ښه سامریان لوقا ۳۷-۲۵:۱۰ ۲۵او ګورئ ،یو عالم ولړ شو او هغه یې وازمایه او ویې ویل :استاده ،زه څه وکړم چې د تلپاتې ژوند وارث شم؟ “۲۶هغۀ ورته ووئيل ” ،په شریعت کښې څۀ ليکلى دى؟ تۀ څنګه لولې؟ ۲۷هغۀ جواب ورکړو” ،تۀ د خپل ما للک خخدائ سره په ټول زړۀ ،په ټول روح ،په ټول قوت او په ټول عقل مينه کوې ،او خپل “.ګاونډى سره د ځان په شان مينه کوې “۲۸.هغۀ ورته ووئيل ” ،تا سم ځواب ورکړو :دا وکړه او ژوندے به شې ۲۹خو هغه د ځان د سم ثابتولو په لټه کې وو ،نو عيسی ته یې وویل :زما ګاونډی څوک دی؟ ۳۰،عيسی ځواب ورکړ » :یو سړی له اورشليم څخه یریحو ته روان و او د غلو په لس کې ولوېد ،هغوی د هغه جامې وویشتلې ».ټپي یې کړ او نيم مړ یې پرېښود او لړل ۳۱.او اتفاقا ا یو کاهن په هغه لره راښکته شو او کله چې یې هغه وليد ،نو له بلې خوا تېر شو ۳۲.همدارنګه یو لوی هم په هغه ځای کې وو ،راغی او هغه یې وليد او له بلې خوا تېر شو ۳۳.خو یو سامری چې په لره روان و ،هلته ورسېد چې چېرته وو :او کله چې یې هغه وليد ،نو په هغه یې رحم وکړ هغه ورغی ،د هغه ټپونه یې په تېلو او شرابو سره وتړل ،او په خپل څاروي یې سپور کړ ،او یوه سرائے ته یې راوست او د ۳۴ .هغه پالنه یې وکړه ۳۵او په سبا ورځ چې هغه لړ ،نو دوه قلمه یې راوویستل او کوربه ته یې ورکړل او ورته یې وویل :د هغه پاملرنه وکړه ،او هر .څه چې نور ولګوې ،کله چې زه بيا راشم ،نو تاته به یې درکړم نو ستا په خيال ،په دې درې واړو کښې د هغه چا ګاونډي څوک وو چې د غلو په مينځ کښې راپرېوتی وو؟ ۳۶ .هغه وویل ،هغه چا چې په هغه رحم وکړ .بيا عيسی ورته وویل :لړ شه او ته هم همداسې وکړه ۳۷ د ښه سامري کيسه )لوقا (۳۷-۲۵:۱۰د عيسی عليه السلم یو له خورا مشهورو مثالونو څخه دی .دا د ریښتينې مينې ،رحم ،او د ګاونډي کيدو په معنی ژوره تبصره وړاندې کوي .دلته د کيسې لنډیز د آیت په آیت ویشل شوی ،ورپسې مهم درسونه او عملي .غوښتنليکونه دي
د آیت په آیت تجزیه د ویالنو ازموینه او لوی حکمونه — لوقا ۲۸-۲۵:۱۰ آیت :یو وکيل )د موسوي قانون عالم( د عيسی عليه السلم د ازموینې لپاره ودریږي ،پوښتنه کوي چې هغه باید د ابدي ژوند ۲۵ .ميراث لپاره څه وکړي
1
ښه سامریان
آیت :عيسی عليه السلم د پوښتنې ځواب د صحيفو ته بيرته اړولو سره ورکوي ،له وکيل څخه پوښتنه کوي چې هغه څنګه ۲۶ .قانون لولي آیت :وکيل په سمه توګه ځواب ورکوي ،قانون په دوو اساسي اصولو کې لنډیز کوي :د خدای سره په ټول زړه ،روح ،ځواک ۲۷ .او ذهن سره مينه کول ،او د خپل ګاونډي سره د ځان په څير مينه کول )د استثنا ۵:۶او ليویت ۱۸:۱۹ته اشاره کوي( .آیت :عيسی د هغه ځواب ستاینه کوي ،او ورته وایي چې دا کار به ژوند راولي ۲۸ چټک او ناڅاپي نندارچاان — لوقا ۳۲-۲۹:۱۰ "آیت :د ځان د توجيه کولو یا د خپلې دندې د محدودولو په لټه کې ،وکيل پوښتنه کوي" ،او زما ګاونډی څوک دی؟ ۲۹ آیت :عيسی دا تمثيل پيل کوي .یو سړی چې له بيت المقدس څخه یریحو ته په یوه سخته او سخته لره سفر کوي د غلو ښکار ۳۰ .کيږي .هغوی یې جامې وایستلې ،سخت یې وواهه او نيم مړ یې پریښود .آیت :یو پادری په ورته سړک راځي .ټپي سړی وليد ،هغه مخالف لوري ته تير شو او روان شو ۳۱ آیت :یو لوی )د معبد مرستيال( ورپسې راځي .هغه ټپي سړي ته ګوري ،مګر د کاهن په څير ،بلې خوا ته تيریږي او ۳۲ .تيریږي مهربان سامری — لوقا ۳۵-۳۳:۱۰ آیت :یو سامری -د یوې ډلې غړی چې د هغه وخت د ډیری یهودیانو لخوا په ژوره توګه سپکاوی شوی او له پامه غورځول ۳۳ .شوی و -سړک ته راځي .ټپي سړی ليدل ،هغه ژوره خواخوږي احساسوي سامریان مستقيم سړي ته ځي ،د هغه ټپونه وتړي ،د تيلو او شرابو سره یې درملنه کوي )د هغه وخت عام طبي :آیت ۳۴ .درملنه( ،هغه یې په خپل څاروي باندې سپاره کوي ،هغه یوه سرائے ته راوړي ،او د شپې له خوا یې پالنه کوي بله ورځ ،سامریان د سرائے مالک ته دوه پينس )دیناري( ورکوي ترڅو نور پاملرنه وکړي ،او ژمنه کوي چې بيرته به :آیت ۳۵ .راشي او هر ډول اضافي لګښت به ورکړي عملي پایله — لوقا ۳۷-۳۶:۱۰ عيسی اصلي پوښتنه بدلوي ،له وکيل څخه پوښتنه کوي چې د دریو مسافرو څخه کوم یو د قرباني سره د ګاونډي په :آیت ۳۶ .توګه کار کاوه وکيل ځواب ورکوي " ،هغه چې پر هغه رحم وکړ "،د "سامراني" د ویلو توان نه لري" ،هغه څوک چې پر هغه رحم :آیت ۳۷ " .وکړ ".عيسی ورته امر کوي " :لړ شه ،او ته هم همداسې وکړه
د ژوند مهم درسونه او غوښتنلاکونه د "ګاونډي" باا تعریف :د ګاونډیتوب تعریف د جغرافيایي ،قومي یا ټولنيزو حدودو له مخې نه دی ،بلکې د هر هغه چا سره د .مينې او رحم ښودلو لپاره د ليوالتيا له مخې دی چې اړتيا ورته لري د دود په پرتله خواخوږي :مذهبي پوهه یا ټولنيز حيثيت د فعالې مينې پرته لږ معنی لري .کاهن او ليوي دواړو د انساني .خواخوږۍ په قيمت مذهبي پاکوالی یا اسانتيا ساتله عمل ته متوجه مانه :ریښتينې مينه عملي او ګران عمل ته اړتيا لري .سامریان خپل وخت ،سرچينې ،خوندیتوب او شخصي آرام .د یو نا اشنا کس د بيرته راګرځولو لپاره قرباني کړ د تعصبونو له منځه وړل :مرسته او نيکمرغي اکثرا له ناڅاپي سرچينو څخه راځي .دا تمثيل موږ ته ننګونه راکوي چې له .ټولنيزو تعصبونو هاخوا وګورو او په هرچا کې انسانيت وګورو
یهودیانو او سامریانو ترمنځ تاریخي پس منظر په لومړۍ پيړۍ کې د یهودیانو او سامریانو ترمنځ دښمني یوازې یوه نرمه ټولنيزه سيالي نه وه؛ دا یوه ژوره ریښه لرونکې ،د .پيړیو پخوانۍ ویش وه چې په قوميت ،سياست او اصلي مذهبي عقيدې کې ریښې لري باب کې د عيسی ليدونکي به د یو سامري د کيسې د اتل په توګه د د دې لپاره چې په بشپړه توګه پوه شو چې ولې د لوقا په ۱۰ .اوریدو له امله حيران شوي وي ،دا مرسته کوي چې پوه شو چې دا شخړه څنګه رامينځته شوه
2
ښه سامریان
تاریخي ویش :ویشل شوي اصلونه ۱. د آشوریانو فتحه ) ۷۲۲قبل مساح( :کله چې د آشوریانو امپراتورۍ د اسرایيلو شمالي سلطنت )ساماریا( فتح کړ ،نو دوی ډیری .اسرایيليان وشړل او بهرني ملتونه یې سيمې ته بيا ميشت کړل مخلوط نسب :د هغو کسانو اولدونه چې د بهرنيو ميشتو خلکو سره واده شوي پاتې شوي وو .پداسې حال کې چې سامریان ټينګار کاوه چې دوی د شمالي قبيلو )افرایم او منسي( ریښتيني ،بې بنسټه اولدونه دي ،یهودیان دوی ته د فاسد "مخلوط نسل" یا .نيم وینې په توګه ګوري چې د قومي پاکوالي او وفادار عبادت دواړو سره جوړجاړی کړی و
د معبد باا رغونه او سااسي شخړه ۲. د عزرا او نحمااه مخالفت )د پنځمې پاړۍ قبل مساح( :کله چې یهودي جلوطنان د بيت المقدس او دوهم معبد د بيارغونې لپاره ،له بابل څخه راستانه شول ،سامریانو وړاندیز وکړ چې په دې پروژه کې برخه واخلي .یهودي مشرانو د دوی مرسته رد کړه .ځکه چې دوی یې له مذهبي پلوه جوړجاړي ته اړ ایستلي وو غچ اخاستل :په ځواب کې ،د سامریانو مشرانو په فعاله توګه د فارس حکومت ته لبي وکړه چې د بيت المقدس د بيارغونې کار .وځنډوي او ګډوډ کړي .دې کار تلپاتې سياسي ترخې تجربې رامينځته کړې
مذهبي وېش :د جریزیم غر د صهاون غر په وړاندې ۳. د عبادت ځایونه ساالي یول :د بات المقدس له خوا رد شوي ،سامریانو د شکام ته نږدې د ګریزیم په غره کې خپل معبد جوړ .کړ ،او ادعا یې وکړه چې دا د موسی لخوا ټاکل شوی ریښتينی مقدس ځای دی لږ څه مختلف صحافې :سامریانو یوازې د سامری پانټاټاوچ )د موسی لومړني پنځه کتابونه( د صحيفې په توګه ومنل ،د عبراني .پيغمبرانو ،ليکنو او د بيت المقدس دودونه یې رد کړل د سامریانو د معبد ویجاړول ) ۱۱۰قبل مساح( :د هاسمونيانو په دوره کې تاوتریخوالی هغه وخت خپل اوج ته ورسيد کله چې یهودي مشر کاهن جان هيرکانوس په سامریه برید وکړ او د ګریزیم په غره کې د سامریانو معبد یې ویجاړ کړ .دې ویجاړۍ د .نسلونو ژور متقابل کرکه پياوړې کړه
د عاسی علاه السلم د خدمت پرمهال د لومړۍ پاړۍ واقعات ۴.
:د نوي عهد نامې په وخت کې ،ویش په ورځني ژوند اغيزه وکړه
مخناوی او ټولناز واټن :یهودي مسافر چې د ګيليل او یهودیه ترمنځ سفر کاوه ډیری وختونه به یې د اردن سيند د درې له لرې .لره نيوله ترڅو د سامریې په خاوره کې د پښو ایښودلو څخه مخنيوی وشي یلتوري سپکاوي :یو یهودي ته "سامریتي" ویل یو لوی سپکاوی و ،چې د دوی د کافر یا مرتد ویلو سره برابر و )لکه څنګه چې ).کې ليدل کيږي په یوحنا ۴۸:۸ د سپکاوي پاښې :د فلویس جوزفس د تاریخي راپورونو له مخې ،د عيسی عليه السلم د ځوانۍ په وخت کې ،د سامریانو یوې .ډلې په پټه د فسحې په وخت کې د بيت المقدس معبد کې د انسانانو هډوکي خپاره کړل ترڅو هغه ناپاک کړي
ولې دا متن تمثال پراخوي
کې ،هغه د یوې پولې کرښې تمه درلوده -یو تایيد چې کله چې وکيل وپوښتل "او زما ګاونډی څوک دی؟" په لوقا ۲۹:۱۰ .ګاونډی" یوازې د قانون منونکو یهودي اتباعو لپاره پلي کيږي" :کله چې عيسی سامری په کيسه کې معرفي کړ
3
ښه سامریان
د اتلنو د شاک فکتور :اوریدونکو د کاهن ،لوي او اسرایيلي عادي کس د داستان درې ګونی تمه درلوده .په دریم ځای کې د یو .سپک شوي سامری ځای پرځای کولو د دوی کلتوري تمې په بشپړه توګه ماتې کړې .د متحرک حالت بدلول :ټپي یهودي باید د خپل ژوند لپاره په خپل قسم خوړلي دښمن تکيه وکړي .د ګاونډیتوب مانه باا تعریفول :عيسی عليه السلم ثابته کړه چې رحم تاریخي کينه ،تعصب او ټولنيزې پولې له پامه غورځوي .ریښتينی ګاونډیتوب د هر هغه چا سره د شفقت عمل له لرې ښودل کيږي چې اړ وي ،پرته له دې چې شاليد یې وي
د الهي رحمت بنسټاز طباعت د ځان توجاه یوونکې قانونات په وړاندې که څه هم د ښه سامریان تمثيل اکثرا د مهربانۍ په اړه د اخلقي لرښوونې په توګه لوستل کيږي ،د هغې اصلي الهی ژوروالی خورا ژور دی .په دې برخه کې یو له خورا مشهورو الهی موضوعاتو څخه د الهي رحمت بنسټاز طباعت د ځان توجاه یولو .قانونات په وړاندې دی :دلته د دې موضوع یوه ازموینه په دریو ابعادو کې ده
د ځان توجاه یول د زړه بدلون په وړاندې ۱.
:دا خبرې اترې د حقوقي او الهی بحث سره پيل کيږي
آیت په څرګنده توګه یادونه کوي چې وکيل پوښتنه وکړه "او زما ګاونډی څوک دی؟" ځکه چې هغه "غوښتل د ویال نات۲۹ : چې ځان توجاه یړي ".هغه د یوې دقيقې قانوني تعریف په لټه کې و چې هغه ته به اجازه ورکړي چې د خپلو مکلفيتونو شاوخوا یوه پوله رسم کړي -یوه کرښه چې په نښه کوي چيرې چې د هغه دنده پای ته رسيږي او چيرې چې هغه کولی شي په آرامۍ سره .مينه بنده کړي الهی شخړه :وکيل صداقت ته د قانوني سرحدونو د چک ليست په توګه کتل .عيسی عليه السلم صداقت د زړه د حالت په توګه بيا .تعریفوي چې ځان په غير مشروط مينه کې څرګندوي برعکس :ریښتينې خدای پالنه د دې له مخې نشي اندازه کېدای چې موږ خپلې دندې څومره محدودې تعریفوو ،بلکې د دې له مخې .چې موږ د خدای رحمت څومره پراخوو
د رحم پرته د رسم پایوالي وهم ۲.
:د کاهن او لوي ښکيلتيا د مذهبي لومړیتوب په اړه یو مهم الهی خبرداری روښانه کوي د پایوالي قوانان د درنو مسلو په مقابل یې :د زوړ عهد نامې د قانون له مخې ،د مړي سره لمس کول یو کاهن په رسمي ډول ناپاک کړ )ليویان .(۱:۲۱په سړک کې قرباني "نيم مړ" و )لوقا .(۳۰:۱۰که کاهن یا لوي ودریږي او هغه مړ ومومي ،نو دوی .به د مراسمو د ناپاکۍ خطر سره مخ شي ،د دوی مذهبي دندې به ګډوډ کړي او په ټولنه کې به ودریږي بې ځایه لومړیتوب :دوی د اخلقي مادې په پرتله د رسم سيوري ته لومړیتوب ورکړ .عيسی په دوامداره توګه په ټولو انجيلونو کې درس ورکوي چې مينه ،رحم ،او انساني ژوند د مراسمو پروتوکول )د مثال په توګه ،د سبت په ورځ شفا ورکول( پرځای .کوي الهی بصارت :هغه دین چې یو کس د انساني کړاوونو څخه ژغوري ،پرځای د دې چې هغه دې ته اړ باسي ،د خدای د شخصيت .منعکس کولو کې پاتې راځي
4
ښه سامریان
رحم د ایمان د ریښتانې معاار په توګه ۳. :عيسی د وکيل د لومړنۍ پوښتنې ټوله اساس بدلوي :عاسی ځواب وریړ
:ویال وپوښتل
"د دې دریو څخه یوم یو یې ګاونډی وو؟" )تمرکز :زه څه ډول سړی یم؟(
"زما ګاونډی څوک دی؟" )تمرکز :څوک زما د مينې ترلسه کولو وړ دی؟(
،فعال فضل :د سامری رحم ګران ،خطرناک او بې قيد و شرطه و .هغه په خطرناکه لره کې خپل خوندیتوب په خطر کې واچاوه خپل تيل او شراب یې وکارول ،خپله سپرلۍ یې پریښوده ،خپلې پيسې یې مصرف کړې ،او ژمنه یې وکړه چې بيرته به نور پيسې .ورکړي د خدای د طباعت منعکس یول :په انجيل الهيات کې ،رحم ) په عبراني کې هسيد ،په یوناني کې ایليوس ( یوازې د خواخوږۍ احساس نه دی؛ دا د عهد ،فعال رحم دی .سامریان د خدای د فضل انځور شو چې د هغه چا سره یې بې ګټې احسان وښود چې .احتمال یې هغه دښمن ګڼلی و
تاریخي تمثالي تفسار )یریسټولوژیکي لاد( د کليسا د تاریخ په اوږدو کې ،لومړني الهيات پوهان )لکه اګسټين ،اوریجن ،او کریسوسټوم( هم په دې تمثيل کې یو ژور :یریسټولوژیکي موضوع ولاده لوېدلی مسافر :انسانيت ،چې له صداقت څخه بې برخې او د ګناه له امله ټپي شوی ،د یوې لوېدلې نړۍ په لره کې نيم مړ .پریښودل شوی .یاهن او لوي :قانون او د قربانۍ نظام ،چې د انسان زوال ليدلی شي مګر د هغه د درملنې یا ژغورلو ځواک یې نه درلود ښه سامری :عاسی مساح پخپله -د مذهبي ادارې لخوا سپکاوی شوی ،رد شوی او د یو بهرني په توګه ليدل شوی ،مګر مستقيم .هغه ځای ته راغی چيرې چې انسانيت مړ کېده .غوړ ،شراب او سرائے :الهي فضل ،روح القدس ،او کليسا د شفا ورکولو لپاره د پټنځای په توګه تر هغه چې هغه بيرته راشي که څه هم لومړنی تاریخي شرایط یو اخلقي او تړوني درس دی ،دا دودیز مسيحي نظر دا روښانه کوي چې موږ یوازې نورو ته .بنسټيز رحم ښودلی شو ځکه چې مسيح لومړی موږ ته بنسټيز رحم وښود کله چې موږ له روحاني پلوه بې وزله وو
5