Uila ma Faititili Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
Pentateuka ‘Ona fa‘aloaloa atu lea e Mose lona to‘oto‘o i le lagi; ‘ona tu‘uina mai lea e le ALI‘I o faititili ma le uato‘a, ‘ua tafe atu fo‘i le afi i le ‘ele‘ele; ‘ua fa‘atotō ifo fo‘i e le ALI‘I le uato‘a i le nu‘u o Aikupito. ‘Ia ‘oulua ‘ai‘oi atu i le ALI‘I (auā ‘ua lava) ‘ia lē toe i ai ni faititili tetele ma ni uato‘a, ‘ona ‘ou tu‘uina atu lea ‘outou e ō, tou te lē toe nonofo lava. Ua fai atu Mose iā te ia, “A ou alu ese mai le aai, ou te faaloaloa atu oʻu lima iā Ieova; ona muta ai lea o faititili, e leai foʻi se toe uatoʻa; ina ia e iloa ai o Ieova lava le lalolagi.” ‘Ona alu lea o Mose i fafo o le ‘a‘ai nai ‘iā Farao, ‘ua fa‘aloaloa atu ona lima i le ALI‘I; ‘ona taofia ai lea o faititili ma le uato‘a; ‘ua lē toe totō ifo fo‘i le timu i le lau‘ele‘ele. ‘Ua iloa e Farao ‘ua mavae le timu, ma le uato‘a, ma faititili, ‘ona atili ai lea ‘ona agasala o ia, ‘ua fa‘ama‘a‘a lona loto, o ia ‘atoa ma ana ‘au‘auna. Esoto 9:23 , 28-29, 33-34 ‘Ua o‘o i le aso tolu i le taeao, ‘ua i luga o le mauga ni faititili ma uila, ma se ao mafiafia, ma le leo o le pū ‘ua matuā tele; ‘ona gatete ai lea o le nu‘u uma sa i le togālauapi. Esoto 19:16 Ua iloa e le nuu uma le faititili, ma le uila, ma le taalili o le pu, ma le mauga ua asu; ua iloa e le nuu, ona latou tete ai lea ma tutu mamao. Esoto 20:18
Talafaasolopito E fa'aumatia ē ita i le ALI'I; e faititili mai le lagi 'iā te i latou; e fa'amasino e le ALI'I tulu'iga o le lalolagi; e foa'i atu fo'i e ia le malosi i lana tupu, e fa'aeaina fo'i e ia le nifo o lē na ia fa'au'uina. 1 Samuelu 2:10 A o fai e Samuelu le taulaga mū, ua faalatalata atu Filisitia e tau ma Isaraelu; ona faapa mai lea e Ieova le faititili tele i lea aso i luga o Filisitia, ma ia faataapeapeina i latou; ua fasia foi i latou i luma o Isaraelu. 1 Samuelu 7:10 E lē o le seleselega saito ea i le asō? Ou te valaʻau atu iā Ieova, ona auina mai lea e ia o faititili ma timuga; ina ia outou iloa ai ma ia outou iloa ai le tele o le leaga ua outou faia i luma o Ieova, ina ua outou ole atu mo se tupu. ‘Ona vala‘au atu lea o Samuelu i le ALI‘I, ‘ona tu‘uina mai lea e le ALI‘I o
Uila ma Faititili
Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
faititili ma le timu i lea lava aso; ‘ua matuā matata‘u fo‘i le nu‘u uma i le ALI‘I ma Samuelu. 1 Samuelu 12: 17-18 Na faititili mai le ALI‘I mai le lagi, na tulei mai fo‘i e le Silisili‘ese lona si‘ufofoga. Na fana atu e ia aū, ma fa‘ata‘ape‘apeina i latou; o uila fo‘i, ma fa‘amata‘u‘uina ai i latou. 2 Samuelu 22: 14-15
Solo Faauta, o ni vaega ia o ana ala; a e itiiti lava se vaega ua faalogoina ia te ia? a o le faititili o lona mana, o ai ea se na te malamalama i ai? Iopu 26:14 Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai ai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28: 26-28 Ua ia faʻasalalauina i lalo o le lagi uma, ma lona uila i tuluʻiga o le lalolagi. A maeʻa lea mea, e taalili mai se leo; e faititili o ia i lona siʻufofoga silisili ese; e lē taofia foʻi e ia i latou pe a lagona lona siʻufofoga. E ofoofogia le faititili a le Atua i lona siufofoga; ua faia e ia mea tetele, tatou te lē mafai ona malamalama i ai. Iopu 37: 3-5 O ai ea ua na vaevaeina se alavai mo le tafe mai o vai, po o se ala mo le uila o le faititili; E faatotō ifo ai le timu i le laueleele e leai se tagata; i le vao e leai se tagata; E faamalūlūina ai le fanua gaogao ma le faatafunaina; e faatupu ai le fuga o laau mutia? Iopu 38: 25-27 E mafai ea ona e auina atu uila, latou te o ai, ma latou fai atu ia te oe, O i matou nei? Iopu 38:35 Ua e avatu ea le malosi i le solofanua? Ua e faaofuina ea lona ua i le uila? ‘Ua ia fai ane i le ili o pū, “Ha, ha!” ‘Ua ia sogisogi fo‘i i le taua mai le mea mamao, o le faititili o ali‘i e pule i ‘au, ma le ‘alaga. Iopu 39:19 , 25 E i ai ea sou aao e pei o le aao o le Atua? Pe e mafai ea ona e faititili ma se leo e pei o ia? Iopu 40:9 Na faititili fo‘i le ALI‘I i le lagi, na tulei mai fo‘i e le Silisili‘ese lona si‘ufofoga; o uato‘a ma malala ola. Na ia fana atu fo‘i ana ū fanafana, ma fa‘ata‘ape‘apeina i latou; na ia fana atu fo‘i uila, ma fa‘ate‘apeina i latou. Salamo 18: 13-14 O le siʻufofoga o le ALIʻI o loʻo i luga o vai; o le Atua o le mamalu o loʻo faititili; o le ALIʻI o loʻo i luga o vai e tele. Salamo 29:3 O le leo o lau faititili sa i le lagi; o uila na faamalamalamaina ai le lalolagi; sa gatete ma lūlūina le lalolagi. Salamo 77:18 Na ia tuʻuina atu foʻi a latou lafu manu i le uatoʻa, ma a latou lafu mamoe i le afi vevela. Salamo 78:48 Na e vala‘au mai i le puapuaga, ‘ona ‘ou lavea‘iina lea o oe;na ‘ou tali atu ‘iā te oe i le mea lilo o le faititili;na ‘ou tofotofo ‘iā te oe i le vai o Meripa. Sela. Salamo 81:7 Na fa'amalamalamaina e ana uila le lalolagi; na va'ai i ai le lalolagi, ma gatete ai. Salamo 97:4
2
Uila ma Faititili
Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
I lau aʻoaʻiga na latou sosola ese ai; i le leo o lau faititili na latou faataalise ese ai. Salamo 104:7 Na te fa'aoso a'e ausa mai tulu'iga o le lalolagi; na te faia uila mo le timu; na te aumaia le matagi mai ana fale teuoloa. Salamo 135:7 Fa'a'au mai uila, ma fa'ata'ape'ape i latou; fana atu au ū fanafana, ma fa'aumatia ai i latou. Salamo 144:6
Valoaga E asiasi mai Ieova o ʻau iā te oe i le faititili, ma le mafuiʻe, ma le vāvāō tele, o le afā ma le matagi malosi, ma le mumū o le afi e faʻaumatia ai. Isaia 29:6 A tulei mai lona siufofoga, ona taalili mai ai lea o vai i le lagi, e aveina aʻe foʻi e ia o ausa mai tuluʻiga o le lalolagi; e faia e ia uila ma timuga, e aumaia foʻi e ia le matagi mai ana oloa. Ieremia 10:13 A tulei mai lona siufofoga, ona taalili mai ai lea o vai i le lagi; e aveina aʻe foʻi e ia o ausa mai tuluʻiga o le lalolagi; e faia e ia uila ma timuga, e aumaia foʻi e ia le matagi mai ana oloa. Ieremia 51:16 O le foliga o mea ola, o latou foliga mai e pei o malala ola o le afi, e pei o lamepa fo‘i e pei o lamepa; na feoa‘i solo i le va o mea ola; na pupula le afi, ma mai le afi na alu atu ai le uila. Ona taufetuli lea ma toe foʻi mai o mea ola e pei o le emo o le uila. Esekielu 1: 13-14 Ona ou tepa aʻe lea oʻu mata ma ou vaai atu, faauta, o le tasi tagata ua ofu i le ie lino, ua fusi lona sulugatiti i le auro lelei mai Upasa. O lona tino fo‘i e pei o le tasesa, ma ona fofoga e pei o le uila, ma ona mata e pei o lamepa afi, ma ona lima ma ona vae e pei o apamemea fa‘apupulaina, ma o le si‘ufofoga o ana ‘upu e pei o le leo o le motu o tagata. Tanielu 10: 5-6 E feosofi solo kariota i ala tetele, latou te taufetuli i ala tetele; e foliga mai e pei o sulu, latou te taufetuli e pei o uila. Nauma 2:4 E aliali mai fo‘i le ALI‘I i o latou luga, e alu atu fo‘i lana ū fanafana e pei o le uila; e ili fo‘i le pū e le Ali‘i le ATUA, ma alu atu fa‘atasi ma afā o le itu i saute. Sakaria 9:14
Evagelia Auā e pei ona emo mai le uila mai sasaʻe, ma malamalama atu i sisifo, e faʻapea foʻi le afio mai o le Ataliʻi o le tagata. Mataio 24:27 Faauta foi, ua to le mafui’e tele; auā ua alu ifo le agelu a le Alii mai le lagi, ua sau ma fuli ese le maa i le gutu o le tuugamau, ma tietie i ona luga. “O ona foliga sa pei o le uila, ma ona ofu sa sinasina e pei o le kiona: Ua tetemu fo‘i leoleo i le fefe ‘iā te ia, ‘ua liua i latou e pei o tagata oti.” Mataio 28: 24 ma Iakopo le atali‘i o Sepetaio, ma Ioane le uso o Iakopo; ‘ua ia fa‘aigoaina fo‘i i lā‘ua o Poaneki, o lona uiga, o atali‘i o le faititili; Mareko 3:17
3
Uila ma Faititili
Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
Ua fetalai atu o ia iā te i latou, “ Na ou iloa Satani ua paʻū ifo mai le lagi e pei o le uila.” Luka 10:18 Auā e pei o le uila e pupula mai le tasi itu o le lagi i le isi itu o le lagi, e fa‘apea fo‘i le Atali‘i o le tagata i lona aso. Luka 17:24 Ona faapea ai lea o le motu o tagata sa tutu ma faalogologo i ai, o loo faititili; a ua fai mai isi, Ua fetalai mai se agelu ia te ia. Ioane 12:29
Faaaliga Ua oo mai fo‘i uila ma faititili ma leo mai le nofoāli‘i; o lamepa e fitu fo‘i o lo‘o mumū i luma o le nofoāli‘i, o Agaga ia e to‘afitu o le Atua. Faaaliga 4:5 Na ou vaai atu foi ua tatalaina e le Tamai Mamoe le tasi o faamaufaailoga, ona ou faalogo ai lea, e pei o le leo o le faititili, o le tasi o mea ola e fa, ua fai mai, Sau ia, ina vaai. Faaaliga 6:1 ‘Ona tago lea o le agelu i le ipu e fa‘amū ai mea manogi, ‘ua fa‘atumuina i le afi mai le fatafaitaulaga, ma lafo ifo i le lalolagi; ‘ona tutupu ai lea o leo, ma faititili, ma uila, ma le mafui‘e. Faaaliga 8:5 ‘Ua ‘alaga atu fo‘i o ia ma le leo tele, e pei o le leona o lo‘o tagi; ‘ua uma ‘ona ‘alaga atu o ia, ‘ona pāpā mai lea o faititili e fitu. Faaaliga 10:3 ‘Ua uma fo‘i ‘ona pāpā mai o faititili e fitu, ‘ona ‘ou sauni lea e tusi; ‘ona ‘ou fa‘alogo lea i le leo mai le lagi, o lo‘o fa‘apea mai ‘iā te a‘u, “‘Ia e fa‘amaufa‘ailogaina mea na fetalai mai ai faititili e fitu, ‘aua fo‘i ne‘i e tusi.” Faaaliga 10:4 Ua tatalaina fo‘i le malumalu o le Atua i le lagi, ‘ona iloa atu lea o le ‘atola‘au o lana feagaiga i lona malumalu; ‘ona tutupu lea o uila, ma leo, ma faititili, ma le mafui‘e, ma le uato‘a tetele. Faaaliga 11:19 Ona ou faalogo lea i le leo mai le lagi, e pei o le leo o vai e tele, e pei o le leo o le faititili tele: ua ou faalogo foi i le leo o ē tā kitara o loo tā a latou kitara. Faaaliga 14:2 Ona tutupu ai lea o leo, ma faititili, ma uila, ma sa i ai le mafuiʻe tele, e leʻi faapea ona i ai se mafuiʻe tele e faapea talu ona i ai tagata i le lalolagi. Faaaliga 16:18 Ua ou faalogo foi e pei o le leo o le motu o tagata e toatele, e pei o le leo o vai e tele, e pei o le leo o faititili tetele, ua faapea atu, Aleluia; auā ua fai ma tupu le Alii le Atua e ona le malosi uma lava. Faaaliga 19:6
Apokerifa A o leʻi faititili ma malamalama, pe a o leʻi faʻavaeina le parataiso, 2 Esera 6:2 E fa'a'ū mai e ia uila, o ai e lē fefe? E faititili o ia, o ai e lē fefe? 2 Esera 16:10 Faauta i le vāvāō, faatasi ma le faititili, ma mafuiʻe, ma le vāvāō i le nuu; Faaopoopoga i le Eseta 11:5
4
Uila ma Faititili
Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
Ona lele atu lea o faititili e taula’i sa’o i le uila; ma mai ao, e pei o se aufana ua tosoina lelei, o le a latou felelei atu i le sini. Poto o Solomona 5:21 Ma sa oo mai faasalaga i tagata agasala e aunoa ma faailoga muamua i le malosi o faititili: auā sa tatau lava ona latou mafatia e tusa ma a latou lava amioleaga, auā sa sili atu ona latou sauā ma inosia tagata ese. Poto o Solomona 19:13 A o leʻi goto le uila a o leʻi oo mai le faititili; e muamua foʻi le alofa tunoa i le tagata māsiasi. Failauga 32:10 O mea a ē amioletonu e mago e pei o se vaitafe,e mou atu i le vāvāō, e pei o le faititili tele i le timu. Failauga 40:13 O lana poloaʻiga e faʻatoʻulu ifo ai le kiona i le mea tonu, ma faʻavave ona auina mai uila o lana faʻamasinoga. O le leo o le faititili e lūlūina ai le lalolagi; e faʻapea foʻi le afā i matū ma le asiosio: e pei o manu felelei e faʻasalalauina le kiona, o lona paʻū ifo e pei o le uila o sē akerise. Failauga 43:13 , 17 Ona faititili lea o le Alii mai le lagi, ma ua faalogoina lona siufofoga i se leo tele. Failauga 46:17 Auā o le la, le masina, ma fetu, e pupula ma ua auina atu e fai a latou tofiga, e usiusitai i latou. E fa‘apea fo‘i ona faigofie ona iloa atu le uila pe a pa mai; ma e fa‘apea fo‘i ona agi le matagi i atunu‘u uma. Tusi a Ieremia 1:6 0-61 O outou uila ma ao, ia outou vivii atu i le Alii; ia vivii atu ma vivii atu ia te ia i mea uma e faavavau. Tatalo a Asaria 1:51 ‘Ona latou tatalaina lea o le faitoto‘a lilo o le taualuga, ‘ua latou togi atu ni ma‘a e pei o le pa o le uila, ma fasi i lalo le kapeteni, ‘ua vaeluaina o latou ulu, ‘ua vavae ‘ese fo‘i o latou ulu ma lafo atu i ē sa i fafo. 2 Makapaio 1:16 A ua malosi le taua, ona faaali mai lea i fili mai le lagi ni tagata aulelei e toalima o tietie i solofanua, ma ni faagutu auro, ma e toalua o i latou na taitaia tagata Iutaia, Ona pu’eina lea o Makapaio i le va o i latou, ma ufiufi ia te ia i auupega i itu uma, ma leoleo ia te ia, a ua fana atu ufanafana ma uila i fili: o lea na latou fenumiai ai i le tauaso, ma tumu i le atuatuvale, ma ua fasiotia ai i latou. 2 Makapaio 10:29-30
Enoka, Iasera, ma Iupeli Ma sa faaalia mai ia te a’u le faaaliga faapenei: Faauta, i le faaaliga na valaaulia a’u e ao ma valaau mai ia te a’u e se puao, ma o le ala o fetu ma uila na vave ona oso ma faanatinati a’u, ma o matagi i le faaaliga na mafua ai ona ou lele ma siitia a’u i luga, ma aveina a’u i le lagi. Ma sa ou alu atu i totonu seia ou latalata atu i se pa ua fausia i tioata ma ua siomia e laulaufaiva afi: ma sa amata ona ou fefe ai. Ma sa ou alu atu i laulaufaiva afi ma faalatalata atu i se fale tele ua fausia i tioata: ma o puipui o le fale sa pei o se fola tesselated ua faia i tioata, ma o lona faavae sa faia i tioata. O lona taualuga sa pei o le ala o fetu ma uila, ma i le va o i latou sa i ai kerupi afi, ma o lo latou lagi sa manino e pei o le vai. Enoka 14:8-11
5
Uila ma Faititili
Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
Ona ou vaaia lea o se faaaliga, ma faauta! sa i ai se fale lona lua, e sili atu nai lo le fale muamua, ma sa matala le faitotoa atoa i o’u luma, ma sa fausia i le afi mumū. Ma i itu uma lava sa matua silisili ese lava i le matagofie ma le matagofie ma le lautele e le mafai ona ou faamatala atu ia te oe lona matagofie ma lona lautele. Ma o lona fola sa i le afi, ma i luga a’e sa i ai uila ma le ala o fetu, ma o lona taualuga foi sa i ai le afi mumū. Enoka 14:15-17 Ma sa ou vaaia nofoaga o malamalama ma oa o fetu ma faititili ma mea loloto e gata mai ai, o iina sa i ai se aufana afi ma aū ma la latou utu, ma se pelu afi ma uila uma. Enoka 17:3 Ma o iina na vaaia ai e oʻu mata mea lilo o le uila ma le faititili, ma mea lilo o matagi, pe faapefea ona vaeluaina e agi i luga o le lalolagi, ma mea lilo o ao ma le sau, ma o iina na ou vaaia ai le mea latou te o mai ai i lea nofoaga ma le mea latou te faasūsūina ai le eleele efuefu. Enoka 41:3 Ma sa ou vaaia isi uila ma fetu o le lagi, ma sa ou vaaia foi pe na Ia valaauina i latou uma i o latou igoa ma latou faalogo ia te Ia. Ma sa ou vaaia foi pe na fuaina i latou i se paleni amiotonu e tusa ai ma o latou fua faatatau o le malamalama: Sa ou vaaia le lautele o o latou avanoa ma le aso o lo latou aliali mai, ma pe faapefea ona aumaia e la latou taamilosaga le uila: ma sa ou vaaia foi la latou taamilosaga e tusa ai ma le aofaiga o agelu, ma pe faapefea ona latou tausia le faatuatua o le tasi i le isi. Enoka 43:1-2 O le isi fo‘i mea na ou va‘aia e fa‘atatau i uila: o le auala e tula‘i mai ai nisi o fetu ma avea ma uila ma e le mafai ona tete‘a ma o latou foliga fou. Enoka 44:1 O aso ia na vaaia ai e o’u mata mea lilo o uila, ma malamalama, ma faamasinoga latou te faatinoina ma latou te moli mo se faamanuiaga po o se malaia e pei ona finagalo i ai le Alii o Agaga. Ma o iina na ou vaaia ai mea lilo o le faititili, ma pe faapefea ona pao mai i luga i le lagi, e faalogoina lona leo, ma na ia faaali mai ia te a’u faamasinoga o loo faatinoina i le lalolagi, pe mo le manuia ma faamanuiaga, pe mo se malaia e tusa ai ma le afioga a le Alii o Agaga. Ma ina ua mavae lena mea, na faaalia mai ai ia te a’u mea lilo uma o malamalama ma uila, ma latou te moli mo faamanuiaga ma le faamalieina. Enoka 59:1-3 Ma faititili e tusa ai ma nofoaga latou te pa'ū ai, ma vaevaega uma e faia i totonu o uila ina ia pupula ai, ma a latou 'au ina ia latou usiusita'i loa. Auā o le faititili e iai nofoaga e malolo ai ua tofia i ai a o fa'atali mo lona pa; ma e le mavaevae le faititili ma le uila, ma e ui lava e le o se tasi ma e le vaeluaina, ae la te ō fa'atasi i le agaga ma e le tete'a. Auā a pupula le uila, e fa'alogo le faititili i lona leo, ma e fa'amalosia e le agaga se malologa i le taimi o le pa, ma vaeluaina tutusa i le va o i la'ua; auā o le 'oa o a latou pa e pei o le oneone, ma o pa ta'itasi e pei ona pa e taofia i se fa'a'au'au, ma fa'aliliuina i tua e le mana o le agaga, ma tuleia i luma e tusa ai ma vaega eseese o le lalolagi. Enoka 60:13-15 Ma ua faasaoina ai leo o le faititili ma le malamalama o uila: ma ua faasaoina ai foi potu o le uato’a ma potu o le aisa, ma potu o le puao, ma potu o le timu ma le sau. Enoka 69:23 Ma i lea aso, na lūlūina ai e le Ali‘i le lalolagi atoa, ma fa‘apouliuligia ai le la, ma lūlūina ai fa‘avae o le lalolagi, ma lūlūina ai le lalolagi atoa i se auala malosi, ma emo ai uila, ma pa le faititili, ma malepelepe ai puna uma o le lalolagi, e le‘i iloa muamua e tagata o le lalolagi; ma na faia e le Atua lenei mea mamana, ina ia fa‘amata‘u ai le fanauga a tagata, ina ia le toe i ai se mea leaga i le lalolagi. Iaseri 6:11
6
Uila ma Faititili
Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
Ma sa silafia e le Alii le puapuaga o Iosefa, ona toe taia lea e le Alii nei alii, ma aoaiina i latou, ma ua mafua ai ona ufitia i latou e le Alii i le pouliuli i le lalolagi, ona emo lea o le uila ma pa le faititili, ma luluina le eleele i le leo o le faititili ma le matagi malosi, ma ua fefefe ai alii ma ua latou le iloa po o fea e tatau ona latou o i ai. Iaseri 42:44 Auā i le aso muamua na Ia foafoaina ai le lagi o i luga ma le lalolagi ma vai ma agaga uma o ē auauna atu i ona luma, o agelu o le afioaga, ma agelu o le faapaiaina, ma agelu o le agaga o le afi ma agelu o le agaga o matagi, ma agelu o le agaga o ao, ma le pouliuli, ma le kiona ma le uato’a ma le aisa pa’epa’e, ma agelu o leo ma le faititili ma le uila, ma agelu o agaga o le malulu ma le vevela, ma le taumalulu ma le tautotogo ma le tautoulu ma le taumafanafana ma agaga uma o ana foafoaga o ē o i le lagi ma le lalolagi, na Ia foafoaina le vanu ma le pouliuli, o le afiafi ma le po, ma le malamalama, o le tafa o ata ma le ao, ua Ia saunia i le silafia o lona finagalo. Iupeli 2:2
Tusi ua Leiloa o le Tusi Paia A o latou leoleoina le tuugamau o Iesu, sa i ai se mafui’e; ma sa matou vaaia se agelu a le Atua ua fulieseina le maa o le tuugamau ma nofo i luga; Sa pei o le uila lona fofoga, ma sa pei o le kiona lona ofu; ona matou fefefe ai lea ua pei o tagata ua oti. Talalelei a Nikotemo 10:3-4 A o talanoa Satani ma le alii o seoli faapea le tasi i le isi, sa faafuasei ona oo mai se leo e pei o le faititili ma le agi malosi o matagi, ua faapea mai, Ia sii aʻe o outou faitotoa, outou alii e; ia sii aʻe outou i luga, outou faitotoa e faavavau, ona afio mai ai lea o le Tupu o le Mamalu. Ona i ai lea o se leo tele, e pei o le leo o le faititili, ua faapea mai, Ia sii aʻe o outou faitotoa, outou alii e; ia sii aʻe outou i luga, outou faitotoa o seoli, ona ulufale mai ai lea o le Tupu o le Mamalu. Talalelei a Nikotemo 16:1,13 A o oʻu alu i le ala, sa ou molimau atu i nei mea; na faia e Herota nei mea ia te aʻu, na ia fono faatasi ma aʻu, ma faamalosia aʻu e faasaga ia te ia, ma faamasino i lē e faamasino i tagata uma, ma sasa i Lē e Amiotonu, le Alii o ē amiotonu. A o matou faalatalata atu ia te ia, Herota e, na faalogoina se leo tele mai le lagi, ma se faititili mataʻutia, ma na gatete le eleele, ma sau ai se manogi suamalie, e lei vaaia lava i le malumalu o Ierusalema. A o ou tu i le ala, na silasila mai lo tatou Alii ia te aʻu a o tu o ia ma talanoa ma ona soo. A o aʻu tatalo i loʻu loto, auā na ou iloa o ia lea na outou tuuina mai ia te aʻu, o ia o le Alii o mea na foafoaina ma le Foafoa o mea uma. A o i matou, ina ua matou vaai ia te ia, na matou faapauu uma i o matou mata i ona luma. Ma sa ou fai atu ma le leo tele, Ua ou agasala, le Alii e, i loʻu nofo ma faamasino ia te oe, o lē e taui ma sui i mea uma i le faamaoni. Ma faauta, ua ou iloa o oe o le Atua, o le Alo o le Atua, ma na ou vaai i lou tagata ae le o lou paia. A o Herota, faatasi ma le fanauga a Isaraelu, na ia faamalosia aʻu e faia le mea leaga ia te oe. O lea, ia e alofa mai ia te aʻu, le Atua e o Isaraelu! Tusi a Pilato ma Herota Ina ua faasatauroina o ia, sa pogisa le lalolagi atoa, ma sa ufitia le la mo le afa aso, ma sa aliali mai fetu, ae leai se pupula na vaaia i ai; ma sa leiloa le pupula o le masina, e peiseai ua pisipisia i le toto; ma sa foloina le lalolagi o e ua maliliu; o lea o le malumalu lava ia o le malumalu, e pei ona latou ta’ua, e le’i aliali mai i tagata Iutaia lava latou i lo latou pa’ū, ae sa latou vaaia se vanu i le eleele, ma le taalili o faititili sosoo. Ma i totonu o lenei mata’u na foliga mai ai ua toe tutu mai tagata ua oti, a’o molimau tagata Iutaia lava latou, ma fai mai o Aperaamo, ma Isaako, ma Iakopo, ma le au augatama e toasefululua, ma Mose, ma Iopu, o e na maliliu muamua, e pei ona latou fai mai ai, pe tusa ma le tolu afe lima selau tausaga. Ma e toatele lava i latou na ou vaaia o faaali mai i le tino, ma sa latou tagiauē ona o tagata Iutaia, ona o le solitulafono na latou faia, ma ona o le faafanoga o tagata Iutaia ma la latou tulafono. Tusi a Pilato ma Herota
7
Uila ma Faititili
Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
Ma sa faaauau pea le mata’utia o le mafui’e mai le itula e ono o le sauniuniga seia oo i le itula e iva; ma ina ua oo i le afiafi o le aso muamua o le vaiaso, ona sau ai lea o se leo mai le lagi, ma ua faafitu ona sili atu le pupula o le lagi nai lo isi aso uma. Ma i le itula e tolu o le po, ua foliga mai ua sili atu le pupula o le la nai lo se isi lava aso, ma ua faamalamalamaina ai le lalolagi atoa. Ma e pei ona faafuasei ona oso mai o uila i se afa, sa vaaia ai foi ni tagata, ua maualuluga o latou tino, ma ua silisili ese i le mamalu, o se vaegaau e le mafaitaulia, o loo alalaga, ma ua faalogoina o latou leo e pei o le faititili tele, o Iesu o le na faasatauroina ua toe tu mai: ia outou o mai ia i luga mai Seoli outou o e na faapologaina i le loloto o Seoli. Ma o le vanu i le lalolagi sa peiseai e leai sona pito i lalo; ae o le mea lea na aliali mai ai faavae o le lalolagi, faatasi ai ma i latou na alalaga i le lagi, ma savavali i le tino faatasi ma e ua oti na toe faatuina. Ma o Ia na toe faatuina e ua oti uma ma Seoli ua noatia, ua fetalai atu, Fai atu i o’u soo, E muamua atu o Ia ia te outou i Kalilaia, tou te vaai ia te Ia iina. Tusi a Pilato ma Herota Ma i le aso muamua o le vaiaso, pe tusa o le itula e tolu o le po, na aliali mai ai le la e leʻi susulu muamua lava, ma ua pupula le lagi atoa. Ma e pei o uila e oo mai i se afa, na faapena foi ona aliali mai i le lagi ni tagata maualuluga, o ofu matagofie, ma le mamalu e le mafaamatalaina, ma le anoanoaʻi o agelu, o loo alalaga ma faapea atu, O le viiga i le Atua i mea aupitoaluga, ma le filemu i le lalolagi, o le finagalo alofa i tagata: Ia outou o mai ia mai Seoli, o outou o loo nofo pologa i le loloto o Seoli. Ma i la latou leo na lūlūina ai mauga ma mauga uma, ma na māvaevae papa, ma na faia ni vanu tetele i le lalolagi, o lea na vaaia ai mea tonu lava o le vanu. Tusi a Pilato ma Herota Ina ua faailoa atu le maliu o Pilato, sa fai atu Kaisara, E moni lava ua maliu o ia i se maliu matuā faalumaina, o lē na le faasaoina o ia e lona lava lima. O lea na fusifusia ai o ia i se poloka maa tele ma faagotoina i le vaitafe o Tipera. Ae o agaga leaga ma le leaga, o ē na olioli i lona tino leaga ma le leaga, na feoaʻi solo i le vai, ma mafua ai ona pa le ea i uila mataʻutia ma afa, faititili ma uatoʻa, o lea na matuā fefefe ai tagata uma. O le mafuaʻaga lea na toso ese ai o ia e tagata Roma mai le vaitafe o Tipera, ma ave o ia i Vienne ma le tauemu, ma faagotoina o ia i le vaitafe o Rhone. Auā o Vienne o lona uiga, e pei o le Ala i Kena, auā o se nofoaga e fetuu ai i lenā taimi. Ma sa i ai agaga leaga iina ma sa latou faia foʻi mea lava e tasi. Tusi a Pilato ma Herota
Tusi ua Galo o Etena Ona toʻasā ai lea o le Atua, ma ua matuā lē fiafia o Ia i le maliu o Apelu; ona faititili lea o Ia mai le lagi, ua alu atu uila i Ona luma, ona afio mai lea o le Afioga a le Alii le Atua mai le lagi ia Kaino, ua faapea atu ia te ia, "O fea o i ai Apelu lou uso?" 1 Tusi a Atamu ma Eva 79:16. Ma sa ia taʻu mai ia te aʻu galuega uma o le lagi, o le lalolagi ma le sami, ma elemene uma, o latou ala ma o latou alu ese, ma le pao o faititili, o le la ma le masina, o le alu ese ma le fesuiaʻiga o fetu, o vaitau, o tausaga, o aso, ma itula, o le oso aʻe o le matagi, o le aofaʻi o agelu, ma le faʻatulagaina o a latou pese, ma mea uma a tagata, o le gagana o pese ma olaga uma a tagata, o poloaʻiga, o faʻatonuga, ma pesega malie, ma mea uma e tatau ona aʻoaʻoina. Mealilo a Enoka 23:1 Ma mo 'au uma faalelagi sa ou fa'atusaina le ata ma le uiga o le afi, ma sa va'ai atu lo'u mata i le papa ma'a'a ma mausali, ma mai le pupula o lo'u mata na maua ai e le uila lona natura ofoofogia, o le afi i le vai ma le vai i le afi, ma e le tineia e le tasi le isi, e le fa'amagoina fo'i e le tasi le isi, o le mea lea e sili atu le pupula o le uila nai lo le la, e sili atu le vaivai nai lo le vai ma sili atu le malosi nai lo le papa ma'a'a. Mealilo a Enoka 29:1
8
Uila ma Faititili
Ina ua ia faia le tulafono mo le timu, ma le ala mo le uila o le faititili: Ona silafia lea e ia, ma faailoa mai; na ia saunia, ioe, ma suesue i ai. Ua fetalai atu o ia i le tagata, Faauta, o le mata’u i le Alii, o le poto lea; o le te’a ese mai le leaga, o le mafaufau lea. Iopu 28:26-28
O le la e tatau ona alu e tusa ai ma manu taʻitasi (faʻailoga o le zodiac), e sefululua, ma na ou tofia le faasologa o masina ma o latou igoa ma olaga, o latou faititili, ma o latou faailoga itula, pe faapefea ona latou manuia. Mealilo a Enoka 30:6 Ua e faʻalogo i upu a oʻu laugutu, e pei ona ou faʻalogo i afioga a le Aliʻi, e pei o le faititili tele e le aunoa ma le pa mai o ao. Mealilo a Enoka 39:7 Ma sa ou suʻesuʻeina mea uma, ma tusia le ala o le faititili ma le uila, ma sa latou faʻaali mai ia te aʻu ki ma o latou leoleo, o latou tulaʻi mai, o le ala latou te ō ai; e tatalaina i le fua (malū) i se filifili, neʻi lafo i lalo e se filifili mamafa ma le sauā ao ita ma faʻaumatia mea uma i le lalolagi. Mealilo a Enoka 40:6 O vaitafe tetele o le mana lea o le Ali‘i: E fe‘avea‘i ai i latou o ē ‘ino‘ino ‘iā te Ia: ma fa‘alavelave i o latou ala: E tafi‘esea fo‘i e i latou o latou asaga, ma pu‘eina o latou tino ma fa‘aumatia o latou ola. Auā e sili atu lo latou saoasaoa nai lo le uila ma sili atu ona vave, ma o ē sopo‘ia i le fa‘atuatua e lē fa‘agae‘etia i latou; E lē fefefe fo‘i i latou o ē savavali i ai e aunoa ma se ila. O pese a Solomona 39:1-5 Ona aioi atu lea o faitaulaga i le malumalu ma fafine ma tamaiti i le Atua e laveai lona Nofoaga Paia o loo solia; a o savavali atu Apoloni ma lana ʻautau e faoa tupe, ona faaali mai lea mai le lagi o agelu, o tietie i solofanua, ma uila o loo feilafi mai o latou lima, ma ua latou faamataʻu tele ma gatete ia i latou. 4 Makapaio 2:23 Ona fai atu lea o Haiqâr ia te ia: O lo’u alii o le Atua o le lagi, ma o ona alii mamalu o uila ma faititili, ma a finagalo o ia e agi matagi ma pa’ū ifo le timu. Ma ua ia poloa’i atu i faititili, ona malamalama lea ma timu, ma ua ia taofia le la, ma ua lē tu’uina mai lona malamalama, ma le masina ma fetu, ma ua latou lē li’o. Tala o Ahikar 5:50-51
9