ਅਰਿਆਇ1
1ਭਰਾਵ,ਸਾਨਰਿਸਮਸੀਹਨਪਰਮਸਰਵਾਗਸਮਝਣਾਚਾਹੀਦਾਹ; ਰਜਉਰਦਆਅਤਮਰਰਦਆਦਰਨਆਕਾਰਵਾਗ;ਅਤਨਾਹੀਸਾਨ ਆਪਣੀਮਕਤੀਨਘਂਸਮਝਣਾਚਾਹੀਦਾਹ।
2ਰਕਉਰਕਜਅਸੀਉਸਨਨੀਵਾਸਮਝਦਹਾ,ਤਾਅਸੀਉਸਤਕਝ ਛਂੀਆਚੀਜਾਹੀਪਾਪਤਕਰਨਦੀਉਮੀਦਰਖਾਗ।
3ਅਤਜਅਸੀਅਰਜਹਾਕਰਦਹਾ,ਤਾਅਸੀਪਾਪਕਰਾਗ;ਇਹ ਰਵਚਾਰਨਹੀਕਰਦਰਕਸਾਨਰਕਥਬਲਾਇਆਰਗਆਹ,ਅਤਰਕਸ ਦਆਰਾ,ਅਤਰਕਸਜਗਾਤ;ਅਤਰਿਸਮਸੀਹਨਸਾਡਲਈਰਕਨਾ ਦਖਝਲਣਦੀਗਾਰਂੀਰਦਤੀਹ।
4ਤਾਰਿਰਅਸੀਉਸਨਕੀਬਦਲਾਦਈਏ?ਜਾਉਸਦਰਦਤਿਲਦ ਿਗਕੀਹਸਕਦਾਹ?
5ਰਕਉਰਕਸਾਡੀਪਰਵਤਰਤਾਦਸਬਿਰਵਚਅਸੀਉਸਦਰਕਨਵਡ ਿਾਇਦਪਾਸਕਦਹਾ?ਉਸਨਸਾਨਪਕਾਸਮਾਨਕੀਤਾਹ:ਇਕਰਪਤਾ ਦਰਪਰਵਚ,ਉਸਨਸਾਨਆਪਣਬਚਰਕਹਾਹ;ਉਸਨਸਾਨ ਬਚਾਇਆਹਜਗਆਚਹਏਅਤਬਕਾਰਹਗਏਸੀ।
6ਅਸੀਉਸਦੀਕੀਉਸਤਤਕਰੀਏ?ਜਾਸਾਨਜਕਝਰਮਰਲਆਹ,ਉਸ ਦਬਦਲਸਾਨਰਕਹੜਾਇਨਾਮਰਮਲਗਾ?
7ਅਸੀਆਪਣੀਸਮਝਰਵਚਨਕਸਦਾਰਸੀ;ਅਸੀਪਥਰਾਅਤਲਕੜ, ਸਨਾ,ਚਾਦੀਅਤਰਪਤਲਦੀਪਜਾਕਰਦਸੀ,ਮਨਖਾਦਹਥਾਦਕਮ; ਅਤਸਾਡੀਸਾਰੀਰਜਦਗੀਮਤਤਇਲਾਵਾਕਝਨਹੀਸੀ।
8ਇਸਲਈਹਨਰਨਾਲਰਘਰਹਣਕਰਕ,ਅਤਸਾਡੀਆਅਖਾਦ ਸਾਹਮਣਇਨੀਿਦਹਣਕਰਕ,ਅਸੀਉਪਰਵਰਖਆਹ,ਅਤਉਸਦੀ ਇਛਾਨਾਲਉਸਬਦਲਨਦਰਕਰਰਦਤਾਹਰਜਸਨਾਲਅਸੀਰਘਰ ਹਏਸੀ।
9ਰਕਉਰਕਉਸਨਸਾਡਤਤਰਸਖਾਿਾ,ਅਤਆਪਣਰਦਲਰਵਚਸਾਡ ਵਲਪਰਰਤਹਕ,ਉਸਨਸਾਨਬਚਾਇਆ;ਸਾਡਰਵਚਬਹਤਸਾਰੀ ਗਲਤੀਅਤਤਬਾਹੀਵਖੀ;ਅਤਦਰਖਆਰਕਸਾਡਕਲਮਕਤੀਦੀਕਈ ਉਮੀਦਨਹੀਸੀ,ਰਸਰਫਉਸਦਰਾਹੀ। 10ਰਕਉਰਕਉਸਨਸਾਨਜਨਹੀਸਨ,ਬਲਾਇਆ;ਅਤਸਾਨਕਝਵੀ ਨਾਹਣਦਣਲਈਖਸਸੀ।
7ਇਸਤਰਾਮਸੀਹਨਵੀਇਹਚਗਾਲਰਗਆਰਕਉਹਗਆਚਹਏ ਲਕਾਨਬਚਾਵ;ਅਤਜਦਉਹਦਨੀਆਰਵਚਆਇਆ,ਤਾਉਸਨ ਬਹਰਤਆਨਬਚਾਇਆ,ਅਤਸਾਨਜਪਰਹਲਾਹੀਗਆਚਹਏਸੀ, ਬਲਾਇਆ।
8ਇਸਲਈਉਸਨਸਾਡਉਤਇਨੀਦਿਾਕੀਤੀਹ;ਅਤਖਾਸਕਰਕ
1ਖਸਹ,ਤਬਾਝ,ਜਜਣਨਨਹੀਕਰਦੀ,ਖਲਕਰ,ਜਜਣਨਨਹੀ
2ਇਹਕਰਹਕਰਕ,“ਖਸਹ,ਤਬਾਝਹਜਜਮਦੀਨਹੀ,”ਉਸਨਸਾਡ
11ਪਰ,ਅਸੀਉਸਨਰਕਥਕਬਲਕਰੀਏ?ਅਰਥਾਤ,ਉਹਗਲਾ
12ਤਾਆਓਆਪਾਉਸਨਰਸਰਫਪਭਹੀਨਾਕਹੀਏ;ਰਕਉਰਕਇਸ ਨਾਲਸਾਨਕਈਬਚਾਨਹੀਸਕਗਾ।ਰਕਉਰਕਉਹਕਰਹਦਾਹ:"ਹਰ ਕਈਜਮਨਪਭ,ਪਭਕਰਹਦਾਹ,ਬਚਾਇਆਨਹੀਜਾਵਗਾ,ਪਰਉਹ ਜਿਰਮਦਕਮਕਰਦਾਹ।"
13ਇਸਲਈ,ਭਰਾਵ,ਆਓਆਪਾਆਪਣਕਮਾਰਾਹੀਉਸਦਾ ਇਕਰਾਰਕਰੀਏ;ਇਕਦਜਨਰਪਆਰਕਰਕ;ਰਵਭਚਾਰਨਾਕਰਕ, ਇਕਦਜਦਰਵਰਿਬਰਾਨਾਬਲਕ,ਇਕਦਜਨਾਲਈਰਖਾਨਾ ਕਰਕ;ਸਗਸਜਮੀ,ਰਦਆਲਅਤਚਗਬਣਕ।
14ਆਓਆਪਾਇਕਦਜਦਦਖਾਨਸਮਝੀਏ;ਅਤਪਸਦਾਲਭਨਾ ਕਰੀਏ:ਸਗਆਪਣਚਗਕਮਾਦਆਰਾਪਰਮਸਰਦਾਇਕਰਾਰਕਰੀਏ, ਨਾਰਕਉਨਾਕਮਾਦਆਰਾਜਹਰਹਨ।
15ਇਸਲਈਆਓਆਪਾਮਨਖਾਤਨਾਡਰੀਏ,ਸਗਪਰਮਸਰਤ
2ਰਕਉਰਕਪਭਕਰਹਦਾਹ,ਤਸੀਬਰਘਆੜਾਦਰਵਚਕਾਰਭਡਾਵਾਗ ਹਵਗ।ਪਤਰਸਨਜਵਾਬਰਦਤਾ,“ਜਬਰਘਆੜਭਡਾਨਪਾੜਦਣਗ ਤਾਕੀਹਵਗਾ?”ਰਿਸਨਪਤਰਸਨਰਕਹਾ,“ਮਰਨਤਬਾਅਦਭਡਾਨ ਬਰਘਆੜਾਤਨਾਡਰਨਾਚਾਹੀਦਾ:ਅਤਤਸੀਉਨਾਤਵੀਨਾਡਰਜ ਤਹਾਨਮਾਰਦਹਨ,ਅਤਇਸਤਬਾਅਦਉਹਤਹਾਡਨਾਲਹਰਕਝ ਨਹੀਕਰਸਕਦ;ਪਰਉਸਤਡਰਜਤਹਾਡਮਰਨਤਬਾਅਦਆਤਮਾ ਅਤਸਰੀਰਦਵਾਨਨਰਕਦੀਅਗਰਵਚਸਂਣਦੀਸਕਤੀਰਖਦਾਹ।” 3ਭਰਾਵ,ਇਸਗਲਵਲਰਿਆਨਰਦਓਰਕਇਸਦਨੀਆਰਵਚਇਸ ਸਰੀਰਦਾਰਰਹਣਾਥੜਾਅਤਥੜਸਮਦਾਹ,ਪਰਮਸੀਹਦਾਵਾਅਦਾ ਮਹਾਨਅਤਸਾਨਦਾਰਹ,ਆਉਣਵਾਲਰਾਜਦਬਾਕੀਰਹਸਅਤ ਸਦੀਵੀਜੀਵਨਦਵਾਅਦਵੀ।
4ਤਾਰਿਰਸਾਨਕੀਕਰਨਾਚਾਹੀਦਾਹਤਾਜਅਸੀਇਸਨਪਾਪਤ ਕਰਸਕੀਏ?ਸਾਨਆਪਣੀਗਲਬਾਤਪਰਵਤਰਅਤਿਾਰਰਮਕਤਾ ਨਾਲਕਰਨੀਚਾਹੀਦੀਹ,ਅਤਇਸਦਨੀਆਦੀਆਸਾਰੀਆਚੀਜਾਨ ਆਪਣੀਆਨਹੀਸਮਝਣਾਚਾਹੀਦਾ,ਅਤਉਨਾਦੀਇਛਾਨਹੀਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।ਰਕਉਰਕ,ਜਅਸੀਉਨਾਨਪਾਪਤਕਰਨਾਚਾਹਦਹਾਤਾਅਸੀ ਿਾਰਰਮਕਤਾਦਰਾਹਤਰਡਗਜਾਦਹਾ।
5ਰਕਉਰਕਪਭਇਹਕਰਹਦਾਹ,ਕਈਵੀਨਕਰਦਮਾਲਕਾਦੀਸਵਾ ਨਹੀਕਰਸਕਦਾ।ਇਸਲਈਜਅਸੀਪਰਮਸਰਅਤਿਨਦੀਸਵਾ ਕਰਨਾਚਾਹੀਏਤਾਇਹਸਾਡਲਈਰਵਅਰਥਹਵਗਾ।ਰਕਉਰਕਕੀ ਲਾਭਹਵਗਾਜਕਰਕਈਸਾਰੀਦਨੀਆਨਕਮਾਲਵ,ਪਰਆਪਣੀ ਜਾਨਗਆਲਵ?
6ਹਣਇਹਦਨੀਆਅਤਆਉਣਵਾਲਾਸਸਾਰਦਦਸਮਣਹਨ। ਇਹਰਵਭਚਾਰਅਤਰਭਸਂਾਚਾਰ,ਲਭਅਤਿਖਦੀਗਲਕਰਦਾਹ; ਪਰਇਨਾਚੀਜਾਨਰਤਆਗਦਾਹ।
7ਇਸਲਈ,ਅਸੀਦਵਾਦਦਸਤਨਹੀਹਸਕਦ;ਪਰਸਾਨਇਕਨ ਰਤਆਗਕਦਜਦਾਆਨਦਲਣਦਾਸਕਲਪਲਣਾਚਾਹੀਦਾਹ।ਅਤ ਅਸੀਸਚਦਹਾਰਕਮਜਦਾਚੀਜਾਨਥੜ,ਥੜਸਮਲਈਅਤ ਨਾਸਵਾਨਸਮਝਕਨਫਰਤਕਰਨਾਰਬਹਤਰਹ,ਅਤਆਉਣਵਾਲੀਆ ਚੀਜਾਨਰਪਆਰਕਰਨਾ,ਜਸਚਮਚਚਗੀਆਅਤਅਰਵਨਾਸੀਹਨ। 8ਰਕਉਰਕ,ਜਅਸੀਮਸੀਹਦੀਇਛਾਪਰੀਕਰਦਹਾ,ਤਾਸਾਨਆਰਾਮ ਰਮਲਗਾ:ਪਰਜਨਹੀ,ਤਾਕਝਵੀਸਾਨਸਦੀਵੀਸਜਾਤਨਹੀਬਚਾ ਸਕਗਾਜਕਰਅਸੀਉਸਦਹਕਮਾਦੀਉਲਘਣਾਕਰਾਗ।ਰਕਉਰਕ ਰਹਜਕੀਏਲਨਬੀਰਵਚਿਰਮ-ਗਥਇਸਤਰਾਕਰਹਦਾਹ,ਜਨਹ, ਅਿਬਅਤਦਾਨੀਏਲਉਠਣ,ਤਾਉਹਆਪਣਬਰਚਆਨਕਦਰਵਚ ਨਹੀਛਡਾਸਕਣਗ।
9ਇਸਲਈ,ਜਅਰਜਹਿਰਮੀਆਦਮੀਆਪਣੀਿਾਰਰਮਕਤਾਦਆਰਾ ਆਪਣਬਰਚਆਨਬਚਾਉਣਦਿਗਨਹੀਹਨ,ਤਾਅਸੀਪਰਮਸਰਦ ਰਾਜਰਵਚਰਕਵਪਵਸਕਰਨਦੀਉਮੀਦਕਰਸਕਦਹਾ,ਜਦਤਕ ਅਸੀਆਪਣਬਪਰਤਸਮਨਪਰਵਤਰਅਤਬਦਾਗਨਹੀਰਖਦ?ਜਾ ਸਾਡਾਵਕੀਲਕਣਹਵਗਾ,ਜਦਤਕਅਸੀਉਹਨਹੀਪਾਇਆਜਾਦਾ ਜਪਰਵਤਰਅਤਰਨਆਪਰਨਹ?
10ਇਸਲਈ,ਮਰਭਰਾਵ,ਆਓਆਪਾਪਰੀਇਮਾਨਦਾਰੀਨਾਲ ਸਘਰਸਕਰੀਏ,ਇਹਜਾਣਦਹਏਰਕਸਾਡੀਲੜਾਈਨੜਹ;ਅਤ ਬਹਤਸਾਰਲਕਇਕਨਾਸਵਾਨਇਨਾਮਲਈਲਬੀਆਿਾਤਰਾਵਾ
11ਅਤਰਿਰਵੀਸਾਰਰਆਨਤਾਜਨਹੀਰਦਤਾਜਾਦਾ,ਪਰਰਸਰਫਉਹੀ
13ਨਬੀਉਨਾਦਬਾਰਇਸਤਰਾਕਰਹਦਾਹਜਆਪਣੀਮਹਰਨਹੀ ਰਖਦ,ਉਨਾਦਾਕੀੜਾਨਹੀਮਰਗਾ,ਅਤਉਨਾਦੀਅਗਨਹੀਬਝਗੀ; ਅਤਉਹਸਾਰਬਸਰਾਲਈਇਕਤਮਾਸਾਹਣਗ।
14ਇਸਲਈਆਓਆਪਾਿਰਤੀਉਤਰਰਹਦਹਏਤਬਾਕਰੀਏ:
ਜਤਸੀਥੜੀਰਜਹੀਚੀਜਦੀਰਰਖਆਨਹੀਕੀਤੀ,ਤਾਤਹਾਨਵਡੀਚੀਜ ਕਣਦਵਗਾ?-ਰਕਉਰਕਮਤਹਾਨਦਸਦਾਹਾ,ਜਛਂੀਤਛਂੀਚੀਜ ਰਵਚਵਫਾਦਾਰਹ,ਉਹਬਹਤਰਵਚਵੀਵਫਾਦਾਰਹ। 18ਇਸਲਈ,ਉਹਇਹਕਰਹਦਾਹ;ਆਪਣਸਰੀਰਾਨਸਿਰਖ,ਅਤ ਆਪਣੀਮਹਰਨਬਦਾਗਰਖ,ਤਾਜਤਸੀਸਦੀਵੀਜੀਵਨਪਾਪਤਕਰ ਸਕ।
ਅਰਿਆਇ4
1ਅਤਤਹਾਡਰਵਚਕਈਇਹਨਾਕਹਰਕਇਸਸਰੀਰਦਾਰਨਆਨਹੀ ਕੀਤਾਜਾਵਗਾ,ਨਾਹੀਜੀਉਠਗਾ।ਸਚਰਕਤਸੀਰਕਸਰਵਚਬਚਾਏ ਗਏਸੀ;ਜਕਰਤਸੀਇਸਸਰੀਰਰਵਚਨਹੀਸੀਤਾਤਸੀਰਕਸਰਵਚ
5ਇਸਲਈ,ਆਓਅਸੀਉਸਦੀਉਸਤਤਕਰੀਏ:ਰਸਰਫਆਪਣਮਹ ਨਾਲਹੀਨਹੀ,ਸਗਆਪਣੀਆਸਾਰੀਆਜਾਨਾਨਾਲ;ਤਾਜਉਹ ਸਾਨਬਰਚਆਵਾਗਕਬਲਕਰ।ਰਕਉਰਕਪਭਨਇਉਰਕਹਾਹ:'ਉਹ ਮਰਭਰਾਹਨ,ਰਜਹੜਮਰਰਪਤਾਦੀਮਰਜੀਪਰੀਕਰਦਹਨ।' 6ਇਸਲਈ,ਮਰਭਰਾਵ,ਆਓਆਪਾਰਪਤਾਦੀਇਛਾਪਰੀਕਰੀਏ, ਰਜਸਨਸਾਨਬਲਾਇਆਹ,ਤਾਜਅਸੀਜੀਸਕੀਏ।ਆਓਆਪਾਨਕੀ ਦੀਪਾਲਣਾਕਰੀਏ,ਅਤਬਰਾਈਨਰਤਆਗਦਈਏ,ਜਸਾਨਪਾਪਾ ਵਲਲਜਾਦੀਹ;ਅਤਆਓਆਪਾਹਰਤਰਾਦੀਬਰਾਈਤਭਜੀਏ,ਤਾ ਜਬਰਾਈਆਸਾਡਉਤਨਾਆਪਣ। 7ਰਕਉਰਕ,ਜਅਸੀਚਗੀਤਰਾਜੀਉਣਲਈਆਪਣੀਪਰੀਵਾਹ ਲਾਵਾਗ,ਤਾਸਾਤੀਸਾਡਰਪਛ-ਰਪਛਆਵਗੀ।ਅਤਰਿਰਵੀਅਰਜਹਾ ਆਦਮੀਲਭਣਾਰਕਨਾਔਖਾਹਜਅਰਜਹਾਕਰਦਾਹ?ਰਕਉਰਕ
ਲਗਭਗਸਾਰਹੀਮਨਖੀਡਰਾਦਆਰਾਪਰਰਤਹਦਹਨ,ਭਰਵਖਦ ਵਾਅਦਦੀਬਜਾਏਮਜਦਾਆਨਦਾਨਚਣਦਹਨ।
8ਰਕਉਰਕਉਹਨਹੀਜਾਣਦਰਕਵਰਤਮਾਨਸਖ-ਸਾਦਉਨਾਦਨਾਲ ਰਕਨਾਵਡਾਕਸਂਰਲਆਉਦਹਨ;ਅਤਨਾਹੀਭਰਵਖਦਵਾਅਦਤਕੀ
ਖਸਹਦਾਹ।
9ਅਤਜਉਹਖਦਇਹਕਰਦ,ਤਾਇਹਹਰਵੀਆਸਾਨੀਨਾਲ ਸਰਹਣਿਗਹਸਕਦਾਸੀ;ਪਰਹਣਉਹਆਪਣੀਆਬਰੀਆ ਰਸਰਖਆਵਾਨਾਲਮਾਸਮਜਾਨਾਨਪਭਾਰਵਤਕਰਦਹਨ,ਇਹਨਹੀ ਜਾਣਦਰਕਉਨਾਦਵਾਨਅਤਉਨਾਨਸਣਨਵਾਰਲਆਨਦਹਰੀ ਸਜਾਰਮਲਗੀ।
10ਇਸਲਈਆਓਆਪਾਸਿਰਦਲਨਾਲਪਰਮਸਰਦੀਸਵਾਕਰੀਏ, ਅਤਅਸੀਿਰਮੀਬਣਾਗ:ਪਰਜਅਸੀਪਰਮਸਰਦਵਾਅਦ'ਤ ਰਵਸਵਾਸਨਾਕਰਨਕਰਕਉਸਦੀਸਵਾਨਹੀਕਰਾਗ,ਤਾਅਸੀਦਖੀ
ਹਵਾਗ।
11ਰਕਉਜਨਬੀਇਸਤਰਾਕਰਹਦਾਹ,ਭੜਹਨਉਹਦ-ਮਨਵਾਲ ਰਜਹੜਆਪਣਰਦਲਾਰਵਚਸਕਕਰਦਹਨਅਤਕਰਹਦਹਨਰਕਅਸੀ ਇਹਗਲਾਆਪਣਰਪਉ-ਦਾਰਦਆਦਸਮਰਵਚਸਣੀਆਸਨ,ਪਰ ਅਸੀਉਨਾਰਵਚਕਝਨਹੀਵਰਖਆ,ਭਾਵਅਸੀਰਨਤਉਹਨਾਦੀ ਉਡੀਕਕਰਦਰਰਹਦਹਾ।
12ਹਮਰਖ!ਆਪਣੀਤਲਨਾਇਕਰਖਨਾਲਕਰ;ਉਦਾਹਰਣਵਜ ਅਗਰੀਵਲਨਹੀਲਓ।ਪਰਹਲਾਇਹਆਪਣਪਤਝੜਦੀਹ,ਰਿਰ ਇਹਕਲੀਆਕਢਦੀਹ,ਰਿਰਖਂਅਗਰਰਨਕਲਦਹਨ,ਰਿਰਪਕ ਿਲ;ਇਸਤਰਾਮਰਲਕਾਨਵੀਇਸਦਦਖਅਤਦਖਝਲਹਨ,ਪਰ ਬਾਅਦਰਵਚਚਗੀਆਚੀਜਾਪਾਪਤਕਰਨਗ। 13ਇਸਲਈਮਰਭਰਾਵ,ਆਓਆਪਾਆਪਣਮਨਾਰਵਚਸਕਨਾ ਕਰੀਏ,ਸਗਉਮੀਦਨਾਲਉਡੀਕਕਰੀਏਰਕਸਾਨਆਪਣਾਿਲ ਰਮਲਗਾ;ਰਕਉਰਕਉਹਵਫਾਦਾਰਹ,ਰਜਸਨਵਾਅਦਾਕੀਤਾਹਰਕਉਹ ਹਰਕਨਉਸਦਕਮਾਅਨਸਾਰਿਲਦਵਗਾ। 14ਇਸਲਈ,ਜਅਸੀਉਹਕਰਾਗਜਪਰਮਸਰਦੀਨਜਰਰਵਚ ਿਰਮੀਹ,ਤਾਅਸੀਉਸਦਰਾਜਰਵਚਪਵਸਕਰਾਗ,ਅਤਮਉਹ ਵਾਅਦਪਾਪਤਕਰਾਗਾ;ਰਜਨਾਨਨਾਅਖਨਦਰਖਆ,ਨਾਕਨਾਨ ਸਰਣਆ,ਨਾਹੀਮਨਖਦਰਦਲਰਵਚਆਇਆ। 15ਇਸਲਈਆਓਆਪਾਹਰਘੜੀਪਰਮਸਰਦਰਾਜਦੀਉਡੀਕ ਰਪਆਰਅਤਿਾਰਰਮਕਤਾਨਾਲਕਰੀਏ;ਰਕਉਰਕਅਸੀਪਰਮਸਰਦ
4ਅਤਨਰ,ਮਾਦਾਦਨਾਲ,ਨਾਤਾਨਰਅਤਨਾਹੀਮਾਦਾ;ਉਸਦਾ
ਵਾਸਨਾਨਮਾਦਾ।
5ਇਸਲਈਜਦਕਈਮਨਖਇਸਹਾਲਤਰਵਚਪਹਚਜਾਦਾਹਰਕ
1ਰਕਉਰਕਪਭਨਖਦ,ਜਦਇਕਰਵਅਕਤੀਨਪਰਛਆ,"ਉਸਦਾਰਾਜ
6ਸਗ,ਉਨਾਤਉਠਣਵਾਲੀਿਦਨਦਰਕਰਕ,ਅਤਸਰਮਨਾਲ