Galaad llaqtamanta Jefté Juezkuna 11 1 Galaad llaqtayoq Jefteqa kallpasapa runan karan, payqa rabona warmiq churinmi karan. 2 Galaadpa warmintaq qhari wawakunata wachakurqan. Hinan warminpa churinkuna wiñaspa Jefteta qarqospa nirqanku: –Manan taytaykupa wasinpi herenciata chaskinkichu, nispa. Qanqa wak llaqtayoq warmiq churinmi kanki, nispa. 3 Hinaqtinmi Jefteqa wawqenkunamanta ayqekuspa Tob hallp'api tiyaykurqan, hinan yanqa runakuna Jefteman huñumuspa paywan kuska lloqsirqanku. 4 Tiempoq pasasqanman hinan Amón runakuna Israel contra maqanakurqanku. 5 Amonpa mirayninkuna Israelwan maqanakuqtinkun Galaad llaqtapi kurak runakuna Jefteta Tob hallp'amanta pusamuq rirqanku. 6 Paykunataq Jefteta nirqanku: –Hamuy, umalliyku kay, Amón runakunawan maqanakunaykupaq, nispa. 7 Jeftetaq Galaad llaqtapi kurak runakunata nirqan: –¿Manachu cheqnikuwarqankichis, hinaspa taytaypa wasinmanta qarqowarqankichis? ¿Imanaqtintaq kunan llakipi kashaspaykichis hamuwankichis? 8 Galaad llaqtapi kurak runakunan Jefteta nirqanku: –Chayraykun kunanqa qanman kutirimuyku, qanwan kuska rispa Amón runakunawan maqanakunaykipaq, Galaad llaqtapi llapa runakunaq umalliqniyku kanaykipaq, nispa. 9 Galaad llaqtapi kurak runakunatataq Jefte nirqan: –Amonpa mirayninkunawan maqanakunaypaq wasiyman kutichimuwaqtiykichis, Señor Diostaq paykunata ñawpaqeypi qowachiwaqchis chayqa, umaykichischu kasaq? 10 Galaad llaqtapi kurak runakunan Jefteta niranku: —Señor Diosmi ñoqayku ukhupi testigo kachun, nisqaykiman hina mana chayta ruwaqtiykuqa, nispa. 11 Hinaqtinmi Jefteqa Galaad llaqtapi kurak runakunawan kuska rirqan, hinan Jefteqa paykunaq umallinwan umallinwan churarqanku, hinan Jefteqa Mizpa llaqtapi Señor Diospa ñawpaqenpi tukuy rimasqankunata rimarirqan. 12 Hinaqtinmi Jefteqa Amón runakunaq reyninman willaqkunata kacharqan: –¿Imapitaq ñoqawan tupanki, llaqtaypi maqanakuq ñoqa contra hamusqaykirayku?
1
Galaad llaqtamanta Jefté
13 Ammón runakunaq reyninmi Jeftepa kachamuqninkunata nirqan: –Israel runakuna Egiptomanta lloqsimuspa hallp'ayta qechuwarqanku, Arnón llaqtamanta Jaboc llaqtakama, Jordán mayukama, kunanqa chay hallp'akunata thakpi kutichipuychis, nispa. 14 Hinan Jefteqa Amón runakunaq reyninman wakmanta willaqkunata kacharqan. 15 Payta nirqan: –Jeftemi nin: Israelqa manan Moab hallp'atapas, Amon runakunaq hallp'antapas qechurqanchu. 16 Israel runakunataq Egiptomanta lloqsimuspa, ch'inneqninta Puka Qochakama purispa Cades llaqtaman chayarqanku. 17 Chaymi Israel nacionqa Edom nacionpa reyninman willaqkunata kacharqan: “Ama hina kaspa, llaqtaykita pasasaq, Edom reytaq ichaqa mana uyariyta munarqanchu”, nispa. Chay hinallataqmi Moab reyman kacharqanku, ichaqa manan munarqanchu, Israel runakunataq Cades llaqtapi tiyarqanku. 18 Ch'inneqninta purispa Edom hallp'ata Moab hallp'ata muyuykurqanku, Moab hallp'aq inti lloqsimuy ladontataq hamurqanku, Arnón chimpapitaq karpakurqanku, ichaqa manan Moab llaqtaq linderonman haykurqankuchu. 19 Israel nacionmi Hesbón llaqtapi rey amor runakunaq reynin Sehonman willaqkunata kacharqan. Israeltaq payta nirqan: –Ama hina kaspa, hallp'aykita pasasun, nispa. 20 Ichaqa Sihonqa manan Israel llaqtata confiarqanchu lamar-qochanninta pasananpaq, ichaqa Sihonmi llapa llaqtanta huñuspa Jahaz llaqtaman llanthuykukuspa Israelwan maqanakurqan. 21 Israelpa Diosnin Señor Diosmi Sihonta llapa llaqtantawan Israelpa makinman entregarqan, hinan Israel runakunaqa chay suyupi tiyaq amor runakunaq hallp'anta hap'ikapurqan. 22 Amor runakunaq suyunkunatan hap'ikapurqanku, Arnón llaqtamanta Jaboc llaqtakama, ch'inneqmanta Jordán llaqtakama. 23 Israelpa Diosnin Tayta Diosmi Israel llaqtanpa ñawpaqenmanta amor runakunata qarqorun, ¿qamchu dueñochakunki? 24 ¿Manachu dueñochakuwaq dioski Quemospa qosuqniykita? Chay hinaqa, pikunatachus Diosninchis Señor Dios ñawpaqenchismanta qarqonqa chayqa, paykunatan dueñochakusaqku. 25 ¿Kunanqa Moab nacionpa reynin Ziporpa churin Balakmantapas aswan allinchu kanki? ¿hayk'aqllapas Israelwan maqanakurqanchu, icha paykunawanchu maqanakurqan, 26 ¿Israel runakuna Hesbón llaqtapi, llaqtankunapi, Aroer llaqtapi, Arnón llaqtaq ladonpi llapa llaqtakunapi tiyashaqtinku, kinsa pachak wata? Chaynaqa, ¿imanaqtintaq chay tiempo ukhupi mana kutichipurqankichischu? 27 Chayraykun mana qan contrachu huchallikurqani, qanmi ichaqa mana allinta ruwawanki ñoqa contra maqanakunaypaq, Juez Señor Diosmi kunan p'unchay Israelpa mirayninkunawan Amón runakunawan juez kachun. 28 Amón runakunaq reyninmi ichaqa mana kasurqanchu Jeftepa kachamusqan simikunata. 29 Señor Diospa Espiritunmi Jefteman hamurqan, Galaad llaqtatawan Manases llaqtatawan pasaspa Galaadpi Mizpa llaqtata pasarqan, Galaad llaqtapi Mizpa llaqtamantataq Amón mirayninkunaman rirqan. 30 Jeftetaq Señor Diosman prometekuspa nirqan: –Sichus Amón runakunata makiyman qowaq chayqa. 31 Amonpa mirayninkunamanta thak-kaypi kutimuqtiy, wasiypa punkunkunamanta lloqsimuwaqniyqa, Señor Diospaqmi kanqa, ruphachina sacrificiotataqmi haywasaq. 32 Chaymi Jefteqa Amón runakunawan maqanakuq rirqan. Hinan Señor Diosqa paykunata makinman entregarqan. 33 Aroer llaqtamantapacha Minnit llaqtaman chayanaykikama, iskay chunka llaqtakunata, uvas chakra pampakama, sinchita wañuchispa wañuchirqan. Chhaynapin Amonpa mirayninkunaqa Israel runakunaq ñawpaqenpi atipasqa karqanku. 34 Jeftetaq wasinman Mizpa llaqtaman rispa, ususin wasinwan tupananpaq lloqsimusharqan, paywan tupaykuspa, tususpa, sapallan wawan. paypa ladonpiqa manan churipas nitaq ususinpas karqanchu.
2
Galaad llaqtamanta Jefté
35 Payta rikuspataq p'achanta llik'ispa nirqan: ¡Ay, ususiy! Qanmi sinchita pisichawarqanki, llakichiwaqniykunamanta hukninmi kanki, Señor Diosmanmi simiyta kicharirqani, manataqmi kutiyta atiymanchu, nispa. 36 Paytaq payta nirqan: Taytay, Señor Diosman simiykita kicharirqanki chayqa, simiykimanta lloqsimuqman hina ruway, nispa. Señor Diosmi awqaykikunamanta, Amón miraymanta vengakusqaykirayku, nispa. 37 Paytaq taytanta nirqan: Kayta ruwapuway, iskay killata saqepuway, orqokunaman wichayman uraykamuspa doncella kasqaymanta waqanaypaq, ñoqapas compañeroykunapas, nispa. 38 Paytaq nirqan: –Riy, nispa. Hinaspan iskay killapaq kacharqan, hinaspan compañeronkunawan rispa orqo patapi doncella kasqanmanta waqarqan. 39 Iskay killa tukukuqtintaq, taytanman kutipurqan, prometesqanman hinataq taytanwan hunt'arqan, manataqmi pitapas reqsirqanchu. Israel llaqtapipas costumbren karqan. 40 Israelpa ususinkunaqa sapa watanmi tawa p’unchay Galaad llaqtayoq Jeftepa ususinmanta waqaq rirqanku.
Juezkuna 12 1 Efraín runakunataq huñunakuspa wichay ladoman rispa Jefteta tapuranku: –¿Imanaqtintaq Amón runakunawan maqanakuq rirqanki, manataq qanwan rinaykupaq waqyawarqankuchu? wasiykita ninawan ruphachisaqku, nispa. 2 Jeftetaq paykunata nirqan: –Ñoqawan llaqtaywanmi Amón runakunawan sinchita ch'aqwasharayku. Waqyashaqtiypas manan paykunaq makinmanta qespichiwarqankichischu. 3 Mana qespichiwasqaykichista rikuspaymi, kawsayniyta makiyman churarqani, hinaspan Amonpa mirayninkuna contra chimpaykurqani, Señor Diostaq paykunata makiyman qowarqan. 4 Hinan Jefteqa Galaad llaqtapi llapa runakunata huñuspa Efrainwan maqanakurqan, Galaad llaqtapi runakunataq Efraín llaqtata atiparqanku: –Qankuna Galaad runakunaqa Efrainmanta ayqekuqkunan kankichis Efraín runakuna ukhupi manasés runakuna ukhupiwan, nispa. 5 Galaad runakunaqa Jordán mayu ñankunatan Efrain runakunaq ñawpaqenman hap'irqanku, hinan chay efrain runakuna ayqeq runakuna nirqanku: –Chay chimpapuway, nispa. Galaad llaqtapi runakunaqa payta nirqanku: –¿Efraín llaqtayoqchu kanki? Sichus pay ninman: Manan; 6 Hinaqtinmi Jesusqa niranku: Siboletta niy, nispa. Hinaqtinmi Jordán mayu ñankunapi hap'ispa wañuchirqanku, Efrain runakunataq tawa chunka iskayniyoq waranqa runakuna wañurqanku. 7 Jeftetaq soqta wata Israelta juzgarqan. Hinan Galaad llaqtayoq Jefte wañupurqan, hinaspan Galaad llaqtapi huknin llaqtapi p'ampasqa karqan.
Comentario nisqa Jeftemanta willakuyqa , tarikun Juecespa 11 hinaspa 12 capitulonkunapi King James Bibliapi, chaymi ñawpaq Testamentopi aswan atiyniyoq, sasachakuyniyoq, llakikuypaq willakuykunamanta huknin. Chaypin rikukun huk atiyniyoq maqanakuq runa, chaytan familian mana chaskirqanchu, paymi hatarirqan Israelta qespichinanpaq, ichaqa huk llakikuypaq promesawanmi hap’ichikurqan, qhepamantaq sinchi guerra civilman haykurqan.
1 kaq t’aqa: Juezkunaq versiculomanta versiculoman t’aqakuynin 11– 12 capitulokuna Juezkuna 11 capitulo: Jeftepa hatariynin, amonitakunaq ch’aqwayninmantawan
3
Galaad llaqtamanta Jefté
11:1–3 — Jeftepa ñawpaq kawsayninmanta, preso apasqa kasqanmantawan Jeftetaqa reqsichikun “atiyniyoq kallpasapa runa” nispa, ichaqa payqa rabona warmiq churinmi. Taytan Galaadqa legítimo churinkunayoqmi, paykunan Jefteta qarqonku mana herenciata chaskinanpaq. Jefteqa Tob hallp'aman ayqekun, chaypin huk t'aqa "yanqa runakuna" (qarqosqa otaq mana imatapas ruwaq runakuna) muyuriqninpi huñunakunku, hinaspan umalliqninku hina qatikunku. 11:4–11 — Galaad llaqtapi kurak runakunan yanapayta maskhanku Amonitakuna Israel nacionwan guerra kaptinkum Galaad lawpi ancianokunaqa musyakurqaku huk comandante soldadota necesitasqankuta. Tob hallp'amanmi rirqanku Jefteta valekunankupaq paykunata pusananpaq. Qallariypiqa Jefteqa paykunawanmi churanakunku ñawpaqpi mana chaskisqa kasqankumanta, ichaqa rimanakunku atipayman pusaptinqa Galaad llaqtapi llapa yachaqkunapa umalliqnin kananta. Mizpe llaqtapi Señor Diospa ñawpaqenpi kay juramentota sellanku. 11:12–28 — Jeftepa Diplomático hinaspa Teológico nisqa rimanakuyninkuna Manaraq maqanakushaspan Jefteqa amonita runakunaq reyninman willaqkunata kacharan, tapunankupaq imarayku Israelpa hallp’anta atacashanku nispa. Amonita reyqa ninmi Israel nacionqa Egipto nacionmanta lloqsispanku hallp’ankuta qechurusqankuta. Jefteqa kutichin huk detallada defensa histórica y teológica nisqawan: Israelqa manan Ammonmantachu nitaq Moabmantachu hallp’ata hap’irqan, aswanpas amor runakunaq reynin Sehonmantan, paytan Diosqa paykunaq makinman entregarqan. Payqa kinsa pachak wata thakpi allichakusqan qhepamanmi Ammonpa derechonta quejakunanpaq churan, hinaspan Señor Diosman saqepun juiciota. Ammón reyqa manan uyarinchu chay willakuyta. 11:29 — Espirituq atiyniyoq kaynin "Chaymantan Señorpa Espiritunqa Jefteman hamurqan". Diospa atiyninta chaskispan Jefteqa Galaadpi Manasespiwan purispa tropakunata huñuspa amonitakunaman purin. 11:30–31 — Jeftepa mana yuyaypi promesa ruwasqan Manaraq maqanakuy kashaqtinmi Jefteqa Señor Diosman prometekun, sichus Dios amonita runakunata makinman entregaykunqa chayqa, wasi punkunmanta lloqsimuqqa thak-kaypi kutimuspa paywan tupananpaqqa Señor Diospaqmi kanqa, ruphachina sacrificiotataqmi haywarinqa. 11:32–33 — Amonpa contranpi atipay Jefteqa ñawpaqman rispan amonitakunawan maqanakun. Señor Diospa yanapayninwanmi iskay chunka llaqtakunata chimpaspa paykunaman hatun atipayta churan, Israel runakunaq ñawpaqenpi amonitakunata atipaspa. 11:34–40 — Llakikuypaq Wasiman kutimuy hinaspa Promesa hunt’akuynin Jefteqa Mizpe llaqtamanmi wasinman kutipun. Sapallan wawan —ususinqa— timbrekunawan tususpa tupananpaq lluqsimun. Llakikuywanmi Jefteqa p’achanta llik’ispa promesa ruwasqanmanta waqan, reparakuspan mana kutichipuyta atisqanmanta. Ususinmi mana manchakuspa kasukun, iskay killallatam mañakun compañeronkunawan orqokunaman rinankupaq, chaynapi doncella kasqanmanta waqanankupaq. Iskay killamantañataqmi kutimun, Jeftetaq prometekusqanta hunt’arqan. Kay ruwayqa sapa wata costumbremanmi tukupun, chaypin Israelpa ususinkuna sapa wata tawa p’unchay paymanta waqanku.
4
Galaad llaqtamanta Jefté
Juezkuna 12 kaq t’aqa: Efrainwan, qhepaman juezkunawan ima guerra civil 12:1–3 — Efrainpa quejakuynin Efrain llaqtapi hatunchakuq runakunaqa huñunakuspam Safón llaqtaman chimpaykuspanku Jeftewan piñasqallaña tupanku. Paykunaqa quejakunkun Amonwan guerraman risqanmanta mana yanapanankupaq waqyaspa, hinaspan amenazanku wasinta ruphachinankupaq paywan kuska. Jeftetaq kutichin, paywan llaqtanwan sinchi llakipi kashaspa yanapayta waqyakurqanku, Efrainmi ichaqa mana paykunata qespichirqanchu. 12:4–6 — Guerra Civil hinaspa "Shibboleth" prueba Jefteqa Galaad llaqtapi runakunata huñuspan Efrainwan maqanakun, paykunata atipaspa. Galaad runakunam Jordán mayupa purinan ñankunata hapirunku. Ayqekuq Efrain runakuna kutiy chimpayta munanku chayqa, guardiakunan pruebanku “Sibolet” simita ninankupaq . Efraín runakunaq rimaynin mana "sh" nisqa t'oqyayta t'oqyachisqanraykun, "Sibboleth" nisqa t'oqyayta t'oqyachinku . Kay simimanta quyqa paykunatam qawachin, chaymi 42.000 Efraimitakunata wañuchinku. 12:7 — Jeftepa wañusqanmanta Jefteqa soqta wata Israelta juzgarqan manaraq wañushaspa. Paytaqa Galaadpa huknin llaqtanpim pamparunku.
2 kaq raki: Hatun Yachachiykuna, Kawsaypi Aplicacionkuna 1. Diosqa qarqosqa runakunata, wikch’usqakunatapas utilizayta atinmi Yachachinapaq: Jeftetaqa ayllunkuna qarqurqanku imayna kawsasqanrayku, chaywanpas Diosqa akllarqa enteron llaqtata salvananpaq. Aplicación: Ama hayk’aqpas saqeychu ñawpaq kawsayniyki, familiaykimanta otaq runaq mana chaskisqaykipas ima ruway atisqaykitapas sut’inchananta. Diosqa sapa kutillanmi runakunaq mana qhawarisqan otaq qelqasqa runakunata utilizan extraordinario propósitos nisqakunata hunt’ananpaq. 2. Simiykikunata waqaychaypa ancha allin kaynin (Promesakuna mana yuyayniyuq ruwaypa peligro) . Yachachinapaq: Jefteqa sonqonpi sinchita llakikuspan usqhaylla, mana necesariota prometekurqan, chaymi sinchi llakipi tarikurqan. Aplicación: Simikunaqa hatun llasatan hap’in. Cuidakunanchismi mana yuyaypi promesakuna, sentimientomanta declaracionkuna otaq compromisokuna ñit’isqa kaqtin. Cheqaq iñiyqa Diospa kamachikuqninpin confian mana "soborno" nitaq negociayta munaspa, mana yuyaypi promesakunawan (Eclesiastés 5:2,5). 3. Historiaykita reqsispa, cheqaq kaqpi sayay Yachachinapaq: Jefteqa manan millay maqanakuqllachu karqan; payqa allintan yacharqan Israel nacionpa historianmanta, hinallataq muyuriqninpi nacionkunawan Diospa contrato ruwasqanmantawan. Payqa manaraq maqanakuyman richkaspanmi diplomaciawan, historiamanta chiqap kaqta servichikurqa.
5
Galaad llaqtamanta Jefté
Aplicación: Diospa Siminpa cheqaq kayninpi, historiapi cheqaq kayninpipas teqsiykuy. Iñiyniykiq teqsinta yachaspaykiqa, k’amiqkunamanmi kutichinki, ch’aqwaykunata allinta allichanki, llulla tumpaykuna contrapas allinta sayanki. 4. Orgullo, Tribalismo nisqapa chinkachiq kaynin Yachachisqa: Efraín runakunaqa k’irisqa orgulloso, envidia, ayllu ego nisqakunan tanqasqa karqanku, chaymi mana yuyayniyoq guerra civil nisqa karqan, chaymi chunka waranqa Israel runakunaq kawsayninta chinkachirqan. Aplicación: Hatunchakuykuna, huch’uy atipanakuykunapas iñiqkuna ukhupi (utaq llaqtakuna ukhupi, ayllukuna ukhupi) huklla kayta ukhumanta chinkachin. Pikunachus allinpaq qhawarisqa otaq hatunchasqa kanankumanta maqanakunamantaqa, Diospa gobiernonta, yanapanakuytapas ñawpaqman churananchis. 5. Pantasqa Runa Instrumentokuna hinaspa Divina Gracia Yachachisqa: Jefteqa Mosoq Testamentopi Iñiy Wasipin qelqasqa kashan (Hebreos 11:32), chaywanpas kawsayninpiqa hatun pantaykunan karqan, mana yuyaypichu decidisqan, ayllukunaq millay maqanakuyninkuna ima. Aplicación: Diosqa p’akisqa, pantaq runakunaq chawpintan llank’an. Mana allin akllasqanchiskuna kay pachapi nanay consecuenciakunataraq apamushaqtinpas, Diospa gracianqa kacharichinmanmi munakuq sonqota, chay sonqo k’ullu kashaqtinpas.
Mosoq Testamentopi Jefte Hebreos 11 —sapa kuti sutichasqa "Iñiypa Wasin"— Jefteqa mana suyasqa hinallataq yupaychasqa rimayta chaskikun hatun heroínakuna hinallataq heroeskuna ukhupi bibliapa historianpi. Jueces qelqapi willakuyninpi qelqasqa llakikuypaq ruwaykunata, mana yuyayniyoq kayninkunatapas qhawarispan, kay capitulopi churasqa kasqanqa allinta entiendechiwanchis imaynatas Mosoq Testamento qhawarin iñiyta, graciata, runaq mana hunt’asqa kaynintapas. 1. Maypichus Jefte rikhurin Hebreos 11 Jeftemantan rimashan Hebreos 11:32–34 : "¿Imatawantaq nisaq? Gedeonmanta, Baracmanta, Sansonmanta, Jeftemanta, Davidmanta , Samuelmanta, profetakunamantawan willanaypaq: Iñiywanmi qhapaq suyukunata kamachirqanku, chanin kaqkunata ruwarqanku, promesakunata chaskirqanku, leonkunaq siminta hark'arqanku, nina maqanakuyta wañuchirqanku, ninaq kantunmantataq ayqerqanku". espadaqa, pisi kallpa kasqankumanta kallpachasqa karqanku, maqanakuypi kallpasapaman tukurqanku, hawa llaqtayoq runakunaq ejercitonkunata ayqenankupaq kutirirqanku". 2. Mosoq Testamentomanta qhawariymanta llalliq hamut’aykuna A. Pantasqa Runa kay chawpipi riqsisqa iñiy Jueces libropin rikukun Israel nacionpi espiritual pisiyasqan tiempo, Jeftepa kawsayninqa manan ch’uyachu nitaq allinchu karqan. Payqa karqan mana legítimo wawa, exilio, "yanqa runakuna" umalliq, hinallataq maqanakuq, mana yuyaypi promesa ruwaq, chaymi tukurqan llakikuypi. Chaywanpas Hebreos 11 textopiqa manan santokunataqa listapichu churan allin kawsaypi allin kasqankuman hinachu; iñiypi hapipakuspam chaykunataqa listapi churan . Mosoq Testamento
6
Galaad llaqtamanta Jefté
qelqaqmi mana qhawarinchu Jefteq runakunaq k’amiyninta, sasa kawsayniyoq kayninta, sapan pantasqankunatapas, chhaynapi Israelrayku maqanakunanpaq Diospi confiasqan ratota qhawarinanpaq. Mosoq Testamentopi Diospa alabasqanqa Paypi confiaypin saphichasqa kashan , manan runaq mana pantayniyoq kayninpichu. B. "Pisi kallpayuq kasqankumantam Kallpachasqa Karqaku". Hebreos 11:34 textopin askha juezkunaq experiencianta pisillapi willan kay simiwan: “pisi kallpayoq kasqankuraykun kallpachasqa karqanku”, nispa. Jeftepa pisi kallpa kaynin: Payqa qallarirqan huk qarqosqa runa hina, kikin wawqenkunaq qarqosqan (Jueces 11:2) manataqmi ñawpaqmantapachachu, allin qhawarisqa mirayniyoq karqan. Diospa kallpan: Señorpa Espiritun payman hamuqtin (Jueces 11:29), desventaja naturalninpas, exilio socialninpas espiritual autoridadman, militar kacharichiymanmi tukupurqan. Mosoq Testamentowan T'inkinakuy: Kayqa chiqanmi tupan Pabloq teologíanwan 2 Corintios 12:9 ( "Khuyapayakuyniyqa qanpaqmi, kallpayqa pisi kallpa kaypi hunt'asqañan" ). C. Convicción Verbal y Teológica nisqapi rikuchisqa iñiy Manaraq Jefte amonitakunawan maqanakushaspa, Israelpa historianpi sayarispa unay diplomático intercambio nisqapi llank’arqan (Jueces 11:12–27). Payqa mana manchakuspan willarqan Israelpa Señor Diosnin chay hallp’ata llaqtanman qosqanmanta, hinaspan takyachirqan: “Juez Señor Diosmi kunan p’unchay Israelpa mirayninkunawan Amón runakunawan juzgachun”, nispa. Jeftepa iñiynintam qawachirqa Dioslla aswan hatun Juez hinaspa runakunapa gobiernonkunapi kamachiq kasqanmanta mana iskayrayaspan . Hebreos 11:33 textopin iñiymanta kay partemanta willashan reinokunata kamachikuqta , maqanakuypi valorniyoq kaymantawan . D. Rimanakuy Graciaq Atiynin Hebreos 11 capitulopi Jefte, Sanson, Gedeon hina runakunaq churasqanmi Mosoq Testamentopi huk hatun temata rikuchin: Kacharichiq Gracia . Sichus qespikuypas Diospa allin qhawarisqanpas mana ima qhelli ruwaymanta kanman chayqa, manan Jefteqa chay listapichu kanman. Chayman churasqa kasqanmi rikuchin Evangelio willakuyta —Diosqa llank’an p’akisqa, ch’aqwasqa, pantaq runakunawan, paykunan Payman kutirinku hap’ipakuspa.
7
Galaad llaqtamanta Jefté
3. Ñawpa Rimanakuy Willakuywan Mosoq Rimanakuypa Resumenwan tupachiy Ñawpa Rimanakuypi Enfoque (Jueces 11–12) .
Mosoq Testamentopi enfoque (Hebreos 11) .
Realidad Histórica & Humana: Estado qarqusqa, sinchi diplomacia, promesa eruptiva, llakikuypaq chinkachiy, ch’aqway civil.
Espiritualpi cheqaq kaq: Confianzawan atipay, pisi kallpa kayta atipaspa, Diospa atiyninpi hap’ipakuspa.
Enfasis: Runakunapa sasachakuynin hinaspa Israel ayllukunapa pachanpa chaqwa kaynin.
Enfasis: Sasa sasachakuykunapi cheqaq iñiywan llank’aq Diospa atiynin.
Yachachiy: Mana yuyaykusqa consecuenciakuna mana yuyayniyoq simikunaq, p’akisqa runaq sistemankunaq.
Yachachikuy: Wiñaypaq hatunchasqa, maqanakuyninkupi maqanakunankupaq Diospi confiaqkunaman.
Mosoq Testamentomanta Kawsay Aplicacionmanta Diosqa manan aswan millay pantasqaykiwanchu sut’inchasunki: Mosoq Testamentopin Jeftetaqa yuyarinku Diospa kacharichinanpaq atiyninpi iñisqanrayku, manan llakikunapaq hina mana yuyaypi prometekusqanraykuchu. Cristopiqa, herenciaykiqa iñiywan Diospa khuyapayakuyninwanmi ruwasqa kashan, manan ñawpaq pantasqaykikunawanchu. Iñiyqa pantaq tiempokunapin llank’an: Jefteqa kawsarqan ch’aqway tiempopin, chaywanpas Diospi confiashallarqanmi. Cheqaq iñiyniyoq kanaykipaqqa manan necesitankichu allin tiempota. Qespichiqpi yuyaykuy, manan instrumentollapichu: Jefteq Hebreos 11 textopi churasqa kasqanmi aswan allinta rikuchin Diosta, payqa Bibliaq cheqaq Heroenmi, paymi kallpata qon pisi kallpa runakunata promesankunata hunt’anankupaq.
8