دبورا ،باراق او یایل قاضيان ۴ .د يهود د مړينې نه پس بنى السرائيلو يو ځل بيا د ما لِک خُدائ په نظر کښې بد کارونه وکړل ۱ ۲نو ما لِک خُدائ هغوئ د کنعان بادشاه يابين ته په لس ورکړو ،چې په حصور کښې يې بادشاهي کوِه ،د هغۀ د ِښکر مشر .لسيسرا وو ،چې د غېريهوديانو په حروست کښې اوسېدو ۳نو بنى السرائيلو ما لِک خُدائ ته فرياد وکړو ،ځکه چې د هغۀ نهه سوه د اوسپنې ګاډۍ وې ،او هغۀ شل کاِه په بنى السرائيلو .سخت ظلم وکړو .او دبوره ،يوه پيغمبره او د ِپيدوت ښځه وه ،هغې په هغه وُت کې د اسراييلو قاضيانې کوِې ۴ هغه د افرايم په غرنۍ سيمه کې د راما او بيت ايل ترمنځ د دبوره د ُرما د ونې لندې اوسېده .اسراييليان د قضاوت ِپاره هغې ۵ .ته راتلل ۶هغې د قادلش نفتاِي د ابينوعم زوی باراق راوغوښت او ورته يې وويل” :آيا د اسراييلو څښتن ُدای امر نه دی کړی چې لړ شه او د تبور غره ته لړ شه او د نفتاِي او زبوِون د ُلکو څخه ِس زره سړي ِه ځانه سره يوسه؟ ۷زه به د يابين د ِښکر مشر سيسرا د ُپلو جنګياِيو او ِښکر سره د قيسون سيند ته ستا ُوا ته راوبلم او هغه به ستا په لس کې .درکړم “.برق هغې ته وويل” :که ته زما سره لړ شې ،نو زه به لړ شمُ ،و که ته زما سره نه ځې ،نو زه به نه ځم ۸ ۹هغې وويل" :زه به ُامخا ستا سره لړ شمُ ،و هغه سفر چې ته يې کوې ستا د عزت ِپاره نه دی ،ځکه چې څښتن به سيسرا .يوې ښځې ته وپلوري ".نو دبوره پورته شوه او د برق سره قادش ته لړه ۱۰.بارق زبوِون او نفتاِي قادش ته راوغوښتل ،او هغه د ِسو زرو سړو سره لړو او دبوره هم ورسره لړه موسى د ُسر هوباب د اولدې څخه وو ،د قينيانو څخه ځان بېل کړ او د ضعنايم د ِوط ونې ته يې ُېمه ۱۱هبر قيني ،چې د ى .ودروِه ،چې د قادش سره نږدې ده ۱۲.او هغوی سيسرا ته ُبر ورکړ چې د ابينوعم زوی باراق د تبور غره ته تللی دی لسسيرا ُپلې ټوِې ګاډۍ ،چې نهه سوه د اوسپنې ګاډۍ وې ،او ټول هغه کسان چې ورسره وو ،د غېريهوديانو د حروشيت ۱۳ .څخه د قيسون سيند پورې راټول کړل ۱۴بيا دبوره برق ته وويل" :پاڅېږه ،ځکه چې دا هغه ورځ ده چې څښتن ستا په لس کې سيسيرا ته تسليم کړه .آيا څښتن ستا مخې .ته نه دی تللی؟" نو برق د تبور غره څخه راښکته شو او ِس زره سړي يې ورپسې وو ۱۵ما لِک خُدائ لسسيرا ،د هغۀ ټوِې ګاډۍ او ټول ِښکر د باراق په وړاندې د تخورې په زور سره مات کړل ،نو لسسيرا د ُپلې .ګاډۍ نه راکوز شو او په ُپلو پښو وتښتېدو ُ۱۶و باراق د جنګي ګاډيو او ِښکرو پسې تر حروشت غېريهوديانو پورې روان شو او د لسسيرا ټوِه ِښکر د تخورې په غاړه .ووژِے شوه او يو سړے هم پاتې نۀ شو
1
دبورا ،باراق او یایل
ُ۱۷و لسسيرا په ُپلو پښو وتښتېدو او د لحبر قيني د ښځې ياعيل ُېمې ته لړو ،ځکه چې د حصور د بادشاه يابين او د لحبر قيني .د کورنۍ ترمنځ امن وو ياعيل د سيسرا سره د لملوېدو دپاره بهر لړه او ورته يې وويل” :زما باداره ،زما سره راشه ،مه وېرېږه “.او کله چې هغه ۱۸ .هغې ته ُېمې ته ورننوتو ،هغې هغه په چادر کې پټ کړ ۱۹هغه هغې ته وويل" :زه تږی يم ،مهرباني وکړه ،ما ته ِږې اوبه راکړه ".هغې د شيدو يو بوتل ُلص کړ ،هغه ته يې وڅښلو .او هغه يې پټ کړ ۲۰بيا هغه هغې ته وويل :د ُېمې په دروازه کې ودرېږه ،او کله چې څوک راشي او ِه تا څخه پوښتنه وکړي او ووايي چې دِته .څوک شته؟ نو ته به ووايې ،نه بيا د ياعيل حبر ښځې د ُيمې يوه ميخ واُيسته او په ُپل لس کې يې يو څټک واُيست ،او په نرمۍ سره د هغه ُوا ته ۲۱ .لړه ،او ميخ يې د هغه په کنډواِو وواهه او په ځمکه يې ودراوه :ځکه چې هغه ډير ستړی او ويده و .نو هغه مړ شو ۲۲او ګورئ ،کله چې باراق د سيسرا پسې روان و ،ياعيل د هغه سره د ِيدو ِپاره راووتله او ورته يې وويل" :راشه ،زه به تاته .هغه سړی وښيم چې ته يې ِټوې ".کله چې هغه د هغې ُيمې ته ننوت ،نو سيسرا مړ پروت و او ميخ يې د هغه په کندو کې وه .نو په هغه ورځ ُدای پاک د کنعان پاچا يابين د اسراييليانو په لس کې مات کړ ۲۳ او د بنى السرائيلو لس ډېر زيات شو او د کنعان بادشاه يابين په وړاندې يې زور واُيست ،تر دې چې هغوئ د کنعان بادشاه ۲۴ .يابين تباه کړو
قاضيان ۵ ۱:بيا په هغه ورځ دبوره او د ابينوعم زوی برق سندرې وويلې .د اسراييلو د انتقام اُيستلو ِپاره د څښتن ستاينه وکړئ ،کله چې ُلکو په ُپله ُوښه ځانونه وړاندې کړل ۲ ۳اے بادشاهانو ،واورئ ،اے شهزادګانو ،غوږ ونيسئ ،زۀ به هم د ما لِک خُدائ دپاره سندرې وايم ،زۀ به د بنى السرائيلو د ما لِک .خُدائ خُدائ پاک ثناء وايم ۴اے ما لِکه خُدايه ،کله چې تۀ د سعير نه راووتلې ،کله چې تۀ د ادوم د ميدان نه راووتلې ،نو زمکه وِړزېده ،او اسمانونه .راوغورځېدل ،او وريځو هم اوبه وڅښلې .غرونه د څښتن په حضور کې وِړزېدل ،حتی د سينا غر هم د اسرائيلو د څښتن ُدای په حضور کې وِړزېد ۵ ۶.د عنات د زوی شمجر په وُت کې ،د ياعيل په وُت کېِ ،ويې لرې ُاِي وې ،او مسافر په لرو باندې ګرځېدل ۷د کليو اوسيدونکي په اسراييلو کې ودرېدل ،تر هغه چې زه دبوره راپورته شوه ،چې زه په اسراييلو کې د مور په توګه راپورته .شوم ۸هغوی نوي ُدايان غوره کړل؛ بيا په دروازو کې جګړه وه :آيا په اسراييلو کې د څلوېښتو زرو په منځ کې ډال يا نيزه ِيدل کېده؟ ۹زما زړه د بنى السرائيلو د حکمرانانو په طرف دے ،چا چې ځانونه په ُپله ُوښه د ُلقو په مينځ کښې وړاندې کړل .د ما لِک ِفت وکړئ .خُدائ ثناء ل .تاسو چې په سپينو ُرو سپاره يئ ،تاسو چې په عداِت کې ناست يئ او په لره روان يئُ ،برې وکړئ ۱۰ ،هغه ُلک چې د اوبو ايستلو په ځايونو کې د غشو وهونکو ِه شور څخه ُلص شوي دي ،هلته به د څښتن د ښو کارونو ۱۱ .حتی هغه نېک کارونو چې په اسراييلو کې د هغه د کليو د اوسيدونکو سره يې کړي دي ،بيا به د څښتن قوم دروازو ته ښکته شي .ويښ شه ،ويښ شه ،دبوره! ويښ شه ،ويښ شه ،سندره ووايه :اي د ابينوعم زويه ،راپاڅه ،او ُپل بنديان اسير کړه ۱۲ ۱۳.بيا يې هغه څوک چې پاتې دي د ُلکو په مشرانو باندې حکومت وکړ :څښتن ما په زورورو باندې حکومت وکړ ۱۴د الفرائيم نه د عماِيقيانو په وړاندې د هغوئ جرړه وه ،ستا نه پس ،بنيامين ،ستا په ُلقو کښې ،د ماُير نه حکمرانان راغلل ،او .د زبوِون نه هغه کسان راغلل چې د ِيکوال قلم يې چلوِو ۱۵او د الساکار مشران دبوره سره وو ،يساکار او برق هم :هغه په پښو درې ته وِېږل شو .د روبين ډِو ِپاره د زړونو غټې .منصوبې وې .وِې د پسونو په شپوِونو کې پاتې شوې چې د رمو غږونه واوري؟ د روبين ډِو ِپاره زړونه ډېر په زړه کې وو ۱۶ ۱۷جلعاد د اردن په غاړه کې پاتې شو :او دان وِې په کشتيو کې پاتې شو؟ اشر د سمندر په غاړه کې پاتې شو ،او په ُپلو درزونو ل .کې پاتې شو .زبوِون او نفتاِي هغه ُلک وو چې د پټيو په ِوړو ځايونو کې يې ُپل ژوند تر مرګه پورې په ُطر کې واچاوه ۱۸ ۱۹پاچاهان راغلل او جګړه يې وکړه ،بيا يې د کنعان د پاچاهانو سره په تعنک کې د مجدو د اوبو په غاړه جګړه وکړه؛ هغوی .هيڅ ګټه ونه کړه ۲۰.هغوی ِه اسمان څخه جنګېدل؛ ستورو په ُپلو لرو کې د سيسرا په وړاندې جنګ وکړ .د قيسون سيند هغوی يوړل ،هغه ِرغونی سيند ،د قيسون سيند .ای زما روحه ،تا ُپل قوت تر پښو لندې کړ ۲۱ .بيا د آسونو سومونه د هغو د زورورو ِښکرو د تېښتې په وسيله مات شول ۲۲
2
دبورا ،باراق او یایل
،د څښتن فرښتې وويل" :په ميروز ِعنت ووايه "،د هغه په اوسېدونکو سخت ِعنت ووايه ،ځکه چې هغوی د څښتن مرستې ته ۲۳ ".د زورورو په وړاندې د څښتن مرستې ته نه دي راغلي .د لحبر قيني ښځه ياعيل به د ښځو په پرتله برکتناکه وي ،هغه به د هغو ښځو په پرتله چې په ُېمه کې دي ،برکتناکه وي ۲۴ ۲۵.هغه اوبه وغوښتې ،او هغې ورته شيدې ورکړې ،هغې په يوه ِوښي کې مکهن راوړه چې څښتن ُوښوي ۲۶هغې ُپل لس د ميخ سره ونيوه او ښي لس يې د کارګرانو په څټک سره ونيوه ،او په څټک سره يې سيسرا وواهه ،د هغه .سر يې پرې کړ ،کله چې هغې د هغه په کنډکونو کې سوری وکړ او وواهه ،هغه د هغې په پښو کې ټيټ شو ،هغه وِوېد ،هغه څملست :هغه د هغې په پښو کې ټيټ شو ،هغه وِوېد :چېرته چې ټيټ شو ۲۷ .هلته مړ شو د لسسيرا مور د کړکۍ څخه بهر وکتل او د جاِۍ ِه لرې يې وويل :وِې د هغه ګاډۍ دومره ناوُته راغلې؟ وِې د هغه د ۲۸ ګاډۍ څرُونه ځنډوي؟ ،د هغې هوښيارو ميرمنو هغې ته ځواب ورکړ ،هو ،هغې ُپل ځان ته ځواب ورکړ ۲۹ ۳۰آيا هغوی چټک نه دي شوي؟ ايا هغوی د ِوټ مال نه دی ويشلی؟ هر سړي ته يوه يا دوه نجونې دي؛ د سيسرا ِپاره د مختلفو رنګونو ِوټ ،د ګنډِو د مختلفو رنګونو ِوټ ،د دواړو ُواوو د ګنډِو د مختلفو رنګونو ِوټ ،د هغو کسانو د غاړو ِپاره چې ِوټ يې وړي ،سره برابر دی؟ نو اے ما لِکه خُدايه ،ستا ټول دشمنان دې هلک شىُ ،و هغه څوک چې ورسره مينه کوى هغوئ دې د ِمر په شان وى کله ۳۱ .چې هغه په ُپل زور سره راوځى .او زمکه څلوېښت کاِه آرام وى
تبصره د دبورا ،باراق او جايل کيسه د قاضيانو په څلورم او پنځم فصل کې موندل شوې ده د بهرنيو ظلمونو څخه د اسراييلو د ترټوِو حيرانونکي ُلِونونو څخه يو ثبتوي .دا د اِهی حاکميت ،زړور مشرتابه ،او څنګه ُدای د ُپلو اهدافو د ترلسه کوِو ِپاره .ناڅاپي وسايل کاروي روښانه کوي
لومړۍ برخه :د آیت په آیت تجزیه قاضيان څلورم فصل :د خلصون کيسه د اسرایيلو ګناه او ظالمانه ظلم :آیتونه ۳-۱ د قاضي يهود ِه مړينې وروسته ،اسرائيليانو يو ځل بيا د څښتن په وړاندې بد کارونه وکړل .په پايله کېُ ،دای هغوی د کنعان پاچا يابين )چې په حاِور کې واکمني کوي( ته وسپارل ،چې پوځي قوماندان يې سيسيرا دی .سيسيرا د شلو کلونو لپاره د .اوسپنې د 900جنګي ګاډيو په کاروِو سره پر اسرائيلو سخت ظلم وکړ .د اسرائيلو اولدونه د مرستې ِپاره څښتن ته فرياد کوي د دبورا او بارک غږ :آیتونه ۹-۴ دبورا ،يوه پيغله او د لپيدوت ميرمن ،دا وُت د اسراييلو قضاوت کوي ،د دبورا د ُرما ونې لندې ناسته ده .هغه د ابينوام زوی بارک راوغواړي او د ُدای ِه ُوا امر ورکوي :هغه بايد د نفتاِي او زبوِون څخه ِس زره سړي د تبور غره ته بوځي ،او ُدای به سيسرا او د هغه ګاډۍ د کيشون سيند ته راښکته کړي .بارک په مشروط ډول ځواب ورکوي" :که ته زما سره لړ شې ،نو زه به لړ شمُ :و که ته زما سره نه ځې ،نو زه به نه ځم" .ديبورا موافقه کوي چې لړ شي ،مګر وړاندوينه کوي چې دا سفر به .هغه ته شخصي عزت ورنه کړي ،ځکه چې څښتن به سيسرا د يوې ښځې په لس کې وپلوري د تبور او کيشون په غره کې جګړه :آیات ۱۶-۱۰ پلويانو سره راټول کړل .کله چې سيسرا دا ُبره واوري ،هغه باراک زبوِون او نفتاِي قادش ته راوبلل ،د ديبورا سره د ۱۰۰۰۰ اوسپنيز ګاډۍ او ټول ِښکر د کيشون سيند ته راټوِوي .ديبورا بارک ته وايي چې پورته شي او اعلن وکړي" ،ايا ُپل ۹۰۰ څښتن ستا څخه مخکې نه دی تللی؟" باراک ُپل سړي د غره څخه ښکته کوي ،او څښتن سيسرا او د هغه لښکر ته لره هواروي .د سيسرا ِښکر په بشپړه توګه د تورې په څنډه کې ِه منځه ځي ،يو سړی هم ژوندی نه پريږدي ،پداسې حال کې چې .سيسرا ُپل ګاډۍ پريږدي او په پښو تښتي جایل او د سيسرا ماتې :آیات ۲۲-۱۷ یاعيل ُيمې ته وتښتېده ،د هيبر کيني ميرمن ،ځکه چې د يابين د پاچاهۍ کور او د هيبر د کورنۍ ترمنځ سوِه ده .ياعيل د هغه سره د ِيدو ِپاره بهر ځي ،هغه ته بلنه ورکوي او پوښ يې کوي .سيسرا د اوبو غوښتنه کوي؛ پرځای يې ،هغه هغه ته په یوه
3
دبورا ،باراق او یایل
عالي لوښي کې مکھن )کرل شوی شيدې( ورکوي .ستړی او باوري ،سيسرا په چټکۍ سره ويده کيږي .ياعيل په ُاموشۍ سره د خيمې ميخ )پيګ( او یو هامر په ُپل لس کې اُلي ،په نرمۍ سره هغه ته ځي ،او ميخ د هغه د معبدونو ِه لرې په ځمکه کې اچوي ،چې سمدلسه يې وژني .کله چې بارک په تعقيب کې راځي ،ياعيل هغه ته د دښمن مړ قوماندان ښيې ،چې د ديبورا .وړاندوينه پوره کوي د پاچا جبين فرعي :آیتونه ۲۴-۲۳ په هغه ورځُ ،دای د کنعان پاچا يابين د اسراييلو د اولدونو په وړاندې مات کړ ،او د اسراييلو لس برياِی شو او د هغه په .وړاندې غاِب شو تر هغه چې هغه ِه منځه لړ نشي قاضيان پنځم فصل :د دبورا او باراق سندره د څښتن ستاینه :آیتونه ۵-۱ دبورا او بارک د بريا سندره وايي ،د اسراييلو د رضاکارو مشرانو او رضا کاره ُلکو ِپاره د ُدای ستاينه کوي .دوی د ُدای د .عظمت ،ځمکې ِړزونکي شتون يادونه کوي کله چې هغه د سعير او ادوم څخه حرکت وکړ د اسرایيلو ویجاړتيا عدالت ته واړول شوه :آیتونه ۱۱-۶ دا سندره د ظلم هغه تورې ورځې يادوي کله چې ِويې لرې ُاِي وې او کليوال تر هغه وُته پورې پټ وو چې ديبورا "په اسرایيل کې مور" راپورته شوه .دا واکمنانو ،قاضيانو او عادي ښاريانو ته بلنه ورکوي چې د اوبو په ځايونو کې راټول شوي .وي ترڅو د څښتن ِخوا د ِاِحو اعماِو او د ُلِون اعماِو يادونه وکړي رضامند قبيلې د قبيلې په مقابل کې مطمئن قبيلې :آیات ۱۸-۱۲ د برق ِپاره د بريا غږ کيږي چې د بنديانو مشري وکړي .دا سندره د هغو قبيلو په اړه توضيحات ورکوي چې په ِيواِتيا سره يې رضاکارانه کار وکړ -افرایم ،بنيامين ،ماخير ،زبولون ،یساکار او نفتالي -او هغه کسان په کلکه غندي چې د ُپلو پسونو په .څړځايونو يا ساحلي سيمو کې پاتې ووِ ،که روبين ،دان او اشير کاسميک جګړه او د ميروز لعنت :آیتونه ۲۳-۱۹ د کنعان پاچاهانو جګړه وکړهُ ،و "ستوري په خپلو دورو کې د سيسرا په وړاندې وجنګېدل" )د الھي مداخلې معنی ،اتتمالل سخت باران د کيشون سيند په سيلب بدل کړ چې د اوسپنې ګاډۍ یې بې ترکته کړې( .د کيشون لرغونی سيند دښمن له ځانه سره یوړ .د ميروز ښار باندې يو تريخ ِعنت اعلن شوی ځکه چې دوی "د زورورو په وړاندې د څښتن مرستې ته" نه وو .راغلي د جایل زړورتيا ته درناوی :آیات ۲۷-۲۴ د "ښځو څخه پورته برکت لرونکې" په توګه ِمانځل کيږي .دا سندره په روښانه ډول د هغې پريکړه کونکی عمل بيانوي -د .څټک ِپاره لس اچول او د سيسرا په سر کې ميخ وهل ،چيرې چې هغه ډوب شو او د هغې په پښو کې مړ شو د سيسرا د مور طنز :آیتونه ۳۰-۲۸ يو ډراماتيک ،طنزيه انځور د سيسرا مور ته ِيږدول کيږي چې د ُپلې جاِۍ کړکۍ څخه بهر ګوري ،په انديښنه سره حيران دي چې وِې د هغې د زوی ګاډۍ بيرته راستنيدو کې دومره ورو ده .د هغې هوښيارې ميرمنې هغې ته د دې وهم سره تسليت ورکوي .چې هغه يوازې د غنيمتونو ويش کوي -بنديان او بډايه ګلدوزۍ -پرته ِه دې چې هغه دمخه مړ شوی دی آیت :د لمانځه پای ۳۱ دا سندره د يوې قوي دعا سره پای ته رسيږي" :نو ستا ټول دښمنان دې ِه منځه لړ شي ،ای څښتنهُ :و هغه کسان چې ِه هغه سره مينه ِري د ِمر په څير وي کله چې هغه په ُپل ځواک سره راڅرګنديږي ".د دې بريا وروسته ،ځمکه د څلویښتو کلونو .لپاره آرام لري
دوهمه برخه :کليدي درسونه او د ژوند غوښتنليکونه خدای له غير معمولي او غير معمولي څخه کار اخلي :نجات د دوديز امپراتوري پوځ ِه لرې نه دی راغلی چې اشرافي وسلې ِري ،بلکې د يوې عادي ښځې )جيل( ِه لرې چې د کورنۍ ُيمې ميخ او هامر کاروي ،دا په ګوته کوي چې ُدای د غير .معموِي موُو ِپاره د عاجز وسيلو په کاروِو کې ُوښ دی
4
دبورا ،باراق او یایل
د معنوي بې طرفۍ او قناعت خطر :د ديبورا سندره په هغو قبيلو سخته نيوکه کوي چې په کور کې پاتې وو )ِکه روبين او دان( او ميروز ته د مرستې څخه د انکار کوِو ِه امله ِعنت وايي .د اُلقي بحران په وُت کې روحاني بې طرفي د مخاِفت په توګه .ګڼل کيږي؛ مومنان د آرامه تماشا کونکي حيثيت پرځای فعاِې ښکيلتيا ته بلل کيږي د ملګرتيا او هڅونې ځواک :بارک د روحاني بنسټ ِپاره ُپله اړتيا وپيژندِه ،او ِه ډيبورا څخه يې وغوښتل چې په جګړه کې ورسره ملګری شيُ .دای ډيری وُتونه زموږ روحاني او عملي برياوې د ټوِنې ،متقابل حساب ورکوِو ،او اِهي ملګرتيا .شاوُوا ډيزاين کوي نه د جل انفراديت پر ځای خدای ته د جلل بيرته ورکول :د ِويو پوځي برياِيتوبونو ِه ترلسه کوِو سمدلسه وروسته ،ديبورا او بارک د ُپل تاکتيکي وړتيا په اړه فخر ونه کړ؛ پرځای يې ،دوی د عبادت سندره پيل کړه چې ټول جلل ،تاريخي ځواک ،او بريا بيرته څښتن ته منسوبوي .د شخصي يا مسلکي بريا په فصلونو کې ،قصدي ستاينه او عاجزي زموږ تمرکز زموږ د ځواک ريښتينې سرچينې ته .ساتي
5