Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa 2 Mootota 18-19 2 Mootota 18 1 Hosheen ilma Eelaa mootii Israaʼel waggaa sadaffaatti, Hisqiyaas ilmi Ahaaz mootii Yihudaa mootii taʼuu jalqabe. 2 Yommuu mootii taʼuu jalqabe, umriin isaa waggaa digdamii shan ture; Yerusaalem keessattis waggaa digdamii sagal moote. Maqaan haadha isaas Abii intala Zakkaariyaas jedhama. 3 Innis akkuma abbaan isaa Daawit godhe hundumaatti wanta Yihowaa duratti sirrii taʼe hojjete. 4 Iddoowwan olka'oo sana ni buqqisee, fakkiiwwan sanas ni caccabse, bofa sibiila diimaa Museen hojjete sanas ni caccabse; 5 Inni Waaqa Israaʼel Yihowaatti amanate; akkasitti, mootota Yihudaa hundumaa keessaas taʼe kan isa dura turan tokko illee isa booda hin turre. 6 Inni Yihowaatti maxxanee, abboommii isaa isa Yihowaan Musee ajaje eege malee, isa duukaa hin dhiisne. 7 Yihowaan immoo isaa wajjin ture; bakka deeme hundumaattis badhaadhina in argate, mootii Asoor irrattis fincilee isa hin tajaajille. 8 Filisxeemonni hamma Gaazaa fi daangaa ishee, masaraa eegdotaa irraa kaasee hamma magaalaa dallaa qabduutti in rukute. 9 Hisqiyaas mooticha Hisqiyaas waggaa afraffaatti, Hoseʼaa ilma Eelaa mootii Israaʼel waggaa torbaffaatti, Shaalmaanesar mootiin Asoor Samaariyaa irratti ol baʼee ishii marse. 10 Dhuma waggaa sadii boodas ni fudhatan, Hisqiyaas waggaa jaʼaffaatti, jechuunis waggaa sagalffaa Hoseʼaa mootii Israaʼel taʼetti Samaariyaan in qabamte. 11 Mootiin Asoor immoo Israaʼel gara Asooritti geessee, Halaa fi Haaboor laga Goozaanii fi magaalota Meedii keessa isaan kaaʼe. 12 Isaan kakuu isaa fi wanta Museen garbichi Yihowaa ajaje hundumaa cabsanii, isaan hin dhageenye, isaanis hin raawwatan.
1
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
13 Hisqiyaas mooticha waggaa kudha afraffaatti, Senakerib mootiin Asoor magaalota Yihudaa dallaa qaban hunda irratti ol baʼee isaan fudhate. 14 Hisqiyaas mootiin Yihudaa immoo, “Ani balleesseera; ana biraa deebi'i, wanta ati natti uffattu ani nan badhadha. Mootiin Asoor immoo Hisqiyaas mootii Yihudaatiif meetii taalaantii dhibba sadii fi warqee taalantii soddoma ni muude. 15 Hisqiyaas meetii mana Yihowaa fi qabeenya mana mootichaa keessa jiru hundumaa isaaf kenne. 16 Yeroo sanatti Hisqiyaas warqee balbaloota mana qulqullummaa Yihowaa fi utubaawwan Hisqiyaas mootiin Yihudaa uwwise irraa kutee mootii Asooritti kenne. 17 Mootiin Asoor immoo Tartaan, Raabsaariisii fi Raabshaaqee Laakiish irraa waraana guddaa wajjin Yerusaalem irratti gara mooticha Hisqiyaasitti erge. Isaanis ol baʼanii gara Yerusaalem dhufan. Yommuu ol ba'anis dhufanii karaa guddaa maasii guurrachaa keessa jiru bishaan boollaa isa gubbaa jiru bira dhaabbatan. 18 Isaanis mooticha yommuu waaman, Eliyaaqiim ilmi Hilqiyaa inni mana sana irratti toʼatu, Shebnaa inni barreessaan, Yoʼaah ilmi Asaaf inni galmeessuun gara isaaniitti baʼan. 19 Raabshakeen immoo, "Amma Hisqiyaasitti dubbadhaa, Mootiin guddichi mootiin Asoor akkana jedha, "Isin kun amanamummaa maalii dha?" 20 Ati, (garuu dubbiin isaanii waa'ee hin baafnedha,) ani gorsaa fi humna waraanaaf qaba! Amma eenyuun abdatta, ati na irratti fincila? 21 Kunoo, ati ulee qaccee caccabaa kanaa, Gibxitti amanattee jirta, isa namni itti hirkate harka isaa keessa seenee isa boca; 22 Isin garuu, ‘Waaqa keenya gooftaatti ni amanamna’ yoo naan jettan, inni Hisqiyaas iddoowwan ol kaʼoo fi iddoo aarsaa isaa fuudhee Yihudaa fi Yerusaalemitti, ‘Isin Yerusaalem keessatti iddoo aarsaa kana duratti saaqeffadhaa’ jedhe mitii? 23 Ammas, gooftaa koo mootii Asooritti waadaa kenni, fardeen kuma lama siif nan kenna, yoo ati gama keetiin fardeen isaan irra yaabbachuu dandeesse. 24 Attamitti ajajaa ajajaa garboota gooftaa koo isa xixiqqaa tokkoo garagalchita, gaarii fi warra fardaadhaaf Gibxiitti amanamta? 25 Amma Yihowaa malee iddoo kana balleessuuf ol ba'eeraa? Waaqayyo, "Biyya kana irratti ol ba'ii balleessi" naan jedhe. 26 Achiis Eliyaaqiim ilmi Hilqiyaa, Shebnaa, Yoʼahiin Raabshakeetti, “Akka si gaafadha, tajaajiltoota keetti afaan Sooriyaatiin dubbadhu; nuti ni hubanna, gurra namoota dallaa irra jiranitti afaan Yihudootaatiin nu waliin hin dubbatinaa. 27 Raabshakeen garuu, “Gooftaan koo dubbii kana akkan dubbadhu gooftaa kee fi gara keetti na ergeeraa?” namoota dallaa irra taa'anii, akka isaan manca'aa ofii isaanii nyaatanii, fincaan ofii isaaniis isin waliin dhuganiif na hin erginee? 28 Raabshakeen dhaabatee sagalee guddaadhaan afaan Yihudootaatiin iyyee, "Dubbii mootii guddicha mootii Asoor dhaga'i! 29 Mootichi akkana jedha, Hisqiyaas harka isaa jalaa isin baasuu hin danda'u! 30 Hisqiyaas, ‘Waaqayyo dhuguma nu oolcha, magaalaan kun immoo harka mootii Asooritti hin kennitu’ jedhee Yihowaatti akka amanamtan isin hin godhin. 31 Hisqiyaas hin dhaggeeffatinaa; 32 Hamma ani dhufee gara biyya akka biyya keessanii, biyya midhaanii fi wayinii, biyya buddeenaa fi maasii wayinii, biyya zayitii ejersaa fi dammaatti isin geessutti, akka isin jiraattanii fi hin duunetti; 33 Waaqoliin saboota keessaa tokko illee biyya isaa harka mootii Asoor jalaa baasee jiraa? 34 Waaqoliin Hamat fi Arphaad eessa jiru? waaqoliin Sefarvaayim, Heenaa fi Iivaa eessa jiru? Samaariyaa harka koo jalaa oolchaniiru? 35 Waaqolii biyya lafaa hundumaa keessaa warra biyya isaanii harka koo jalaa baasan eenyu? 36 Abboommiin mootichaa, “Hin deebisiin” waan jedhuuf, sabni sun callisee dubbii tokko illee isaaf hin deebisne.
2
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
37 Achiis Eliyaaqiim ilmi Hilqiyaa inni mana manaa ture, Shebnaa inni barreessaan, Yohaannis ilmi Asaaf inni galmee barreessu, uffata isaanii cicciranii gara Hisqiyaasitti dhufanii dubbii Rabshaaqe itti himan. 2 Mootota 19 1 Hisqiyaas mootichi kana yommuu dhagaʼu, uffata isaa cicciree, uffata gaddaatiin of haguugee gara mana Yihowaa seene. 2 Innis Eliyaaqim inni mana mana sanaa to'atu, Shebnaa barreessituu fi jaarsolii luboota uffata gaddaa uffachuun gara raajii Isaayaas ilma Amozitti erge. 3 Isaanis, "Hisqiyaas akkana jedha, "Guyyaan kun guyyaa rakkinaa, kan ceepha'uu fi arrabsoo dha; 4 Waaqayyo gooftaan keessan dubbii Raabshaaqee isa mootiin Asoor gooftaan isaa Waaqa jiraataa arrabsuuf erge hundumaa ni dhagaʼa; dubbii Waaqayyo gooftaan kee dhaga'es ni ceepha'a; 5 Kanaaf tajaajiltoonni Hisqiyaas mootichaa gara Isaayaas dhufan. 6 Isaayaas immoo, “Isin gooftaa keessaniin akkana jedanii, ‘Waaqayyo akkas jedha, ‘Dubbii hojjettoonni mootii Asoor na arrabsan dhageessan hin sodaatinaa. 7 Kunoo, ani dhoo'a isa irratti nan erga, inni oduu dhaga'ee gara biyya isaatti in deebi'a; biyya isaa keessattis billaadhaan akka kuffisu nan godha. 8 Raabshakeen deebi'ee, mootiin Asoor Laakiish irraa akka ba'e waan dhaga'eef, Libnaa wajjin yeroo waraanaa jiru arge. 9 Waa'ee Tirhaakaan mootii Itoophiyaa, "Kunoo, inni si loluuf ba'eera; 10 Hisqiyaas mootii Yihudaatti akkasitti dubbadhu, ‘Waaqayyo kee inni ati itti abdattu, ‘Yerusaalem harka mootii Asooritti hin kennitu’ jettee si hin gowwoomsin. 11 Kunoo, ati waan mootonni Asoor biyya hundumaa balleessuun isaan raawwatan dhageesseetta, ati immoo ni oolmaa? 12 Waaqoliin sabaa warra abbootiin koo balleessan ni oolchaniiru; akka Goozaan, Kaaraan, Rezeef, ijoollee Eeden warra Telaasaar keessa turan? 13 Mootiin Hamat, mootiin Arphaad, mootiin magaalaa Sefarvaayim, Heenaa fi Iivaa eessa jiru? 14 Hisqiyaas xalayaa harka ergamtootaa fudhatee dubbise; 15 Hisqiyaas immoo Yihowaa duratti kadhatee, "Yaa Waaqayyo gooftaa Israa'el isa kiruubelota gidduu jiraattu, ati qofti Waaqa mootummoota lafaa hundumaa ti; samii fi lafa uumte. 16 Yaa Waaqayyo, gurra kee gadi qabadhu, dhaga'i, yaa Waaqayyo, ija kee bani, ilaali; 17 Yaa Waaqayyo, mootonni Asoor saboota fi biyyoota isaanii balleessaniiru. 18 Waaqolii isaaniis ibiddatti gataniiru, isaan hojii harka namaa, mukaa fi dhagaa malee, waaqa hin turre; 19 Ammas yaa Waaqayyo gooftaa keenya, ati si qofa Waaqayyo gooftaa ta'uu kee, mootummoonni lafaa hundinuu akka beekaniif, harka isaa jalaa nu oolchi jedheen si kadhadha. 20 Isaayaas ilmi Amoz, “Waaqayyo Yihowaan Israaʼel akkana jedha, ‘Wanta ati Senakeriib mootii Asoor irratti na kadhatte nan dhagaʼeera” jedhee Hisqiyaasitti erge. 21 Dubbiin Yihowaan waa'ee isaa dubbate kana; Durbi intalli Tsiyoon si tuffattee, sitti kolfite; intalli Yerusaalem mataa ishee sitti raaste. 22 Eenyu arrabsite, eenyuun arrabsite? Eenyu irrattis sagalee kee ol kaaftee, ija kee ol kaaftee? Qulqulluu Israa’el irratti illee. 23 Ergamtoota keetiin Yihowaa arrabsitee, "Baay'ina gaarii gaarii kootiin gara olka'iinsa gaarreen, gara cinaacha Libaanositti ol ba'eera, muka seedar dheeraa fi muka fira filatamoo ishee nan mura; 24 Bishaan ormaa qotee dhugee, lageen iddoo marfame hunda miilla kootiin gogseera. 25 Akkamitti akkan hojjedhe, bara duriis akkan tolche hin dhageenyee? amma magaalota dallaadhaan marfame tuullaa diigamaa akka gootu godheera. 26 Kanaaf jiraattonni isaanii humna xiqqaa turan, ni rifatan, ni qaanfatan; akka marga maasii, akka baala magariisaa, akka marga mana gubbaa jiruu fi akka boqqolloo osoo hin guddatin dhoo’u turan. 27 Ani garuu bakka jireenyaa kee, ba'uu kee, galuu kee fi dheekkamsa ati narratti argitu nan beeka.
3
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
28 dheekkamsi ati narratti qabduu fi jeequmsi kee gurra kootti waan ol baʼeef, ani qodaa koo hidhii kee keessa, toʼannaa koos funyaan kee keessa nan kaaʼa, karaa ati irra dhufteen si deebisa. 29 Kunis mallattoo siif ta'a, "Waggaa kana wantoota ofii isaaniitii biqilan ni nyaattu, waggaa lammaffaatti immoo isa irraa biqilu ni nyaattu; waggaa sadaffaattis facaasaa, haamaa, maasii wayinii dhaabaa, firii isaas nyaadhaa. 30 Hafteen mana Yihudaa keessaa hafe ammas gadi hidda godhatee gara oliitti ija in godha. 31 Yerusaalem keessaa warri hafan, warri gaara Tsiyoon keessaa baʼanis ni baʼu; 32 Kanaaf Yihowaan waa'ee mootii Asoor akkana jedha, "Magaalaa kana keessa hin seenu, xiyyas achitti hin dhukaasu, gaachana qabatees hin dhufu, qarqara ishee irrattis hin darbatu. 33 Karaa inni dhufeen in deebi'a malee gara magaalaa kanaatti hin seenu, jedha Yihowaan. 34 Magaalattii kana oolchuudhaaf, ofii kootii fi garbicha koo Daawitiif jedhee nan falma. 35 Halkan sana ergamaan Yihowaa bahee buufata warra Asoor keessatti namoota kuma dhibba jaatama fi shan rukute; 36 Sanakerib mootiin Asoor ni baʼee, deebiʼee Nanawwee keessa jiraate. 37 Innis mana waaqa isaa Nisrook keessatti utuu waaqeffachaa jiruu, ilmaan isaa Adramelek fi Shaarezer billaadhaan isa rukutanii gara biyya Armeeniyaatti miliqan. Ilmi isaa Esarhaddon immoo bakka isaa mootii ta'e.
2 Seenaa 32:1-23 1 Wantoota kanaa fi jabaatee booda, Senakerib mootiin Asoor dhufee gara Yihudaa seenee, magaalota dallaa qaban dura buufatee, ofii isaatiif isaan injifachuuf yaade. 2 Hisqiyaas Senakerib dhufuu isaa fi Yerusaalem loluuf akka yaadame yommuu argu. 3 Bishaan burqaawwan magaalattii ala jiran akka dhaabu bulchitoota isaa fi jajjaboo isaa wajjin mari'atee, isaanis isa gargaaran. 4 Namoonni baay'een walitti qabamanii, "Mootonni Asoor dhufanii bishaan baay'ee maaliif argatu?" 5 Akkasumas of jabeessee, dallaa cabe hundumaa ijaaree, hamma masaraawwanii fi dallaa kan biraa gara alaatti ol kaase, magaalaa Daawit keessattis Millo suphee, xiyyaa fi gaachana baay'ee hojjete. 6 Innis ajajoota loltootaa saba sana irratti kaa'ee, karaa karra magaalattii irratti isaan walitti qabee, akkas jedhee isaanitti dubbate. 7 Jabaadhaa, ija jabaadhaa, mootii Asoor ykn namoota isa wajjin jiran hundumaaf hin sodaatinaa, hin rifatinaa; 8 Harki foonii isa bira jira; Waaqayyo gooftaan keenya garuu nu gargaara, lola keenyas akka lolu nu waliin jira. Sabni sunis dubbii Hisqiyaas mootii Yihudaa dubbate irratti boqotan. 9 Kana booda Senakerib mootiin Asoor garboota isaa gara Yerusaalemitti erge, (inni garuu Lakishii fi humna isaa hundumaa isaa wajjin marse) gara Hisqiyaas mootii Yihudaa fi Yihudaa hundumaa warra Yerusaalem keessa jiranitti; 10 Seenakerib mootiin Asoor akkana jedha, "Yerusaalemitti marfamuu keessan maalitti abdattu? 11 Hisqiyaas, “Waaqayyo gooftaan keenya harka mootii Asoor jalaa nu in baasa” jettee beelaa fi dheebuudhaan akka duʼuuf dabarsitee akka kennitan isin hin amansiisu? 12 Hisqiyaas sun iddoowwan ol kaʼoo fi iddoowwan aarsaa isaa fuudhee Yihudaa fi Yerusaalem, “Iddoo aarsaa tokko duratti sagaduudhaan, ixaanas irrattis in abidda?” 13 Aniifi abbootiin koo namoota biyya biraa hundumaa irratti maal akka raawwanne hin beektanii? waaqoliin saboota biyyoota sanaa karaa kamiinuu lafa isaanii harka koo jalaa baasuu danda’aniiru? 14 Waaqolii saboota abbootiin koo guutummaatti balleessan sana keessaa eenyutu saba isaa harka koo jalaa baasuu dandaʼee, Waaqayyo keessan harka koo keessaa isin baasuu dandaʼa? 15 Ammas Hisqiyaas isin hin gowwoomsin, akkasitti isin hin amansiisne, amma iyyuu isatti hin amaninaa, waaqni saba ykn mootummaa tokko illee saba isaa harka koo jalaa fi harka abbootii koo jalaa baasuu hin dandeenye; 16 Garboonni isaas caalaatti Waaqayyo gooftaa fi Hisqiyaas garbicha isaa irratti dubbatan. 4
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
17 Innis xalayaa barreessee Waaqayyo gooftaa Israaʼel arrabsuuf, akkasumas isa irratti dubbatee, “Waaqayyoli saboonni biyya biraa saba isaanii harka koo jalaa akka hin baasne, Waaqni Hisqiyaas saba isaa harka koo keessaa hin baasu. 18 Achiis haasawa Yihudoonni dubbataniin, isaan sodaachisuuf, akka isaan rakkisuuf, namoota Yerusaalem warra dallaa irra jiranitti iyyan; magaalattii akka qabataniif. 19 Isaanis akkuma waaqolii namoota biyya lafaa warra hojii harka namaa ta'an irratti Waaqa Yerusaalem irratti dubbatan. 20 Kanaafis Hisqiyaas mootichi, raajichi Isaayaas ilmi Amooz kadhatanii gara samiitti iyyan. 21 Yihowaan ergamaa tokko ergee, loltoota jajjaboo hundumaa, geggeessitoota fi bulchitoota buufata mootii Asoor keessa turan hunda ni balleesse. Kanaaf qaanii fuulaan gara lafa ofiitti deebi'e. Yeroo inni mana waaqa isaa seenu, warri garaa isaa keessaa ba'an billaadhaan achitti isa ajjeesan. 22 Akkasitti Yihowaan Hisqiyaasii fi jiraattota Yerusaalem harka Senakeriib mootii Asoor jalaa, harka warra kaan hundumaa jalaa oolche, gama hundumaas isaan qajeelche. 23 Namoonni hedduun Yerusaalemitti Yihowaadhaaf kennaa, Hisqiyaas mootii Yihudaattis kennaa fidaniiru;
Isaayaas 36-37 Isaayaas 36 1 Hisqiyaas mooticha waggaa kudha afraffaatti, Senakerib mootiin Asoor magaalota Yihudaa ittisa qaban hunda irratti ol baʼee isaan fudhate. 2 Mootiin Asoor immoo Raabshaaqee Laakiish irraa gara Yerusaalemitti waraana guddaa wajjin gara Hisqiyaas mootichaatti erge. Innis karaa guddaa maasii nama guutuutti karaa bishaan kuufamaa isa gubbaa jiru bira dhaabatee ture. 3 Achiis Eliyaaqiim ilmi Hilqiyaa inni mana sanaa, Sheebnaan barreessaan, Yohaannis ilmi Asaaf inni galmeessuun gara isaatti baʼan. 4 Raabshakeen immoo, "Isin amma Hisqiyaasiin, Mootiin guddaan mootiin Asoor akkana jedha, "Isin kun amanamummaa maalii dha?" 5 Ani akkas jedha, (garuu dubbiin isaanii waa'ee hin baafnedha) ani gorsaa fi humna waraanaaf qaba; 6 Kunoo, ati ulee muka cabee kanaa, Gibxii irratti abdatta; namni tokko yoo itti hirkate harka isaa keessa seenee ni boca; 7 Ati garuu, ‘Waaqa keenya Yihowaatti ni amanamna’ yoo naan jette, Hisqiyaas iddoowwan ol kaʼoo fi iddoo aarsaawwan isaa fuudhee Yihudaa fi Yerusaalemitti, ‘Isin iddoo aarsaa kana duratti sagaduudhaan’ jedhe mitii? 8 Ammas gooftaa koo mootii Asooritti waadaa kenni, fardeen kuma lama siif kenna. 9 Attamitti ajajaa ajajaa garboota gooftaa koo isa xixiqqaa tokkoo garagalchita, gaarii fi warra fardaadhaaf Gibxiitti amanamta? 10 Amma immoo lafa kana balleessuuf Yihowaa malee ol ba'ee jiraa? waaqayyoonis, “Biyya kana irratti ol baʼii balleessi” naan jedhe. 11 Achiis Eliyaaqiim, Shebnaa fi Yo'aan Raabshakeetti, "Akka si gaafadha, garboota keetti afaan Sooriyaatiin dubbadhu; nuti hubanna, afaan Yihudootaa, gurra namoota dallaa irra jiranitti nutti hin dubbatinaa. 12 Raabshakeen garuu, “Gooftaan koo dubbii kana akkan dubbadhu gooftaa kee fi gara keetti na ergeeraa?” namoota dallaa irra taa'anii, akka isaan manca'aa ofii isaanii nyaatanii, fincaan ofii isaaniis isin waliin dhuganiif na hin erginee? 13 Raabshakeen dhaabatee sagalee guddaadhaan afaan Yihudootaatiin iyyee, "Dubbii mootii guddicha mootii Asoor dhaggeeffadhaa! 14 Mootichi akkana jedha, Hisqiyaas isin hin gowwoomsin! 15 Hisqiyaas, ‘Waaqayyo dhuguma nu oolcha! 16 Hisqiyaas hin dhaggeeffatinaa; 5
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
17 Hanga ani dhufee gara biyya akka biyya keessanii, biyya midhaanii fi wayinii, biyya buddeenaa fi maasii wayinii isin geessutti. 18 Hisqiyaas, ‘Waaqayyo nu oolcha’ jedhee akka isin hin amansiisne of eeggadhaa. Waaqolii saboota keessaa tokko biyya isaa harka mootii Asoor jalaa baasee jiraa? 19 Waaqoliin Hamaat fi Arfaad eessa jiru? waaqoliin Sefarvaayim eessa jiru? Samaariyaa immoo harka koo jalaa oolchaniiru? 20 Waaqolii biyya kanaa hundumaa keessaa warri biyya isaanii harka koo jalaa baasan eenyu? 21 Abboommiin mootichaa, "Hin deebisiin" waan jedhuuf, callisanii dubbatan, jecha tokko illee isaaf hin deebisne. 22 Achiis Eliyaaqiim ilmi Hilqiyaa inni mana sanaa, Shebnaa inni barreessaan, Yo'aah ilmi Asaaf inni galmeessuun, uffata isaanii cicciranii gara Hisqiyaas dhufanii dubbii Rabshaaqe itti himan. Isaayaas 37 1 Hisqiyaas mootichi kana yommuu dhagaʼu, uffata isaa cicciree, uffata gaddaatiin of haguugee gara mana Yihowaa seene. 2 Innis Eliyaaqim isa mana sana irratti hojjatamu, Shebnaa barreessituu fi jaarsolii luboota huccuu gaddaa uffatan gara raajii Isaayaas ilma Amozitti erge. 3 Isaanis, "Hisqiyaas akkana jedha, "Guyyaan kun guyyaa rakkinaa, kan ceepha'uu fi kan arrabsoo dha; 4 Waaqayyo gooftaan kee dubbii Rabshaakee isa mootiin Asoor gooftaan isaa Waaqa jiraataa arrabsuuf erge ni dhaga'a, dubbii Waaqayyo gooftaan kee dhaga'es ni ceepha'a; 5 Kanaaf tajaajiltoonni Hisqiyaas mootichaa gara Isaayaas dhufan. 6 Isaayaas immoo, “Isin gooftaa keessaniin akkana jennaan, ‘Waaqayyo akkas jedha, ‘Dubbii hojjettoonni mootii Asoor ittiin na arrabsan dhageesse hin sodaatinaa. 7 Kunoo, ani dhoo'a isa irratti nan erga, inni oduu dhaga'ee gara biyya isaatti in deebi'a; biyya isaa keessattis billaadhaan akka kuffisu nan godha. 8 Raabshakeen deebi'ee, mootiin Asoor Laakiish irraa akka ba'e waan dhaga'eef, Libnaa wajjin yeroo waraanaa jiru arge. 9 Waa'ee Tirhaakaa mootii Itoophiyaa, "Inni si waliin loluuf ba'eera" jechuu isaa dhaga'e. Yommuu kana dhaga'ee Hisqiyaasitti ergamtoota ergee. 10 Hisqiyaas mootii Yihudaatti akkasitti dubbadhu, ‘Waaqayyo kee inni itti amanamtu, ‘Yerusaalem harka mootii Asoor hin kennitu’ jettee si hin gowwoomsin. 11 Kunoo, wanta mootonni Asoor lafa hundumaa balleessuun isaan raawwatan dhageesseetta; ati immoo ni bilisa? 12 Waaqoliin sabaa warra abbootiin koo balleessan, akka Goozaan, Kaaraan, Rezeef, akkasumas ijoollee Eeden warra Telaasaar keessa turan ni oolchaniiru? 13 Mootiin Hamat, mootiin Arfaad, mootiin magaalaa Sefarvaayim, Heenaa fi Iivaa eessa jiru? 14 Hisqiyaas xalayaa sana harka ergamtootaa irraa fudhatee dubbise; 15 Hisqiyaas immoo Waaqayyoon kadhate; 16 Yaa Waaqayyo gooftaa maccaa, Waaqa Israa'el, kan kiruubelota gidduu jiraattu, ati kophaa kee waaqa mootummoota lafaa hundumaa ti, ati samii fi lafa uumte. 17 Yaa Waaqayyo, gurra kee garagalchi, dhagaʼi; yaa Waaqayyo, ija kee bani ilaali, dubbii Senakeriib isa Waaqayyo jiraataa arrabsuuf erge hundumaas dhaga'i. 18 Yaa Waaqayyo, mootonni Asoor saboota hundumaa fi biyyoota isaanii balleessaniiru. 19 Waaqolii isaaniis ibiddatti gataniiru, isaan hojii harka namaa, mukaa fi dhagaa malee, waaqa hin turre; 20 Ammas yaa Waaqayyo gooftaa keenya, mootummoonni lafaa hundinuu ati si qofa Yihowaa ta'uu kee akka beekaniif harka isaa jalaa nu oolchi. 21 Isaayaas ilmi Amoz immoo, "Waaqayyo Yihowaan Israa'el, "Saanaakerib mootii Asoor irratti na kadhattee, akkas jedha!
6
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
22 Dubbiin Yihowaan waa'ee isaa dubbate kana; Durbi intalli Tsiyoon si tuffattee, sitti kolfite; intalli Yerusaalem mataa ishee sitti raaste. 23 Eenyu arrabsite, eenyuun arrabsite? Eenyu irrattis sagalee kee ol kaaftee, ija kee ol kaaftee? Qulqulluu Israa’el irratti illee. 24 Garboota keetiin Yihowaa arrabsitee, ‘Baay’ina gaarii gaarii kootiin gara olka’iinsa gaarreen, gara cinaa Libaanositti ol ba’eera; muka muka mukaa dheeraa fi muka mukaa isaa isa gaarii ta'e nan mura; 25 Ani qotee bishaan dhugee jira; miilla kootiin laggeen iddoowwan marfame hundumaas nan gogseera. 26 Akkamitti akkan hojjedhe yeroo dheeraa dura hin dhageenyee; akkasumas kan bara durii, akkan isa uume? amma magaalota ittisa qaban tuullaa diigamaa akka diigamtu godheera. 27 Kanaaf jiraattonni isaanii humna xinnoo waan taʼaniif, ni rifatan, ni qaanaʼan, akka marga maasii fi akka muka magariisaa, akka marga mana gubbaatti, akkasumas akka midhaan utuu hin guddatin dhooʼu turan. 28 Ani garuu bakka jireenyaa kee, baʼuu kee, galuu kee fi dheekkamsa ati narratti argitu nan beeka. 29 dheekkamsi ati ana irratti qabdu, jeequmsi kee gurra kootti waan ol baʼeef, ani qodaa koo hidhii kee keessa, toʼannaa koos funyaan kee keessa nan kaaʼa, karaa ati irra dhufteen si deebisa. 30 Kunis mallattoo siif ta'a, "Waggaa kana kan ofii isaatii biqilu ni nyaattu; waggaa lammaffaatti immoo isa irraa biqilu, waggaa sadaffaattis facaasaa, haamtanii, maasii wayinii dhaabaa, firii isaas nyaadhaa. 31 Kanneen mana Yihudaa keessaa hafan deebi'anii gadi hidda godhatanii gara oliitti firii in godhatu. 32 Yerusaalem keessaa warri hafan, warri gaara Tsiyoon keessaa baʼanis ni baʼu; 33 Kanaaf Yihowaan waa'ee mootii Asoor akkana jedha, "Magaalaa kana keessa hin seenu, xiyyas achitti hin dhukaasu, gaachana qabatees hin dhufu, qarqara ishee irrattis hin darbatu. 34 Karaa inni dhufeen in deebi'a malee gara magaalaa kanaatti hin seenu, jedha Yihowaan. 35 Ani ofii kootiif jedhee, garbicha koo Daawitiif jedhee magaalaa kana oolchuuf nan falma. 36 Ergamaan Yihowaa immoo bahee, buufata warra Asoor keessatti namoota kuma dhibbaa fi sodaatamii shan rukute; 37 Sanakerib mootiin Asoor ni baʼee, deebiʼee Nanawwee keessa jiraate. 38 Inni mana waaqa isaa Nisrook keessatti utuu waaqeffachaa jiruu, ilmaan isaa Adramelek fi Shaarezer billaadhaan isa ajjeesan; isaanis gara biyya Armeeniyaatti miliqan, ilmi isaa Esarhadon bakka isaa mootii ta'e.
Caqasa Keeyyata Keeyyata Seenaan seenaa Hisqiyaas, Isaayaas, Senakeriib fi Rabshaaqee Kakuu Moofaa keessatti bakka jalqabaa sadiitti galmaa’eera: 2 Mootota 18–19 , Isaayaas 36–37 , fi 2 Seenaa 32 . Armaan gaditti caqasni caqasa caqasa tokkoo kan walsimsiisu kutaalee walfakkaatoo King James Version , itti aansee barumsawwan ijoo. 1. Amanamummaa Hisqiyaas & Haaromsa Jalqabaa 2 Mootota 18:1–3 – Hisqiyaas bulchiinsa isaa Yihudaa keessatti umurii isaa waggaa 25tti jalqabee "waan Waaqayyo duratti sirrii ture" hojjeta. 2Mootota 18:4 – Iddoowwan olka’oo ni buqqisa, fakkiiwwan ni caccabsa, bosona ni mura, bofa sibiila diimaa (Nehushtan) isa Museen hojjete sanas ni caccabsa, sababiin isaas Israa’el ixaana itti gubuu waan jalqabdeef.
7
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
2Mootota 18:5–7a – "Inni Waaqayyo gooftaa Israa’eel amanate; isa booda mootota Yihudaa hundumaa keessaa namni akka isaa hin turre..." Waaqayyo isaa wajjin jira, bakka inni deemu hundumaattis ni badhaadha. 2Mootota 18:7b–8 – Mootii Asoor irratti fincilee (isa tajaajiluu dide) Filisxeemota gara Gaazaatti rukute. 2Seenaa 32:1–8 – Hisqiyaas itti dhiyaachuu Senakerib argee, bulchitoota isaa wajjin madda bishaanii Yerusaalem ala jiru akka dhaabu gorse, dallaa fi masaraawwan ijaaree, meeshaa waraanaa tolche, akkasumas saba jajjabeessa: "Jabaadhaa, ija jabaadhaa... isaa wajjin harka foonii ti; Waaqayyo gooftaan keenya garuu nu gargaaru, lola keenyas akka lolu nu bira jira" (2 Seenaa 32:7– 8). 2. Kufaatii Weerara Samaariyaa & Asoor 2 Mootota 18:9–12 – Hisqiyaas waggaa 4ffaa keessatti, Shalmaanesar mootiin Asoor Samaariyaa (Mootummaa Israa’el Kaabaa) marsee, waggaa Hisqiyaas waggaa 6ffaatti qabate sababiin isaas Israa’el "sagalee Waaqayyo gooftaa isaaniif hin ajajamne." 2Mootota 18:13 / Isaayaas 36:1 – Hisqiyaas waggaa 14ffaa keessatti, Senakerib mootiin Asoor magaalota Yihudaa dallaa qaban hunda irratti ol ba’ee fudhate. 2 Mootota 18:14–16 – Hisqiyaas sodaa yeroo muraasa keessatti, "Ani mufachiiseera, ana irraa deebi'i, waan ati natti uffatte nan badha" jedhee Laakiishitti Senakeribitti gibira erga. Inni meetii taalaantii 300 fi warqee taalaantii 30 kaffala, warqee balbalaa fi utubaawwan mana qulqullummaa Waaqayyoo irraa illee ni baasa. 3. Rabshakeh's Taunts & Lola Xiin-sammuu 2Mootota 18:17–18 / Isaayaas 36:2–3 – Senakerib Tartaan, Rabsaaris fi Rabshake Lakiish irraa waraana guddaa wajjin gara Yerusaalemitti erge. Isaanis daandii bishaan kuufamaa isa gubbaa bira dhaabbatu. Eliyaaqim, Shebnaa fi Yo'aan isaan simachuuf ba'u. 2Mootota 18:19–21 / Isaayaas 36:4–6 – Rabshakeh ergaa Senakeriib dabarsee: "Ati ati itti amanamtu kun amanamummaa akkamii qaba?" Yihudaan Gibxiitti amanamuu isheetiin itti qoosa, Gibxii "qaccee cabe" kan nama ishee irratti hirkate kamiyyuu harka bocu jedhee waama. 2Mootota 18:22 / Isaayaas 36:7 – Rabshakeh haaromsa amantii Hisqiyaas jallisuuf yaala, Hisqiyaas iddoowwan olka’aa fi iddoo aarsaa buqqisuun Waaqayyoon mufachiiseera jechuun. 2Mootota 18:23–25 / Isaayaas 36:8–10 – Rabshakeen fardeen 2,000 yoo Yihudaan yaabbatoota illee isaaniif dhiyeessuu danda’e qoosaadhaan dhiheessa. Sana booda Gooftaan ofii isaatii Yihudaa balleessuuf akka isa erge hima: "Waaqayyo biyya kana irratti ol ba'ii balleessi naan jedhe." 2Mootota 18:26 / Isaayaas 36:11 – Eliyaaqim, Shebna, fi Yohaan Rabshakeen afaan Yihudootaa (Ibiroota) osoo hin taane afaan Sooriyaa (Aramaayikii) akka dubbatu gaafatan, kanaaf ummanni idilee dallaa irra jiru akka hin rifanneef. 2Mootota 18:27–35 / Isaayaas 36:12–20 – Raabshakeen namoota dallaa irra jiranitti afaan Ibrootaatiin iyyee dide. Hisqiyaas waadaa Waaqayyo isaan oolcha jedhanii akka isaan hin gowwoomsine isaan dhaama. Waaqoliin Hamat, Arphaad, Sefarvaayim ykn Samaariyaa tokkollee lafa isaanii Asoor jalaa akka hin oolchine ni of jaja-kanaaf "waaqolii biyyoota kanaa hundumaa keessaa eenyutu biyya isaanii harka koo jalaa baasan, Waaqayyo Yerusaalem harka koo keessaa akka baasu?" (2Mootota 18:35). 2Mootota 18:36–37 / Isaayaas 36:21–22 – Sabni callisee dubbii tokkollee itti hin deebisne, akkuma Hisqiyaas ajaje ("Deebiin isaaf hin kenninaa"). Aanga'oonni kun uffata isaanii kireeffatanii gara Hisqiyaasitti deebi'u.
8
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
4. Hisqiyaas Isaayaas & Waadaa Gooftaa Duraa Barbaada 2 Mootota 19:1–5 / Isaayaas 37:1–5 – Hisqiyaas mootichi uffata isaa cicciree, uffata gaddaatiin of haguugee, mana Waaqayyootti seenee, Eliyaaqim, Shebnaa fi jaarsolii luboota gara raajii Isaayaas erga . Isaanis akkas jechuun labsu: "Guyyaan kun guyyaa rakkinaa, kan ceepha'uu fi guyyaa arrabsooti... kanaaf kadhannaa kee warra hafaniif ol kaasi." 2Mootota 19:6–7 / Isaayaas 37:6–7 – Isaayaas dubbii Waaqayyootiin akkas jedhee deebisa: "Dubbii ati dhageesse, kan tajaajiltoonni mootii Asoor na arrabsan hin sodaatin. Kunoo, ani dhoo'a isa irratti nan erga, innis oduu dhaga'ee gara biyya isaatti in deebi'a; billaa biyya isaa keessatti." 5. Xalayaa Arrabsoo Rabshakeh & Kadhannaa Hisqiyaas 2Mootota 19:8–13 / Isaayaas 37:8–13 – Rabshakeen deebi’ee Senakerib Libnaan lolaa jiru arge. Tirhaakaan mootiin Itoophiyaa isa loluuf akka ba’e dhaga’ee, Senakerib ammas xalayaa Hisqiyaasitti erguun Waaqayyo Yerusaalem oolchuu akka hin dandeenye akeekkachiisee saboota diigaman (Goozaan, Kaaraan, Rezef, Telaasaar) tarreessa. 2 Mootota 19:14 / Isaayaas 37:14 – Hisqiyaas xalayaa ergamaa irraa fudhatee dubbisee gara mana Waaqayyootti ol ba’ee Waaqayyo duratti babal’ise . 2Mootota 19:15–19 / Isaayaas 37:15–20 – Hisqiyaas akkas jedhee kadhata: "Yaa Waaqayyo gooftaa Israa’el kan kiruubelota gidduu jiraattu, ati qofti Waaqa mootummoota lafaa hundumaa ti... Yaa Waaqayyo, gurra kee garagalchi, dhaga'i: yaa Waaqayyo, ija kee bani, ilaali: dubbii Senakerib dhaga'i. Waaqayyo isa jiraataa akka arrabsuuf isa erge." Asoor waaqoliin isaanii mukaa fi dhagaa qofa waan ta'aniif saboota biroo akka balleessite beekee, akkas jedhee kadhata: "Amma yaa Waaqayyo gooftaa keenya, mootummoonni lafaa hundinuu ati Waaqayyo gooftaa ta'uu kee akka beekaniif, harka isaa jalaa nu oolchi si kadhadha." 6. Deebii Waaqayyoo Karaa Isaayaas 2 Mootota 19:20 / Isaayaas 37:21–22 – Isaayaas Hisqiyaasiif jecha erge: "Wanta ati Senakerib mootii Asoor irratti na kadhatte dhaga'eera." 2 Mootota 19:21–28 / Isaayaas 37:22–29 – Gooftaan of tuulummaa Senakeriib ni ceepha’a: "Ati eenyuun arrabsite, eenyuun arrabsite?... Qulqulluu Israa'el irratti illee." Waaqayyo injifannoon Asoor kan hayyamame qophii waaqummaa isaa qofaan akka ta'e hubata ("Akkamitti akkan godhe yeroo dheeraa dura hin dhageenyee?"). Sababa dheekkamsa Senakeriib irraa kan ka'e Waaqayyo akkas jedhee labsa: "Huwwaa koo hidhii kee keessa, to'annaa koos funyaan kee keessa nan kaa'a, karaa ati ittiin dhufteen si deebisa" jedheera. 2Mootota 19:29–31 / Isaayaas 37:30–32 – Waaqayyo Yihudaaf mallattoo lubbuun jiraachuu fi guddachuu ni kenna: hafteen mana Yihudaa deebi’ee gadi hidda godhatee gara oliitti firii in godha. 2 Mootota 19:32–34 / Isaayaas 37:33–35 – Waaqayyo waa’ee mootii Asoor ilaalchisee abdii kenneera: "Inni gara magaalaa kanaatti hin seenu, achitti xiyyas hin rukutu, gaachana qabatees fuuldura ishee hin dhufu, qarqara ishee irrattis hin darbatu... Ani magaala kana oolchuudhaaf, ofii kootiif, garbicha koo Daawitiifis nan falma." 7. Giddu-galeessa Waaqummaa & Kufaatii Senakeriib 2Mootota 19:35 / Isaayaas 37:36 / 2Sen. 32:21 – Halkan sana, Ergamaan Waaqayyoo bahee buufata warra Asoor keessatti namoota 185,000 rukute . Namoonni ganama barii yeroo ka'an, "kunoo, hundi isaanii reeffa du'e turan." 2Mootota 19:36 / Isaayaas 37:37 – Senakerib deemee gara Nanawweetti deebi’ee achi jiraate.
9
Ergamaan Waaqayyoo inni Jabaan Yerusaalem Ni Ittisa
2Mootota 19:37 / Isaayaas 37:38 / 2Sen. 32:21 – Senakerib mana waaqa isaa Nisrook keessatti utuu waaqeffachaa jiruu ilmaan isaa Adrammelek fi Sharezer billaadhaan isa rukutanii gara biyya Armeeniyaa miliqan. Esarhaddon ilmi isaa bakka isaa moo'a.
Barumsa Ijoo Seenessaa Irraa Argamu Garaagarummaa Araarama Namaa fi Bilisummaa Waaqummaa Hisqiyaas jalqaba irratti warqee Mana Qulqullummaa irraa mulquun Senakerib bitachuuf yaale (2Mootota 18:14–16), ta’us Asoor akkanumatti guutummaatti mo’achuuf deebite. Diina Waaqayyoo tasgabbeessuun yeroo muraasaaf hojjeta; nagaa waaraa kan dhufe Hisqiyaas meetii irratti hirkatanii jiraachuu dhiisee guutummaatti gara kadhannaa yeroo deebi’e qofa. Qophii Qabatamaa Amantaa Hafuuraa Waliin Walitti Makame Goolaan osoo hin jalqabin dura Hisqiyaas dhiyeessii bishaanii dhaabe, dallaa cimsee, ittisa qindeesse (2Sen. 32:2–5). Waaqayyootti amanuun itti gaafatamummaa qabatamaa tuffachuu jechuu miti, garuu Hisqiyaas amantaa isaa isa dhumaa jajjaboo isaa caalaa isa hundumaa danda’u irratti bu’uura godhate. Qoosaa fi Gowwoomsaa Irratti Hubannoo Hafuuraa Rabshakeh tooftaa xiinsammuu fayyadame-Caaffata Qulqullaa’oo jallisuu, sodaa babal’isuu, humna Waaqayyoo gaaffii keessa galchuu, fi geggeessummaa namoota irraa addaan baasuuf yaaluu (2Mootota 18:22, 28–35). Ajajni Hisqiyaas "Isaaf hin deebisin" jedhee kenne ogummaa qoosaa arrabsootiin falmuu diduu, kanaa mannaa dhimmicha kallattiin gara Waaqayyootti geessuu filachuu barsiisa. Rakkoo Keenya Gooftaa Dura Facaasuun Hisqiyaas xalayaa sodaachisaa Senakerib yommuu fudhatu, kallattiin gara mana qulqullummaatti fudhatee "Waaqayyo duratti babal'ise" (2Mootota 19:14). Kun kadhannaadhaaf fakkeenya ta’a: doorsisa qabatamaa, sodaa fi yaaddoo kallattiin fuula Waaqayyootti fudhachuun fuula isaa duratti banaa diriirsuu. Kadhannaa keessatti Ulfinni Waaqayyoo akka Dursa Ol'aanaatti Hisqiyaas lubbuun jiraachuu dhuunfaa isaatiif kadhannaa qofa utuu hin taʼin; Waaqayyo "mootummaan lafaa hundinuu ati Waaqayyo gooftaa ta'uu kee akka beekaniif" akka socho'u kadhate (2Mootota 19:19). Kadhannaan ulfina Waaqayyoo giddu galeessa godhate fedha isaa wajjin walitti dhiyeenyaan kan walsimudha. Of tuuluun Namaa vs. Ol aantummaa Waaqayyoo Senakeriib injifannoo waraanaa isaa bu’aa humna ofii isaati jedhee amane (2Mootota 19:23–24). Waaqayyo karoora Waaqayyoo isa hunda caalu keessatti meeshaa qofa akka ta’e isa yaadachiise (2Mootota 19:25–28). Waaqayyo warra of tuultoota ni morma, humni biyya lafaa kamiyyuu kaayyoo isaa isa ol aanaa mo’uu hin danda’u.
10