou faia.
MATAUPU 12
MATAUPU 13
1 E lē tatau lava ‘ona ‘ou mitamita. O le a ou sau i faaaliga ma faaaliga a le Alii. 2 Na ‘ou iloa se tagata ‘iā Keriso i tausaga e sefulu ma le fa ‘ua mavae, (‘ou te lē iloa pe i le tino, ‘ou te lē iloa pe i fafo o le tino, ‘ua silafia e le Atua;) ‘ua ‘aveina a‘e fo‘i lenā tagata i le lagi lona tolu. 3 Na ‘ou iloa fo‘i le tagata fa‘apenā, (pe i le tino, pe i fafo o le tino, ‘ou te lē iloa: o le Atua na te silafia;) 4 Na ‘aveina a‘e fo‘i o ia i le parataiso, ma ‘ua fa‘alogo i ‘upu e lē mafai ‘ona tautalagia, e sā i le tulafono ‘ona tautala mai o se tagata. 5 O lē faapena ou te mitamita ai; 6 Auā e ui lava ‘ina ‘ou fia mitamita, e lē ‘avea a‘u ma vale; auā ou te fai atu le mea moni: a o lenei, ou te tuu, ina neʻi manatu mai se tasi iā te aʻu e sili i mea ua ia vaai mai ai iā te aʻu, po o mea ua ia faalogo mai iā te aʻu. 7 ‘ina ne‘i fa‘amaualugaina a‘u i le tele o fa‘aaliga, ‘ua tu‘uina mai ‘iā te a‘u le mea matuitui i le tino, o le sāvali a Satani e tu‘i mai ‘iā te a‘u, ‘ina ne‘i fa‘amaualugaina a‘u. 8 Ona o lenei mea na ou aioi faatolu atu ai i le Alii, ina ia alu ese mai ia te au. 9 Na ia fetalai mai foʻi iā te aʻu, “ O loʻu alofa tunoa e lava lea e fesoasoani iā te oe; O lenei, ‘ou te matuā fiafia lava ‘ona ‘ou mitamita i o‘u vaivai, ‘ina ‘ia tumau i o‘u luga le mana o Keriso. 10 O le mea lea ou te fiafia ai i vaivaiga, o tauemuga, o puapuaga, o sauāga, ma puapuaga ona o Keriso, auā pe a ou vaivai, ona ou malosi ai lea. 11 Ua avea aʻu ma vale i le mitamita; ‘ua ‘outou fa‘amalosi mai ‘iā te a‘u, auā e tatau ‘ona vi‘ia a‘u e ‘outou; 12 E moni, o fa‘ailoga o le ‘aposetolo na faia ‘iā te ‘outou i le ‘onosa‘i uma lava, i fa‘ailoga, ma vāvega, ma galuega mamana. 13 Aua o le a le mea na faatauvaa ai outou i isi ekalesia, vagana ai ua ou le mamafa ia te outou? faamagalo mai a’u i lenei sese. 14 Faauta, ua ou sauni lona tolu e alu atu ia te outou; ‘ou te lē fa‘atigāina fo‘i ‘outou, auā ‘ou te lē sā‘ili i a ‘outou, a o ‘outou; 15 ‘Ou te matuā fiafia fo‘i ‘ia fa‘aalu ma fa‘aumatia a‘u mo ‘outou; e ui lava o le tele o lo’u alofa ia te outou, o le itiiti foi lea o le alofa mai ia te au. 16 ‘Ae peita‘i, ‘ou te le‘i fa‘atigāina ‘outou; 17 Pe na ou faoa ea ia te outou ea se tasi o i latou na ou auina atu ia te outou? 18 Na ‘ou ‘ai‘oi atu ‘iā Tito, na ‘ou ‘auina atu fo‘i le uso fa‘atasi ma ia. Pe na faoa ea Tito ia te outou? matou te le savavali ea i le agaga e tasi? ua tatou le savavali ea i lea lava sitepu? 19 O lenei, tou te manatu ea matou te faatoese atu ia te outou? matou te tautala atu i luma o le Atua ia Keriso; 20 Auā ‘ou te fefe, ‘ina ne‘i ‘ou maua ‘outou pe a ‘ou alu atu, e pei ‘ona ‘ou loto i ai, ma ‘ia maua a‘u ‘iā te ‘outou e pei ‘ona ‘outou lē loto i ai; fulafula, vevesi: 21 Ma ina neʼi faalotomaualaloina aʼu e loʼu Atua i totonu o outou, pe a ou toe sau, ma ou tagiaue ai i le toatele o e ua
1 O lona tolu lenei o taimi ‘ou te alu atu ai ‘iā te ‘outou. I le fofoga o molimau e toalua pe toatolu o le a faamautu ai upu uma. 2 Na ‘ou mua‘i ta‘u atu fo‘i ‘iā te ‘outou, na ‘ou mua‘i ta‘u atu fo‘i ‘iā te ‘outou, e peiseaī ‘ua ‘ou i ai, fa‘alua; a ‘ua ‘ou lē i ai nei, ‘ou te tusi atu ai i ē na agasala anamua, ‘atoa ma isi uma lava, ‘āfai ‘ou te toe sau, ‘ou te lē fa‘asaoina lava; 3 Auā ‘ua ‘outou sā‘ilia se fa‘amaoniga o lo‘o fetalai mai Keriso i totonu ‘iā te a‘u, o lē e lē vaivai ‘iā te ‘outou, a o lo‘o malosi fo‘i i totonu ‘iā te ‘outou. 4 Aua e ui ina faasatauroina o ia i le vaivai, a ua ola o ia i le mana o le Atua. Auā o i matou fo‘i ‘ua vaivai ‘iā te ia, ‘ae matou te ola fa‘atasi ma ia i le mana o le Atua ‘iā te ‘outou. 5 Ia outou suesue ifo ia te outou lava, po ua outou i ai i le faatuatua; ‘ia fa‘amaonia ‘outou lava. Tou te lē iloa ‘ea e ‘outou lava, o lo‘o i totonu ‘iā te ‘outou Iesu Keriso, se‘i vaganā ‘ua ‘ino‘ino ‘outou? 6 Ae ou te faamoemoe o le a outou iloa e le o ni tagata leaga i matou. 7 O lenei, ou te tatalo i le Atua ia outou lē faia se mea leaga; e lē ‘ina ‘ia fa‘aalia i matou ‘ua ta‘uleleia, a ‘ia ‘outou faia le amio sa‘o, e ui lava ‘ina ‘ua fa‘aleaga i matou. 8 Auā e lē mafai ‘ona matou faia se mea e tete‘e atu ai i le ‘upu moni, a o le ‘upu moni lava. 9 Auā ua matou fiafia pe a matou vaivai, a o outou ua malolosi; 10 O le mea lea ‘ou te tusi atu ai i nei mea a o ‘ou lē i ai, ‘ina ne‘i ‘ou fa‘amalosi ‘ona ‘ou fa‘amalosi, e tusa ma le mana ‘ua foa‘iina mai e le Ali‘i ‘iā te a‘u e ati a‘e ai, ‘ae lē o le fa‘aumatiaga. 11 O le mea mulimuli, uso e, tofa atu. ‘Ia ‘ato‘atoa ‘outou, ‘ia fa‘amafanafanaina ‘outou, ‘ia tasi le manatu, ‘ia ‘outou nonofo ma le filemū; e ia te outou foi le Atua o le alofa ma le manuia. 12 Ia fealofani i le sogi paia. 13 O lo‘o alolofa atu ‘iā te ‘outou le ‘au pa‘ia uma lava. 14 ‘Ia ‘iā te ‘outou uma lava le alofa tunoa o le Ali‘i o Iesu Keriso, ma le alofa o le Atua, ma le mafutaga ma le Agaga Pa‘ia. Amene. (O le tusi lona lua i Korinito na tusia mai Filipi, o se aai o Maketonia, e Tito ma Luka.)
125
Kalatia
23 A ua na ona latou faalogo, o le na faasaua mai ia te i tatou i aso ua mavae, o loo folafola atu nei e ia le faatuatua na ia faaumatia muamua. 24 Ua latou vivii atu i le Atua ona o au.
MATAUPU 1
MATAUPU 2
1 O Paulo, o le ‘aposetolo, (e lē mai tagata, po o se tagata, a o Iesu Keriso, ma le Atua le Tamā, o lē na toe fa‘atūina mai o ia nai ē ‘ua oti;) 2 O le ‘au uso uma fo‘i o ‘iā te a‘u, o lo‘o avatu i ekalesia i Kalatia. 3 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai le Atua le Tamā, ma lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 4 O lē na foa‘iina mai o ia e ia mo a tatou agasala, ‘ina ‘ia lavea‘iina i tatou e ia mai lenei lalolagi leaga, e tusa ma le finagalo o le Atua lo tatou Tamā; 5 ‘Ia ‘iā te ia le vi‘iga e fa‘avavau fa‘avavau lava. Amene. 6 ‘Ou te ofo fo‘i ‘ina ‘ua vave ‘ona ‘outou ō ‘ese mai i lē na vala‘auina ‘outou i le alofa tunoa o Keriso, i se tala lelei e tasi. 7 E lē o se isi lea; a e i ai nisi ua faaatuatuvale ia te outou, ma fia faauigaeseina le tala lelei ia Keriso. 8 Ae e ui lava o i matou, po o se agelu mai le lagi, e folafola atu se tala lelei ia te outou e ese i le mea na matou talai atu ai ia te outou, ia malaia o ia. 9 E pei ‘ona matou fai atu ai muamua, ‘ou te toe fai atu nei fo‘i, ‘āfai e tala‘i atu e se tasi ‘iā te ‘outou se tala lelei i lo lea ‘ua ‘outou talia, ‘ia malaia o ia. 10 Auā ‘ou te fa‘a‘ole‘ole atu ‘ea i tagata, po o le Atua? pe ou te saili ea e faafiafia tagata? auā ‘āfai ‘ou te fa‘afiafia pea i tagata, po ‘ua lē ‘avea a‘u ma ‘au‘auna a Keriso. 11 ‘Ae peita‘i ‘ou te ta‘u atu ‘iā te ‘outou, le ‘au uso e, o le tala lelei na folafolaina atu e a‘u, e lē o tagata. 12 Auā ‘ou te le‘i talia mai e tagata, pe na a‘oa‘oina mai fo‘i ‘iā te a‘u, a o le fa‘aaliga a Iesu Keriso. 13 Auā ‘ua ‘outou fa‘alogo i la‘u amio anamua i le tapua‘iga a Iutaia, na ‘ou matuā fa‘asauā i le ekalesia a le Atua, ma ‘ou fa‘aumatia ai. 14 Ma sa faamanuiaina i le tapuaiga a Iutaia i lo le toatele o aʼu tutusa i loʼu lava nuu, ma sa sili atu loʼu maelega i uputuu a oʼu tamā. 15 Ae ina ua finagalo malie le Atua, o lē na vavaeeseina aʻu mai i le manava o loʻu tinā, ma valaau mai iā te aʻu i lona alofa tunoa. 16 Ina ia faaali mai lona Alo ia te aʼu, ina ia mafai ona ou talai atu o ia i nuu ese; ‘ona ‘ou le‘i tautala loa lea ma le aano ma le toto; 17 Ou te leʻi alu aʻe foʻi i Ierusalema iā i latou na muamua atu iā te aʻu; a ua ou alu i Arapi, ma ou toe foi atu i Tamaseko. 18 ‘Ua mavae tausaga e tolu, ‘ona ‘ou alu a‘e ai lea i Ierusalema e feiloa‘i ma Peteru, ‘ua ‘ou nonofo fo‘i ma ia i aso e sefulu ma le lima. 19 Ae ou te leʻi iloa se isi o le ʻauaposetolo, na o Iakopo le uso o le Alii. 20 O lenei o mea ua ou tusi atu ai ia te outou, faauta, i luma o le Atua, ou te le pepelo. 21 Mulimuli ane, ona ou alu atu lea i le itu o Suria ma Kilikia; 22 E le‘i iloa fo‘i e ia i fofoga o ekalesia i Iutaia o ‘iā Keriso;
1 ‘Ua mavae tausaga e sefulu ma le fa, na ‘ou toe alu a‘e fo‘i i Ierusalema fa‘atasi ma Panapa, ‘ua matou ō fo‘i ma Tito. 2 Na ‘ou alu a‘e fo‘i e ala i le fa‘aaliga, ma ‘ou ta‘u atu ‘iā te i latou le tala lelei ‘ou te tala‘iina atu ai i nu‘u ‘ese, ‘ae na o a‘u fo‘i i ē ta‘uleleia, ‘ina ne‘i ‘ou momo‘e fua, pe na ‘ou momo‘e fua. 3 Ae o Tito foʻi, o lē sa iā te aʻu, o se Eleni, e leʻi faamalosia e peritomeina. 4 O lenei fo‘i, ‘ona o uso pepelo na ‘aumai fa‘afuase‘i, o ē na ō ane fa‘alilolilo e asiasi i lo tatou sa‘olotoga ‘ua tatou maua ‘iā Keriso Iesu, ‘ina ‘ia latou fa‘apologaina i tatou. 5 O ē na matou gaua‘i atu ‘iā te i latou, e leai, e lē o se itula; ina ia tumau pea ia te outou le upumoni o le talalelei. 6 A o i latou nei o ē e foliga mai o ni tagata, (po o a lava i latou, e lē afaina ia te aʻu: e lē silasila le Atua i foliga o se tagata:) auā o i latou o ē e foliga mai e toaitiiti i le konafesi, e leai se mea na latou faaopoopo mai iā te aʻu. 7 Ae i se isi itu, ina ua latou iloa ua tuuina mai iā te aʻu le tala lelei i ē leʻi peritomeina, e pei o le tala lelei o ē ua peritomeina iā Peteru; 8 (Auā o lē na galue malosi ‘iā Peteru i le tofiga o le ‘aposetolo o ē peritome, o ia lava lea na malosi ‘iā te a‘u i tagata o Nu‘u ‘ese; 9 ‘Ua iloa fo‘i e Iakopo, ma Kefa, ma Ioane, o ē na fai ma poutū, le alofa tunoa ‘ua tu‘uina mai ‘iā te a‘u, ‘ona latou tu‘uina mai ai lea ‘iā te a‘u ma Panapa o lima taumatau o le fa‘atasiga; ina ia matou o atu i nuu ese, ma i latou i le peritome. 10 Nao latou mananao ia matou manatua e matitiva; o le mea lava lea na ‘ou naunau ai e fai. 11 Ae ina ua oo atu Peteru i Anetioka, na ou tetee atu ia te ia i luma, auā ua tuuaʻia o ia. 12 Auā a o le‘i ō mai nisi mai ‘iā Iakopo, ‘ua ‘a‘ai o ia fa‘atasi ma tagata o Nu‘u ‘ese; 13 ‘Ua fa‘apea fo‘i ‘ona fa‘afoliga o isi Iutaia fa‘atasi ma ia; ua oo foi ina faaseseina Panapa i lo latou faaseseina. 14 Ae ina ua ou iloa ua latou le savavali ma le tonu o le tala lelei, ona ou fai atu lea ia Peteru i luma o i latou uma, Afai o oe o le Iutaia, ua e ola e tusa ma le amio a nuu ese, a e le faapei o Iutaia, se a le mea ua e faamalosia ai? o Nuuese e ola e pei o Iutaia? 15 O i matou o tagata Iutaia, ‘ae lē o ni tagata agasala a nu‘u ‘ese; 16 ‘Ua iloa fo‘i e lē ta‘uamiotonuina le tagata i galuega o le tulafono, a o le fa‘atuatua ‘iā Iesu Keriso, ‘ua tatou fa‘atuatua fo‘i ‘iā Iesu Keriso, ‘ina ‘ia ta‘uamiotonuina i tatou i le fa‘atuatua ‘iā Keriso, ‘ae lē o galuega o le tulafono. : aua e le ta'uamiotonuina se tagata i galuega o le tulafono. 17 ‘Ae ‘āfai tatou te sā‘ili ‘ia ta‘uamiotonuina i tatou ‘iā Keriso, a ‘ua iloa i tatou o tagata agasala, po o le ‘au‘auna ‘ea o Keriso o le agasala? Ia vavao le Atua. 18 Auā ‘āfai ‘ou te toe ati a‘e mea na ‘ou lepetia, ‘ua ‘ou fa‘aalia a‘u lava o le tagata solitulafono.
126
Kalatia
19 Auā ‘ua ‘ou oti i le tulafono ‘ona o le tulafono, ‘ina ‘ia ‘ou ola mo le Atua. 20 ‘Ua fa‘asatauroina a‘u fa‘atasi ma Keriso; a e lē o a‘u, a o Keriso o lo‘o ola i totonu ‘iā te a‘u; 21 ‘Ou te lē fa‘alēaogāina fo‘i le alofa tunoa o le Atua; MATAUPU 3 1 Kalatia valelea e, o ai ea na faaseseina outou, ina ia outou le usiusitai i le upumoni, o i luma o o outou mata ua faaalia manino mai ai Iesu Keriso, na faasatauroina i totonu ia te outou? 2 Na o le mea lenei ou te fia aʻoaʻoina mai iā te outou, Na outou maua ea le Agaga ona o galuega o le tulafono, po o le faalogo i le faatuatua? 3 Ua outou valea ea? ua amata ea i le Agaga, po ua faaatoatoaina ea outou i le tino? 4 Po ua outou mafatia fua ea i mea e tele? pe afai e le aoga. 5 O lenei, o lē na te foa‘iina mai le Agaga ‘iā te ‘outou, ma faia vavega ‘iā te ‘outou, pe i le galuega ea o le tulafono, po o le fa‘alogo i le fa‘atuatua? 6 Fa‘apei ‘ona talitonu Aperaamo i le Atua, ‘ona ta‘ua ai lea ‘iā te ia o le amiotonu. 7 O lenei, ia outou iloa o e faatuatua, o fanau ia a Aperaamo. 8 Ua muai iloa foi e le Tusi, o le a ta'uamiotonuina e le Atua o nuu ese e ala i le faatuatua, na muai folafola atu e ia le tala lelei ia Aperaamo, ua faapea mai, E manuia ai nuu uma ia te oe. 9 O lenei, o e faatuatua, e manuia faatasi ma Aperaamo faamaoni. 10 Auā o i latou uma o ē o lo‘o i ai i galuega o le tulafono, ‘ua i lalo o le malaia i latou; 11 A o le mea moni, e lē ta‘uamiotonuina se tasi i le tulafono i luma o le Atua, auā, E ola le tagata amiotonu i le fa‘atuatua. 12 O le tulafono fo‘i e lē o le fa‘atuatua; 13 Ua togiolaina i tatou e Keriso mai i le malaia o le tulafono, ua avea o ia ma fetuu mo i tatou; 14 Ina ia oo mai le manuia o Aperaamo i Nuuese e ala ia Iesu Keriso; ina ia tatou maua le folafolaga a le Agaga e ala i le faatuatua. 15 Uso e, ou te tautala atu i le ala a tagata; E ui ina na o le feagaiga a le tagata, a e afai e faamautuina, e leai se tasi na te faaleaogaina, pe faaopoopo i ai. 16 O lenei na faia ia Aperaamo ma lana fanau folafolaga. E le fai atu o ia, i fanau foi, faapei o le toatele; a e pei o le tasi, Ma lau fanau, o le Keriso lea. 17 Ma o le mea lenei ou te fai atu ai, o le feagaiga, na faamauina muamua e le Atua ia Keriso, e le mafai ona faaleaogaina e le tulafono, lea na mavae atu i tausaga e fa selau ma le tolugafulu, ina ia faaleaogaina ai le folafolaga. 18 Auā ‘āfai ‘ua maua le tofi i le tulafono, e lē o le folafolaga lea; 19 Se a foi le mea e auauna ai i le tulafono? ‘Ua fa‘aopoopoina ‘ona o solitulafono, se‘ia o‘o mai le fānau ‘ua folafolaina i ai; ma sa faauuina e agelu i le lima o le puluvaga. 20 O lenei, o le puluvaga e lē o le puluvaga o le to‘atasi, a o le Atua e to‘atasi lava ia.
127
21 Pe e tetee ea le tulafono i folafolaga a le Atua? Ia vavao le Atua: aua ana tuuina mai le tulafono e mafai ona ola ai, e moni, ua maua le amiotonu i le tulafono. 22 A o le Tusi Paia ua punitia ai mea uma lava i lalo o le agasala, ina ia foaiina mai le folafolaga i le faatuatua ia Iesu Keriso i e faatuatua. 23 A o le‘i o‘o mai le fa‘atuatua, sa leoleoina i tatou i lalo o le tulafono, ‘ua punitia se‘ia o‘o i le fa‘atuatua o le a fa‘aalia mulimuli ane. 24 O le mea lea na fai ai le tulafono ma o tatou a‘oa‘o e ta‘ita‘iina mai ai i tatou ia Keriso, ina ia ta‘uamiotonuina i tatou i le faatuatua. 25 ‘Ae peita‘i a o‘o mai le fa‘atuatua, ‘ua lē toe pule i tatou i le a‘oa‘o. 26 Auā o le fānau ‘outou uma lava a le Atua i le fa‘atuatua ‘iā Keriso Iesu. 27 Auā o ‘outou uma o ē na papatisoina ‘iā Keriso, ‘ua ‘outou fa‘a‘ofuina Keriso. 28 E leai se Iutaia po o se Eleni, e leai se pologa po o se sa‘oloto, e leai se tane po o se fafine; auā ‘ua tasi ‘outou uma ‘iā Keriso Iesu. 29 ‘Āfai fo‘i o a Keriso ‘outou, o le fānau fo‘i lea a Aperaamo, ma suli e tusa ma le folafolaga. MATAUPU 4 1 O lenei, ou te fai atu, O le suli, a o tamaitiiti o ia, e leai se mea e ese ai o ia ma le auauna, e ui lava o ia o le alii o mea uma; 2 A ‘ua i lalo o ta‘ita‘i ma faipule se‘ia o‘o i le taimi na tofia ai e le tamā. 3 E fa‘apea fo‘i i tatou, a o fānau i tatou, sa nofo pologa i tatou i mataupu silisili o le lalolagi. 4 Ae ina ua oo i le atoaga o le taimi, na auina mai ai e le Atua lona Alo, na faia i le fafine, na faia i lalo o le tulafono; 5 Ina ia togiolaina e na nonofo i le tulafono, ina ia tatou maua ai le vaetamaina o atalii. 6 Ma ona o atalii outou, ua auina mai ai e le Atua le Agaga o lona Alo i o outou loto, o loo valaau, Apa, le Tamā e. 7 O le mea lea ua lē toe avea ai oe o se auauna, ae o se atalii; afai foi o le atalii, o le suli foi lea o le Atua ona o Keriso. 8 A o lea, ina ua outou le iloa le Atua, sa outou auauna atu i e e le o ni atua masani. 9 A o lenei, ina ua uma ona iloa outou o le Atua, pe sili atu ona lelei ua iloa outou e le Atua, pe faapefea ona outou toe liliu atu i mataupu faavae vaivai ma faatauvaa, lea tou te toe mananao ai e toe nofopologa i ai? 10 Ua outou tausia aso, ma masina, ma taimi, ma tausaga. 11 ‘Ua ‘ou fefe ‘iā te ‘outou, ‘ina ne‘i ‘avea a‘u galuega ‘iā te ‘outou ma le lē aogā. 12 Le ‘au uso e, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou pei o a‘u; auā ua pei aʻu o outou: tou te leʻi agaleaga mai lava iā te aʻu. 13 ‘Ua ‘outou iloa na ‘ou tala‘i atu le tala lelei ‘iā te ‘outou i le ma‘i o le tino. 14 Ma o loʼu tofotofoga sa i loʼu tino tou te leʼi inoino, pe teena; a ‘ua talia a‘u e pei o se agelu a le Atua, e pei o Keriso Iesu. 15 O fea la le manuia na outou fai mai ai? aua ou te molimau atu ia te outou, ana mafai, po ua outou sali ese o outou lava mata, ma tuu mai ia te au.
Kalatia
16 O lenei, po ua avea aʻu ma o outou fili, auā ua ou taʻu atu le mea moni iā te outou? 17 Latou te matuā fa‘amalosi ‘iā te ‘outou, ‘ae lē lelei; ioe, latou te mananao e tuu ese outou, ina ia outou aafia ai. 18 Kae e ‵lei ke tumau i te loto finafinau i se mea ‵lei, kae e se ‵tau fua o ‵nofo fakatasi au mo koutou. 19 La‘u fānau e, ‘ou te toe tigāina ‘iā te i latou, se‘ia faia Keriso i totonu ‘iā te ‘outou; 20 ‘Ou te loto ‘ia ‘iā te ‘outou i le taimi nei, ma ‘ia sui lo‘u leo; auā ‘ua ‘ou masalosalo ‘iā te ‘outou. 21 Fai mai ia ia te au outou o e fia nonofo i lalo o le tulafono, tou te le faalogo ea i le tulafono? 22 Auā ‘ua tusia, e to‘alua atali‘i o Aperaamo, o le tasi i le ‘au‘auna fafine, o le tasi i le fafine sa‘oloto. 23 A o le fafine pologa, na fanau mai o ia i la le tino; a o le fafine sa‘oloto na i ai i le folafolaga. 24 O mea ia o se fa‘atusa, auā o feagaiga ia e lua; o le tasi mai le mauga o Sinai, e fanau mai e fai ma pologa, o Akara lea. 25 Auā o Akara lenei, o le mauga lea o Sinai i Arapi, e tali atu fo‘i i Ierusalema o lo‘o i ai nei, o lo‘o nofo pologa fo‘i ma ana fānau. 26 A o lerusalema i lugā e saoloto, o le tinā o i tatou uma lava. 27 Auā ‘ua tusia, ‘Ia ‘oli‘oli oe e pā ‘ua lē fānau; ia alalaga ma alaga, o oe o lē e lē tigā; 28 O lenei, le au uso e, e pei o Isaako, o le fanau ia o le folafolaga. 29 ‘Ae pei ‘ona sauāina e lē na fānau fa‘aletino i le na fānau i la le Agaga, e fa‘apea fo‘i i ona po nei. 30 E ui i lea, o le a le mea ua fai mai ai le mau? ‘Ia tulia le ‘au‘auna fafine ma lana tama; 31 O lenei, le ‘au uso e, e lē o i tatou o fānau a le fafine pologa, a o le fafine sa‘oloto.
12 Ou te manaʻo e faaumatia i latou o ē ua faatigā iā te outou. 13 Aua, uso e, ua valaauina outou i le saolotoga; ‘aua ne‘i fa‘aaogāina le sa‘olotoga e fai ma mea fa‘aletino, a ‘ia ‘au‘auna i le alofa. 14 Ona ua faataunuuina le tulafono uma i le upu e tasi, i lenei lava; Ia e alofa atu i le lua te tuaoi ia pei o oe lava ia te oe. 15 ‘Ae ‘āfai tou te fe‘ai ma ‘a‘ai le tasi i le isi, ‘ia ‘outou fa‘aeteete ‘ina ne‘i fa‘aumatia ‘outou e le tasi. 16 O lenei, ‘ou te fai atu, ‘Ia ‘outou sāvavali i la le Agaga, ‘ona ‘outou lē faia ai lea o tu‘inanau o le tino. 17 Auā o le tu‘inanau o le tino e tete‘e atu i le Agaga, o le tu‘inanau fo‘i o le Agaga i le tino; 18 Ae afai e taitaiina outou e le Agaga, ua outou lē i lalo o le tulafono. 19 O lenei ua faaalia galuega a le tino, o mea ia; O le mulilua, o le faitaaga, o le amio leaga, o le mataitu, 20 O le ifo i tupua, o faiga fa‘ataulāitu, o le feitaga‘i, o le femisaa‘i, o le fa‘a‘ino‘ino, o le ita, o le misa, o fouvale, o a‘oa‘oga sesē, 21 O le matau‘a, o le fasioti tagata, o le ‘onā, o le ulavale, ma mea fa‘apenā; 22 A o le fua o le Agaga o le alofa, o le olioli, o le filemu, o le onosai, o le agamalu, o le agalelei, o le faatuatua, 23 O le agamalu, ma le le gaoia: e leai se tulafono e faasagatau i ai. 24 O i latou fo‘i o ē ‘iā Keriso, ‘ua latou fa‘asatauroina le tino, fa‘atasi ma tu‘inanau ma tu‘inanau. 25 Afai tatou te ola i le Agaga, ia tatou savavali foi i le Agaga. 26 ‘Aua ne‘i o tatou tu‘inanau i le vi‘iga lē aogā, o le fa‘a‘ono‘ono, ma le matau‘a o le tasi i le isi. MATAUPU 6
MATAUPU 5
1 Le ‘au uso e, ‘āfai ‘ua maua se tasi i se mea sesē, o ‘outou o ē fa‘aleagaga, ia toe fa‘afoisia o ia i le agaga o le agamalu; ia e manatunatu ia te oe, ne'i faaosoosoina foi oe. 2 Ia outou tauave avega a le tasi, ma ia faapea ona outou faataunuuina o le tulafono a Keriso. 3 Auā ‘āfai e manatu se tasi o ia lava o se tagata, ‘ae leai se mea, ‘ua fa‘asesēina e ia o ia lava. 4 ‘Ae peita‘i ia ta‘ito‘atasi ma tofotofo i lana lava galuega, ‘ona maua ai lea e ia o le ‘oli‘oli ‘iā te ia lava, ‘ae lē o se isi. 5 Aua e taitasi ma ave lana lava avega. 6 O lē ‘ua a‘oa‘oina i le ‘upu, ‘ia avatu ‘iā te ia o lē na a‘oa‘o atu i mea lelei uma lava. 7 ‘Aua ne‘i fa‘asesēina ‘outou; E lē ulagia le Atua, auā o le mea e lūlūina e le tagata, o le mea lea e seleseleina mai ai e ia. 8 Auā o lē e lūlū i lona tino, e selesele mai ai e ia i le tino le pala; a o lē e lulu i la le Agaga, e selesele mai ai e ia i le Agaga le ola e faavavau. 9 ‘Aua fo‘i ne‘i tatou fa‘avaivai i le faia o mea lelei; 10 O lenei, a o tatou maua le avanoa, ia tatou faia mea lelei i tagata uma lava, aemaise i latou o le aiga o le faatuatua. 11 Ua outou vaai i le tele o le tusi ua ou tusi atu ai ia te outou i loʼu lava lima. 12 O i latou uma o ē manana‘o e ta‘uleleia i le tino, latou te fa‘amalosia ‘outou ‘ia peritomeina; tau lava ina ne‘i sauaina i latou ona o le satauro o Keriso.
1 O lenei, ‘ia ‘outou tutū mausalī i le sa‘olotoga ‘ua fa‘asa‘olotoina ai i tatou e Keriso, ‘aua fo‘i ne‘i toe saisaitia i le amo o le pologa. 2 Faauta, o a'u o Paulo, ou te fai atu ia te outou, afai e peritomeina outou, e le aoga lava ia Keriso ia te outou. 3 Auā ‘ou te toe ta‘utino atu i tagata ta‘ito‘atasi uma ‘ua peritomeina, ‘ua ‘iā te ia le nofo aitalafu e fai le tulafono uma lava. 4 ‘Ua fa‘alēaogāina Keriso ‘iā te ‘outou, o ‘outou uma ‘ua ta‘uamiotonuina i le tulafono; ua pauu outou mai le alofa tunoa. 5 Auā o lo‘o fa‘atalitali atu i tatou i le Agaga i le fa‘amoemoe o le amiotonu i le fa‘atuatua. 6 Auā ‘ua lē aogā le peritome, po o le lē peritomeina ‘iā Iesu Keriso; a o le faatuatua e galue i le alofa. 7 Na outou taufetuli lelei; o ai ea na taofia outou ina ia outou le usiusitai i le upumoni? 8 E le mai le na valaau ia te outou lenei faatauanau. 9 O sina mea faafefete itiiti e faafefeteina ai le paluga uma. 10 ‘Ua ‘ou fa‘atuatua ‘iā te ‘outou i le Ali‘i, e lē fa‘apea ‘ona ‘outou manatu i se isi mea; 11 O a‘u fo‘i, le ‘au uso e, ‘āfai ‘ou te tala‘i atu pea le peritome, se a le mea ‘ua fa‘asauāina ai pea a‘u? ona taofia ai lea o le solitulafono o le satauro.
128
Kalatia
13 Auā e lē o tausia fo‘i e i latou lava o ē ‘ua peritomeina le tulafono; a ‘ua manana‘o ‘ia peritomeina ‘outou, ‘ina ‘ia latou mitamita ai i o ‘outou tino. 14 A o a‘u, ia vavao e le Atua ona ou mitamita, tau lava o le satauro o lo tatou Alii o Iesu Keriso, o lē na faasatauroina ai le lalolagi ia te au, o a‘u foi i le lalolagi. 15 Auā e lē aogā le peritome, po o le lē peritomeina ‘iā Keriso Iesu, na o le tagata fou. 16 O i latou uma foi o e savavali e tusa ma lenei tulafono, ia ia te i latou le manuia, ma le alofa mutimutivale, atoa ma le Isaraelu a le Atua. 17 Talu ai nei, aua neʻi faalavelave mai se tasi iā te aʻu; 18 Le ‘au uso e, ‘ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. Amene. (Na tusia i Kalatia mai Roma.)
129
Efeso
23 O lona tino lea, o le tumu lea o ia o le na te faatumuina mea uma i mea uma lava.
MATAUPU 1
1 Ma ua ia faaolaina outou, o e na oti i solitulafono ma agasala; 2 Na outou savavali ai i aso ua mavae e tusa ma le ala a lenei lalolagi, e tusa ma le alii o le pule aoao o le lagi, o le agaga lea o loo galue nei i le fanau a le faalogogata. 3 O i latou fo‘i sa tatou amioa‘i uma i aso anamua i tu‘inanau o o tatou tino, i le fa‘ataunu‘uina o tu‘inanau o le tino ma le mafaufau; ma o le natura o fanau o le toasa, e pei o isi. 4 A o le Atua, o lē e tele lona alofa mutimutivale, ona o lona alofa tele na ia alofa mai ai iā i tatou. 5 E ui lava ina oti i tatou i le agasala, na ia faaolaina i tatou faatasi ma Keriso, (o le alofa tunoa ua faaolaina ai outou;) 6 ‘Ua ia fa‘atūina fa‘atasi fo‘i i tatou, ma fa‘anofo fa‘atasi i tatou i mea o i le lagi ‘iā Keriso Iesu; 7 ‘ina ‘ia fa‘aali mai e ia i tausaga a sau le tele o lona alofa tunoa, i lona agalelei mai ‘iā te i tatou ‘iā Keriso Iesu. 8 Auā o le alofa tunoa ‘ua fa‘aolaina ai ‘outou i le fa‘atuatua; e lē mai ‘iā te ‘outou fo‘i lea; 9 E lē ona o galuega, ina neʻi mitamita se tasi. 10 Auā o lana galuega i tatou, na faia ‘iā Keriso Iesu mo galuega lelei, na mua‘i tofia e le Atua ‘ia tatou sāvavali ai. 11 O le mea lea ia manatua, sa avea outou ma Nuuese anamua i la le tino, o e ua taua o le Le peritomeina e le ua taʼua o le peritomeina i le tino na faia e lima; 12 O ona po ia sa aunoa ma Keriso, o tagata ‘ese i le nu‘u o Isaraelu, o tagata ‘ese fo‘i i feagaiga o le folafolaga, e leai so ‘outou fa‘amoemoe, ma e aunoa ma le Atua i le lalolagi. 13 A o lenei, ona o Keriso Iesu, o outou o e sa mamao i nisi taimi, ua faalatalatatalaina i le toto o Keriso. 14 Auā o ia o lo tatou manuia, o lē na faia mea uma e lua e tasi, ma na ia talepeina fo‘i le puipui ogatotonu o le vaeluaga; 15 Ina ua ia soloia i lona tino le feitagai, o le tulafono lava lea o poloaiga ua i ai i sauniga; ‘ina ‘ia faia i totonu ‘iā te ia le to‘alua o le tagata fou e to‘atasi, ‘ina ‘ia fa‘atupuina le filemū; 16 ‘ina ‘ia fa‘alelei fo‘i e ia le to‘alua ma le Atua i le tino e tasi e ala i le satauro, ‘ina ‘ia fa‘aumatia ai e ia le feitaga‘i. 17 Na ō mai fo‘i ma tala‘i le manuia ‘iā te ‘outou o ē mamao, ‘atoa ma ē na latalata mai. 18 Auā o ia ‘ua tatou maua uma ai le avanoa i le Tamā i le Agaga e to‘atasi. 19 O lenei, ‘ua lē toe tagata ‘ese ‘outou ma tagata ‘ese, a o nu‘u fa‘atasi ma le ‘au pa‘ia, o le ‘āiga fo‘i o le Atua; 20 Ua atiina ae foi i luga o le faavae o le au aposetolo ma le au perofeta, o le maa tulimanu o Iesu Keriso lava lea; 21 ‘Ua tupu a‘e fo‘i i totonu ‘iā te ia le fale uma ‘ua fa‘apipi‘iina lelei, e fai ma malumalu pa‘ia i le Ali‘i. 22 ‘Ua ati a‘e fo‘i ‘outou i totonu ‘iā te ia, e fai ma afioaga o le Atua i le Agaga.
MATAUPU 2
1 O Paulo, o le ‘aposetolo a Iesu Keriso i le finagalo o le Atua, i le ‘au pa‘ia o i Efeso, ma ē fa‘atuatua ‘iā Keriso Iesu. 2 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 3 ‘Ia fa‘afetaia le Atua le Tamā o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, o lē ‘ua fa‘amanuia mai ‘iā te i tatou i manuia uma lava fa‘aleagaga i mea o i le lagi ‘iā Keriso; 4 E pei ‘ona filifilia e ia o i tatou ‘iā te ia a o le‘i fa‘avaeina le lalolagi, ‘ina ‘ia pa‘ia i tatou ma lē ponā i ona luma i le alofa. 5 ‘Ua na mua‘i tofia fo‘i i tatou e fai ma fānau ‘iā Iesu Keriso, e tusa ma le finagalo o lona finagalo. 6 ‘Ia fa‘afetai atu i le mamalu o lona alofa tunoa, ‘ua na fa‘afiafiaina ai i tatou i lona lava alofa. 7 O ia ua tatou maua ai le togiola i lona toto, o le faamagaloina lea o agasala, e tusa ma le tele o lona alofa tunoa; 8 O le mea lea ‘ua fa‘ateleina ai e ia ‘iā te i tatou i le poto ma le fa‘autauta uma; 9 ‘Ua fa‘ailoa mai e ia ‘iā te i tatou le mea lilo o lona finagalo, e tusa ma lona finagalo malie ‘ua ia finagalo i ai. 10 Ina ia mafai ona ia faapotopoto faatasi mea uma ia Keriso i le tisipenisione o le atoaga o taimi, o i latou uma o i le lagi, atoa ma mea o i le lalolagi; e oo lava ia te ia: 11 O ia fo‘i ‘ua tatou maua ai le tofi, ‘ua mua‘i tofia i tatou e tusa ma le finagalo o lē na te faia mea uma lava e tusa ma le pule a lona lava finagalo. 12 ‘Ia ‘avea i matou ma vi‘iga o lona mamalu, o ē na mua‘i fa‘atuatua ‘iā Keriso. 13 O lē na ‘outou fa‘atuatua fo‘i ‘iā te ia, ‘ina ‘ua ‘outou fa‘alogo i le ‘upu o le ‘upu moni, o le tala lelei lea o lo ‘outou fa‘aolataga; 14 O le fa‘amaoni lea o lo tatou tofi se‘ia o‘o i le togiolaina o lē na fa‘atauina, e vi‘ia ai lona mamalu. 15 O le mea lea ‘ua ‘ou fa‘alogo ai fo‘i i lo ‘outou fa‘atuatua i le Ali‘i o Iesu, ma lo ‘outou alofa i le ‘au pa‘ia uma lava, 16 Aua le taofia le avatu o le faafetai mo outou, ma taʼua outou i aʼu tatalo; 17 ‘Ina ‘ia foa‘iina atu ‘iā te ‘outou e le Atua o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, le Tamā o le mamalu, le agaga o le poto ma le fa‘aaliga e iloa ai o ia. 18 Ua faamalamalamaina mata o lou malamalama; ‘ina ‘ia iloa e ‘outou po o le ā le fa‘amoemoe o lona vala‘au, ma le tele o le mamalu o lona tofi i le ‘au pa‘ia; 19 Ma o le a le silisiliese o lona mana ia i tatou—o e ua talitonu, e tusa ma le galuega a lona mana tele, 20 Na ia faia fo‘i ‘iā Keriso, ‘ina ‘ua toe fa‘atūina mai o ia nai ē ‘ua oti, ma tu‘u ‘iā te ia i lona lava itū taumatau i mea o i le lagi; 21 E sili fo‘i i ali‘i sili uma, ma le malosi, ma le malosi, ma le pule, ma igoa uma ‘ua ta‘ua, e lē gata i lenei lalolagi, ‘ae ‘atoa fo‘i ma le lumana‘i. 22 ‘Ua tu‘uina fo‘i e ia o mea uma lava i lalo o ona vae, ma tu‘uina atu fo‘i o ia e fai ma ulu o mea uma lava i le ekalesia;
MATAUPU 3 1 O le mea lea, o a‘u o Paulo, o lē ‘ua noanoatia ‘iā Iesu Keriso ‘ona o ‘outou o nu‘u ‘ese, 2 ‘Āfai ‘ua ‘outou fa‘alogo i le sauniga o le alofa tunoa o le Atua ‘ua foa‘iina mai ‘iā te a‘u ‘iā te ‘outou;
130
Efeso
3 E ala i le faaaliga na ia faailoa mai ai ia te au le mea lilo; (e pei ona ou tusia muamua i nai upu, 4 O le mea lea, pe a ‘outou faitau, ‘ona ‘outou malamalama ai i lo‘u iloa i le mea lilo a Keriso) 5 O lē na lē faailoaina atu i le fanauga a tagata i isi tupulaga, e pei ona faaalia mai nei e le Agaga i ana aposetolo paia ma perofeta; 6 ‘Ia ‘avea tagata o Nu‘u ‘ese ma suli fa‘atasi, ma le tino e tasi, ma ‘ia tofusia i lana folafolaga ‘iā Keriso e ala i le tala lelei; 7 O le mea lea na fai ai a‘u ma ‘au‘auna, e tusa ma le meaalofa o le alofa tunoa o le Atua na foa‘iina mai ‘iā te a‘u i le galuega a lona mana. 8 ‘Ua tu‘uina mai ‘iā te a‘u, o lē e aupito itiiti i le ‘au pa‘ia uma, lenei alofa tunoa, ‘ina ‘ia ‘ou folafola atu i nu‘u ‘ese le ‘oa a Keriso e lē masu‘esu‘eina; 9 ‘Ia fa‘aali atu fo‘i i tagata uma le fa‘atasi ma le mea lilo, ‘ua natia talu le amataga o le lalolagi i le Atua, o lē na faia mea uma lava ‘iā Iesu Keriso; 10 ‘ina ‘ia iloa nei e ali‘i sili ma faipule i mea o i le lagi e le ekalesia le poto uigaese o le Atua; 11 E tusa ma le fuafuaga e faavavau na ia faia iā Keriso Iesu lo tatou Alii; 12 O ia fo‘i ‘ua tatou maua ai le lototele ma le fa‘alatalata atu ma le mautinoa i le fa‘atuatua ‘iā te ia. 13 O le mea lea ou te manao ai ia outou le faavaivai i oʼu puapuaga mo outou, o lo outou mamalu lea. 14 O le mea lea ‘ua ‘ou to‘otuli ai i le Tamā o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, 15 O ia lea ua faaigoa ai le aiga uma i le lagi ma le lalolagi, 16 Ina ia tuuina mai e ia ia te outou, e tusa ma le oa o lona mamalu, ia faamalosia i le malosi e lona Agaga i le tagata i totonu; 17 Ina ia mau Keriso i o outou loto i le faatuatua; ‘ina ‘ia mauaa ma fa‘avaeina ‘outou i le alofa; 18 Ia mafai ona malamalama faatasi ma le au paia uma i le lautele, ma le umi, ma le loloto, ma le maualuga; 19 ‘Ia iloa fo‘i le alofa o Keriso, e silisili i le iloa, ‘ina ‘ia fa‘atūmuina ai ‘outou i le tumu uma o le Atua. 20 O lenei, ‘iā te ia o lē na te mafaia ‘ona fai mea e sili atu i lo mea uma tatou te ōle atu ai ma mafaufau ai, e tusa ma le mana o lo‘o galue i totonu ‘iā te i tatou. 21 ‘Ia ‘iā te ia le vi‘iga i le ekalesia ‘iā Keriso Iesu i tupulaga uma lava, e fa‘avavau lava. Amene.
8 O le mea lea na ia fai mai ai, Ina ua afio ae o ia i le mea maualuga, na ia taitai faatagataotaua, ma avatu meaalofa i tagata. 9 (O lenei, na afio aʻe o ia, o le ā se mea pe a lē na muamua afio ifo i vaega pito i lalo o le lalolagi? 10 O lē na afio ifo, o ia lava lea na afio a‘e i luga a‘e o lagi uma, ‘ina ‘ia fa‘atumuina e ia o mea uma lava.) 11 Na ia avatu foʻi nisi e fai ma aposetolo; a o isi o perofeta; a o nisi o faievagelia; a o isi o faife‘au ma a‘oa‘o; 12 Mo le faaatoatoaina o le au paia, mo le galuega o le faiva, mo le atiina ae o le tino o Keriso; 13 Se‘ia o‘o i tatou uma lava i le loto gatasi i le fa‘atuatua, ma le iloa lelei o le Alo o le Atua, ‘ia ‘avea ma tagata ‘atoa, e o‘o i le fua o le tino o le tumu o Keriso. 14 Ina ia lē toe avea i tatou ma fanau iti, ua felafoaʻiina i lea mea ma lea mea, ma felafoaʻiina i matagi uma o mataupu, i le faaʻoleʻole o tagata, ma le faaʻoleʻole faaʻoleʻole, ua latou lamalama ai e faasesē; 15 A o le tautala i le mea moni ma le alofa, ia tupu aʻe iā te ia i mea uma lava, o le ulu lea, o Keriso lea. 16 O ia fo‘i o le tino uma lava ‘ua fa‘atasia ma fa‘apipi‘iina i mea e fa‘aopoopoina e so‘oga uma, e tusa ma le galue malosi i le fua o itūtino uma, e fa‘atupuina ai le tino e fa‘amalosia ai o ia lava i le alofa. 17 O lenei, ‘ou te fai atu ai, ma ‘ou te molimau atu ai i le Ali‘i, tou te lē toe sāvavali fa‘apei o isi nu‘u ‘ese, i le fa‘atauva‘a o o latou manatu; 18 ‘Ua fa‘apouliuligia fo‘i le mafaufau, ‘ua vavae‘ese mai i le ola o le Atua ‘ona o le vālea o i totonu ‘iā te i latou, ‘ona o le fa‘apogisaina o o latou loto. 19 O ē ‘ua lē toe lagona, ‘ua tu‘u atu i latou i le tu‘inanau, e fai mea leaga uma lava ma le matape‘ape‘a. 20 A o outou e lei faapea ona aoaoina o Keriso; 21 ‘Āfai fo‘i ‘ua ‘outou fa‘alogo ‘iā te ia, ma ‘ua a‘oa‘oina fo‘i ‘outou e ia, fa‘apei o le ‘upu moni ‘iā Iesu; 22 ‘Ia ‘outou tu‘ua le tagata tuai e tusa ma le amio muamua, o lē ‘ua leaga e tusa ma tu‘inanau pepelo; 23 Ma ia faafouina i le agaga o o outou mafaufau; 24 ‘Ia ‘outou oofu fo‘i i le tagata fou, ‘ua faia e tusa ma le Atua i le amiotonu ma le pa‘ia moni. 25 O lenei, ‘ia tu‘u ‘ese le pepelo, ‘ia ta‘itasi ma tautala i le mea moni i lē la te tuā‘oi; 26 Ia outou ita, ma aua le agasala; 27 ‘Aua fo‘i ne‘i tu‘u atu se avanoa i le tiapolo. 28 O lē gaoi, ‘aua ne‘i toe gaoi; 29 ‘Aua ne‘i alu atu se ‘upu leaga ai o ‘outou gutu, na o le ‘upu lelei e ati a‘e ai, ‘ina ‘ia maua ai le lelei i ē fa‘alogologo mai. 30 Aua foi tou te faatiga i le Agaga Paia o le Atua, ua faamauina ai outou i le aso o le togiola. 31 ‘Ia tu‘u ‘ese ‘iā te ‘outou le loto tiga uma, ma le itaita‘i, ma le lotoa, ma le pisapisaō, ma le tautala leaga, ‘atoa ma le loto leaga uma lava; 32 Ia agalelei foi le tasi i le tasi, ia agamalu, ia fefaamagaloai, faapei ona faamagaloina outou e le Atua ona o Keriso.
MATAUPU 4 1 O lenei, o a‘u, o lē ‘ua noanoatia ‘ona o le Ali‘i, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou sāvavali e tusa ma le vala‘au ‘ua vala‘auina ai ‘outou; 2 Ma le loto maulalo atoa ma le agamalu, ma le onosai, ia onosai le tasi i le isi i le alofa; 3 ‘Ia taumafai e fa‘atumauina le autasi o le Agaga i le noataga o le filemū. 4 E tasi le tino, ma le Agaga e tasi, e pei ona valaauina outou i le faamoemoe e tasi o lo outou valaauga; 5 E tasi le Alii, e tasi le faatuatuaga, e tasi le papatisoga, 6 E to‘atasi le Atua o le Tamā fo‘i o tagata uma lava, o lē o lo‘o i luga o mea uma lava, o lo‘o ‘iā te ia fo‘i mea uma, o lo‘o i totonu fo‘i o ‘outou uma. 7 Ae ua foaiina mai ia te i tatou taitoatasi le alofa tunoa e tusa ma le fua o le meaalofa a Keriso.
MATAUPU 5 1 O lenei, ‘ia ‘outou mulimuli i le Atua, fa‘apei o le fānau pele;
131
Efeso
2 ‘Ia savavali fo‘i i le alofa, fa‘apei o Keriso fo‘i ‘ua alofa mai ‘iā te i tatou, ‘ua foa‘iina mai fo‘i e ia o ia lava mo i tatou o le taulaga ma le taulaga i le Atua e fai ma mea manogi lelei. 3 A o le faitaaga, ma mea lē mamā uma, po o le matape‘ape‘a, ‘aua ne‘i ta‘ua i totonu o ‘outou, e pei ‘ona tatau i le ‘au pa‘ia; 4 ‘Aua fo‘i le amio leaga, po o le tautala fa‘avalevalea, po o le tausuaga, o mea ia e lē aogā, a ‘ia lelei le avatu o le fa‘afetai. 5 Auā ‘ua ‘outou iloa lenei mea, e leai se faita‘aga, po o se tagata leaga, po o se tagata matape‘ape‘a, o le ifo i tupua lava lea, e lē maua e ia se tofi i le mālō o Keriso ma le Atua. 6 ‘Aua ne‘i fa‘asesēina ‘outou e se tasi i ‘upu lē aogā; 7 O lenei, aua neʻi outou tofusia faatasi ma i latou. 8 Auā sa pogisā ‘outou i aso anamua, a o lenei, ‘ua ‘outou malamalama i le Ali‘i; 9 (Auā o le fua o le Agaga o lo‘o i le agalelei uma lava, ma le amiotonu, ma le fa‘amaoni;) 10 Ia tofotofo po o le a le mea e malie i ai le Alii. 11 ‘Aua fo‘i tou te fa‘atasi ma galuega lē fua a le pouliuli, a ‘ia ‘outou a‘oa‘i atu. 12 Auā o se mea e māsiasi ai le tautala i mea ua faia faalilolilo e i latou. 13 A o mea uma e aoaiina, ua faaalia mai i le malamalama, auā o mea uma ua faaalia o le malamalama lea. 14 O le mea lea na ia fai mai ai, Ala mai ia oe o loo moe, ina tulai ia nai e ua oti, ona faamalamalamaina lea e Keriso ia te oe. 15 ‘Ia ‘outou va‘ai fo‘i ‘ina ‘ia ‘outou sāvavali ma le faautauta, ‘aua ne‘i pei o ē valelea, a ‘ia pei o ē popoto; 16 ‘Ia e fa‘aaogāina le taimi, auā o aso e leaga. 17 O lenei, aua neʻi outou popoto, a ia outou malamalama i le finagalo o le Alii. 18 Aua foi tou te onā i le uaina, o le mea lea e soona fai ai; ae ia faatumuina i le Agaga; 19 ‘Ia fetautalatala‘i ‘iā te ‘outou lava i salāmo, ma pese, ma pese fa‘aleagaga, ia pepese ma pepese atu i o ‘outou loto i le Ali‘i; 20 Ia avatu pea le faafetai i le Atua ma le Tamā e lē aunoa mo mea uma lava, i le suafa o lo tatou Alii o Iesu Keriso; 21 Ia usiusitai le tasi i le isi i le mataʻu i le Atua. 22 O outou fafine, ia outou usiusitai i a outou lava tane, faapei o le Alii. 23 Auā o le tane o le ulu ia o le avā, e pei foʻi o Keriso o le ulu ia o le ekalesia, o ia foʻi o le faaola o le tino. 24 O lenei, faapei ona usiusitai o le ekalesia ia Keriso, ia faapea foi ona usiusitai o avā i a latou lava tane i mea uma lava. 25 O ‘outou tane, ‘ia ‘outou alolofa atu i a ‘outou avā, fa‘apei o Keriso fo‘i ‘ona alofa mai i le ekalesia, ma foa‘iina mai o ia e ia e fai ma sui; 26 ‘ina ‘ia fa‘apa‘iaina ma fa‘amamāina e ia i le fa‘amamāina o le vai i le afioga; 27 Ina ia mafai ona ia tuuina atu ia te ia lava o se ekalesia mamalu, e leai sona ila, po o se maanuminumi, po o soo se mea faapena; ae ia paia ma ia lē ponā. 28 E fa‘apea fo‘i ‘ona alolofa o tane i a latou avā fa‘apei o latou lava tino. O lē e alofa i lana avā, ua alofa o ia iā te ia lava. 29 Auā e leai lava se tasi na ita i lona lava tino; a ‘ua na fa‘afaileleina ma tausi i ai, fa‘apei o le Ali‘i le ekalesia;
132
30 Auā o itutino i tatou o lona tino, o lona aano, ma ona ivi. 31 O le mea lea e tuua ai e le tane lona tamā ma lona tinā, a e faatasi ma lana avā, ona avea ai lea o i laʻua ma tino e tasi. 32 O le mea lilo tele lenei; 33 E ui i lea, ia taʻitasi outou ma alofa i lana lava avā e pei o ia lava iā te ia; a o le avā, ‘ia fa‘aaloalo o ia i lana tane. MATAUPU 6 1 Le fānau e, ‘ia ‘outou fa‘alogo i o ‘outou mātua i le Ali‘i, auā o le mea tonu lava lea. 2 Ia e āva i lou tamā ma lou tinā; (O le poloaiga muamua lea ma le folafolaga;) 3 Ina ia manuia ai oe, ma ia e ola umi i le lalolagi. 4 O ‘outou tamā fo‘i, ‘aua tou te fa‘a‘ono‘ono i a ‘outou fānau; 5 O ‘au‘auna e, ‘ia ‘outou usiusita‘i i o ‘outou matai i la le tino, ma le mata‘u ma le gatete, ma le fa‘amaoni o o ‘outou loto, e pei ‘ona ‘iā Keriso; 6 E lē o le ‘au‘auna mata, e pei o le fa‘afiafia i tagata; a e faapei o auauna a Keriso, o loo faia le finagalo o le Atua ma le loto; 7 ‘Ia ‘au‘auna atu ma le loto lelei, e pei ‘ona faia i le Ali‘i, ‘ae lē o tagata. 8 ‘Ua iloa fo‘i o so o se mea lelei e faia e se tasi, e maua lea e ia mai le Ali‘i, pe o se pologa pe sa‘oloto. 9 O outou matai e, ia faapea lava ona outou faia ia te i latou, aua le faamata’u atu; e leai fo‘i se fa‘ailoga tagata ‘iā te ia. 10 O le mea mulimuli, o‘u uso e, ‘ia ‘outou fa‘amalosi i le Ali‘i, ma le mana o lona malosi. 11 Ia oofu outou i le ofutau atoatoa mai le Atua, ina ia outou mafaia ona tetee atu i togafiti a le tiapolo. 12 Auā tatou te lē tau ma tagata, a o ali‘i sili, ma faipule, ma ali‘i o le pouliuli o lenei lalolagi, ma agaga leaga i mea o i le lagi. 13 O le mea lea, ia outou ave le ofutau atoatoa o le Atua, ina ia outou mafaia ona tetee atu i le aso leaga, ma pe a uma ona outou faia o mea uma, ia outou tutumau. 14 O lea, ia outou tutumau, ma fusia o outou sulugatiti i le upumoni, ma ia oofu i le ufifatafata o le amiotonu; 15 Ma ia faaseevaeina o outou vae i le sauniuniga o le talalelei o le filemu; 16 E sili i mea uma, ‘ia ‘outou tago i le talipupuni o le fa‘atuatua, tou te mafaia ‘ona tineia ai u fanafana mu uma lava a lē o lo‘o leaga. 17 ‘Ia ‘outou tago fo‘i i le puloutau o le fa‘aolataga, ma le pelu a le Agaga, o le afioga lea a le Atua. 18 Ia tatalo e lē aunoa ma tatalo uma ma faatoga i le Agaga, ma mataala i ai ma le onosai ma le faatoga uma mo le au paia uma; 19 O a‘u fo‘i, ‘ina ‘ia tu‘uina mai ‘iā te a‘u le ‘upu, ‘ina ‘ia ‘ou tautala atu ma le lototele, e fa‘ailoa atu le mea lilo o le tala lelei. 20 O le sāvali fo‘i lea ‘ua noanoatia ai a‘u; 21 ‘Ae peita‘i ‘ina ‘ia iloa fo‘i e ‘outou o a‘u mea, ma lo‘u faia, o Tuiko, o le uso pele ma le ‘au‘auna fa‘amaoni i le Ali‘i, na te fa‘ailoa atu ‘iā te ‘outou mea uma lava. 22 ‘Ua ‘ou ‘auina atu fo‘i o ia ‘iā te ‘outou i lea lava fa‘amoemoe, ‘ina ‘ia iloa e ‘outou a matou mea, ma ‘ia fa‘amafanafanaina e ia o ‘outou loto. 23 Ia i le au uso le manuia, ma le alofa faatasi ma le faatuatua, mai le Atua le Tamā ma le Alii o Iesu Keriso.
Efeso
24 ‘Ia ‘iā te i latou uma o ē alolofa i lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso ma le fa‘amaoni. Amene. (Na tusia i Efeso mai Roma, e Tuiko.)
133
Filipi MATAUPU 1 1 O Paulo ma Timoteo, o ‘au‘auna a Iesu Keriso, i le ‘au pa‘ia uma o ‘iā Keriso Iesu o i Filipi, fa‘atasi ma epikopo ma tiakono. 2 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 3 ‘Ou te fa‘afetai atu i lo‘u Atua i lo‘u fa‘amanatuga uma ‘iā te ‘outou; 4 O a‘u tatalo uma lava mo ‘outou uma, ‘ia ‘ai‘oi atu ai ma le ‘oli‘oli. 5 Ona o lo outou mafuta faatasi i le tala lelei talu mai le uluaʻi aso e oo mai i ona po nei; 6 O lo‘o fa‘amaoni fo‘i i lenei lava mea, o lē na amataina le galuega lelei i totonu ‘iā te ‘outou, na te faia lava e ia se‘ia o‘o i le aso o Iesu Keriso. 7 Fa‘apei ‘ona tatau ‘ona ‘ou manatu i lenei mea ‘iā te ‘outou uma, auā ‘ua ‘iā te a‘u ‘outou i lo‘u loto; ona o loʼu noanoataga, ma le puipuiga ma le faamautuina o le talalelei, ua tofutofusia outou uma i loʼu alofa tunoa. 8 Auā o le Atua o lo‘u molimau, i lo‘u naunau tele ‘iā te ‘outou uma i le loto o Iesu Keriso. 9 O la‘u tatalo fo‘i lenei, ‘ia fa‘ateleina pea lo ‘outou alofa i le poto ma le fa‘amasinoga uma; 10 Ina ia mafai ona outou faamaonia mea ua silisili; ina ia mafai ona outou faamaoni ma le le tausuai seia oo i le aso o Keriso; 11 ‘Ia fa‘atumuina i fua o le amiotonu, ‘ua ‘iā Iesu Keriso, e vi‘ia ma vi‘ia ai le Atua. 12 Ae ou te manao ia outou malamalama, le au uso e, o mea na tutupu ia te aʼu ua sili atu i le alualu i luma o le talalelei; 13 ‘Ua fa‘aalia fo‘i o‘u noanoataga ‘iā Keriso i le maota uma, ma isi nu‘u uma lava; 14 O le to‘atele fo‘i o le ‘au uso i le Ali‘i, ‘ua fa‘amalosi i lo‘u noanoataga, ‘ua atili ai ‘ona latou lototetele e tautala atu i le ‘upu ma le lē fefe. 15 O isi fo‘i ‘ua tala‘i atu Keriso i le matau‘a ma le misa; o isi fo‘i e loto lelei; 16 O lē tala‘i atu Keriso i le finauga, e lē o le fa‘amaoni, ma le manatu e fa‘aopoopoina ai le puapuagā i o‘u noanoataga; 17 A o le isi o le alofa, ua iloa ua tofia a‘u e tali atu i le tala lelei. 18 Ae faapefea la? e ui i lea, o ala uma lava, pe i le pepelo, po o le faamaoni, ua talaiina Keriso; ma ou te olioli ai, ioe, ma o le a ou olioli. 19 Auā ‘ua ‘ou iloa e liliu atu lenei mea i lo‘u fa‘aolataga e ala i la ‘outou tatalo, ma le foa‘i mai o le Agaga o Iesu Keriso. 20 E tusa ma loʻu matuā naunau ma loʻu faamoemoe, ina neʻi ou mā i se mea, a ia matuā lototele, e pei ona masani ai, e faapea foʻi ona viia nei Keriso i loʻu tino, pe i le ola, po o le oti. 21 Auā o a‘u o le ola o Keriso lea, o le oti fo‘i o le manuia lea. 22 Ae afai ou te ola i le tino, o le fua lea o laʻu galuega;
134
23 Aua ua ou i ai i se tulaga faigata i le va o le lua, ua ou manao e alu ese, ma ia faatasi ma Keriso; lea e sili mamao atu: 24 A o le tumau i la le tino, e sili lea ona aoga mo outou. 25 Ma i le i ai o lenei faatuatuaga, ua ou iloa ai o le a ou nofo ma tumau faatasi ma outou uma mo lo outou alualu i luma ma le olioli i le faatuatua; 26 ‘ina ‘ia fa‘ateleina ai lo ‘outou ‘oli‘oli ‘iā Iesu Keriso ‘ona o a‘u, i lo‘u toe alu atu ‘iā te ‘outou. 27 Tau ina ia avea a outou amio e tusa ma le tala lelei ia Keriso: pe ou te alu atu ma vaai ia te outou, pe ou te le o i ai, ou te faalogo i a outou mea, ua outou tutumau i le agaga e tasi, ma le manatu e tasi o loo tauivi faatasi mo le faatuatua. o le talalelei; 28 E leai fo‘i se mea e matata‘u ai i se mea e o ‘outou fili; 29 Auā ‘ua tu‘uina atu ‘iā te ‘outou e fai ma sui o Keriso, e lē gata ‘ina ‘ia fa‘atuatua ‘iā te ia, a ‘ia tigāina fo‘i ‘ona o ia; 30 ‘Ua ‘iā te ‘outou fo‘i le tauiviga na ‘outou va‘ai mai ai ‘iā te a‘u, o lo‘o ‘outou fa‘alogo nei fo‘i o i totonu ‘iā te a‘u. MATAUPU 2 1 O lenei, ‘āfai e i ai se fa‘amafanafanaga ‘iā Keriso, ‘āfai fo‘i se fa‘amafanafanaga i le alofa, ‘āfai fo‘i se fa‘atasi ma le Agaga, ‘āfai fo‘i e i ai le loto alofa ma le alofa, 2 ‘Ia ‘outou fa‘a‘ato‘atoaina lo‘u ‘oli‘oli, ‘ina ‘ia loto gatasi ‘outou, ‘ia ‘outou fealofani, ‘ia loto gatasi, ma loto gatasi. 3 Aua neʻi faia se mea i le misa po o le faamaualuga; a o le loto maulalo, ia manatu le tasi i le tasi e sili ia te i latou. 4 Aua le vaavaai tagata taitoatasi i ana lava mea, a ia taitasi ma vaavaai i mea a isi. 5 ‘Ia ‘iā te ‘outou lenei manatu, sa i ai fo‘i ‘iā Keriso Iesu. 6 O ia fo‘i, ‘ina ‘ua fa‘atusaina o ia ma le Atua, ‘ua lē manatu o ia o se faoa le tutusa ma le Atua; 7 A ‘ua fa‘alēaogāina o ia e ia, ‘ua fai fo‘i i ona luga le tino o le ‘au‘auna, ma ‘ua faia fo‘i o ia i le tino o tagata. 8 ‘Ua iloa fo‘i o ia i le tino o le tagata, ‘ona fa‘amaulalo ai lea o ia e ia lava, ma ‘ua anaana e o‘o i le oti, o le oti fo‘i lea i le satauro. 9 O le mea lea ua matuā faaeaina ai o ia e le Atua, ma tuuina atu iā te ia le suafa e silisili i igoa uma lava. 10 Ina ia tootutuli tulivae uma i le suafa o Iesu, o mea i le lagi, ma mea i le lalolagi, ma mea i lalo o le lalolagi; 11 ‘Ia ta‘uta‘u fo‘i e laulaufaiva uma lava o Iesu Keriso o le Ali‘i ia, e vi‘ia ai le Atua le Tamā. 12 O le mea lea, o‘u pele e, fa‘apei ‘ona ‘outou usiusita‘i e lē aunoa, e lē na o a‘u ‘iā te a‘u, a ‘ia sili atu fo‘i ‘ina ‘ua ‘ou lē i ai, ‘ia ‘outou galulue i lo ‘outou lava fa‘aolataga ma le mata‘u ma le gatete. 13 Auā o le Atua na te galue i totonu ‘iā te ‘outou i le loto ma le faia o lona finagalo malie. 14 ‘Ia faia mea uma lava e aunoa ma le muimui ma le finau. 15 Ina ia lē ponā ma lē taʻuleagaina outou, o atalii o le Atua e lē ponā, i totonu o se atunuu piʻopiʻo ma faapiopio, o loo outou susulu atu ai i totonu o i latou e pei o ni malamalama i le lalolagi; 16 O loo folafola atu le upu o le ola; ina ia ou olioli i le aso o Keriso, ina ua ou le tamoe fua, pe galue fua. 17 Ioe, afai foʻi e avatu aʻu i luga o le taulaga ma le auaunaga a lo outou faatuatua, ou te olioli, ma olioli faatasi ma outou uma.
Filipi
18 O le mea fo‘i lea ‘ia ‘outou ‘oli‘oli ai, ma ‘oli‘oli fa‘atasi ma a‘u. 19 ‘Ae ‘ou te fa‘amoemoe i le Ali‘i o Iesu e vave ‘auina atu Timoteo ‘iā te ‘outou, ‘ina ‘ia fa‘amafanafanaina fo‘i a‘u, pe a ‘ou iloa lo ‘outou tulaga. 20 Auā e leai so‘u tagata e tasi lona loto, o lē na te manatu mamafa i lo ‘outou tulaga. 21 Auā e sā‘ili tagata uma i a latou lava mea, ‘ae lē o mea a Iesu Keriso. 22 A ua outou iloa le faamaoniga o ia, e pei o le atalii i le tamā, sa auauna mai o ia ma au i le tala lelei. 23 O lenei, ‘ou te fa‘amoemoe e ‘auina vave mai o ia, pe a ‘ou iloa po o le ā le mea e tupu ‘iā te a‘u. 24 ‘Ae ‘ou te fa‘amoemoe i le Ali‘i, o a‘u fo‘i e vave ona alu atu. 25 A ‘ua ‘ou manatu e tatau ‘ona ‘auina atu ‘iā te ‘outou o Epaferoti, o lo‘u uso, o lo‘u soa fo‘i i le galuega, o lē fa‘atasi fo‘i ma le fitafita, a o lo ‘outou sāvali, ma lē na ‘au‘auna mai ‘iā te a‘u. 26 Auā ‘ua naunau o ia ‘iā te ‘outou uma, ma ‘ua tumu i le tigā, auā na ‘outou fa‘alogo na ma‘i o ia. 27 Auā e moni, sa ma‘i o ia toeitiiti lava oti, a ‘ua alofa mutimutivale le Atua ‘iā te ia; e le gata foi ia te ia, a e faapea foi ia te au, ina ne‘i o‘u faanoanoa ma le faanoanoa. 28 O le mea lea na ‘ou matuā ‘auina atu ai o ia, ‘ina ‘ia ‘outou ‘oli‘oli pe a ‘outou toe va‘ai ‘iā te ia, ‘ina ‘ia fa‘aitiitia ai fo‘i lo‘u fa‘anoanoa. 29 O lenei, ‘ia talia o ia i le Ali‘i ma le ‘oli‘oli uma; ma ta'uleleia ia mea. 30 Auā ‘ua lata i le oti o ia ‘ona o le galuega a Keriso, ‘ua lē fia ola o ia, ‘ina ‘ia fa‘a‘ato‘atoaina ai e ia lo ‘outou lē lava o le ‘au‘auna mai ‘iā te a‘u.
11 Pe a mafai ona ou oo atu i le toe tu mai o e ua oti. 12 E lē peiseaī ua uma ona ou mauaina, pe ua uma ona ou atoatoa, ae ou te mulimuli atu, ina ia ou maua le mea na puʻeina ai aʻu e Keriso Iesu. 13 Le ‘au uso e, ‘ou te lē manatu ‘ua ‘ou maua a‘u; 14 Ou te fetaomi atu i le faailoga mo le taui o le valaau maualuga a le Atua ia Keriso Iesu. 15 O lenei, ‘ia fa‘apea ‘ona manatu o i tatou uma o ē ‘ua ‘ato‘atoa, ‘āfai fo‘i e ese lo ‘outou manatu i se mea, e fa‘aali atu e le Atua lenei lava mea ‘iā te ‘outou. 16 E ui i lea, o le mea ua uma ona tatou maua, ia tatou savavali i lea lava tulafono, ia tatou manatu foi i lea lava mea. 17 Le ‘au uso e, ‘ia ‘outou fa‘aa‘oa‘o fa‘atasi mai ‘iā te a‘u, ma ‘ia ‘outou va‘ava‘ai atu i ē savavali fa‘apei ‘ona ‘avea i matou ma fa‘aa‘oa‘o ‘iā te ‘outou. 18 (Auā e to‘atele o ē ‘ua sāvavali, o ē ‘ua ‘ou ta‘u soo atu ai ‘iā te ‘outou, o lo‘o ta‘u atu nei fo‘i ma le fētāgisi, o fili i latou o le satauro o Keriso. 19 O lo latou i‘uga o le malaia, o lo latou Atua o lo latou manava lea, o lo latou mamalu fo‘i o lo latou mā, o ē e manatu i mea o le lalolagi.) 20 Auā o i le lagi la tatou amio; o i ai fo‘i tatou te fa‘atalitali ai i le Fa‘aola, o le Ali‘i o Iesu Keriso; 21 O lē na te suia o tatou tino leaga, ‘ina ‘ia fa‘atusaina i lona tino mamalu, e tusa ma le galuega na te mafaia ai ‘ona fa‘ato‘ilaloina o mea uma lava ‘iā te ia. MATAUPU 4 1 O lenei, o‘u uso e, ‘ua pele ma naunau i ai, o lo‘u ‘oli‘oli ma lo‘u pale, ‘ia fa‘apea ‘ona tumau i le Ali‘i, o‘u pele e. 2 ‘Ou te ‘ai‘oi atu fo‘i ‘iā Evotia, ma ‘ou te ‘ai‘oi atu fo‘i ia Sunetui, ‘ina ‘ia tasi lo la loto i le Ali‘i. 3 O a‘u fo‘i, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te oe, lo‘u uō fa‘amaoni, ‘ia e fesoasoani mai i fafine na matou galulue fa‘atasi i le tala lelei, fa‘atasi ma Kelemene, ma isi fo‘i ē na matou galulue fa‘atasi, o lo‘o i le tusi o le ola o latou igoa. 4 ‘Ia ‘outou ‘oli‘oli i le Ali‘i e lē aunoa; 5 Ia iloa lo outou agamalu e tagata uma. Ua latalata mai le Alii. 6 Aua le popole i se mea; a o mea uma lava, ia faailoa atu o outou manao i le Atua, i le tatalo ma le faatoga, atoa ma le faafetai. 7 O le manuia fo‘i mai le Atua, e silisili i mea uma lava e manatu i ai, e leoleoina ai o ‘outou loto ma o ‘outou mafaufau ‘iā Keriso Iesu. 8 O le mea mulimuli, le au uso e, o mea uma ua moni, o mea uma ua tonu, o mea uma ua tonu, o mea uma e mamā, o mea uma ua matagofie, o mea uma ua logoleleia; afai e i ai se amio lelei, afai foi e i ai se viiga, ia outou manatunatu i ia mea. 9 O mea na ‘outou a‘oa‘oina, ma ‘outou maua, ma ‘outou fa‘alogo i ai, ma ‘outou va‘ai mai ai ‘iā te a‘u, ‘ia ‘outou faia; 10 A ‘ua ‘ou matuā ‘oli‘oli i le Ali‘i, auā o lenei, ‘ua i‘u lava ina toe fua mai lo ‘outou tausiga ‘iā te a‘u; o le mea fo‘i na ‘outou manatu ai, a ‘ua leai so ‘outou avanoa. 11 E lē faapea ua ou tautala atu i le mativa, + auā ua ou aʻoaʻoina le loto malie i so o se tulaga ou te iai. 12 ‘Ua ‘ou iloa le mativa, ‘ua ‘ou iloa fo‘i le mau‘oa;
MATAUPU 3 1 O le mea mulimuli, o‘u uso e, ‘ia ‘outou ‘oli‘oli i le Ali‘i. O le tusi atu o ia lava mea ‘iā te ‘outou, e moni, e lē tigā ‘iā te a‘u, ‘ae saogalemu ai ‘outou. 2 ‘Ia ‘outou fa‘aeteete i ta‘ifau, ‘ia ‘outou fa‘aeteete i ē fai mea leaga, ‘ia ‘outou fa‘aeteete i ē vavaeeseina. 3 Auā o i tatou o le peritome, o ē ‘ua tapua‘i i le Atua i le agaga, ma ‘oli‘oli ‘iā Keriso Iesu, ‘ae lē fa‘atuatua i la le tino. 4 E ui ina mafai ona ou faatuatua i le tino. ‘Āfai e manatu se tasi ‘ua ‘iā te ia se mea e fa‘atuatua i ai i le tino, e sili atu ai a‘u; 5 Na peritomeina i le aso valu, o le gafa o Isaraelu, o le ituaiga o Peniamina, o le Eperu o sa Eperu; e uiga i le tulafono, o se Faresaio; 6 O le ma‘elegā, ‘ua fa‘asauā i le ekalesia; i le amiotonu i le tulafono, e le ponā. 7 A o mea na aogā iā te aʻu, na ou manatu ua maumau ona o Keriso. 8 Ioe, e lē taumatea foʻi, ua ou manatu foʻi o mea uma o se mea e leiloa ona o le silisili o le poto o Keriso Iesu loʻu Alii; 9 ‘Ia maua fo‘i ‘iā te ia, e lē o ‘iā te a‘u la‘u lava amiotonu, o le tulafono lea, a o le amiotonu e ala i le fa‘atuatua ‘iā Keriso, o le amiotonu mai le Atua e ala i le fa‘atuatua. 10 Ina ia mafai ona ou iloa o ia, ma le mana o lona toetu mai, ma le mafuta faatasi o ona puapuaga, ua faia ia tusa ma lona maliu;
135
Filipi
13 Ou te mafaia mea uma lava i le faamalosi mai o Keriso ia te au. 14 A ‘ua lelei ‘ona ‘outou faia, ‘ina ‘ua ‘outou fa‘atasi ma lo‘u puapuagā. 15 ‘Ua iloa fo‘i e ‘outou Filipi, i le amataga o le tala lelei, ‘ina ‘ua ‘ou tu‘ua Maketonia, e leai se ekalesia na ‘aumai ‘iā te a‘u i le foa‘i mai ma le talia mai, na o ‘outou. 16 Auā fo‘i i Tesalonia, na ‘outou ‘aumai fa‘atasi ma le fa‘alua i mea na ‘ou mativa ai. 17 E lē ‘ona ‘ou te mana‘o i se meaalofa, ‘ae ‘ou te mana‘o i fua e fa‘ateleina mo ‘outou. 18 A ‘ua ‘iā te a‘u mea uma, ‘ua fa‘ateleina fo‘i; 19 A o lo‘u Atua e foa‘i mai e ia ‘iā te ‘outou mea uma e mana‘omia e ia, e tusa ma lona fa‘aoloa i le mamalu ‘iā Keriso Iesu. 20 O lenei, ia i le Atua lo tatou Tamā le viiga e faavavau faavavau lava. Amene. 21 Ia alolofa atu i le au paia uma lava ia Keriso Iesu. O lo‘o alolofa atu ‘iā te ‘outou le ‘au uso o ‘iā te a‘u. 22 O lo‘o alolofa atu ‘iā te ‘outou le ‘au pa‘ia uma, ‘ae maise lava i latou i le ‘āiga o Kaisara. 23 ‘Ia ‘iā te ‘outou uma lava le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. Amene. (Na tusia i Filipi mai Roma, e Epaferoti.)
136
Kolose MATAUPU 1 1 O Paulo, o le ‘aposetolo a Iesu Keriso i le finagalo o le Atua, ma Timoteo lo tatou uso. 2 O lo‘o ‘iā te ‘outou le ‘au pa‘ia ma le ‘au uso fa‘amaoni ‘iā Keriso o i Kolose: ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 3 ‘Ua matou fa‘afetai atu i le Atua le Tamā o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, o lo‘o tatalo e lē aunoa mo ‘outou; 4 Auā ‘ua matou fa‘alogo i lo ‘outou fa‘atuatua ‘iā Keriso Iesu, ma lo ‘outou alofa i le ‘au pa‘ia uma lava. 5 Auā o le fa‘amoemoe ‘ua teuina mo ‘outou i le lagi, na ‘outou fa‘alogo ai muamua i le ‘upu moni o le tala lelei; 6 Ua oo mai ia te outou, e pei ona faia i le lalolagi atoa; e fua mai fo‘i i fua, fa‘apei ‘ona faia ‘iā te ‘outou, talu mai le aso na ‘outou fa‘alogo ai, ma ‘outou iloa ai le alofa tunoa o le Atua i le fa‘amaoni. 7 Fa‘apei ‘ona ‘outou a‘oa‘oina fo‘i ‘iā Epafara lo matou uso a ‘au‘auna pele, o lē o le ‘au‘auna fa‘amaoni a Keriso mo ‘outou; 8 O ia foi na faailoa mai ia te i matou lo outou alofa i le Agaga. 9 O le mea lea, o i matou fo‘i, talu mai le aso na matou fa‘alogo ai, ‘ua matou lē mapu ai le tatalo mo ‘outou, ma le fa‘anaunau ‘ina ‘ia fa‘atumuina ‘outou i le malamalama o lona finagalo i le poto uma ma le malamalama fa‘aleagaga; 10 ‘Ina ‘ia ‘outou sāvavali e tusa ma le Ali‘i, ‘ina ‘ia fiafia uma lava, ‘ia fua mai i galuega lelei uma lava, ma ‘ia fa‘ateleina fo‘i le poto i le Atua; 11 ‘Ia fa‘amalosia ma le malosi uma lava, e tusa ma lona mana mamalu, e ‘onosa‘i uma lava ma ‘ua ‘onosa‘i ma le ‘oli‘oli; 12 ‘Ia ‘outou avatu le fa‘afetai i le Tamā, o lē ‘ua fa‘atatauina i tatou ‘ia tofusia i le tofi o le ‘au pa‘ia i le malamalama. 13 O lē na lavea‘iina i tatou nai le pule o le pouliuli, ma ‘ua na fa‘aliliuina i tatou i le mālō o lona Alo pele; 14 O ia ua tatou maua ai le togiola i lona toto, o le faamagaloina lea o agasala. 15 O ia o le faatusa o le Atua lē vaaia, o le ulumatua o mea uma lava na faia; 16 Auā na faia e ia o mea uma lava, o i le lagi, ma mea o i le lalolagi, o mea e va‘aia ma e lē va‘aia, po o nofoāli‘i, po o faipule, po o ali‘i sili, po o faipule; 17 O ia fo‘i na muamua i mea uma lava, o ia fo‘i ‘ua tumau ai mea uma lava. 18 O ia fo‘i o le ulu o le tino, o le ekalesia lea; ‘ina ‘ia fa‘asilisiliina o ia i mea uma lava. 19 Ona sa finagalo le Tamā ia mau ia te ia le atoatoaga uma; 20 Ma, ina ua ia faia le filemu e ala i le toto o lona satauro, e ala ia te ia e faalelei ai mea uma ia te ia lava; o ia, ou te fai atu ai, pe o mea i le lalolagi, po o mea i le lagi. 21 O ‘outou fo‘i, o ē sa fa‘a‘ese‘ese anamua ma fai fili i o ‘outou mafaufau i galuega leaga, a o lenei ‘ua fa‘alelei e ia. 22 I le tino o lona tino e ala i le oti, ina ia tuʻuina atu ai outou i ona luma e paia, e lē taʻuleagaina, ma e lē taʻuleagaina.
137
23 ‘Āfai tou te tumau i le fa‘atuatua ‘ua fa‘atumauina ma mausalī, ma lē te‘a ‘ese i le fa‘amoemoe o le tala lelei na ‘outou fa‘alogo ai, ma ‘ua tala‘iina atu i tagata uma lava i lalo o le lagi; o le mea lea ‘ua ‘avea ai a‘u o Paulo ma ‘au‘auna; 24 O lē ‘ua ‘oli‘oli nei i o‘u puapuagā ‘ona o ‘outou, ma ‘ia fa‘atumuina lo‘u tino i le puapuagā o Keriso i lo‘u tino ‘ona o lona tino, o le ekalesia lea. 25 O le mea lea ua avea ai aʼu ma auauna, e tusa ma le tisipenisione a le Atua ua tuu mai ia te aʼu mo outou, e faataunuu ai le afioga a le Atua; 26 E oo lava i le mea lilo na natia talu mai anamua ma augatupulaga, a ua faaalia mai nei i lana au paia. 27 O ē na finagalo le Atua e fa‘ailoa atu ‘iā te i latou le ‘oloa o le mamalu o lenei mea lilo i totonu o Nu‘u ‘ese; o Keriso lea o i totonu ‘iā te ‘outou, o le fa‘amoemoe o le mamalu; 28 O ia ‘ua matou tala‘iina atu, ma apoapoa‘i atu i tagata ta‘ito‘atasi, ma a‘oa‘oina tagata ta‘ito‘atasi i le poto uma; ‘ina ‘ia matou tu‘uina atu tagata uma ‘ua ‘ato‘atoa ‘iā Keriso Iesu; 29 O le mea fo‘i lea ‘ou te galue ai, ma tauivi e tusa ma lana galuega, o lo‘o galue malosi i totonu ‘iā te a‘u. MATAUPU 2 1 Auā ‘ou te mana‘o ‘ina ‘ia ‘outou iloa le tele o lo‘u tauiviga ‘iā te ‘outou, ‘atoa ma i latou o i Laotikaia, ‘atoa ma i latou uma o ē ‘ua lē va‘ai mai i o‘u mata i la le tino; 2 ‘ina ‘ia fa‘amafanafanaina o latou loto, ‘ina ‘ia fusia fa‘atasi i le alofa, ‘ia fa‘apea fo‘i i ‘oloa uma lava o le mautinoa atoatoa o le malamalama, ‘ia iloa ai le mea lilo a le Atua, ma le Tamā, ma Keriso; 3 O lo‘o lilo ‘iā te ia le ‘oloa uma o le poto ma le poto. 4 Ma ou te fai atu lenei mea, ina nei faaseseina outou e se tasi i upu faatosina. 5 Auā e ui lava ‘ina ‘ou lē i ai i le tino, ‘ae ‘ou te i ai ‘iā te ‘outou i le agaga, o lo‘o ‘oli‘oli ma va‘ai atu i lo ‘outou fa‘atonuga, ma le tumau o lo ‘outou fa‘atuatua ‘iā Keriso. 6 O lenei, fa‘apei ‘ona ‘outou talia o Keriso Iesu le Ali‘i, ia fa‘apea ‘ona ‘outou sāvavali ‘iā te ia; 7 ‘Ia maua‘a ma atiina a‘e ‘iā te ia, ‘ia fa‘atumauina i le fa‘atuatua, fa‘apei ‘ona a‘oa‘oina o ‘outou, ia fa‘ateleina i le fa‘afetai. 8 ‘Ia ‘outou fa‘aeteete ‘ina ne‘i fa‘aleaga ‘outou e se tasi i filosofia ma le fa‘a‘ole‘ole lē aogā, e tusa ma le ‘uputuga a tagata, e tusa ma a‘oa‘oga a le lalolagi, ‘ae lē o Keriso. 9 Auā o lo‘o mau i totonu ‘iā te ia le tumu uma lava o le Atua i la le tino. 10 ‘Ua ‘ato‘atoa fo‘i ‘outou ‘iā te ia, o le ulu o ali‘i sili uma ma faipule. 11 O ia fo‘i ‘ua peritomeina ai ‘outou i le peritomeina e le‘i faia e lima, i le tu‘u ‘ese o le tino o agasala a le tino i le peritomeina o Keriso. 12 ‘Ua tanumia fa‘atasi ma ia i le papatisoga, ‘ua ‘outou toe tutū mai ai fo‘i ma ia i le fa‘atuatua i le galuega a le Atua, o lē na fa‘atūina mai o ia nai ē ‘ua oti. 13 O ‘outou fo‘i, ‘ina ‘ua oti ‘outou i a ‘outou agasala ma le lē peritomeina o ‘outou tino, ‘ua fa‘aola e ia fa‘atasi ma ia, ‘ina ‘ua fa‘amāgaloina ‘outou e ia o agasala uma lava; 14 ‘Ua sōloi‘eseina fo‘i le tusilima o fa‘atonuga sa ‘iā te i tatou, sa ‘ese mai ai ‘iā te i tatou, ma ‘ua ‘ave‘eseina i le ala, ‘ua tutu‘iina i luga o lona satauro;
Kolose
15 ‘Ua ia fa‘aumatia fo‘i ali‘i ma faipule, ‘ona fa‘aalia lea e ia ‘iā te i latou, ‘ua manumalo ai o ia ‘iā te i latou. 16 O lenei, ‘aua ne‘i fa‘amasinoina ‘outou e se tasi i mea e ‘ai, po o mea inu, po o se aso pa‘ia, po o le masina fou, po o le sapati; 17 O ata ia o mea o le a oo mai; a o le tino o le Keriso lea. 18 ‘Aua ne‘i fa‘asesēina ‘outou e se tasi i lo ‘outou taui, i le loto maulalo ma le tapua‘i atu i agelu, ma fa‘aoso i mea na te le‘i va‘aia, ma fa‘afefeteina fua i lona loto fa‘aletino. 19 ‘Ua lē tāofi fo‘i i le Ulu, o lē ‘ua ‘au‘auna ai, ma fusia fa‘atasi ai le tino uma, i le fa‘atupuina o le Atua. 20 O lenei, ‘āfai ‘ua oti ‘outou fa‘atasi ma Keriso i fa‘avae a le lalolagi, aiseā la ‘ua ‘outou usiusita‘i ai i fa‘atonuga, peiseaī o lo‘o ola i le lalolagi? 21 (Aua le pai atu; aua le tofo; aua le tagolima; 22 O ia mea uma o le a fano i le faaaogaina;) e tusa ma poloaiga ma mataupu a tagata? 23 O mea ia e moni lava le fa‘aaliga o le poto i le tapua‘i loto, ma le loto maulalo, ma le fa‘alēaogāina o le tino; e lē fa‘aaloalo i le fa‘amalieina o le tino.
17 O mea uma fo‘i tou te faia i le ‘upu po o le amio, ‘ia faia uma lava i le suafa o le Ali‘i o Iesu, ma fa‘afetai atu i le Atua le Tamā e ala ‘iā te ia. 18 O ‘outou avā, ‘ia ‘outou usiusita‘i i a ‘outou lava tane, e pei ‘ona tatau ai i le Ali‘i. 19 O ‘outou tane, ‘ia ‘outou alolofa atu i a ‘outou avā, ‘aua fo‘i le feita ‘iā te i latou. 20 Fanau e, ia outou faalogo i o outou matua i mea uma lava; 21 O outou tamā e, aua tou te faaonoono ia outou fanau, ne‘i lotovaivai i latou. 22 O ‘outou ‘au‘auna, ‘ia ‘ana‘ana i o ‘outou matai i mea uma lava i la le tino; ‘ae lē o le ‘au‘auna mata, pei o le fa‘afiafia i tagata; a o le loto tasi, ma le mata’u i le Atua. 23 O mea uma fo‘i tou te faia, ia faia ma le loto, pei ‘ona faia i le Ali‘i, ‘ae lē o tagata; 24 ‘Ua ‘outou iloa e maua e ‘outou mai le Ali‘i le taui o le tofi, auā o lo‘o ‘au‘auna ‘outou i le Ali‘i o Keriso. 25 A o lē fai mea leaga, e maua e ia le mea sesē na ia faia, e leai fo‘i se fa‘ailoga tagata.
MATAUPU 3
MATAUPU 4
1 O lenei, ‘āfai ‘ua toe tutū mai ‘outou fa‘atasi ma Keriso, ‘ia ‘outou sā‘ili i mea o i lugā, o i ai Keriso o lo‘o ti‘eti‘e ai i le itū taumatau o le Atua. 2 Ia outou naunau i mea i lugā, ae lē o mea i le lalolagi. 3 Auā ‘ua oti ‘outou, ‘ua lilo fo‘i lo ‘outou ola fa‘atasi ma Keriso i le Atua. 4 Pe a faaali mai Keriso, o lo tatou ola, ona faaali mai ai lea o outou faatasi ma ia i le mamalu. 5 O lenei, ia fasiotia o outou tino o loo i le lalolagi; o le faitaaga, o le amio leaga, o le loto leaga, o le tu‘inanau leaga, ma le matape‘ape‘a, o le ifo i tupua lava lea. 6 O mea ia e o‘o mai ai le to‘asā o le Atua i ē e lē usiusita‘i; 7 Na ‘outou savavali ai fo‘i i aso anamua, a o ‘outou nonofo ai. 8 A o lenei, ia outou tuu ese nei mea uma; o le ita, o le ita, o le loto leaga, o le upu leaga, o le tautala leaga mai o outou gutu. 9 Aua le pepelo le tasi i le isi, auā ua outou to ese le tagata tuai ma ana amio; 10 ‘Ua ‘outou oofu fo‘i i le tagata fou, o lē ‘ua fa‘afouina i le poto e tusa ma le fa‘atusa o lē na faia o ia; 11 O i inā e lē o i ai se Eleni po o se Iutaia, o se peritome po o se lē peritomeina, o se tagata Nu‘u ‘ese, o se Sekutia, o pologa po o se sa‘oloto; 12 O lenei, ia oofu outou i le alofa mutimutivale, ma le agalelei, ma le loto maulalo, ma le agamalu, ma le onosai, faapei o e ua filifilia e le Atua, ua paia ma ua peleina; 13 Ia onosaʻi le tasi i le isi, ma ia fefaamagaloaʻi, pe afai ua agaleagaina se tasi e se tasi; 14 A ‘ia sili i nei mea uma, ‘ia ‘ofu i le alofa, o le noataga lea e ‘ato‘atoa ai. 15 ‘Ia pule fo‘i le manuia o le Atua i o ‘outou loto, o lea fo‘i na vala‘auina ai ‘outou i le tino e tasi; ma ia outou faafetai. 16 ‘Ia nofo mau le afioga a Keriso i totonu ‘iā te ‘outou i le poto uma lava; ‘ia a‘oa‘o ma apoapoa‘i le tasi i le tasi i salāmo, ma pese, ma pese fa‘aleagaga, ma pepese atu i le Ali‘i ma le alofa tunoa i o ‘outou loto.
1 Matai e, ia avatu i a outou auauna le mea ua tonu ma le tutusa; ina ua outou iloa ua ia te outou foi le Matai i le lagi. 2 Ia tumau i le tatalo, ma mataala i lea lava mea e tasi ma le faafetai; 3 ‘Ia ‘outou tatalo fo‘i mo i matou, ‘ina ‘ia tatala mai e le Atua le faitoto‘a o le tautala, e ta‘u atu ai le mea lilo a Keriso, o le mea lea ‘ua noanoatia ai a‘u; 4 Ina ia ou faailoa atu, e pei ona tatau ona ou tautala atu ai. 5 Ia savavali ma le poto i e o i fafo, ma faaaoga le taimi. 6 Ia lē aunoa a outou upu ma le alofa, ia faamāi i le masima, ina ia outou iloa ai pe faapefea ona outou tali atu i tagata taʻitoʻatasi. 7 E taʻu atu e Tuiko iā te outou loʻu nuu uma, o le uso pele ia, ma le auauna faamaoni ma le ʻauʻauna faatasi i le Alii. 8 O lē na ‘ou ‘auina atu ai o ia ‘iā te ‘outou mo lea lava fa‘amoemoe, ‘ina ‘ia iloa e ia lo ‘outou tofi, ma fa‘amafanafanaina ai o ‘outou loto; 9 Fa‘atasi ma Onesemo, o le uso fa‘amaoni ma le pele, o ia fo‘i o so ‘outou. O le a latou faailoa atu ia te outou mea uma ua faia iinei. 10 O lo‘o alofa atu ‘iā te ‘outou Aritako, o lo‘u uso a pagota, ma Mareko le atali‘i o le tuafafine o Panapa, (o lē na ‘outou maua ai le poloa‘iga, ‘āfai e alu atu o ia ‘iā te ‘outou, ‘ia talia o ia; 11 O Iesu fo‘i, o lē ‘ua ta‘ua o Iuso, o ē ‘ua peritomeina. E na o i latou nei o e galulue faatasi i le malo o le Atua, ua fai ma faamafanafanaga ia te au. 12 O lo‘o alofa atu ‘iā te ‘outou o Epafara, o lo ‘outou, o le ‘au‘auna a Keriso, o lo‘o galue malosi e lē aunoa mo ‘outou i tatalo, ‘ina ‘ia ‘outou tutū lelei ma atoatoa i le finagalo uma o le Atua. 13 Auā ‘ou te molimau atu ‘iā te ia, ‘ua matuā mā‘elegā o ia ‘iā te ‘outou, ma ē o i Laotikaia, ‘atoa ma i latou o i Iarapoli. 14 O lo‘o alofa atu ‘iā te ‘outou o Luka le foma‘i pele, ma Tema. 15 Ia alolofa atu i le au uso o i Laotikaia, ma Namefa, ma le ekalesia o i lona fale.
138
Kolose
16 Pe a faitauina foʻi lenei tusi iā te outou, ia faitaulia foʻi i le faapotopotoga i Laotikaia; ia faapea foi ona outou faitau i le tusi mai Laotikaia. 17 ‘Ia e fai atu fo‘i ‘iā Arekipo, ‘Ia e tausi i le faiva ‘ua e maua i le Ali‘i, ‘ina ‘ia e fa‘ataunu‘uina. 18 O le alofa atu i lo‘u lima o Paulo. Manatua o'u noataga. ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa. Amene. (Na tusia mai Roma i Kolose e Tuiko ma Onesemo.)
139
1 Tesalonia
‘ina ‘ua matou lē fa‘atigāina se tasi o ‘outou, na matou tala‘i atu ai le Tala Lelei a le Atua ‘iā te ‘outou. 10 O molimau fo‘i ‘outou, o le Atua fo‘i, i le matuā pa‘ia ma le tonu ma le lē ta‘uleagaina o lo matou amio ‘iā te ‘outou o ē fa‘atuatua. 11 E pei ‘ona ‘outou iloa na matou apoapoa‘i atu, ma fa‘amafanafana atu, ma apoapoa‘i atu ‘iā te ‘outou ta‘ito‘atasi, fa‘apei o le tamā i lana fānau; 12 Ina ia outou savavali e tusa ma le Atua, o le na valaauina outou i lona malo ma lona mamalu. 13 O le mea lea tatou te faafetai atu ai i le Atua e lē aunoa, auā ina ua outou talia le afioga a le Atua na outou faalogo ai iā i matou, tou te leʻi talia o le upu a tagata, a o le upu moni, o le afioga lea a le Atua, ua matuā aogā. e galue fo‘i i totonu ‘iā te ‘outou o ē fa‘atuatua. 14 Auā le ‘au uso e, ‘ua ‘avea ‘outou ma fa‘aa‘oa‘o i ekalesia a le Atua o i Iutaia ‘iā Keriso Iesu; 15 O ē na fasiotia le Ali‘i o Iesu, ma o latou lava perofeta, ma ‘ua fa‘asauā mai ‘iā te i matou; ‘ua latou lē fiafia fo‘i i le Atua, ma ‘ua fa‘afeagai ma tagata uma; 16 ‘Ua vavao mai ‘iā te i matou e tautala atu i nu‘u ‘ese ‘ina ‘ia fa‘aolaina i latou, ‘ina ‘ia fa‘atumu a latou agasala e lē aunoa; 17 A o i matou, le au uso e, ua vavaeeseina i matou mai ia te outou mo sina taimi puupuu, i luma, e le o le loto, ua atili ai ona matou taumafai e vaai atu i o outou mata ma le manao tele. 18 O le mea lea matou te fia o atu ai ia te outou, o aʼu o Paulo, e tasi ma le toe; a ua faalavelavea i matou e Satani. 19 Auā o le ā lo matou fa‘amoemoe, po o le ‘oli‘oli, po o le pale e ‘oli‘oli ai? E le o outou ea foi i luma o lo tatou Alii o Iesu Keriso i lona afio mai? 20 Auā o ‘outou o lo matou mamalu ma lo matou ‘oli‘oli.
MATAUPU 1 1 O Paulo, ma Siluano, ma Timoteo, i le ekalesia i Tesalonia o i le Atua le Tamā ma le Ali‘i o Iesu Keriso: ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa, ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 2 Matou te avatu pea le faafetai i le Atua e lē aunoa ona o outou uma lava, ma taʻua outou i a matou tatalo; 3 ‘Ia manatua e lē aunoa la ‘outou galuega o le fa‘atuatua, ma le galuega o le alofa, ma le ‘onosa‘i o le fa‘amoemoe i lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, i luma o le silafaga a le Atua lo tatou Tamā; 4 Le au uso pele e, ua outou iloa lo outou filifilia e le Atua. 5 Auā e le‘i o‘o atu la matou tala lelei ‘iā te ‘outou i le na o le ‘upu, a o le mana fo‘i, ma le Agaga Pa‘ia, ma le mautinoa tele; e pei ‘ona ‘outou iloa fo‘i le uiga o i matou ‘iā te ‘outou ‘ona o ‘outou. 6 Na ‘avea fo‘i ‘outou ma fa‘aa‘oa‘o mai ‘iā te i matou ma le Ali‘i, ‘ina ‘ua talia e ‘outou le afioga i le puapuagā tele, ma le ‘oli‘oli mai le Agaga Pa‘ia. 7 ‘Ona ‘avea ai lea o ‘outou ma fa‘aa‘oa‘o i ē fa‘atuatua uma i Maketonia ma Akaia. 8 Auā ‘ua salalau atu le afioga a le Ali‘i mai ‘iā te ‘outou, e lē gata i Maketonia ma Akaia, a ‘ua salalau atu fo‘i lo ‘outou fa‘atuatua i le Atua i mea uma lava; ‘ina ‘ia tatou lē toe tautala atu ai i se mea. 9 Auā o i latou lava e fa‘aali mai ‘iā te i matou le uiga na matou o‘o atu ai ‘iā te ‘outou, ma lo ‘outou liliu mai i le Atua nai tupua e ‘au‘auna i le Atua soifua ma le moni; 10 ‘Ia fa‘atalitali fo‘i i lona Alo mai le lagi, o lē na toe fa‘atūina mai e ia nai ē ‘ua oti, o Iesu lea, o lē na te lavea‘iina i tatou nai le to‘asā a sau.
MATAUPU 3 1 O le mea lea ‘ina ‘ua lē toe mafai ‘ona matou ‘onosa‘i, sa matou manatu e lelei ‘ona tu‘ua na o i matou i Atenai; 2 ‘Ua ‘auina atu fo‘i e ia o Timoteo lo tatou uso, o le ‘au‘auna fo‘i a le Atua, o lē ‘ua matou galulue fa‘atasi i le tala lelei a Keriso, e fa‘atumauina ma fa‘amafanafanaina ‘outou i lo ‘outou fa‘atuatua. 3 ‘ina ‘ia leai se tasi e fa‘agae‘etia i nei puapuagā, auā ‘ua ‘outou iloa ‘ua tofia i tatou i ai. 4 Auā e moni, a o i ai i matou ma ‘outou, na matou mua‘i ta‘u atu ‘iā te ‘outou e puapuagātia i matou; e pei lava ona oo, ma ua outou iloa. 5 O le mea lea, ina ua ou lē toe onosaia, na ou auina atu ai e iloa lo outou faatuatua, ina neʻi faaosoosoina outou e le faaosooso, ma iʻuvale ai la matou galuega. 6 A o lenei, ina ua sau Timoteo mai iā te outou iā i matou, ma taʻu mai iā i matou le tala lelei o lo outou faatuatua ma lo outou alofa, ma ua outou manatua lelei pea i matou, ma ua matuā naunau e fia feiloaʻi ma i matou, e pei foʻi ona matou feiloaʻi iā te outou. 7 O le mea lea, le ‘au uso e, ‘ua fa‘amafanafanaina i matou ‘ona o ‘outou i o matou puapuagā ma puapuagā uma i lo ‘outou fa‘atuatua. 8 O lenei, ua matou ola, pe afai tou te tutumau i le Alii. 9 Auā o le ā se fa‘afetai matou te toe avatu i le Atua ‘ona o ‘outou, i le ‘oli‘oli uma ‘ua matou ‘oli‘oli ai ‘ona o ‘outou i luma o lo tatou Atua;
MATAUPU 2 1 Auā ‘ua ‘outou iloa e ‘outou le ‘au uso e, lo matou ulufale atu ‘iā te ‘outou, e lē o se mea fa‘atauva‘a; 2 A o i matou na muai tigaina, ma faatigaina foi i Filipi, pei ona outou iloa, sa matou faamalosi i lo tatou Atua e tautala atu ia te outou le tala lelei a le Atua ma le finau tele. 3 Auā o la matou apoapoa‘iga e lē o le fa‘a‘ole‘ole, po o le lē mamā, po o le fa‘a‘ole‘ole. 4 Ae e pei ona faatagaina i matou e le Atua ia tuu atu i ai le faatuatuaga i le talalelei, e faapea lava ona matou tautala atu; e le pei o le faafiafiaina o tagata, a o le Atua, o le na te tofotofoina o tatou loto. 5 Auā matou te le‘i fa‘aaogāina lava ‘upu fa‘ase‘e, pei ‘ona ‘outou iloa, po o se ufiufi o le matape‘ape‘a; O le molimau a le Atua: 6 Matou te le‘i sa‘ilia fo‘i se vi‘iga i tagata, po o ‘outou, po o isi, ‘ina ‘ua fa‘atigāina i matou o ‘aposetolo a Keriso. 7 A ‘ua matou agamalu ‘iā te ‘outou, fa‘apei o le tausima‘i na te tausia lana fānau. 8 O lenei, ona o lo matou matuā naunau atu iā te outou, ua matou loto e avatu iā te outou, e lē na o le tala lelei a le Atua, a o o matou lava ola, auā na pele outou iā i matou. 9 Auā le ‘au uso e, ‘ua ‘outou manatua la matou galuega mamafa ma le tigā, auā na matou galulue i le po ma le ao,
140
1 Tesalonia
10 O loo tatalo faatauanau i matou i le po ma le ao, ina ia matou vaai atu i o outou fofoga, ma faaatoatoaina mea ua le maua i lo outou faatuatua? 11 O lenei, o le Atua lava ia, ma lo tatou Tamā, ma lo tatou Alii o Iesu Keriso, ia faasino mai lo matou ala ia te outou. 12 ‘Ia fa‘ateleina fo‘i e le Ali‘i o ‘outou, ma ia fa‘ateleina fo‘i le alofa o le tasi i le tasi, ‘atoa ma tagata uma, e pei fo‘i ‘ona matou faia ‘iā te ‘outou. 13 ‘Ina ‘ia fa‘atumauina e ia o ‘outou loto ‘ia lē ta‘uleagaina i le pa‘ia i luma o le Atua, lo tatou Tamā, i le afio mai o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso fa‘atasi ma lona ‘au pa‘ia uma.
2 Auā ‘ua ‘outou iloa lelei, o le aso o le Ali‘i e o‘o mai e pei o se gaoi i le po. 3 Auā pe a latou fai ane, Ua filemu ma saogalemu; ‘ona o‘o fa‘afuase‘i mai ai lea o le malaia ‘iā te i latou, e pei o le tigā o le fafine tō; ma o le a latou le sao. 4 A o outou, le au uso e, tou te le o i le pouliuli, ina ia maua mai ai outou i lea aso e pei o se gaoi. 5 O outou uma lava o le fanau a le malamalama, ma le fanau o le ao; 6 O lenei, aua ne‘i tatou momoe e pei o isi; a ia tatou mataala ma faautauta. 7 Auā o ē momoe e momoe i le pō; ma o e onanā ua onanā i le po. 8 A o i tatou o e o le ao, ia faautauta, ia oofu i le ufifatafata o le faatuatua ma le alofa; ma le puloutau o le faamoemoe i le faaolataga. 9 Auā e le‘i tofia i tatou e le Atua mo le to‘asā, a ‘ia maua le fa‘aolataga i lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso; 10 O ia na maliu mo i tatou, ina ia tatou ola faatasi ma ia, pe tatou te ala pe momoe. 11 O lenei, ia outou fefaamafanafanai faatasi, ma ia fefaamafanafanai, faapei o outou foi. 12 Matou te ‘ai‘oi atu fo‘i ‘iā te ‘outou, le ‘au uso e, ‘ia ‘outou iloa i latou o ē galulue ‘iā te ‘outou, ma pule ‘iā te ‘outou i le Ali‘i, ma apoapoa‘i atu ‘iā te ‘outou; 13 ‘Ia fa‘asilisili fo‘i ‘iā te i latou i le alofa ‘ona o la latou galuega. Ma ia outou filemu ia te outou lava. 14 O lenei, matou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, le ‘au uso e, ‘ia ‘outou apoapoa‘i atu i ē amio leaga, ‘ia fa‘amafanafana i ē ‘ua vaivai, ‘ia fesoasoani i ē vaivai, ‘ia ‘onosa‘i i tagata uma. 15 Vaai ia leai se tasi e taui atu le leaga i le leaga i se tagata; a ia tausisi pea i le lelei, ia te outou lava, atoa ma tagata uma. 16 Ia olioli e lē aunoa. 17 Ia tatalo e lē aunoa. 18 ‘Ia ‘outou fa‘afetai i mea uma lava, auā o le finagalo lea o le Atua ‘iā Keriso Iesu ‘iā te ‘outou. 19 Aua le tineia le Agaga. 20 Aua le inoino i valoaga. 21 Tofotofo i mea uma; taofi mau i le mea lelei. 22 Ia taumamao mai i foliga uma o le leaga. 23 Ma o le Atua lava o le filemu e faapaiaina atoatoa outou; ‘ou te ‘ai‘oi atu fo‘i i le Atua ‘ia fa‘asaoina o ‘outou agaga ‘atoa, ma lo ‘outou agaga, ma lo ‘outou tino ‘ia lē ponā, se‘ia o‘o i le afio mai o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 24 E faamaoni le na valaau ia te outou, na te faia foi. 25 Uso e, tatalo mo i matou. 26 Ia alofa atu i le au uso uma lava i le sogi paia. 27 Ou te poloai atu ia te outou i le Alii ia faitau atu lenei tusi i le au uso paia uma. 28 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. Amene. (O le tusi muamua i Tesalonia na tusia mai Atenai.)
MATAUPU 4 1 O lenei, le ‘au uso e, matou te ‘ai‘oi atu fo‘i, ma ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou i le Ali‘i o Iesu, e pei ‘ona maua e ‘outou mai ‘iā te i matou le ala e tatau ai ‘ona ‘outou sāvavali ma fa‘afiafia ai le Atua, ia fa‘apea ‘ona fa‘ateleina o ‘outou. 2 Auā ‘ua ‘outou iloa poloa‘iga na matou tu‘uina atu ai ‘iā te ‘outou i le Ali‘i o Iesu. 3 Auā o le finagalo lenei o le Atua, o lo outou faapaiaina lea, ia taumamao outou ma le faitaaga. 4 Ina ia iloa e outou taʻitoʻatasi le auala e maua ai lona ipu i le faapaiaina ma le mamalu; 5 E lē o le tu‘inanau o le tu‘inanau, e pei o tagata o Nu‘u ‘ese e lē iloa le Atua; 6 ‘Ina ‘ia leai se tasi e fa‘atauva‘a ma fa‘a‘ole‘ole i lona uso i so o se mea; 7 Auā e le‘i vala‘au mai le Atua ‘iā te i tatou i le amio leaga, a o le pa‘ia. 8 O le mea lea, o lē ‘ino‘ino, e lē ‘ino‘ino i tagata, a o le Atua, o lē na foa‘iina mai fo‘i lona Agaga Pa‘ia ‘iā te i tatou. 9 A o le alofa i le ʻauuso, e lē aogā ona ou tusi atu iā te outou, auā ua aʻoaʻoina outou e le Atua ia fealofani. 10 E moni, ua outou faia faapea i le ʻauuso uma i Maketonia uma; 11 ‘Ia ‘outou su‘esu‘e fo‘i ‘ina ‘ia fifilemu, ma fai a ‘outou lava pisinisi, ma ‘ia galulue i o ‘outou lava lima, e pei ‘ona matou poloa‘i atu ai ‘iā te ‘outou; 12 ‘Ina ‘ia ‘outou sāvavali ma le fa‘amaoni i ē o i fafo, ma ‘ia leai se mea e mativa ai ‘outou. 13 ‘Ae ‘ou te mana‘o ‘ia ‘outou lē iloa, le ‘au uso e, i ē ‘ua momoe, ‘ina ne‘i fa‘anoanoa ‘outou, fa‘apei o isi ‘ua leai so latou fa‘amoemoe. 14 Auā ‘āfai tatou te talitonu na maliu Iesu ma toetū mai, e fa‘apea fo‘i ‘ona ‘aumaia e le Atua fa‘atasi ma ia o ē o momoe ‘iā Iesu. 15 Auā matou te fai atu lenei mea ‘iā te ‘outou i le afioga a le Ali‘i, o i tatou o ē o ola ma tumau i le afio mai o le Ali‘i, e lē muamua atu i ē o momoe. 16 Auā o le Ali‘i lava ia e afio ifo mai le lagi ma le alaga, ma le leo o le agelu sili, ma le pū a le Atua; 17 ‘Ona ‘aveina a‘e lea o i tatou o ē o ola ma totoe, fa‘atasi ma i latou i ao, e fa‘afetaia‘i i le Ali‘i i le ‘ea; 18 O lenei, ia outou fefaamafanafanai i nei upu. MATAUPU 5 1 A o taimi ma tau, uso e, e lē aogā ‘ona ‘ou tusi atu ai ‘iā te ‘outou.
141
2 Tesalonia
8 Ona faaalia mai ai lea o lena Amioleaga, o le a faaumatia e le Alii i le agaga o lona fofoga, ma faaumatia i le pupula o lona afio mai; 9 E oo lava ia te ia, o lona afio mai e tusa ma le galuega a Satani ma le mana uma, ma faailoga, ma vavega pepelo; 10 ‘atoa ma togafiti fa‘a‘ole‘ole uma o le amioletonu ‘iā te i latou o ē fano; ona sa latou le maua le alofa i le upu moni, ina ia faaolaina i latou. 11 O le mea fo‘i lea e ‘auina atu ai e le Atua ‘iā te i latou le fa‘asesega malosi, ‘ina ‘ia latou talitonu i le pepelo. 12 Ina ia tausalaina i latou uma o e sa le talitonu i le upumoni, ae sa fiafia i le amioletonu. 13 A ‘ua tatau ‘ona matou avatu le fa‘afetai i le Atua e lē aunoa ‘ona o ‘outou, le ‘au uso pele e le Ali‘i, auā na filifilia ‘outou e le Atua mai le amataga i le fa‘aolataga i le fa‘apa‘iaina o le Agaga ma le fa‘atuatua i le ‘upu moni. 14 O le mea lea na vala‘auina ai ‘outou e ia i la matou tala lelei, ‘ina ‘ia maua le mamalu o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 15 O le mea lea, le au uso e, ia tutumau ia, ma taofi i uputuu na aoaoina ai outou, pe i le upu, po o la matou tusi. 16 O lenei, o lo tatou Alii o Iesu Keriso lava ia, ma le Atua lo tatou Tamā, o lē na alofa mai iā i tatou, ma foaʻi mai iā i tatou le faamafanafanaga e faavavau ma le faamoemoe lelei e ala i le alofa tunoa. 17 Ia faamafanafanaina o outou loto, ma ia faatumauina i upu lelei uma ma galuega uma.
MATAUPU 1 1 O Paulo, ma Siluano, ma Timoteo, i le ekalesia i Tesalonia o i le Atua lo tatou Tamā ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 2 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa, ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 3 E tatau lava ona matou faafetai atu i le Atua e le aunoa mo outou, le au uso e, e pei ona tatau ai, ona ua tupu tele lava lo outou faatuatua, ma ua faateleina foi le alofa o outou uma taitoatasi o le tasi i le tasi; 4 ‘Ona matou mitamita ai lea ‘iā te ‘outou i ekalesia a le Atua, i lo ‘outou ‘onosa‘i ma le fa‘atuatua i o ‘outou sauāga uma ma puapuagā ‘ua ‘outou ‘onosa‘i ai. 5 O le fa‘ailoga lea o le fa‘amasinoga tonu a le Atua, ‘ina ‘ia ta‘uaogāina ‘outou i le Mālō o le Atua, o lo‘o mafatia ai fo‘i ‘outou. 6 Auā o le mea tonu lava lea i le Atua le taui atu o le puapuagā i ē o fa‘atigāina ‘outou; 7 ‘Ia mapu fo‘i ‘outou o ē puapuagātia fa‘atasi ma i matou, pe a fa‘aalia mai le lagi le Ali‘i o Iesu fa‘atasi ma ana agelu malolosi. 8 I le afi mumū e tauimasui ai i ē e lē iloa le Atua, ma lē usiusitaʻi i le tala lelei a lo tatou Alii o Iesu Keriso. 9 O e o le a faasalaina i le faafanoga e faavavau mai luma o le Alii, ma mai le mamalu o lona mana; 10 Pe a afio mai o ia ina ia viia i ona tagata paia, ma ia viia foi e i latou uma o e faatuatua, (auā ua talitonuina la matou mau ia te outou) i lea aso. 11 O le mea lea matou te tatalo ai e lē aunoa mo outou, ina ia taʻuaogāina outou e lo tatou Atua mo lenei valaauga, ma ia faataunuuina ma le mana lona finagalo malie uma, ma le galuega o le faatuatua. 12 ‘ina ‘ia vi‘ia le suafa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso ‘iā te ‘outou, o ‘outou fo‘i ‘iā te ia, e tusa ma le alofa tunoa o lo tatou Atua ma le Ali‘i o Iesu Keriso.
MATAUPU 3 1 O le mea mulimuli, le ‘au uso e, ‘ia ‘outou tatalo mo i matou, ‘ina ‘ia ta‘ape‘ape le afioga a le Ali‘i, ma ‘ia vi‘ia, fa‘apei ‘ona faia ‘iā te ‘outou. 2 Ina ia laveaʻiina foʻi i tatou mai i tagata vālea ma amioleaga, auā e lē faatuatua tagata uma. 3 A o le Alii e faamaoni, na te faatumauina outou, ma leoleo ia te outou mai le leaga. 4 ‘Ua matou fa‘atuatua fo‘i ‘iā te ‘outou i le Ali‘i, o lo‘o ‘outou faia ma faia fo‘i mea ‘ua matou poloa‘i atu ai ‘iā te ‘outou. 5 E ta‘ita‘iina fo‘i e le Ali‘i o ‘outou loto i le alofa o le Atua, ma le fa‘atalitali atu ‘iā Keriso. 6 O lenei, le ‘au uso e, matou te poloa‘i atu ai ‘iā te ‘outou i le suafa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, ‘ia ‘outou ō ‘ese mai i uso uma o ē amio fa‘api‘opi‘o, ‘ae lē tusa ma le ‘uputu‘u na ia maua mai ‘iā te i matou. 7 Auā ‘ua ‘outou iloa le mea e tatau ‘ona ‘outou mulimuli mai ai ‘iā te i matou; 8 Matou te le‘i ‘a‘ai fua fo‘i i le areto a se tasi; a ‘ua matou galulue i le puapuagā ma le tigā i le po ma le ao, ‘ina ‘ia matou lē fa‘atigāina se tasi o ‘outou. 9 E le ona ua leai so matou pule, a ia fai i matou ma faaaoao ia te outou, ia mulimuli mai ia te i matou. 10 Auā fo‘i na matou i ai ma ‘outou, na matou poloa‘i atu ai ‘iā te ‘outou, ‘āfai e lē galue se tasi, ‘aua fo‘i ne‘i ‘ai. 11 Auā ‘ua matou fa‘alogo o lo‘o i ai nisi o lo‘o sāvavali i totonu ‘iā te ‘outou, e lē o galulue lava, a o lo‘o pisapisao. 12 O i latou nei ua matou poloai atu ma apoapoai atu i lo tatou Alii o Iesu Keriso, ia galulue ma le filemu, ma aai i a latou lava mea e ‘ai. 13 A o outou, le au uso e, aua le faavaivai i le faia o mea lelei.
MATAUPU 2 1 O lenei, le ‘au uso e, matou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou i le afio mai o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, ma lo tatou fa‘apotopotoina ‘iā te ia. 2 ‘Ina ‘ia lē vave lūlūina o ‘outou mafaufau, pe atuatuvale, i le agaga, po o le ‘upu, po o le tusi e pei ‘ona mai ‘iā te i matou, ‘ina ‘ua latalata mai le aso o Keriso. 3 ‘Aua ne‘i fa‘asesēina ‘outou e se tasi i se mea, auā e lē o‘o mai lava lenā aso, se‘i vaganā ‘ua mua‘i o‘o mai le liliu ‘ese, ma fa‘aalia mai ai le tagata o le agasala, o le atali‘i o le malaia; 4 O lē ‘ua tete‘e ma fa‘aeaina o ia lava e sili i mea uma ‘ua ta‘ua o le Atua, po o ē ‘ua tapua‘ia; ‘ina ‘ia ti‘eti‘e ai o ia i le malumalu o le Atua, o lo‘o fa‘aali atu o ia o le Atua lava ia. Tou te le manatua ea, a o ou i ai ia te outou, na ou fai atu ai ia te outou ia mea? 6 Ma o lenei ua outou iloa le mea ua taofia ina ia faaalia mai o ia i lona taimi. 7 Auā o lo‘o galue nei le mea lilo o le amioletonu;
142
2 Tesalonia
14 ‘Āfai fo‘i e lē usiusita‘i se tasi i la matou ‘upu i lenei tusi, ‘ia ‘outou manatua lea tagata, ‘aua fo‘i tou te fa‘atasi ma ia, ‘ina ‘ia mā ai o ia. 15 ‘Ae ‘aua ne‘i ta‘ua o ia o se fili, a ‘ia apoapoa‘i atu ‘iā te ia e pei o se uso. 16 O lenei, o le Ali‘i lava e ana le manuia ‘ia foa‘iina atu ‘iā te ‘outou le manuia e lē aunoa i mea uma lava. ‘Ia ‘iā te ‘outou uma le Ali‘i. 17 O le alofa atu a Paulo i loʻu lava lima, o le faailoga lea i tusi uma lava; 18 ‘Ia ‘iā te ‘outou uma lava le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. Amene. (O le tusi lona lua i Tesalonia na tusia mai Atenai.)
143
1 Timoteo
MATAUPU 2
MATAUPU 1 1 O Paulo, o le ‘aposetolo a Iesu Keriso i le poloa‘iga a le Atua lo tatou Fa‘aola, ma le Ali‘i o Iesu Keriso, o lo tatou fa‘amoemoe lea; 2 ‘Ia ‘iā Timoteo, lo‘u lava atali‘i i le fa‘atuatua: O le alofa tunoa, ma le alofa mutimutivale, ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma Iesu Keriso lo tatou Ali‘i. 3 Fa‘apei ‘ona ‘ou ‘ai‘oi atu ‘iā te oe, ‘ina ‘ua ‘ou alu i Maketonia, ‘ia e nofo pea i Efeso, ‘ina ‘ia e poloa‘i atu i nisi ‘ia latou lē a‘oa‘o atu se isi a‘oa‘oga. 4 ‘Aua fo‘i ne‘i ua‘i atu i tala fa‘asolopito ma gafa e lē uma, o lo‘o ‘aumai ai feeseesea‘iga, nai lo o le fa‘amafanafanaina o le Atua e i le fa‘atuatua; 5 O le iʻuga o le poloaʻiga, o le alofa lea mai i le loto mamā, ma le lotofuatiaifo lelei, ma le faatuatua faamaoni. 6 ‘Ua liliu ‘ese mai ai isi, ‘ua liliu ‘ese i tala lē aogā; 7 O lo‘o manana‘o e ‘avea ma a‘oa‘o tulafono; e le malamalama foi i mea latou te fai mai ai, po o mea ua latou tautino mai ai. 8 A ‘ua tatou iloa e lelei le tulafono, pe ‘āfai e fa‘atatau i le tulafono; 9 ‘Ua ‘outou iloa lenei mea, e le‘i faia le tulafono mo le tagata amiotonu, a o ē amio leaga ma lē usiusita‘i, ma ē amio leaga, ma ē agasala, ma ē amio leaga, ma ē amio leaga, ma ē fasioti tamā, ma fasioti tinā, ma fasioti tagata; 10 Mo e faitaaga, mo i latou o e ua faaleagaina i latou lava faatasi ma tagata, mo e gaoi tane, mo tagata pepelo, mo tagata tauto, ma afai e i ai se isi mea e feteenai ma aoaoga faavae tonu; 11 E tusa ma le tala lelei mamalu a le Atua manuia, na tuuina mai ia te au. 12 Ma ou te faafetai ia Keriso Iesu lo tatou Alii, o lē na mafaia aʼu, ona sa ia manatu mai ia te aʼu e faamaoni, ma tuuina mai aʼu i le galuega; 13 O lē na mua‘i fai upu leaga, ma fa‘asauā, ma fa‘asauā; 14 Sa matuā tele fo‘i le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i ma le fa‘atuatua ma le alofa ‘iā Keriso Iesu. 15 O le upu moni lenei, ma e tatau ona talia uma, na afio mai Keriso Iesu i le lalolagi e faaola i tagata agasala; o i latou o lo‘u ali‘i. 16 E ui i lea, o le mea lea na ou maua ai le alofa mutimutivale, ina ia faaalia ai e Iesu Keriso le onosai uma ia te au muamua, e fai ma faaaʻoaʻo i ē e talitonu iā te ia i le ola e faavavau. 17 O lenei, ia i le Tupu e faavavau, e ola pea, e le o vaaia, o le Atua poto e toatasi, ia i ai le viiga ma le viiga e faavavau faavavau lava. Amene. 18 O lenei poloa‘iga ‘ou te tu‘uina atu ai ‘iā te oe, lo‘u atali‘i e, Timoteo, e tusa ma valoaga na muamua atu ‘iā te oe, ‘ina ‘ia e tau ai le tau‘a lelei; 19 Ia taofimau i le faatuatua, ma le loto fuatiaifo lelei; o mea ia ‘ua tu‘u‘eseina e nisi ‘ona o le fa‘atuatua, ‘ua malepelepe ai. 20 O i latou ia o Umenaio ma Alesana; o ē ‘ua ‘ou tu‘uina atu ‘iā Satani, ‘ina ‘ia a‘oa‘oina ai i latou e lē ‘upu leaga.
144
1 O lenei, ‘ou te ‘ai‘oi atu, e muamua i mea uma, ‘ia faia olega, ma tatalo, ma fa‘atoga, ma fa‘afetai mo tagata uma; 2 Mo tupu, ma i latou uma ua i ai le pule; ina ia tatou ola i se olaga filemu ma le filemu i le amioatua uma ma le faamaoni. 3 Auā o le mea lelei lea ma le mālie i le silafaga a le Atua lo tatou Fa‘aola; 4 O le na te finagalo ia faaolaina tagata uma lava, ma ia oo mai i le malamalama o le upu moni. 5 Auā e to‘atasi le Atua, e to‘atasi fo‘i le puluvaga i le va o le Atua ma tagata, o le tagata o Keriso Iesu; 6 O lē na foa‘iina mai o ia e ia e fai ma togiola mo tagata uma, ‘ina ‘ia molimau i ona po e tatau ai. 7 ‘Ua tofia ai a‘u e fai ma tala‘i ma ‘aposetolo, (‘ou te tautala atu i le ‘upu moni ‘iā Keriso, ‘ae lē pepelo;) o le a‘oa‘o o nu‘u ‘ese i le fa‘atuatua ma le fa‘amaoni. 8 O lenei, ou te loto ia tatalo tagata i mea uma lava, ma sisii i luga o lima paia, e aunoa ma le ita ma le masalosalo. 9 E fa‘apea fo‘i ‘ona teuteu e fafine ‘iā te i latou i ‘ofu e onomea, ma le matamuli ma le fa‘autauta; e le o le lauulu fili, po o le auro, po o penina, po o le ‘ofu taugatā; 10 ‘Ae peita‘i (e tatau i fafine ta‘utino i le amioatua) i galuega lelei. 11 Ia aʻoaʻoina le fafine ma le lē leoa, ma ia matuā gauaʻi atu. 12 ‘Ae ‘ou te lē tu‘uina atu se fafine e a‘oa‘o atu, pe pule fo‘i i le tane, a ‘ia fa‘alologo. 13 Auā na faia muamua Atamu, ona sosoo ai lea ma Eva. 14 E le‘i fa‘asesēina fo‘i Atamu, a o le fafine ‘ua fa‘asesēina, ‘ona o‘o lea i le solitulafono. 15 E ui i lea, e faaolaina o ia i le fanautama, pe afai latou te tumau i le faatuatua ma le alofa ma le paia ma le faautauta. MATAUPU 3 1 O le upu moni lenei, Afai e manao se tasi i le tofi o le epikopo, e manao o ia i le galuega lelei. 2 E ao i le epikopo ona lē ponā, o le tane a le avā e toʻatasi, o le mataala, o le faautauta, o le amio lelei, o le talimālō, o le aʻoaʻo atu; 3 E lē inu uaina, e lē fa‘atauvalea, e lē matape‘ape‘a i ‘oloa leaga; a ‘ia ‘onosa‘i, ‘aua le finau vale, ‘aua le matape‘ape‘a; 4 O lē na te pule lelei i lona lava ‘āiga, o lo‘o usiusita‘i fo‘i i lana fānau ma le manatu mamafa uma; 5 (Aua afai e le iloa e se tasi ona pule i lona lava aiga, e faapefea ona ia tausia le ekalesia a le Atua?) 6 E lē o se tagata fa‘atauva‘a, ‘ina ne‘i fa‘amaualuga o ia ma pa‘ū ai i le fa‘asalaga a le tiapolo. 7 E lē gata i lea, e ao ina maua e ia se tala lelei e uiga i ē o i fafo; ne'i pa'u atu o ia i le faalumaina ma le mailei a le tiapolo. 8 E fa‘apea fo‘i le ‘au tiakono ‘ia fa‘amaoni, ‘aua le tautala fa‘alua, ‘aua le inu tele i le uaina, ‘aua le matape‘ape‘a i ‘oloa leaga; 9 ‘Ia tāofi le mea lilo o le fa‘atuatua i le loto fuatiaifo mamā. 10 Ma ia tuu atu foi ia i latou ia e tofotofoina muamua; ‘ona tu‘u atu lea ‘iā te i latou e fa‘aaoga le tofi o le tiakono, ‘ina ‘ua maua e lē ponā.
1 Timoteo
11 Ia faapea foi a latou avā, ia amio lelei, ia aua le taufaaleaga, ia faautauta, ia faamaoni i mea uma lava. 12 Ia avea le au tiakono ma tane o le avā e toʻatasi, ia pulea lelei a latou fanau ma o latou lava aiga. 13 Auā o ē ‘ua fa‘aaoga lelei le tofi o le tiakono, ‘ua fa‘atauina e i latou le tulaga lelei, ma le lototele tele i le fa‘atuatua ‘iā Keriso Iesu. 14 ‘Ou te tusi atu nei mea ‘iā te oe, ma le fa‘amoemoe ‘ou te vave alu atu ‘iā te oe; 15 Ae afai ou te nofo umi, ina ia e iloa ai le mea e tatau ona e amio ai i le fale o le Atua, o le ekalesia lea a le Atua soifua, o le poutū ma le faavae o le upu moni. 16 E leai fo‘i se finauga e matuā tele lava le mea lilo o le amioatua: na fa‘aalia mai le Atua i le tino, ‘ua ta‘uamiotonuina i le Agaga, na va‘aia e agelu, ‘ua tala‘iina atu i nu‘u ‘ese, ‘ua fa‘atuatua i le lalolagi, ‘ua ‘aveina a‘e i le mamalu.
3 Ia ava i fafine ua oti a latou tane, o fafine moni ua oti a latou tane. 4 ‘Ae ‘āfai e i ai se fānau a se fafine ‘ua oti lana tane, po o ni uso o ona uso, ‘ia latou mua‘i a‘oa‘o i le amioatua i o latou ‘āiga, ma taui atu i o latou mātua; 5 O lenei, o le fafine ua oti lana tane, ma ua tuufua, ua faatuatua ia i le Atua, ma tumau i le faatoga ma le tatalo i le po ma le ao. 6 A o le fafine e ola i le fiafia, ua oti o ia a o ola o ia. 7 ‘Ia e poloa‘i atu fo‘i i nei mea, ‘ina ‘ia lē ponā i latou. 8 ‘Ae ‘āfai e lē tausi e se tasi i ona tagata, ‘ae maise i ē o i lona lava ‘āiga, ‘ua fa‘afitia e ia le fa‘atuatua, e sili fo‘i lona leaga i le lē fa‘atuatua. 9 ‘Aua ne‘i faitaulia le fafine ‘ua oti lana tane ‘ae itiiti ifo i le onogafulu ona tausaga, o le avā a le tane e to‘atasi; 10 Ua taʻuleleia ona o galuega lelei; ‘āfai na ia tausia a‘e tama, pe ‘āfai na ia nofonofo i tagata ‘ese, po ‘ua na mulumuluina vae o le ‘au pa‘ia, po ‘ua na fesoasoani i ē ‘ua puapuagātia, pe ‘āfai na ia faia ma le filiga i galuega lelei uma lava. 11 A o fafine talavou ua oti a latou tane, ia teena; 12 ‘Ua ‘iā te i latou le fa‘asala, auā ‘ua latou lafoa‘iina lo latou ulua‘i fa‘atuatua. 13 E faapena foi ona latou aoao ia paie, feoai solo mai lea fale i lea fale; e lē gata fo‘i i le paie, a o ē tau‘a‘upu fo‘i ma le pisapisaō, e tautala i mea e lē tatau. 14 O lenei, ‘ou te loto ‘ina ‘ia fai avā o fafine talavou, ‘ia fānau mai a latou fānau, ma ta‘ita‘i le ‘āiga, ‘aua ne‘i tu‘uina atu i le fili se mea e ‘upu leaga ai. 15 Auā ua liliuese nisi e mulimuli atu iā Satani. 16 Afai e i ai i se tane po o se fafine faatuatua ni fafine ua oti a latou tane, ia fesoasoani ia i latou, ma ia aua ne‘i molia le ekalesia; ina ia fesoasoani ai i e ua oti a latou tane. 17 ‘Ia ta‘uleleia fo‘i toeaina o ē pule lelei, ‘ae maise o ē galulue i le ‘upu ma le a‘oa‘oga. 18 Auā ‘ua fai mai le Tusi, ‘Aua ‘e te fa‘apupulaina le gutu o le povi e soli ai saito. Ma, E tatau i le tagata faigaluega lona taui. 19 Aua neʻi talia se tuuaʻiga e faasaga i se toeaina, ae i luma o molimau e toʻalua po o se toʻatolu. 20 ‘Ia a‘oa‘i atu i ē agasala i luma o tagata uma, ‘ina ‘ia matata‘u fo‘i isi. 21 ‘Ou te poloa‘i atu fo‘i ‘iā te oe i luma o le Atua, ma le Ali‘i o Iesu Keriso, ma le ‘au agelu filifilia, ‘ia e tausi i nei mea, ‘aua le fa‘atauva‘a, ‘aua fo‘i e te faia se mea ma le fa‘ailoga tagata. 22 ‘Aua ne‘i fa‘afuase‘i ona fa‘ae‘e lima i se tasi, ‘aua fo‘i ne‘i tofusia i agasala a isi tagata; 23 Aua e te toe inu vai, a ia e inu sina uaina itiiti ona o lou manava ma lou ma'i soo. 24 O agasala a isi tagata ‘ua mua‘i aliali mai, e muamua atu i le fa‘amasinoga; ma ua latou mulimuli atu i isi tagata. 25 E fa‘apea fo‘i galuega lelei a isi ‘ua mua‘i fa‘aalia; ma o i latou e ese e le mafai ona natia.
MATAUPU 4 1 O lenei ua fetalai manino mai le Agaga, o aso e gata ai o le a o ese ai isi mai le faatuatua, ma uai atu i agaga taufaasese, ma mataupu a temoni; 2 O le tautala pepelo ma le pepelo; ua mu o latou lotofuatiaifo i se uamea vevela; 3 O loo vavao i le faaipoipo, ma poloai atu ia taumamao i meaʻai, na faia e le Atua ina ia talia ma le faafetai o ē faatuatua ma iloa le upu moni. 4 Auā e lelei mea uma na faia e le Atua, e leai fo‘i se mea e lafoa‘iina, pe ‘āfai e talia ma le fa‘afetai. 5 Auā e fa‘apa‘iaina i le afioga a le Atua ma le tatalo. 6 Afai e te faamanatu atu i le au uso nei mea, o le a avea oe ma auauna lelei a lesu Keriso, ua tausia i upu o le faatuatua ma le aoaoga lelei, ua e maua ai. 7 A ‘ia ‘alo ‘ese i tala fa‘atauva‘a ma fafine matutua, ‘ia fa‘amalosi ‘outou lava i le amioatua. 8 Auā e itiiti le aogā o le fa‘amalositino; 9 O le upu moni lenei ma e tatau ona talia uma. 10 Auā o le mea lea ‘ua matou galulue ai ma fa‘alumaina, auā ‘ua matou fa‘atuatua i le Atua soifua, o le Fa‘aola lea o tagata uma, ‘ae maise o ē fa‘atuatua. 11 O mea ia ia e poloai atu ai ma aoao atu. 12 ‘Aua ne‘i ‘ino‘ino se tasi i lou taule‘ale‘a; a ia fai oe ma faaaoao i e ua faatuatua, i le upu, ma le amio, ma le alofa, ma le loto, ma le faatuatua, ma le mama. 13 ‘Ia ‘outou naunau i le faitau, ma apoapoa‘i atu, ma a‘oa‘o atu, se‘ia ‘ou alu atu. 14 Aua e te tuulafoaiina le meaalofa ua ia te oe, na tuuina atu ia te oe i le valoaga, ma le faaee atu o lima o le au faitaulaga. 15 Mafaufau loloto i nei mea; ‘ia e foa‘i atoatoa atu ‘iā te i latou; ina ia iloa e tagata uma lou manuia. 16 Ia faaeteete ia te oe lava, ma i le mataupu; ia e tumau ai i ia mea: aua a e faia lenei mea e faaolaina ai oe e oe atoa ma e faalogo ia te oe.
MATAUPU 6
MATAUPU 5
1 O ‘au‘auna uma ‘ua i lalo o le amo, ‘ia ta‘uaogāina o latou lava matai i le āva uma, ‘ina ‘ia lē ta‘uleagaina le suafa o le Atua ma lana a‘oa‘oga. 2 O i latou fo‘i o ē ‘ua i ai matai fa‘atuatua, ‘aua ne‘i ‘ino‘ino i latou, auā o uso i latou; ‘ae lelei ‘ona ‘au‘auna
1 Aua le aoai atu i se toeaina, a ia outou aioi atu ia te ia e pei o se tamā; o taulele‘a fo‘i o ni uso; 2 O toeaina e pei o tinā; o e laiti e pei o ni tuafafine, ma le mama atoatoa.
145
1 Timoteo
atu i latou, auā o ē fa‘amaoni ma ‘ua alofaina, o ē tofusia i le manuia. ‘Ia a‘oa‘o atu ma apoapoa‘i atu i nei mea. 3 ‘Āfai e ‘ese ‘ona a‘oa‘o atu e se tasi, ma lē ioe i ‘upu lelei, o afioga lava a lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, ma a‘oa‘oga e tusa ma le amioatua; 4 E faamaualuga o ia, e lē iloa se mea, ae ua liliʻi i fesili ma misa i upu, e tupu mai ai le matauʻa, ma le misa, ma le upuleaga, ma manatu leaga. 5 O finauga fa‘api‘opi‘o a tagata loto leaga, ma ‘ua lē maua le ‘upu moni, i le manatu o le manuia o le amioatua lea; 6 A o le amioatua ma le loto malie, o le manuia tele lea. 7 Auā e leai se mea ‘ua tatou ‘aumaia i le lalolagi, ‘ua mautinoa fo‘i e lē mafai ‘ona tatou ‘aumaia i fafo. 8 A ia tatou maua mea e ‘ai ma ofu, ia tatou lotomalilie ai. 9 A o e fia mau‘oa, e pa‘u‘ū i latou i le fa‘aosoosoga ma le mailei, ma tu‘inanau vale ma le leaga e tele, e totō ifo ai tagata i le malaia ma le malaia. 10 Auā o le mana‘o tele i tupe o le pogai lea o mea leaga uma lava; 11 Ae o oe, le tagata o le Atua e, ia e sola ese mai nei mea; ma tausisi i le amiotonu, ma le amioatua, ma le faatuatua, ma le alofa, ma le onosai, ma le agamalu. 12 ‘Ia e tau le taua lelei o le fa‘atuatua, ‘ia tāofi atu i le ola e fa‘avavau, ‘ua vala‘auina ai fo‘i oe, ma ‘ua e ta‘utino atu i le ta‘utinoga lelei i luma o molimau e to‘atele. 13 ‘Ou te poloa‘i atu fo‘i ‘iā te oe i luma o le Atua, o lē na te fa‘aola mea uma lava, ‘atoa ma Keriso Iesu, o lē na molimau i luma o Ponotio Pilato le ta‘utinoga lelei; 14 ‘Ia e tausia lenei poloa‘iga e lē ponā, ma le lē ta‘uleagaina, se‘ia o‘o i le fa‘aali mai o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 15 O le a ia faailoa mai i ona taimi, o lē ua manuia ma e toatasi le Pule Silisili Ese, o le Tupu o tupu, ma le Alii o alii; 16 E na o ia e i ai le tino ola pea, o loo mau i le malamalama e le mafai ona faalatalata i ai se tasi; e le‘i va‘aia fo‘i o ia e se tasi, e lē mafai fo‘i ‘ona va‘aia e ia; Amene. 17 Ia e faatonu atu i ē mauʻoa i lenei lalolagi, ia aua neʻi faamaualuluga, pe faalagolago i ʻoa e lē mautinoa, a o le Atua soifua, o lē na te foaʻi maia iā i tatou mea uma e olioli ai; 18 ‘Ia latou faia mea lelei, ‘ia fa‘atamaoaigaina i latou i galuega lelei, ‘ia sauni e tufa atu, ma loto i le fefa‘asoaa‘i; 19 O lo‘o fa‘aputuina mo i latou lava se fa‘avae lelei mo aso a sau, ‘ina ‘ia latou fetagofi atu i le ola e fa‘avavau. 20 Timoteo e, ‘ia e tausi i le mea ‘ua tu‘uina atu ‘iā te oe, ‘ia ‘alo ‘ese i tala leaga ma le lē aogā, ma fa‘afeagai o le poto fa‘apolopolo ua ta‘ua pepelo ai. 21 lea ua fai mai ai isi, ua sese i le faatuatua. ‘Ia ‘iā te oe le alofa tunoa. Amene. (O le tusi muamua ia Timoteo na tusia mai i Laotikaia, o le aai sili lea o Ferukia Pakatiana.)
146
2 Timoteo
4 E leai se tagata e tau e fa‘alavelaveina o ia i mea o le olaga nei; ‘ina ‘ia fa‘afiafia o ia i lē ‘ua filifilia o ia e fai ma fitafita. 5 Afai foʻi e finau se tasi i le manumalo, e lē faapaleina o ia, seʻi vagana ua finau e tusa ai ma le tulafono. 6 E ao i le tagata galue fanua ona muaʻi ʻai i fua. 7 Mafaufau i mea ou te fai atu ai; ma ia foaiina atu e le Alii ia te oe le malamalama i mea uma lava. 8 ‘Ia ‘outou manatua na toe fa‘atūina mai Iesu Keriso o le fānau a Tavita nai ē ‘ua oti, e tusa ma la‘u tala lelei. 9 O le mea lea ‘ua ‘ou mafatia ai i puapuagā, e pei o se tagata amio leaga, e o‘o lava i noanoataga; a e le noatia le afioga a le Atua. 10 O le mea lea ‘ou te ‘onosa‘i ai i mea uma lava ‘ona o ē ‘ua filifilia, ‘ina ‘ia latou maua fo‘i le fa‘aolataga ‘ua ‘iā Keriso Iesu ma le mamalu e fa‘avavau. 11 O le upu moni lava lenei: Auā afai tatou te oti faatasi ma ia, tatou te ola foi faatasi ma ia; 12 Afai tatou te onosai, e fai foi i tatou ma tupu faatasi ma ia; 13 Afai tatou te le talitonu, e tumau pea o ia i le faamaoni; 14 ‘Ia ‘outou fa‘amanatu atu i nei mea, ma ‘ia poloa‘i atu ‘iā te i latou i luma o le Ali‘i, ‘aua ne‘i finau i ‘upu e lē aogā, a ‘ia fa‘asesēina ē ‘ua fa‘alogologo i ai. 15 ‘Ia ‘outou taumafai e fa‘aali atu ‘iā te oe ‘ua fa‘amaoni i le Atua, o le tufuga e lē tatau ‘ona mā, o lē na te tu‘uina atu ma le tonu le ‘upu o le ‘upu moni. 16 ‘Ae ‘alo‘alo ‘ese i tala lē mamā ma le lē aogā; 17 E ‘ai fo‘i la latou ‘upu e pei o le ila. 18 O ē ‘ua sesē i le ‘upu moni, ma fai mai ‘ua mavae atu le toetū; ma fa‘aumatia le fa‘atuatua o nisi. 19 E ui i lea, e tumau le faavae o le Atua, o loo i ai lenei faamaufaailoga, Ua silafia e le Alii ona lava. Ma, ia o ese i le amioletonu i latou uma o e ta'u i le suafa o Keriso. 20 Ae i totonu o se fale tele e lē na o ipu auro ma ario e i ai, a o ipu laʻau ma eleele foʻi; o isi e fa‘aaloalo, a o isi e fa‘alumaina. 21 ‘Āfai fo‘i ‘ua fa‘amamāina e se tasi o ia lava ‘iā te ia lava, e fai o ia ma ipu mamalu, ‘ua fa‘apa‘iaina, e aogā fo‘i i le matai, ma ‘ua saunia mo galuega lelei uma lava. 22 ‘Ia ‘outou sola ‘ese fo‘i i tu‘inanau o taulele‘a; 23 A ‘ia ‘alo ‘ese i fesili valea ma le lē a‘oa‘oina, auā ‘ua e iloa e tupu ai misa. 24 Ma e lē tatau i le auauna a le Alii ona finau; a ia agamalu i tagata uma, ia mafai ona aoao atu, ia onosai, 25 I le agamalu e aoao atu ai i e tetee ia i latou lava; pe afai e foaiina atu e le Atua ia te i latou le salamo e iloa ai le upumoni; 26 Ma ina ia mafai ona latou toe faaola mai i latou lava mai le mailei a le tiapolo, o e ua ave faatagataotaua e ia i lona finagalo.
MATAUPU 1 1 O Paulo, o le ‘aposetolo a Iesu Keriso i le finagalo o le Atua, e tusa ma le folafolaga i le ola ‘ua ‘iā Keriso Iesu, 2 ‘Ia ‘iā Timoteo lo‘u atali‘i pele, o le alofa tunoa, ma le alofa mutimutivale, ma le manuia mai le Atua le Tamā, ma Keriso Iesu lo tatou Ali‘i. 3 ‘Ou te fa‘afetai atu i le Atua, o lē ‘ou te ‘au‘auna i ai mai i o‘u tamā ma le loto fuatiaifo mamā, ‘ina ‘ua ‘ou manatua pea oe i a‘u tatalo i le po ma le ao; 4 O lo‘o matuā naunau lava e fia feiloa‘i ma oe, ma ‘ua manatua ou loimata, ‘ina ‘ia fa‘atumuina a‘u i le ‘oli‘oli; 5 Pe a ‘ou manatua le fa‘atuatua fa‘amaoni o ‘iā te oe, na mua‘i i ai i totonu o Loi le tinā o lou tinā, ma lou tinā o Eunike; ma ‘ua ‘ou mautinoa o lo‘o ‘iā te oe fo‘i. 6 O le mea lea ‘ou te fa‘amanatu atu ai ‘iā te oe, ‘ia e fa‘aosoina le meaalofa a le Atua, o lo‘o i totonu ‘iā te oe i le fa‘ae‘e atu o o‘u lima. 7 Auā e le‘i foa‘iina mai e le Atua ‘iā te i tatou le agaga e mata‘u ai; a o le mana, ma le alofa, ma le mafaufau lelei. 8 O lenei, ‘aua ne‘i e mā i le molimau i lo tatou Ali‘i, po o a‘u fo‘i o lo‘o noanoatia o ia; 9 O lē na fa‘aola ‘iā te i tatou, ma vala‘auina i tatou i le vala‘au pa‘ia, e lē tusa ma a tatou galuega, a o lona lava finagalo ma lona alofa tunoa, na foa‘iina mai ‘iā te i tatou ‘iā Keriso Iesu a o le‘i amataina le lalolagi. 10 A ‘ua fa‘aalia mai nei i le fa‘aali mai o lo tatou Fa‘aola o Iesu Keriso, o lē ‘ua fa‘aumatia le oti, ma ‘ua fa‘amalamalamaina le ola ma le lē oti e ala i le tala lelei; 11 O le mea lea ‘ua tofia ai a‘u e fai ma tala‘i, ma ‘aposetolo, ma a‘oa‘o i nu‘u ‘ese. 12 O le mea foʻi lea ua ou mafatia ai i nei mea, ae ou te lē mā, auā ua ou iloa lē ua ou faatuatua i ai, ma ua ou mautinoa e mafaia e ia ona tausia le mea ua ou tuuina atu iā te ia seʻia oo i lea aso. 13 ‘Ia e taofimau i le fa‘atusa o ‘upu lelei na e fa‘alogo ai ‘iā te a‘u, i le fa‘atuatua ma le alofa ‘ua ‘iā Keriso Iesu. 14 O le mea lelei na tu‘uina atu ‘iā te oe, ‘ia tausia e le Agaga Pa‘ia o lo‘o nofo i totonu ‘iā te i tatou. 15 O lenei, ua e iloa, o i latou uma o i Asia ua liliuese mai iā te aʻu; o i latou ia o Figelu ma Heremogene. 16 Ia tuu atu e le Alii le alofa mutimutivale i le aiga o Oneseforo; auā na ia fa‘amafanafana mai ‘iā te a‘u, e le‘i mā fo‘i o ia i lo‘u filifili; 17 A o iai o ia i Roma, na ia matuā saʻili mai iā te aʻu, ma maua ai aʻu. 18 ‘Ia foa‘i atu e le Ali‘i ‘iā te ia ‘ia maua e ia le alofa mutimutivale o le Ali‘i i lea aso;
MATAUPU 3
MATAUPU 2
1 ‘Ia e iloa fo‘i lenei mea, o aso e gata ai e o‘o mai ai aso faigatā. 2 Auā e avea tagata ma ē alolofa ‘iā te i latou lava, e matape‘ape‘a, e fa‘amaualuga, e fa‘amaualuga, e ‘upuvale, e lē usiusita‘i i mātua, e lē fa‘afetai, e amio leaga, 3 E aunoa ma le alofa masani, o ē soli, o ē e molia pepelo, o ē e lē mafai, o ē sauā, o ē ‘ino‘ino i ē lelei; 4 O ē fa‘a‘ole‘ole, o ē ulufafo, o ē fa‘amaualuga, o ē manana‘o i mea fa‘afiafia e sili atu i lo le mana‘o i le Atua;
1 O lenei, lo‘u atali‘i e, ‘ia e fa‘amalosi i le alofa tunoa ‘ua ‘iā Keriso Iesu. 2 O mea fo‘i na e fa‘alogo ai ‘iā te a‘u i molimau e to‘atele, ‘ia e tu‘uina atu i tagata fa‘amaoni, o ē e mafai ‘ona a‘oa‘o atu i isi. 3 O lenei, ‘ia e ‘onosa‘i i mea faigatā, fa‘apei o le fitafita lelei a lesu Keriso.
147
2 Timoteo
5 ‘Ua ‘iā te i latou le fa‘atusa o le amioatua, ‘ae tete‘e atu i lona mana; 6 Auā o i latou nei o ē fetolofi i fale, ma ta‘ita‘iina fa‘atagataotau‘a o fafine vālea ‘ua ‘aveina agasala, ma ta‘ita‘iina e tu‘inanau ‘ese‘ese; 7 ‘Ua a‘oa‘oina pea, ‘ae lē mafai lava ‘ona o‘o i le malamalama o le ‘upu moni. 8 Fa‘apei ‘ona tete‘e atu o Ianesi ma Iamero ‘iā Mose, e fa‘apea fo‘i ‘ona tete‘e atu o i latou nei i le ‘upu moni: o tagata fa‘api‘opi‘o o latou loto, o ē ‘ua leaga i le fa‘atuatua. 9 ‘Ae latou te lē aga‘i i luma; 10 ‘Ae peita‘i ‘ua e iloa lelei fo‘i la‘u a‘oa‘oga, o la‘u amio, o le fa‘amoemoe, o le fa‘atuatua, o le ‘onosa‘i, o le alofa, o le ‘onosa‘i, 11 O sauaga, ma puapuagā na o‘o mai ‘iā te a‘u i Anetioka, i Ikonio, i Lusa; o sauāga na ‘ou onosaia ai: a ‘ua lavea‘iina a‘u e le Ali‘i nai ia mea uma. 12 Ioe, o i latou uma foi e fia ola amioatua ia Keriso Iesu, e sauaina i latou. 13 A o tagata amio leaga ma e taufaasesē, e atili ai ona leaga, o loo faaseseina, ma faaseseina. 14 A ‘ia e tumau i mea ‘ua a‘oa‘oina ai oe ma ‘ua fa‘amaoni i ai, ‘ina ‘ua e iloa lē na e a‘oa‘oina ai; 15 A o e tama itiiti fo‘i ‘ua e iloa tusi pa‘ia, e mafaia ‘ona fa‘apoto ai ‘iā te oe i le fa‘aolataga i le fa‘atuatua ‘iā Keriso Iesu. 16 O tusi paia uma lava e mai le agaga o le Atua, e aogā fo‘i ia e a‘oa‘o ai, e a‘oa‘i ai, e fa‘atonu ai, e a‘oa‘o ai i le amiotonu. 17 Ina ia atoatoa ona lelei o le tagata o le Atua, ia saunia atoatoa mo galuega lelei uma lava. MATAUPU 4 1 O le mea lea ‘ou te poloa‘i atu ai ‘iā te oe i luma o le Atua, ma le Ali‘i o Iesu Keriso, o lē na te fa‘amasinoina ē ola ma ē ‘ua oti i lona fa‘aali mai ma lona mālō; 2 Tala‘i atu le upu; ia vave i le tau, ma le tau; ia aoai atu, ia aoai atu, ia apoapoai atu ma le onosai uma ma le aoao atu. 3 Auā e oo mai le taimi latou te lē onosaia ai aʻoaʻoga lelei; ‘ae tusa ma o latou lava tu‘inanau latou te fa‘aputuina a‘oa‘o ‘iā te i latou, ‘ua fememea‘i taliga; 4 Ma o le a latou liliu ese o latou taliga mai le upumoni, ma liliu atu i talafatu. 5 A o oe, ia e mataala i mea uma lava, ia e onosai i puapuaga, ia e faia le galuega a le faievagelia, ia e faamaoni i lau faiva. 6 Auā ‘ua ‘ou sauni nei e fai taulaga, ma ‘ua lata mai le taimi o lo‘u alu ‘ese ai. 7 Ua ou tau le taua lelei, ua iʻu ia te aʻu loʻu tausinioga, ua ou tausia le faatuatua. 8 E amata atu nei, ‘ua teuina mo a‘u le pale o le amiotonu, e foa‘iina mai ‘iā te a‘u i lea aso e le Ali‘i, le fa‘amasino amiotonu, e lē gata fo‘i ‘iā te a‘u, a o i latou uma fo‘i o ē naunau i lona fa‘aali mai. 9 ‘Ia e filigā e vave sau ‘iā te a‘u; 10 Auā ‘ua tu‘ua a‘u e Tema, ‘ona o lona mana‘o i lenei lalolagi, ‘ua alu atu o ia i Tesalonia; o Kerese i Kalatia, o Tito i Talemaia. 11 E na o Luka o loo iā te aʻu. ‘Ia e ‘ave ‘iā Mareko, ‘ia ta‘ita‘i atu ‘iā te ia, auā e aogā o ia ‘iā te a‘u i le faiva. 12 Na ‘ou ‘auina atu fo‘i Tuiko i Efeso.
148
13 O le ‘ofu talaloa na ‘ou tu‘ua i Teroa ‘iā Karepo, ‘ia e ‘aumai fa‘atasi ma oe, ‘atoa ma tusi, ‘ae maise o pa‘u manu. 14 E tele mea leaga ‘ua faia ‘iā te a‘u e Alesana le tufuga fai ‘apamemea; 15 Ia e faaeteete foi ia te ia; auā ua matuā tetee mai o ia ia tatou upu. 16 I la‘u tali muamua, e leai se tasi na tu mai ma a‘u, a ua tuua a‘u e tagata uma; 17 E ui ina tu mai le Alii faatasi ma au, ma faamalosi mai ia te au; ‘ina ‘ia ‘ou iloa lelei ai le tala‘iga, ma ‘ia fa‘alogo ai nu‘u ‘ese uma lava, ‘ona lavea‘iina ai lea o a‘u nai le gutu o le leona. 18 E lavea‘iina fo‘i a‘u e le Ali‘i mai i galuega leaga uma lava, e fa‘asaoina fo‘i a‘u e ia i lona mālō i le lagi; Amene. 19 Ia alolofa atu ia Pisila ma Akula, ma le aiga o Oneseforo. 20 Sa nofo Erato i Korinito; 21 Ia e finafinau e sau a o lei oo i le taumalulu. O lo‘o alofa atu ‘iā te oe Epulo, ma Potena, ma Lino, ma Kalaotia, ma le ‘au uso uma lava. 22 Ia faatasi le Alii o Iesu Keriso ma lou agaga. ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa. Amene. (O le tusi lona lua ia Timoteo, na faauuina ai le uluai epikopo o le ekalesia i Efeso, na tusia mai Roma, ina ua aumaia Paulo i luma o Nero i le taimi lona lua.)
Tito MATAUPU 1 1 O Paulo, o le ‘au‘auna a le Atua, o le ‘aposetolo fo‘i a Iesu Keriso, e tusa ma le fa‘atuatua o ē ‘ua filifilia e le Atua, ma le iloa o le ‘upu moni e tusa ma le amioatua; 2 i le fa‘amoemoe i le ola e fa‘avavau, na folafola mai e le Atua e lē mafai ‘ona pepelo, a o le‘i amataina le lalolagi; 3 A ‘ua na fa‘aalia mai i ona po e tatau ai lana afioga i le tala‘iga, ‘ua tu‘uina mai ‘iā te a‘u e tusa ma le poloa‘iga a le Atua lo tatou Fa‘aola; 4 ‘Ia ‘iā Tito, lo‘u lava atali‘i e tusa ma le fa‘atuatuaga fa‘atasi: O le alofa tunoa, ma le alofa mutimutivale, ma le manuia mai le Atua le Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso lo tatou Fa‘aola. 5 O le mea lea na ‘ou tu‘ua ai oe i Kereta, ‘ina ‘ia e fa‘atonu mea o lo‘o totoe, ma ‘ia e tofia toeaina i ‘a‘ai uma, e pei ‘ona ‘ou poloa‘i atu ai ‘iā te oe. 6 ‘Āfai e lē ponā se tasi, o le tane a le avā e to‘atasi, ‘ua ‘iā te ia le fānau fa‘amaoni e lē tu‘ua‘iina i le fa‘atupu vevesi ma le fa‘a‘ono‘ono. 7 Aua e ao ina lē ponā le epikopo, e pei o le tausimea a le Atua; ‘aua ne‘i fa‘atauva‘a, e lē vave ita, e lē inu uaina, e lē fa‘atauvalea, e lē fa‘atauva‘a; 8 A o lē e naunau i le talimālō, o lē e alofa i tagata lelei, o lē e faautauta, o lē e amiotonu, o le paia, o le faautauta; 9 ‘Ia tāofi mau i le ‘upu fa‘amaoni e pei ‘ona a‘oa‘oina ai o ia, ‘ina ‘ia mafai e ia i le a‘oa‘oga lelei ‘ona apoapoa‘i atu ma fa‘a‘ole‘ole atu i ē ‘ua tete‘e mai. 10 Auā e to‘atele tagata fa‘avalevalea, tautala fua, ma fa‘asesē, ‘ae maise lava i latou o ē peritomeina. 11 E tatau ‘ona punitia o latou gutu, o ē fa‘asesēina fale ‘atoa, ma a‘oa‘o atu i mea e lē tatau ‘ona o le ‘oloa leaga. 12 Ua faapea mai le tasi o i latou, o lo latou lava perofeta, O tagata Kereta e pepelo i taimi uma lava, o manu leaga, o le manava gese. 13 E moni lenei molimau. O le mea lea, ia aoai malosi atu ia te i latou, ina ia latou malolosi i le faatuatua; 14 ‘Ua lē fa‘alogo i tala fa‘asolopito a Iutaia, ma poloa‘iga a tagata, o ē liliu ‘ese i le ‘upu moni. 15 E mamā mea uma i ē e mamā, a o ē leaga ma lē talitonu e leai se mea e mamā; ae e oo lava i o latou mafaufau ma lotofuatiaifo ua leaga. 16 Ua latou tautino mai ua latou iloa le Atua; a ‘ua latou fa‘afitia o ia i galuega, o ē ‘inosia ma lē usiusita‘i, ma ‘ua fa‘alēaogāina i galuega lelei uma lava. MATAUPU 2 1 A ‘ia e tautala atu i mea e aogā i a‘oa‘oga lelei; 2 ‘Ia fa‘autauta, ma ‘au‘auna, ma fa‘autauta, ma fa‘amaoni i le fa‘atuatua, ma le alofa, ma le ‘onosa‘i. 3 ‘Ia fa‘apea fo‘i fafine matutua, ‘ia amio lelei, ‘aua ne‘i tu‘ua‘i‘eseina, ‘aua le inu tele i le uaina, o a‘oa‘o i mea lelei; 4 ‘ina ‘ia latou a‘oa‘o atu i tama‘ita‘i talavou ia fa‘autauta, ‘ia alolofa atu i a latou tane, ‘ia alolofa atu i a latou fānau; 5 Ia faautauta, ia mamā, ia leoleo i le aiga, ia lelei, ia usiusitai i a latou lava tane, ina ia le upuleagaina le afioga a le Atua. 6 E faapena foʻi ona apoapoaʻi atu i tauleleʻa ia faautauta. 7 ‘Ia fa‘aali atu oe i mea uma lava o le fa‘aa‘oa‘o o galuega lelei; 8 O le tautala lelei, e lē mafai ona taʻusalaina; ‘ina ‘ia mā ai lē ‘ua fa‘afeagai, ‘ina ‘ia leai se mea leaga e fai mai ai ‘iā te ‘outou.
149
9 Ia apoapoai atu i auauna ia usiusitai i o latou lava matai, ma ia faafiafiaina i latou i mea uma lava; le toe tali mai; 10 ‘Aua le gaoi, a ‘ia matuā fa‘amaoni; ‘ina ‘ia latou teuteu i mea uma lava i le a‘oa‘oga a le Atua lo tatou Fa‘aola. 11 Auā ‘ua fa‘aalia mai i tagata uma le alofa tunoa o le Atua e fa‘aola ai. 12 ‘Ia a‘oa‘o mai fo‘i ‘iā te i tatou ‘ina ‘ia tatou fa‘afitia le amio leaga ma tu‘inanau fa‘alelalolagi, ‘ia tatou ola fa‘autauta, amiotonu, ma amio Atua i lenei lalolagi; 13 O lo‘o fa‘atalitali atu i le fa‘amoemoe manuia, ma le fa‘aali mamalu mai o le Atua silisili ma lo tatou Fa‘aola o Iesu Keriso; 14 O lē na foa‘iina mai o ia e ia mo i tatou, ‘ina ‘ia togiolaina i tatou i amioletonu uma lava, ma fa‘amamāina ai mo ia o le nu‘u fa‘apitoa, e ma‘elegā i galuega lelei. 15 ‘Ia tautala atu ia mea, ma apoapoa‘i atu, ma a‘oa‘i atu ma le pule uma lava. ‘Aua ne‘i ‘ino‘ino se tasi ‘iā te oe. MATAUPU 3 1 ‘Ia ‘outou manatua ‘ia usiusita‘i i ali‘i ma faipule, ia usiusita‘i i faipule, ia nofosauni i galuega lelei uma lava; 2 ‘Ia ‘aua ne‘i ‘upu leaga i se tasi, ‘ia ‘aua ne‘i fa‘amimisa, a ‘ia agamalu, ma ‘ia fa‘aalia le agamalu uma i tagata uma. 3 Auā o i tatou fo‘i sa vālea i nisi taimi, sa lē usiusita‘i, ‘ua fa‘asesēina, ‘ua ‘au‘auna i tu‘inanau ma tu‘inanau ‘ese‘ese, sa ola i le loto leaga ma le matau‘a, ma le ‘ino‘ino, ma le feitaga‘i. 4 ‘Ae mulimuli ane ‘ua fa‘aalia mai le agalelei ma le alofa o le Atua lo tatou Fa‘aola i tagata; 5 E lē o galuega o le amiotonu na tatou faia, a e tusa ma lona alofa mutimutivale na ia faaolaina ai i tatou, i le fufuluina o le toe fanauina, ma le faafouina e le Agaga Paia; 6 Na ia fa‘amaligiina fa‘ateleina i luga ‘iā te i tatou e ala ‘iā Iesu Keriso lo tatou Fa‘aola; 7 ‘ina ‘ia ta‘uamiotonuina i tatou i lona alofa tunoa, ‘ina ‘ia fai ai i tatou ma suli e tusa ma le fa‘amoemoe i le ola e fa‘avavau. 8 O le upu moni lenei, ma o nei mea ou te loto ia e tautino atu e le aunoa, ina ia faaeteete ai i latou o e ua faatuatua i le Atua, i le faia o galuega lelei. O mea ia e lelei ma aoga i tagata. 9 Ae alo ese mai i fesili valea, ma gafa, ma finauga, ma finauga e uiga i le tulafono; auā e lē aogā ma lē aogā i latou. 10 O le tagata o se tagata pepelo pe a uma le apoapoaiga muamua ma le lona lua, ia teena; 11 ‘Ua iloa fo‘i o lē fa‘apea ‘ua fa‘api‘opi‘o ma agasala, ‘ua fa‘asalaina o ia e ia lava. 12 A ‘ou ‘auina atu ‘iā te oe o Aretema po o Tuiko, ‘ia e fa‘amalosi e sau ‘iā te a‘u i Nikopoli; 13 ‘Ia ‘aumai ma le filiga o Sena le a‘oa‘o tulafono ma Apolo i la la‘ua malaga, ‘ina ne‘i mativa i lā‘ua se mea. 14 ‘Ia a‘oa‘oina fo‘i o tatou tagata e fai galuega lelei mo mea e tatau ai, ‘ina ‘ia lē fua mai. 15 O lo‘o alofa atu ‘iā te oe i latou uma o ‘iā te a‘u. Ia alofa atu i e alolofa mai ia te i tatou i le faatuatua. ‘Ia ‘iā te ‘outou uma le alofa tunoa. Amene. (Na tusia ia Tito, na tofia e avea ma epikopo muamua o le ekalesia a tagata Kereta, mai Nikopoli i Maketonia.)
Filemoni MATAUPU 1 1 O Paulo, o lē ‘ua noanoatia ‘ona o Iesu Keriso, ma Timoteo lo tatou uso, ‘iā Filemoni lo matou pele, ma lē ‘ua matou galulue fa‘atasi. 2 ‘Ia fa‘apea fo‘i i lo matou pele o Apia, ma Arekipo lo matou uso a fitafita, ma le ekalesia i lou fale. 3 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai le Atua lo tatou Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso. 4 ‘Ou te fa‘afetai atu i lo‘u Atua, i lo‘u ta‘uta‘ua pea o oe i a‘u tatalo; 5 ‘Ua fa‘alogo i lou alofa ma lou fa‘atuatua i le Ali‘i o Iesu, ‘atoa ma le ‘au pa‘ia uma lava; 6 ‘ina ‘ia aogā le fa‘atasiga o lou fa‘atuatua i le iloa o mea lelei uma ‘ua ‘iā te ‘outou ‘iā Keriso Iesu. 7 Auā ‘ua matou maua le ‘oli‘oli tele ma le fa‘amafanafanaga i lou alofa, auā le uso e, ‘ua fa‘amafanafanaina loto o le ‘au pa‘ia. 8 O lenei, e ui lava ‘ina ‘ou matuā lototele ‘iā Keriso e poloa‘i atu ‘iā te oe i le mea e tatau; 9 ‘Ae peita‘i ‘ona o le alofa ‘ou te ‘ai‘oi atu ai ‘iā te oe, ‘ina ‘ua ‘ou fa‘apei o Paulo le toeaina, o lo‘o ‘ua noanoatia nei fo‘i ‘ona o Iesu Keriso. 10 ‘Ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te oe ‘ona o lo‘u atali‘i o Onesemo, o lē na ‘ou fānaua i lo‘u noanoataga; 11 O lē na lē aogā iā te oe i aso ua mavae, a o lenei ua aogā iā te oe ma aʻu. 12 O lē ‘ua ‘ou toe ‘auina atu; 13 O lē na ‘ou mana‘o e tumau ‘iā te a‘u, ‘ina ‘ia ‘au‘auna mai o ia ‘iā te a‘u e sui a‘i oe i noataga o le tala lelei. 14 Ae e aunoa ma lou mafaufau ou te manao e fai se mea; ‘ina ‘ia lē ‘avea lou manuia e peiseaī o se mea fa‘atauva‘a, a ‘ia faia ma le loto i ai. 15 Auā atonu o le mea lea na alu ese ai o ia mo sina taimi, ina ia e talia o ia e faavavau; 16 E lē o se pologa nei, a e sili i le auauna, o se uso pele, aemaise lava iā te aʻu, ae e lē sili atu ea iā te oe i le tino atoa ma le Alii? 17 O lenei, ‘āfai ‘e te ta‘ua o a‘u o le uō, ‘ia talia o ia e pei o a‘u. 18 Afai ua agaleaga mai o ia ia te oe, pe ua ia te oe se mea, ia tuu mai lena mea ia te au; 19 O a‘u o Paulo, ‘ua ‘ou tusi atu i lo‘u lava lima, ‘ou te taui atu lava; 20 Ioe, lo‘u uso e, ‘ia ‘ou fiafia ‘iā te oe i le Ali‘i; 21 O lo‘u fa‘atuatua i lou ‘ana‘ana, na ‘ou tusi atu ai ‘iā te oe, ‘ina ‘ua ‘ou iloa e te faia fo‘i mea e sili i lo‘u fai atu. 22 ‘Ae lē gata i lea, ia saunia fo‘i se fale mo a‘u; 23 O lo‘o alofa atu ‘iā te oe Epafara, o lē ‘ua fa‘atasi ma a‘u ‘iā Keriso Iesu; 24 O Mareko, o Aritako, o Tema, o Luka, o ē ‘ua matou galulue fa‘atasi. 25 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. Amene.
150
Eperu MATAUPU 1 1 O le Atua, o lē na fetalai mai i aso anamua ma uiga eseese i tamā e ala i perofeta, 2 Na fetalai mai o ia ia te i tatou i nei aso e gata ai e ala i lona Alo, o lē ua ia tofia e fai ma tofi o mea uma, o lē na ia faia ai foi lalolagi; 3 O lē o le pupula o lona mamalu, ma le fa‘atusa manino o lona tagata, ma le lagolagoina o mea uma i le afioga a lona mana, ‘ina ‘ua uma ‘ona fa‘amamāina e ia o a tatou agasala, ‘ua nofo i lalo i le aao taumatau o le Silisili‘ese i lugā; 4 ‘Ua fa‘asilisili fo‘i o ia i agelu, auā ‘ua maua e ia le igoa e sili ‘ona lelei i lo i latou. 5 Auā o ai se agelu na ia fai atu ai i se tasi aso, O lo‘u Atalii oe, o le aso nei na ou fanaua ai oe? O lenei foi, E fai a’u ma Tamā ia te ia, e fai foi o ia ma a’u Atalii? 6 O lenei foi, ina ua ia aumaia le ulumatua i le lalolagi, ona fetalai mai lea o ia, Ia ifo atu foi ia te ia o agelu uma a le Atua. 7 Ua fetalai mai foi o ia i agelu, O le na te faia ana agelu o agaga, ma ana auauna ma le afi mumū. 8 A ua fetalai atu o ia i le Atalii, Le Atua e, o lou nofoalii e faavavau faavavau lava lea; 9 Ua e fiafia i le amiotonu, a ua e ʻinoʻino i le amioletonu; o le mea lea ua faauuina ai oe e le Atua, lou Atua lava, i le suauu o le olioli e sili atu i ou uso a tagata. 10 Ma, O oe, le Alii e, na e faataatiaina le faavae o le lalolagi i le amataga; ma o le lagi o galuega ia a ou aao. 11 E fano i latou; a e tumau pea oe; ma o le a faasolo tuai i latou uma e pei o se ofu; 12 ‘Ia e fusifusia fo‘i i latou e pei o se ‘ofu, ‘ona liua ai lea; 13 A o ai o le au agelu na ia fai atu i ai, Ina nofo ia i lo‘u itu taumatau, seia ou faia ou fili ma ou vae? 14 Pe le o i latou uma ea o ni agaga auauna atu, ua auina atu e auauna atu mo i latou o e o le a avea ma suli o le olataga? MATAUPU 2 1 O le mea lea e tatau ai ‘ona tatou matuā naunau atu i mea ‘ua tatou fa‘alogo ai, ‘ina ne‘i tatou pa‘u‘eseina. 2 Auā ‘āfai na fa‘amaoni le ‘upu na fetalai mai ai agelu, ‘ua maua fo‘i le taui o solitulafono uma ma le lē usiusita‘i; 3 E faapefea ona tatou sao, pe afai tatou te tuulafoai i le olataga tele faapea; lea na amata ona fetalai mai e le Alii, ma sa faamaonia mai ia te i tatou e e na faalogo ia te ia; 4 Ua molimau foi le Atua ia te i latou, i faailoga ma vavega, ma vavega eseese, ma meaalofa a le Agaga Paia, e tusa ma lona lava finagalo? 5 Auā e le‘i tu‘uina atu e ia i agelu le lalolagi a sau, matou te tautala atu ai. 6 A ua molimau le tasi i le tasi mea, ua faapea mai, O le a le tagata e te manatu mai ai ia te ia? po o le atalii o le tagata e te asiasi mai ai ia te ia? 7 ‘Ua e fa‘alalo teisi ‘iā te ia i agelu; ua e faapaleina o ia i le mamalu ma le faaneeneega, ma ua e tofia o ia e pule i galuega a ou aao. 8 ‘Ua e tu‘uina mea uma lava i lalo o ona vae. Auā ‘ua tu‘uina atu e ia o mea uma i lalo ‘iā te ia, e leai se mea na
151
tu‘ua e ia e lē tu‘uina i lalo ‘iā te ia. A o lenei, tatou te le'i iloa nei mea uma ua tuuina i lalo ia te ia. 9 A ‘ua tatou iloa atu Iesu, o lē na fa‘amaulalo teisi i agelu ‘ona o le puapuagā i le oti, ‘ua fa‘apaleina i le mamalu ma le fa‘ane‘ene‘e; ina ia tofo o ia i le oti ona o le alofa tunoa o le Atua mo tagata uma. 10 Auā e tatau ‘iā te ia, o lē na faia mea uma lava, ma ‘ua ala mai ai fo‘i mea uma, i le ‘aumai o atali‘i e to‘atele i le mamalu, ‘ia fa‘a‘ato‘atoaina le ta‘ita‘i o lo latou fa‘aolataga i puapuagā. 11 Auā o lē na te fa‘apa‘iaina ‘atoa ma i latou o ē ‘ua fa‘apa‘iaina, e mai le tasi i latou uma lava; 12 Ua faapea mai, Ou te folafola atu lou suafa i oʼu uso, ou te pese atu ia te oe i totonu o le ekalesia. 13 O lenei foi, Ou te tuu atu loʼu faatuatuaga ia te ia. O lenei foi, Faauta, o au ma le fanau ua foaiina mai e le Atua ia te au. 14 O lenei, talu ai ona ua tofusia fanau i le tino ma le toto, ua faapena foʻi ona tofusia o ia e ia lava; ina ia mafai ai e ia ona faaumatia o ia o le ua i ai le mana o le oti, o le tiapolo lea; 15 Ma ia laveaʻiina i latou o ē na nofo pologa i o latou olaga atoa ona o le mataʻu i le oti. 16 Aua e moni na te lei aveina i ona luga uiga o agelu; a ‘ua ia ‘avea fo‘i le fānau a Aperaamo. 17 O le mea lea e tatau ai ona avea o ia e pei o ona uso i mea uma lava, ina ia avea o ia ma faitaulaga sili alofa mutimutivale ma faamaoni i mea tau i le Atua, e faia ai le faaleleiga mo agasala a le nuu. 18 Auā ‘ua tigāina o ia ‘ina ‘ua fa‘aosoosoina, ‘ua mafai ai e ia ‘ona fesoasoani i ē ‘ua fa‘aosoosoina. MATAUPU 3 1 O le mea lea, le ‘au uso pa‘ia e, o ē ‘ua tofusia i le vala‘au mai le lagi, ‘ia ‘outou manatunatu i le ‘aposetolo ma le Faitaulaga Sili o la tatou ta‘utinoga, o Keriso Iesu; 2 O lē na fa‘amaoni i lē na tofia o ia, fa‘apei o Mose fo‘i na fa‘amaoni i lona ‘āiga uma. 3 Auā ‘ua ta‘uaogāina lenei tagata i le mamalu e sili atu ‘iā Mose, auā e sili atu le mamalu o lē na faia le fale i lo le fale. 4 Auā o fale ta‘itasi na faia e se tasi; a o lē na faia mea uma, o le Atua lea. 5 Ma sa faamaoni moni lava Mose i lona fale atoa, e pei o se auauna, mo se molimau o mea ia o le a tautalagia pe a mavae atu; 6 A o Keriso o se atalii e pule i lona lava aiga; o lona fale foi i tatou, pe afai tatou te taofi mau i le lototele ma le olioli i le faamoemoe e oo i le gataaga. 7 O le mea lea (e pei ona fetalai mai o le Agaga Paia, O le aso nei afai tou te faalogo ai i lona siufofoga, 8 Aua le faamaaaina o outou loto, e pei o le ita i le aso o le tofotofoga i le vao. 9 Ina ua tofotofo mai o outou tamā ia te au, ma tofotofo mai ia te au, ma na latou vaai i au galuega i tausaga e fagafulu. 10 O le mea lea na ‘ou tigā ai i lea tupulaga, ma ‘ou fai atu ai, ‘Ua sesē pea i latou i o latou loto; ma ua latou le iloa o’u ala. 11 O lea na ou tautō ai i loʻu ita, latou te lē sao i loʻu mālōlōga.)
Eperu
MATAUPU 5
12 Le ‘au uso e, ‘ia ‘outou fa‘aeteete, ‘ina ne‘i i ai i so ‘outou se loto leaga e lē fa‘atuatua, e alu ‘ese ai i le Atua soifua. 13 A ‘ia apoapoa‘i le tasi i le tasi i lea aso ma lea aso, a o ta‘ua o le aso nei; ina nei faamaaa se tasi o outou i le pepelo o le agasala. 14 Auā ‘ua tofusia i tatou ma Keriso, pe ‘āfai tatou te tāofi le amataga o lo tatou fa‘amaoni e o‘o i le gata‘aga; 15 A ‘ua fai mai, ‘Āfai tou te fa‘alogo i lona si‘ufofoga i le aso nei, ‘aua ne‘i fa‘ama‘a‘aina o ‘outou loto, fa‘apei o le fa‘a‘ono‘ono. 16 Auā ‘ua fa‘alogo nisi, ‘ona latou fa‘a‘ono‘ono ai lea; 17 Ae o ai na tigā ai o ia i tausaga e fā sefulu? e le o i latou ea na agasala, na pauu o latou tino oti i le vao? 18 O ai fo‘i na ia tautō i ai e lē sao atu i latou i lona mālōlōga, ‘ae ‘iā te i latou o ē lē fa‘atuatua? 19 O le mea lea ‘ua tatou iloa ai ‘ua lē mafai ‘ona ulu atu i latou ‘ona o le lē fa‘atuatua. MATAUPU 4 1 O lenei, ‘ia tatou matata‘u, ‘ina ne‘i tu‘ua mai le folafolaga ‘ina ‘ia tatou ulu atu i lona mālōlōga, ‘ona foliga mai ai lea o so ‘outou ‘ua lē o‘o i ai. 2 Auā na tala‘iina mai fo‘i ‘iā te i tatou le Tala Lelei e pei o i latou; 3 Auā o i tatou o ē fa‘atuatua, e sao atu i tatou i le mālōlōga, pei ‘ona fetalai mai o ia, “‘Ua ‘ou tautō i lo‘u ita, pe latou te ulu atu i lo‘u mālōlōga; 4 Auā na ia fetalai mai i le tasi mea i le aso fitu, Ua mālōlō le Atua i le aso fitu i ana galuega uma. 5 O lenei fo‘i, ‘Āfai latou te ulu atu i lo‘u mālōlōga. 6 O lenei, o lo‘o tumau pea ‘ona ulu atu i ai nisi, a o ē na mua‘i tala‘iina atu i ai, e le‘i ulu atu i ai ‘ona o le lē fa‘atuatua. 7 ‘Ua ia toe fa‘atapula‘aina fo‘i le aso, ‘ua fa‘apea mai ‘iā Tavita, “O le aso nei, ‘ina ‘ua mavae le tele o aso; e pei ona fai mai, O le aso nei afai tou te faalogo ai i lona siufofoga, aua le faamaaaina o outou loto. 8 Auā ana foa‘i atu e Iesu le mālōlōga ‘iā te i latou, po ‘ua lē toe fetalai mai o ia i se isi aso. 9 O le mea lea e tumau ai le malologa mo tagata o le Atua. 10 Auā o lē ‘ua ulu atu i lona mālōlōga, ‘ua mālōlō fo‘i o ia i ana lava galuega, fa‘apei o le Atua i ana galuega. 11 O lenei, ‘ia tatou taumafai e ulu atu i lenā mālōlōga, ‘ina ne‘i pa‘ū se tasi i lea lava fa‘aa‘oa‘oga o le lē fa‘atuatua. 12 Auā o le afioga a le Atua e ola ma malosi, e sili fo‘i le ma‘ai i so o se pelu matalua, e tu‘ia fo‘i e o‘o lava i le vavaeina o le agaga ma le agaga, ma ivi ma su‘o, e iloa fo‘i e ia o manatu ma faanaunauga o le loto. 13 E leai fo‘i se mea na faia e lē fa‘aalia i ona luma; 14 O lenei, ‘ua ‘iā te i tatou le ositaulaga sili, ‘ua alu atu i le lagi, o Iesu le Alo o le Atua, ‘ia tatou tāofi mau ai i la tatou ta‘utinoga. 15 Auā e leai so tatou ositaulaga sili e lē mafai ona tigā alofa mai i o tatou vaivaiga; a ‘ua fa‘aosoosoina i mea uma e pei o i tatou, ‘ae leai se agasala. 16 O lenei, ‘ia tatou ō atu ma le lototetele i le nofoāli‘i o le alofa tunoa, ‘ina ‘ia alofaina mai ai i tatou, ma maua ai le alofa tunoa e fesoasoani mai i ona pō e tatau ai.
152
1 Auā o ositaulaga sili uma ‘ua ‘avea mai i tagata, ‘ua tofia mo tagata i mea a le Atua, ‘ina ‘ia avatu e ia o meaalofa ma taulaga mo agasala. 2 O ai e mafai ona alofa mutimutivale i e ua le iloa, ma e ua sese; auā ‘ua si‘omia o ia lava i le ma‘i. 3 O le mea lea e tatau ai ona avatu e ia le taulaga mo agasala, e pei ona faia mo le nuu, e faapea foi mo ia lava. 4 E leai fo‘i se tasi na te ‘avea lenei mamalu mo ia lava, na o lē ‘ua vala‘auina e le Atua, e pei o Arona. 5 E fa‘apea fo‘i Keriso, e le‘i vi‘ia o ia e ia e fai ma ositaulaga sili; a o le na fai atu ia te ia, O lo’u Atalii oe, o le aso nei ua ou fanaua ai oe. 6 E pei ona fai mai foi o ia i le tasi mea, O oe o le ositaulaga e faavavau e tusa ma le faatulagaga a Mekisateko. 7 O ia fo‘i i ona po o lona tino, ‘ina ‘ua faia e ia tatalo ma ‘ai‘oi ma le alaga tele ma loimata i lē na mafaia ‘ona fa‘aola ‘iā te ia nai le oti, na fa‘afofogaina fo‘i i lona mata‘u; 8 E ui lava o ia o le Alo, ae na aoaoina o ia i le usiusitai i mea na puapuagatia ai o ia; 9 Ma ina ua faaatoatoaina, ua avea o ia ma tupuga o le olataga faavavau ia i latou uma o e usiusitai ia te ia; 10 Na valaauina e le Atua o le faitaulaga sili e tusa ma le faatulagaga a Mekisateko. 11 E tele mea matou te fai atu ai e uiga ia te ia, e faigata foi ona ta‘u atu, aua ua outou faalogo atu. 12 Auā ‘ua tatau ‘ona ‘avea ‘outou ma a‘oa‘o, ‘ua mana‘omia e se tasi ‘ona toe a‘oa‘o atu ‘iā te ‘outou i ulua‘i mataupu o afioga a le Atua; ‘ua ‘avea fo‘i ma ē ‘ua mana‘omia le suāsusu, ‘ae lē o aano o manu malolosi. 13 Auā o i latou uma e inu i le suāsusu, e lē poto i latou i le ‘upu o le amiotonu, auā o le tama meamea lava ia. 14 A o mea‘ai malolosi e fai mo ē ‘ua matutua, e o‘o lava i ē ‘ua fa‘aaogāina ‘ua fa‘aaogāina o latou mafaufau e iloa ai le lelei ma le leaga. MATAUPU 6 1 O lenei, ‘ia tu‘ua e i tatou o mataupu silisili o le a‘oa‘oga a Keriso, ‘ia tatou ō atu i le ‘ato‘atoa; ‘ae lē toe fa‘avaeina le fa‘avae o le salamō i galuega e oti, ma le fa‘atuatua i le Atua; 2 O le mataupu o le papatisoga, ma le faaee atu o lima, ma le toe tutu mai o e ua oti, ma le faamasinoga e faavavau. 3 Tatou te faia foi lenei mea, pe a faataga e le Atua. 4 Auā e lē mafaia fo‘i e i latou o ē na fa‘amalamalamaina muamua, ma ‘ua tofo i le meaalofa mai le lagi, ma ‘ua tofusia i le Agaga Pa‘ia; 5 Ma ua outou tofo i le afioga lelei a le Atua, ma mana o le lalolagi a sau, 6 Afai latou te pauu ese, e toe faafouina i latou i le salamo; auā ‘ua latou toe fa‘asatauroina mo i latou lava le Alo o le Atua, ma fa‘alumaina o ia. 7 Auā o le eleele e inu i le timu e to mai soo i ona luga, ma fua mai ai laau afu e tatau ai mo i latou e galueaina ai, e maua e ia le manuia mai le Atua; 8 Ae o le mea e tupu ai laau tuitui ma laau talatala ua teena, ma ua latalata i le fetuu; o lona iuga e susunuina.
Eperu
9 A o ‘outou le ‘au pele e, ‘ua matou talitonu i mea e sili ‘ona lelei ‘iā te ‘outou, ma mea e o‘o mai i le fa‘aolataga, e ui ‘ina matou tautala fa‘apea. 10 Auā e lē amioletonu le Atua e na te faagalogaloina la outou galuega ma le galuega alofa na outou faaalia i lona suafa, ina ua outou auauna i le au paia, ma outou auauna atu. 11 Matou te manana‘o fo‘i ‘ina ‘ia ta‘ito‘atasi ‘outou ma fa‘aalia lea lava filigā, ‘ina ‘ia mautinoa le fa‘amoemoe e o‘o i le gata‘aga. 12 ‘Ina ‘ia ‘aua ne‘i ‘outou paie, a ‘ia ‘outou mulimuli atu i ē ‘ua maua le folafolaga i le fa‘atuatua ma le ‘onosa‘i. 13 Auā ‘ina ‘ua folafola mai e le Atua ‘iā Aperaamo, auā e lē mafai ‘ona tautō o ia i se tasi e sili, o lea na tautō ai o ia ‘iā te ia lava; 14 Ua faapea atu, E moni, ou te faamanuia atu ia te oe, ou te faatoateleina foi oe. 15 Ma o lea, ina ua uma ona ia onosai, sa ia maua le folafolaga. 16 Auā e tautō tagata i lē e sili; 17 O le mea lea, ‘ua finagalo le Atua e fa‘ailoa atili atu i ē suli o le folafolaga, le lē masuia o lana pule, ‘ua fa‘amaonia mai ai e ia i le tautoga. 18 ‘Ina ‘ia maua e i tatou o mea e lua e lē masuia, e lē mafaia fo‘i e le Atua ‘ona pepelo ai, o le fa‘amafanafanaga malosi, o ē ‘ua sōsōla i le lafitaga e taofi mau i le fa‘amoemoe ‘ua tu‘u mai i o tatou luma. 19 O le fa‘amoemoe lea ‘ua ‘iā te i tatou e fai ma taula o le agaga, e mautinoa ma tumau, e o‘o atu fo‘i i totonu o le veli; 20 O le mea na ulu atu i ai le na muamua ia te i tatou, o Iesu lava, na fai ma faitaulaga sili e faavavau e tusa ma le faatulagaga a Mekisateko.
9 E mafai fo‘i ‘ona ‘ou fai atu, o Levi fo‘i o lē na te talia mea e sefulua‘i mea, na avatua e ia o mea e sefulua‘i ‘iā Aperaamo. 10 Ona sa i ai pea o ia i le sulugatiti o lona tamā, ina ua fetaiai ma Mekisateko ia te ia. 11 ‘Āfai fo‘i na ‘ato‘atoaina ‘ona o le ositaulaga o sa Levī, (auā na maua e le nu‘u le tulafono i lalo o le tulafono,) se a se isi mea e toe mana‘omia ai se isi ositaulaga e tu mai e tusa ma le fa‘apotopotoga a Mekisateko, ‘ae lē ta‘ua o ia e tusa ma le sauniga a Arona? 12 Auā ‘ua suia le faiva o ositaulaga, ‘ua tatau fo‘i ‘ona suia le tulafono. 13 Auā o lē ‘ua ta‘ua mai ai nei mea, o le isi itū‘āiga ia, e leai se tasi na ‘au‘auna i le fatafaitaulaga. 14 Aua ua manino lava na tupu mai lo tatou Alii mai Iuta; o le itū‘āiga lea sa le‘i tautala ai Mose i le faiva o ositaulaga. 15 Kae e sili atu te manino ‵lei, me e isi se faitaulaga e tu mai e pelā mo Mekisateko. 16 O lē ‘ua faia, e lē tusa ma le tulafono o le poloa‘iga fa‘aletino, a o le pule o le ola e lē gata. 17 Auā o lo‘o molimau mai o ia, O oe o le ositaulaga e fa‘avavau e tusa ma le faatulagaga a Mekisateko. 18 Aua e moni e i ai le faaleaogaina o le poloaiga na muamua ona o le vaivai ma lona le aoga. 19 Auā e le‘i fa‘a‘ato‘atoaina se mea e le tulafono, a ‘ua fa‘ao‘o mai ai le fa‘amoemoe e sili ‘ona lelei; o le mea lea tatou te faalatalata atu ai i le Atua. 20 ‘Ona ‘avea lea o ia ma ositaulaga e aunoa ma se tautoga. 21 (Auā na faia na ositaulaga e aunoa ma se tautoga, a o lenei mea i le tautoga na faia e lē na fai atu iā te ia, Na tautō le Alii ma e lē salamō o ia, O oe o le ositaulaga e faavavau e tusa ma le faatulagaga a Mekisateko; 22 O le mea fo‘i lea na fai ai Iesu ma fa‘amaoni i le feagaiga e sili ‘ona lelei. 23 E moni fo‘i sa to‘atele i latou ma ositaulaga, auā na lē tu‘uina atu i latou e tumau ‘ona o le oti. 24 A o lenei tagata, auā e tumau o ia e faavavau, ua iā te ia le ositaulaga e lē masuia. 25 O le mea lea e mafai ai e ia ona matuā faaolaina i latou o ē ō atu i le Atua e ala iā te ia, auā o loo soifua pea o ia e fautua mo i latou. 26 Auā ‘ua tatau ‘iā te i tatou le ositaulaga sili fa‘apenā, o lē e pa‘ia, e lē leaga, e lē ponā, e vavae‘eseina mai e agasala, e fa‘asilisili fo‘i i le lagi; 27 E lē mana‘omia fo‘i e ia ‘ona fai taulaga i aso ta‘itasi, e pei o ositaulaga sili, e muamua mo ana lava agasala, ‘ona fai ai lea mo agasala a le nu‘u; 28 Auā e tofia e le tulafono tagata o ē e vaivai; a o le upu o le tautoga, talu mai le tulafono, ua avea ai le Atalii, ua faapaiaina e faavavau.
MATAUPU 7 1 Auā o Mekisateko lenei, le tupu o Salema, o le ositaulaga a le Atua silisili ‘ese, o lē na fa‘afetaia‘i ‘iā Aperaamo ‘ua fo‘i mai i le fasiga o tupu, ma fa‘amanuia ‘iā te ia; 2 ‘Ua avatu fo‘i ‘iā te ia e Aperaamo le tasi vaesefulu o mea uma; e muamua i le faaliliuina o le Tupu o le amiotonu, ma mulimuli ane o le Tupu foi lea o Salema, o lona uiga, o le Tupu o le filemu; 3 E aunoa ma se tamā, e aunoa ma se tinā, e leai sona tupuaga, e leai sona amataga o aso, po o se gataaga o lona olaga; a ua faia faapei o le Alo o le Atua; e tumau o ia o se ositaulaga e le aunoa. 4 O lenei, se‘i manatu i le silisiliese o lenei tagata, o lē na avatu i ai e le augātamā o Aperaamo o lona sefulu o mea na vete. 5 Ma e moni o i latou o e o le fanauga a Levi, o e ua maua le tofi o le perisitua, ua i ai le poloaiga e ave le sefuluai mai le nuu e tusa ma le tulafono, o lona uiga, o o latou uso, e ui ina latou o mai mai sulugatiti o Aperaamo. : 6 A o lē e lē ta‘ua o lona tupuga mai ‘iā te i latou, na maua e ia le sefulua‘i mai ‘iā Aperaamo, ma fa‘amanuia atu ai i lē ‘ua i ai mea na folafolaina. 7 E leai fo‘i se fete‘ena‘i uma e manuia ai lē e itiiti i lē e sili. 8 O iinei foi e maua ai e tagata e oti le sefuluai; a o i inā na te talia ai i latou, o ē ua molimau mai o loo soifua o ia.
MATAUPU 8 1 O le aofa‘iga lenei o mea ‘ua matou tautala atu ai: ‘Ua ‘iā te i tatou le ositaulaga sili fa‘apenā, o lē ‘ua nofo i le itū taumatau o le nofoāli‘i o le Silisili‘ese i le lagi; 2 O le auauna o le malumalu, ma le fale fetafai moni, na faatuina e le Alii, a e le o se tagata. 3 Auā ‘ua tofia ositaulaga sili uma e fai taulaga ma taulaga;
153
Eperu
4 Auā ‘ana i ai o ia i le lalolagi, po ‘ua lē fai o ia ma ositaulaga, auā o lo‘o i ai ositaulaga o ē fai taulaga e tusa ma le tulafono; 5 O ē ‘au‘auna i le fa‘aa‘oa‘o ma le ata o mea i le lagi, e pei ‘ona a‘oa‘oina o Mose e le Atua ‘ina ‘ua sauni o ia e fai le fale fetāfa‘i; 6 A o lenei, ua maua e ia le faiva e sili ona lelei, ona o le tele foi o ia o le puluvaga o le feagaiga e sili ona lelei, na faavaeina i luga o folafolaga e sili ona lelei. 7 Auā ana lē ponā lenā feagaiga muamua, po ua lē saʻilia foʻi se nofoaga mo lona lua. 8 Auā o le su‘esu‘e masei ‘iā te i latou, ‘ua fai atu o ia, “Fa‘auta, e o‘o mai aso, o lo‘o fetalai mai ai le ALI‘I, ‘ou te faia ai se feagaiga fou ma le ‘āiga o Isaraelu ma le ‘āiga o Iuta; 9 E lē tusa ma le feagaiga na ou osia ma o latou augātamā i le aso na ou tago atu ai i o latou lima e taʻitaʻiina i latou mai i le laueleele o Aikupito; ona sa latou le tumau i laʼu feagaiga, ma sa ou le manatu ia te i latou, ua fetalai mai ai le Alii. 10 Ona o le feagaiga lenei o le a Ou faia ma le aiga o Isaraelu pe a mavae ia aso, ua fetalai mai ai le Alii; ‘Ou te tu‘uina atu fo‘i a‘u tulafono i o latou mafaufau, ma ‘ou tusia i o latou loto; 11 E lē tatau foʻi ona taʻitasi le tagata ma aʻoaʻo atu i lē la te tuaoi, ma le taʻitasi i lona uso, o loo faapea atu, Ia outou iloa Ieova; 12 Ona o le a Ou alofa mutimutivale i lo latou amioletonu, ma o le a Ou lē toe manatua a latou agasala ma a latou amioletonu. 13 I lona faapea mai, O le feagaiga fou, ua ia faia ai le muai tuai. O lenei, o le mea ua pala ma ua tuai ua sauni e mou ese atu.
10 Na na o mea e ‘ai, ma meainu, ma fufuluga eseese, ma sauniga fa‘aletino, na tu‘uina atu ‘iā te i latou se‘ia o‘o i ona po o le toe fuata‘iga. 11 A o Keriso ‘ua afio mai o le ositaulaga sili o mea lelei o le a o‘o mai, e ala i le fale fetāfa‘i e sili ‘ona lelei, e le‘i faia e lima, o lona uiga, e lē o lenei fale; 12 E lē o le toto fo‘i o ‘oti ma tama‘i povi, a o lona lava toto na ulu atu ai o ia i le mea pa‘ia, ‘ina ‘ua maua e ia le togiola e fa‘avavau mo i tatou. 13 Auā ‘āfai o le toto o povi po‘a ma ‘oti, ma le lefulefu o le povi fafine ‘ua sausau i le tagata lē mamā, e fa‘apa‘iaina ai le fa‘amamāina o le tino; 14 E lē sili ‘ea le toto o Keriso, o lē na ofoina atu o ia e ia i le Atua e ala i le Agaga e fa‘avavau, e fa‘amamāina o ‘outou loto fuatiaifo mai galuega e oti ai, e ‘au‘auna ai i le Atua soifua? 15 O le mea fo‘i lea ‘ua fai ai o ia ma puluvaga o le feagaiga fou, ‘ina ‘ia maua e ē ‘ua vala‘auina le tofi e fa‘avavau, e ala i le oti, mo le togiolaina o solitulafono sa i lalo o le feagaiga muamua. 16 Auā o le mea e i ai le feagaiga, e tatau fo‘i ‘ona i ai le oti o lē na te faia le feagaiga. 17 Auā e malosi le feagaiga pe a oti tagata; 18 O le mea lea e lei faapaiaina ai le feagaiga muamua e aunoa ma le toto. 19 Auā ‘ua uma ‘ona fai atu e Mose o poloa‘iga uma i le nu‘u uma e tusa ma le tulafono, ‘ona tago lea o ia i le toto o tama‘i povi ma ‘oti, ma le vai, ma le fulufulu mamoe mūmū, ma le isopo, ma sausau ai le tusi ma le nu‘u uma; 20 Ua faapea atu, O le toto lenei o le feagaiga na poloai mai ai le Atua ia te outou. 21 Na ia sausauina foʻi i le toto le faleʻie paia ma ipu uma o le faiva. 22 E toetoe lava o mea uma e fa‘amamāina i le toto e ala i le tulafono; ma a leai se faamasaaina o le toto e leai se faamagaloga. 23 O le mea lea sa tatau ai ona fa‘amamāina fa‘atusa o mea i le lagi i ia mea; a o mea fa‘alelagi lava ia, ‘ua i ai taulaga e sili ‘ona lelei i ia mea. 24 Aua e lei ulu atu Keriso i totonu o nofoaga paia na faia e lima, o faatusa ia o le mea moni; a o le lagi lava ia, e fa‘aalia nei i luma o le Atua mo i tatou; 25 E lē o se taulaga fo‘i e lē aunoa, e pei o le ositaulaga sili e ulu atu i le mea pa‘ia i tausaga ta‘itasi ma le toto o isi; 26 Auā fo‘i e tatau ‘ona tigā e fa‘afia o ia talu mai le fa‘avaeina o le lalolagi; 27 E pei fo‘i ‘ona tofia i tagata e tasi le oti, ‘ae mulimuli ane o le fa‘amasinoga; 28 E fa‘apea fo‘i ‘ona tu‘uina atu o Keriso i le taimi e tasi e tau‘ave ai agasala a le to‘atele; ma ia te i latou o e faatalitali ia te ia o le a faaali faalua mai o ia e aunoa ma se agasala mo le olataga.
MATAUPU 9 1 E moni, sa i ai fo‘i i le ulua‘i feagaiga o sauniga o le galuega a le Atua, ma le malumalu fa‘alelalolagi. 2 Aua sa i ai se fale fetafai na faia; o le muamua, sa i ai le tuugalamepa, ma le laoai, ma le areto e laulauina i luma; lea ua ta'ua o le malumalu. 3 Ma i tua atu o le ie puipui lona lua, o le fale fetafai lea ua taʼua o le Sili ona Paia i mea uma; 4 O lē sa i ai le ipu manogi auro, ma le atolaau o le feagaiga ua ufitia faataamilo i le auro, sa iai le ulo auro sa iai le manai, ma le tootoo o Arona ua tātupu, ma papamaa o le feagaiga; 5 Ma i ona luga o kerupi mamalu ua faamalumalu ifo i le nofoa o le alofa; lea e le mafai ona tatou talanoa faapitoa i ai. 6 O lenei, ina ua fa‘apea ‘ona fa‘au‘uina o ia mea, ‘ona ō atu ai lea o ositaulaga i le ulua‘i fale fetāfa‘i, e fa‘ataunu‘u ai le galuega a le Atua. 7 A o le lona lua na ulu atu ai na o le ositaulaga sili e ta‘itasi i tausaga uma, e lē aunoa ma le toto, na ia ofoina atu mo ia lava, ‘atoa ma agasala a le nu‘u. 8 ‘Ua fa‘ailoa mai e le Agaga Pa‘ia, e le‘i fa‘aalia mai le ala i le mea e sili ‘ona pa‘ia, a o tu mai le ulua‘i fale fetāfa‘i. 9 O le fa‘atusa lea mo ona po nei, o lo‘o avatu ai meaalofa ma taulaga, e lē mafai ‘ona fa‘a‘ato‘atoaina o lē na faia le sauniga, i le loto fuatiaifo;
MATAUPU 10 1 Auā o le tulafono o lo‘o ‘iā te ia le ata o mea lelei o le a o‘o mai, ‘ae lē o le fa‘atusa tonu o ia mea, e lē mafaia lava e ia taulaga ‘ua latou faia e lē aunoa i lea tausaga ma lea tausaga ‘ona fa‘a‘ato‘atoaina o ē ō mai. 2 Auā po ua lē tu‘ua ‘ea le taulagaina o ia mea? auā ‘ua fa‘amamāina muamua ē ‘ua tapua‘i, po ‘ua lē toe i ai se lotofuatiaifo i agasala.
154
Eperu
3 A o ia taulaga e toe manatua ai agasala i tausaga ta‘itasi. 4 Auā e lē mafai e le toto o povi poʻa ma ʻoti ona aveesea agasala. 5 O le mea lea, ina ua afio mai o ia i le lalolagi, ua faapea mai o ia, E te lei finagalo i ai le taulaga ma taulaga, a ua e saunia le tino mo a‘u. 6 Ua e le fiafia i taulaga mu ma taulaga mo agasala. 7 Ona ou fai atu lea, Faauta, ou te sau (ua tusia i le tusi e uiga ia te au,) e fai lou finagalo, le Atua e. 8 ‘Ua ia fetalai mai i luga, “O taulaga ma taulaga, ma taulaga mū, ma taulaga mo agasala ‘ua e lē finagalo i ai, ‘ua e lē fiafia fo‘i i ai; ua ofoina mai e le tulafono; 9 Ona faapea atu lea o ia, Faauta, ua ou sau e fai lou finagalo, le Atua e. Na te aveese le muamua, ina ia faatumauina ai le lona lua. 10 O le finagalo lea ‘ua fa‘apa‘iaina ai i tatou i le taulagaina o le tino o Iesu Keriso e tasi. 11 E tutū fo‘i ositaulaga ta‘ito‘atasi ma ‘au‘auna i lea aso ma lea aso ma fai taulaga e lē aunoa o ia lava taulaga, e lē mafai lava ‘ona ‘ave‘esea o agasala. 12 A o lenei tagata, ina ua uma ona ofoina atu e ia le taulaga e tasi mo agasala e faavavau, ona nofo lea o ia i le itu taumatau o le Atua; 13 E amata mai i le taimi nei ona faatalitali seʻia faia ona fili ma mea e tū ai ona vae. 14 Auā o le taulaga e tasi ‘ua fa‘a‘ato‘atoaina ai e ia e fa‘avavau o ē ‘ua fa‘apa‘iaina. 15 O le mea lea, o le Agaga Pa‘ia fo‘i o le molimau ‘iā te i tatou; 16 O le feagaiga lenei o le a ou faia ma i latou pe a mavae ia aso, ua fetalai mai ai le Alii, o le a Ou tuu aʼu tulafono i o latou loto, ma o le a Ou tusia i latou i o latou mafaufau; 17 Ma o a latou agasala ma amioletonu o le a Ou lē toe manatua lava. 18 O lenei, o le mea ua i ai le faamagaloina o ia mea, ua leai se toe taulaga mo agasala. 19 O lenei, le ‘au uso e, ‘ua maua le lototele e ulu atu ai i le mea e sili ‘ona lelei i le toto o Iesu; 20 I le ala fou ma le ola, ua ia faapaiaina mo i tatou, i le veli, o lona uiga, o lona tino; 21 Ma ua i ai se faitaulaga sili i luga o le maota o le Atua; 22 ‘Ia tatou fa‘alatalata atu ma le loto fa‘amaoni ma le mautinoa atoatoa o le fa‘atuatua, ‘ina ‘ia sausauina o tatou loto mai le loto fuatiaifo leaga, ma ‘ua fufulu fo‘i o tatou tino i le vai mamā. 23 ‘Ia tatou tāofi mau i le ta‘utinoga o lo tatou fa‘atuatua ma le lē masalosalo; (auā e faamaoni o ia na folafola mai;) 24 Ia tatou manatunatu foʻi le tasi i le isi ina ia faatupu ai le alofa ma galuega lelei. 25 Aua le lafoaiina le faapotopotoina o i tatou lava, e pei o le amio a isi; a ‘ia fefa‘amafanafanaa‘i, ‘ia atili ai fo‘i ‘ina ‘ia ‘outou iloa o lo‘o lata mai le aso. 26 Auā ‘āfai tatou te agasala ma le loto i ai, ‘ina ‘ua uma ‘ona maua o le malamalama o le ‘upu moni, e lē toe i ai se taulaga mo agasala; 27 A o le faatalitali mata‘utia i le faamasinoga ma le toasa aasa, e faaumatia ai e ita mai. 28 O lē na ‘ino‘ino i le tulafono a Mose, ‘ua oti o ia ma le lē alofa i lalo o molimau e to‘alua pe to‘atolu. 29 O le a le sili atu le mamafa o le faasalaga, tou te manatu ai, o le a manatu ua tatau ai o ia, o lē na soli i lalo o aao le Alo o le Atua, ma faitau le toto o le feagaiga, lea na
faapaiaina ai o ia, o se mea e lē paia, ma ua ia faia le faalumaina i le Atua. Agaga o le alofa tunoa? 30 Auā ‘ua tatou iloa o ia na fai mai, “O ‘iā te a‘u le taui ma sui, ‘ou te taui atu,” ‘ua fetalai mai ai le Ali‘i. O lenei foi, E faamasino e le Alii lona nuu. 31 O se mea mata‘utia le pa‘u atu i aao o le Atua soifua. 32 A ‘ia ‘outou manatua aso anamua, na ‘outou ‘onosa‘i ai i le tau‘a tele o puapuagā, ‘ina ‘ua uma ‘ona fa‘amalamalamaina; 33 O se vaega, aʼo faia outou ma mataʼaiga i tauemuga ma puapuaga; a o se tasi vaega, a o avea outou ma aumea o e na masani ai. 34 Ona sa outou mutimuti alofa mai ia te aʼu i oʼu noanoataga, ma talia ma le olioli le veteina o a outou oloa, ma le iloa i totonu o outou lava ua ia te outou i le lagi se oloa e sili atu ma tumau. 35 O lenei, ‘aua ne‘i lafoa‘iina lo ‘outou fa‘amaoni, o lo‘o i ai le taui e tele. 36 Auā e tatau ‘ona ‘outou ‘onosa‘i, ‘ina ‘ia ‘outou maua le mea na folafolaina, pe a uma ‘ona ‘outou faia o le finagalo o le Atua. 37 Auā e toe itiiti, ‘ona sau ai lea o lē maliu mai, e lē fa‘atuai lava. 38 O lenei, e ola lē ua amiotonu i le faatuatua; 39 Ae e lē o i tatou o ni isi o e ua toe foi i tua i le malaia; a o e faatuatua e faaolaina ai le agaga. MATAUPU 11 1 O lenei o le fa‘atuatua o le fa‘amoemoe lea i mea ‘ua fa‘amoemoe i ai, o le fa‘amaoniga lea o mea e lē o va‘aia. 2 Auā o le mea lea na maua ai e toeaina le tala lelei. 3 O le fa‘atuatua ‘ua tatou iloa ai na faia le lalolagi i le afioga a le Atua, o le mea lea e le‘i faia ai mea e va‘aia i mea e aliali mai. 4 O le fa‘atuatua na avatu ai e Apelu i le Atua le taulaga e sili ‘ona lelei i lo Kaino, o le mea lea na molimau ai o ia e amiotonu, o lo‘o molimau mai ai le Atua i ana meaalofa; 5 O le fa‘atuatua na ‘ave‘eseina ai Enoka ‘ina ‘ia lē iloa e ia le oti; ‘ua lē maua fo‘i o ia, auā ‘ua ‘avea o ia e le Atua; 6 Ae a aunoa ma le faatuatua, e le mafai ona faafiafiaina o ia; 7 O le fa‘atuatua na saunia ai e Noa le va‘a e fa‘aolaina ai lona ‘āiga, ‘ina ‘ua lapata‘iina e le Atua i mea e le‘i va‘aia i ona po nei; o le mea lea na ia tausalaina ai le lalolagi, ma avea ma suli i le amiotonu e ala i le faatuatua. 8 O le fa‘atuatua na ‘ana‘ana ai Aperaamo, ‘ina ‘ua vala‘auina o ia e alu atu i le mea o le a maua e ia e fai ma tofi; ‘ona alu atu lea o ia, ‘ua lē iloa po o fea e alu i ai. 9 O le fa‘atuatua na aumau ai o ia i le nu‘u o le folafolaga, e peiseaī i se nu‘u ‘ese, sa mau fo‘i o ia i fale apitaga fa‘atasi ma Isaako ma Iakopo, o suli fo‘i fa‘atasi ma ia i lea lava folafolaga. 10 Auā na fa‘atalitali o ia i se ‘a‘ai e fa‘avaeina, o lona tufuga ma le tufuga o le Atua lea. 11 O le fa‘atuatua fo‘i na maua ai e Sara le malosi e tō ai se fānau, na fānau fo‘i e ia le tama ‘ina ‘ua mavae ona tausaga, auā na ia manatu e fa‘amaoni lē na folafolaina mai. 12 O le mea lea na tupu a‘e ai i le to‘atasi, o ia fo‘i ‘ua oti, o le to‘atele e pei o fetū o le lagi le to‘atele, e pei o le oneone fo‘i i le matāfaga e lē mafaitaulia.
155
Eperu
13 O i latou uma nei na feoti i le faatuatua, e lei maua e i latou mea na folafolaina, a ua vaai mamao atu i ai, ma faatalitonuina i latou, ma talia i latou, ma tautino atu o tagata ese i latou ma aumau i le lalolagi. 14 Auā o ē fai tala fa‘apenā, ‘ua ta‘u sa‘o mai e i latou o lo‘o sā‘ili se nu‘u. 15 E moni fo‘i, ana latou manatua le nu‘u na latou ō mai ai, po ‘ua maua e i latou le avanoa e toe fo‘i mai ai. 16 A o lenei, ‘ua latou manana‘o i se nu‘u e sili ‘ona lelei, o le lagi lea; 17 O le fa‘atuatua na ofo atu ai e Aperaamo o Isaako, ‘ina ‘ua tofotofoina o ia; 18 O lē na fai mai ai, E ta‘ua ai lau fānau ‘iā Isaako. 19 ‘Ua manatu fo‘i e mafaia e le Atua ‘ona toe fa‘atūina mai o ia, nai ē ‘ua oti; na ia talia foi o ia i le faatusa. 20 O le faatuatua na faamanuia atu ai Isaako ia Iakopo ma Esau i mea o le a oo mai. 21 O le fa‘atuatua na fa‘amanuia atu ai Iakopo i atali‘i uma o Iosefa, ‘ina ‘ua oti o ia; ma ifo atu, ma faalagolago i le tumutumu o lona tootoo. 22 O le fa‘atuatua na ta‘ua ai e Iosefa, ‘ina ‘ua oti o ia, le ō ‘ese o le fānauga a Isaraelu; ma tuuina atu le poloaiga e uiga i ona ivi. 23 O le fa‘atuatua na natia ai Mose, ‘ina ‘ua fānau mai o ia i masina e tolu e ona mātua, auā na la iloa o ia o le tama lelei; ma sa latou le matatau i le poloaiga a le tupu. 24 O le fa‘atuatua na lē mafai ai e Mose ‘ona ta‘ua o ia o le atali‘i o le afafine o Farao, ‘ina ‘ua matua o ia; 25 ‘Ua filifilia e ia ‘ia tigāina fa‘atasi ma tagata o le Atua, nai lo le ‘oli‘oli i le fiafia o le agasala mo sina taimi; 26 ‘Ua manatu fo‘i o ia o le fa‘alumaina ‘iā Keriso o le ‘oloa e sili atu i le ‘oloa i Aikupito, auā na ia manatu i le taui o le taui. 27 O le fa‘atuatua na tu‘ua ai e ia o Aikupito, ‘ua lē fefe i le to‘asā o le tupu; 28 O le fa‘atuatua na ia faia ai le paseka, ma le sausauina o le toto, ‘ina ne‘i papa‘i atu ‘iā te i latou lē na fa‘aumatia ulumatua. 29 O le fa‘atuatua na latou ui atu ai i le Sami Ulaula e pei ‘ona ui atu i le ‘ele‘ele mātūtū; 30 O le faatuatua na solo ai i lalo pa o Ieriko, ina ua siosiomia i aso e fitu. 31 O le fa‘atuatua na lē fano ai Raava le fafine talitane fa‘atasi ma ē lē fa‘atuatua, ‘ina ‘ua talia ma le filemū o ia tagata asiasi. 32 Ma o le a se isi mea ou te fai atu ai? auā e lē o‘o mai le taimi ‘ou te ta‘u atu ai ‘iā Kitiona, ma Parako, ma Samasoni, ma Iefata; o Tavita fo‘i, ma Samuelu, ma le ‘au perofeta; 33 O lē na fa‘ato‘ilaloina malo i le fa‘atuatua, na faia le amiotonu, na maua ai mea na folafolaina, na pupuni ai gutu o leona; 34 Na tineia le malosi o le afi, na sao ai i le mata o le pelu, o le vaivai na faamalosia ai, na fa‘amalosi ai i le taua, na fa‘ate‘a‘eseina ai ‘au a tagata ‘ese. 35 Na talia e fafine o latou tagata oti ‘ua toe fa‘atūina mai; ‘ina ‘ia latou maua le toetū e sili ‘ona lelei; 36 O isi fo‘i na tofotofoina i tauemuga ma sasaina, ioe, ‘atoa ma noanoataga ma le falepuipui. 37 Na fetogia i latou i maa, na liaʻiina i ili, na faaosoosoina, na fasiotia i le pelu; ua matitiva, ua puapuagatia, ua faapuapuagatia;
156
38 (Ua le aoga le lalolagi ia te i latou;) na latou feoai solo i tuufua, ma mauga, ma lua, ma lua o le lalolagi. 39 A o i latou uma nei, ina ua maua le tala lelei e ala i le faatuatua, latou te leʻi maua le folafolaga. 40 Ua saunia e le Atua se mea e sili ona lelei mo i tatou, ina ia lē faaatoatoaina i latou e aunoa ma i tatou. MATAUPU 12 1 O lenei, ‘ina ‘ua si‘osi‘omia i tatou i le motu o tagata e to‘atele o molimau, ‘ia tatou tu‘u‘eseina mea mamafa uma, ma le agasala e fa‘alavelave fa‘afuase‘i mai ai, ‘ia tatou taufetuli ma le ‘onosa‘i i le tausinioga o lo‘o tu‘uina mai i o tatou luma; 2 O lo‘o va‘ava‘ai atu ‘iā Iesu le tupuga ma le fa‘a‘ato‘atoaina o lo tatou fa‘atuatua; o lē na ‘onosa‘i i le satauro, na ‘ino‘ino i le mā, ‘ona o le ‘oli‘oli na tu‘uina i ona luma, ‘ua nofo fo‘i o ia i le itū taumatau o le nofoāli‘i o le Atua. 3 Auā ‘ia ‘outou manatu i lē na ‘onosa‘i i le fe‘ese‘esega fa‘apenei a ē agasala ‘iā te ia, ‘ina ne‘i ‘outou vaivai ma vaivai i o ‘outou mafaufau. 4 Tou te lei tetee atu lava i le toto, i lo outou tauivi ma le agasala. 5 ‘Ua galo fo‘i ‘iā te ‘outou le apoapoa‘iga ‘ua fai atu ai ‘iā te ‘outou e pei o tamaiti, ‘Lo‘u atali‘i e, ‘aua ne‘i e ‘ino‘ino i le a‘oa‘iga a le Ali‘i, ‘aua fo‘i ‘e te fa‘avaivai pe a a‘oa‘iina oe e ia. 6 Aua o lē ua alofagia e le Alii e aoaiina e ia, ma sasaina atalii uma e talia e ia. 7 ‘Āfai tou te ‘onosa‘i i le a‘oa‘iga, e fai mai le Atua ‘iā te ‘outou e pei o atali‘i; aua o ai ea le atalii e le aoaiina e lona tamā? 8 ‘Ae ‘āfai e lē a‘oa‘iina ‘outou, e tofutofusia uma ai tagata, o ni tama fo‘i ‘outou, ‘ae lē o ni atali‘i. 9 E lē gata i lea, sa iā i tatou tamā o o tatou tino, o ē na aʻoaʻi mai iā i tatou, ma ua tatou faaaloalo iā i latou; 10 Auā e moni, na latou aoai mai ‘iā te i matou i nai aso e tusa ma lo latou lava loto; a o ia mo lo tatou manuia, ina ia tatou tofusia faatasi i lona paia. 11 O lenei, e leai se a‘oa‘iga i ona po nei e foliga mai e ‘oli‘oli ai, a o le mea e tigā ai; 12 O le mea lea ia sii i luga lima ua tautau i lalo, ma tulivae vaivai; 13 Ma ia faia ala saʻo mo o outou vae, neʻi liliu ese mai le ala lē ua pipili; a ia lelei ona faamaloloina. 14 Ia tausisi i le filemu ma tagata uma, ma le paia, a aunoa ma lea, e leai se tasi e vaai i le Alii. 15 ‘Ia ‘outou va‘ava‘ai ma le filiga ‘ina ne‘i lē maua e se tasi le alofa tunoa o le Atua; ‘ina ne‘i tupu a‘e se a‘a oona e fa‘alavelaveina ai ‘outou, ma leaga ai le to‘atele; 16 Ne‘i iai se tasi e faita‘aga, po o se tagata leaga, e pei o Esau, o lē na fa‘atau atu lona tofi o le ulumatua i se fasi mea‘ai e tasi. 17 Auā ‘ua ‘outou iloa, mulimuli ane, ‘ina ‘ua mana‘o ia maua le fa‘amanuiaga, ‘ua te‘ena o ia; 18 Auā ‘ua ‘outou le‘i ō mai i le mauga e mafai ‘ona pa‘i atu i ai, ma mū i le afi, po o le pouliuli, ma le pouliuli, ma le afā; 19 Ma le leo o le pu, ma le leo o upu; o le leo lea na ‘ai‘oi mai ai ē na fa‘alogo ‘ina ‘ia lē toe ta‘uina atu ‘iā te i latou le ‘upu.
Eperu
20 (Auā ua lē mafai ona la onosaia le poloaʻiga, + afai foʻi e paʻi atu se manu i le mauga, e fetogia i maa, pe tutuʻi i le ū. 21 Ua matuā mataʻutia foʻi le vaaiga, ua faapea atu ai Mose, Ua ou matuā fefe ma gatete; 22 A ‘ua ‘outou o‘o mai i le mauga o Siona, ma le ‘a‘ai o le Atua soifua, o Ierusalema i le lagi, ma le fa‘apotopotoga o agelu e lē mafaitaulia; 23 I le faapotopotoga aoao ma le ekalesia o ulumatua, ua tusia i le lagi, ma le Atua le Faamasino o tagata uma, ma agaga o tagata amiotonu ua faaatoatoaina; 24 Ma ia Iesu le puluvaga o le feagaiga fou, ma le toto o le sausauina, o loo tautala i mea e sili atu i lo o Apelu. 25 Vaai ia outou le teena o ia o loo fetalai mai. Auā ‘āfai e le‘i sao i latou o ē na tete‘e atu i lē na fetalai mai i le lalolagi, e sili ‘ona lē sao ai i tatou, pe a tatou liliu ‘ese i lē o lo‘o fetalai mai i le lagi. 26 O lona leo na luluina ai le lalolagi i ona po nei; 27 O lenei foi upu, Ua toe tasi, ua faailoa mai ai le aveesea o mea ua luluina, e pei o mea na faia, ina ia tumau ai mea e le luluina. 28 O lenei, ‘ua tatou maua le malo e lē mafai ‘ona fa‘agae‘etia, ‘ia tatou maua le alofa tunoa, e mafai ai ‘ona tatou ‘au‘auna i le Atua ma le fa‘aaloalo ma le mata‘u. 29 Auā o lo tatou Atua o le afi e faaumatia ai. MATAUPU 13 1 Ia tumau pea le alofa faaleuso. 2 ‘Aua ne‘i galo ‘ona fa‘afeiloa‘i i tagata ‘ese; 3 ‘Ia manatua ē ‘ua noanoatia, pei ‘ona noanoatia fa‘atasi ma i latou; ma ē ‘ua puapuagātia, peiseaī ‘ua i ai ‘outou i le tino. 4 ‘Ia fa‘amamaluina le fa‘aipoipoga i tagata uma, ‘ia lē leaga fo‘i le moega; 5 Ia aunoa a outou amio ma le matapeapea; ma ia loto malie i mea ua ia te outou: aua ua fetalai mai o ia, Ou te le tuua lava oe, ou te le tuulafoai lava ia te oe. 6 Ina ia tatou faapea atu ma le lototele, O Ieova o loʻu fesoasoani ia; 7 ‘Ia ‘outou manatua i latou o lo‘o pule ‘iā te ‘outou, o ē na fai atu le afioga a le Atua ‘iā te ‘outou; 8 O Iesu Keriso e tumau lava ananafi, ma le aso, e oo i le faavavau. 9 Aua neʻi feʻaveaʻi outou i aʻoaʻoga eseese ma uiga ese. Auā e lelei ‘ina fa‘atumauina le loto i le alofa tunoa; e lē o mea e ‘ai, e lē aogā i ē na galulue ai. 10 ‘Ua ‘iā te i tatou le fatafaitaulaga, e leai se aiā i ai o ē ‘au‘auna i le fale fetāfa‘i. 11 Auā o tino o ia manu, o ē ‘ua ‘aumaia o latou toto i le mea pa‘ia e le ositaulaga sili mo le agasala, ‘ua susunuina i fafo o le toagalauapi. 12 O le mea lea, na tiga ai foi Iesu i fafo o le faitotoa, ina ia faapaiaina le nuu i lona lava toto. 13 O lenei, ia tatou o atu ia te ia i tua o le toagalauapi, ma tauave lona faalumaina. 14 Auā e leai so tatou ‘a‘ai tumau, a ‘ua tatou sā‘ili i se tasi e sau. 15 O lenei, ‘ia tatou avatu ai e lē aunoa le taulaga o le vi‘iga i le Atua ‘iā te ia, o le fua lea o o tatou laugutu e fa‘afetai atu ai i lona suafa. 16 ‘Ae ‘aua ne‘i galo ‘ona fai mea lelei ma foa‘i atu;
157
17 ‘Ia ‘outou usiusita‘i i ē e pule ‘iā te ‘outou, ma ‘ia ‘outou gaua‘i atu, auā o lo‘o mataala i latou mo o ‘outou agaga, e pei ‘ona latou tala atu le tala, ‘ina ‘ia latou faia ma le ‘oli‘oli, ‘ae lē o le tigā, auā e lē aogā lea ‘iā te ‘outou. 18 ‘Ia ‘outou tatalo mo i matou; 19 ‘Ae sili ‘ona ‘ou ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou faia lenei mea, ‘ina ‘ia vave ‘ona toe fa‘afoisia atu o a‘u ‘iā te ‘outou. 20 O lenei, o le Atua o le manuia, o lē na toe fa‘atūina mai i ē ‘ua oti lo tatou Ali‘i o Iesu, o le leoleo mamoe sili o mamoe, e ala i le toto o le feagaiga e fa‘avavau; 21 ‘Ia fa‘a‘ato‘atoaina ‘outou i galuega lelei uma lava e fai ai lona finagalo, ma galuea‘iina i totonu ‘iā te ‘outou le mea e lelei i ona luma, ‘iā Iesu Keriso; ia ia te ia le viiga e faavavau faavavau lava. Amene. 22 Ou te aioi atu foi ia te outou, le au uso e, ia outou onosai i le upu apoapoai; 23 Ia outou iloa ua faasaolotoina lo tatou uso o Timoteo; o lē ‘āfai e vave sau o ia, ‘ona ‘ou feiloa‘i ai lea ma ‘outou. 24 Ia outou alolofa atu ia te i latou uma o e pule ia te outou, atoa ma le au paia uma lava. O lo‘o alolofa atu ‘iā te ‘outou tagata Italia. 25 ‘Ia ‘iā te ‘outou uma le alofa tunoa. Amene.
Iakopo MATAUPU 1 1 O Iakopo, o le ‘au‘auna a le Atua ma le Ali‘i o Iesu Keriso, i itū‘āiga e sefulu ma le lua o lo‘o ta‘ape‘ape, alofa atu. 2 O‘u uso e, ‘ia ‘outou manatu o se mea e fiafia tele ai pe a ‘outou pa‘u‘ū i tofotofoga ‘ese‘ese; 3 Ua outou iloa lenei mea, o le tofotofoina o lo outou faatuatua e tupu ai le onosai. 4 A ‘ia ‘ato‘atoa le galuega o le ‘onosa‘i, ‘ina ‘ia ‘ato‘atoa ma ‘ato‘atoa ai ‘outou, e leai se mea e mativa ai. 5 Afai ua leai se poto i so outou, ina ole atu ia i le Atua, o le foai tele mai i tagata uma ma le le toe tautaua; ma o le a tuuina atu ia te ia. 6 A ia ole atu ma le faatuatua, aua le masalosalo. Auā o lē masalosalo e tusa ia ma le peau o le sami ‘ua sousou i le matagi ma felafoa‘iina. Aua aua ne'i manatu lena tagata na te maua se mea mai le Alii. 8 O le tagata fa‘alotolotolua e lē mautū i ona ala uma. 9 ‘Ia ‘oli‘oli le uso maulalo ‘ina ‘ua fa‘aeaina o ia; 10 A o lē mau‘oa, e fa‘amaulaloina o ia, auā e mavae atu o ia e pei o le fuga o le vao. 11 Auā e oso a‘e le lā ma le vevela tele, e magumagu ai le mutia, e to‘ulu fo‘i ona fuga, e pala fo‘i le matagofie o ona foliga; 12 ‘Amu‘ia le tagata ‘ua ‘onosa‘i i le fa‘aosoosoga; 13 ‘Aua ne‘i fai ane se tasi pe a fa‘aosoosoina o ia, ‘Ua fa‘aosoosoina a‘u e le Atua; 14 ‘Ae fa‘aosoosoina tagata ta‘ito‘atasi, pe a tosina ma fa‘asesēina o ia i lona lava tu‘inanau. 15 ‘Ona tō ai lea o le tu‘inanau, ‘ona fānau mai ai lea o le agasala; 16 Aua le sese, oʼu uso pele e. 17 O meaalofa lelei uma lava ma mea alofa uma e atoatoa ona lelei, e mai i lugā ia, e alu ifo fo‘i mai le Tamā o le malamalama, e lē masuia fo‘i o ia, po o se ata o le liliu. 18 O lona lava finagalo fo‘i na fānaua ai i tatou e ia i le ‘upu o le ‘upu moni, ‘ina ‘ia ‘avea i tatou ma ulua‘i fa‘apolopolo o ana mea na faia. 19 O le mea lea, o‘u uso pele e, ‘ia ta‘ito‘atasi uma ‘ona fa‘alogo, ia faagesegese ona tautala, ia faagesegese fo‘i i le ita. 20 Auā o le ita o le tagata e lē tupu ai le amiotonu a le Atua. 21 O le mea lea ia tu‘u ‘ese ai mea leaga uma ma le fa‘ateleina o le amio leaga, a ‘ia talia ma le agamalu le ‘upu ‘ua toto, e mafaia ‘ona fa‘aolaina o ‘outou agaga. 22 A ia avea outou ma e anaana i le upu, a e aua le na ona faalogologo i ai, o faaseseina ai outou e outou lava. 23 Auā ‘āfai e fa‘alogo se tasi i le ‘upu ‘ae lē o sē e anaana, e tusa o ia ma le tagata o lo‘o va‘ava‘ai atu i ona mata i le tioata. 24 Auā ‘ua va‘ava‘ai atu o ia ‘iā te ia lava, ‘ona alu lea o ia, ‘ona galo loa lea o lona uiga. 25 A o lē e vaavaai i le tulafono atoatoa o le saʻolotoga, ma tumau ai, e lē o se faalogologo ma le faagalogalo, a o lē e anaana i le galuega, e manuia lea tagata i lana galuega.
158
26 ‘Āfai fo‘i e manatu se tasi o ‘outou e fa‘alelotu, ma ‘ua lē fa‘aogāina lona laulaufaiva, ‘ae fa‘asesēina e ia lona lava loto, ‘ua lē aogā la le tapua‘iga a lea tagata. 27 O le tapua‘iga mamā ma le lē ponā i luma o le Atua le Tamā, o le asiasi atu lea i ē mātua oti ma fafine ‘ua oti a latou tane i o latou puapuagā, ma ‘ia tausia o ia lava ‘ia ne‘i pisia mai le lalolagi. MATAUPU 2 1 O‘u uso e, ‘aua ne‘i fa‘ailoga tagata i le fa‘atuatua i lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, le Ali‘i o le mamalu. 2 Auā ‘āfai e sau se tagata i la ‘outou fa‘apotopotoga ma le mama auro, ‘ua ‘ofu i ‘ofu matagofie, ma e sau fo‘i se tagata mativa ma ‘ofu leaga; 3 ‘Ua ‘outou va‘ava‘ai atu fo‘i i lē ‘ua ‘ofu i le ‘ofu fa‘afiafia, ma fai atu ‘iā te ia, ‘Inā nofo ia ‘i‘inei i le mea lelei; ‘ia e fai atu fo‘i i ē matitiva, ‘Inā tu ia i inā, pe nofo i inei i lalo o le mea e tu ai o‘u vae; 4 Pe tou te lē faailogaina ea la outou lava, ma avea ai outou ma faamasino o mafaufauga leaga? 5 Faalogo mai ia, o‘u uso pele e, e lei filifilia ea e le Atua o e matitiva o lenei lalolagi ia mauoa i le faatuatua, ma suli o le malo na ia folafola mai i e alolofa ia te ia? 6 A ua outou inoino i e matitiva. Pe e lē fa‘asauā ‘ea ‘ea ‘iā te ‘outou e tagata mau‘oa, ma toso ‘outou i luma o nofoa fa‘amasino? 7 E le o upu leaga ea i latou i le suafa taua ua valaauina ai outou? 8 ‘Āfai ‘ua ‘outou fa‘ataunu‘uina le tulafono fa‘atupu, e tusa ma le Tusi, ‘Ia e alofa atu i lē lua te tuā‘oi e pei o oe lava ‘iā te oe, ‘ua lelei ‘ona ‘outou faia. 9 ‘Ae ‘āfai tou te fa‘ailoga tagata, ‘ua ‘outou faia le agasala, ma ‘ua fa‘amaonia e le tulafono ‘ua ‘outou solitulafono. 10 Auā o lē na te tausia le tulafono ‘atoa, ‘ae tausuai i le mea e tasi, ‘ua nofo sala o ia i mea uma. 11 Auā o lē na fai mai, ‘Aua ‘e te mulilua, na fai mai fo‘i, ‘Aua ‘e te fasioti tagata. O lenei, ‘āfai ‘e te lē mulilua, ‘ae ‘āfai ‘e te fasioti tagata, ‘ua ‘avea oe ma tagata solitulafono. 12 ‘Ia fa‘apea ‘ona ‘outou tautala atu, ma ia fa‘apea fo‘i ‘ona fai, e pei o ē e fa‘amasinoina i le tulafono o le sa‘olotoga. 13 Auā e fa‘amasinoina o ia e aunoa ma le alofa, o lē ‘ua lē alofa mutimutivale; e olioli foi le alofa i le faamasinoga. 14 O‘u uso e, se a le aoga, pe a fai mai se tasi ua ia te ia le faatuatua, ae leai ni ana galuega? e mafai ea e le faatuatua ona faaolaina o ia? 15 ‘Āfai ‘ua lē lavalavā se uso po o se tuafafine, ma ‘ua leai sana mea e ‘ai i lea aso ma lea aso, 16 Ona fai atu lea o se tasi o outou ia te i latou, Ina o ia ma le manuia, ia outou mafanafana ma ia maoona; e ui i lea tou te le avatua ia te i latou mea e tatau i le tino; se a le aoga? 17 E fa‘apea fo‘i le fa‘atuatua, pe ‘āfai e leai ni galuega, e mate lava ia ‘ina ‘ua na o ia. 18 Ioe, atonu e fai mai se tasi, O ia te oe le faatuatua, o ia te au foi galuega; 19 ‘Ua e talitonu e to‘atasi lava le Atua; ‘ua lelei ‘ona e faia; 20 Ae pe e te iloa ea, le tagata valea e, e mate le faatuatua pe a leai ni galuega?
Iakopo
21 E leʻi taʻuamiotonuina ea Aperaamo lo tatou tamā i galuega, ina ua ia avatu lona atalii o Isaako i luga o le fata faitaulaga? 22 Ua e iloa ea na galulue faatasi le faatuatua ma ana galuega, ma o galuega na faaatoatoaina ai le faatuatua? 23 Ona taunuu ai lea o le Tusi, ua faapea mai, Ua faatuatua Aperaamo i le Atua, ma ua taʻua ia te ia o le amiotonu; 24 ‘Ua ‘outou iloa fo‘i, e ta‘uamiotonuina le tagata i galuega, ‘ae lē na o le fa‘atuatua. 25 E faapea foi Raava le fafine talitane e lei ta’uamiotonuina ea i galuega, ina ua talia e ia o avefeau, ma auina atu i laua i se tasi ala? 26 Auā e pei ‘ona oti le tino pe a leai le agaga, e fa‘apea fo‘i ‘ona mate le fa‘atuatua pe a leai ni galuega.
18 O le fua fo‘i o le amiotonu e lūlūina ma le filemū mo ē fa‘atupu le manuia. MATAUPU 4
MATAUPU 3 1 O‘u uso e, ‘aua ne‘i to‘atele ‘outou ma a‘oa‘o, ‘ina ‘ua iloa e sili ‘ona ta‘usalaina i tatou. 2 Auā ‘ua tatou tausuai uma i mea e tele. ‘Āfai e lē sesē se tasi i le ‘upu, o le tagata ‘atoa lea, na te mafaia fo‘i ‘ona pulea le tino uma. 3 Faauta, ua tatou tuu ni fasigutu i gutu o solofanua, ina ia latou usiusitai mai ia te i tatou; ma tatou feliuliuai uma o latou tino. 4 Fa‘auta fo‘i i va‘a, e ui lava ‘ina tetele i latou, ma felafoa‘iina i matagi tetele, a ‘ua feliuliua‘i i le foeuli itiiti lava, i le mea e finagalo i ai le ali‘i kovana. 5 E faapea foi le laulaufaiva o le itu tino itiiti lea, ma ua mitamita i mea tetele. Faauta, ua matua tele lava le afi itiiti ua mū! 6 O le laulaufaiva fo‘i o le afi lea, o le lalolagi o amio leaga, e fa‘apea fo‘i le laulaufaiva i totonu o o tatou tino, e leaga ai le tino uma, ma fa‘amū ai le ala o le natura; ma ua faamuina i le afi o seoli. 7 Auā o manu fe‘ai uma, ma manu felelei, ma gata, ma mea o i le sami, ‘ua fa‘alataina, ma ‘ua fa‘alataina e tagata; 8 Ae e lē mafai e se tasi ona faalata; o se mea leaga e le taupulea, e tumu i mea oona e oti ai. 9 O lea tatou te vivii atu ai i le Atua, le Tamā lava; o lea foi tatou te fetuu ai i tagata, o e na faia e tusa ma le faatusa o le Atua. 10 E sau mai le gutu e tasi le manuia ma le fetuu. Ou uso e, e le tatau ona faapea o nei mea. 11 E puna atu ea i le vaipuna i le mea e tasi le vai suamalie ma le oona? 12 O‘u uso e, e mafai ea e le mati ona fua mai ni fua o le olive? po o le vine, o mati? e lē mafai fo‘i e se vaipuna ‘ona puna mai ai le vai ‘o‘ona ma le vai fou. 13 O ai ‘ea le tagata poto ma ‘ua maua le poto ‘iā te ‘outou? ia faailoa mai e ia i le amio lelei ana galuega ma le agamalu o le poto. 14 ‘Ae ‘āfai ‘ua ‘iā te ‘outou le matau‘a tele ma le misa i o ‘outou loto, ‘aua tou te mitamita, ‘aua fo‘i le pepelo i le ‘upu moni. 15 O lenei poto e lē alu ifo mai lugā, a o le lalolagi, o tuinanau, o le tiapolo. 16 Auā o le mea e i ai le matau‘a ma le misa, o i ai le fememea‘i ma galuega leaga uma lava. 17 A o le poto mai lugā, e muamua ona mamā, e filemu, e agamalu, e gofie, e tumu i le alofa mutimutivale ma fua lelei, e lē faailoga tagata, e lē faatagāfai foʻi.
159
1 O fea e sau ai taua ma misa ‘iā te ‘outou? e le o mai ea ia mea, o outou lava tu'inanau o loo tau ai i totonu o outou tino? 2 ‘Ua tu‘inanau ‘outou, ‘ae le‘i maua; 3 Ua outou ole atu, a ua outou le maua, aua ua sese lo outou ole mai, ina ia faaumatia ai i o outou tuinanau. 4 O outou e mulilulua ma fafine mulilulua, tou te le iloa ea o le faauo ma le lalolagi o le ita lea i le Atua? O lenei, o se fia fai uo ma le lalolagi, o le ita lea i le Atua. 5 Tou te manatu ea ua fai mai fua le Tusi, O le agaga o loo nofo i totonu ia te i tatou e tuinanau i le mataua? 6 A ‘ua foa‘i mai e ia le alofa tunoa e sili atu. O le mea lea na ia fai mai ai, E tetee atu le Atua i e faamaualuluga, a e foaiina mai le alofa tunoa i e faamaulalo. 7 O lenei, ia outou usiusitai i le Atua. Ia tetee atu i le tiapolo, ona sola ese ai lea o ia ia te outou. 8 Ia outou faalatalata atu i le Atua, ona faalatalata mai lea o ia ia te outou. Ia faamama o outou lima, outou e agasala; ma ia faamamā o outou loto, outou e lotolua. 9 ‘Ia puapuagātia, ma fa‘anoanoa, ma fētāgisi; 10 Ia faamaulalo outou lava i luma o le Alii, ona siitia ai lea e ia o outou. 11 Le au uso e, aua le tautala leaga le tasi i le isi. O lē e tautala leaga i lona uso, ma fa‘asalaina lona uso, e tautala leaga o ia i le tulafono, ma fa‘amasino le tulafono; 12 E to‘atasi fo‘i le fai tulafono, o lē na te mafaia ‘ona fa‘aola ma fa‘aumatia; 13 O lenei, o outou o e fai mai, O le asō po o taeao matou te o ai i se aai faapena, matou te nonofo ai i le tausaga e tasi, ma faatau mai ma faatau atu, ma maua ai le oloa. 14 A ‘ua ‘outou lē iloa le mea e tupu a taeao. Mo le a lou olaga? O le ausa lava, e aliali mai mo sina taimi itiiti, ona mou atu ai lea. 15 Auā e tatau ‘ona ‘outou fai atu, ‘Āfai e finagalo ai le Ali‘i, matou te ola ai, ma matou faia lea mea, ma lea mea. 16 A o lenei, ua outou olioli i a outou mitamitaga; 17 O le mea lea, o lē ua iloa e fai mea lelei, a e lē faia, o le agasala lea iā te ia. MATAUPU 5 1 O lenei, outou tagata mauʻoa, ia outou fetagisi ma uiō ona o outou malaia e oo mai iā te outou. 2 ‘Ua leaga a ‘outou ‘oa, ‘ua ‘aina fo‘i o ‘outou ‘ofu. 3 Ua pala a outou auro ma ario; e fai fo‘i le ‘ele o ia mea ma molimau ‘iā te ‘outou, e ‘aina ai fo‘i o ‘outou tino e pei o se afi. ‘Ua ‘outou fa‘aputuina fa‘aputugā ‘oa mo aso e gata ai. 4 Fa‘auta fo‘i, o lo‘o ‘alaga le totogi o le ‘au faigaluega o ē na selesele o ‘outou fanua, o lo‘o tāofia e ‘outou; 5 ‘Ua ‘outou nonofo fa‘afiafia i le lalolagi, ma fa‘atauva‘a; ua outou tausia o outou loto, e pei o le aso o le fasiga. 6 Ua outou taʼusalaina ma fasiotia lē ua amiotonu; ma e le tetee o ia ia te outou. 7 O lenei, le ‘au uso e, ‘ia ‘outou ‘onosa‘i se‘ia o‘o i le afio mai o le Ali‘i. Fa‘auta, o lo‘o fa‘atali le galue fanua i fua
Iakopo
lelei o le ‘ele‘ele, ma ‘ua ‘onosa‘i i ai, se‘ia maua e ia le timu muamua ma le timu mulimuli. 8 Ia outou onosai foi; ia faatumauina o outou loto: aua ua latalata mai le afio mai o le Alii. 9 Le ‘au uso e, ‘aua ne‘i ita le tasi i le isi, ‘ina ne‘i fa‘asalaina ‘outou; 10 O‘u uso e, ‘ia ‘outou ‘avea le ‘au perofeta, o ē na fetalai mai i le suafa o le Ali‘i, e fai ma fa‘aa‘oa‘o i le tigāina o puapuagā, ma le ‘onosa‘i. 11 Faauta, ua tatou manatu ia fiafia o e tumau. ‘Ua ‘outou fa‘alogo i le ‘onosa‘i o Iopu, ‘ua ‘outou iloa fo‘i le i‘uga o le ALI‘I; o le Alii e tele lava lona alofa, ma le alofa mutimuti vale. 12 A o le sili i mea uma, o‘u uso e, aua ne‘i tou tautō, po o le lagi, po o le lalolagi, po o se isi lava tautoga; ma lou leai, e leai; ne‘i pa‘u‘ū ‘outou i le fa‘asala. 13 Pe ua mafatia ea se tasi o outou? ia tatalo o ia. E i ai se fiafia? ia fai pesega ia te ia. 14 Po ua ma‘i ea se tasi o outou? ia valaau atu o ia i toeaina o le ekalesia; ma ‘ia latou tatalo mo ia, ma fa‘au‘u ‘iā te ia i le suāu‘u i le suafa o le Ali‘i; 15 Ma o le tatalo i le faatuatua o le a faaolaina ai le maʼi, ma o le a faatuina e le Alii o ia; ma afai na ia faia agasala, e faamagaloina o ia. 16 Ia ta‘uta‘u atu a outou agasala, ma tatalo le tasi mo le tasi, ina ia faamaloloina outou. O le tatalo faatauanau a le tagata amiotonu e aoga tele. 17 O Elia o le tagata e tutusa o tatou tuʻinanauga, na ia tatalo faatauanau ina ia lē to mai se timu; 18 Ona toe tatalo lea o ia, ona to mai ai lea o le ua e le lagi, ma fua mai ai le eleele i ona fua. 19 Le ‘au uso e, ‘āfai e sesē so ‘outou i le ‘upu moni, ma fa‘aliliuina o ia e se tasi; 20 ‘Ia iloa e ia, o lē na te fa‘aliliuina le tagata agasala mai le sesē o lona ala, e fa‘aolaina e ia se agaga mai le oti, na te natia fo‘i le tele o agasala.
160
1 Peteru
20 O lē na mua‘i tofia fo‘i a o le‘i fa‘avaeina le lalolagi, a ‘ua fa‘aalia mai i ona po nei e gata ai mo ‘outou. 21 O lē ‘ua fa‘atuatua ‘iā te ia i le Atua, o lē na toe fa‘atūina mai o ia nai ē ‘ua oti, ma avatu ‘iā te ia le mamalu; ina ia i ai lo outou faatuatua ma le faamoemoe i le Atua. 22 Auā ‘ua ‘outou fa‘amamāina o ‘outou agaga i le usiusita‘i i le ‘upu moni e ala i le Agaga, i le alofa fa‘amaoni i le ‘au uso, ‘ia ‘outou va‘ava‘ai atu ia alofa le tasi i le isi ma le loto mamā. 23 Ua toe fanauina outou, e le o le fatu pala, a o le fua e le pala, i le afioga a le Atua, o loo ola ma tumau e faavavau. 24 Auā o tagata uma e pei o le mutia, ma o le mamalu uma o tagata e pei o le fuga o le mutia. E magumagu le mutia, e toulu foʻi ona fuga; 25 A o le afioga a le Alii e tumau e faavavau. O lenei foi le upu ua talaiina atu ia te outou e ala i le talalelei.
MATAUPU 1 1 O Peteru, o le ‘aposetolo a Iesu Keriso, i tagata ‘ese o lo‘o fa‘asalalauina i Pono, ma Kalatia, ma Kapatokia, ma Asia, ma Pitunia, 2 ‘Ua filifilia e tusa ma le muai silafia o le Atua le Tamā, e ala i le fa‘apa‘iaina o le Agaga, i le usiusita‘i ma le sausau o le toto o Iesu Keriso: ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa, ma le manuia. 3 ‘Ia fa‘afetaia le Atua le Tamā o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, o lē e tusa ma le tele o lona alofa mutimutivale ‘ua toe fānaua ai i tatou i le fa‘amoemoe ola i le toetū mai o Iesu Keriso nai ē ‘ua oti; 4 I le tofi e lē pala, e lē ponā, e lē mamae foʻi, ua teuina i le lagi mo outou. 5 O ē ‘ua leoleoina e le mana o le Atua i le fa‘atuatua i le fa‘aolataga ‘ua saunia e fa‘aalia mai i le aso gata‘aga. 6 O le mea lea tou te matuā ‘oli‘oli ai, e ui lava ‘ina fa‘anoanoa ‘outou mo sina taimi, pe ‘āfai e tatau ai, i tofotofoga ‘ese‘ese; 7 ‘ina ‘ia maua le tofotofoga o lo ‘outou fa‘atuatua, e sili ‘ona tāua i lo le auro e pala, e ui lava ‘ina tofotofoina i le afi, e maua ai le vi‘iga ma le vi‘iga ma le vi‘iga i le fa‘aali mai o Iesu Keriso. 8 O lē tou te lē va‘ai atu ‘iā te ia, ‘ua ‘outou alolofa i ai; o lē ‘ua ‘outou lē va‘ai atu nei ‘iā te ia, a ‘ua ‘outou fa‘atuatua, ‘ua ‘outou ‘oli‘oli ma le ‘oli‘oli e lē matalatalaina ma le mamalu; 9 I le mauaina o le iuga o lo outou faatuatua, o le olataga lava lea o o outou agaga. 10 O le faaolataga lea na suʻesuʻe ma matuā suʻesuʻe ai e le ʻauperofeta, o ē na valoia le alofa tunoa e oo mai iā te outou. 11 ‘Ua su‘esu‘e fo‘i po o le ā, po o le ā fo‘i taimi na fa‘ailoa mai ai e le Agaga o Keriso sa i totonu ‘iā te i latou, ‘ina ‘ua mua‘i molimau i puapuagā o Keriso, ma le mamalu e mulimuli mai. 12 ‘Ua fa‘aali mai fo‘i ‘iā te i latou, e lē o i latou lava, a o i matou na latou ‘au‘auna atu i mea, ‘ua ta‘u atu nei ‘iā te ‘outou e i latou o ē na tala‘iina atu le tala lelei ‘iā te ‘outou i le Agaga Pa‘ia ‘ua ‘auina mai i le lagi; o mea ia e fia vaai i ai agelu. 13 O le mea lea ia fusia sulugatiti o outou mafaufau, ia faautauta, ma faamoemoe e oo i le iuga mo le alofa tunoa o le a aumai ia te outou i le faaaliga a Iesu Keriso; 14 Fa‘apei o le fānau ‘ana‘ana, ‘aua ne‘i amioa‘i ‘outou e tusa ma tu‘inanau muamua a o ‘outou lē iloa. 15 Ae pei ona paia o lē na valaauina outou, ia faapea foʻi ona paia outou i amioga uma lava; 16 Aua ua tusia, Ia paia outou; auā e paia lava a‘u. 17 ‘Āfai fo‘i tou te vala‘au atu i le Tamā, o lē na te fa‘amasinoina e tusa ma galuega a tagata ta‘ito‘atasi ma le lē fa‘ailoga tagata, ‘ia ‘outou fa‘atauva‘a ma le mata‘u i le taimi o lo ‘outou āumau ai. 18 Ona ua outou iloa e lei togiolaina outou i mea e pala, e pei o le ario ma le auro, mai a outou amio le aoga na maua i uputuu mai o outou tamā; 19 A o le toto tāua o Keriso, e pei o le tama‘i mamoe e lē ponā ma e lē ponā;
MATAUPU 2 1 O le mea lea ia tu‘u ‘ese ai le loto leaga uma, ma le pepelo uma, ma le pepelo, ma le losilosivale, ma le tautala leaga uma lava; 2 Fa‘apei o tama meamea, ‘ia ‘outou manana‘o i le suāsusu fa‘amaoni o le afioga, ‘ina ‘ia tutupu ai ‘outou. 3 Afai e moni ua outou tofotofo e alofa fua mai le Alii. 4 O lē ‘ua alu atu ‘iā te ia e pei o le ma‘a ola, ‘ua ‘ino‘ino i ai tagata, a ‘ua filifilia e le Atua, ma le tāua. 5 O ‘outou fo‘i, e pei o ma‘a ola, ‘ua ati a‘e ‘outou o le fale fa‘aleagaga, o le ositaulaga pa‘ia, e fai ai taulaga fa‘aleagaga, e talia e le Atua ‘iā Iesu Keriso. 6 O le mea lea ua tusia ai, Faauta, ou te tuuina i Siona le maa tulimanu silisili, ua filifilia, e tautele; 7 O lenei, e tautele o ia ia te outou o e faatuatua, a o i latou o e faalogogata, o le maa lea na teena e tufuga, ua avea lea ma maa tulimanu tulimanu. 8 O le ma‘a fo‘i e tautevateva ai, ma le papa e tautevateva ai, o ē tautevateva i le ‘upu, o ē lē usiusita‘i; 9 Ae o outou o se tupulaga filifilia, o se perisitua tautupu, o se nuu paia, o se nuu faapitoa; ‘ina ‘ia ‘outou fa‘ailoa atu ai le vi‘iga o lē na vala‘auina ‘outou nai le pouliuli i lona malamalama ofoofogia; 10 O ē sa lē o se nu‘u anamua, a ‘ua ‘avea nei ma nu‘u o le Atua; 11 Le ‘au pele e, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te ‘outou o tagata ‘ese ma ē e aumau, ‘ia ‘outou taumamao mai tu‘inanau o le tino, o lo‘o tau ma le agaga; 12 ‘Ia fa‘amaoni la ‘outou amio i luma o nu‘u ‘ese, ‘ina ‘ia latou fa‘asagatau mai ‘iā te ‘outou o ni tagata amio leaga, ‘ina ‘ia latou vivi‘i atu i le Atua i le aso e asiasi mai ai, ‘ona o a ‘outou amio lelei. 13 Ia outou gauaʻi atu i sauniga uma a tagata ona o le Alii; 14 Po o alii, o e na aauina mai e ia mo le faasala i e amio leaga, ma le viia o e amio lelei. 15 Auā ‘ua fa‘apea fo‘i le finagalo o le Atua, ‘ina ‘ia fa‘aumatia e ‘outou le vālea o tagata vālea i le faia o mea lelei. 16 E pei ‘ona sa‘oloto, ‘ae ‘aua ne‘i fa‘aaogāina lo ‘outou sa‘olotoga e ufiufi ai le leaga, a ‘ia pei o ‘au‘auna a le Atua. 17 Ia ava i tagata uma lava. Alofa i le usoga. Matau i le Atua. Ia ava i le tupu. 18 O ‘au‘auna e, ‘ia usiusita‘i i o ‘outou matai ma le mata‘u tele; e le gata i e amiolelei ma agamalu, a e faapea foi i e faapiopio.
161
1 Peteru
19 Auā o le mea lenei e fa‘afetai ai, pe ‘āfai e ‘onosa‘i se tagata i le fa‘anoanoa, ‘ona o le loto fuatiaifo i le Atua. 20 Auā o le ā le vi‘iga, pe ‘āfai tou te ‘onosa‘i pe a tu‘ia ‘outou ‘ona o a ‘outou agasala? ‘ae ‘āfai tou te amio lelei, ma ‘outou tigā ai, ‘ona ‘outou ‘onosa‘i ai lea, ‘ua talia e le Atua. 21 Auā o le mea lava lea na vala‘auina ai ‘outou; 22 O lē na lē agasala, e le‘i maua fo‘i le pepelo i lona fofoga; 23 O lē na ‘upuleagaina o ia, ‘ae le‘i toe faifai; ina ua puapuagatia o ia, na te lei faamatau; a ‘ua tu‘uina atu o ia e ia i lē na te fa‘amasino tonu; 24 O ia lava na tauave a tatou agasala i lona lava tino i luga o le laau, ina ia tatou oti i le agasala, ia ola i le amiotonu; 25 Auā sa pei ‘outou o mamoe ‘ua se; a ua toe foi atu nei i le Leoleo Mamoe ma le Epikopo o outou agaga.
19 O lea foi na alu atu ai o ia ma talai atu i agaga i le falepuipui; 20 O ē na lē fa‘alogo i aso anamua, ‘ina ‘ua fa‘atali le ‘onosa‘i o le Atua i ona po o Noa, a o sauni le va‘a, na fa‘aolaina ai i le vai e to‘aitiiti, o tagata e to‘avalu lea. 21 O le fa‘atusa fo‘i lea ‘ua fa‘aolaina ai i tatou i le papatisoga, (e lē o le ‘ave‘esea o mea leaga o le tino, a o le tali a le loto fuatia ifo lelei i le Atua,) i le toetū mai o Iesu Keriso. 22 O lē ‘ua alu a‘e i le lagi, ma o lo‘o i le itu taumatau o le Atua; o agelu, ma faipule, ma pule, ua tuuina atu ia te ia. MATAUPU 4 1 O lenei, talu ai na tigāina Keriso i le tino, ia fa‘aauupegaina fo‘i ‘outou i lea lava manatu; 2 ‘ina ‘ia lē toe ola o ia i aso o totoe i le tino i tu‘inanau o tagata, a o le finagalo o le Atua. 3 Auā o aso ua mavae o o tatou olaga, ua lava lea e faia ai le loto o tagata o nuu ese, ina ua tatou savavali i le matapeʻapeʻa, ma le tuʻinanau, ma le inu tele i le uaina, ma le soona inu tele, ma faigaʻai, ma faigaʻai, ma le ifo i tupua. 4 O le mea fo‘i lea e manatu ai i latou o se mea uiga ‘ese ‘ina ‘ua ‘outou lē taufetuli fa‘atasi ma i latou i lea lava vevesi, ma ‘upu leaga ‘iā te ‘outou. 5 O ai na te tala atu i le ua sauni e faamasino i e ola ma e ua oti. 6 Auā o le mea lea na tala‘iina atu ai le tala lelei i ē ‘ua oti, ‘ina ‘ia fa‘amasinoina i latou i la le tino, a ‘ia ola e tusa ma le Atua i le agaga. 7 A o le i‘uga o mea uma ‘ua latalata mai; 8 Kae e sili i mea katoa, ke fakatau a‵lofa malosi koutou i a koutou eiloa; 9 Ia talimālō le tasi i le isi e aunoa ma le tigā. 10 Fa‘apei ‘ona maua e tagata ta‘ito‘atasi le meaalofa, ‘ia fa‘apea fo‘i ‘ona ‘au‘auna atu o le tasi i le tasi, fa‘apei o ‘au‘auna lelei o le alofa tunoa uiga eseese o le Atua. 11 Afai e tautala se tasi, ia tautala mai o ia e pei o le afioga a le Atua; ‘āfai e ‘au‘auna se tasi, ‘ia faia e ia e tusa ma le malosi ‘ua foa‘iina mai e le Atua, ‘ina ‘ia vi‘ia le Atua i mea uma lava ‘iā Iesu Keriso, o lē ‘ia ‘iā te ia le vi‘iga ma le pule e fa‘avavau fa‘avavau lava. Amene. 12 Le ‘au pele e, ‘aua tou te ofo i le tofotofoga e pei o le afi e tofotofo ai ‘outou, e peiseaī se mea uiga ‘ese ‘ua o‘o ‘iā te ‘outou. 13 Ae ia olioli, ona ua tofusia outou i puapuaga o Keriso; ina ia outou olioli foi ma le olioli tele pe a faaalia mai lona mamalu. 14 Afai e faalumaina outou ona o le suafa o Keriso, amuia outou; auā o lo‘o nofo i luga ‘iā te ‘outou le Agaga o le mamalu ma le Atua; 15 ‘Ae ‘aua ne‘i tigāina se tasi o ‘outou ‘ona o le fasioti tagata, po o le gaoi, po o le fai mea leaga, po o le taupulepule i mea a isi tagata. 16 Ae afai e mafatia se tasi ona o le Kerisiano, aua le ma; a ia vivii atu o ia i le Atua ona o lea mea. 17 Auā ‘ua o‘o mai le taimi e amata ai le fa‘amasinoga i le fale o le Atua; 18 ‘Āfai fo‘i e tau lē mafai ‘ona fa‘aolaina o ē amiotonu, o fea la e fa‘aalia mai ai lē amio leaga ma le agasala?
MATAUPU 3 1 ‘Ia fa‘apea fo‘i ‘outou avā, ia usiusita‘i i a ‘outou lava tane; ‘ina ‘ia lē usiusita‘i nisi i le ‘upu, ‘ia maua ai i latou e aunoa ma le ‘upu i le amio a avā; 2 A o latou vāai mai i la outou amio mamā ma le mataʻu. 3 O le teuteuga i fafo, aua ne‘i pei o le teuteuina o lauulu, ma le oofu i auro, po o le oofu i ofu; 4 A ia avea le tagata lilo o le loto, i le mea e lē pala, o le teuteuga lea o le loto agamalu ma le filemu, e tautele i luma o le Atua. 5 Auā sa fa‘apea fo‘i ‘ona teuteu o fafine pa‘ia i aso anamua, o ē na fa‘atuatua i le Atua, i le usiusita‘i i a latou lava tane. 6 Fa‘apei o Sara ‘ua usiusita‘i ‘iā Aperaamo, ma ta‘ua o ia o le ali‘i; 7 E faapea foʻi outou tane, ia nonofo faatasi ma i latou ma le poto, ia āva i le avā, e pei o le ipu e sili ona vaivai, ma o suli faatasi foʻi i le meaalofa o le ola; ina ia le faalavelaveina a outou tatalo. 8 O le mea mulimuli, ia loto gatasi outou uma, ia femutimutivaleaʻi le tasi i le isi, ia fealofani e pei o le ʻauuso, ia tigā alofa, ia agamalu. 9 Aua le taui atu le leaga i le leaga, po o le faifai i le upu leaga; auā ‘ua ‘outou iloa ‘ua vala‘auina ‘outou i lea mea, ‘ina ‘ia maua e ‘outou le manuia. 10 Auā o lē e mana‘o i le ola, ma va‘ai i aso lelei, ‘ia taofi e ia lona laulaufaiva mai le leaga, ma ona laugutu ‘ina ne‘i tautala pepelo; 11 Ia alo ese o ia i le leaga, ma fai mea lelei; ia saili e ia le filemu, ma mulimuli atu ai. 12 Auā o loo silasila mai fofoga o Ieova i ē e amiotonu, + e faafofoga mai foʻi ona taliga i a latou tatalo; 13 O ai fo‘i na te fa‘aleaga ‘iā te ‘outou, pe ‘āfai tou te mulimuli i le lelei? 14 Ae afai tou te mafatia ona o le amiotonu, amuia outou; 15 A ‘ia fa‘apa‘iaina le Ali‘i le Atua i o ‘outou loto; 16 ‘Ia ‘iā te ia le loto fuatiaifo lelei; ‘ina ‘ia fa‘alumaina i latou o ē tu‘uleagaina ‘outou amio lelei ‘iā Keriso. 17 Auā e sili ‘ona tigā o ‘outou ‘ona o le amio lelei, ‘āfai e fa‘apea ‘ona finagalo o le Atua, i lo o le amio leaga. 18 Auā o Keriso fo‘i na tigāina fa‘atasi mo agasala, o le amiotonu mo ē amiolētonu, ‘ina ‘ia ta‘ita‘iina i tatou e ia i le Atua, ‘ina ‘ua fasiotia o ia i le tino, a ‘ua fa‘aolaina e le Agaga.
162
1 Peteru
19 O le mea lea, ia tuu atu e i latou o e mafatia e tusa ma le finagalo o le Atua, ia tuuina atu le tausiga o o latou agaga ia te ia i le faia o mea lelei, e pei o le na faia le faamaoni. MATAUPU 5 1 ‘Ou te apoapoa‘i atu i toeaina o ‘iā te ‘outou, o lē o le toeaina fo‘i, o le molimau i puapuagā o Keriso, o lē ‘ua tofusia fo‘i i le mamalu o le a fa‘aalia mai. 2 Ia outou leoleoina le lafu mamoe a le Atua o loo ia te outou, ia vaavaaia i latou, e le o le faamalosi, a o le loto malie; e le o le ‘oloa leaga, a ia loto sauni; 3 ‘Aua fo‘i ne‘i ‘avea ma ali‘i i le tofi o le Atua, a ‘ia ‘avea ma fa‘aa‘oa‘o i le lafu mamoe. 4 Pe a afio mai le Leoleo Mamoe sili, e maua e outou le pale o le mamalu e le mavae. 5 E faapea foi outou talavou, ia outou usiusitai i toeaina. Ioe, ia usiusitai outou uma o le tasi i le isi, ma ia oofu outou i le lotomaualalo; 6 O lenei, ia faamaulalo outou i lalo o le aao malosi o le Atua, ina ia faaeaina ai outou e ia i ona po e tatau ai. 7 ‘Ia tu‘uina atu ‘iā te ia o ‘outou popolega uma; auā o lo‘o manatu mai o ia ‘iā te ‘outou. 8 Ia faautauta, ia mataala; auā o lo ‘outou fili, o le tiapolo lea, o lo‘o fealua‘i o ia e pei o se leona tagi, e sā‘ili se tasi e ‘aina e ia; 9 ‘Ia ‘outou tetee atu ‘iā te ia, ma le fa‘amaoni i le fa‘atuatua, ‘ina ‘ua ‘outou iloa o lo‘o fa‘ataunu‘uina fo‘i ia lava puapuagā i o ‘outou uso o i le lalolagi. 10 A o le Atua e ona le alofa tunoa uma lava, o le na valaauina i tatou i lona mamalu e faavavau ia Keriso Iesu, pe a mavae ona tigaina o outou i sina taimi, na te faaatoatoaina outou, ia faatumauina, ma faamalosi, ma faatumauina. 11 ‘Ia ‘iā te ia le mamalu ma le pule e fa‘avavau fa‘avavau lava. Amene. 12 ‘Ua ‘ou tusi atu ‘iā te ‘outou ‘iā Siluano, o le uso fa‘amaoni lea, ‘ua ‘ou manatu, e apoapoa‘i atu ma ta‘utino atu, o le alofa tunoa moni lea o le Atua ‘ua ‘outou tutū ai. 13 O lo‘o alofa atu ‘iā te ‘outou le ekalesia o i Papelonia, o ē ‘ua filifilia fa‘atasi ma ‘outou; e faapea foi Mareko loʼu atalii. 14 Ia outou fealofani i le sogi alofa. ‘Ia ‘iā te ‘outou uma le manuia o ē ‘ua ‘iā Keriso Iesu. Amene.
163
Le Tusi Lona Lua a Peteru
malamalama ‘ua pupula i le mea pogisa, se‘ia tafa mai ata, ma oso a‘e fo‘i le fetu ao i o ‘outou loto. 20 ‘Ia ‘outou mua‘i iloa lenei mea, e leai se valo‘aga i le Tusi e fa‘amatalaina e se tasi. 21 Auā e le‘i o‘o mai le valo‘aga i aso anamua i le loto o tagata, a ‘ua tautala mai tagata pa‘ia o le Atua ‘ina ‘ua ta‘ita‘iina i latou e le Agaga Pa‘ia.
MATAUPU 1
MATAUPU 2
1 O Simona Peteru, o le ‘au‘auna ma le ‘aposetolo a Iesu Keriso, ‘iā te i latou o ē ‘ua maua fa‘atasi ma i tatou le fa‘atuatua e pei o le tāua i le amiotonu a le Atua ma lo tatou Fa‘aola o Iesu Keriso. 2 ‘Ia fa‘ateleina ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia i le iloa lelei o le Atua, ma Iesu lo tatou Ali‘i. 3 E pei ona foaʻi mai e lona mana paia iā i tatou o mea uma e faatatau i le ola ma le amioatua, e ala i le iloa lelei o lē na valaauina i tatou i le mamalu ma le amio lelei. 4 O le mea lea ‘ua tu‘uina mai ai ‘iā te i tatou o folafolaga e silisili ‘ese ma le tāua, ‘ina ‘ia tofusia ai ‘outou i le amio Atua, ‘ina ‘ua ‘outou sao mai i le amio leaga o i le lalolagi ‘ona o le tu‘inanau. 5 E le gata i lea, ia outou finafinau uma lava, ia faaopoopo atu i lo outou faatuatua le amio lelei; ma le poto i le amioatua; 6 Ma le lē gaoiā i le poto; ma le le gaoia o le onosai; ma le amioatua ia onosai; 7 Ma i le amioatua le agalelei faaleuso; ma le alofa i le au uso. 8 Auā ‘āfai ‘ua ‘iā te ‘outou ia mea, ma ‘ua fa‘ateleina, ‘ua fa‘apea ‘ona ‘outou lē paie pe lē fua mai i le iloa lelei o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 9 A o lē ua lē maua nei mea, ua tauaso o ia, e lē mafai foʻi ona vaai mamao, ma ua galo ai iā te ia na faamamāina o ia i ana agasala tuai. 10 O le mea lea, le ‘au uso e, ‘ia ‘outou filigā e fa‘amausalī lo ‘outou vala‘auina ma lo ‘outou filifilia; 11 Auā e fa‘apea ‘ona ‘au‘auna tele atu ‘iā te ‘outou i le mālō e fa‘avavau o lo tatou Ali‘i ma le Fa‘aola o Iesu Keriso. 12 O le mea lea ‘ou te lē fa‘alēmala ai e fa‘amanatu atu ‘iā te ‘outou e lē aunoa i ia mea, e ui ‘ina ‘ua iloa e ‘outou, ma ‘ua fa‘atumauina i le ‘upu moni o i ai nei. 13 Ioe, ou te manatu ua tatau, a o ou i ai i lenei fale fetafai, ona faaoso outou e ala i le faamanatu atu ia te outou; 14 ‘Ua ‘ou iloa e toeitiiti ona ‘ou tu‘ua lea o lo‘u fale fetāfa‘i, fa‘apei ‘ona fa‘aalia mai ‘iā te a‘u e lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. 15 E lē gata i lea, o le a ou taumafai foʻi ina ia mafai ona outou manatua pea nei mea pe a mavae loʻu maliu. 16 Auā matou te le‘i mulimuli i tala fa‘atusa na faia e le popoto, ‘ina ‘ua matou fa‘ailoa atu ‘iā te ‘outou le mana ma le afio mai o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso, a ‘ua matou vāaitino i lona mamalu. 17 Auā na maua e ia mai le Atua le Tamā le vi‘iga ma le vi‘iga, ‘ina ‘ua o‘o mai ‘iā te ia le si‘ufofoga mai le mamalu silisili, “O lo‘u atali‘i pele lenā, ‘ua ‘ou fiafia lava ‘iā te ia. 18 Na matou faalogo foi i lenei leo na sau mai le lagi, a o matou faatasi ma ia i le mauga paia. 19 ‘Ua ‘iā te i tatou fo‘i se ‘upu o le valo‘aga e sili ‘ona mautinoa; e lelei fo‘i ‘ona ‘outou ‘ana‘ana i ai, e pei o se
1 Ae sa i ai foi perofeta pepelo i totonu o le nuu, e pei foi ona i ai o aoao pepelo ia te outou, o e latou te aumaia faalilolilo aʼoaʼoga sese e malaia, e oo lava i le faafitia o le Alii o lē na faatauina i latou, ma faaoo mai i o latou luga le faafanoga vave. 2 Ma e toatele o le a mulimuli ia latou ala leaga; e ta'uleagaina ai le ala o le upu moni. 3 O le matape‘ape‘a fo‘i latou te fa‘atau‘oa ai ‘outou i ‘upu pepelo; 4 Aua afai na le faasaoina e le Atua agelu na agasala, a ua lafo i latou i lalo i seoli, ma tuu atu i latou i filifili o le pouliuli, ia taofia mo le faamasinoga; 5 ‘Ua lē fa‘asaoina fo‘i e ia le lalolagi tuai, a ‘ua fa‘aolaina e Noa le tagata e to‘avalu, o lē e tala‘i le amiotonu, ‘ua ia fa‘ao‘o mai le lolo i le lalolagi o ē amio leaga; 6 ‘Ua liua fo‘i ‘a‘ai o Sotoma ma Komoro i lefulefu, ‘ua fa‘asalaina ai i latou i le fa‘aumatia, ‘ua fai ai fo‘i ma fa‘aa‘oa‘o i ē ola fa‘alēmata‘u; 7 ‘Ua lavea‘iina fo‘i e ia o Lota le amiotonu, o lē ‘ua puapuagā i le amio leaga a ē amio leaga; 8 (Auā o le tagata amiotonu o lo‘o nofo fa‘atasi ma i latou, ‘ua ia va‘ai ma fa‘alogo, ‘ua fa‘atigāina lona loto amiotonu i lea aso ma lea aso i a latou amio leaga;) 9 Ua silafia e le Alii le auala e laveaʻi ai e ua amioatua mai i tofotofoga, ma ua taofia ē ua amiolētonu seʻia oo i le aso o le faamasinoga e faasala ai. 10 A ‘ia sili i latou o ē savavali i la le tino i le tu‘inanau o mea leaga, ma ‘ino‘ino i le malo. E fa'amaualuga i latou, e fa'asilisili, latou te le fefefe e tautala leaga i mamalu. 11 A o agelu, o ē e sili atu i le malosi ma le malosi, latou te lē ta‘uleagaina i latou i luma o le Ali‘i. 12 A o i latou nei, e pei o ni manu feai faalenatura, ua faia ina ia pue ma faaumatia, ua latou tautala leaga i mea latou te le malamalama i ai; ma o le a fano lava i latou i lo latou lava leaga; 13 E maua fo‘i e i latou le taui o le amioletonu, e pei o ē ‘ua manatu e fiafia i le fa‘alavelave i le ao. O ila i latou ma pona, o lo‘o fa‘atauvalea i latou ‘iā latou lava fa‘a‘ole‘ole a o latou taumamafa fa‘atasi ma ‘outou; 14 Ua tumu mata i le mulilua, ma e lē mafai ona taofia mai le agasala; fa‘asesēina agaga lē mausalī: o le loto ‘ua latou fa‘amalosi i le matape‘ape‘a; tamaiti malaia: 15 O e ua lafoai i le ala saʼo, ma ua se ese, i le mulimuli atu i le ala o Palaamo le atalii o Posor, o lē na fiafia i le totogi o le amioletonu; 16 A ‘ua a‘oa‘iina o ia ‘ona o lana amioletonu; 17 O vaieli ia e leai ni vai, o ao ua feʻaveaʻi i le afā; o lē ‘ua tu‘uina ‘iā te ia le puao o le pouliuli e fa‘avavau. 18 Auā pe a latou tautala i ‘upu fa‘amaualuga o le fa‘atauva‘a, ‘ua latou fa‘asesēina i tu‘inanau o le tino, ma le tele o le tu‘inanau, o ē ‘ua sao mai ‘iā te i latou o ē ola i le sesē.
164
Le Tusi Lona Lua a Peteru
19 A ‘ua latou folafola atu ‘iā te i latou le sa‘olotoga, a ‘ua fai i latou ma ‘au‘auna a le amio leaga; 20 Auā ‘āfai ‘ua latou sao mai i mea leaga o le lalolagi ‘ona o le iloa lelei o le Ali‘i ma le Fa‘aola o Iesu Keriso, ‘ona toe saisaitia ai lea o i latou ma fa‘ato‘ilaloina, e sili ‘ona leaga o latou i‘uga i le amataga. 21 Ona sa sili mo i latou pe a latou le iloa le ala o le amiotonu, nai lo, pe a uma ona latou iloa, ona liliu ese mai le poloaiga paia ua tuuina atu ia te i latou. 22 A ua oo ia te i latou e tusa ma le faataoto moni, Ua toe foi le maile i lona lava puai; o le puaa fo‘i na ta‘eleina, ‘ua ta‘avale i le palapala.
17 O lenei, o outou le au pele e, ua outou muai iloa ia mea, ia outou faaeteete ina ne‘i taitaieseina outou e le sese a le amio leaga, ma outou pa‘u‘u ai i lo outou tumau. 18 A ‘ia ‘outou tutupu i le alofa tunoa ma le iloa lelei o lo tatou Ali‘i ma le Fa‘aola o Iesu Keriso. ‘Ia ‘iā te ia le mamalu i le taimi nei ma le fa‘avavau. Amene.
MATAUPU 3 1 Le au pele e, ua ou tusi atu nei ia te outou le tusi lona lua; o mea ia ‘ou te fa‘aosoina ai o ‘outou mafaufau mamā i le fa‘amanatuga. 2 ‘ina ‘ia ‘outou manatua ai ‘upu na mua‘i ta‘ua e le ‘au perofeta pa‘ia, ma le poloa‘iga a i matou o ‘aposetolo a le Ali‘i ma le Fa‘aola. 3 ‘Ia mua‘i iloa lenei mea, e ō mai i aso e gata ai o ē tauemu, e sāvavali i o latou lava tu‘inanau; 4 ma faapea ane, O fea o i ai le folafolaga o lona afio mai? auā talu ‘ona momoe o tamā, ‘ua tumau pea mea uma lava talu le amataga o le foafoaga. 5 Auā ‘ua latou lotomalilie e lē iloa lenei mea, e ala i le afioga a le Atua na faia ai le lagi i aso anamua, ma le lalolagi ‘ua tu mai i le vai ma le vai; 6 O le mea lea na fa‘aumatia ai le lalolagi sa i ai i aso anamua, ‘ina ‘ua lofia i le vai. 7 A o le lagi ma le lalolagi o i ai nei, o loo teuina i lea lava upu, mo le afi, seia oo i le aso o le faamasinoga ma le fanoga o tagata amioletonu. 8 A o le ‘au pele e, ‘aua ne‘i ‘outou fa‘avalevalea i lenei mea e tasi, o le aso e tasi i luma o le Ali‘i e tusa ma le afe o tausaga, o le afe fo‘i o tausaga e tusa ma le aso e tasi. 9 E lē faatuai mai le Alii i lana folafolaga, e pei ona manatu isi tagata i le faatuai; a ua faapalepale mai ia te i tatou, e le manao ia fano se tasi, a ia oo uma lava i le salamo. 10 A o le aso o le Alii e oo mai e pei o se gaoi i le po; e mavae atu ai foi le lagi ma le taalili tele, e liusuavai foi elemene i le aasa tele, e mu foi le lalolagi ma galuega o i ai. 11 O lenei, o le a fa‘aumatia nei mea uma, pe fa‘apefea la ‘outou amio e tatau ‘ona i ai i le amio lelei ma le amio Atua; 12 O loo faatalitali ma faataalise atu i le oo mai o le aso o le Atua, e liu suavai ai le lagi i le afi, ma liusuavai ai elemene i le vevela tele? 13 A o i tatou, e tusa ma lana folafolaga, tatou te faatalitali i le lagi fou ma le lalolagi fou, e mau ai le amiotonu. 14 O le mea lea, le ‘au pele e, ‘ina ‘ua ‘outou fa‘atalitali atu i mea fa‘apenā, ‘ia ‘outou filigā ai ‘ina ‘ia maua ‘outou e ia i le filemū, e lē ponā ma le lē ponā. 15 Ma ia outou manatua o le onosai o lo tatou Alii o le olataga lea; fa‘apei ‘ona tusi atu fo‘i ‘iā te ‘outou e lo tatou uso pele o Paulo, e tusa ma le poto na tu‘uina atu ‘iā te ia; 16 E pei fo‘i i ana tusi uma, o lo‘o tautala mai ai i ia mea; o lo‘o i ai nisi mea e faigatā ‘ona malamalama i ai, o lo‘o fa‘auigaina e ē vālea ma lē mausalī, fa‘apei o isi tusi, e fano ai i latou.
165
O le Tusi Muamua a Ioane
10 O lē e alofa i lona uso, o lo‘o tumau o ia i le malamalama, e leai fo‘i se mea e tausuai ai ‘iā te ia. 11 A o lē ‘ino‘ino i lona uso, o lo‘o i le pouliuli o ia, o lo‘o savali fo‘i o ia i le pouliuli, e lē iloa fo‘i e ia le mea e alu i ai, auā ‘ua fa‘apogisaina ona mata e le pouliuli. 12 Le fānau e, ‘ou te tusi atu ‘iā te ‘outou, auā ‘ua fa‘amāgaloina a ‘outou agasala ‘ona o lona suafa. 13 Le tamā e, ou te tusi atu iā te outou, auā ua outou iloa o ia o lē ua i ai talu le amataga. ‘Ou te tusi atu ‘iā te ‘outou taulele‘a e, auā ‘ua ‘outou manumālō i lē o lo‘o leaga. Le fānau e, ‘ou te tusi atu ‘iā te ‘outou, auā ‘ua ‘outou iloa le Tamā. 14 Le tamā e, ‘ua ‘ou tusi atu ‘iā te ‘outou, auā ‘ua ‘outou iloa o ia o lē na i ai talu le amataga. Taulele‘a e, ‘ua ‘ou tusi atu ‘iā te ‘outou, auā ‘ua ‘outou malolosi, o lo‘o tumau fo‘i le afioga a le Atua i totonu ‘iā te ‘outou, ‘ua ‘outou manumālō fo‘i i lē o lo‘o leaga. 15 Aua tou te alolofa i le lalolagi, po o mea o i le lalolagi. Afai e alofa se tasi i le lalolagi, e le o ia te ia le alofa i le Tama. 16 Auā o mea uma lava o i le lalolagi, o le tu‘inanau o le tino, ma le tu‘inanau o mata, ma le mimita o lenei olaga, e lē mai le Tamā ia, a e mai le lalolagi ia. 17 E mavae atu fo‘i le lalolagi ma ona tu‘inanau; 18 Le fānau e, o le taimi mulimuli lenei; ma e pei ‘ona ‘outou fa‘alogo ai o le a sau le anetikeriso, o lo‘o i ai nei fo‘i anetikeriso e to‘atele; o le mea lea tatou te iloa ai o le taimi mulimuli lenei. 19 Na latou ō ese mai iā i tatou, ae e lē o ni o tatou tagata; auā ana o i tatou, po ua tumau pea i latou ma i tatou; 20 A ua ia te outou le faauuina mai le Paia, ua outou iloa foi mea uma. 21 ‘Ou te lē tusi atu ‘iā te ‘outou ‘ona ‘ua ‘outou lē iloa le ‘upu moni, a ‘ua ‘outou iloa, e leai fo‘i se pepelo e mai le ‘upu moni. 22 O ai ea se pepelo pe a na o le na te faafiti o Iesu o le Keriso? O ia o le anetikeriso, o le na te faafitia le Tama ma le Alo. 23 O lē e fa‘afitia le Atali‘i, e lē ‘iā te ia le Tamā; 24 O lenei, ia tumau iā te outou le mea na outou faalogo ai talu le amataga. ‘Āfai e tumau ‘iā te ‘outou le mea na ‘outou fa‘alogo ai talu le amataga, tou te tumau fo‘i i le Alo ma le Tamā. 25 O le folafolaga foi lenei na ia folafola mai ia te i tatou, o le ola e faavavau lea. 26 Ua ou tusi atu nei mea ia te outou e uiga ia i latou o e faaseseina outou. 27 A o le fa‘au‘uga ‘ua ‘outou maua mai ‘iā te ia, o lo‘o tumau lea ‘iā te ‘outou, e lē mana‘omia fo‘i e se tasi ‘ona a‘oa‘o atu ‘iā te ‘outou; outou, ia outou tumau ia te ia. 28 O lenei, le fānau e, ia tumau ‘iā te ia; ina ia tatou maua le lototele pe a faaali mai o ia, ma ia le ma i ona luma i lona afio mai. 29 ‘Āfai ‘ua ‘outou iloa e amiotonu o ia, ‘ua ‘outou iloa o i latou uma o ē fai le amiotonu ‘ua fānau mai ‘iā te ia.
MATAUPU 1 1 O le mea na i ai talu le amataga, na matou fa‘alogo ai, na matou va‘ai i ai o matou mata, na matou va‘ai i ai, ma ‘ua tago i ai o matou lima, o le Upu o le ola; 2 (Auā na fa‘aalia mai le ola, ‘ua matou va‘ai i ai, ma matou molimau ai, ma fa‘aali atu ‘iā te ‘outou le ola e fa‘avavau, sa i ai ma le Tamā, na fa‘aalia mai fo‘i ‘iā te i matou; 3 O mea na matou va‘ai ma fa‘alogo i ai, matou te ta‘u atu ai ‘iā te ‘outou, ‘ina ‘ia fa‘atasi fo‘i ‘outou ma i matou; 4 Ua matou tusi atu foi ia mea ia te outou, ina ia atoatoa ai lo outou olioli. 5 O lenei fo‘i le fe‘au na matou fa‘alogo ai ‘iā te ia, ma ta‘u atu ai ‘iā te ‘outou, o le malamalama lava le Atua, e leai lava se pouliuli ‘iā te ia. 6 ‘Āfai tatou te fai atu ‘ua tatou fa‘atasi ma ia, ma ‘ua tatou sāvavali i le pōuliuli, ‘ua tatou pepelo, ‘ua tatou lē faia fo‘i le ‘upu moni; 7 Ae afai tatou te savavali i le malamalama, faapei ona i ai o ia i le malamalama, ua tatou mafuta faatasi, o le toto foi o Iesu Keriso lona Alo e faamamaina ai i tatou i agasala uma lava. 8 ‘Āfai tatou te fai atu e leai sa tatou agasala, ‘ua tatou fa‘asesēina i tatou lava, e lē o i totonu ‘iā te i tatou le ‘upu moni. 9 ‘Āfai tatou te ta‘uta‘u atu a tatou agasala, e fa‘amaoni ma amiotonu o ia e fa‘amāgaloina ai a tatou agasala, ma fa‘amamāina i tatou i amioletonu uma lava. 10 ‘Āfai tatou te fai atu tatou te le‘i agasala, ‘ua tatou faia o ia ma pepelo, e lē o i totonu ‘iā te i tatou lana afioga. MATAUPU 2 1 La‘u fānau e, ‘ou te tusi atu nei mea ‘iā te ‘outou, ‘ina ne‘i ‘outou agasala. ‘Āfai fo‘i e agasala se tasi, ‘ua ‘iā te i tatou lē e fautua i le Tamā, o Iesu Keriso lea o lē amiotonu. 2 O ia fo‘i o le togiola mo a tatou agasala; 3 O le mea lea tatou te iloa ai ua tatou iloa o ia, pe a tatou tausi i ana poloaiga. 4 O lē fai mai, ‘Ua ‘ou iloa o ia, ‘ae lē tausi i ana poloa‘iga, o le pepelo lea, e lē o ‘iā te ia fo‘i le ‘upu moni. 5 A o lē tausi i lana afioga, e moni, e atoatoa ona lelei o le alofa o le Atua iā te ia; 6 O lē e fai mai o lo‘o tumau o ia ‘iā te ia, e tatau ‘ona savali o ia fa‘apei o ia. 7 Le au uso e, ou te le tusi atu ia te outou se poloaiga fou, a o le poloaiga tuai sa ia te outou talu le amataga. O le poloaiga tuai o le upu lea na outou faalogo ai talu le amataga. 8 ‘Ou te toe tusi atu fo‘i le poloa‘iga fou ‘iā te ‘outou, o le mea moni lea ‘iā te ia ma ‘outou, auā ‘ua mavae atu le pouliuli, a ‘ua pupula mai nei le malamalama moni. 9 O lē fai mai o loo i le malamalama o ia, a e ʻinoʻino i lona uso, o loo i ai o ia i le pouliuli e oo mai lava i ona po nei.
MATAUPU 3 1 Faauta i le alofa ua foaiina mai e le Tamā ia te i tatou, ua ta’ua ai i tatou o atalii o le Atua; 2 Le ‘au pele e, o i tatou nei o atali‘i o le Atua, ‘ae le‘i fa‘aalia mai lava pe fa‘apefea i tatou i le lumana‘i; aua o le a tatou vaai ia te ia e pei ona i ai o ia.
166
O le Tusi Muamua a Ioane
3 O i latou uma fo‘i ‘ua i ai lenei fa‘amoemoe ‘iā te ia, ‘ua fa‘amamāina o ia e ia, fa‘apei ‘ona mamā o ia. 4 O lē na te faia le agasala, ‘ua soli fo‘i e ia le tulafono, auā o le agasala o le soliga lea o le tulafono. 5 Ma ua outou iloa na faaali mai o ia e aveese a tatou agasala; e leai fo‘i se agasala ‘iā te ia. 6 O lē tumau ‘iā te ia, e lē agasala o ia; 7 Le fānau e, ‘aua ne‘i fa‘asesēina ‘outou e se tasi; 8 O lē e faia le agasala e mai le tiapolo ia; aua ua agasala le tiapolo talu le amataga. O le mea lea na fa‘aalia mai ai le Alo o le Atua, ‘ina ‘ia fa‘aumatia e ia galuega a le tiapolo. 9 O se ua fanau mai i le Atua e le faia e ia le agasala; auā o lo‘o tumau pea lana fānau i totonu ‘iā te ia; 10 O le mea lea e iloa ai le fanau a le Atua, ma le fanau a le tiapolo: o lē e lē fai le amiotonu e lē mai le Atua lea, po o lē e lē alofa i lona uso. 11 Auā o le fe‘au lenei na ‘outou fa‘alogo ai talu le amataga, ‘ia tatou fealofani. 12 E lē pei o Kaino, o lē na tupuga mai i lenā tagata leaga, ma na fasioti foʻi i lona uso. Se a foi le mea na ia fasioti ai ia te ia? Auā e leaga ana lava galuega, a o amio a lona uso. 13 O‘u uso e, ‘aua tou te ofo pe ‘āfai e ‘ino‘ino le lalolagi ‘iā te ‘outou. 14 Ua tatou iloa ua tatou oo atu nai le oti i le ola, auā ua tatou alolofa i le au uso. O lē lē alofa i lona uso, o lo‘o tumau o ia i le oti. 15 O lē ‘ino‘ino i lona uso, o le fasioti tagata lea; 16 O le mea lea ‘ua tatou iloa ai le alofa o le Atua, auā na ia foa‘i mai lona ola mo i tatou; 17 A o se tasi ua i ai mea lelei o lenei lalolagi, ua iloa atu e ia ua mativa lona uso, ma ua punitia lona loto alofa ia te ia, pe faapefea ona mau le alofa o le Atua ia te ia? 18 La‘u fānau e, ‘aua ne‘i tatou alolofa i le ‘upu, po o le laulaufaiva; ae i galuega ma le faamaoni. 19 O le mea fo‘i lea ‘ua tatou iloa ai e mai le ‘upu moni i tatou, e fa‘amautinoa ai fo‘i o tatou loto i ona luma. 20 Auā ‘āfai e fa‘asalaina i tatou e o tatou loto, e sili le Atua i o tatou loto, ‘ua silafia fo‘i e ia mea uma lava. 21 Le ‘au pele e, ‘āfai e lē fa‘asalaina i tatou e o tatou loto, ‘ua tatou fa‘amaoni i luma o le Atua. 22 O mea uma fo‘i tatou te ole atu ai, e maua mai ‘iā te ia, auā ‘ua tatou tausi i ana poloa‘iga, ma fai mea e lelei i ona luma. 23 O lana poloa‘iga fo‘i lenei, ‘ia tatou fa‘atuatua i le suafa o lona Alo o Iesu Keriso, ma ‘ia tatou fealofani, e pei ‘ona poloa‘i mai ai o ia ‘iā te i tatou. 24 O lē tausi fo‘i i ana poloa‘iga, e mau i totonu ‘iā te ia, o ia fo‘i o i totonu ‘iā te ia. Ma o le mea lea tatou te iloa ai o loo tumau o ia i totonu ia te i tatou, i le Agaga ua ia tuuina mai ia i tatou.
4 Le fānau e, e mai le Atua ‘outou, ma ‘ua ‘outou manumālō ‘iā te i latou; 5 O tagata o le lalolagi i latou; 6 E mai le Atua i tatou: o lē ua iloa le Atua e faafofoga mai o ia iā i tatou; o lē e lē mai le Atua e lē fa‘alogo mai o ia ‘iā te i matou. O le mea lea tatou te iloa ai le agaga o le upu moni, ma le agaga o le sese. 7 Le ‘au pele e, ia tatou fealofani, auā e mai le Atua le alofa; ma o i latou uma o e alolofa ua fanau mai i le Atua, ma ua latou iloa le Atua. 8 O lē e lē alofa e lē iloa e ia le Atua; auā o le Atua o le alofa lava ia. 9 O le mea lea na fa‘aalia mai ai le alofa o le Atua ‘iā te i tatou, auā na ‘auina mai e le Atua lona Alo e to‘atasi i le lalolagi, ‘ina ‘ia tatou ola ‘iā te ia. 10 O le alofa lenei, e lē ona ua tatou alolofa i le Atua, a ua alofa mai o ia iā i tatou, ma na auina mai lona Alo e fai ma togiola mo a tatou agasala. 11 Le au pele e, afai ua faapea ona alofa mai o le Atua ia te i tatou, e tatau foi ona tatou fealofani. 12 E lei vaai lava se tasi i le Atua. Afai tatou te fealofani, o loo nofo le Atua i totonu ia te i tatou, ua atoatoa foi lona alofa ia i tatou. 13 O le mea lea tatou te iloa ai o loo tatou tumau iā te ia, o ia foʻi o i totonu iā i tatou, auā ua ia foaʻi mai iā i tatou lona Agaga. 14 Ua matou vaai foi ma molimau na auina mai e le Tama le Atalii e fai ma Faaola o le lalolagi. 15 Ai se ta‘uta‘u atu o Iesu o le Alo o le Atua, e mau le Atua i totonu ia te ia, o ia foi i totonu o le Atua. 16 Ua tatou iloa foi ma talitonu i le alofa o le Atua ia te i tatou. O le Atua o le alofa lava ia; o lē tumau i le alofa, o lo‘o mau o ia i le Atua, o le Atua fo‘i o i totonu ‘iā te ia. 17 O le mea lea ‘ua fa‘a‘ato‘atoaina ai lo tatou alofa, ‘ina ‘ia tatou maua le lototele i le aso fa‘amasino; 18 E leai se fefe i le alofa; a o le alofa atoatoa e tulia ai le fefe; O lē mata‘u e lē ‘ato‘atoaina o ia i le alofa. 19 Tatou te alolofa ia te ia, auā na ia muai alofa mai ia te i tatou. 20 Afai e faapea mai se tasi, Ou te alofa i le Atua, a e ita i lona uso, o le pepelo lava ia; 21 O lenei fo‘i poloa‘iga ‘ua tatou maua mai ‘iā te ia, o lē e alofa i le Atua ‘ia alofa fo‘i i lona uso. MATAUPU 5 1 So‘o se tasi e fa‘atuatua o Iesu o le Keriso lea, ‘ua fānau mai o ia i le Atua; 2 O le mea lea tatou te iloa ai tatou te alolofa i le fanau a le Atua, pe a tatou alolofa i le Atua, ma tausi i ana poloaiga. 3 Auā o le alofa lenei i le Atua, ia tatou tausi i ana poloaʻiga, e lē mamafa foʻi ana poloaʻiga. 4 Auā o i latou uma ua fanau mai i le Atua, e manumalo i latou i le lalolagi; 5 O ai ea na te manumalo i le lalolagi, pe a na o le talitonu o Iesu o le Alo o le Atua? 6 O ia lea na afio mai i le vai ma le toto, o Iesu Keriso lava lea; e le na o le vai, a o le vai ma le toto. Ma o le Agaga e molimau, aua o le Agaga o le upumoni. 7 Auā e to‘atolu o ē molimau i le lagi, o le Tamā, ma le Upu, ma le Agaga Pa‘ia;
MATAUPU 4 1 Le ‘au pele e, ‘aua tou te talitonu i agaga uma, a ‘ia tofotofo i agaga pe mai le Atua i latou; auā e to‘atele perofeta pepelo ‘ua ō atu i le lalolagi. 2 O le mea lea ‘ua ‘outou iloa ai le Agaga o le Atua: O agaga uma lava e ta‘utino mai ‘ua maliu mai Iesu Keriso i le tino, e mai i le Atua ia. 3 O agaga uma foʻi e lē taʻutino atu ua maliu mai Iesu Keriso i le tino, e lē mai le Atua lea; ma ua i ai nei foi i le lalolagi.
167
O le Tusi Muamua a Ioane
8 E to‘atolu fo‘i e molimau i le lalolagi, o le Agaga, ma le vai, ma le toto; 9 Afai tatou te talia le molimau a tagata, e sili le mau a le Atua; 10 O lē e fa‘atuatua i le Alo o le Atua, ‘ua ‘iā te ia lava le molimau; ona ua le talitonu o ia i le mau na tuuina mai e le Atua i lona Alo. 11 O le molimau fo‘i lenei, ‘ua foa‘iina mai e le Atua ‘iā te i tatou le ola e fa‘avavau, o lo‘o i lona Alo fo‘i lenei ola. 12 O lē ‘ua ‘iā te ia le Alo, ‘ua ‘iā te ia le ola; o lē e lē ‘iā te ia le Alo o le Atua, e lē ‘iā te ia le ola. 13 Ua ou tusi atu nei mea ia te outou o e e talitonu i le suafa o le Alo o le Atua; ina ia outou iloa ua ia te outou le ola e faavavau, ma ia outou talitonu i le suafa o le Alo o le Atua. 14 O lenei fo‘i le mautinoa ‘iā te ia, pe a tatou ōle atu i se mea e tusa ma lona finagalo, e fa‘afofoga mai o ia ‘iā te i tatou; 15 ‘Āfai fo‘i ‘ua tatou iloa ‘ua fa‘afofoga mai o ia ‘iā te i tatou, i mea uma fo‘i tatou te ōle atu ai, ‘ua tatou iloa ‘ua maua e i tatou o mea na tatou ōle atu ai ‘iā te ia. 16 Afai e iloa atu e se tasi lona uso o faia le agasala e le oo i ai le oti, ia ole atu ai, ona foaiina atu ai lea e ia ia te ia le ola mo i latou o e le agasala e oo i le oti. E i ai le agasala e oti ai; 17 O amioletonu uma lava o le agasala ia, ma e iai le agasala e lē oo i le oti. 18 Ua tatou iloa o se ua fanau mai i le Atua e le agasala; a o lē ‘ua fānaua e le Atua, ‘ua leoleo o ia ‘iā te ia, ‘ae lē pa‘i atu lē o lo‘o leaga ‘iā te ia. 19 ‘Ua tatou iloa fo‘i e mai le Atua i tatou, ma o lo‘o ta‘oto le lalolagi uma i le amioleaga. 20 Ua tatou iloa foi ua afio mai le Alo o le Atua, ma ua foaiina mai e ia ia te i tatou le malamalama, ina ia tatou iloa ai o ia e moni, ma ua tatou i ai i le faamaoni, o lona Alo lava lea o Iesu Keriso. O le Atua moni lea, ma le ola e faavavau. 21 Le fānau e, ‘ia ‘outou taumamao ‘iā te ‘outou mai tupua. Amene.
168
Lua Ioane MATAUPU 1 1 O le toeaina i le tama‘ita‘i filifilia ma lana fānau, o ē ‘ua ‘ou alofa i ai i le fa‘amaoni; e lē gata fo‘i o a‘u, a o i latou uma fo‘i o ē ‘ua iloa le ‘upu moni; 2 Ona o le upu moni, o loo nofo i totonu ia te i tatou, e faatasi foi ma i tatou e faavavau. 3 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa, ma le alofa, ma le manuia mai le Atua le Tamā, ma le Ali‘i o Iesu Keriso, le Alo o le Tamā, i le fa‘amaoni ma le alofa. 4 Na ‘ou matuā ‘oli‘oli lava ‘ina ‘ua ‘ou iloa nisi o lau fānau o sāvavali i le ‘upu moni, fa‘apei o le poloa‘iga ‘ua tatou maua mai i le Tamā. 5 O lenei fo‘i, ‘ou te ‘ai‘oi atu ‘iā te oe, le tama‘ita‘i e, e lē peiseaī ‘ua ‘ou tusi atu se poloa‘iga ‘iā te oe, a o le poloa‘iga na ‘iā te i tatou talu le amataga, ‘ia tatou fealofani. 6 O le alofa foi lenei, ia tatou savavali e tusa ma ana poloaiga. O le poloaiga lenei, e pei ona outou faalogo i ai talu le amataga, ia outou savavali ai. 7 Auā e to‘atele o ē fa‘asesē ‘ua ō mai i le lalolagi, o ē lē ta‘uta‘u atu ‘ua maliu mai Iesu Keriso i le tino. O le taufaasesē lea ma le anetikeriso. 8 ‘Ia ‘outou va‘ai ‘iā te ‘outou lava, ‘ina ne‘i māumau mea na matou galulue ai, a ‘ia maua le taui ‘atoa. 9 O sē solitulafono ma lē tumau i le a‘oa‘oga a Keriso, e lē ‘iā te ia le Atua. O lē tumau i le a‘oa‘oga a Keriso, ‘ua ‘iā te ia le Tamā ma le Alo. 10 ‘Āfai e sau se tasi ‘iā te ‘outou ma ‘ua lē ‘aumai lenei a‘oa‘oga, ‘aua tou te talia o ia i lo ‘outou fale, ‘aua fo‘i ne‘i fa‘apea atu ‘iā te ia. 11 Auā o lē fai atu ‘iā te ia, ‘ua tofusia o ia i ana amio leaga. 12 ‘Ua ‘iā te a‘u le tele o mea e tusi atu ai ‘iā te ‘outou, ‘ou te lē fia tusi atu i se pepa ma le vaitusi; 13 O lo‘o alofa atu ‘iā te oe le fānau a lou uso filifilia. Amene. Tolu Ioane MATAUPU 1 1 O le toeaina ‘iā Kaio le pele, o lē ‘ou te alofa i ai i le fa‘amaoni. 2 Le pele e, ou te manao i mea uma lava ia manuia ma maloloina, e pei ona manuia o lou agaga. 3 Auā na ‘ou matuā ‘oli‘oli lava ‘ina ‘ua ō mai le ‘au uso ma molimau i le ‘upu moni o lo‘o ‘iā te oe, fa‘apei ‘ona e savali i le ‘upu moni. 4 E leai so‘u fiafia e sili i lo le fa‘alogo atu ‘ua savavali la‘u fānau i le ‘upu moni. 5 Le pele e, ‘ua e faia ma le fa‘amaoni mea uma ‘e te faia i le ‘au uso ‘atoa ma tagata ‘ese; 6 O ē na molimau i lou alofa i luma o le ekalesia; 7 Auā ‘ua ō atu i latou ‘ona o lona suafa, e aunoa ma se mea na ‘aveina e tagata o Nu‘u ‘ese. 8 O le mea lea e tatau ai ona tatou talia tagata faapena, ina ia tatou fesoasoani faatasi i le upu moni. 9 Na ‘ou tusi atu i le ekalesia; 10 O le mea lea, afai ou te alu atu, ou te manatua ana galuega na ia faia, o loo fai mai ai o ia ia te i matou i upu leaga; 11 Le pele e, aua le mulimuli i le leaga, a o le lelei. O lē fai mea lelei e mai le Atua ia; 12 ‘Ua ta‘uleleia Temetiu e tagata uma lava, ‘atoa ma le ‘upu moni lava; ua outou iloa foi e moni la matou mau. 13 E tele mea ou te tusi atu ai, ae ou te lē fia tusi atu iā te oe i le vaitusi ma le peni. 14 ‘Ae ‘ou te fa‘amoemoe ‘ua lata ona ‘ou feiloa‘i ma oe, ‘ona ta fetautalatala‘i ai lea. ‘Ia ‘iā te oe le manuia. E alolofa atu a matou uo ia te oe. Fa‘afeiloa‘i atu i au uō i o latou igoa.
169
Iuta MATAUPU 1 1 O Iuta, le ‘au‘auna a Iesu Keriso ma le uso o Iakopo, ‘iā te i latou o ē ‘ua fa‘apa‘iaina ma fa‘asaoina e le Atua le Tamā. ia Iesu Keriso, ma ua valaauina: 2 ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa, ma le manuia, ma le alofa. 3 Le ‘au pele e, ‘ina ‘ua ‘ou taumafai malosi e tusi atu ‘iā te ‘outou e uiga i le fa‘aolataga lautele, sa tatau ‘ona ‘ou fa‘asalaina. ‘ua tusi atu fo‘i ‘iā te ‘outou, ma apoapoa‘i atu ‘iā te ‘outou, ‘ia ‘outou finau mo le fa‘atuatua ‘ua tu‘uina atu i le au pa‘ia ua tuuina atu. 4 Auā o lo‘o i ai nisi tagata ‘ua tolotolo fa‘afuase‘i, o ē ‘ua mua‘i tofia mo lenei fa‘amasinoga, o ē amio leaga. o tagata e liua le alofa tunoa o lo tatou Atua i le sa‘olotoga ma le Ali‘i e to‘atasi ma lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso lafoa'i 5 ‘Ou te fa‘amanatu atu fo‘i ‘iā te ‘outou, e ui lava ‘ina ‘outou iloa muamua, o le Ali‘i, ‘ina ‘ua uma ‘ona ‘auina atu e ia o le nu‘u na ia faaolaina Aikupito, ona faaumatia ai lea o e le talitonu. 6 O agelu fo‘i o ē na lē tumau i lo latou ulua‘i tofiga, a ‘ua tu‘ua e i latou lo latou lava mea, ‘ua i ai ‘iā te ia filifili e fa‘avavau i lalo. sa i ai le pouliuli seia oo i le faamasinoga o le aso tele. 7 E pei fo‘i o Sotoma ma Komoro ma ‘a‘ai o lo‘o si‘omia ai i latou, e fa‘apea fo‘i ‘ona tu‘uina atu o i latou i le faita‘aga ma le faita‘aga. ‘ua mulimuli atu i tagata ‘ese, ‘ia ‘avea ma fa‘aa‘oa‘o, a o mafatia i latou i le taui ma sui o le afi e fa‘avavau. 8 E fa‘apea fo‘i i latou o ē fai miti leaga, ‘ua latou fa‘aleagaina le tino, ‘ua ‘ino‘ino i le pule, ma ‘upu leaga i le mamalu. 9 A o Mikaele le agelu sili, ina ua ia finau ma le tiapolo na ia finau e uiga i le tino o Mose, e lei
‘ua lē fa‘amalosi ‘iā te ia e ‘aumai se tu‘ua‘iga taufaaleaga ‘iā te ia, a ‘ua fa‘apea atu, “‘Ia a‘oa‘i atu le ALI‘I ‘iā te oe. 10 Ae ua latou tautatala leaga i mea ua latou lē iloa; ae o mea ua latou iloa i le natura, e pei o manu feai, ua latou faaumatia ai i latou lava. 11 Oi talofa iā i latou! auā na latou ō i le ala o Kaino, ma taufetuli ma le matape‘ape‘a i le sesē o Palaamo taui, ma fano i le feteenai a Core. 12 O pisia ia i a outou tausamiga o le alofa, pe a latou aai faatasi ma outou, o loo fafagaina i latou lava ma le le fefefe; ua leai ea ni vai, ua felialiai i le matagi; o laau e magumagu ona fua, e leai ni fua, e faalua ona mate, i le ua se'i a'a; 13 O galu tetele o le sami, e fa‘a‘ava ai lo latou mā; fetu fe'ai, ua i ai le pogisa o le o le pogisa e faasaoina e faavavau. 14 Ma sa vavalo foi Enoka, le lona fitu mai ia Atamu, e uiga ia te i latou ma fai mai: Faauta, o le a afio mai le Alii ma le sefulu o afe o tagata. o lana au paia, 15 ‘ia fa‘asala i tagata uma ma ta‘usala i latou uma o ē amio leaga ‘iā te i latou i a latou amio leaga uma. o mea leaga na latou faia, ma a latou upu masoā uma na fai mai ai tagata agasala leaga e faasaga ia te ia. 16 O i latou ia o ē muimui, o ē faitio, o ē savavali e tusa ma o latou lava tu‘inanau; ma o latou gutu e tautala i le fiafia tele upu, ma le faamemelo i tagata e faaaoga. 17 Ae, le au pele e, ia manatua upu na fetalaia muamua e le au aposetolo a lo tatou Alii o Iesu Keriso; 18 Na latou fai mai fo‘i ‘iā te ‘outou, e tatau ‘ona i ai o ē tauemu i aso e gata ai, e tusa ma a latou lava amio leaga e tatau ona savavali tuinanau. 19 O i latou ia e tuueseeseina i latou lava, i tuinanau, e aunoa ma le Agaga. 20 A o ‘outou le ‘au pele e, ‘ia ati a‘e ‘outou ‘iā te ‘outou i lo ‘outou fa‘atuatua e sili ‘ona pa‘ia, pe a ‘outou tatalo i le Agaga Pa‘ia; 21 ‘Ia tausia fo‘i ‘outou i le alofa o le Atua, ma fa‘atalitali atu i le alofa mutimutivale o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso se‘ia o‘o i le aso ola e faavavau. 22 ‘Ia ‘outou alolofa atu fo‘i i nisi, o le mea lea e tupu ai se eseesega; 23 Ma o isi ia faaola ma le fefe e ala i le toso ese o i latou i fafo mai le afi; ‘ino‘ino i le ‘ofu ‘ua pisia i le tino. 24 ‘Ia ‘iā te ia fo‘i o lē na te mafaia ‘ona leoleo ‘iā te ‘outou ne‘i pa‘u‘ū ma tu‘uina atu ‘outou ma le lē ponā i luma o lona mamalu. tu'u ma le fiafia tele, 25 Ia i le Atua poto e toatasi, lo tatou Faaola, ia i ai le viiga ma le mamalu, le pule ma le mana, i le taimi nei ma le faavavau. Amene
170
Faaaliga
MATAUPU 2 1 ‘Ia e tusi atu i le agelu o le ekalesia i Efeso; O mea nei o lo‘o fai mai ai lē ‘ua uuina fetū e fitu i lona lima taumatau, o lē savali i totonu o tu‘ugāmolī auro e fitu; 2 ‘Ua ‘ou iloa au galuega, ma lou tigā, ma lou ‘onosa‘i, ma ‘ua e lē lavā ‘onosa‘i i ē leaga; 3 ‘Ua e ‘onosa‘i, ma ‘ua e ‘onosa‘i, ma ‘ua e galue ‘ona o lo‘u igoa, ma ‘ua e lē fa‘avaivai. 4 E ui i lea, ua ia te au se mea ia te oe, ona ua e tuua lou uluai alofa. 5 O lenei, ‘ia e manatua le mea na e pa‘ū ai, ma ‘ia e salamō, ma ‘ia e faia ulua‘i galuega; a lē o lea, ‘ou te vave alu atu ‘iā te oe, ma ‘ou ‘ave‘eseina lau tu‘ugāmolī ai lona tu‘ugāmolī, pe ‘āfai ‘e te lē salamō. 6 A o ia te oe lenei mea, ua e ʻinoʻino i galuega a le ʻau Nikalaitai, o mea foʻi ou te ʻinoʻino i ai. 7 O lē ua i ai taliga, ina faalogo mai ia o ia i le mea ua fetalai mai ai le Agaga i ekalesia; O lē e manumalo ou te avatua e ʻai i le laau o le ola, o loo i totonu o le parataiso o le Atua. 8 Ia e tusi foi i le agelu o le ekalesia i Semurana; O mea nei o lo‘o fai mai ai lē muamua ma lē mulimuli, o lē na oti, a ‘ua toe ola mai; 9 Ua ou iloa au galuega, ma lou puapuaga, ma lou mativa, (a ua e mauoa) ma ua ou iloa foi upuleaga a e ua fai mai o Iutaia i latou, a e leai, a o le sunako o Satani. 10 Aua tou te fefe i mea o le a e puapuagatia ai; faauta, e tuuina e le tiapolo nisi o outou i le falepuipui, ina ia tofotofoina ai outou; e sefulu fo‘i aso e puapuagā ai ‘outou; 11 O lē ua i ai taliga, ina faalogo mai ia o ia i le mea ua fetalai mai ai le Agaga i ekalesia; O lē e manumālō e lē tigā o ia i le oti fa‘alua. 12 ‘Ia e tusi fo‘i i le agelu o le ekalesia i Perekamo; O mea nei ua fai mai ai lē ua i ai le pelu maʻai e lua ona itu; 13 ‘Ua ‘ou iloa au galuega, o le mea fo‘i e te nofo ai, o le mea fo‘i lea o lo‘o i ai le nofoa o Satani; ‘ua e tāofi mau fo‘i i lo‘u igoa, ‘ua e lē fa‘afitia fo‘i lo‘u fa‘atuatua, i ona po na fai ai ma maturo fa‘amaoni o Anetipa, o lē na fasiotia ‘iā te ‘outou i le mea o Satani. nofo. 14 Ae o loo iā te aʻu ni nai mea e tetee atu ai iā te oe, auā o loo iā te oe i inā ē o loo taofimau i le aʻoaʻoga a Palaamo, o lē na aʻoaʻoina Palako e lafo se mea e tautevateva ai i luma o le fanauga a Isaraelu, e aai ai i mea ua fasia mo tupua, ma faitaaga. 15 E faapena foi ia te oe o e taofi i le mataupu a le au Nikalaitai, o le mea lea ou te inoino i ai. 16 Salamo; a lē o lea, ‘ou te vave alu atu ‘iā te oe, ma ‘ou tau ma i latou i le pelu a lo‘u gutu. 17 O lē ua i ai taliga, ina faalogo mai ia o ia i le mea ua fetalai mai ai le Agaga i ekalesia; O lē manumalo ou te avatua e ʻai i le manai lilo, ou te avatu foʻi iā te ia le maa sinasina, ma i le maa ua tusia ai le igoa fou, e lē iloa e se tasi seʻi vaganā ai lē na te mauaina. 18 Ia e tusi foi i le agelu o le ekalesia i Tuatira; O mea nei ua fetalai mai ai le Alo o le Atua, o lē ua i ai ona fofoga e pei o se mumū o le afi, ma o ona vae e pei o le ʻapamemea lelei; 19 Ua ou iloa au galuega, ma lou alofa, ma lau auaunaga, ma lou faatuatua, ma lou onosai, ma au galuega; ma o le mulimuli e sili atu i le muamua. 20 E ui i lea, ua iā te aʻu ni nai mea e tetee atu ai iā te oe, auā ua e tuu atu i le fafine o Iesepela, o lē ua taʻua o ia o se
MATAUPU 1 1 O le Faaaliga a Iesu Keriso, na tuuina mai e le Atua ia te ia, e faailoa mai ai i ana auauna mea ua lata ona oo mai; ‘ua ia ‘auina atu fo‘i ma fa‘ailoa mai e ala i lana agelu i lana ‘au‘auna o Ioane; 2 O le na molimau i le afioga a le Atua, ma le mau ia Iesu Keriso, ma mea uma na ia vaai i ai. 3 ‘Amu‘ia lē faitau, ma ē fa‘alogo i ‘upu o lenei valo‘aga, ma tausi i mea ‘ua tusia ai, auā ‘ua lata mai le taimi. 4 O lo‘o tusi atu fo‘i e Ioane i ekalesia e fitu o i Asia: ‘Ia ‘iā te ‘outou le alofa tunoa ma le manuia mai i lē o lo‘o soifua, na soifua fo‘i, ma o le a afio mai; ma mai Agaga e toafitu o loo i luma o lona nofoalii; 5 Ma mai ia Iesu Keriso, o le molimau faamaoni, ma le ulumatua o e ua oti, ma le alii o tupu o le lalolagi. ‘iā te ia o lē na alofa mai ‘iā te i tatou, ma na fa‘amamāina i tatou ai a tatou agasala i lona lava toto; 6 Ma ua ia faia i tatou ma tupu ma faitaulaga i le Atua ma lona Tamā; ‘ia ‘iā te ia le mamalu ma le pule e fa‘avavau fa‘avavau lava. Amene. 7 Faauta, e afio mai o ia ma ao; e iloa atu fo‘i o ia e mata uma, ‘atoa ma ē na tu‘ia o ia; E ui lava i lea, Amene. 8 O a‘u o le Alefa ma le Omeka, o le amataga ma le gataaga, o lo‘o fetalai mai ai le Ali‘i, o lē o lo‘o soifua, o lē na i ai, ma o lē a afio mai, o lē e ona le malosi uma lava. 9 O a‘u o Ioane, o lo ‘outou uso fo‘i, o lo‘u uō fo‘i i le puapuagā, ma le mālō ma le ‘onosa‘i o Iesu Keriso, sa i le motu e ta‘ua o Patamo, ‘ona o le afioga a le Atua, ma le molimau ‘iā Iesu Keriso. 10 Na ‘ou i ai i le Agaga i le aso o le Ali‘i, ma ‘ua ‘ou fa‘alogo atu i o‘u tua i le leo tele, e pei o le pū; 11 O loo faapea mai, O a‘u o le Alefa ma le Omeka, o le muamua ma le mulimuli; i Efeso, ma Semurana, ma Perekamo, ma Tuatira, ma Sarataisa, ma Filatelefaia, ma Laotikaia. 12 Ma sa ou faliu e vaai i le leo na tautala mai ia te au. Ua ou faliu, ona ou iloa ai lea o tuugalamepa auro e fitu; 13 O totonu fo‘i o tu‘ugāmolī e fitu o le tasi e pei o le Atali‘i o le tagata, ‘ua ‘ofu i le ‘ofu e o‘o i vae, ma ‘ua fusi fo‘i lona fatafata i le fusi auro. 14 O lona ulu ma ona lauulu ua sinasina e pei o fulufulu mamoe, e sinasina e pei o le kiona; ma o ona fofoga sa pei o se mumū o le afi; 15 Ma o ona vae e pei o le apamemea lelei, e peiseai ua mu i se ogaumu; ma lona siufofoga e pei o le taalili o vai e tele. 16 Ua iā te ia foʻi fetu e fitu i lona lima taumatau; 17 ‘Ua ‘ou va‘ai atu fo‘i ‘iā te ia, ‘ona ‘ou pa‘ū ai lea i ona vae e peiseaī ‘ua oti. ‘Ona fa‘ae‘e mai lea e ia o lona ‘a‘ao taumatau i luga ‘iā te a‘u, ‘ua fa‘apea mai ‘iā te a‘u, ‘Aua ‘e te fefe; O aʻu o lē muamua ma lē mulimuli: 18 O a‘u o lē o lo‘o ola, na oti fo‘i; faauta foi, ou te ola e faavavau lava, Amene; ma ‘ua ‘iā te ia ki o seoli ma le oti. 19 Ia e tusi mea ua e vaai i ai, ma mea o i ai nei, ma mea o le a oo mai pe a mavae atu; 20 O le mea lilo o fetu e fitu na e iloa i lo‘u lima taumatau, ma tuugalamepa auro e fitu. O fetu e fitu, o agelu ia o ekalesia e fitu;
171
Faaaliga
perofeta fafine, e aʻoaʻo ma faasesē i aʻu auauna e faitaaga, ma ʻai i mea ua fasia mo tupua. 21 Ma sa ou tuu atu ia te ia le avanoa e salamo ai i lana faitaaga; a ua le salamo o ia. 22 Faauta, ou te lafoina o ia i le moega, ma o e ua mulilua ma ia i le puapuaga tele, vagana ai ua latou salamo ia latou amio. 23 Ou te fasiotia foʻi lana fanau i le oti; ‘ona iloa ai lea e ekalesia uma o a‘u o lē su‘esu‘e i mana‘o ma loto, ‘ou te avatu fo‘i ‘iā te ‘outou ta‘ito‘atasi e tusa ma a ‘outou galuega. 24 ‘Ae ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, ma i latou uma o i Tuatira, o ē e lē o i ai lenei a‘oa‘oga, ma e lē iloa le loloto o Satani, e pei ‘ona latou tautala ai; Ou te le tuuina atu ia te outou se isi avega. 25 A o le mea ua ia te outou, ia outou taofi mau seia ou sau. 26 O lē manumalo fo‘i, ma tausi i a‘u galuega e o‘o i le gata‘aga, ‘ou te tu‘uina atu ‘iā te ia le pule i nu‘u ‘ese. 27 Ma o le a ia pulea i latou i le ai uamea; e pei o ipu a le fai ipu omea e nutililii i latou: e pei ona ou maua mai lo'u Tamā. 28 Ou te avatu foʻi iā te ia le fetu o le taeao. 29 O le ua i ai taliga, ina faalogo mai ia o ia i le mea ua fetalai mai ai le Agaga i ekalesia. MATAUPU 3 1 Ia e tusi foi i le agelu o le ekalesia i Sarataisa; O mea nei ua fai mai ai lē ua i ai agaga e toafitu o le Atua, ma fetu e fitu; ‘Ua ‘ou iloa au galuega, ‘ua ‘iā te oe le suafa o lo‘o e ola, a ‘ua e oti. 2 ‘Ia ‘outou mataala, ma fa‘amalosi i mea o totoe, ‘ua lata i le oti; 3 O lenei, ‘ia e manatua le mea na e maua ma ‘ua e fa‘afofoga mai ai, ma ‘ia e taofi mau ma salamō. O lenei, afai e te le mataala, ou te alu atu ia te oe e pei o se gaoi, e te le iloa foi po o le a le itula ou te alu atu ai ia te oe. 4 Ua ia te oe ni nai igoa i Sarataisa e lei faaleagaina o latou ofu; latou te savavali fo‘i ma a‘u i ‘ofu papa‘e, auā ‘ua ta‘uaogāina i latou. 5 O lē e manumālō, e fa‘a‘ofuina o ia i ‘ofu papa‘e; ou te le soloiesea foi lona suafa i le tusi o le ola, a ou te tautino atu lona suafa i luma o lo'u Tama, ma luma o ana agelu. 6 O le ua i ai taliga, ina faalogo mai ia o ia i le mea ua fetalai mai ai le Agaga i ekalesia. 7 ‘Ia e tusi fo‘i i le agelu o le ekalesia i Filatelefaia; O ‘upu nei o lo‘o fetalai mai ai lē e pa‘ia, o lē e fa‘amaoni, o lē ‘ua i ai le ki a Tavita, o lē na te tatalaina, a e lē natia e se tasi; ma tapunia, ae leai se na te tatalaina; 8 Ua ou iloa au galuega, faauta, ua ou tuuina atu i ou luma le faitotoa ua matala, e leai se tasi na te mafaia ona tapunia; 9 Faauta, ou te faia i latou o le sunako o Satani, o e ua fai mai o Iutaia i latou, ae e leai, ae ua pepelo; fa‘auta, ‘ou te fai atu ‘iā te i latou e ō mai ma ifo i ou vae, ma ‘ia iloa ai ‘ua ‘ou alofa atu ‘iā te oe. 10 Auā ‘ua e tausia le ‘upu o lo‘u ‘onosa‘i, ‘ou te leoleo fo‘i ‘iā te oe i le itūlā o le tofotofoga, e o‘o mai i le lalolagi uma, e tofotofo ai i ē nonofo i le lalolagi. 11 Faauta, ou te vave alu atu; ia e taofi mau i le mea ua ia te oe, ne'i ave e se tasi lou palealii. 12 O lē e manumalo, ou te faia ma poutū i le malumalu o loʻu Atua, e lē toe alu atu foʻi o ia i fafo; ou te tusi foʻi i
ona luga le suafa o loʻu Atua, ma le igoa o le aai a loʻu Atua, o Ierusalema fou. , o lē e alu ifo mai le lagi mai i loʻu Atua, ou te tusia foʻi i ona luga loʻu igoa fou. 13 O le ua i ai taliga, ina faalogo mai ia o ia i le mea ua fetalai mai ai le Agaga i ekalesia. 14 ‘Ia e tusi fo‘i i le agelu o le ekalesia i Laotikaia; O mea ia ua fetalai mai ai le Amene, o le molimau faamaoni ma le moni, o le amataga o mea na faia e le Atua; 15 Ua ou iloa au galuega, e te le maalili, e te le vevela foi; 16 O lenei, ‘ona ‘ua e māfanafana, e te lē ma‘alili pe e lē vevela fo‘i, ‘ou te lua‘i atu ai ‘iā te oe nai lo‘u gutu. 17 Auā ‘ua e fai mai, ‘Ua ‘ou mau‘oa, ma ‘ua fa‘ateleina a‘u ‘oloa, ‘ou te lē mativa fo‘i i se mea; ‘ua e lē iloa fo‘i o oe o le malaia, ma le malaia, ma le mativa, ma le tauaso, ma le lē lavalavā; 18 Ou te fautua atu ia te oe ina ia e faatau mai ia te au o auro ua uma ona faamamaina i le afi, ina ia e mauoa ai; ma ‘ofu papa‘e, ‘ina ‘ia ‘ofu ai oe, ‘ina ne‘i iloa mai fo‘i le mā o lou lē lavalavā; ma uu ou mata i le vaimata, ina ia e iloa ai. 19 O i latou uma ou te alofa i ai, ou te aoai atu ma aoai atu; Faauta, ou te tu atu i le faitotoa ma tu'itu'i atu, a faalogo mai se tasi i lo'u leo, ma tatala mai le faitotoa, ou te ulufale atu ia te ia, ma te talisua foi ma ia, o ia foi ma au. 21 O lē e manumalo, ou te tuu atu ia te ia ou te nonofo faatasi ma a‘u i lo‘u nofoalii, e pei foi ona ou manumalo, ma ua ou nofo faatasi ma lo‘u Tamā i lona nofoalii. 22 O le ua i ai taliga, ina faalogo mai ia o ia i le mea ua fetalai mai ai le Agaga i ekalesia. MATAUPU 4 1 ‘Ua mavae ia mea, ‘ona ‘ou va‘ai atu lea, fa‘auta fo‘i, ‘ua avanoa le faitoto‘a i le lagi; lea na fai mai, Sau ia i luga nei, ou te faailoa atu ai ia te oe mea e tatau ona tutupu pe a mavae atu. 2 ‘Ona ‘ou i ai lea i le Agaga, fa‘auta fo‘i, ‘ua tu i le lagi le nofoāli‘i, ma o lo‘o ti‘eti‘e fo‘i le tasi i le nofoāli‘i. 3 O lē ti‘eti‘e fo‘i, e pei o le ma‘a iasepi ma le satini lona tino mai; 4 Na si‘osi‘omia fo‘i le nofoāli‘i o nofoāli‘i e luafulu ma le fa; ma sa i o latou ulu o pale auro. 5 Ua sau foi mai le nofoalii o uila, ma faititili, ma leo; 6 Na i luma fo‘i o le nofoāli‘i le sami tioata e pei o le tioata, ma i le totonugalemu o le nofoāli‘i, ma fa‘ata‘ali‘oli‘o fo‘i le nofoāli‘i, sa i ai mea ola e fa ‘ua tumu i mata i luma ma tua. 7 O le manu fe‘ai muamua fo‘i e pei o se leona, o le manu lona lua e pei o le tama‘i povi, o lona tolu fo‘i o mea ola e pei o se tagata ona mata, o lona fā fo‘i o mea ola e pei o se aeto lele. 8 O mea ola fo‘i e fa e ta‘itasi i latou ma apa‘au e ono e si‘osi‘oina ai o ia; ‘ua tumu fo‘i i latou i mata i totonu, ‘ua lē mapu fo‘i i latou i le ao ma le po, ‘ua fa‘apea ane, “E pa‘ia, e pa‘ia, e pa‘ia le Ali‘i le Atua e ona le malosi uma lava, o lē na soifua, o lo‘o soifua, ma o le a afio mai.” 9 Pe a avatu foʻi e ia manu le viiga, ma le faaneeneega, ma le faafetai i lē ua tiʻetiʻe i le nofoālii, o lē o loo soifua e faavavau faavavau lava; 10 ‘Ua fa‘apa‘u‘u fo‘i toeaina e to‘aluafulu ma le fa i luma o lē o lo‘o ti‘eti‘e i le nofoāli‘i, ma ifo atu i lē o lo‘o soifua
172
Faaaliga
e fa‘avavau fa‘avavau lava, ma lafo o latou pale i luma o le nofoāli‘i, ‘ua fa‘apea atu. 11 Le ALI‘I e, ‘ua tatau ‘ona e maua le vi‘iga, ma le fa‘ane‘ene‘ega, ma le mana, auā na e faia mea uma lava;
2 Na ‘ou iloa fo‘i, fa‘auta fo‘i, o le solofanua pa‘epa‘e; ‘ua foa‘iina atu fo‘i ‘iā te ia le pale, ‘ua alu atu fo‘i o ia ma le manumālō, ma ‘ua manumālō fo‘i. 3 Ua tatalaina foi e ia o lona lua o faamaufaailoga, ona ou faalogoina lea o le mea ola lona lua o fai mai, Sau ia ina matamata. 4 Ona alu atu lea o le isi solofanua mūmū, + ma ua tuuina atu i lē o tiʻetiʻe ai le pule e aveesea ai le filemu mai i le lalolagi, ma ia latou fefasiaʻi, ma ua tuuina atu iā te ia le pelu tele. 5 Ua tatalaina foi e ia lona tolu o faamaufaailoga, ona ou faalogoina lea o lona tolu o mea ola o loo faapea mai, Sau ia ina matamata. Ma sa ou vaai, ma faauta, o se solofanua uliuli; o lē ti‘eti‘e fo‘i sa ‘iā te ia le fua fa‘atautau i lona lima. 6 Na ‘ou fa‘alogo fo‘i i le leo i totonu o mea ola e fa, ‘ua fa‘apea mai, “O le fua o saito i le tenari, ma le tolu o sea o karite i le tenari; aua foi e te faatiga i le suauu ma le uaina. 7 Ua ia tatalaina foi lona fa o faamaufaailoga, ona ou faalogoina lea o le leo o lona fa o mea ola, ua faapea mai, Sau ia ina matamata. 8 Na ‘ou va‘ai atu, fa‘auta fo‘i, o le solofanua samasama, o lona igoa fo‘i o lē ti‘eti‘e ai o le Oti, ‘ua mulimuli atu fo‘i Seoli ‘iā te ia. ‘Ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te i latou le pule i lona fa o vaega o le lalolagi, e fasioti i le pelu, ma le oge, ma le oti, ma manu vaefā o le lalolagi. 9 ‘Ua tatalaina fo‘i e ia lona lima o fa‘amaufa‘ailoga, ‘ona ‘ou iloa atu lea i lalo o le fatafaitaulaga, o agaga o ē na fasia ona o le afioga a le Atua, ma le molimau na latou faia. 10 Ona latou alalaga atu lea ma le leo tele, ua faapea mai, Le Alii e, le paia ma le faamaoni, e te le faamasino ea ma le faamaoni e afea ea o matou toto i e nonofo i le lalolagi? 11 Ma sa tuu atu ia te i latou taitoatasi ofu sisina; ‘ua fai atu fo‘i ‘iā te i latou, ‘ia latou mālōlō mo sina taimi itiiti, se‘ia fa‘ataunu‘uina o latou uso a ‘au‘auna ma o latou uso, o ē e fasiotia fa‘apei o i latou. 12 Ma sa ou vaai atu ina ua ia tatalaina le lona ono o faamaufaailoga, faauta foi, sa i ai se mafuie tele; ma ua liua le la e pei o le ie talatala o fulufulu, ma ua avea le masina e pei o le toto; 13 Ma o fetu o le lagi ua pauu i le eleele, e pei o le mati ua toulu ona fua o le fua, pe a luluina o ia i le matagi malosi. 14 Ua mavae atu le lagi e pei o se tusi tāʻai ua taai faatasi; ma o mauga uma ma motu uma na aveesea mai o latou nofoaga. 15 Ma o tupu o le lalolagi, ma tagata maualuluga, ma tagata mauoa, ma kapeteni sili, ma tagata malolosi, ma pologa uma, ma tagata saoloto uma, ua lalafi i ana ma i papa o mauga; 16 ‘Ua latou fai atu fo‘i i mauga ma papa, “Mafuli mai ia ‘iā te i matou, ma ‘ia natia ai i matou i luma o lē o lo‘o ti‘eti‘e i le nofoāli‘i, ma le to‘asā o le Tama‘i Mamoe; 17 Auā ‘ua o‘o mai le aso tele o lona to‘asā; ma o ai se na te mafaia ona tu?
MATAUPU 5 1 Na ‘ou iloa fo‘i i le ‘a‘ao taumatau o lē o lo‘o ti‘eti‘e i le nofoāli‘i, o le tusi ‘ua tusia i totonu ma tua, ‘ua fa‘amaufa‘ailogaina i fa‘amaufa‘ailoga e fitu. 2 Na ou iloa foi le agelu malosi o loo folafola mai ma le leo tele, O ai ea e tatau ona tatalaina le tusi, ma tatala ona faamaufaailoga? 3 Ma e leai se tasi i le lagi, po o le lalolagi, po o lalo o le lalolagi, na mafaia ona fofolaina le tusi, pe vaai i ai. 4 Ona ou tagi tele ai lea, auā e leai se tasi na maua e tatau ona tatala ma faitau le tusi, pe vaai i ai. 5 Ona fai mai lea o le tasi o le au toeaina ia te au, Aua e te fetagisi; 6 Ma sa ou vaai, ma faauta, i le ogatotonu o le nofoalii ma manu ola e fa, ma i totonu o le lotolotoi o toeaina, o loo tu mai se Tamai Mamoe e pei ona fasia, e fitu ona nifo ma ona mata e fitu, o Agaga ia e fitu. a le Atua ua auina mai i le lalolagi uma. 7 Ona sau ai lea o ia, ma aveese le tusi mai le lima taumatau o le tietie i le nofoalii. 8 Ua tago foi o ia i le tusi, ona faapauu ai lea i luma o le Tamai Mamoe, o mea ola e fa, ma toeaina e toaluafulu ma le fa, ua tofu i latou ma kitara, ma ipu auro ua tumu i mea manogi, o tatalo ia a le au paia. 9 ‘Ua latou pepese fo‘i i le pese fou, ‘ua fa‘apea atu, “E tatau ‘ona e tago i le tusi, ma tatala ona fa‘amaufa‘ailoga, auā na fasia oe, ma ‘ua e togiolaina i matou i le Atua i lou toto mai itū‘āiga uma, ma gagana eseese, ma nu‘u; ma le malo; 10 ‘Ua e faia fo‘i i matou ma tupu ma ositaulaga i lo matou Atua, e fai fo‘i matou ma tupu i le lalolagi. 11 Na ‘ou va‘ava‘ai fo‘i, ma ‘ou fa‘alogo atu fo‘i i le leo o agelu e to‘atele, ‘ua fa‘ata‘ali‘oli‘o le nofoāli‘i, ma manu fe‘ai, ma toeaina; 12 Ua faapea mai ma le leo tele, E tatau lava i le Tamai Mamoe na fasia ona maua le mana, ma le tamaoaiga, ma le poto, ma le malosi, ma le faaneeneega, ma le viiga, ma le faamanū. 13 Na ‘ou fa‘alogo fo‘i i mea uma na faia i le lagi, ma le lalolagi, ma lalo ifo o le lalolagi, ma mea uma o i le sami, ma mea uma o i ai, ‘ua fa‘apea atu, ‘Ia ‘iā te ia le fa‘amanū, ma le fa‘ane‘ene‘ega, ma le mamalu, ma le mana. i le ua ti'eti'e i le nofoalii, ma le Tamai Mamoe e faavavau faavavau lava. 14 Ona fai mai lea o mea ola e fa, Amene. ‘Ona fa‘apa‘u‘ū ai lea o toeaina e to‘aluafulu ma le fa, ma ifo atu i lē o lo‘o soifua e fa‘avavau fa‘avavau lava. MATAUPU 6
MATAUPU 7
1 Na ou iloa foi ina ua tatalaina e le Tamai Mamoe le tasi o faamaufaailoga, na ou faalogo foi i le tasi o mea ola e fa, pei o le leo o le faititili, o loo faapea mai, Sau ia ina matamata.
1 Ua mavae ia mea, ona ou iloa atu lea o agelu e toafa ua tutu i itu e fa o le lalolagi, ua taofi i matagi e fa o le lalolagi, ina ia le agi le matagi i le eleele, po o le sami, po o se laau uma.
173
Faaaliga
2 Na ‘ou iloa fo‘i le tasi agelu ‘ua alu a‘e mai sasa‘e, ‘ua ‘iā te ia le fa‘amaufa‘ailoga a le Atua soifua; 3 Ua faapea atu, Aua tou te faatiga i le eleele, po o le sami, po o laau, seia matou faamaufaailogaina auauna a lo tatou Atua i o latou muaulu. 4 Na ‘ou fa‘alogo fo‘i i le aofa‘i o ē na fa‘amaufa‘ailogaina; 5 O le itū‘āiga o Iuta na fa‘amaufa‘ailogaina e sefulu ma le lua afe. E sefulu ma le lua afe mai le itū‘āiga o Reupena; E sefulu ma le lua afe mai le itū‘āiga o Kato ‘ua fa‘amaufa‘ailogaina. 6 O le itū‘āiga o Asera, e sefulu ma le lua afe na fa‘amaufa‘ailogaina. E sefulu ma le lua afe mai le itū‘āiga o Nafatali na fa‘amaufa‘ailogaina. E sefulu ma le lua afe mai le itū‘āiga o Manase; 7 E sefulu ma le lua afe mai i le ituaiga o Simeona. E sefulu ma le lua afe mai le itū‘āiga o Levi na fa‘amaufa‘ailogaina. E sefulu ma le lua o afe mai le itū‘āiga o Isakara; 8 O le itū‘āiga o Sepulona, e sefulu ma le lua o afe na fa‘amaufa‘ailogaina. E sefulu ma le lua o afe o le itū‘āiga o Iosefa ‘ua fa‘amaufa‘ailogaina. E sefulu ma le lua afe mai le itū‘āiga o Peniamina; 9 Mulimuli ane, ona ou vaai atu lea, faauta foi, o le motu o tagata e toatele, e le mafaia e se tasi ona faitaulia, mai atunuu uma, ma ituaiga, ma nuu, ma gagana, ua tutu i luma o le nofoalii, ma luma o le Tamai Mamoe, ua oofu i ofu sisina, ma pama. i o latou lima; 10 ‘Ua ‘alaga fo‘i ma le leo tele, ‘ua fa‘apea atu, “O le fa‘aolataga i lo tatou Atua o lē o lo‘o ti‘eti‘e i le nofoāli‘i, ‘atoa ma le Tama‘i Mamoe. 11 ‘Ua tutū fo‘i agelu uma fa‘ata‘ali‘oli‘o i le nofoāli‘i, ‘atoa ma toeaina, ma mea ola e fa, ‘ua latou fa‘apa‘ū faō i luma o le nofoāli‘i, ma ifo atu i le Atua. 12 Ua faapea atu, Amene: Ia i lo tatou Atua le viiga, ma le viiga, ma le poto, ma le faafetai, ma le viiga, ma le mana, ma le malosi, e faavavau faavavau lava. Amene. 13 Ona tali mai lea o le tasi o le au toeaina, ua faapea mai ia te au, O ai ea i latou nei ua oofu i ofu sisina? ma o fea na latou o mai ai? 14 Ona ou fai atu lea ia te ia, Le Alii e, ua e silafia. ‘Ona fetalai mai lea o ia ‘iā te a‘u, “O i latou ia na ō mai nai le puapuagā tele, ma ‘ua ta o latou ‘ofu, ma fa‘asinasinaina i le toto o le Tama‘i Mamoe. 15 O le mea lea ‘ua i ai i latou i luma o le nofoāli‘i o le Atua, ma ‘au‘auna ‘iā te ia i lona malumalu i le ao ma le po; 16 O le a latou lē toe fia aai, pe toe fia feinu; e le oo foi ia te i latou le la, po o se vevela. 17 Auā o le Tama‘i Mamoe o lo‘o i totonu o le nofoāli‘i na te fafaga ‘iā te i latou, e ta‘ita‘iina fo‘i i latou i le puna o le vai ola; MATAUPU 8 1 ‘Ua tatalaina fo‘i e ia lona fitu o fa‘amaufa‘ailoga, ‘ona filemu ai lea o le lagi i le va o le ‘afa itula. 2 Ma sa ou vaai i agelu e toafitu na tutu i luma o le Atua; ‘ua avatu fo‘i ‘iā te i latou o pū e fitu. 3 Ona sau ai lea o le isi agelu ma tu i luma o le fata faitaulaga, ua ia te ia le ipu manogi auro; ‘ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te ia o mea manogi e tele, ‘ina ‘ia avatua e ia fa‘atasi ma tatalo a le ‘au pa‘ia uma i luga o le fatafaitaulaga auro i luma o le nofoāli‘i.
174
4 O le asu fo‘i o le mea manogi, ‘ua alu a‘e ma tatalo a le ‘au pa‘ia, ‘ua alu a‘e i luma o le Atua nai le ‘a‘ao o le agelu. 5 Ona tago lea o le agelu i le ipu manogi, ma faatutumu i le afi o le fata faitaulaga, ma lafo i le eleele; 6 O agelu e to‘afitu ‘ua i ai pū e fitu ‘ua saunia i latou e ili. 7 Ona ili lea e le agelu muamua, ona sosoo ai lea ma le uato'a ma le afi ua fefiloi ma le toto, ona lafo ai lea i le eleele, ona mu ai lea o lona tolu o vaega o laau, ma ua susunuina mutia mutia uma. 8 ‘Ua ili fo‘i e lona lua o agelu le pū, ‘ona lafoina lea i le sami e peiseaī o se mauga tele ‘ua mū i le afi, ‘ona liu toto ai lea o lona tolu o vaega o le sami; 9 Ona mate ai lea o lona tolu o vaega o mea ola sa i le sami; ‘ua fa‘aumatia fo‘i lona tolu o vaega o va‘a. 10 Ona ili lea e lona tolu o agelu le pū, ona paʻū ai lea mai le lagi o le fetu tele, ua mumū e pei o se lamepa, ma ua paʻu ifo i lona tolu o vaega o vaitafe, ma puna o vai; 11 O le igoa fo‘i o le fetu ‘ua ta‘ua o le laena; e toatele foi tagata na feoti i le vai, aua ua oona. 12 Ona ili lea e lona toafa o agelu, ona taia ai lea o lona tolu o vaega o le la, ma lona tolu o vaega o le masina, ma lona tolu o vaega o fetu; ona faapogisaina lea o lona tolu o vaega o i latou, ma ua le susulu mai le tasi vaetolu o le ao, e faapea foi le po. 13 Na ‘ou va‘ai fo‘i, ma fa‘alogo atu i le agelu o lele mai i le lotolotoi o le lagi, o lo‘o fetalai mai ma le leo tele, “Oi talofa, auē, talofa i ē o nonofo i le lalolagi ‘ona o isi leo o le pū a agelu e to‘atolu, ae le'i leo! MATAUPU 9 1 ‘Ua ili fo‘i e lona to‘alima o agelu le pū, ‘ona ‘ou iloa atu lea o le fetū ‘ua pa‘ū mai le lagi i le lalolagi; 2 Ona ia tatalaina lea o le to e le gata; ‘ona alu a‘e lea o le asu nai le lua, e pei o le asu o le ogaumu tele; ua faapogisaina foi le la ma le ea i le asu o le lua. 3 ‘Ona ō mai ai lea o sē akerise nai le asu i luga o le lalolagi, ma ‘ua tu‘uina atu ‘iā te i latou le pule, e pei ‘ona i ai o le mana o akarava o le lalolagi. 4 Ma sa poloaiina i latou ia aua neʼi latou faaleagaina le mutia o le eleele, po o se mea lanumeamata, po o se laau; ae na o tagata e le o i ai le faamaufaailoga a le Atua io latou muaulu. 5 ‘Ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te i latou ‘ia lē fasioti ‘iā te i latou, a ‘ia fa‘atigāina i latou i masina e lima; 6 O aso ia e sā‘ili ai tagata i le oti, ‘ae lē maua; e fia oti foi, e sola ese ai le oti ia te i latou. 7 Ma o foliga o sē akerise e pei o solofanua ua saunia mo le taua; ma i luga o o latou ulu e pei o palealii auro, ma o latou mata e pei o mata o tagata. 8 E iai foʻi o latou lauulu e pei o lauulu o fafine, ma o latou nifo e pei o nifo o leona. 9 Ma sa ia i latou ufifatafata, e pei o ufifatafata uamea; o le taalili foi o o latou apaau e pei o le leo o kariota o solofanua e tele o taufetuli i le taua. 10 E iai foʻi o latou iʻu e pei o akarava, e iai foʻi tui i o latou siʻusiʻu; 11 Sa i ai foi ia te i latou le tupu i luga ia te i latou, o le agelu lea o le to e le gata, o lona igoa i le gagana Eperu o Apata, a o le gagana Eleni ua igoa ai o Apoluona. 12 Ua mavae atu le tasi auē; fa‘auta fo‘i, e o‘o mai nisi auē e lua mulimuli ane.
Faaaliga
13 Ona ili ai lea e lona ono o agelu, ona ou faalogoina lea o le leo mai nifo e fa o le fata faitaulaga auro i luma o le Atua; 14 ‘Ua fai atu fo‘i i lona ono o agelu ‘ua i ai le pū, “Tatala ia agelu e to‘afa o lo‘o noanoatia i le vaitafe tele o Eufirate.” 15 Ona tatalaina lea o agelu e toʻafā, o ē ua saunia mo le itula, ma le aso, ma le masina, ma le tausaga, e fasioti ai lona tolu o vaega o tagata. 16 O le aofaʻi o ʻautau o ē tiʻetiʻe solofanua e lua selau afe o afe, ma na ou faalogo i le aofaʻi o i latou. 17 Ua faapea ona ou iloa atu o solofanua i le faaaliga, ma ē na tiʻetiʻe ai, ua iai ufifatafata afi, ma iasinito, ma le teiō; ‘ua alu atu fo‘i mai i o latou gutu le afi, ma le asu, ma le teiō. 18 O i latou nei e to‘atolu na fasiotia ai lona tolu o vaega o tagata, i le afi, ma le asu, ma le teiō na alu atu nai o latou gutu. 19 Auā o lo latou malosi o lo‘o i o latou gutu ma o latou i‘u; 20 A o isi o tagata e leʻi fasiotia i nei mala, e leʻi salamō i latou i galuega a o latou lima, ina ia lē tapuaʻi i temoni, ma tupua auro, ma ario, ma ʻapamemea, ma maa, ma laʻau; e le mafai foi ona vaai, pe faalogo, pe savali; 21 Pe sa latou salamo foi i a latou fasiotiga tagata, po o a latou togafiti faataulaitu, po o lo latou faitaaga, po o a latou gaoi.
1 Na ‘ou iloa fo‘i le tasi agelu malosi ‘ua alu ifo mai le lagi, ‘ua ‘ofu i le ao; 2 ‘Ua ‘iā te ia fo‘i i lona lima le tusi tama‘i ‘ua matala; 3 ‘Ua ‘alaga fo‘i ma le leo tele, e pei o le tagi o le leona; 4 Ua leo mai foʻi faititili e fitu, ona ou tusi atu lea, ona ou faalogoina lea o le siʻufofoga mai le lagi, ua faapea mai iā te aʻu, “Ia e faamaufaailogaina mea na fai mai ai faititili e fitu, ae aua neʻi tusia. 5 Ma o le agelu na ou iloa o tu i luga o le sami ma luga o le eleele, na sii aʻe lona lima i le lagi; 6 Ma tautō ia te ia o lē e soifua e faavavau faavavau lava, o lē na faia le lagi, ma mea o i ai, ma le lalolagi, ma mea o i ai, ma le sami, ma mea o i ai, ina ia i ai le taimi. e le'o toe: 7 A o ona po o le leo o le agelu lona fitu, pe a amata ona ili o ia, o le a faaiuina ai le mea lilo a le Atua, e pei ona ia folafola mai i ana auauna o le au perofeta. 8 Ua toe fetalai mai foi ia te au le siufofoga na ou faalogoina mai le lagi, ua faapea mai, Ina alu ia ma ave le tusi itiiti ua fofola i le lima o le agelu o loo tu i luga o le sami ma luga o le fogaeleele. 9 Ona ou alu atu lea i le agelu, ma fai atu ia te ia, Au mai ia ia te au le tusi itiiti. ‘Ona fai mai lea o ia ‘iā te a‘u, “‘Inā tago ia ma ‘ai; e oona ai foi lou manava, a e suamalie i lou gutu e pei o le meli. 10 Ona ou tago atu lea i le tusi itiiti mai le lima o le agelu, ma ou ʻai ai; sa suamalie fo‘i i lo‘u gutu e pei o le meli; 11 Na ia fetalai mai foi ia te au, E tatau ona e toe vavalo i luma o nuu e tele, ma atunuu, ma gagana, ma tupu e tele.
3 Ma o le a Ou tuu atu le mana i aʼu molimau e toalua, ma o le a latou vavalo atu i aso e afe lua selau ma le onogafulu, o oofu i le ie talatala. 4 O laau olive ia e lua, ma tuugāmolī e lua o loo tutū i luma o le Atua o le lalolagi. 5 ‘Āfai fo‘i e mana‘o se tasi e fa‘aleaga ‘iā te i lā‘ua, e alu atu le afi nai o latou gutu, e fa‘aumatia ai o latou fili; 6 O i latou nei ua iā i latou le pule e punitia ai le lagi, ina ia lē to mai ai se timu i aso o la latou valoaga, ma ua iā i latou foʻi le pule i vai e liua ai i latou i le toto, ma taia ai le lalolagi i mala uma, i taimi uma latou te loto i ai. 7 A uma foi la latou mau, ona tau ai lea o le taua ia te i latou o le manu feai e alu ae ai le to e le gata, e manumalo foi ia ia te i latou, ma fasioti ia te i latou. 8 E ta‘oto fo‘i o latou tino oti i le malae o le ‘a‘ai tele, o lo‘o ta‘ua fa‘aleagaga o Sotoma ma Aikupito, i le mea fo‘i na fa‘asatauroina ai lo tatou Ali‘i. 9 A o tagata, ma ituaiga, ma gagana, ma atunuu, e vaai i o latou tino oti i aso e tolu ma le afa, ma latou te le tuuina atu o latou tino oti i tuugamau. 10 Ma o i latou o e nonofo i le lalolagi o le a olioli ona o i latou, ma olioli, ma o le a auina atu meaalofa o le tasi i le isi; auā na fa‘atigāina e ia perofeta e to‘alua ē nonofo i le lalolagi. 11 Ma ina ua mavae aso e tolu ma le afa, sa ulu atu i totonu ia te i laua le Agaga o le ola mai le Atua, ma sa laua tutu i luga o laua vae; ‘ona o‘o ai lea o le mata‘u tele i ē ‘ua va‘ai atu ‘iā te i latou. 12 Ua faalogoina foi e i laua le leo tele mai le lagi, ua faapea mai ia te i laua, Ina o mai ia i luga nei. Ma sa latou o ae i le lagi i se ao; ma ua vaai mai o latou fili ia te i latou. 13 O lea lava itula na oo ai le mafui‘e tele, ma na pa‘ū ai lona sefulu o vaega o le ‘a‘ai, ma ‘ua fasiotia fo‘i e tagata e to‘afitu afe i le mafui‘e; 14 Ua mavae atu le auē lona lua; fa‘auta fo‘i, e vave o‘o mai lona tolu o auē. 15 Ona ili lea e lona toafitu o agelu le pū; ma sa i ai leo tetele i le lagi, ua faapea mai, Ua avea malo o lenei lalolagi ma malo o lo tatou Alii, ma lona Keriso; e fai fo‘i o ia ma tupu e fa‘avavau fa‘avavau lava. 16 ‘Ona fa‘apa‘ū faō ai lea o toeaina e to‘aluafulu ma le to‘afa, o ē na nonofo i luma o le Atua i o latou nofoa, ma ifo atu i le Atua. 17 ‘Ua fa‘apea atu, “Matou te fa‘afetai atu ‘iā te oe, le Ali‘i e, le Atua e ona le malosi uma lava, o lē o lo‘o soifua, na soifua fo‘i, ma o le a afio mai; auā ‘ua e ‘avea lou mana tele, ‘ua e fai fo‘i ma tupu. 18 Ma ua feita nuu, ma ua oo mai lou toasa, ma le taimi o e ua oti, e faamasinoina ai i latou, ma ia e avatu ai le taui i au auauna le au perofeta, ma le au paia, ma i latou o e matatau i lou suafa. laiti ma tetele; e te faaumatia foi i latou o e faaumatia le lalolagi. 19 ‘Ua tatalaina fo‘i le malumalu o le Atua i le lagi, ‘ona iloa atu ai lea o le ‘atola‘au o lana feagaiga i lona malumalu;
MATAUPU 11
MATAUPU 12
1 ‘Ua tu‘uina mai fo‘i ‘iā te a‘u le ū e pei o le to‘oto‘o; 2 A o le lotoā i fafo o le malumalu, ia tuu ese, ma aua le fuaina; auā ‘ua tu‘uina atu i nu‘u ‘ese, latou te solia fo‘i le ‘a‘ai pa‘ia i masina e fagafulu ma le lua.
1 ‘Ua iloa fo‘i i le lagi le fa‘ailoga tele; o le fafine ‘ua ‘ofu i le la, o le masina fo‘i i lalo o ona vae, ma i lona ulu le paleali‘i o fetu e sefulu ma le lua;
MATAUPU 10
175
Faaaliga
2 ‘Ua tō fo‘i o ia, ‘ua ‘alaga o ia, ‘ua tigā i le fānau mai, ‘ua tigā fo‘i o le a fānau mai. 3 Ona iloa ai lea o le tasi vavega i le lagi; faauta foi, o le tarako mūmū tele, e fitu ona ulu ma ona nifo e sefulu, ma e fitu foi palealii i ona ulu. 4 Ona toso mai lea e lona siʻusiʻu lona tolu o vaega o fetu o le lagi, ma lafo i lalo i le lalolagi, ona tū ai lea o le tarako i luma o le fafine o le a fanau, e ʻaina lana tama pe a fanau mai. 5 Ua fanaua e ia o le tama tane, o le a pule i nuu uma i le tootoo u’amea; 6 Ona sola lea o le fafine i le vao, ua saunia e le Atua se nofoaga mo ia, ina ia latou fafagaina ai o ia i aso e afe lua selau ma le onogafulu. 7 Ma sa i ai le taua i le lagi: o Mekaeli ma ana agelu na tau ma le tarako; ona tau ai lea o le tarako ma ana agelu, 8 Ma sa le manumalo; e lei toe maua foi se mea e nonofo ai i le lagi. 9 Na lafo fo‘i i fafo le tarako tele, o le gata tuai lea, e ta‘ua o le Tiapolo, ma Satani, o lē fa‘asesē i le lalolagi uma; 10 Ona ou faalogoina lea o le leo tele o faapea mai i le lagi, Ua oo mai nei le faaolataga, ma le malosi, ma le malo o lo tatou Atua, ma le mana o lona Keriso; ma le po. 11 Ma sa latou manumalo ia te ia i le toto o le Tamai Mamoe, ma le upu o la latou mau; ‘ua latou lē alolofa fo‘i i o latou ola ‘ua o‘o i le oti. 12 O le mea lea, ‘ia ‘oli‘oli ‘outou le lagi, ‘atoa ma ē o nonofo ai. Oi talofa i ē nonofo i le lalolagi ma le sami! ona ua alu ifo le tiapolo ia te outou, ua ita tele, ona ua ia iloa ua puupuu lona taimi. 13 Ua iloa foi e le tarako ua lafo o ia i le eleele, ona faasaua lea o ia i le fafine na fanaua le tama tane. 14 ‘Ua foa‘iina atu fo‘i i le fafine ‘apa‘au e lua o le aeto tele, ‘ina ‘ia lele ai o ia i le vao, i lona nu‘u, e tausia ai o ia mo se taimi, ma taimi, ma le vaeluagalemū o tausaga, a‘i luma o le gata. 15 Ona sau mai lea e le gata o vai nai lona gutu e pei o se vaitafe i tua atu o le fafine, ina ia tafea ai o ia i le lolo. 16 Ua fesoasoani foi le eleele i le fafine, ua faamaga mai e le eleele lona gutu, ma folo le vaitafe na luai atu e le tarako mai lona gutu. 17 Ona ita ai lea o le tarako i le fafine, ua alu atu e tau ma e ua totoe o lana fanau, o e ua tausi i poloaiga a le Atua, ma ua i ai le mau ia lesu Keriso.
6 Ona tautala atu lea o ia i le upuleaga i le Atua, e upuleaga i lona suafa, ma lona fale fetafai, ma e o nonofo i le lagi. 7 ‘Ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te ia e tau ma le ‘au pa‘ia, ma ‘ia manumālō ‘iā te i latou; 8 E ifo atu foi ia te ia o i latou uma o e nonofo i le lalolagi, o e e lei tusia o latou igoa i le tusi o le ola a le Tamai Mamoe na fasia talu mai le faavaega o le lalolagi. 9 A i ai se taliga, ina faalogo mai ia. 10 O lē na te ta‘ita‘iina le tafeaga e alu atu o ia i le tafeaga; O le onosai lea ma le faatuatua o le au paia. 11 Ma sa ou vaai i le tasi manu feai ua alu ae mai le eleele; e lua foi ona nifo e pei o se tamai mamoe, ma sa tautala o ia e pei o se tarako. 12 Na te faia foi le pule uma o le uluai manu feai i ona luma, ma ua ia faia foi le lalolagi ma e o nonofo ai ia ifo i le uluai manu feai, o lona manua e oti ai na faamaloloina. 13 ‘Ua faia fo‘i e ia vāvega tetele, ‘ina ‘ia alu ifo ai le afi mai le lagi i le lalolagi i luma o tagata; 14 ‘Ua ia fa‘asesē fo‘i i ē nonofo i le lalolagi e ala i na vāvega ‘ua ‘iā te ia le mana e fai ai i luma o le manu fe‘ai; ‘ua fai atu fo‘i i ē nonofo i le lalolagi, ‘ia latou faia se fa‘atagata o le manu fe‘ai, o lē ‘ua manu‘a i le pelu, a ‘ua ola. 15 Ua iā te ia foʻi le pule e avatu ai le ola i le faatagata o le manu feʻai, ina ia tautala le faatagata o le manu feʻai, ma ia fasiotia ai i latou uma o ē e lē tapuaʻi i le faatagata o le manu feʻai. 16 Ua ia faia foʻi i tagata uma, o ē e faatauvaa ma ē e matutua, o ē mauʻoa ma ē matitiva, o ē saʻoloto ma ē pologa, ina ia faailoga i o latou lima taumatau po o o latou muaulu. 17 ‘Ia leai fo‘i se tasi na te fa‘atau mai pe fa‘atau atu, tau lava o lē ‘ua i ai le fa‘ailoga, po o le igoa o le manu fe‘ai, po o le numera o lona igoa. 18 O le poto lenei. O lē ua i ai le mafaufau, inā faitau ia le faitau aofaʻi o le manu feʻai, auā o le faitau aofaʻi lea o le tagata; o lona faitau aofa‘i e ono selau ma le onogafulu ma le ono. MATAUPU 14 1 Ma sa ou vaai, faauta foi, o le Tamai Mamoe ua tu i luga o le mauga o Siona, sa faatasi ma ia le selau fasefulu ma le fa o afe, ua tusia le suafa o lona Tamā io latou muaulu. 2 Ona ou faalogoina lea o le leo mai i le lagi, e pei o le taalili o vai e tele, ma le leo o le faititili tele; 3 Na latou pepese fo‘i e pei o se pese fou i luma o le nofoāli‘i, ma luma o manu fe‘ai e fa, ma toeaina; 4 O i latou ia e lei leaga i fafine; auā o taupou i latou. O i latou ia o e mulimuli i le Tamai Mamoe i mea uma e alu i ai o ia. O i latou ia ua togiolaina mai tagata, o le faapolopolo i le Atua ma le Tamai Mamoe. 5 E le‘i iloa fo‘i se pepelo i o latou gutu, auā e lē ponā i latou i luma o le nofoāli‘i o le Atua. 6 Na ‘ou iloa fo‘i le tasi agelu ‘ua lele i le lotolotoi o le lagi, ‘ua ‘iā te ia le tala lelei e fa‘avavau e folafola atu i ē nonofo i le lalolagi, ma i nu‘u uma, ma ituaiga, ma gagana, ma nu‘u; 7 ‘Ua fa‘apea atu ma le leo tele, “‘Ia ‘outou matata‘u i le Atua, ma avatu ‘iā te ia le vi‘iga; auā ‘ua o‘o mai le itūlā o lana fa‘amasinoga;
MATAUPU 13 1 Na ‘ou tu fo‘i i luga o le oneone o le sami, ‘ona ‘ou iloa atu lea o le manu fe‘ai ‘ua alu a‘e nai le sami, e fitu ona ulu ma seu e sefulu, ma i ona nifo fo‘i paleali‘i e sefulu, ma i luga o ona ulu le igoa o le upu leaga. 2 O le manu fe‘ai fo‘i na ‘ou iloa, e pei o le nameri, o ona vae fo‘i e pei o vae o le urosa, o lona gutu fo‘i e pei o le gutu o le leona; 3 Ma sa ou vaai i le tasi o ona ulu e peiseai ua manua o le a oti; ‘ua fa‘amālōlōina fo‘i lona manu‘a e oti ai, ‘ona ofo ai lea o le lalolagi uma i le manu fe‘ai. 4 ‘Ua latou ifo fo‘i i le tarako o lē na avatua le pule i le manu fe‘ai; o ai se na te mafaia ona tau ma ia? 5 Ma sa tuuina atu ia te ia se gutu e tautala ai i mea tetele ma upuleaga; ‘ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te ia le pule e ola ai i masina e fagafulu ma le lua.
176
Faaaliga
8 Ona mulimuli atu ai lea o le tasi agelu, ua faapea mai, Ua paū, ua paū Papelonia, le aai tele, auā na ia faainu nuu uma i le uaina o le toasa o lona faitaaga. 9 Ona mulimuli atu lea o lona tolu o agelu ia te i latou, ua faapea mai ma le leo tele, Afai e ifo atu se tasi i le manu feai ma lona faatagata, ma talia lona faailoga i lona muaulu, po o lona lima, 10 E inu fo‘i o ia i le uaina o le to‘asā o le Atua, ‘ua sasa‘a lē fa‘afefiloi i le ipu o lona to‘asā; e fa‘atigāina fo‘i o ia i le afi ma le teiō i luma o le ‘au agelu pa‘ia, ma luma o le Tama‘i Mamoe; 11 O le asu fo‘i o lo latou puapuagā e alu a‘e e fa‘avavau fa‘avavau lava; 12 O le onosai lenei o le au paia, o i latou nei o e tausi i poloaiga a le Atua, ma le faatuatua ia Iesu. 13 Ma sa ou faalogoina se leo mai le lagi ua fetalai mai ia te au, Tusi ia, Amuia e ua oti o e ua oti i le Alii mai le taimi nei i luma: Ioe, ua fetalai mai ai le Agaga, ina ia latou malolo mai ia latou galuega; e mulimuli atu foi a latou galuega ia te i latou. 14 Ona ou vaai atu lea, faauta foi, o le ao sinasina, o i luga foi o le ao o loo nofo ai le tasi e pei o le Atalii o le tagata, ua i lona ao le palealii auro, ua i lona lima foi le selesaito maai. 15 Ona sau ai lea i fafo o le isi agelu mai i le malumalu, ua alaga atu ma le leo tele i lē o loo tiʻetiʻe i luga o le ao, “Ia e sasaa mai lau selesaito ma selesele mai; auā ua matua le seleselega o le lalolagi. 16 O lē sa ti‘eti‘e i luga o le ao, ‘ua sasau atu e ia lana selesaito i le lalolagi; ona selesele ai lea o le lalolagi. 17 Ona sau ai lea o le tasi agelu nai le malumalu i le lagi, ua ia te ia foi le selesaito maai. 18 ‘Ona alu atu ai lea o le isi agelu nai le fatafaitaulaga, ‘ua i ai le pule i le afi; ‘ua ‘alaga atu fo‘i ma le leo tele i lē ‘ua i ai le selesaito ma‘ai, ‘ua fa‘apea atu, ‘Ia e sulu mai lau selesaito ma‘ai, ma fa‘apotopoto mai fuifui vine o le lalolagi; auā ‘ua matua lelei ona vine. 19 Ona sasau atu lea e le agelu lana selesaito i le eleele, ma faaputu le vine o le lalolagi, ma lafo i le soligavine tele o le toasa o le Atua. 20 ‘Ua soli fo‘i le soligāvine i tua o le ‘a‘ai, ‘ua alu atu fo‘i le toto nai le soligāvine, e o‘o lava i fa‘agutu o solofanua, e tusa ma le afe ma le ono o selau o maila. MATAUPU 15 1 Na ‘ou iloa fo‘i le tasi fa‘ailoga i le lagi, e tele ma ofoofogia, o agelu e to‘afitu ‘ua i ai mala mulimuli e fitu; auā ‘ua tumu ai le to‘asā o le Atua. 2 Na ‘ou iloa fo‘i e peiseaī o le sami tioata ‘ua fefiloi ma le afi, ma o ē ‘ua manumālō i le manu fe‘ai, ma lona fa‘atagata, ma lona fa‘ailoga, ma le faitau aofa‘i o lona igoa, ‘ua tutū i latou i luga o le sami tioata. , ua i ai kitara a le Atua. 3 ‘Ua latou pepese fo‘i i le pese a Mose le ‘au‘auna a le Atua, ma le pese a le Tama‘i Mamoe, ‘ua fa‘apea atu, “Le Ali‘i e, le Atua e ona le malosi uma lava, e silisili ma ofoofogia au galuega; e tonu ma faamaoni ou ala, le Tupu o le au paia. 4 O ai e lē mata‘u ‘iā te oe, le Ali‘i e, ma vivi‘i atu i lou suafa? auā e na o oe lava e pa‘ia; aua ua faaalia au faamasinoga.
177
5 Mulimuli ane, ona ou vaai atu lea, faauta foʻi, ua tatalaina le malumalu o le faleʻie o le molimau i le lagi. 6 ‘Ona ō mai lea o agelu e to‘afitu i fafo i le malumalu, ‘ua i ai mala e fitu, ‘ua ‘ofu i le ‘ie vavae ma le pa‘epa‘e, ma ‘ua fusi o latou fatafata i fusi auro. 7 ‘Ona avatu ai lea e le tasi o mea ola e fa i agelu e to‘afitu o ipu auro e fitu ‘ua tumu i le to‘asā o le Atua, o lē e soifua e fa‘avavau fa‘avavau lava. 8 Ua tumu foi le malumalu i le asu mai le mamalu o le Atua, ma lona mana; e leai fo‘i se tasi na mafaia ‘ona ulu atu i le malumalu, se‘ia taunu‘u mala e fitu a agelu e to‘afitu. MATAUPU 16 1 Na ou faalogo foi i le leo tele mai le malumalu, ua faapea atu i agelu e toafitu, Ina o ia, ma sasaa atu ipu o le toasa o le Atua i le lalolagi. 2 Ona alu atu lea o lē na muamua, ua liligi ifo lana ipu i le eleele; ‘ua o‘o fo‘i le papala leaga ma le tigā i tagata ‘ua i ai le fa‘ailoga o le manu fe‘ai, ma ē ifo i lona fa‘atagata. 3 Ona liligi lea e le agelu lona lua o lana ipu i luga o le sami; ‘ona liu toto ai lea o le tagata oti, ‘ua oti fo‘i mea ola uma i le sami. 4 Ona liligi lea e le agelu lona tolu o lana ipu i luga o vaitafe ma puna o vai; ona avea ai lea o i latou ma toto. 5 Na ou faalogo foi i le agelu o le vai, ua faapea mai, Le Alii e, o le o loo soifua, o le na soifua, o loo soifua pea lava oe, aua ua faapea ona e faamasinoina. 6 Auā ‘ua latou fa‘amaligiina le toto o le ‘au pa‘ia ma perofeta, ‘ua e tu‘uina atu fo‘i ‘iā te i latou le toto e inu ai; aua ua agavaa i latou. 7 Na ou faalogo foi i le tasi mai le fata faitaulaga, ua faapea mai, Le Alii e, le Atua e ona le malosi uma lava, e moni ma tonu au faamasinoga. 8 Ona liligi lea e lona toafa o agelu lana ipu i luga o le la; ‘ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te ia le pule e susunu ai tagata i le afi. 9 Na mū fo‘i tagata i le vevela tele, ma ‘ua ‘upuvale i le suafa o le Atua, o lē ‘ua i ai le pule i nei mala; 10 Ona liligi lea e lona toalima o agelu lana ipu i luga o le nofoa o le manu feai; ma sa tumu lona malo i le pouliuli; ma ‘ua latou ‘aina o latou laulaufaiva ‘ona o le tigā, 11 Ma sa latou upuleaga i le Atua o le lagi ona o o latou tiga ma o latou papala, ma sa le salamo i a latou amio. 12 Ona liligi lea e lona ono o agelu lana ipu i luga o le vaitafe tele o Eufirate; ma sa mago ona vai, ina ia saunia le ala o tupu i sasae. 13 Na ‘ou iloa fo‘i agaga leaga e to‘atolu e pei o rane, ‘ua ō mai mai le gutu o le tarako, ma le gutu o le manu fe‘ai, ma le gutu o le perofeta pepelo. 14 Auā o agaga ia o temoni, e fai vavega, e ō atu i tupu o le lalolagi ma le lalolagi uma, e fa‘apotopotoina i latou i le tau‘a i le aso tele o le Atua e ona le malosi uma lava. 15 Faauta, ou te alu atu e pei o se gaoi. ‘Amu‘ia lē mataala, ma tausi i ona ‘ofu, ‘ina ne‘i savali o ia e lē lavalavā, ‘ona latou iloa ai lea o lona mā. 16 Ua ia faapotopotoina foʻi i latou i le mea ua taʻua i le gagana Eperu o Amaketo. 17 Ona liligi lea e lona toafitu o agelu lana ipu i le ea; ona sau ai lea o le leo tele mai le malumalu o le lagi, mai le nofoalii, ua faapea mai, Ua uma.
Faaaliga
18 Ma sa i ai leo, ma faititili, ma uila; sa i ai foi le mafuie tele, e lei faapea ona i ai talu ona i ai o tagata i le lalolagi, o se mafui'e tele lava, e matua tele lava. 19 Ona vaeluaina lea o le aai tele i vaega e tolu, ma ua paʻuʻū foʻi aai o nuu ese, + ma ua manatua Papelonia tele i luma o le Atua, e avatu iā te ia le ipu o le uaina o le toʻasā o lona toʻasā. 20 Ona sosola ese ai lea o motu uma, e lei maua foi mauga. 21 ‘Ona to‘ulu ifo lea o le uato‘a tele mai le lagi i luga o tagata, o ma‘a uma e tusa ma le taleni le mamafa; auā sa matuā tele lava lona mala.
fa‘alavalava, latou te ‘aina fo‘i lona tino, ma susunu ‘iā te ia i le afi. 17 Auā ‘ua tu‘uina atu e le Atua i o latou loto ‘ia fa‘ataunu‘uina lona finagalo, ma ia loto gatasi, ma avatu lo latou malo i le manu fe‘ai, se‘ia taunu‘u afioga a le Atua. 18 O le fafine fo‘i na e iloa, o le ‘a‘ai tele lea, o lo‘o pule i tupu o le lalolagi. MATAUPU 18
MATAUPU 17 1 ‘Ona sau ai lea o le tasi o agelu e to‘afitu sa ‘iā te a‘u ipu e fitu, ma tautala mai ‘iā te a‘u, ‘ua fa‘apea mai, ‘Sau ia; ‘Ou te fa‘aali atu ‘iā te oe le fa‘amasinoga o le fafine talitane sili, o lē ti‘eti‘e i luga o vai e tele; 2 O ē ua faitaaga ai tupu o le lalolagi, ma ua onanā tagata o le lalolagi i le uaina o lana faitaaga. 3 Ona ia ave lea o aʻu i le agaga i le toafa, ma na ou iloa ai le fafine o tiʻetiʻe i se manu feʻai mūmū, ua tumu i igoa o upu faifai, e fitu ona ulu ma seu e sefulu. 4 ‘Ua ‘ofu fo‘i le fafine i le ‘ie pāuli ma le mūmū, ma ‘ua teuteu i auro ma ma‘a tāua ma penina, o lo‘o i lona lima fo‘i le ipu auro ‘ua tumu i mea ‘inosia ma le leaga o lana faita‘aga. 5 Ua tusia foʻi i lona muaulu se igoa, O mea lilo, o Papelonia le Aai Tele, o le tinā o fafine talitane ma mea inosia o le lalolagi. 6 Na ‘ou iloa fo‘i le fafine ‘ua ‘onā i le toto o le ‘au pa‘ia, ma le toto o ē na fasia o Iesu; 7 Ona fai mai lea o le agelu ia te au, Se a le mea ua e ofo ai? ‘Ou te ta‘u atu fo‘i ‘iā te oe le mea lilo o le fafine, ma le manu fe‘ai o lo‘o ‘ave ‘iā te ia, o lo‘o i ai ulu e fitu ma seu e sefulu. 8 O le manu fe‘ai na e va‘ai i ai, sa i ai, ‘ae leai; e alu a‘e fo‘i i latou nai le to e lē gata, ma ō atu i le malaia; e ofo fo‘i i latou o ē nonofo i le lalolagi, o ē e le‘i tusia o latou igoa i le tusi o le ola talu le fa‘avaeina o le lalolagi, pe a latou va‘ai atu i le manu fe‘ai sa i ai, ma e leai, ae o loo i ai lava. 9 Ma o le mafaufau lenei ua i ai le poto. O ulu e fitu o mauga ia e fitu, o lo‘o ti‘eti‘e ai le fafine. 10 E to‘afitu fo‘i tupu; pe a afio mai o ia, e tatau ona nofo ai o ia mo sina taimi puupuu. 11 O le manu fe‘ai fo‘i sa i ai, ‘ae lē o i ai nei, o lona to‘avalu lava lea, o lo‘o i le to‘afitu fo‘i, e alu atu fo‘i i le malaia. 12 Ma o seu e sefulu na e vaai i ai o tupu ia e sefulu, o e e lei maua lava se malo; ‘ae maua le pule e pei o ni tupu i le itula e tasi fa‘atasi ma le manu fe‘ai. 13 E tasi le manatu o i latou nei, ma latou avatu lo latou malosi ma lo latou malosi i le manu feai. 14 O i latou nei e tau le taua ma le Tamai Mamoe, e manumalo foi le Tamai Mamoe ia te i latou, aua o ia o le Alii o alii, ma le Tupu o tupu; 15 Ona fetalai mai lea o ia ia te au, O vai na e vaai i ai, o loo nofo ai le fafine talitane, o nuu ia, ma motu o tagata, ma nuu, ma gagana. 16 O nifo fo‘i e sefulu na e iloa i le manu fe‘ai, e ‘ino‘ino i latou i le fafine talitane, ma fa‘atafunaina o ia ma
178
1 Ma ina ua mavae nei mea sa ou vaai i se tasi agelu ua alu ifo mai le lagi, ua ia te ia le mana tele; ma ua faamalamalamaina le lalolagi i lona mamalu. 2 ‘Ua ‘alaga fo‘i o ia ma le leo tele, ‘ua fa‘apea atu, ‘Ua pa‘ū, ‘ua pa‘ū Papelonia le Aai Tele, ‘ua ‘avea fo‘i ma mea e nonofo ai temoni, ma le ‘olo o agaga leaga uma lava, ma le pā o manu felelei uma e leaga ma ‘ino‘ino. 3 Auā ‘ua inu nu‘u uma i le uaina o le to‘asā o lana faita‘aga, ‘ua faita‘aga fo‘i ma ia e tupu o le lalolagi, ‘ua fa‘atamao‘āigaina fo‘i e fa‘atau‘oa o le lalolagi i le tele o ana mea fa‘atauva‘a. 4 Ona ou faalogoina lea o le tasi leo mai le lagi, ua faapea mai, Lo'u nuu e, ia outou o ese mai ia te ia, ina ne'i tofusia outou i ana agasala, ina ne'i tofusia foi outou i ona mala. 5 Aua ua oo atu ana agasala i le lagi, ma ua manatua e le Atua ana amioletonu. 6 Ia outou taui atu ia te ia e pei ona ia tauia mai ia te outou, ia faaluaina foi ia te ia e tusa ma ana galuega; 7 ‘Ua matuā fa‘asilisili fo‘i e ia o ia lava, ma ola fa‘afiafia, ‘ia fa‘apea fo‘i ‘ona avatu ‘iā te ia le tigā ma le fa‘anoanoa, auā ‘ua fai ifo o ia i lona loto, ‘Ou te nofo o le tupu fafine, ‘ou te lē o se fafine ‘ua oti lana tane, ‘ou te lē iloa fo‘i se fa‘anoanoa. 8 O le mea lea e oo mai ai ona mala i le aso e tasi, o le oti, ma le faanoanoa, ma le oge; e susunuina fo‘i o ia i le afi; 9 O tupu fo‘i o le lalolagi, o ē ‘ua faita‘aga ma nonofo fa‘atasi ma ia, e taufaitagitu‘i ma taufaitagitu‘i ‘iā te ia, pe a latou iloa atu le asu o lona susunuina; 10 ‘Ua tutū mamao mai ‘ona o le mata‘u i lona puapuagā, ‘ua fa‘apea atu, “Auē, talofa e, o Papelonia le ‘a‘ai tele, o le ‘a‘ai malosi! aua o le ituaso e tasi ua oo mai ai lau faamasinoga. 11 Ma o le a fetagisi ma faavauvau le au faatauoa o le lalolagi ona o ia; auā e lē toe fa‘atauina e se tasi a latou ‘oloa; 12 O le fa‘atauina o auro, ma ario, ma ma‘a tāua, ma penina, ma ‘ie vavae, ma le pāuli, ma le silika, ma le mūmū, ma au la‘au uma, ma mea uma o nifo elefane, ma ipu uma o la‘au tautele. , ma apamemea, ma uamea, ma maamora, 13 Ma le kinamoni, ma mea manogi, ma suāu‘u, ma pulu lipano, ma uaina, ma suāu‘u, ma falaoa lelei, ma saito, ma manu, ma mamoe, ma solofanua, ma kariota, ma pologa, ma agaga o tagata. 14 O fua fo‘i na tu‘inanau i ai lou loto, ‘ua te‘a ‘ese ia ‘iā te oe, ‘ua te‘a fo‘i ‘iā te oe mea mananaia ma le matagofie, e te lē toe maua lava. 15 O tagata fa‘atau‘oa o ia mea, o ē na fa‘atamaoaigaina ‘iā te ia, e tutū mamao mai i latou ‘ona o le mata‘u i lona puapuagā, ma fetagisi ma tagiauē. 16 ‘Ua fa‘apea atu, “Auē, talofa e, le ‘a‘ai tele, ‘ua ‘ofu i le ‘ie vavae, ma le pāuli, ma le mūmū, ma ‘ua teuteuina i auro, ma ma‘a tāua, ma penina!
Faaaliga
17 Auā o le itūlā e tasi ‘ua fa‘aumatia ai ‘oloa tele. ‘Ua tutū mamao mai fo‘i i mata‘i va‘a uma, ma le ‘au va‘a uma, ma tautai, ma i latou uma o ē fefa‘ataua‘i i le sami. 18 ‘Ua ‘alaga fo‘i i latou ‘ina ‘ua latou iloa le asu o lona mū, ‘ua fa‘apea atu, “O le ā le ‘a‘ai e tusa ma lenei ‘a‘ai tele? 19 ‘Ua latou lafo fo‘i le efuefu i luga o o latou ulu, ma ‘alaga, ma fetagisi ma auē, ‘ua fa‘apea atu, “Auē, talofa e, le ‘a‘ai tele, ‘ua fa‘atamaoaigaina ai i latou uma o ē ‘ua i ai va‘a i le sami ‘ona o lona tau tele! auā o le itula e tasi ‘ua fa‘atafunaina ai o ia. 20 ‘Ia ‘oli‘oli ‘iā te ia, le lagi e, ma ‘outou ‘aposetolo ma perofeta pa‘ia; auā ‘ua fa‘amasinoina ‘outou e le Atua ‘iā te ia. 21 Ua ave foi e le agelu malosi le maa e pei o le maaolo tele, ma lafo i le sami, ua faapea atu, E faapea lava ona lafotuina i lalo o Papelonia le aai tele, e le toe maua lava. 22 E lē toe lagona fo‘i ‘iā te oe le leo o ē tā kitara, ma tagata fai pese, ma ē ili faili, ma ē ili pū; e lē toe maua fo‘i ‘iā te oe se tufuga i so o se galuega; e lē toe lagona fo‘i ‘iā te oe le leo o le ma‘aolo; 23 Ma o le a lē toe susulu mai foi ia te oe le malamalama o se lamepa; e le toe lagona foi ia te oe le leo o le faatoafaiava ma le faatoanofotane; auā o au togafiti fa‘ataulāitu ‘ua fa‘asesēina ai nu‘u uma. 24 Na maua foi i totonu ia te ia le toto o perofeta, ma le au paia, ma i latou uma na fasiotia i le lalolagi.
12 O ona fofoga sa pei o le mumū o le afi, ma sa i luga o lona ao o palealii e tele; sa ia te ia foi le igoa ua tusia, e le iloa e se tasi, ua na o ia lava. 13 ‘Ua ‘ofu o ia i le ‘ofu ‘ofu ‘ua fufui i le toto; 14 ‘Ua mulimuli atu fo‘i ‘iā te ia ‘au o i le lagi i luga o solofanua pa‘epa‘e, ‘ua ‘o‘ofu i ‘ie vavae, e pa‘epa‘e ma mamā. 15 E alu atu foʻi mai i lona fofoga le pelu maʻai, e taia ai e ia o nuu; 16 Ua tusia foi i lona ofu tele ma lona ogavae le igoa, O LE TUPU O TUPU, MA LE ALII o ALII. 17 Ma sa ou vaai i le agelu o tu i le la; ‘ua ‘alaga fo‘i o ia ma le leo tele, ‘ua fa‘apea atu i manu felelei uma e felelei i totonu o le lagi, “O mai ia, ‘inā fa‘apotopotoina ‘outou i le talisuaga a le Atua silisili; 18 ‘Ia ‘outou ‘a‘ai i tino o tupu, ma tino o ali‘i, ma tino o tagata malolosi, ma tino o solofanua, ma tino o ē ti‘eti‘e ai, ma tino o tagata uma, o ē sa‘oloto ma ē pologa, o i latou uma lava. laiti ma tele. 19 Na ou iloa atu foi le manu feai, ma tupu o le lalolagi, ma a latou autau, ua faapotopoto e tau ma le ua tietie i le solofanua, ma lana itu taua. 20 ‘Ona pu‘ea lea o le manu fe‘ai, ‘atoa ma le perofeta pepelo, o lē na faia fa‘ailoga i ona luma, na ia fa‘asesēina ai ē ‘ua maua le fa‘ailoga a le manu fe‘ai, ma ē ifo i lona fa‘atagata. O i latou uma ia na lafoina ola i le lepa afi mumū i le teiō. 21 A o ē na totoe na fasiotia i le pelu a lē o loo tiʻetiʻe i le solofanua, o le pelu e alu atu mai i lona gutu, + ma ua maoona manufelelei uma i o latou tino.
MATAUPU 19 1 Ua mavae ia mea, ona ou faalogoina lea o le leo tele o tagata e toatele i le lagi, ua faapea mai, Aleluia; O le faaolataga, ma le viiga, ma le faaneeneega, ma le mana, ia i le Alii lo tatou Atua; 2 Auā e moni ma tonu ana fa‘amasinoga, auā ‘ua ia fa‘amasinoina le fafine talitane sili, o lē na fa‘aleagaina le lalolagi i lana faita‘aga, ma ‘ua taui atu fo‘i le toto o ana ‘au‘auna i lona lima. 3 Ona latou toe fai atu lea, Aleluia. Ua alu a'e foi lona asu e faavavau faavavau lava. 4 Ona faapauu ai lea o toeaina e toaluafulu ma le fa, ma mea ola e fa, ma ifo atu i le Atua o loo afio i le nofoalii, ua faapea atu, Amene; Aleluia. 5 Ona sau ai lea o le siufofoga mai le nofoalii, ua faapea mai, Ia outou vivii atu i lo tatou Atua, o outou ana auauna uma, ma outou o e matatau ia te ia, o e iti atoa ma alii. 6 Na ‘ou fa‘alogo fo‘i e pei o le leo o se motu o tagata e to‘atele, e pei fo‘i o le leo o vai e tele, e pei fo‘i o le leo o faititili tetele, ‘ua fa‘apea mai, Aleluia; 7 ‘Ia tatou ‘oli‘oli ma ‘oli‘oli, ma vivi‘i atu ‘iā te ia; 8 ‘Ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te ia ‘ia fa‘a‘ofuina o ia i le ‘ie vavae, e mamā ma pa‘epa‘e; 9 Ona fetalai mai lea o ia ia te au, Ia e tusi, Amuia e ua valaauina i le talisuaga o le faaipoipoga a le Tamai Mamoe. Ona fai mai lea o ia ia te au, O afioga moni ia a le Atua. 10 Ona ou faapa'u ai lea i ona vae e ifo atu ia te ia. ‘Ua fai mai fo‘i o ia ‘iā te a‘u, “‘Ia ‘outou, ‘aua ne‘i e faia; 11 Na ou iloa foi le lagi ua avanoa, faauta foi, o le solofanua sinasina; o lē ti‘eti‘e fo‘i ‘ua ta‘ua o le Fa‘amaoni ma le Moni, o le amiotonu fo‘i na te fa‘amasino ma tau ai le tau‘a.
MATAUPU 20 1 Na ‘ou iloa fo‘i le agelu ‘ua alu ifo mai le lagi, ‘ua ‘iā te ia le ki o le to e lē gata, ma le filifili tele i lona lima. 2 ‘Ua pu‘e fo‘i e ia le tarako, o le gata tuai, o le Tiapolo lea ma Satani, ma saisai ‘iā te ia i tausaga e afe; 3 Ma lafo o ia i le to e le gata, ma punitia o ia, ma faamaufaailogaina ia te ia, ina ia le toe faaseseina e ia o nuu ese, seia oo ina atoa le afe o tausaga; 4 Na ‘ou iloa fo‘i nofoāli‘i, ma latou ti‘eti‘e ai, ‘ua tu‘uina atu fo‘i ‘iā te i latou le fa‘amasinoga, ma ‘ua ‘ou iloa fo‘i agaga o ē na vavae‘eseina o latou ulu ‘ona o le molimau ‘iā Iesu, ma le afioga a le Atua, ma ē na lē ifo i le manu fe‘ai; po o lona faatusa, e lei maua foi e ia lana faailoga i o latou muaulu, po o i o latou lima; ‘ua latou ola fo‘i ma pule fa‘atasi ma Keriso i tausaga e afe. 5 A o ē na totoe o ē ua oti, e leʻi toe ola mai seʻia oo i le afe o tausaga. O le uluaʻi toetū lea. 6 ‘Amu‘ia ma le pa‘ia lē ‘ua ‘iā te ia le tofi i le ulua‘i toetū; 7 A uma fo‘i tausaga e afe, ‘ona tatalaina lea o Satani nai lona falepuipui; 8 E ō atu foʻi e faasesē i atunuu i itu e fā o le lalolagi, o Koku ma Makoku, e faapotopoto faatasi i latou i le taua; 9 ‘Ona latou ō a‘e lea i le lautele o le lalolagi, ‘ua latou si‘osi‘omia le togālauapi o le ‘au pa‘ia, ma le ‘a‘ai pele, ‘ona alu ifo lea o le afi mai le Atua mai le lagi, ma ‘ua fa‘aumatia ai i latou. 10 O le tiapolo fo‘i o lē na fa‘asesēina i latou, ‘ua lafoina i le lepa afi ma le teiō, o i ai le manu fe‘ai ma le perofeta pepelo, e fa‘atigāina fo‘i i latou i le ao ma le po e fa‘avavau fa‘avavau lava.
179
Faaaliga
11 Na ‘ou iloa fo‘i le nofoāli‘i tele pa‘epa‘e, ma lē o ti‘eti‘e ai, ‘ua sosola ‘ese le lalolagi ma le lagi i ona luma; ‘ua leai fo‘i se mea ‘ua maua mo i latou. 12 Ma sa ou vaai i e ua oti, o e laiti ma e matutua, ua tutu i luma o le Atua; ona fofola ai lea o tusi: ua fofola foi le tasi tusi, o le tusi lea o le ola; 13 Ma sa tuu mai e le sami e na oti sa i ai; ‘ua tu‘u mai fo‘i e le oti ma seoli ē ‘ua oti sa i ai, ‘ona fa‘amasinoina lea o i latou ta‘itasi e tusa ma a latou galuega. 14 Ma sa lafoina le oti ma seoli i le lepa afi. O le oti faalua lea. 15 A o se tasi ua le iloa ua tusia i le tusi o le ola, ua lafoina o ia i le lepa afi. MATAUPU 21 1 Na ‘ou iloa fo‘i le lagi fou ma le lalolagi fou; ua leai foi se sami. 2 O a‘u foi o Ioane na ou iloa le aai paia, o lerusalema fou, ua alu ifo mai le Atua i le lagi, ua saunia e pei o le faatoanofotane ua teuteuina mo lana tane. 3 Na ou faalogo foi i le leo tele mai le lagi, ua faapea mai, Faauta, ua i ai i tagata le fale fetafai o le Atua, e mau foi o ia ma i latou, e fai foi i latou mona nuu, e ia te i latou foi le Atua lava ia, e fai foi o ia ma o latou Atua. 4 E soloiesea fo‘i e le Atua loimata uma i o latou mata; e leai foi se toe oti, po o se faanoanoa, po o se aue, e leai foi se toe puapuaga, aua ua mavae atu mea muamua. 5 Ona fetalai mai lea o le tietie i le nofoalii, Faauta, ou te faia ia fou mea uma lava. ‘Ona fetalai mai lea o ia ‘iā te a‘u, “Ia e tusi, auā e moni ma fa‘amaoni ia ‘upu.” 6 Ona fai mai lea o ia ia te au, Ua uma. O a'u o le Alefa ma le Omeka, o le amataga ma le gataaga. Ou te avatu fua i lē ua fia inu i le puna o le vai o le ola. 7 O lē e manumalo e maua e ia mea uma; e fai foi a'u mona Atua, e fai foi o ia mo'u atalii. 8 A o ē matata‘u, ma ē lē fa‘atuatua, ma ē ‘inosia, ma ē fasioti tagata, ma ē faita‘aga, ma ē fa‘ataulāitu, ma ē ifo i tupua, ma ē pepelo uma lava, e fai lo latou tofi i le lepa mū i le afi ma le teiō, o le oti fa‘alua lea. 9 Ona sau ai lea ia te au o le tasi o agelu e toafitu sa i ai ipu e fitu ua tutumu i mala mulimuli e fitu, ua tautala mai foi ia te au, ua faapea mai, Sau ia, ou te faaali atu ia te oe le faatoanofotane, o le ava a le Tamai Mamoe. 10 ‘Ua ia ‘ave fo‘i a‘u i le Agaga i le mauga tele ma le maualuga, ‘ua ia fa‘aali mai fo‘i ‘iā te a‘u le ‘a‘ai tele, o le Ierusalema lea, ‘ua alu ifo mai le lagi mai le Atua; 11 ‘Ua ‘iā te ia fo‘i le mamalu o le Atua; 12 E iai foʻi le pā telē ma maualuga, e sefulu lua foʻi faitotoʻa, ma i faitotoʻa foʻi o agelu e toʻasefulu lua, ma ua tusia ai igoa, o igoa ia o ituaiga e sefulu lua o le fanauga a Isaraelu. 13 E tolu faitoto‘a i sasa‘e; i le itū i matū e tolu faitoto‘a; i le itū i saute e tolu faitoto‘a; e tolu fo'i faitoto'a i le itu i sisifo. 14 O le pā fo‘i o le ‘a‘ai e sefulu ma le lua fa‘avae, ‘ua i ai fo‘i igoa o le ‘au ‘aposetolo a le Tama‘i Mamoe e to‘asefulu ma le to‘alua. 15 O lē na tautala mai iā te aʻu, sa iā te ia le ū auro e fua ai le aai, ma ona faitotoʻa, ma ona pā. 16 Ua taatia foʻi le aai i le faatafafā, o lona umi e tusa ma le lautele, + ma ua ia fuaina le aai i le ū, e sefulu lua afe o
180
kupita. E tutusa lona umi ma lona lautele ma lona maualuga. 17 Na ia fuatia foʻi lona pā, e selau fā sefulu fā kupita, e tusa ma le fua a le tagata, o le agelu lea. 18 O lona fausaga fo‘i o lona pā o le iasepi, o le ‘a‘ai fo‘i o le auro lelei lea, e pei o le tioata manino. 19 Ma sa teuteuina faavae o le pa o le aai i maa taua eseese uma. O le faavae muamua o iasepi; o lona lua, o le safaira; o lona tolu, o le kalesona; o lona fa o le emerald; 20 O lona lima, o saritonika; o lona ono, o sardius; o lona fitu, o kerisi; o lona valu o perila; o lona iva o le topasi; o lona sefulu, o le chrysoprasus; o lona sefulu ma le tasi, o le iasini; o lona sefulu ma le lua, o le amethyst. 21 Ma o faitotoa e sefulu ma le lua o penina e sefulu ma le lua; o faitoto‘a ta‘itasi o le penina e tasi, o le ala fo‘i o le ‘a‘ai o le auro lelei lea, e pei o le tioata manino. 22 ‘Ou te le‘i iloa fo‘i se malumalu i totonu, auā o le Ali‘i le Atua e ona le malosi uma lava, ma le Tama‘i Mamoe, o lona malumalu lea. 23 E lē mana‘omia fo‘i e le ‘a‘ai le la, po o le masina, e susulu atu ai i ai, auā o le pupula o le Atua ‘ua fa‘amalamalamaina ai, o le Tama‘i Mamoe fo‘i o lona malamalama. 24 E savavali foʻi atunuu o ē ua faaolaina i lona malamalama; 25 E lē punitia foʻi ona faitotoʻa i le ao, auā e leai se pō i inā. 26 Ma o le a latou aumaia le mamalu ma le mamalu o atunuu i totonu. 27 E lē ulu atu fo‘i i ai se mea e leaga ai, po o se tasi e fai mea ‘inosia ma pepelo, na o ē ‘ua tusia i le tusi o le ola a le Tama‘i Mamoe. MATAUPU 22 1 ‘Ua ia fa‘aali mai fo‘i ‘iā te a‘u le vaitafe mamā o le vai o le ola, e manino e pei o le tioata, e alu atu mai le nofoāli‘i o le Atua ma le Tama‘i Mamoe. 2 I le totonugalemu o lona ala tele, ma i ona itu ma lea itu o le vaitafe, sa i ai le laau o le ola, e fua mai i fua e sefulu ma le lua, ma e fua mai ona fua i masina taitasi; o lau foi o le laau e faamaloloina ai tagata. atunuu. 3 E leai fo‘i se toe malaia, e i ai i totonu le nofoāli‘i o le Atua ma le Tama‘i Mamoe; e ‘au‘auna fo‘i ana ‘au‘auna ‘iā te ia; 4 Ma o le a latou vaai i ona fofoga; e iai fo‘i lona suafa i o latou muaulu. 5 Ma o le a leai se po iina; latou te le manaomia foi se lamepa, po o le malamalama o le la; auā e fa‘amalamalamaina i latou e le Ali‘i le Atua, e fai fo‘i i latou ma tupu e fa‘avavau fa‘avavau lava. 6 Na ia fai mai foʻi iā te aʻu, “E faamaoni ma moni nei upu, + ma na auina mai e le Alii le Atua o le ʻauperofeta paia lana agelu e faailoa mai i ana auauna mea ua lata ona oo mai. 7 Fa‘auta, ‘ou te vave alu atu, ‘amu‘ia lē e tausi i ‘upu o le valo‘aga o lenei tusi. 8 O a‘u foi o Ioane na ou iloa ma faalogo i ia mea. ‘Ua ‘ou fa‘alogo ma ‘ou va‘ai, ‘ona ‘ou fa‘apa‘ū ai lea e tapua‘i i luma o vae o le agelu na fa‘aali mai ia mea ‘iā te a‘u.
Faaaliga
9 Ona fetalai mai lea o ia ia te au, Vaai ia aua ne‘i e faia, auā o a‘u o lou uso a auauna, o ou uso foi o le au perofeta, ma i latou o e tausi i upu o lenei tusi; 10 Ona fetalai mai lea o ia ia te au, Aua e te faamaufaailogaina upu o le valoaga o lenei tusi, auā ua latalata mai ona po. 11 O lē ‘ua amiolētonu, ‘ia amioletonu pea o ia; o lē ‘ua leaga, ‘ia leaga pea o ia; o lē e amiotonu, ‘ia amiotonu pea o ia; 12 Ma, faauta, Ou te vave alu atu; o lo‘o ‘iā te a‘u fo‘i lo‘u taui, ‘ia ta‘itasi ma avatu e tusa ma lana galuega. 13 O Aʼu o le Alefa ma le Omeka, o le amataga ma le gataaga, o le muamua ma le mulimuli. 14 Amuia i latou o e fai ana poloaiga, ina ia latou maua le aiā i le laau o le ola, ma ia ulu atu i faitotoa i le aai. 15 Auā o i fafo o ta‘ifau, ma ē fa‘ataulāitu, ma ē faita‘aga, ma ē fasioti tagata, ma ē ifo i tupua, ma i latou uma o ē alolofa ma fai le pepelo. 16 O aʼu o Iesu na auina atu laʼu agelu e molimau atu ia te outou i nei mea i totonu o ekalesia. O aʻu o le aʻa ma le fanau a Tavita, ma le fetu pupula ma le taeao. 17 Ua faapea mai foi le Agaga ma le faatoanofotane, Ina sau ia. Ia fai atu foi o le faalogo, Sau ia. Ia sau foi le ua fia inu. O lē e mana‘o fo‘i, ‘ia inu fua e ia le vai o le ola. 18 Auā ‘ou te molimau atu i tagata uma e fa‘alogo i ‘upu o le valo‘aga o lenei tusi, ‘Āfai e fa‘aopoopo e se tasi i nei mea, e fa‘aopoopo atu e le Atua ‘iā te ia o mala ‘ua tusia i lenei tusi; 19 Ma afai e aveese e se tasi mai upu o le tusi o lenei valoaga, e aveesea e le Atua lana vaega i le tusi o le ola, ma i fafo o le aai paia, ma mea ua tusia i lenei tusi. 20 Ua faapea mai le molimau i nei mea, E moni ou te vave alu atu. Amene. E faapea lava, afio mai, le Alii e Iesu. 21 ‘Ia ‘iā te ‘outou uma lava le alofa tunoa o lo tatou Ali‘i o Iesu Keriso. Amene.
181