Polish - The Letter of Aristeas

ListArysteasza

WSTĘP

WLiścieArysteasza,jednymznajznakomitszychi najstarszychopracowańwtymzbiorze,przebyliśmydługą drogęodAdamaiEwy,długądrogęodPotopu.Pismoto ukazujespektakularnąodpornośćrodzajuludzkiego,który nanowozaludniłZiemię,apotężnenarodyżyjąw przepychuisplendorze.

Przeczytasztutajopierwszymwielkimbibliofilu–PtolemeuszuFiladelfie.Pragnieonzgromadzićwswojej bibliotecewAleksandrii„wszystkieksiążkiświata”W końcu,wswojejpasji,byzdobyćjednowielkiedzieło–PrawaŻydowskie–oddajezatęksięgę100000jeńców. Toprawdopodobnienajwyższacena,jakąkiedykolwiek zapłaconozajednodziełoStanowitonietypowypowód zakończeniaWielkiejNiewoli.

Wydarzeniaprzedstawionewtejopowieścirozgrywająsię zażyciasłynnejkrólowejArsinoe,którazmarław270r pneDokładnadatapowstaniaopowieściniejestpewna

Szczegółyżyciadworskiegoidyskusjeoówczesnych problemachspołecznychsąniezwykleinteresująceiżywe Dziwnymodkryciemwdzisiejszychczasachjestwidok królaijegogościbawiącychsięwpytaniaiodpowiedzi podczasuczty

Strukturatejwciągającejpracyjestnastępująca: 1DedykacjaksięgiFilokratesowi

2.Działaniawstępne:

(a)PropozycjaBibliotekarzauwolnieniajeńców żydowskichwzamianzaksiążkę (b)Emancypacja.

(c)ListFiladelfosadoEleazara (d)Odpowiedź

(e)Nazwykomisjipowołanychdoprzetłumaczeniaksiążki. 3Opisdarówkrólewskich:

(a)Stół(prawdopodobnienajbardziejwyszukanymebel, jakikiedykolwiekwyprodukowano).

(b)Pozostałeprezenty 4OpisJerozolimy (a)Świątynia(isystemwodociągowy).

(b)Ceremonia (c)Cytadela (d)Miasto.

(e)Wieś

5PożegnanieEleazara

6.WyjaśnienieprawaprzezEleazara(tojestgłęboka mądrość)

7Przyjęcie

8.Bankiet(72pytaniaiodpowiedzi).

9TłumaczenieKsięgi

ROZDZIAŁ1

WczasieniewoliżydowskiejwEgipciePtolemeusz Filadelfosobjawiasięjakopierwszywielkibibliofil Pragniemiećwswojejbibliotecewszystkieksiążkiświata; wzamianzaPrawaMojżeszoweoferuje100000jeńcóww zamianzatodzieło,wykrzykując:„Todoprawdyniewielki dar!”

1Ponieważzebrałemmateriałydopamiętnejhistoriimojej wizytyuEleazara,arcykapłanażydowskiego,aty, Filokratesie,jaknietraciszokazji,bymiotym przypomnieć,przywiązujeszwielkąwagędootrzymania sprawozdaniazmotywówicelumojejmisji,starałemsię przedstawićcitęsprawęwjasnysposóbWidzębowiem, żeodznaczaszsięwrodzonąmiłościądonauki,cechą, którajestnajcenniejszącechączłowieka–ciągłepróby „poszerzaniaswojegozasobuwiedzyizdobyczy”,czyto poprzezstudiowaniehistorii,czyteżpoprzezbezpośrednie uczestnictwowsamychwydarzeniach

2Wtensposóbdusza,przyjmującwsiebie najszlachetniejszeelementy,osiągaczystość,amającza celpobożność,celnajszlachetniejszyzewszystkich,używa jejjakoswegoniezawodnegoprzewodnikaiwtensposób osiągaokreślonycel.

3Towłaśniemojeoddaniezgłębianiuwiedzyreligijnej skłoniłomniedopodjęciaposelstwadoczłowieka,o którymwspomniałem,którycieszyłsięnajwyższym szacunkiemzarównowśródwłasnychobywateli,jaki innych,zarównozewzględunaswojącnotę,jakimajestat, aktóryposiadałdokumentynajwyższejwartościdla Żydówwswoimkrajuizagranicą,służącedointerpretacji prawaboskiego,ponieważichprawasąspisanena skórzanychpergaminachpismemżydowskim.

4Zwielkimzapałempodjąłemsiętegoposelstwa,gdyż najpierwznalazłemokazję,bywstawićsięukrólaza żydowskimijeńcami,którychojcieckrólauprowadziłz JudeidoEgiptu,gdyporazpierwszyobjąłwposiadanieto miastoipodbiłziemięegipską

5Warto,bymopowiedziałcitakżeitęhistorię,ponieważ jestemprzekonany,żety,mającusposobieniekuświętości isympatiędlaludziżyjącychzgodniezeświętymprawem, tymchętniejwysłuchaszopowieści,którązamierzam przedstawić,tymbardziej,żesamniedawnoprzybyłeśdo naszwyspyipragnieszusłyszećwszystko,cosłuży budowaniuduszy.

6Jużwcześniejwysłałemcizapisfaktów,któreuznałem zawarteopowiedzenia,dotyczącychrasyżydowskiej–zapis,któryotrzymałemodnajuczonycharcykapłanówz najuczonejkrainyEgiptu

ListArysteasza

7Ponieważtakbardzopragnieszzdobyćwiedzęnatemat rzeczy,któremogąprzynieśćpożytekumysłowi,czujęsię zobowiązanyprzekazaćciwszelkieinformacje,jakiesąw mojejmocy.

8Czułbymtensamobowiązekwobecwszystkich,którzy posiadająpodobneusposobienie,aleczujęgoszczególnie wobecciebie,ponieważmasztakszlachetnedążeniai ponieważjesteśmoimbratemnietylkopodwzględem charakteru,jakiwięzówkrwi,aletakżejesteśzemnąw dążeniudodobra

9Aniprzyjemnośćczerpanazezłota,anizżadnegoinnego dobracenionegoprzezpłytkieumysły,nieprzynositakich samychkorzyści,jakdążeniedokulturyistudia,które wkładamywjejzdobywanie

10Abyjednakniezanudzićwaszbytdługimwstępem, przejdęodrazudosednamojejopowieści.

11DemetriuszzFaleronu,zarządcabibliotekikrólewskiej, otrzymałwielkąsumępieniędzy,którejcelembyło zebranie,oiletomożliwe,wszystkichksiążekświata.

12Zamiarkrólewskirealizowałwmiaręswoich możliwościpoprzezzakupyiprzepisywanie

13Pewnegorazu,gdybyłemobecny,zapytanogo:„Ile tysięcyksiągjestwbibliotece?”,aonodpowiedział: „Ponaddwieścietysięcy,okrólu,ipostaramsięw najbliższejprzyszłościzebraćrównieżpozostałe,aby osiągnąćliczbępięciusettysięcyPowiedzianomi,że prawaŻydówsąwartespisaniaizasługująnamiejscew twojejbibliotece!”

14„Costoinaprzeszkodzie,żebyśtouczynił?” odpowiedziałkról„Wszystko,coniezbędne,zostało oddanedotwojejdyspozycji!”

15„Trzebajeprzetłumaczyć”–odpowiedziałDemetriusz –„bowkrajuŻydówużywająoniosobnegoalfabetu (podobniejakEgipcjaniemająspecjalnykształtliter)i mówiąosobliwymdialektem

16Mielibyposługiwaćsięjęzykiemsyryjskim,aletaknie jest.Ichjęzykjestzupełnieinny.

17Agdykrólzapoznałsięzewszystkimifaktami,rozkazał napisaćlistdoarcykapłanażydowskiego,abyjegozamiar, któryjużwcześniejzostałopisany,zostałzrealizowany.

18Uznawszy,żenadszedłczas,abywystąpićzżądaniem, któreczęstoprzedstawiałemSosibiuszowizTarentui Andreasowi,dowódcystrażyprzybocznej,owyzwolenie ŻydówuprowadzonychzJudeiprzezojcakróla–gdy bowiemdziękipołączeniuszczęściaiodwagidoprowadził dopomyślnegozakończeniaatakunacałyregionCelesyrii iFenicji,przyokazjiterroryzowaniakrajui podporządkowywaniagosobie,niektórychzeswoich wrogówuprowadził,ainnychwziąłdoniewoli

19Liczbazaśtych,którychuprowadziłzkrajuŻydówdo Egiptu,wynosiłaniemniejniżstotysięcy 20Spośródnichuzbroiłtrzydzieścitysięcydoborowych ludziiosadziłichwgarnizonachnaterenachwiejskich

21(AjużwcześniejdoEgiptuprzybyładużaliczbaŻydów zPersami,awcześniejjeszczeinnizostaliwysłanido Egiptu,abypomócPsametykowiwjegokampanii przeciwkokrólowiEtiopów.Leczciniebylitakliczni,jak jeńcy,którychuprowadziłPtolemeusz,synLagosa)

22Jakjużpowiedziałem,Ptolemeuszwybrałnajlepszychz nich,mężczyznwsilewieku,wyróżniającychsięodwagą,i uzbroiłich,alewiększośćpozostałych,tych,którzybylina tozastarzylubzamłodzi,atakżekobiety,skazałna

niewolęNiechciałtegouczynićzwłasnejwoli,alezostał dotegozmuszonyprzezswoichżołnierzy,którzydomagali sięichwnagrodęzausługioddanenawojnie

23Jakjużpowiedziałem,uzyskawszymożliwość zapewnieniasobiewolności,zwróciłemsiędokrólaz następującymiargumentami:„Niebądźmytaknierozsądni, abypozwolić,bynaszeczynyprzeczyłynaszymsłowom 24Skoroprawo,którechcemynietylkoprzepisać,alei przetłumaczyć,należydocałegonarodużydowskiego,to jakieuzasadnienieznajdziemydlanaszegoposelstwa, skorotakwielkajegoczęśćpozostajewniewoliwtwoim królestwie?

25WdoskonałościibogactwieTwojejłaskiuwolnijtych, którzysąuwięzieniwtaknędznejniewoli,gdyż,jak odkryłemzwielkimtrudem,Bóg,którydałimprawo,jest Bogiem,którystrzeżeTwojegokrólestwa.

26OddająonicześćtemusamemuBogu–PanuiStwórcy Wszechświata,cowszyscyinniludzie,jakimy,okrólu, choćnazywamyGoróżnymiimionami,naprzykład Zeusem1lubDisem

27Imiętobardzotrafnienadalimunasipierwsi przodkowie,abypodkreślić,żeTen,przezktórego wszystkozostałoobdarzoneżyciemizaistniało,jest koniecznieJeźdźcemiPanemWszechświata

28Dajwszystkimludziomprzykładwielkoduszności, wyzwalająctych,którzysąwniewoli

29Pokrótkiejprzerwie,gdyżarliwiemodliłemsiędo Boga,abytaknastawiłkróla,bywszyscyjeńcymogli zostaćuwolnieni(boludzkość,będącstworzeniem Boga,podlegaJegowpływomiulegaJegowpływom 30Dlategowlicznychiróżnorodnychmodlitwach wzywałemTego,którywładasercem,abyskłoniłkrólado spełnieniamojejprośby

31Miałembowiemwielkąnadziejęcodozbawienialudzi, gdyżbyłempewien,żeBógspełnimojąmodlitwę

32Gdybowiemludziezczystychpobudekplanująjakieś działaniewinteresieprawościispełnianiaszlachetnych uczynków,WszechmogącyBógsprawia,żeichwysiłkii zamiarykończąsięsukcesem)–królpodniósłgłowęi patrzącnamniezradosnymwyrazemtwarzyzapytał:„Ile tysięcymyślisz,żebędzieich10?”

33Andreas,którystałobok,odpowiedział:„Niecowięcej niżstotysięcy”.

34„Torzeczywiściemałałaska”–rzekłkról–„żeAristeas prosinasonią!”

35WtedySosibiusikilkuinnych,którzybyliobecni, rzekli:„Tak,alebędzietostosownyhołdzatwoją wielkoduszność,jeśliofiarujeszwyzwolenietychludzi jakoaktoddanianajwyższemuBogu

36WszechmogącyBógobdarzyłcięwielkączciąi wywyższyłcięponadwszystkichtwoichprzodkóww chwale,ijestrzecząsłuszną,abyśzłożyłMunajwiększą ofiarędziękczynną,najakącięstać

37Zadowolonyztychargumentów,wydałrozkaz,abydo żołdużołnierzydodanokwotęwykupu,abyzakażdego niewolnikawypłaconowłaścicielomdwadzieściadrachm, abywydanozarządzeniepubliczneidołączonodoniego rejestryjeńców

38Okazywałonogromnyentuzjazmwtym przedsięwzięciu,botoBógdoprowadziłdocałkowitego wypełnienianaszegozamierzeniainakazałmuwykupić nietylkotych,którzyprzybylidoEgiptuzarmiąjegoojca,

aletakżekażdego,ktoprzybyłprzedtemlubzostał wprowadzonydokrólestwapóźniej.

39Wskazanomu,żeokupwyniesieponadczterysta talentów.

40Myślę,żepożyteczniebędziezałączyćkopiędekretu, gdyżwtensposóbwielkodusznośćkróla,któremuBógdał władzęzbawieniatakwielkichrzesz,staniesięjaśniejszai bardziejwidoczna.

41Dekretkrólewskibrzmiałnastępująco:„Wszyscy, którzysłużyliwarmiinaszegoojcawkampaniiprzeciwko SyriiiFenicjiorazwatakunakrajżydowskiiktórzy weszliwposiadanieżydowskichjeńcówiprzyprowadzili ichzpowrotemdoAleksandriiiziemiegipskiejlub sprzedaliichinnym,atakżewszyscyjeńcy,którzy przebywaliwnaszymkrajuprzedtymczasemlubzostalitu sprowadzenipóźniej,sązobowiązanidonatychmiastowego ichuwolnienia,otrzymującdwadzieściadrachmodosoby jakookup

42Żołnierzeotrzymajątepieniądzejakopodarunekdo swegożołdu,resztazaśzeskarbcakrólewskiego

43Uważamy,żeichwzięciedoniewolibyłosprzecznez woląnaszegoojcaiwszelkimdobrem,aspustoszenieich krajuizesłanieŻydówdoEgiptubyłoaktemwojskowego rozpasania

44Łup,któryprzypadłżołnierzomnapolubitwy,stanowił całyłup,jakimoglibyonizdobyć

45Ponadtosprowadzenieludzidoniewolibyłoaktem absolutnejniesprawiedliwości.

46Dlategoteż,ponieważuznajemy,żejesteśmy przyzwyczajenidowymierzaniasprawiedliwości wszystkimludziom,azwłaszczatym,którzy niesprawiedliwieznajdująsięwwarunkachniewoli,i ponieważstaramysiętraktowaćwszystkichludziuczciwie, zgodniezwymaganiamisprawiedliwościipobożności, postanowiliśmywodniesieniudoosóbŻydów,którzy znajdująsięwjakiejkolwiekniewoliwjakiejkolwiek częścinaszegopanowania,żeci,którzyichposiadają, otrzymająustalonąsumępieniędzyiwypuszcząichna wolność,aniktniebędzieociągałsięzwypełnianiem swoichzobowiązań.

47Wciągutrzechdniodogłoszeniategodekretumająoni sporządzićspisyniewolnikówdlaurzędników wyznaczonychdowykonanianaszejwoliinatychmiast przedstawićosobyjeńców

48Uważamybowiem,żebędziedlanasidlanaszych sprawkorzystne,gdysprawętędoprowadzimydokońca.

49Każdy,ktochce,możeudzielićinformacjiotych, którzyniezastosowalisiędodekretu,podwarunkiem,że jeśliczłowiektenzostanieuznanyzawinnego,staniesię jegoniewolnikiem,ajegomajątekzostanieprzekazanydo skarbukrólewskiego

50Kiedydekretprzedstawionokrólowidozatwierdzenia, zawierałonwszystkiepostanowieniazwyjątkiemzwrotu „wszyscyjeńcy,którzybyliwkrajuprzedtymczasemlub zostalitusprowadzenipóźniej”,akrólwswej wielkodusznościiszczodrościsercadodałtęklauzulęi wydałrozkaz,abycałakwotapieniędzypotrzebnana wykupzostałazdeponowanaupłatnikówsiłzbrojnychi bankierówkrólewskichWtensposóbsprawazostała rozstrzygnięta,adekretratyfikowanywciągusiedmiudni.

51Akwotaprzeznaczonanawykupwynosiłaprzeszło sześćsetsześćdziesiąttalentów;wielebowiemniemowląt karmionychpiersiązostałouwolnionychrazemzmatkami 52Gdypowstałopytanie,czyzatedarynależyzapłacić sumędwudziestutalentów,królrozkazał,abytak uczyniono,iwtensposóbwykonałswojądecyzjęw sposóbnajbardziejkompleksowy

ROZDZIAŁ2

Pokazuje,jakskrupulatnieprowadzonodokumentację sprawpaństwowychBiurokracjarządowaPowołano sześcioosobowąkomisję,któramiałaudaćsiędo ArcykapłanawJerozolimieizorganizowaćwymianę Aristeaszostałmianowanydowódcądelegacji 1Gdytouczyniono,rozkazałDemetriuszowisporządzić pismowsprawieprzepisaniaksiągżydowskich

2Wszystkiesprawypaństwoweegipscykrólowie załatwializapomocądekretówiznajwiększądokładnością, anicniedziałosięniedbaleczychaotycznie

3Dlategozałączyłemkopiepismażałobnegoilistów, liczbęwysłanychprezentówirodzajkażdegoznich, ponieważkażdyznichwyróżniałsięwspaniałościąi umiejętnościamitechnicznymi

4Poniżejznajdujesiękopiamemoriału.Wspomnienie Demetriuszadlawielkiegokróla„Skorodałeśmi,królu, polecenie,abyksiążkipotrzebnedouzupełnieniatwojej bibliotekizostałyzebranerazem,ate,któresąuszkodzone, zostałynaprawione,poświęciłemsięznajwyższą starannościąspełnieniutwoichżyczeńiterazmamdo przedstawieniacinastępującąpropozycję.

5KsięgiPraważydowskiego(orazkilkainnych)są niedostępnewbibliotece

6Sąonenapisanehebrajskimiliteramiijęzykiem hebrajskim,zostałyniedbalezinterpretowaneinie odzwierciedlajątekstuoryginalnego,jakmipowiedziano odtych,którzysięnatymznają;nigdybowiemżadenkról niesprawowałnadnimiopieki,abyjechronić

7Koniecznejest,abybyłyonedokładnedlatwojej biblioteki,ponieważprawownichzawarte,jakoże pochodziodBoga,jestpełnemądrościiwolneod wszelkiejskazy

8Ztegopowoduliteraci,poeciirzeszepisarzy historycznychtrzymałysięzdalekaodpowoływaniasięna teksięgiinaludzi,którzyżyliiżyjązgodnieznimi, ponieważichkoncepcjażyciajesttakświętaireligijna,jak mówiHekatajoszAbdery

9Jeślicisiętopodoba,królu,toniechzostanienapisany listdoarcykapłanawJerozolimiezprośbąowysłaniez każdegoplemieniasześciustarszych,mężów,którzy prowadzilinajszlachetniejszeżycieisąnajbardziejbiegli wprawie,abyśmymoglidowiedziećsię,codoczego większośćznichjestzgodna,iwtensposób,po otrzymaniudokładnegotłumaczenia,umieścićjew widocznymmiejscuwsposóbgodnysamegodziełai twojegozamiaru

10Niechajwiecznapomyślnośćbędzietwojąwłasnością! 11Gdyprzedstawionotenmemoriał,królrozkazałnapisać doEleazaralistwtejsprawie,podającrównież sprawozdaniezwyzwoleniajeńcówżydowskich.

ListArysteasza

12Dałteżpięćdziesiąttalentówzłota,siedemdziesiąt talentówsrebraiwielkąilośćdrogichkamieni,aby sporządzićczasze,dzbany,stółiczaryofiarne

13Wydałtakżerozkaztym,którzysprawowalipieczęnad jegoskarbcami,abypozwolilirzemieślnikomdokonać wyborumateriałów,któremogąbyćimpotrzebnedotego celu,atakże,żestotalentówwpieniądzachmazostać wysłanychnaofiarydlaświątyniinainnepotrzeby.

14Zdamcipełnyopiswykonania,gdyprzedstawięci kopielistówListkrólewskibrzmiałnastępująco:

15KrólPtolemeuszprzesyłapozdrowienieipozdrowienia arcykapłanowiEleazarowi

16Ponieważwnaszymkrólestwieosiedliłosięwielu Żydów,którzyzostaliuprowadzenizJerozolimyprzez Persówwczasachichpotęgi,atakżewieluinnych,którzy przybylizmoimojcemdoEgiptujakojeńcy,znaczną liczbęznichumieściłonwwojskuipłaciłimwyższeniż zwykleżołd,agdyudowodniłlojalnośćichprzywódców, zbudowałtwierdzeioddałjepodichopiekę,abymogliich zastraszyćrodowiciEgipcjanie

17Jazaś,wstąpiwszynatron,okazałemżyczliwość wszystkimmoimpoddanym,aszczególnietym,którzybyli twoimiobywatelamiUwolniłemponadstotysięcyjeńców, płacącichwłaścicielomodpowiedniącenęrynkowąJeśli zaśkiedykolwiekzłozostałowyrządzonetwojemuludowi przeznamiętnościtłumu,wypłaciłemzadośćuczynienie 18Motywem,któryskłoniłmniedopodjęciatejdecyzji, byłachęćpostępowaniawsposóbpobożnyizłożenia najwyższemuBoguofiarydziękczynnejzautrzymanie mojegokrólestwawpokojuiwielkiejchwalenacałym świecie.

19Tychspośródwaszegoludu,którzybyliwsilewieku, zwerbowałemdomojegowojska,atych,którzynadawali siędoprzyłączeniadomojejosobyibyligodnizaufania dworu,obsadziłemnastanowiskachurzędowych

20Ponieważpragnęokazaćswąwdzięcznośćtymludziom iŻydomnacałymświecie,atakżeprzyszłympokoleniom, postanowiłem,żewaszeprawozostanieprzetłumaczonez językahebrajskiego,którymsięposługujecie,najęzyk grecki,abyksięgitemogłyzostaćdodanedoinnychksiąg królewskichwmojejbibliotece

21Będzietodlawasłaskawościąinagrodązamoją gorliwość,jeśliwybierzeciesześciustarszychzkażdegoz waszychplemion,mężówszlachetnych,biegłychw waszymprawieipotrafiącychjeinterpretować,abyśmyw kwestiachspornychmogliznaleźćwerdykt,codoktórego większośćsięzgadza,gdyżdochodzeniemaogromne znaczenie.

22Mamnadzieję,żedziękiwykonaniutegodziełazyskam wielkirozgłos

23PosłałemAndreasa,dowódcęmojejstrażyprzybocznej, iAristeasa,ludzi,którychdarzęwielkimszacunkiem,aby przedłożylicitęsprawęiwręczylicistotalentówsrebra, pierwocinymojejofiarynaświątynię,naofiaryiinne obrzędyreligijne

24Jeślinapiszeszdomnieoswoichżyczeniachwtych sprawach,wyświadczyszmiwielkąprzysługęidaszmi nowąobietnicęprzyjaźni,ponieważwszystkietwoje życzeniazostanąspełnionetakszybko,jaktomożliwe Żegnaj!

25NatenlistEleazarodpowiedziałnastępująco:„Eleazar, arcykapłan,przesyłapozdrowieniakrólowiPtolemeuszowi, swemuwiernemuprzyjacielowi

26Moiminajszczerszymiżyczeniamisątwojedobro, dobrokrólowejArsinoe,twojejsiostryitwoichdzieci.

27JarównieżczujęsiędobrzeOtrzymałemTwójlisti jestemniezmiernieuradowanyTwoimzamiaremi szlachetnąradą.

28Zwołałemcałyludiprzeczytałemimto,aby dowiedzielisięowaszejpobożnościwzględemnaszego Boga

29Pokazałemimtakżekielichy,któreposłałeś, dwadzieściazłotychitrzydzieścisrebrnych,pięćczaszi stółpoświęceniaorazstotalentówsrebranaskładanieofiar inazaopatrzenieświątyniwto,czegobrakuje

30DaryteprzynieślimiAndreas,jedenztwoich najczcigodniejszychsług,orazAristeas,obajdobrzyi uczciwiludzie,wyróżniającysięwiedząigodnipod każdymwzględembyćprzedstawicielamitwoich wzniosłychzasadiprawychzamiarów

31Ciludzieprzekazalimitwojąwiadomośćiotrzymali odemnieodpowiedźzgodnąztwoimlistem.Zgodzęsięna wszystko,cobędziedlaciebiekorzystne,nawetjeślitwoja prośbajestbardzonietypowa

32Boobdarzyłeśnaszychobywateliwielkimii niezapomnianymidobrodziejstwaminawielesposobów

33Natychmiastwięczłożyłemofiaryzaciebie,zatwoją siostrę,zatwoichsynówizatwoichprzyjaciół,acałylud modliłsię,abyzamiarytwojestalesięspełniałyiaby WszechmogącyBógzachowałtwojekrólestwowpokojui czci,iabyprzełożenieświętegoprawaokazałosiędla ciebiepożyteczneizostałopomyślniewykonane

34Wobecnościcałegoluduwybrałemzkażdego plemieniaposześciustarszych,mężówdobrychi uczciwych,iposłałemichdociebiezodpisemnaszego Prawa

35Będzietołaska,osprawiedliwykrólu,jeśliwydasz rozkaz,żegdytylkotłumaczeniePrawazostanie ukończone,ludziepowrócądonasbezpieczniŻegnaj!

36Aotoimionastarszych:Zpierwszegopokolenia:Józef, Ezechiasz,Zachariasz,Jan,Ezechiasz,Elizeusz

37Zdrugiegopokolenia:Judasz,Szymon,Samuel,Adaeus, Mattathias,Eschlemias.

38Ztrzeciegopokolenia:Nehemia,Józef,Teodozjusz, Baseasz,Ornias,Dakis

39Zczwartegoplemienia:Jonatan,Abrajos,Elizeusz, Ananiasz,Chabriasz

40Zpiątegopokolenia:Izaak,Jakub,Jezus,Sabatajos, Szymon,Lewi

41Zszóstegopokolenia:Judasz,Józef,Szymon, Zachariasz,Samuel,Selemas

42Zsiódmegopokolenia:Sabbatajos,Sedekiasz,Jakub, Izaak,Jezjasz,Natajos

43Zósmegopokolenia:Teodozjusz,Jazon,Jezus,Teodot, Jan,Jonatan

44Zdziewiątegopokolenia:Teofil,Abraham,Arsamos, Jason,Endemias,Daniel.

45Zdziesiątegopokolenia:Jeremiasz,Eleazar,Zachariasz, Baneasz,Elizeusz,Datajos

46Zjedenastegopokolenia:Samuel,Józef,Judasz, Jonathes,Chabu,Dositheus

47Zdwunastegopokolenia:Izael,Jan,Teodozjusz, Arsamos,Abietes,Ezechiel.

48ByłoichwsumiesiedemdziesięciudwóchTaką odpowiedźEleazarijegoprzyjacieledalinalistkrólewski.

ROZDZIAŁ3

Wktórymopisanonajwspanialszyinajpiękniejszystół,jaki kiedykolwiekpowstałAtakżeinnebogatedary, interesującewświetleniedawnychwykopaliskwEgipcie

1Terazprzystąpiędorealizacjimojejobietnicyi przedstawięopisdziełsztuki

2Wykonanojezwyjątkowąkunsztem,gdyżkrólnie szczędziłwydatkówiosobiścienadzorowałkażdegoz robotników

3Niemogliwięcominąćżadnejczęścipracyani dokończyćjejniedbale

4Napoczątekpodamopistabeli

5Królowizależałonatym,abydziełotomiałowyjątkowo dużerozmiary,dlategopolecił,abyzasięgniętoinformacji wśródokolicznychŻydów,jakierozmiarymiałstół,który jużznajdowałsięwświątyniwJerozolimie.

6Agdyopisalimuwymiary,zacząłsięzastanawiać,czy mógłbyzbudowaćwiększąbudowlę

7AniektórzyspośródkapłanówiinnychŻydów odpowiedzieli,żeniemanic,cobymuprzeszkodziło

8Powiedziałteż,żechciałbygopięciokrotniepowiększyć, leczwahałsię,abynieokazałsiębezużytecznydosłużby świątynnej

9Pragnął,abyjegodarnieznajdowałsięjedyniew świątyni,gdyżsprawiłobymutoowielewiększą przyjemność,gdybyludzie,którychobowiązkiembyło składanieodpowiednichofiar,moglitoczynićw odpowiednisposóbnastole,któryprzygotował.

10Nieprzypuszczał,żetozpowodubrakuzłotapoprzedni stółmiałmałerozmiary,alejaktwierdził,musiałbyćjakiś powód,dlaktóregomiałtakiewymiary.

11Gdybybowiemwydanorozkaz,niebrakowałoby środków

12Dlategoniewolnonamprzekraczaćgraniciwykraczać pozato,cosłuszne

13Jednocześnierozkazałimwprowadzićdoużytku wszystkienajrozmaitszeformysztuki,gdyżbył człowiekiemonajwznioślejszychpoglądachinatura obdarzyłagożywąwyobraźnią,którapozwalałamu wyobrazićsobie,jakiwyglądbędziemiałoukończone dzieło

14Wydałteżrozkaz,abytam,gdziewPismach Żydowskichniemawskazówek,wszystkobyłowykonane takpięknie,jaktotylkomożliwe

15Gdywydanotakieinstrukcje,należałojewykonaćcodo joty.

16Zrobiliwięcstółodługościdwóchłokciiszerokości jednegołokcia,iobrobiligozeszczeregozłotanapółtora łokcia

17To,coopisuję,niebyłocienkąwarstwązłotapołożoną nainnymfundamencie,alecałakonstrukcjabyła wykonanazmasywnegozłota,zespawanegozesobą 18Iuczyniliwokołolistwęnaszerokośćdłoni

19Byłtamteżwienieczmotywemfal,rzeźbiony wypukłymireliefamiwkształcielin,cudowniezdobiony natrzechstronach

20Miałonbowiemkształttrójkątaistylrobótkibył dokładnietakisamnakażdejstronie,takżektórąkolwiek stronębyniezwrócono,miałytensamwygląd

21Spośróddwóchstronpodbordiurą,ta,któraopadaław kierunkustołu,byłabardzopięknymdziełemsztuki,aleto stronazewnętrznaprzyciągaławzrokwidza

22Górnakrawędźobubokówbyłapodniesionaiostra, gdyż,jakpowiedzieliśmy,obręczbyłatrójścienna,bez względunato,zktórejstronysiędoniejzbliżano

23Ananimbyływarstwydrogichkamienipośrodku wytłaczanegosznura,przeplatanezesobąniepowtarzalnym zabiegiemartystycznym

24Zewzględówbezpieczeństwawszystkiekamienie umocowanozłotymiigłamiwotworach

25Pobokachbyłyoneściśniętezatrzaskami,abysię mocnotrzymały.

26Nakrawędziobramowaniastołu,którabyłanachylona kugórzeistykałasięzoczami,znajdowałsięwzórjajekz kamieniszlachetnych,misterniegrawerowanychprzez ciągłyfragmentżłobkowanegoreliefu,ściślepołączonych wokółcałegostołu

27Apodkamieniami,któreułożonebyłytak,aby przedstawiałyjajka,artyścizrobiliwienieczewszelkiego rodzajuowoców,mającnaszczyciewyraźnieułożone gronawinogron,kłosyzboża,daktyle,jabłka,granatyitym podobne

28Owocetebyływykonanezdrogichkamieni,wtym samymkolorzecosameowoce,iprzymocowanojena krawędziachstołuzłotympaskiem

29Aponałożeniuwieńcazowoców,podspodem umieszczonoinnywzórzjajekwysadzanychdrogimi kamieniamiorazinneżłobieniaitłoczenia,abyobiestrony stołumogłybyćwykorzystanewedługżyczeniawłaścicieli, dlategoteżwzórfalistyiobramowanierozciągałysięażdo stópstołu

30Zrobiliiprzymocowalipodcałąszerokościąstołu masywnąpłytęgrubościczterechpalców,abymożnabyło włożyćwniąnogi,izamocowalijązapomocąkołków, którepasowałydogniazdpodkrawędzią,takabymożna byłoużywaćdowolnejstronystołu,jakąludziepreferowali. 31Wtensposóbstałosięoczywiste,żeutwórmiałbyć wykorzystywanywdwojakisposób

32Nasamymstolewyrylimeander,apośrodkuniego wystawałydrogocennekamienie:rubiny,szmaragdy, onyksyiwieleinnychrodzajówkamienioniezwykłym pięknie.

33Obokmeandraumieszczonocudownąsiatkę,która sprawiała,żeśrodekstołuwyglądałjakromboidalny,ana niejwyrzeźbionotakzwanykryształibursztyn,corobiło napatrzącychniezrównanewrażenie

34Nogistołumiałyteżkształtgłówekwkształcielilii,tak żewyglądałyjakliliepochylonepodstołem;awidoczne częściprzedstawiałyliściestojącepionowo

35Podstawastopynaziemibyłazrobionazrubinuimiała dookoławysokośćszerokościdłoni

36Wyglądałjakbutimiałosiempalcówszerokości

37Nanimopierałasięcałapowierzchniastopy.

38Iuczynilitęstopępodobnądobluszczuwyrastającegoz kamienia,przeplatanegoakantemiotoczonegowinoroślą, którająoplatała,agronawinogronbyływyrzeźbionew kamieniachażdowierzchołkastopy

ListArysteasza

39Wszystkieczterynogizostaływykonanewtymsamym stylu,awszystkozostałowykonaneidopasowaneztaką kunsztownościąitakniezwykłąwiedzą,abyuczynićto wiernymnaturze,żegdypowietrzezostałoporuszone podmuchemwiatru,liściewprawiałysięwruch,a wszystkozostałoukształtowanetak,abyodpowiadało rzeczywistejrzeczywistości,którąprzedstawiało

40Awierzchstołuzrobiliztrzechczęścinakształt tryptyku,abyłyonetakdopasowaneipołączonena jaskółczyogonzapomocączopównacałejszerokości,że miejscastykuniemogłybyćwidoczneaninawetodkryte 41Grubośćstołuniebyłamniejszaniżpółłokcia,także całapracamusiałakosztowaćwieletalentów.

42Ponieważkrólniechciałzwiększaćjegorozmiarów, przeznaczyłnaszczegółytęsamąsumępieniędzy,jaka byłabypotrzebna,gdybystółmiałwiększewymiary.

43Wszystkozostałoukończonewedługjegoplanu,w sposóbnajbardziejcudownyiniezwykły,zniepowtarzalną sztukąiniezrównanympięknem.

44Dwiezmisdomieszaniabyływykonanezezłota,aod podstawydośrodkabyłygrawerowanereliefemw kształciełusek.Pomiędzyłuskamiumieszczono drogocennekamienie,wykonanezwielkimkunsztem artystycznym

45Następnieznajdowałsiętammeanderowysokości łokcia,któregopowierzchniabyławykonanaz drogocennychkamieniowielubarwach,coświadczyłoo wielkimkunszcieartystycznymipięknie.

46Nanimbyłamozaika,wykonanawkształcierombu, którywyglądałjaksiatkaisięgałażdokrawędzi

47Pośrodkuznajdowałysięmałetarczewykonanez różnychkamieniszlachetnych,rozmieszczone naprzemiennieiróżnegorodzaju,oszerokościnie mniejszejniżczterypalce,copodkreślałopięknoich wyglądu

48Naszczycierondaznajdowałsięornament przedstawiającykwitnącelilie,adookoławygrawerowane byłysplecionegronawinogron

49Takawięcbyłakonstrukcjazłotychmis,akażda mieściławięcejniżdwanaczynia.

50Srebrnemisymiałygładkąpowierzchnięibyłytak cudowniewykonane,jakbybyłyprzeznaczonedoluster, takżewszystko,cosiędonichzbliżyło,odbijałosię jeszczewyraźniejniżwlustrach

51Niesposóbjednakopisaćrzeczywistegowrażenia,jakie tedziełasztukiwywoływaływumyślepoichukończeniu.

52Gdybowiemtenaczyniazostałyukończoneiustawione oboksiebie,najpierwsrebrnaczara,potemzłota,potem znówsrebrnaiznówzłota,wygląd,jakiprzedstawiały,był zupełnieniedoopisania,aci,którzyprzychodzilije oglądać,niemoglioderwaćsięodolśniewającegowidokui zachwycającegowidowiska.

53Wrażeniawywołanetymwidowiskiembyłyrozmaite

54Kiedyludziepatrzylinazłotenaczynia,aichumysły dokonywałyszczegółowegoprzeglądukażdegoszczegółu wykonania,ichduszebyłyprzepełnionezdumieniem

55Kiedyzaśktośchciałskierowaćwzroknasrebrne naczynia,którestałyprzednim,wszystkowokółmiejsca, wktórymstał,zdawałosięrozbłyskiwaćświatłem,co sprawiałojeszczewiększąradośćpatrzącym.

56Takwięcnaprawdęniesposóbopisaćartystycznego pięknatychdzieł

57Złoteczaszepośrodkuwygrawerowaliwieńcewinorośli 58Anaobwodzieoplotliwienieczbluszczu,mirtui drzewaoliwnego,ozdobionyreliefemiozdobionydrogimi kamieniami.

59Pozostałeczęścipracreliefowychwykonaliwedług odmiennychwzorów,gdyżuznalizapunkthonoru,aby wszystkoukończyćwsposóbgodnymajestatukróla

60Krótkomówiąc,możnapowiedzieć,żeaniwskarbcu królewskim,aniwżadnyminnymniebyłodzieł,które dorównywałybytympodwzględemwartościlubkunsztu artystycznego

61Królbowiemniemałoonichmyślał,gdyżlubił zdobywaćchwałęzadoskonałościswoichzamysłów.

62Częstobowiemzaniedbywałswojeoficjalneobowiązki ispędzałczaszartystami,bomartwiłsię,czywszystko ukończąwsposóbgodnymiejsca,doktóregomiałyzostać wysłanedary

63Wszystkowięcodbyłosięzwielkimrozmachem,w sposóbgodnykróla,któryposyłałdary,iarcykapłana, którybyłwładcąkraju

64Niezabrakłodrogocennychkamieni,użytoichco najmniejpięćtysięcyiwszystkiebyłydużychrozmiarów.

65Zastosowanonajbardziejniezwykłeumiejętności artystyczne,dlategokosztkamieniiwykonaniabył pięciokrotniewyższyniżkosztzłota.

ROZDZIAŁ4

WyrazisteszczegółyofiaryGodnauwagijestnieomylna dokładnośćkapłanówDzikaorgiaOpisświątyniijej wodociągów.

1Podałemcitenopisprezentów,ponieważuznałemtoza konieczne

2Następnympunktemopowieścijestrelacjaznaszej podróżydoEleazara,alenajpierwpodamopiscałegokraju 3Gdyprzybyliśmydoziemiżydowskiej,ujrzeliśmymiasto położonewśrodkucałejJudei,naszczyciegóryoznacznej wysokości

4Naszczyciewzniesionoświątynięwcałejjejokazałości

5Otaczałyjątrzymury,wysokienaponadsiedemdziesiąt łokci,adługieiszerokie,odpowiedniodokonstrukcji budowli

6Wszystkiebudynkicharakteryzowałysięniespotykaną dotądwspaniałościąikosztownością

7Byłooczywiste,żenieszczędzonowydatkównadrzwii mocowaniałączącejezodrzwiami,aninastabilność nadproża

8Stylzasłonyrównieżbyłcałkowicieproporcjonalnydo styluwejścia

9Zpowoduprzeciągutkaninazasłonybyławciągłym ruchu,aponieważruchtenprzenosiłsięoddołu,azasłona wybrzuszałasiędogranicmożliwości,stanowiłoto przyjemnywidok,odktóregotrudnobyłooderwaćwzrok 10Budowaołtarzabyłazgodnazsamymmiejscemi ofiaramicałopalnymi,którebyłynanimspalaneprzez ogień,adojściedoniegomiałopodobnąskalę 11Prowadziłotamłagodnewzniesienie,specjalnie zaprojektowanedlazachowaniaprzyzwoitości,akapłani pełniącyposługębyliubraniwlnianeszatysięgająceażdo kostek.

12Świątyniazwróconajestkuwschodowi,ajejtył skierowanyjestkuzachodowi

ListArysteasza

13Całapodłogajestwyłożonakamieniamiiopadawdół dowyznaczonychmiejsc,abymożnabyłodoprowadzać wodędozmywaniakrwizofiar,gdyżwdniświąteczne składanotamwofierzetysiącezwierząt.

14Awodajestniewyczerpana,gdyżwobrębieświątyni tryskaobfiteźródło

15Ponadto,jakmiwskazano,znajdująsięcudownei nieopisalnecysternypodziemnewodległościpięciu stadiówdookołamiejsca,gdziestałaświątynia,akażdaz nichmaniezliczonąilośćrur,takżeróżnestrumienie zbiegająsięzesobą

16Wszystkotoprzymocowanoołowiemdospoduido ścianbocznych,anatorozłożonowielkąilośćtynkui każdączęśćpracywykonanozwielkąstarannością

17Upodstawyołtarzaznajdujesięwieleotworów,przez którespływawoda,niewidocznychdlanikogo,z wyjątkiemtych,którzyzajmująsięposługąDziękitemu całakrewofiar,zbieranawdużychilościach,zostajew mgnieniuokazmyta.

18Takiejestmojezdanienatematcharakteruzbiorników wodnychPokażęteraz,jakzostałoonopotwierdzone 19Zaprowadzilimnieponadczterystadiapozamiastoi kazalimispojrzećwdół,wpewnemiejsceiposłuchać szumu,jakipowstawałprzyspotkaniuwód,takżestałem sięświadomywielkościzbiornikówwodnych,jaktojuż wcześniejzauważyłem

20Posługakapłanówjestpodkażdymwzględem niezrównana,zarównopodwzględemwytrzymałości fizycznej,jakiuporządkowanejicichejsłużby

21Bowszyscypracująspontanicznie,choćwiążesiętoz wielkimwysiłkiemibólem,akażdymaprzydzielonemu szczególnezadanie

22Nabożeństwoodbywasiębezprzerwy–jedni dostarczajądrewno,innioliwę,innimąkępszenną,jeszcze inniwonności;jeszczeinniprzynosząkawałkimięsana ofiaręcałopalną,wykazującsięprzytymniezwykłym stopniemsiły.

23Bobiorąwobieręcekończynycielca,zktórychkażda ważywięcejniżdwatalenty,irzucająjeobiemarękamiw cudownysposóbnawyżynęołtarza,nigdyniechybiając miejsca,wktórymjestawiają

24Podobniekawałkiowiecikózsąniezwykłezarównoze względunaswojąwagę,jakitłuszcz.

25Cibowiem,doktórychnależytasprawa,wybierają zawszezwierzętabezskazyiszczególnietłuste,awten sposóbzostajespełnionaofiara,którąopisałem.

26Jestdlanichwyznaczonespecjalnemiejsceodpoczynku, gdziesiadająci,którzyzostalizwolnienizesłużby.

27Agdytonastąpi,ci,którzyjużodpoczęliigotowisą wrócićdoswoichobowiązków,zrywająsięzmiejsc,gdyż niemanikogo,ktobywydałnakazdotyczącyorganizacji ofiar.

28Panujetakzupełnacisza,żemożnabypomyśleć,żenie matamanijednejosoby,choćwrzeczywistościprzypracy jestsiedmiusetmężczyzn,nieliczącogromnejliczbytych, którzyzajmująsięskładaniemofiar

29Wszystkoodbywasięzczciąiwsposóbgodny wielkiegoBoga

30Zdumienienaszewielkieogarnęło,gdywidzieliśmy Eleazarazajętegoposługą,sposóbjegoubioruimajestat jegowyglądu,któryujawniałsięwszacie,którąmiałna sobie,iwdrogocennychkamieniachnajegoosobie

31Naszacie,sięgającejażdostóp,znajdowałysięzłote dzwoneczki,którewygrywałyszczególnąmelodię,apo obuichstronachznajdowałysięgranatyzpstrymi kwiatamiocudownychbarwach.

32Przepasanybyłpasemonadzwyczajnejurodzie,tkanym wnajpiękniejszychkolorach

33NapiersinosiłwyrocznięBoga,jakjązwano,naktórej osadzonodwanaściekamieniróżnegorodzaju, połączonychzesobązłotem,zawierającychimiona przywódcówplemion,zgodniezichpierwotnąkolejnością, akażdyznichbłyszczałwnieopisanysposóbswoim własnym,szczególnymkolorem

34Nagłowienosiłtiarę,jaktosięzwykłonazywać,ana niejpośrodkuczołaniepowtarzalnyturban,królewski diadempełenchwałyzimieniemBogawyrytymświętymi literaminazłotejtabliczce...uznanobowiemzagodnego noszeniatychsymbolipodczasposługi

35Ichwyglądbudziłtakwielkipodziwizamętw umysłach,żeczłowiekmiałwrażenie,iżotoznalazłsięw towarzystwieczłowiekapochodzącegozinnegoświata

36Jestemprzekonany,żekażdy,ktoweźmieudziałw widowisku,któreopisałem,przepełnisięzdumieniemi niewypowiedzianymzdumieniem,ajegoumysłbędzie głębokoporuszonymyśląoświętości,jakawiążesięz każdymszczegółemtejceremonii.

37Abyjednakuzyskaćpełneinformacje,weszliśmyna szczytsąsiedniejcytadeliirozejrzeliśmysiędookoła 38Świątyniapołożonajestnabardzowysokimwzgórzui obwarowanawielomawieżami,zbudowanymiażdo samegoszczytuzogromnychkamieni,którychzadaniem, jaknampowiedziano,jeststrzeżenieterenuświątyni. Dziękitemu,wrazieataku,powstanialubnapaściwroga, niktniebędziemógłsforsowaćmurówotaczających świątynię.

39Nawieżachcytadeliumieszczonomachinywojennei różnegorodzajumachiny,aichrozmieszczeniebyło znaczniewyższeniżkrągmurów,októrymwspomniałem.

40Wieżstrzeglirównieżnajbardziejzaufaniludzie,którzy złożylinajwyższedowodyswojejlojalnościwobeckraju

41Ludziomtymniewolnobyłonigdyopuszczaćcytadeli, zwyjątkiemświąt,aiwtedytylkooddziałom,nie pozwalaliteżnikomuobcemuwchodzićdośrodka

42Byliśmyteżbardzoostrożni,gdyoficernakazałim wpuścićgościnamiejsce,abyjeobejrzeli,czegonauczyło nasnaszewłasnedoświadczenie

43Bardzoniechętniepozwolilinam–choćbyłonastylko dwóchnieuzbrojonychludzi–przyglądaćsięskładaniu ofiar.

44Itwierdzili,żebylizwiązaniprzysięgą,gdypowierzono imdepozyt,gdyżwszyscyzłożyliprzysięgęibyli zobowiązanidotrzymaćprzysięgicodojoty,żechoćby byłoichpięciuset,niepozwoląwejśćwięcejniżpięciu ludziomnaraz

45Cytadelastanowiłaszczególnąochronęświątyni,ajej fundatortakjąmocnoufortyfikował,żemogłaskutecznie chronićświątynię

ROZDZIAŁ5

Opismiastaiwsi.Porównajwerset11zwarunkami panującymiobecnieWersety89-41ukazują,jakstarożytni postrzegaliuczonegoidżentelmena

ListArysteasza

1Wielkośćmiastajestumiarkowana

2Jegoobwód,nailemożnaprzypuszczać,wynosiokoło czterdziestufurlongów

3Wieżeustawionesąnakształtteatru,aulicemiędzynimi prowadzą;obecniewidocznesąskrzyżowanianiższych wież,aleskrzyżowaniawyższychwieżsąbardziej uczęszczane

4Boziemiasięwznosi,bomiastozbudowanejestnagórze.

5Sąteżschody,któreprowadządorozstajudróg Niektórzyludziezawszeidąwgórę,inniwdół,itrzymają sięjaknajdalejodsiebienadrodzezewzględunatych, którzysązwiązanizasadamiczystości,abyniedotknąć niczego,cojestniedozwolone.

6Niebezpowodupierwotnizałożycielemiastazbudowali jewewłaściwychproporcjach,mielibowiemjasnąwizję tego,cobyłopotrzebne.

7Bokrajjestrozległyipiękny

8Niektórejejczęścisąrówninne,zwłaszczate,które należądoSamarii,jakjąnazywają,igraniczązziemią Idumejczyków,innezaśsągórzyste,zwłaszczate,które przylegajądoziemiJudzkiej

9Ludziezatemsązobowiązanidooddaniasięrolnictwui uprawiegleby,abywtensposóbzapewnićsobieobfite plony

10Wtensposóbuprawiasięwszelkiegorodzajuziemięi zbieraobfiteplonynacałejwspomnianejziemi

11Dużemiasta,któreciesząsięodpowiednimdobrobytem, sągęstozaludnione,leczzaniedbująobszarywiejskie, ponieważwszyscyludziemająskłonnośćdożyciapełnego przyjemności,gdyżkażdymanaturalnąskłonnośćdo pogonizaprzyjemnościami.

12TosamowydarzyłosięwAleksandrii,któraprzewyższa wszystkieinnemiastawielkościąidobrobytem

13Ludziezewsimigrowalizewsiiosiedlalisięw miastach,cosprowadziłozłąsławęnarolnictwoAbywięc uniemożliwićimosiedlaniesięwmieście,królwydał rozkaz,żeniewolnoimprzebywaćwnimdłużejniż dwadzieściadni

14Dałteżsędziompisemnepolecenie,żejeżelizajdzie potrzebawezwaniakogoś,ktomieszkawkraju,sprawama byćzałatwionawciągupięciudni

15Aponieważuważałtęsprawęzaniezwykleważną, mianowałtakżeurzędnikówprawnychdlakażdegookręgu wrazzichpomocnikami,abyrolnicyiichobrońcynie mogliwinteresieinteresówopróżniaćspichlerzymiastaz produktówrolnych.

16Pozwoliłemsobienatędygresję,ponieważtowłaśnie Eleazarbardzojasnowskazałnakwestie,którezostały wspomniane

17Ogromnąbowiempracęwkładająoniwuprawęroli

18Krajtenbowiemjestgęstoobsadzonydrzewami oliwnymi,zbożami,roślinamistrączkowymi,winorośląi obfitościąmiodu

19Innegatunkidrzewowocowychidaktylinielicząsięw porównaniuztymi

20Jesttamwielkailośćwszelkiegorodzajubydłaibogate pastwiskadlaniego.

21Dlategosłusznieprzyznają,żeobszarywiejskie potrzebujądużejpopulacji,astosunkimiędzymiastema wsiamisąwłaściwieuregulowane.

22Arabowieprzywożądokrajuwielkieilościprzypraw, kamieniszlachetnychizłota

23Krajtenjestbowiemdobrzeprzystosowanynietylkodo rolnictwa,aleidohandlu,amiastojestbogatewsztukii niebrakujewnimtowarówsprowadzanychzzamorza

24PosiadarównieżdogodneiwygodneportywAskalonii, JafieiGazie,atakżewPtolemaidzie,którazostała założonaprzezkrólaizajmujecentralnemiejscew porównaniuzinnymiwymienionymimiejscami,będącod żadnegoznichniedaleko.

25Krajtenprodukujewszystkiegowobfitości,gdyżjest dobrzenawodnionyzewsządidobrzeosłoniętyodburz 26RzekaJordan,jakjązwą,nigdyniewysycha,przepływa przeztenkraj

27Początkowokrajtenobejmowałniemniejniż60 milionówakrów(choćpóźniejsąsiednieludydokonywały najazdównaniego),a600000ludziosiedliłosięnanimw gospodarstwach,zktórychkażdemiałopowierzchnięstu akrów

28Rzeka,podobniejakNil,wzbierawczasieżniwi nawadniawiększączęśćziemi.

29Wpobliżuokręgunależącegodomieszkańców Ptolemaidyrzekatauchodzidoinnejrzeki,tazaśwpada domorza.

30Innepotokigórskie,jakjenazywają,spływająna równinęiobejmująterenywokółGazyiokręguAszdod

31Krajjestotoczonynaturalnymogrodzeniemibardzo trudnydoatakuNiemożnagozdobyćprzyużyciudużych siłzewzględunawąskieprzełęcze,zwisająceurwiskai głębokiewąwozy,atakżesurowycharaktergórzystych regionówotaczającychcałykraj

32Powiedzianonam,żewsąsiednichgórachArabii dawniejpozyskiwanomiedźiżelazo.

33Jednakżeprocedertenzostałprzerwanywokresie panowaniaperskiego,ponieważówczesnewładze rozpuściłyfałszywąpogłoskę,żeeksploatacjakopalnijest bezużytecznaikosztownaMiałyonenacelu zapobiegnięciezniszczeniukrajuprzezgórnictwowtych rejonachiewentualnemuodebraniugoimzpowodu panowaniaperskiego,ponieważprzypomocytejfałszywej pogłoskiwładzeznalazłypretekstdowejścianatenrejon

34Teraz,drogibracieFilokratesie,przekazałemciw krótkiejformiewszelkieistotneinformacjenatentemat

35Wdalszejczęściopiszępracęnadtłumaczeniem

36Arcykapłanwybierałmężczyznonajlepszym charakterzeinajwyższejkulturze,jakichmożnabyło oczekiwaćodichszlachetnychrodziców

37Bylitoludzie,którzynietylkozdobylibiegłośćw literaturzeżydowskiej,aletakżezwielkąuwagąstudiowali literaturęgrecką.

38Byliwięcspecjalnieprzygotowanidosłużbyw ambasadachipodejmowalisiętegoobowiązku,ilekroć byłotokonieczne

39Posiadalionidużemożliwościorganizowania konferencjiidyskusjinatematyzwiązanezprawem

40Opowiadalisięzarozwiązaniempośrednim,które zawszejestnajlepszymrozwiązaniem

41Wyrzekalisięszorstkiegoinieokrzesanegozachowania, alebylicałkowiciewyżsiodpychyinigdyniewywyższali sięnadinnychWrozmowiebyligotowisłuchaćidawać stosowneodpowiedzinakażdepytanie

42Wszyscyzaśstarannieprzestrzegalitejzasadyistarali siębardziejniżktokolwiekinnyprześcignąćsięwjej

ListArysteasza przestrzeganiu,awszyscybyligodniswegowodzaijego cnoty.

43Imożnabyłozaobserwować,jakkochałyEleazara,nie chcącsięodniegooderwać,ajakonjekochał.

44Opróczlistu,którynapisałdokrólawsprawieich bezpiecznegopowrotu,prosiłteżusilnieAndreasa,aby podjąłsiętegosamegocelu,amnierównieżnamawiał, abympomógłmuwmiaręmoichmożliwości.

45Achociażobiecaliśmy,żepoświęcimytejsprawiecałą nasząuwagę,powiedział,żejestnadalbardzozmartwiony, gdyżwie,żekrólzdobrociswejnaturyuważazaswój najwyższyprzywilejwzywanienaswójdwórkażdego,kto słyszałoczłowieku,któryprzewyższałswoichtowarzyszy kulturąimądrością

46Słyszałembowiemjegopięknepowiedzenie,żejeśli zapewnisobiewokółsiebieludzisprawiedliwychi roztropnych,zapewniswemukrólestwunajlepsząochronę, gdyżtacyprzyjacielebezzastrzeżeńbędąmuudzielać najbardziejpożytecznychrad.

47Aludzie,którychEleazardoniegoterazwysyłał, niewątpliwieposiadalitecechy

48Iczęstopodprzysięgązapewniał,żenigdynie pozwoliłbytymludziomodejść,gdybytylkojakiśjego prywatnyinteresprzemawiałzatym,alewysyłałichdla wspólnegodobrawszystkichobywateli.

49Bodobreżyciepoleganaprzestrzeganiuprzepisów prawa,aceltenosiągasięowielelepiejprzezsłuchanie niżprzezczytanie.

50Ztegoiinnychpodobnychstwierdzeńjasnowynikało, jakiemiałdonichuczucia

ROZDZIAŁ6

Wyjaśnieniazwyczajówludowychukazujące,cooznacza słowo„nieczysty”Istotaipochodzenie„wiarywBoga” Wersety48–44przedstawiająmalowniczyopisboskości fizjologii.

1Wartopokrótceprzytoczyćinformacje,którychudzielił wodpowiedzinanaszepytania

2Przypuszczambowiem,żewiększośćludziodczuwa ciekawośćwzwiązkuzniektórymizapisamiPrawa, zwłaszczadotyczącymimięsa,napojówizwierząt uznanychzanieczyste.

3Gdyzapytaliśmy,dlaczego,skoroistniejetylkojedna formastworzenia,niektórezwierzętasąuważaneza nieczystedojedzenia,ainnezanieczystenawetwdotyku (choćprawojestskrupulatnewwiększościpunktów,tow takichkwestiachjestszczególnieskrupulatne),rozpoczął swojąodpowiedźwnastępującysposób:

4„Widzisz”–powiedział–„jakiwpływwywierananas naszsposóbżyciainaszetowarzystwoPrzebywającw towarzystwiezłychludzi,popadająoniwzepsucieiprzez całeżyciesąnieszczęśliwi;jeślijednakżyjązmądrymii roztropnymi,znajdująsposóbnauwolnieniesięod niewiedzyipoprawęswojegożycia

5Naszprawodawcanajpierwustaliłzasadypobożnościi sprawiedliwościiwpajałjepunktpopunkcie,nietylkoza pomocązakazów,aletakżeprzypomocyprzykładów, ukazującszkodliweskutkigrzechuikarywymierzane przezBogawinnym.

6Najpierwbowiemudowodnił,żeistniejetylkojedenBóg iżeJegomocobjawiasięwcałymwszechświecie,

ponieważkażdemiejscejestprzepełnioneJego suwerennościąinicztego,coludzieczyniąwtajemnicy naziemi,nieumykaJegowiedzy

7Wszystkobowiem,coczłowiekczyni,iwszystko,coma sięwydarzyćwprzyszłości,jestdlaNiegojawne.

8Starannieopracowawszyteprawdyijasnojeobjaśniając, pokazał,żenawetgdybyczłowiekpomyślałopopełnieniu złaniemówiącjużojegopopełnieniunieuniknie wykrycia,gdyżjasnodałdozrozumienia,żemocBoża przenikacałeprawo

9Wychodzącodtegosamegozałożenia,wykazał,żecała ludzkość,zwyjątkiemnassamych,wierzywistnienie wielubogów,choćonisamisąowielepotężniejsiodistot, którymnapróżnooddającześć

10Gdybowiemuczyniliposągizkamieniaidrewna, mówią,żesątowizerunkitych,którzywynaleźlicoś pożytecznegodożycia,iczcząje,choćmająwyraźne dowody,żenieposiadajążadnegouczucia

11Byłobybowiemzupełnągłupotąsądzić,żektośstałsię bogiemnamocyswoichwynalazków

12Wynalazcybowiempoprostuwzięlipewneprzedmioty jużstworzoneiprzezpołączenieichzesobąpokazali,że posiadająnowąużytecznośćNiestworzylisamisubstancji rzeczy,dlategobyłobypróżnościąigłupotą,gdybyludzie czynilibogówzludzisobiepodobnych.

13Albowiemwnaszychczasachwielujestowiele bardziejpomysłowychiowielebardziejwykształconych niżmężowiedawnychdni,którzyzostaliwyniesienido chwałyołtarzy,ajednaknigdynieprzyszli,abyimoddać pokłon

14Twórcyiautorzytychmitówuważająsięza najmądrzejszychspośródGreków

15Pocomamymówićoinnychzaślepionychludziach, Egipcjanachiimpodobnych,którzypokładająufnośćw dzikichzwierzętachiwiększościgatunkówzwierząt pełzającychorazbydła,czcząjeiskładająimofiary zarównozażycia,jakipośmierci?

16AnaszPrawodawca,będącczłowiekiemmądrymi szczególnieobdarzonymprzezBogawiedząnatemat wszystkichrzeczy,spojrzałwszechstronnienakażdy szczegółiotoczyłnasniezdobytymiwałamiimuramiz żelaza,abyśmyniemoglisięwogólemieszaćzżadnym innymnarodem,leczabyśmypozostaliczyścinacielei duszy,wolniodwszelkichpróżnychwyobrażeń,czcząc jednegoBogaWszechmogącegoponadcałestworzenie 17Dlategoteżnajwyżsikapłaniegipscy,zbadawszy uważniewielesprawiznającnaszesprawy,nazywająnas „mężamiBożymi”.

18Tytułtennieprzysługujereszcieludzkości,lecztylko tym,którzyczcząprawdziwegoBoga 19ResztatoludzienieBoży,aleoddanipokarmom, napojomiodzieniu.

20Całeichusposobienieprowadziichdotego,żewtych rzeczachznajdująukojenieinielicząsięonewcale,leczw całymichdobytku

21Wśródnaszegoludunajważniejsząrzecząwżyciujest troskaowładzęBoga.

22Azatem,abyśmyniezostaliskażeniżadną obrzydliwościąiabyśmyniewypaczylinaszegożycia przezzłerozmowy,otoczyłnaszewsządzasadami czystości,dotyczącymizarównotego,cojemy,copijemy, czegodotykamy,cosłyszymylubcowidzimy

23Choćbowiem,ogólnierzeczbiorąc,wszystkierzeczysą podobnewswojejnaturalnejkonstytucji,ponieważ wszystkiesąrządzoneprzezjednąitęsamąmoc,tojednak wkażdymindywidualnymprzypadkuistniejegłęboki powód,dlaktóregopowstrzymujemysięodużywania pewnychrzeczyicieszymysięwspólnymużywaniem innych

24Dlazobrazowaniaomówięjedenlubdwapunktyi wyjaśnięje

25Niedajciesiębowiemzwieśćponiżającemumniemaniu, żeMojżeszustanowiłswojeprawaztakwielką starannościązewzględunamyszy,łasiceiinnetegotypu stworzenia.

26Wszystkietezarządzeniazostałyustanowionedla sprawiedliwości,abypomagaćwdążeniudocnotyi doskonaleniucharakteru.

27Wszystkiebowiemptaki,którehodujemy,są udomowioneiwyróżniająsięczystością,żywiąsię różnymigatunkamizbóżiroślinstrączkowych,jakna przykładgołębie,turkawki,szarańcza,kuropatwy,atakże gęsiiwszelkieinneptakitegorodzaju

28Natomiastptaki,którychposiadaniejestzakazane,są dzikieimięsożerne,tyranizująceinnedziękiposiadanej sileiokrutniezdobywającepożywienie,polującna oswojoneptakiwymienionepowyżej.

29Inietylkoto,alechwytająjagniętaikoźlętairanią ludzi,żywychiumarłychDlategonazywającich nieczystymi,dałprzeznichznak,żeci,zaktórychPanBóg chce,sąnieczyści

zostałoustanowioneprawo,musząpraktykowaćprawość wswoichsercachinietyranizowaćnikogo,polegającna własnejsile,aninieokradaćgozczegokolwiek,ale kierowaćswoimżyciemzgodniezesprawiedliwością,tak jakoswojoneptaki,októrychjużwspomniano,zjadają różnegatunkiroślinstrączkowychrosnącychnaziemiinie tyranizują,doprowadzającdozgubyswoichkrewnych

30Naszprawodawcanauczyłnaszatem,żezapomocą takichmetoddawanesąmędrcomwskazówki,żepowinni byćsprawiedliwi,niedziałaćprzyużyciuprzemocyi powstrzymywaćsięodtyranizowaniainnych,polegającna własnejsile

31Skorobowiemnawetdotykanietaknieczystych zwierząt,jakwspomniano,uważasięzaniestosowneze względunaichszczególnezwyczaje,czyżniepowinniśmy przedsięwziąćwszelkichśrodkówostrożności,abywtakim samymstopniuniezniszczyćnaszegocharakteru?

32Dlategoteżwszystkiereguły,któreustanowiłodnośnie tego,cojestdozwolonewprzypadkutychptakówiinnych zwierząt,ustanowiłwceluudzielenianamlekcjimoralnej

33Rozdzieleniekopytaioddzieleniepazurówmanas nauczyć,żemusimyrozróżniaćposzczególneczyny,mając nawzględziepraktykowaniecnoty.

34Bosiłacałegonaszegociałaijegosprawnośćzależąod naszychramionikończyn

35Dlategoteżzmuszanasdouznania,żewszystkienasze działaniamusimywykonywaćzrozwagą,wedługnormy prawości–tymbardziej,żezostaliśmywyraźnieoddzieleni odresztyludzkości

36Większośćmężczyznbowiemkalasięrozwiązłym współżyciem,przezcopopełniająwielkąnieprawość,a całekrajeimiastaszczycąsiętakimiwystępkami

37Bonietylkoobcujązmężczyznami,aleikalająwłasne matkiicórki.

38Leczmyzostaliśmyoddzieleniodtychgrzechów

39Aludzie,którzyzostaliwwyżejwymienionysposób rozdzieleni,zostalirównieżprzezPrawodawcę scharakteryzowanijakoposiadającydarpamięci

40Wszystkiezwierzęta,„któremająrozdwojonenogii przeżuwają”,sądlawtajemniczonychsymbolempamięci.

41Albowiemprzeżuwaniepokarmuniejestniczyminnym, jakwspominaniemżyciaiistnienia

42Życiebowiemzwykłosiępodtrzymywaćdzięki pokarmowi,dlategoteżnapominanaswPiśmieŚwiętym tymisłowami:„PamiętajwięcpilnieoPanu,któryuczynił wtobietewielkieicudownerzeczy”

43Gdybowiemzostanąwłaściwiepomyślane,sąjawnie wielkieichwalebne;popierwsze,budowaciała, rozdysponowaniepożywieniairozdzieleniekażdej poszczególnejkończyny,aponadtoorganizacjazmysłów, działanieiniewidzialnyruchumysłu,szybkośćjego poszczególnychdziałańiodkrycieprzezniegosztuk, ukazująnieskończonąpomysłowość

44Dlategonapominanas,abyśmypamiętali,że wspomnianeczęścisąutrzymywanewcałościmocąboską zdoskonałąumiejętnością

45Onbowiemwyznaczyłkażdyczasimiejsce,abyśmy ustawiczniepamiętalioBogu,którynamirządziistrzeże

46Cosiętyczybowiempokarmówinapojów,nakazuje namnajpierwzłożyćczęśćjakoofiarę,apotem natychmiastkorzystaćzposiłku

47Ponadtodałnamnanaszychszatachsymbolpamięcii wpodobnysposóbnakazałnamumieszczaćboskie wyrocznienanaszychbramachidrzwiachjakopamiątkę Boga

48Nakazujeteżwyraźnie,abyśmynosilitensymbolna naszychrękach,wyraźniepokazując,żekażdyuczynek powinniśmywykonywaćsprawiedliwie,pamiętająco naszymstworzeniuinadewszystkoobojaźniBożej.

49Nakazujetakżeludziom,abykładącsięspaćiwstając, rozmyślaliodziełachBożychnietylkowsłowach,ale takżewyraźnieobserwujączmianyiwrażenia,jakiewnich zachodzą,gdyidąspać,atakżegdysiębudzą,orazaby obserwowali,jakboskainiepojętajestzmianazjednego stanuwdrugi.

50Terazzwróconowamuwagęnadoskonałośćanalogiiw odniesieniudorozróżnianiaipamięci,zgodnieznaszą interpretacją„rozdwojonegokopytaiprzeżuwania pokarmu”

51Boprawanaszeniepowstałynachybiłtrafiłanipod wpływempierwszej,przypadkowejmyśli,jakapojawiłasię wumyśle,leczmającnauwadzeprawdęiwskazanie właściwegorozumu

52Albowiemzapomocąwskazówek,jakiedajeodnośnie pokarmów,napojówiposzczególnychprzypadków dotykania,nakazujenam,abyśmyniczegonierobilianinie słuchalibezmyślnie,aniteżnieuciekalisiędo niesprawiedliwościprzeznadużywaniewładzyrozumu

53Tęsamązasadęmożnazaobserwowaćtakżeudzikich zwierząt

54Albowiemcharakterłasicy,myszyiinnychzwierząt, którezostaływyraźniewymienione,jestzgubny.

55Myszybezczeszcząiniszcząwszystko,nietylkoto,co służyimzapożywienie,alenawetdotegostopnia,że

21Takiesameśrodkiostrożnościzastosowanow przypadkuwysłannikówżydowskich.

22Doroteusz,którybyłustanowionyopiekunem żydowskichgości,byłczłowiekiembardzosumiennym.

23Wyniósłteżnaucztęwszystkiezapasy,któremiałpod swojąwładząiktórebyłyprzeznaczonenaprzyjęcietakich gości

24Zgodniezrozkazemkrólaustawiłsiedzeniawdwóch rzędach

25Rozkazałbowiem,żebypołowęmężówposadziłpo swojejprawejstronie,aresztęzasobą,abyimnieuchybić wnajwyższymstopniuczci,jakąmożemieć

26Gdyjużzajęliswojemiejsca,nakazałDoroteuszowi, abyuczyniłwszystkowedługzwyczajów,jakiepanowały wśródjegożydowskichgości

27Dlategoteżzniósłposługęświętychheroldów, kapłanówskładającychofiaryiinnych,którzyzwyklibyli odprawiaćmodlitwy,azaprosiłjednegoznas,Eleazara, najstarszegozkapłanówżydowskich,abyzamiastnich odprawiłmodlitwę

28Wstałiwypowiedziałtęmodlitwę:„NiechBóg Wszechmogącyobdarzycię,królu,wszystkimidobrami, którestworzył,iniechobdarzyciebie,twojążonę,twoje dzieciitwoichtowarzyszynieustannymposiadaniemich, dopókiżyjesz!”

29Natesłowazerwałasięgłośnairadosnaowacja,która trwaładośćdługo,poczymwszyscyzajęlisięucztą,która zostałaprzygotowana.

30Wszystkieczynnościzwiązanezobsługąstołuzostały wykonanezgodniezzaleceniemDoroteusza

31Wśródsłużbyznajdowalisiępaziowiekrólewscyiinni, którzyzajmowalizaszczytnemiejscanadworze królewskim

32Korzystajączokazji,jakąbyłaprzerwawuczcie,król zapytałposła,któryzajmowałhonorowemiejsce(bylioni bowiemuszeregowaniwedługstarszeństwa),wjakisposób możeonzachowaćswojekrólestwownienaruszonym stanieażdokońca?

33Pochwilinamysłuodpowiedział:„Najlepiejzapewnisz sobiejegobezpieczeństwo,naśladującnieustającą łaskawośćBogaBojeśliokażeszłaskęiwymierzysz łagodnekarytym,którzynatozasługują,stosowniedoich zasług,odwróciszichodzłaidoprowadziszdopokuty”.

34Królpochwaliłodpowiedź,apotemzapytałnastępnego człowieka,jakonmożewszystkorobićnajlepiejwe wszystkichswoichdziałaniach?

35AOnodpowiedział:„Jeśliczłowiekzachowuje sprawiedliwośćwobecwszystkich,zawszebędzie postępowałwłaściwiewkażdejsytuacji,pamiętając,że każdamyśljestznanaBoguJeśliweźmieszbojaźńBożą zapunktwyjścia,nigdyniechybiszcelu”

36Królpochwaliłtakżeitegoczłowiekazajego odpowiedźizapytałinnego,wjakisposóbmożemieć przyjaciół,którzypodzielająjegopoglądy?

37Onzaśrzekł:Jeślizobaczą,żezajmujeszsięsprawami ludu,nadktórympanujesz,dobrzeuczynisz,gdy przyjrzyszsię,jakBógzsyłaswojedobrodziejstwana rodzajludzki,zapewniającmuzdrowie,pożywieniei wszelkieinnerzeczywstosownymczasie

38Powyrażeniuzgodynaodpowiedźkrólzapytał następnegogościa,wjakisposób,udzielającaudiencjii

wydającwyroki,możezyskaćpochwałęnawettych, którymnieudałosięwygraćichsprawy?

39Irzekł:„Jeślibędziecieuczciwiwmowiewobec wszystkichinigdyniebędzieciebezczelnianityrańscyw traktowaniugrzeszników,abędziecietoczynić,jeśli będziecieobserwowaćsposóbdziałaniaBogaProśby godnychzawszesąspełniane,aci,którzynieotrzymują odpowiedzinaswojemodlitwy,sąinformowanizapomocą snówlubwydarzeńotym,cobyłoszkodliwewich prośbach,iżeBógniekarzeichwedługichgrzechówani wielkościswojejmocy,leczdziaławobecnichz wyrozumiałością”

40Królpochwaliłmężazaodpowiedźizapytałkolejnego, wjakisposóbmożnabyćniezwyciężonymwsprawach militarnych?

41Aonodpowiedział:Jeżeliniepokładałcałkowitej ufnościwswoichzastępachisiłachzbrojnych,ale nieustannieprosiłBoga,abydoprowadziłjego przedsięwzięciadopomyślnegozakończenia,podczasgdy onsamwszystkieswojeobowiązkiwypełniałwduchu sprawiedliwości

42Przyjąwszytęodpowiedź,zapytałkolejnego,wjaki sposóbmógłbystaćsięprzedmiotemgrozydlaswoich wrogów

43Aonodpowiedział:„Gdybyutrzymującogromne zasobybroniisił,pamiętał,żeterzeczyniesąwstanie przynieśćtrwałegoiostatecznegorezultatuBonawetBóg wzbudzastrachwumysłachludzi,udzielającodroczeńi jedyniedemonstrującwielkośćswojejmocy”

44Tegoczłowiekakrólpochwalił,apotemrzekłdo następnego:„Jakiejestnajwyższedobrowżyciu?”

45Aonodpowiedział:Wiedzieć,żeBógjestPanem Wszechświataiżewnaszychnajwiększychosiągnięciach toniemyosiągamysukces,leczBóg,któryswojąmocą doprowadzawszystkodospełnieniaiprowadzinasdocelu 46Królwykrzyknął,żeczłowiektenodpowiedziałdobrze, poczymzapytałkolejnego,wjakisposóbmożezachować wszystkieswojedobrawnienaruszonymstanieiprzekazać jewtakimsamymstanieswoimnastępcom?

47Aonodpowiedział:ModlącsięnieustanniedoBoga, abywewszystkichtwoichprzedsięwzięciachkierowałsię wzniosłymipobudkami,iostrzegająctwoichpotomków, abyniedalisięolśnićsławąibogactwem,botoBóg obdarzatymiwszystkimidarami,aludziesamizsiebie nigdyniezdobywająprzewagi

48Królzgodziłsięzodpowiedziąizapytałnastępnego gościa,jaktenmożeznosićspokojnieto,cogospotyka?

49Irzekł:„Jeśligłębokowierzyszwto,żewszyscyludzie zostaliprzezBogapowołanidoudziałuwnajwiększymzłu, jakiwnajwiększymdobru,skoroniemożliwejest,aby człowiekbyłodnichwolnyLeczBóg,doktórego powinniśmysięzawszemodlić,napełnianasodwagądo wytrwania”

50Zachwyconyodpowiedziąmężczyzny,królrzekł,że wszystkieichodpowiedzibyłydobre„Zadampytanie jeszczejednemu”–dodał–„apotemnaraziezakończę: żebyśmymogliskupićsięnauczcieimiłospędzićczas”. 51Następniezapytałczłowieka:„Jakijestprawdziwycel odwagi?”

52Aonodpowiedział:„Jeśliwgodzinie niebezpieczeństwazostaniewykonanywłaściwyplan, zgodniezpierwotnymzamiaremBowszystkodziejesięz

woliBogakutwojemupożytkowi,okrólu,skorotwój zamiarjestdobry”.

53Gdywszyscywyrazilioklaskamizgodęzodpowiedzią, królrzekłdofilozofów(boniemałoichbyłoobecnych): „Moimzdaniemciludziewyróżniająsięcnotąiposiadają niezwykłąwiedzę,skorobeznamysłuudzielilitrafnych odpowiedzinapytania,któreimzadałem,iwszyscy uczyniliBogapunktemwyjściaswoichsłów”.

54AMenedemus,filozofzEretrii,rzekł:„Toprawda, królu,boskorowszechświatemrządziopatrznośćiskoro słusznieuznajemy,żeczłowiekjeststworzeniemBoga,to wynikaztego,żewszelkamocipięknomowypochodzą odBoga”.

55Gdykrólskinąłgłową,wyrażajączgodęnatę propozycję,rozmowaucichłaiwszyscyudalisiędo wspólnejzabawy.Wieczoremucztadobiegłakońca.

ROZDZIAŁ8

WięcejpytańiodpowiedziZwróćuwagęnawerset20,w którymmowaolataniuwpowietrzu,napisanyw150r p.n.e.

1Następnegodniazasiedliponowniedostołui kontynuowaliucztęwedługtegosamegoplanu

2Gdykróluznał,żenadeszłaodpowiedniapora,abyzadać pytaniaswoimgościom,zacząłzadawaćdalszepytania mężczyznomsiedzącymobok,anastępnietym,którzy udzieliliodpowiedzipoprzedniegodnia.

3Zacząłrozmowęzjedenastymmężczyzną,bopoprzednio pytaniazadawanodziesięciu

4Gdyzapadłacisza,zapytał,wjakisposóbmożenadal byćbogaty?

5Pokrótkimnamyśleczłowiek,któremuzadanopytanie, odpowiedział:„Jeślinieuczyniłniczegoniegodnego swojejpozycji,nigdyniepostępowałrozpustnie,nigdynie trwoniłpieniędzynapusteipróżnezajęcia,alepoprzez aktydobroczynnościsprawił,żewszyscyjegopoddanibyli doniegoprzychylnienastawieniBotoBógjestautorem wszelkiegodobraitoJemuczłowiekmusibyćposłuszny”

6Królobsypałgopochwałami,apotemzapytałinnego,jak udajemusięzachowaćprawdę?

7Wodpowiedzinapytanierzekł:„Uznając,żekłamstwo przynosiwielkąhańbęwszystkimludziom,azwłaszcza królomSkorobowiemmogączynić,cozechcą,dlaczego mielibyuciekaćsiędokłamstw?Pozatym,okrólu,zawsze pamiętaj,żeBógkochaprawdę”.

8Królprzyjąłtęodpowiedźzwielkąradościąipatrzącna drugiego,rzekł:Jakajestnaukamądrości?

9Adrugiodpowiedział:„Skoropragniesz,byniespotkało ciężadnezło,leczbyłeśuczestnikiemwszelkiegodobra, powinieneśpostępowaćwedługtejsamejzasadywobec swoichpoddanychigrzeszników,aszlachetnychidobrych łagodnieupominaćBógbowiemprzyciągawszystkich ludzidosiebieswojąłaskawością”

10Królpochwaliłgoizapytałkolejnegozkolei,jakto możliwe,żejestprzyjacielemludzi?

11Aonodpowiedział:„Widząc,żerodzajludzkiwzrastai rodzisięzwielkimtrudemicierpieniem:dlategonie wolnocigolekkomyślniekaraćanizadawaćmumąk, skorowiesz,żeżycieludzkieskładasięzbóluikar. Gdybyśbowiemwszystkozrozumiał,przepełniłobycię współczucie,boiBógjestgodnywspółczucia!”

12Królprzyjąłodpowiedźzaprobatąizapytałnastępcę: „Jakiesąnajważniejszekwalifikacjedorządzenia?”

13„Abyzachowaćsięwolnymodprzekupstwa”–odpowiedział–„iprzezwiększączęśćżyciazachowywać wstrzemięźliwość,cenićsprawiedliwośćponadwszystkoi ztakimiludźmisięprzyjaźnićBoiBógmiłuje sprawiedliwość!”

13Udzieliwszyswejaprobaty,królrzekłdodrugiego: „Jakajestprawdziwaoznakapobożności?”

14AOnodpowiedział:„Abyzrozumieć,żeBóg nieustanniedziaławeWszechświecieiwiewszystko,iże żadenczłowiek,którypostępujeniesprawiedliwiei dopuszczasięzła,niemożeujśćJegouwagi.JakBógjest dobroczyńcącałegoświata,takitypowinieneśGo naśladowaćibyćwolnymodobrazy!”

15Królwyraziłswązgodęirzekłdodrugiego:„Naczym polegaistotakrólewskości?”

16Aonodpowiedział:„Dobrzerządzićsobąiniedaćsię zwieśćbogactwulubsławienieskromnyminiestosownym pragnieniom–otoprawdziwysposóbrządzenia,jeśli dobrzetoprzemyśliszBowszystko,czegonaprawdę potrzebujesz,jesttwoje,aBógjestwolnyodwszelkich potrzebiłaskawyNiechtwojemyślibędąludzkieinie pożądajwielurzeczy,lecztylkotego,coniezbędnedo rządzenia!”

17Królpochwaliłgoizapytałinnegomęża,cojego rozważaniamogłybybyćnajlepsze

18AOnodpowiedział:„Jeślizawszeprzedkładał sprawiedliwośćwewszystkimiuważał,że niesprawiedliwośćrównasiępozbawieniużyciaBoBóg zawszeobiecujesprawiedliwymnajwyższe błogosławieństwa!”

19Pochwaliwszygo,królzapytałnastępnego,jakto możliwe,żepodczassnunienachodzągożadne niepokojącemyśli?

20Aonodpowiedział:„Zadałeśmipytanie,naktóre bardzotrudnoodpowiedzieć,ponieważniepotrafimyw pełniujawnićnaszegoprawdziwegojawgodzinachsnu, leczjesteśmywnichuwięzieniprzezwyobrażenia,których niedasięopanowaćrozumem.Naszeduszebowiemmają wrażenie,żerzeczywiściewidząrzeczy,któredocierajądo naszejświadomościpodczassnuAlepopełniamybłąd, jeślizakładamy,żerzeczywiścieżeglujemypomorzuw łodziach,latamywpowietrzu,podróżujemydoinnych regionówlubrobimycośpodobnegoAjednak wyobrażamysobie,żetakierzeczysiędzieją.

21Nailepozwalamitonapodjęciedecyzji,doszedłemdo następującegowniosku:Musisz,oKrólu,wkażdy możliwysposóbkierowaćsięwswoichsłowachiczynach zasadąpobożności,abyśmiałświadomość,żezachowujesz cnotęiżenigdyniezadowalaszsiękosztemrozumu,ani nigdy,nadużywającswojejwładzy,niedziałaszwbrew prawości

22Boumysłwczasiesnuzajmujesięgłównietymi samymirzeczami,którymizajmujesięnajawieAten,kto wszystkieswojemyśliiczynykierujeku najszlachetniejszymcelom,umacniasięwprawości zarównonajawie,jakiweśnieDlategomusiszbyć wytrwaływnieustannejdyscypliniesamegosiebie 23Królpochwaliłtegoczłowiekairzekłdodrugiego: „Skorojesteśdziesiątym,któryodpowiada,togdy

ListArysteasza

skończyszmówić,oddamysięuczcie”Apotemzapytał: „Jakmogęuniknąćuczynieniaczegośniegodnegosiebie?”

24Aonodpowiedział:„Zawszedbajoswojąsławęiswoją najwyższąpozycję,abyśmówiłimyślałtylkootym,co jestznimizgodne,wiedząc,żewszyscytwoipoddani myśląimówiąotobieNiemożeszbowiemwydawaćsię gorszyodaktorów,którzystaranniestudiująrolę,którą muszązagrać,izgodniezniąkształtująwszystkieswoje działaniaNiegraszroli,alejesteśprawdziwymkrólem, ponieważBógobdarzyłciękrólewskąwładzązgodnąz twoimcharakterem”

25Gdykrólgłośnoidługooklaskiwałwnajbardziej uroczystysposób,wezwanogościdoodpoczynku.Po zakończeniurozmowyzajęlisięnastępnymdaniemuczty

26Następnegodniapowtórzonotęsamąproceduręigdy królznalazłokazję,byzadaćpytanialudziom,zadał pierwszemuztych,którzypozostalinanastępne przesłuchanie,pytanie:Jakajestnajwyższaformarządów?

27Aonodpowiedział:„Kierowaćsięsobąinieulegać popędomWszyscybowiemludziemająpewnąwrodzoną skłonnośćumysłuPrawdopodobniewiększośćludzima skłonnośćdojedzenia,piciaiprzyjemności,akrólowie dążądozdobywaniaterytoriówiwielkiejsławyAle dobrzejestzachowaćumiarwewszystkim”

28To,codajeBóg,bierzistrzeż,aleniepożądajnigdy tego,cojestpozatwoimzasięgiem'

29Zadowolonyztychsłów,królzapytałnastępnego,jak możnauwolnićsięodzazdrości?

30Aonpochwilimilczeniaodpowiedział:„Popierwsze, jeśliweźmieszpoduwagę,żetoBógobdarzawszystkich królówchwałąiwielkimbogactwem,aniktniejestkrólem zwłasnejmocy,towszyscyludziechcielibymiećudziałw tejchwale,aleniemogą,bojestonadaremBożym!”

31Królwygłosiłdługąmowę,wktórejpochwaliłtego człowieka,apotemzapytałinnego,jakmógłgardzić swoimiwrogami?

32AOnodpowiedział:„Jeślibędzieszokazywał życzliwośćwszystkimludziomizjednaszsobieich przyjaźń,niemusiszsięnikogoobawiaćByćlubianym przezwszystkichtonajlepszyzdobrychdarów,jakie możnaotrzymaćodBoga!”

33Pochwaliwszytęodpowiedź,królnakazałnastępnemu mężowiodpowiedziećnapytanie,wjakisposóbmoże utrzymaćswąwielkąsławę?

34Aonodpowiedział:„Jeślijesteśhojnyiwielkoduszny, obdarzającinnychdobrociąiłaską,nigdyniestracisz sławy,leczjeślichcesz,abywyżejwymienionełaski trwałynadal,musisznieustanniewzywaćBoga”.

35Królwyraziłswąaprobatęizapytałnastępnego:Komu człowiekpowinienokazywaćhojność?

36Aonodpowiedział:„Wszyscyprzyznają,że powinniśmyokazywaćhojnośćtym,którzysądonas życzliwienastawieni,alemyślę,żepowinniśmyokazywać tegosamegoduchahojnościtym,którzysąnamprzeciwni, abyśmywtensposóbmoglipozyskaćichdladobrai korzyścidlanassamychMusimyjednakmodlićsiędo Boga,abytosięspełniło,boOnrządziumysłami wszystkichludzi”

37Wyraziwszyzgodęzodpowiedzią,królpoprosił szóstego,abyodpowiedziałnapytanie,komupowinniśmy okazywaćwdzięczność?

38Aonodpowiedział:„Naszymrodzicomzawsze,boBóg dałnamnajważniejszeprzykazaniedotycząceczcinależnej rodzicomNastępniecenistosunekprzyjacielado przyjaciela,bomówio„przyjacielu,któryjestjaktwoja dusza”.Dobrzeczynisz,starającsięnawiązaćprzyjaźńze wszystkimiludźmi”

39Królprzemówiłdoniegołaskawie,apotemzapytał następnego:Cojestpodobnegodopięknapodwzględem wartości?

40Irzekł:„Pobożność,bojestonanajwspanialsząformą piękna,ajejmoctkwiwmiłości,którajestdaremBożym Tęjużnabyłeś,awrazzniąwszystkiebłogosławieństwa życia”.

41Królzwielkąłaskawościąprzyjąłtęodpowiedźi zapytałdrugiego,wjakisposób,jeślimusięnieuda, będziemógłodzyskaćtęsamąreputację?

42Irzekł:„Niemożeszzawieść,bozasiałeśwewszystkich ludziachziarnowdzięczności,którewydajeplondobrej woli,atojestpotężniejszeniżnajpotężniejszabrońi gwarantujenajwiększebezpieczeństwoLeczjeśliktoś zawiedzie,niemożejużnigdypopełniaćtego,co spowodowałojegoporażkę,leczpowinienzawierać przyjaźnieipostępowaćsprawiedliwieDaremBożymjest bowiemzdolnośćdoczynieniadobra,anie przeciwieństwa”.

43Zachwyconytymisłowami,królzapytałdrugiego,jak możnauwolnićsięodsmutku?

44Aonodpowiedział:„Jeślinikomuniewyrządził krzywdy,alewszystkimdobrzeczyniłipostępowałdrogą prawości,bojejowoceuwalniająodsmutkuMusimy jednakmodlićsiędoBoga,abyniespodziewane nieszczęścia,takiejakśmierć,choroba,bólczycokolwiek wtymrodzaju,niespadłynanasiniewyrządziłynam krzywdy.Skorojednakjesteśoddanypobożności,takie nieszczęścienigdycięniespotka”

45Królobdarzyłgowielkąpochwałąizapytałdziesiątego: Jakajestnajwyższaformachwały?

46Irzekł:„AbyczcićBoga,aczynisiętoniedaramii ofiarami,leczczystościąduszyiświętymprzekonaniem, ponieważwszystkojestukształtowaneirządzoneprzez BogazgodniezJegowoląJesteściewstałymposiadaniu tegocelu,jakwszyscyludzie,dziękiwaszymdokonaniom wprzeszłościiteraźniejszości”.

47Króldonośnymgłosempowitałichwszystkichi przemówiłdonichżyczliwie,awszyscyobecniwyrazili swojeuznanie,zwłaszczafilozofowie.Onibowiem znacznieprzewyższaliich[tjfilozofów]zarówno postępowaniem,jakiargumentacją,ponieważzawsze stawialiBogazapunktwyjścia

48Potemkról,abyokazaćswąpomyślność,wypiłzdrowie swychgości

ROZDZIAŁ9

Werset8uosabiawartośćwiedzyWerset28–rodzicielską miłośćZwróćcieuwagęzwłaszczanapytaniewwersecie 26iodpowiedźZwróćcierównieżuwagęnapytaniew wersecie47iodpowiedźTomądraradadlabiznesmenów 1Następnegodniaprzygotowanotęsamąucztę,akról,gdy tylkonadarzyłasięokazja,zacząłzadawaćpytania mężczyznom,którzysiedzielioboktych,którzyjuż

ListArysteasza

odpowiedzieliPierwszemurzekł:„Czymądrościmożna sięnauczyć?”

2Irzekł:Duszajesttakskonstruowana,żemocąBożąjest wstanieprzyjąćwszelkiedobroiodrzucićwszystko,cojej przeciwne.

3Królwyraziłaprobatęizapytałnastępnegomężczyznę: Cojestnajbardziejkorzystnedlazdrowia?

4Irzekł:„Umiarkowanie,aniemożnagonabyć,jeśliBóg niestworzywczłowiekuskłonnościdoniego”

5Królprzemówiłdojednegoczłowiekałaskawie,ado drugiegorzekł:„Jakczłowiekmożegodniewywiązaćsię zeswegoobowiązkuwdzięcznościwobecswoich rodziców?”

6Irzekł:„Nigdyniezadającimbólu,atoniejestmożliwe, jeśliBógnienakłoniumysłudodążeniado najszlachetniejszychcelów”.

7Królwyraziłzgodęizapytałnastępnego,wjakisposób możestaćsiępilnymsłuchaczem?

8Irzekł:„Pamiętając,żewszelkawiedzajestpożyteczna, ponieważpozwalaci,zpomocąBoga,wchwilach kryzysowychwybraćniektórezrzeczy,którychsię nauczyłeś,izastosowaćjewobliczukryzysu.Wten sposóbwysiłkiludzisąspełnionezpomocąBoga”

9Królpochwaliłgoizapytałnastępnego:Jakmożna uniknąćpopełnieniaczegośsprzecznegozprawem?

10Irzekł:Jeśliuznasz,żetoBógwłożyłmyślidoserc prawodawców,abyocalićżycieludzi,tobędzieszich przestrzegał.

11Królprzychyliłsiędoodpowiedzimężairzekłdo drugiego:„Jakajestkorzyśćzpokrewieństwa?”

12Aonodpowiedział:„Jeśliweźmiemypoduwagę,że samijesteśmydotknięcinieszczęściami,którespadająna naszychbliskich,ijeśliichcierpieniastająsięnaszymi–wtedysiłapokrewieństwastajesięodrazuwidoczna,bo tylkookazująctakieuczucie,zdobędziemywichoczach szacunekicześćPomocbowiem,gdyjestpołączonaz życzliwością,samawsobiejestwięzemcałkowicie nierozerwalnymAwczasachichpomyślnościnie powinniśmyzabiegaćoichdobra,leczmodlićsiędoBoga, abyobdarzyłichwszelkimdobrem”.

13Agdykróludzieliłmutakiejsamejpochwałyjak pozostałym,zapytałinnego,jakmożnauwolnićsięod strachu?

14Irzekł:„Kiedyumysłjestświadomy,żeniewyrządził żadnegozłaikiedyBógkierujegokuwszelkim szlachetnymzamiarom”.

15Królwyraziłswąaprobatęizapytałdrugiego,jakudaje musięzawszezachowywaćsłusznośćosądu?

16AOnodpowiedział:Jeżelistalebędziemiałprzed oczaminieszczęścia,któredotykająludzi,iuzna,żetoBóg odbieraniektórympomyślność,ainnymprzynosiwielką cześćichwałę.

17Królprzyjąłowegoczłowiekażyczliwieipoprosił następnego,abyodpowiedziałnapytanie,wjakisposób możnauniknąćżyciapełnegowygodyiprzyjemności?

18Aonodpowiedział:„Jeślistalepamięta,żejestwładcą wielkiegopaństwaipanemniezliczonychrzesz,iżejego umysłniepowinienzajmowaćsięinnymisprawami,lecz powinienzawszerozważać,jaknajlepiejprzyczynićsiędo ichdobra,powinienrównieżmodlićsiędoBoga,aby żadenobowiązekniezostałzaniedbany”

19Agdykrólobdarzyłgopochwałami,zapytałdziesiątego: Jakrozpoznajetych,którzywobecniegopostępowali zdradziecko?

20Aonodpowiedziałnapytanie:„Gdybyzauważył,czy zachowanieotaczającychgoosóbbyłonaturalneiczy zachowywalisięzgodniezzasadamipierwszeństwana przyjęciachinaradach,atakżewkontaktachtowarzyskich, nigdynieprzekraczającgranicprzyzwoitościw gratulacjachaniwinnychkwestiachzachowaniaLeczBóg skłonitwójumysł,okrólu,dowszystkiego,coszlachetne” 21Kiedykrólwyraziłswągłośnąaprobatęipochwalił każdegozosobna(wśródoklaskówwszystkichobecnych), zwrócilisiękuuczcie.

22Anastępnegodnia,gdynadarzyłasięokazja,król zapytałnastępnegoczłowieka:Jakijestnajgorszyrodzaj zaniedbania?

23Aonodpowiedział:„Jeśliktośnietroszczysięoswoje dzieciiniepoświęcacałegowysiłkuichwychowaniu ZawszebowiemmodlimysiędoBoganietylezasiebie,co zanaszedzieci,abywszelkiebłogosławieństwostałosię ichudziałemNaszepragnienie,abynaszedziecimiały panowanienadsobą,spełniasięjedyniemocąBożą”.

24Królpowiedział,żeprzemówiłdobrze,poczymzapytał drugiego,jakmożnabyćpatriotą?

25„Mającwpamięci”–odpowiedział–„myśl,żedobrze jestżyćiumieraćwewłasnymkrajuPobytzagranicą przynosipogardębiednymiwstydbogatym,jakbyzostali wygnanizaprzestępstwo.Jeślibędzieszobdarzał dobrodziejstwamiwszystkich,jaktoczynisznieustannie, Bógobdarzycięłaskąuwszystkichizostanieszuznanyza patriotę”.

26Powysłuchaniutegoczłowiekakrólzapytałkolejnego, jaktenmożeżyćwzgodziezeswojążoną?

27Aonodpowiedział:„Uznając,żekobietysąznatury uparteienergicznewdążeniudowłasnychpragnień, podatnenanagłezmianypoglądówzpowodubłędnego rozumowania,aichnaturajestznaturysłaba,należy postępowaćznimimądrzeinieprowokowaćkonfliktów Abyprowadzićudaneżycie,sternikmusiznaćcel,ku któremupowinienkierowaćswójkurs.Tylkowzywając pomocyBoga,mężczyźnimogązawszekierować właściwymkursemżycia”

28Królwyraziłswojązgodęizapytałnastępnego,jak możebyćwolnyodbłędu?

29Aonodpowiedział:„Jeślizawszebędzieszdziałał rozważnieinigdyniedaszwiaryoszczerstwom,alesam będzieszsprawdzał,cocipowiedziano,irozsądzałwedług własnegoosąduprośby,któredociebieskierowano,i wypełniałwszystkozgodniezeswoimosądem,będziesz wolnyodbłędu,okróluLeczwiedzaipraktykowanietych rzeczyjestdziełemmocyBożej”

30Ucieszonytymisłowami,królzapytałdrugiego,jak możeuniknąćgniewu?

31AOnodpowiedziałnapytanie:„Gdyuzna,żema władzęnadwszystkimiiżemożenawetzadaćśmierć,jeśli ulegniegniewowi,iżebyłobytobezużyteczneigodne politowania,gdyby,tylkodlatego,żejestpanem,pozbawił życiawielu

32Pocobyłgniew,skorowszyscyludziebylimupoddani iniktniebyłmuwrogi?Trzebauznać,żeBógrządzi całymświatemwduchużyczliwościibezgniewu,aty–

ListArysteasza

powiedział–okrólu,musiszkoniecznienaśladowaćJego przykład.

33Królodparł,żeodpowiedziałdobrze,poczymzapytał następnegoczłowieka:Czymjestdobrarada?

34„Postępowaćdobrzewkażdejchwiliiznależytą rozwagą”–wyjaśnił–„porównującto,cokorzystnedla naszejpolityki,zeszkodliwymiskutkami,jakiewynikłyby zprzyjęciaprzeciwnegopoglądu,abydziękirozważeniu każdegopunktuuzyskaćdobrąradęiosiągnąćnaszcelA conajważniejsze,mocąBogakażdytwójplanzostanie zrealizowany,ponieważpraktykujeszpobożność”

35Królrzekł,żeczłowiektendobrzeodpowiedział,i zapytałdrugiego:Czymjestfilozofia?

36Iwyjaśnił:„Dobrzerozważaćkażdąpojawiającąsię kwestięinigdyniedaćsięponieśćimpulsom,lecz rozważaćszkodywynikająceznamiętnościipostępować właściwie,zależnieodokoliczności,zachowującumiar MusimyjednakmodlićsiędoBoga,abyzaszczepiłw naszymumyśleszacunekdlatychrzeczy”.

37Króldałwyrazswojejzgodzieizapytałdrugiego,wjaki sposóbmożespotkaćsięzuznaniem,gdybędzie podróżowałzagranicę?

38„Będącsprawiedliwymwobecwszystkich”–odpowiedział–„isprawiającwrażenie,żejestgorszy,anie lepszyodtych,wśródktórychpodróżował.Jestbowiem uznanązasadą,żeBógzsamejswojejnaturyprzyjmuje pokornychArodzajludzkikochatych,którzysągotowi imsiępodporządkować”.

39Królprzychyliłsiędotejodpowiedziizapytałinnego: Jakmożnabudowaćwtakisposób,abyjegobudowle przetrwałyjegoczasy?

40Aonodpowiedziałnapytanie:„Gdybyjegodziełabyły wielkieiszlachetne,takżeoglądającyoszczędzilibyjeze względunaichpiękno,igdybynigdynieodprawiłnikogo ztych,którzytakiedziełatworzyli,inigdyniezmuszał innychdozaspokajaniaswoichpotrzebbezwynagrodzenia 41Obserwując,jakBógtroszczysięorodzajludzki, obdarzającgozdrowiem,sprawnościąumysłowąi wszelkimiinnymidarami,sampowiniennaśladowaćJego przykład,wynagradzającludzizaichmozolnytrud.Boto właśnieuczynkidokonanewsprawiedliwościtrwają wiecznie!

42Królrzekł,żeitenczłowiekdobrzeodpowiedziałi zapytałdziesiątego:Jakijestowocmądrości?

43Aonodpowiedział:„Człowiekpowinienmiećwsobie świadomość,żeniewyrządziłzłaiżepowinienżyćw prawdzieTowłaśnieztego,opotężnyKrólu,płyniedla ciebienajwiększaradość,wytrwałośćduszyisilnawiaraw Boga,jeślibędzieszrządziłswoimkrólestwemw pobożności”

44Agdyusłyszeliodpowiedź,wszyscyzaczęligłośno wyrażaćswojeuznanie,apotemkról,pełenradości,zaczął pićichzdrowie

45Anastępnegodniaucztaprzebiegałataksamo,jak poprzednioGdynadarzyłasięokazja,królzacząłzadawać pytaniapozostałymgościomPierwszemurzekł:Jak człowiekmożepowstrzymaćsięodpychy?

46AOnodpowiedział:„Jeślizachowarównowagęibędzie zawszepamiętał,żejestmężem,którypanujenadludźmi, Bógunicestwipysznych,awywyższypokornychi cichych!”

47Królprzemówiłdoniegożyczliwieizapytałnastępnego: Kogoczłowiekpowinienwybraćnaswojegodoradcę?

48Aonodpowiedział:„Ci,którzyzostaliwypróbowaniw wielusprawachizachowująwobecNiegoszczerą życzliwość,ipodzielająJegousposobienie.ABógobjawia siętym,którzysągodni,abytecelemogłyzostać osiągnięte”

49Królpochwaliłgoizapytałdrugiego:Cojest najpotrzebniejszedlakróla?

50„Przyjaźńimiłośćpoddanych”–odpowiedział–„bo dziękitemuwięźdobrejwolistajesięnierozerwalnaIto Bógczuwa,abystałosiętozgodnieztwoimżyczeniem”

51Królpochwaliłgoizapytałinnego:„Jakijestcel mowy?”Aonodpowiedział:„Przekonaćprzeciwnika, pokazującmujegobłędywdobrzeuporządkowanym szereguargumentów”.

52Wtensposóbbowiempozyskaszswegosłuchacza,nie sprzeciwiającsięmu,leczchwalącgo,abygoprzekonać AmocąBożądokonujesięprzekonywanie.

53Królodparł,żeudzieliłdobrejodpowiedziizapytał drugiego,wjakisposóbmożnażyćwzgodzieztak wielomaróżnymirasami,którezamieszkiwałyjego królestwo?

54„Postępującwłaściwiewobeckażdego”–odpowiedział –„ibiorączaprzewodnikasprawiedliwość,takjaktoteraz czyniciedziękimądrości,którąBógwamdaje”

55Królucieszyłsięztejodpowiedziizapytałdrugiego: „Wjakichokolicznościachczłowiekpowiniencierpieć?”

56„Wnieszczęściach,którespotykająnaszychprzyjaciół” –odpowiedział–„gdywidzimy,żesądługotrwałei nieodwracalne.Rozumniepozwalanamopłakiwaćtych, którzyumarliizostaliuwolnieniodzła,alewszyscyludzie opłakująich,ponieważmyślątylkoosobieiwłasnej korzyści.TylkomocąBogamożemyuniknąćwszelkiego zła!”

57Królodparł,żedałwłaściwąodpowiedź,izapytał drugiego:Jakmożnastracićreputację?

58Aonodpowiedział:„Kiedypychaibezgraniczna pewnośćsiebiepanują,rodzisięhańbaiutratareputacji BógbowiemjestPanemwszelkiejreputacjiiobdarzanią, gdziechce”

59Królpotwierdziłodpowiedźizapytałnastępnego człowieka:Komuludziepowinnisiępowierzać?

60„Tym”–odpowiedział–„którzysłużąwamzdobrej woli,aniezestrachuczyegoizmu,myśląctylkoo własnymzysku.Bojednojestoznakąmiłości,drugie oznakązłejwoliisłużalczości

61Boczłowiek,któryzawszeszukawłasnegozysku,jest zdrajcąwsercuAlety,dziękidobrejradzie,którąBógci daje,zyskujeszprzychylnośćwszystkichswoich poddanych

62Królodparł,żeodpowiedziałmądrze,izapytałdrugiego: Cozapewniabezpieczeństwokrólestwu?

63Aonodpowiedziałnapytanie:„Uważajcieiprzezornie, abyżadnezłoniezostałowyrządzoneprzeztych,którzy sprawująwładzęnadludem,iczyńcietozawszezpomocą Boga,którynatchnąłwassurowymrozsądkiem”.

64Królprzemówiłdoniegosłowamizachętyizapytał drugiego:Copodtrzymujewdzięcznośćiszacunek?

65Aonodpowiedział:Cnota,boonajesttwórcądobrych uczynków,aprzezniązłozostajezniszczone,takjakty

ListArysteasza

okazujeszszlachetnośćcharakteruwobecwszystkich dziękidarowi,którymBógcięobdarza.

66Królłaskawieprzyjąłodpowiedźizapytałjedenastego (ponieważbyłoichdwóchwięcejniżsiedemdziesięciu), jakwczasiewojnymożezachowaćspokójduszy?

67Aonodpowiedział:„Pamiętając,żeniewyrządził krzywdyżadnemuzeswoichpoddanychiżewszyscybędą walczyćzaniegowzamianzaotrzymanedobrodziejstwa, wiedząc,żenawetjeślistracążycie,zatroszczyszsięotych, którzysąodnichzależniBonigdyniezaniedbujesz zadośćuczynienia–takajestdobroćserca,którąBógcię natchnął”

68Królgłośnoimwszystkimklaskał,przemówiłdonich bardzożyczliwie,poczymwypiłdużyłykzazdrowie każdegoznich,oddającsięrozkoszyiobdarzającswych gościnajbardziejhojnąiradosnąprzyjaźnią.

ROZDZIAŁ10

CiągdalszypytańiodpowiedziPokazuje,jaknależy wybieraćoficerówarmiiKtóryczłowiekjestgodny podziwuiporuszainneproblemyżyciacodziennego,tak samoaktualnedziś,jak2000lattemuWersety15-17są godneuwagizewzględunarekomendacjęteatruWersety 21-22opisująmądrośćwyboruprezydentalubposiadania króla

1Siódmegodniatrwałyznaczniebardziejintensywne przygotowaniaiprzybyłowieluprzybyszówzróżnych miast(wśródnichznacznaliczbaambasadorów)

2Kiedynadarzyłasięokazja,królzapytałpierwszegoz przesłuchiwanych,jakmożeniedaćsięzwieśćbłędnemu rozumowaniu?

3Aonodpowiedział:„Uważnieobserwującmówcę,rzecz, októrejmowa,iprzedmiotdyskusji,anastępniezadającte samepytaniapoprzerwiewinnejformieAlebystryumysł iumiejętnośćformułowaniatrafnychosądówwkażdej sprawietojedenzdobrychdarówBożych,atygo posiadasz,oKrólu”

4Królgłośnoprzyklasnąłodpowiedziizapytałinnego: Dlaczegowiększośćludzinigdyniestajesięcnotliwa?

5„Ponieważ”–odpowiedział–„wszyscyludziesąz naturynieumiarkowaniiskłonnidoprzyjemnościStąd rodzisięniesprawiedliwośćipowódźchciwości.Nawyk cnotyjestprzeszkodądlatych,którzyoddająsiężyciu przyjemności,ponieważnakazujeimpreferować umiarkowanieiprawość.BotoBógjestPanemtych rzeczy”

6Król,odpowiadając,żedobrzeodpowiedział,zapytał: „Czegopowinniprzestrzegaćkrólowie?”Odpowiedział: „Praw,abypoprzezsprawiedliwezarządzeniamogli przywrócićludziomżycieTakjakty,dziękitakiemu postępowaniu,wposłuszeństwieBoskiemunakazowi, zgromadziłeśsobiewiecznąpamiątkę”

7Królrzekł,żeitenczłowiekdobrzemówił,izapytał następnego:Kogopowinniśmyustanowićnamiestnikami?

Aonodpowiedział:„Wszyscy,którzynienawidzązłai naśladujątwojepostępowanie,postępująsprawiedliwie, abyzawszezachowaćdobrąsławęBotakwłaśnieczynisz, potężnyKrólu”–rzekł–„itoBógobdarzyłciękoroną sprawiedliwości”.

9Królgłośnoprzytaknąłodpowiedzią,apotem,patrzącna następnegomężczyznę,rzekł:„Kogopowinniśmy mianowaćoficeraminadsiłamizbrojnymi?”

10Iwyjaśnił:„Ci,którzywyróżniająsięodwagąi prawością,ici,którzybardziejtroszcząsięo bezpieczeństwoswoichludziniżozwycięstwo,ryzykując życieprzezlekkomyślnośćBojakBógdobrzepostępuje wobecwszystkichludzi,takity,naśladującGo,jesteś dobroczyńcąwszystkichswoichpoddanych”

11Królpowiedział,żedałdobrąodpowiedźizapytał drugiego:Któryczłowiekjestgodnypodziwu?

12Aonodpowiedział:„Człowiekobdarzonysławą, bogactwemiwładzą,aposiadającyduszęrównątemu wszystkiemuTysampokazujeszswoimiczynami,że jesteśgodnynajwyższegopodziwudziękipomocyBoga, którysprawia,żedbaszoterzeczy”.

113Królwyraziłswąaprobatęirzekłdodrugiego:Jakim sprawomkrólowiepowinnipoświęcaćnajwięcejczasu?

14Aonodpowiedział:„Doczytaniaistudiowaniazapisów podróżyurzędowych,spisanychwodniesieniudoróżnych królestw,wceluodnowyizachowaniapoddanychIto właśniedziękitakiejaktywnościosiągnąłeśchwałę,jakiej niktinnynieosiągnął,zpomocąBoga,któryspełnia wszystkietwojepragnienia”

15Królprzemawiałzentuzjazmemdotegoczłowieka,a drugiegopytał,czymczłowiekpowiniensięzajmowaćw czasieodpoczynkuirekreacji?

16Aonodpowiedział:„Oglądaniesztukteatralnych,które możnawystawićwsposóbprzyzwoity,istawianieprzed oczamiscenwziętychzżycia,odegranychzgodnościąi przyzwoitością,jestpożyteczneistosowne.

17Bonawetwtychrozrywkachmożnaznaleźćpewną naukę,boczęstonawetnajbłahszesprawyżycioweniosą zesobąjakąścennąnaukę.Leczzachowującnajwyższą przyzwoitośćwewszystkichswoichpoczynaniach, pokazałeś,żejesteśfilozofemijesteśczczonyprzezBoga zewzględunaswojącnotę.

18Król,zadowolonyzesłów,którewłaśniezostały wypowiedziane,rzekłdodziewiątegomęża:Jakczłowiek powinienzachowywaćsięnaucztach?

19Aonodpowiedział:„Powinieneśwezwaćdosiebie mężówuczonychitakich,którzysąwstanieudzielićci pożytecznychwskazówekodnośniesprawtwojego królestwaiżyciatwoichpoddanych(ponieważnie mógłbyśznaleźćtematubardziejodpowiedniegoi pouczającegoniżten),ponieważtacyludziesądrodzy Bogu,gdyżwyćwiczyliswojeumysływrozważaniu najszlachetniejszychtematów–takjaktysamtoczynisz, ponieważwszystkietwojedziałaniasąkierowaneprzez Boga”

20Zadowolonyzodpowiedzi,królzapytałnastępnego:Co jestlepszedlaludu?Czymianowaćnadnimkróla zwykłegoobywatela,czyczłonkarodzinykrólewskiej?

21Aonodpowiedział:„Ten,któryjestnajlepszyznatury Królowiebowiemzkrólewskiegoroduczęstobywają surowiisrodzywobecswoichpoddanychAjeszcze bardziejdotyczytoniektórychztych,którzywyrośliz szeregówzwykłychobywateli,którzypodoświadczeniu złaiubóstwa,panującnadtłumami,okazująsięokrutniejsi niżbezbożnityrani.

22Lecz,jakpowiedziałem,człowiekodobrejnaturze, odpowiedniowyszkolony,jestzdolnydorządzenia,aty

ListArysteasza

jesteświelkimkrólem,nietyledlatego,żewyróżniaszsię chwałąswoichrządówibogactwem,ileraczejdlatego,że przewyższyłeśwszystkichludziłaskąifilantropią,dzięki Bogu,któryobdarzyłciętymicechami.

23Królspędziłtrochęczasu,wychwalająctegoczłowieka, anakonieczadałostatniepytanie:Jakiejestnajwiększe osiągnięciewrządzeniuimperium?

24Aonodpowiedział:Poddanipowinnizawszeżyćw pokoju,awprzypadkachspornychsprawiedliwość powinnabyćszybkowymierzana

25Terezultatyzostająosiągniętedziękiwpływowiwładcy, gdyjestonczłowiekiem,którynienawidzizła,akocha dobroipoświęcaswojąenergięratowaniużycialudzi,tak samojaktyuważaszniesprawiedliwośćzanajgorsząformę złaidziękiswojemusprawiedliwemuzarządzaniuzyskałeś sobienieprzemijającąreputację,ponieważBógobdarzacię umysłemczystyminieskalanymżadnymzłem

26Agdyprzestał,rozległysięgłośneiradosneoklaski, trwającedośćdługo.Gdyustały,królwziąłkielichi wzniósłtoastzawszystkichgościizasłowa,które wypowiedzieli

27Nazakończeniepowiedział:„Odniosłemogromną korzyśćztwojejobecnościWieleskorzystałemzmądrych wskazówek,którychmiudzieliłeśwzakresiesztuki rządzenia”.

28Potemrozkazałdaćkażdemuznichpotrzytalenty srebraiwyznaczyłjednegozeswoichsług,abyprzekazał tepieniądze.

29Wszyscynarazwyraziliswąaprobatę,auczta przerodziłasięwscenęradości,podczasgdykróloddałsię nieustannemuświętowaniu.

ROZDZIAŁ11

Komentarzdotyczącystarożytnejstenografiiznajdujesięw wersecie7Tłumaczeniezostajepoddaneaprobaciei przyjętewtakiejformie,wjakiejzostałoodczytane(werset 23),agłosowaniewsprawiezatwierdzeniazostaje przeprowadzonejednogłośnie

1Pisałemjużdługoimuszęprosićcięowybaczenie, Filokratesie

2Byłemniezmierniezdumionyludźmi,którzytambyli,i sposobem,wjakispontanicznieudzielaliodpowiedzi,na którewrzeczywistościtrzebabyłodużoczasu,abyje wymyślić

3Chociażbowiempytającypoświęciłwielemyśli każdemuzosobnapytaniu,ci,którzyodpowiadalijedenpo drugim,mieligotoweodpowiedzinawszystkiepytaniaod razu,dlategoteżmnieiwszystkimobecnym,azwłaszcza filozofom,wydawałosię,żesąonigodnipodziwu

4Iprzypuszczam,żedlatych,którzybędączytaćmoją opowieśćwprzyszłości,rzecztawydasię nieprawdopodobna

5Niewypadajednakprzeinaczaćfaktówzapisanychw archiwachpublicznych

6Iniebyłobysłuszne,abymwtakiejsprawieprzekroczył prawo.Opowiadamhistoriędokładnietak,jaksię wydarzyła,starannieunikającjakiegokolwiekbłędu

7Byłemtakpodwrażeniemsiłyichwypowiedzi,że postanowiłemzasięgnąćradyutych,którzyzajmowalisię zapisywaniemwszystkiego,codziałosiępodczas królewskichaudiencjiiuczt

8Jakzapewnewiesz,jesttakizwyczaj,żeodchwili,gdy królzaczynaprowadzićinteresy,ażdoczasu,gdyudajesię naspoczynek,spisujesięwszystkiejegosłowaiczyny Jesttonaprawdęznakomityipożytecznyzwyczaj.

9Następnegodniabowiem,zanimrozpoczniesięobrady, odczytujesięprotokołyzwydarzeńiwypowiedzizdnia poprzedniego,ajeślizaszłajakaśnieprawidłowość,sprawę natychmiastnaprawiasię.

10Jakjużpowiedziałem,uzyskałemdokładneinformacjez publicznychrejestrówiprzedstawiłemfaktywewłaściwej kolejności,ponieważwiem,jakbardzozależywamna uzyskaniuużytecznychinformacji

11PotrzechdniachDemetriuszwziąłtychludzii przeszedłszywzdłużmurumorskiego,długiegonasiedem stadiów,dotarłdowyspy,przeszedłprzezmostiudałsię dopółnocnychdzielnicFaros.

12Tamzgromadziłichwdomu,którybyłzbudowanynad brzegiemmorza,bardzopięknyipołożonyw odosobnionymmiejscu,izaprosiłichdopodjęciasiędzieła tłumaczenia,ponieważwszystko,cobyłoimpotrzebnedo tegocelu,byłooddanedoichdyspozycji

13Zaczęliwięcpracę,porównującwynikiswoichpraci dochodzącdoporozumieniaAcokolwiekbyłowsprawie, codoktórejsięzgodzili,byłoodpowiednioprzepisywane podkierownictwemDemetriusza.

14Aobradytrwałyażdogodzinydziewiątej;potem zostaliuwolnieniimoglizaspokajaćswojepotrzeby cielesne.

15Wszystko,czegopotrzebowali,byłoimdostarczanew sposóbwystawnyPonadtoDoroteuszcodziennie przygotowywałdlanichtosamo,codlasamegokróla–bo takmurozkazałkról

16Codzienniewczesnymrankiemzjawialisięnadworze królewskim,apopowitaniukrólwracałnaswojemiejsce.

17IzgodniezezwyczajemwszystkichŻydów,obmyli ręcewmorzuimodlilisiędoBoga,anastępniepoświęcili sięczytaniuitłumaczeniukonkretnegofragmentu,nad którympracowaliZadałemimpytanie:Dlaczegoobmyli ręceprzedmodlitwą?

18Iwyjaśnili,żejesttoznak,iżnieuczyniliniczłego (wszelkabowiemdziałalnośćodbywasięrękami), ponieważwswoimszlachetnymiświętympostępowaniu uważająwszystkozasymbolsprawiedliwościiprawdy.

19Jakjużpowiedziałem,zbieralisięcodzienniewtym miejscu,którebyłouroczezewzględunaswójspokóji jasność,ioddawalisięswoimzadaniom.

20Itaksięzłożyło,żepracanadtłumaczeniemzostała ukończonawciągusiedemdziesięciudwóchdni,takjakby byłotozaplanowanezgóry

21Gdypracazostałaukończona,Demetriuszzebrał ludnośćżydowskąwmiejscu,gdziedokonanotłumaczenia, iodczytałjewszystkimwobecnościtłumaczy,którzy spotkalisięzwielkimprzyjęciemzestronyluduzpowodu wielkichkorzyści,jakieimwyświadczyli

22RównieżDemetriuszowiudzieliligorącychpochwałi nalegali,abyspisałcałeprawoiprzekazałjegokopięich przywódcom.

23Poprzeczytaniuksiągkapłaniistarsitłumaczy, społecznośćżydowskaorazprzywódcyludupowstalii powiedzieli,żeskorodokonanotakdoskonałego,świętego idokładnegotłumaczenia,słusznejest,abypozostałoono

takie,jakiejest,inienależywnimwprowadzaćżadnych zmian.

24Agdycałezgromadzeniewyraziłoswojąaprobatę, nakazaliim,abyzgodniezeswoimzwyczajem wypowiedzieliklątwęnakażdego,ktodokonałby jakiejkolwiekzmiany,dodająclubzmieniającw jakikolwieksposóbjakiekolwiekznapisanychsłówlub pomijająccoś.

25Byłtobardzomądryśrodekostrożności,mającynacelu zapewnienie,żeksięgaprzetrwawniezmienionejformie nazawsze

26Gdykróldowiedziałsięotejsprawie,bardzosię ucieszył,gdyżczuł,żejegozamiarzostałzrealizowany.

27Przeczytanomucałąksięgę,aonbyłbardzozdumiony duchemprawodawcy

28IrzekłdoDemetriusza:Jaktomożliwe,żeżadenz historykówanipoetównieuznałzastosownewspomniećo takzdumiewającymdokonaniu?

29Aonodpowiedział:„BoPrawojestświęteiBoskiego pochodzeniaAniektórzyztych,którzypostanowilije wypełnić,zostaliprzezBogaukaraniidlategoodstąpiliod swojegozamiaru”.

30Powiedział,żedowiedziałsięodTeopompa,iżstracił rozumnaponadtrzydzieścidni,ponieważzamierzał wpleśćwswojąhistorięniektórewydarzeniaz wcześniejszychiniecomałowiarygodnychtłumaczeń prawa

31Gdyniecodoszedłdosiebie,prosiłBoga,abymu wyjaśnił,dlaczegospotkałogotonieszczęście

32Iobjawionomuweśnie,żezczystejciekawościpragnie przekazaćświęteprawdyprostymludziomiżejeślitego zaniecha,odzyskazdrowie

33SłyszałemtakżezustTeodektesa,jednegozpoetów tragicznych,żegdymiałzamiarzaadaptowaćniektórez opisanychwksiążcezdarzeńdojednegozeswoich dramatów,doznałzaćmywobuoczach

34Agdyzrozumiałprzyczynęnieszczęścia,którego spotkało,modliłsiędoBogaprzezwieledniipóźniej zostałuzdrowiony

35Agdykról,jakjużpowiedziałem,wysłuchałwyjaśnień Demetriuszawtejsprawie,złożyłhołdinakazał,aby otaczanoksięgiwielkąopiekąistrzeżonoichzeczcią

36Inalegał,abypopowrociedoJudeiodwiedzaligo częściej,gdyżuważał,żesłusznebędzie,abypozwoliłim terazwrócićdodomu

37Agdywracali,traktowałichjakprzyjaciół,cobyło słuszne,iobdarowywałichbogatymipodarunkami

38Rozkazałprzygotowaćimpowrótdodomuiobdarzył ichwielkąhojnością

39Ipodarowałkażdemuznichtrzyszaty najprzedniejszegogatunku,dwatalentyzłota,kredens ważącyjedentalentiwszystkiesprzętypotrzebnedo ustawieniatrzechłóżek

40WrazzeskortąwysłałEleazarowidziesięćłóżekna srebrnychnogachiwszelkiepotrzebnesprzęty,kredens wartościtrzydziestutalentów,dziesięćszat,purpuręi wspaniaływieniec,stosztuknajdelikatniejszegopłótna lnianego,atakżemiskiinaczyniaorazdwazłotekubki, abypoświęcićjeBogu

41Wliścieprosiłgo,abynieprzeszkadzałtym,którzy zechcądoniegowrócić

42Uważałbowiemzawielkiprzywilejprzebywaniew towarzystwietakwykształconychludziiwolałprzeznaczać nanichswójmajątek,niżnamarności

43Ateraz,Filokratesie,znaszcałąhistorię,zgodniezmoją obietnicą.

44Myślę,żetesprawysprawiająciwiększąprzyjemność niżpismamitologów

45Bopoświęcaszsięstudiowaniurzeczy,któremogą przynieśćpożytekduszyipoświęcasztemuwieleczasu Postaramsięopowiedziećowszelkichinnych wydarzeniachwartychodnotowania,abyś,studiującje, mógłuzyskaćnajwyższąnagrodęzaswojągorliwość