Samuelpa Maman Ana 1 Samuel 1 1 Efraín orqopi Ramataimzofim llaqtamanta huk runa kasharqan, paypa sutinmi karqan Elcana, Jerohampa churin, Elihupa churin, Tohupa churin, Zufpa churin, Efrat llaqtayoq. 2 Payqa iskay warmiyoqmi karqan. hukninpa sutinmi karqan Ana, hukninpa sutintaq Penina, Peninataq wawayoq karqan, Anataq mana wawayoqchu karqan. 3 Kay runaqa sapa watanmi llaqtanmanta lloqsispa Silo llaqtapi tukuy kallpayoq Señor Diosman yupaychaspa sacrificiota haywariq. Chaypim karqaku Elipa iskay churinkuna, Hofni hinaspa Finees, Tayta Diospa sacerdotenkuna. 4 Elcana ofrendata haywasqan tiempota qorqan, warmin Peninaman, llapa churinkunaman, ususinkunamanwan. 5 Anamanmi ichaqa allin qollqeta qorqan. Anata munakusqanraykun, Señor Diosqa wiksanta wisq'aykusqa. 6 Paypa awqanpas sinchitan phiñachirqan, Señor Dios wiksanta wisq'asqanrayku. 7 Imaynan Jesusqa watan-watan ruwarqan Señor Diospa wasinman wichaspa, chhaynatan payqa phiñachirqan. chayraykutaq waqarqan, manataq mikhurqanchu. 8 Hinaqtinmi qosan Elcanataq nirqan: –Ana, ¿imanaqtintaq waqashanki? ¿Imanasqataq mana mikunkichu? ¿Imanaqtintaq sonqoyki llakisqa kashan? ¿Manachu qampaq chunka churikunamanta aswan allin kani? 9 Chaymi Anaqa hatarirqan Silo llaqtapi mikhusqanku qhepaman, ukyasqanku qhepamanpas. Sacerdote Eliqa Tayta Diospa yupaychana wasinpa waqtanpi tiyananpi tiyaykusqa. 10 Hinaqtinmi payqa sinchita llakikuspa Señor Diosta mañakuspa waqarqan. 11 Hinan prometekuspa nirqan: Tukuy-atiyniyoq Señor Diosníy, sichus cheqaqtapuni kamachiykiq ñak’ariyninta qhawarispa yuyariwanki, manataq sirvienteykita qonqankichu, aswanpas kamachiykiman qhari wawata qonki chayqa, tukuy kawsasqan p’unchaykunapin Señor Diosman qosaq, manataqmi umallanpi navajas lloqsimunqachu, nispa. 12 Señor Diosmanta mañakushaspataq Eliqa siminta señalarqan. 13 Anataq sonqonpi rimarqan. Siminkunallan kuyurirqan, kunkantaq mana uyarikurqanchu, chayraykun Eliqa machasqa kashasqanmanta yuyaykurqan.
1
Samuelpa Maman Ana
14 Eliqa payta nirqan: –¿Hayk'aqkamataq machasqa kanki? vinoykita qechuy, nispa. 15 Anataq nirqan: –Manan, wiraqochay, llakisqa warmin kani, manan vinotapas machaytapas ukyarqanichu, aswanpas Señor Diosmanmi almayta hich'arqani, nispa. 16 Ama sirvienteykitaqa Belialpa ususinta yupaychu, llumpay llakisqaymanta, llakisqaymantawan kunankama rimarqani. 17 Hinaqtinmi Eliqa nirqan: –Hawkalla riy, Israelpa Diosnin mañakusqaykita qosunki, nispa. 18 Hinaqtinmi warmiqa nirqan: –Sirvientaykiqa sumaq sonqo kachun, nispa. Chaymi warmiqa rispa mikhurqan, uyanqa manaña llakisqañachu karqan. 19 Tutamanta hatarispankutaq Señor Diospa ñawpaqenpi yupaycharqanku, hinaspan kutipurqanku Rama llaqtaman wasinkuman. Señor Diostaq payta yuyarirqan. 20 Chayraykun Anaqa wiksallikusqan qhepaman huk qhari wawata wachakurqan, hinaspan Samuel sutiwan suticharqan: –Señor Diosmanta mañakusqayrayku, nispa. 21 Elcana runaqa, llapa wasinkunapiwan, sapa wata sacrificiota, promesantapas Señor Diosman haywanankupaq rirqanku. 22 Anataq ichaqa mana rirqanchu. Paymi qosanta nirqan: –Manan risaqchu wawa ñuñumanta ñuñusqa kanankama, chaymantataq pusamusaq Señor Diosman rikhurimunanpaq, chaypi wiñaypaq tiyananpaq, nispa. 23 Qosan Elcanataq payta nirqan: –Allinpaq qhawarisqaykiman hina ruway. ñuñumanta ñuñunaykikama qhipakuy; Señor Diosllan siminta takyachin. Chaymi warmiqa tiyaykuspa churinta chuchuchirqa ñuñumanta ñuñunankama. 24 ñuñumanta wikch'uspataq, kinsa torokunata, huk efa hak'uta, huk p'uyñu vinotawan pusarqan, hinaspan Silo llaqtapi Señor Diospa wasinman pusarqan, chay wawataq huch'uyllaraq kasharqan. 25 Hinaspan huk torota wañuchispa Eliman aparqanku. 26 Paytaq nirqan: –Señorniy, almayki kawsashaqtiy, wiraqochay, ñoqan kaypi kaypi sayaq warmiqa kani, Señor Diosmanta mañakuspa, nispa. 27 Kay wawapaqmi mañakurqani. Señor Diosmi paymanta mañakusqayta qowarqan. 28 Chayraykun Señor Diosman prestarqani. Kawsanankamaqa Tayta Diosmanmi prestasqa kanqa. Hinan chaypi Señor Diosta yupaycharqan.
1 Samuel 2 1 Anataq mañakuspa nirqan: –Señor Dioswanmi sonqoyqa kusikun, waqraymi Señor Diospi hatunchasqa kashan, awqaykunaq hawanpin simiy hatunyasqa kashan. Qespichisqaykimanta kusikusqayrayku. 2 Manan pipas Señor Dios hina ch'uyaqa kanchu, manan pipas kanchu, manan kanchu Diosninchis hina qaqapas. 3 Amaña rimapayaychisñachu llumpay hatunchakuspaqa. Ama hatunchakuq kay simiykichismanta lloqsimuchun, Señor Diosqa yachayniyoq Diosmi, paywanmi ruwasqaykichispas pesasqa kashan. 4 Atiyniyoq runakunaq arconqa p’akisqañan kashan, urmaqkunapas kallpawanmi watasqa kashanku. 5 Sach'asqakunaqa t'antapaqmi contratakurqanku. Yarqasqa runakunaqa manañam wachakururqakuchu, chaymi mana wachakuq runaqa qanchista wachakururqa. Askha wawayoq warmipas pisi kallpayapunmi. 6 Señor Diosmi wañuchin, kawsachintaq, aya p'ampanaman uraykachispataq wicharichin. 7 Señor Diosqa wakchatan ruwan, qhapaqyachintaqmi, pisichaspa hoqarin. 8 Paymi wakchakunata hallp'amanta hatarichin, mañakuqkunatapas wanumanta hoqarin, kamachikuqkunapa chawpinpi churananpaq, hatun kamachikuy tiyananta chaskinanpaq, kay pachapi sach'akunaqa Señor Diospaqmi, paymi kay pachata churarqan. 9 Paymi ch’uya runakunaq chakinta waqaychanqa, millay runakunataq tutayaqpi ch’inlla kanqaku; kallpawanqa manan pipas atipanqachu.
2
Samuelpa Maman Ana
10 Señor Diospa awqankunaqa p'akisqa kanqaku. hanaq pachamantan t'oqyachinqa, Señor Diosmi kay pachaq k'uchunkunata juzganqa. Reyninmanmi kallpata qonqa, akllasqanpa waqrantapas hoqarinqa.
Comentario nisqa Anapa willakuyninqa, 1 Samuel capitulo 1 hinaspa 2 capitulokunapin tarikun , chaymi Bibliapi aswan atiyniyoq willakuykunamanta huknin, llakikuymanta, mana saqespa mañakuymanta, iñiymanta, Diosmanta allinpaq qhawarisqa kaymantawan.
1 kaq raki: Anapa willakuyninmanta versiculomanta versiculoman rakinakuy 1 Samuel Captulo 1: Llakikuy, mañakuy, promesa ima 1–2 versiculokuna (Elcana iskay warminkunawan): Willakuyqa qallarikun Elcana, Efraín orqomanta levita, iskay warminkunatawan reqsichispa: Penina (wawayoq) Anawan (mana wachakuq). 3–5 versiculokuna (Sapa wata Yupaychay hinaspa Favoritismo): Aylluqa sapa wata purin Silo llaqtapi Ejército Señor Diosta yupaychanankupaq, sacrificanankupaqpas. Penina wawayoqña chaypas, Elcanaqa Anamanmi qon "digno parteta" (otaq iskay parteta) sinchita munakusqanrayku, Señor wiksanta wisq'ashaqtinpas. 6–8 versiculokuna (Peninaq phiñakuynin): Peninaqa sapa kutillanmi Anata burlakun, phiñachin ima mana wachakuq kasqanrayku, chaymi waqan, manataqmi mikhunata munanchu. Elcanaqa llamp’u simikunawanmi sonqochayta munan ( "¿Manachu qanpaq aswan allin kani chunka churikunamantaqa?" ), Anaq sonqon ichaqa llasaqllaña kashan. 9–11 versiculokuna (Anapa k’arak mañakuynin, promesa ruwasqanwan): Silo llaqtapi mikhuspa, sinchi llakisqa Ana hatarispa yupaychana wasiman rin. K’arakta waqaspan Señormanta mañakun, prometekuntaq: Dios qhari wawata qonqa chayqa, tukuy kawsasqan p’unchaykunapin Señorman dedicanqa, manataqmi hayk’aqpas umanta navaja llamiykunqachu. 12–14 versiculokuna (Eli pantasqa yuyaykusqan): Ana sonqonpi ch’inlla mañakushallaqtin (simillanmi kuyushan, ichaqa manan ima kunkapas uyarikunchu), uma sacerdote Eli payta qhawaspa pantaspa machasqa kashaqta yuyaykun, vinonta wikch’upunanpaq nin. 15–16 versiculokuna (Anapa Defiendekuynin): Anaqa respetowanmi Elita allichan, sut'inchaspa mana vinowan machasqa kasqanmanta, aswanpas "llakisqa espirituq warmin" kasqanmanta , payqa ancha quejakuspa llakikuymantawanmi Señorpa ñawpaqenpi almanta hich'aykushan. 17–18 versiculokuna (Elip saminchaynin, Anaq thak kaynin): Eliqa huk saminchawanmi kutichin: "Hawkalla riy, Israelpa Diosnintaq paymanta mañakusqaykita qosunki". Anapa uyanqa chayllam cambian; ñanninta rispan mikhun, manaña llakisqañachu. 19–20 versiculokuna (Samuelpa nacesqan): Familiaqa paqaristinmi yupaychanku, hinaspan Ramá llaqtaman wasinkuman kutipunku. Elcanaqa warmin Anata reqsin, Señor Diospas yuyarin. Payqa
3
Samuelpa Maman Ana
wiksallikuspan huk qhari wawata wachakun, paytan sutichan Samuel nispa ("Diospa uyarisqan" niyta munan), "Señormanta mañakusqayrayku" nispa. 21–23 versiculokuna (Qhepapi qhepakuy ñuñumanta wikch’usqa kanankama): Elcana Silo llaqtaman sapa wata sacrificiota haywananpaq wichaqtinmi, Anaqa wasinpi qhepakun, wawa ñuñumanta wikch’usqa kasqan qhepallamanmi ripunanta willaspa, chhaynapin Wiraqochaq ñawpaqenpi wiñaypaq presentanman. Elcanaqa yanapanmi decidisqanta. 24–28 versiculokuna (Promesa hunt’ay): Samuelta ñuñumanta wikch’upuqtinmi Anaqa apamun Silo llaqtapi Señor Diospa wasinman qoykukuq ofrendawan kuska (kimsa torota, hak’uta, vinotawan). Elitan yuyarichin askha watakuna ñawpaqtaraq ladonpi mañakuq warmita, willanmi kay wawaqa mañakusqan kasqanmanta, hinaspan Señorman prestan kawsanankama.
1 Samuel Capítulo 2:1–10: Anapa Agradecekuy Taki 1–3 versiculokuna (Diospa ch’uya kayninmanta kusikuy): Anaqa profeta hina alabanapaq mañakuymanmi phatarirqan. Sonqonqa Señorpin kusikun, waqranpas hatunchasqan, qespichisqanmantataqmi kusikun. Payqa willakunmi, manan pipas Señor hina ch’uyaqa kanchu, nitaq pay hina qaqapas kanchu. 4–5 versiculokuna (Runaq kawsayninpa kutichiynin): Anaqa runaq suertenkunapi Diospa kamachikuq kaynintan raymichan: atiyniyoq runakunaq arconmi p’akisqa kashan, urmaqkunapas kallpawanmi watasqa kashan, hunt’asqakunan t’antapaq contratakunanku, mana wachakuqtaq qanchista wachakurqan , askha wawayoqtaq payqa llasaqyasqa kashan. 6–8 versiculokuna (Diospa Atiynin Kawsaypi Wañuypiwan): Wiraqocha wañuchin, kawsachin; Paymi aya p’ampanaman uraykachispa wicharichin. Wakchakunata ñut'u hallp'amanta hoqarin, mañakuqtataq wanumanta hoqarispa kamachikuqkunapa chawpinpi churan, kay pachapi sayaq pilarkunaqa Wiraqochaqmi. 9–10 versiculokuna (Chanin runakunaq amachaynin): Diosqa ch’uya runakunaq chakintan waqaychan, millay runakunan ichaqa tutayaqpi ch’inlla kanqaku, kallpawanqa manan pipas atipanqachu. Señor Diosmi kay pachaq k’uchunkunata juzganqa, kallpata qonqa, hanaq pachapaq akllasqanpa waqrantapas.
2 kaq raki: Hatun Yachachiykuna, Kawsaypi Aplicacionkuna 1. Mañakuypi Honestidad Radical Yachachisqa: Anaqa manan pakarqanchu nanaynintaqa religionpi allin rimaq rimaykuna qhepapi. Payqa sinchitan waqarqan, almantapas hich’arqan, Diospa ñawpaqenpitaq q’omer llakikuyta churarqan. Kawsaypa ruwaynin: Diosmi invitawanchis cheqaq sientekusqanchiskunata —llakikuy, hukmanyasqa, k’arak sonqo kay, munapayay ima— derechota Payman apamunanchispaq. Manaraq Dioswan rimashaspaqa manan imayna sientekusqaykita pichanaykichu; Payqa honrado llakikuytaqa pimantapas aswan allintam atipan.
4
Samuelpa Maman Ana
2. Hukkunapa Juzgayninta hinaspa Mana allinta entiendesqankuta atipaspa Yachachisqa: Espiritualpi umalliqpas (Eli) Anata pantasqata qhawarirqan, cheqaqtapuni Dioswan sinchita huñunakushaspa machasqa kasqanmanta tumparqan. Anaqa manan kutichipurqanchu nitaq defiendekunanpaq discutirqanchu; payqa huch’uyyaykukuspan respetowanmi sut’incharqan imachus kasqanmanta. Kawsayman hina: Runakuna mana allinta entiendeptinku imarayku ruwasqaykita, maqanakusqaykita utaq espiritualpi maqanakuypi ch’inlla kasqaykipi, hawkalla kay. Sapa k’amiqkunaman defiendekunaykimantaqa Diospi yuyaykuy. 3. Diospi confiay mana allintachu (Integridad de votos) . Yachachikuy: Anaqa wawata maskhaspan sinchita mañakuspan prometekusqanta hunt’arqan, unayña suyasqan churinta templopi Señor Diosta servinanpaq huk kuti ñuñumanta wikch’usqa kashaqtin tukuy sonqonwan saqerqan. Kawsaypi Aplicación: Dios aswan ukhu mañakuyninchista kutichiqtinqa facilmi saminchayta allinta hap’iyqa, kikinchispa kaqninchista hina. Anaqa yuyarichiwanchismi saminchanchiskunata suchuylla hap’inanchispaq, yuyarinanchismi tukuy chaskisqanchis Diosmanta hamusqanmanta, qhepamantaq Payta hatunchanapaq kasqanmanta. 4. Ñak’ariyta Alabanapaq Takiman tikray Yachachiy: Anaq willakuyninqa t’ikrakunmi 1 kaq capitulopi ch’inlla waqasqanmanta, 2 kaq capitulopi altoman wichariq, profeta hina atipay takiman. Kawsay Aplicación: Nanaqpa p’unchawninmi tukukun, ichaqa yupaychayqa aguantanmi. Dios pruebakunaq tiemponta pasaqtin otaq unay suyasqa mañakuyta kutichiqtinqa, kutichisqayki allin kayninmanta testigo kachun, chaymi hukkunata kallpachan. Llave apakuy: Anapa purisqanmi yachachiwanchik mana ima pachapas mana wachakuq kaypas utaq humillasqa kaypas Diospa makinpiqa wiñaypaq kasqanmanta. Mana qhawasqakunata rikun, p’akisqa sonqoyoq runakunaq ch’inlla waqayninta uyarin, llakikuytapas tusuyman tukuchiyta atin.
5