Nama Samaariyaa Gaarii Luqaas 10:25-37 25 Kunoo, ogeessi seeraa tokko ka'ee, "Barsiisaa, jireenya bara baraa dhaaluuf maal godha? 26 Innis, “ Seericha keessatti maaltu barreeffame? akkamitti dubbista? 27 Innis deebisee, "Waaqa kee gooftaa garaa kee guutuudhaan, lubbuu kee guutuudhaan, humna kee guutuudhaan, yaada kee guutuunis jaalladhu; ollaan kee immoo akka ofii keetii. 28 Innis, " Ati sirritti deebifteetta; kana godhi, in jiraatta" jedheen. 29 Inni garuu qajeelota of mul'isuuf fedhiidhaan Yesusiin, "Ollaan koo eenyu? 30 Yesus immoo deebisee, " Namni tokko Yerusaalem irraa gara Yerikootti gad bu'ee hattoota gidduutti kufe, isaanis uffata isaa irraa mulqanii isa madaa'anii, walakkaa du'ee dhiisanii deeman. 31 Akka tasaa lubni tokko karaa sanaan gad bu'ee, yommuu isa argee gama biraa darbe. 32 Akkasumas, Lewwoonni tokkos iddoo sana yommuu gaʼu, dhufee isa ilaalee, gama biraatiin darba. 33 Namichi Samaariyaa tokko utuu deemaa jiruu bakka inni jiru gahe; 34 Gara isaa dhaqee, zayitii fi wayinii naquudhaan madaa isaa hidhee, bineensa isaa irra isa kaa'ee, gara mana keessummootaatti isa fidee isa kunuunse. 35 Borumtaas yommuu deemu saantima lama fuudhee waraanaaf kenne, "Isa eegi! wanta ati dabalataa baastu hundumaas yeroon deebi'ee dhufu siif nan deebisa. 36 Sadan kana keessaa isa hattoota gidduutti kufe isa kamtu ollaa ture jettee yaadda? 37 Innis, "Nama isaaf araarame" jedhe. Yesuus immoo, "Deemi, atis akkasuma godhi" jedheen . Seenaan nama Samaariyaa Gaarii (Luqaas 10:25–37) fakkeenya Yesus baay’ee beekamaa ta’e keessaa isa tokkodha. Jaalala dhugaa, araara fi olla ta’uun dhuguma maal jechuu akka ta’e yaada gadi fagoo kenna. Kunoo caqasni keeyyata keeyyata seeneffama gabaabsee, itti aansee barumsa ijoo fi hojiirra oolmaa qabatamaa.
Caqasa Keeyyata Keeyyata Luqaas 10:25–28 — Qormaata Abbaa Seeraa fi Abboommii Gurguddoo Lakkoofsa 25: Ogeessi seeraa (hayyuun Seera Musee) Yesusiin qoruuf ka’ee, jireenya bara baraa dhaaluuf maal gochuu akka qabu gaafate. Lakkoofsa 26: Yesus gaaffii sana gara macaafa qulqulluutti deebisee, ogeessa seeraa akkamitti Seericha akka dubbisu gaafachuudhaan deebii kenna.
1
Nama Samaariyaa Gaarii
Lakkoofsa 27: Abbaan seeraa deebii sirrii kenna, Seericha gara seera bu’uuraa ijoo lamatti gabaabsee kenna: Waaqayyoon garaa, lubbuu, humnaa fi sammuu guutuudhaan jaallachuu, akkasumas nama akka ofiitti jaallachuu (Keessa Deebii 6:5 fi Lewwoota 19:18 eeruun). Lakkoofsa 28: Yesus deebii kenne galateeffatee, kana gochuun jireenya akka argamsiisu itti hima. Luqaas 10:29–32 — Namoota Ariifachiisaa fi Namoota Hin Eegamne Lakkoofsa 29: Of qajeelchuuf ykn bal'ina dirqama isaa daangeessuu barbaaduun, abbaan seeraa "Ollaan koo eenyu?" Lakkoofsa 30: Yesus fakkeenya kana jalqaba. Namni karaa cirrachaa fi balaa guddaa qabu Yerusaalem irraa gara Yerikootti deemaa ture tokko hattoota jalatti kufe. Uffata isaa irraa mulqanii, akka malee reeban, walakkaa du'ee dhiisu. Lakkoofsa 31: Lubni tokko karaadhuma kanaan gadi bu’a. Nama miidhame sana argee gara faallaa sanaa qaxxaamuree deemuu itti fufa. Lakkoofsa 32: Itti aansee namni Lewwii (gargaaraa mana qulqullummaa) ni dhufa. Nama madaa'e sana ilaala, garuu akkuma lubicha, gara biraatti qaxxaamuree bira darba. Luqaas 10:33–35 — Nama Samaariyaa gara laafessa Lakkoofsa 33: Namichi Samaariyaa tokko—miseensi garee Yihudoota bara sanaa hedduun baayʼee tuffatanii fi irraa fagaatan—karaa irra buʼa. Nama madaa’e sana argee gara laafina guddaatu itti dhaga’ama. Lakkoofsa 34: Namichi Samaariyaa kallattiin namicha bira dhaqee, madaa isaa hidhee, zayitaa fi wayiniin (wal’aansa qoricha bara sanaa barame) wal’aansa, bineensa ofii isaa irra isa kaa’ee, gara mana keessummootaatti isa fidee, halkan guutuu isa kunuunsa. Lakkoofsa 35: Guyyaa itti aanutti, Namichi Samaariyaa kun kunuunsa dabalataa akka uwwisuuf abbaa mana keessummootaa sanaaf saantima (denarii) lama kenna, deebi’ee baasii dabalataa ba’e kamiyyuu akka kaffalu waadaa galeera. Luqaas 10:36–37 — Xumura Qabatamaa Lakkoofsa 36: Yesus gaaffii jalqabaa garagalchee, imaltoota sadan keessaa isa kamtu nama miidhameef ollaa ta’ee akka hojjete abbaa seeraa gaafate. Lakkoofsa 37: "Namicha Samaariyaa" jechuuf of fiduu waan hin dandeenyeef, ogeessi seeraa, "Nama isaaf araarame" jedhee deebisa. Yesus akkas jedhee isa ajaje: " Deemi, atis akkasuma godhi. "
Barnoota Ijoo & Fayyadama Jireenyaa "Ollaa" irra deebi'anii hiikuu: Ollaa ta'uun daangaa teessuma lafaa, gosa, ykn hawaasummaatiin osoo hin taane, nama rakkate kamiifuu jaalalaa fi araara agarsiisuuf fedhii qabaachuudhaan ibsama. Duudhaa Irratti Gara laafina: Beekumsi amantii ykn sadarkaan hawaasummaa jaalala sochii qabu malee xiqqoo jechuudha. Lubichis taʼe Leewwichi gara laafina namootaa aarsaa gochuudhaan qulqullina amantii ykn mijataa taʼuu isaa eeganiiru. Jaalala Gocha Irratti Xiyyeeffate: Jaalalli dhugaa tarkaanfii qabatamaa fi baasii guddaa baasu gaafata. Namichi Samaariyaa kun nama hin beekne tokko deebisuuf yeroo isaa, qabeenya isaa, nageenya isaa fi jajjabina dhuunfaa isaa aarsaa godheera. Loogii Mo’uu: Gargaarsi fi gaarummaan yeroo baay’ee madda hin eegamne irraa argama. Fakkeenyi kun loogii hawaasaa bira darbinee ilaallee namummaa nama hunda keessa jiru akka ilaallu nu qormaata.
Seenaa Seenaa Yihudootaa fi Samaariyaa Gidduu Jaarraa jalqabaatti Yihudootaa fi Samaariyaa gidduutti diinummaan uumame, wal dorgommii hawaasummaa salphaa qofa utuu hin taʼin; qoqqoodinsa hidda gadi fageeffatee fi jaarraa hedduudhaaf ture kan saba, siyaasaa fi amantiiwwan ijoo keessatti hundee godhate ture.
2
Nama Samaariyaa Gaarii
Dhaggeeffattoonni Yesus Luqaas 10 irratti maaliif akka rifatan guutummaatti hubachuuf, nama Samaariyaa tokko akka goota seenaa sanaatti frame godhame dhaga’uun, waldhabdeen kun akkamitti akka guddate hubachuuf gargaara.
1. Qoqqoodinsa Seenaa: Ka’umsa Qoodame Moo’icha Asoor (Dh.K.D. 722): Mootummaan Asoor Mootummaa Kaabaa Israa’el (Samaariyaa) yommuu mo’atu, Israa’eloota hedduu biyyaa ari’anii, saboota ormaa naannoo sanatti deebisanii qubsiisan. Hidda Walmakaa: Sanyii warra qubsiistota biyya alaa waliin wal fuudhanii hafan. Samaariyaan sanyii dhugaa, kan addaan hin cinne gosoota kaabaa (Efreemii fi Minaasee) ta'uu isaanii kan eegan yoo ta'u, Yihudaa akka "sanyii walmakaa" ykn walakkaa dhiigaa manca'ee fi qulqullina sabaa fi waaqeffannaa amanamaa lamaan isaanii iyyuu balaadhaaf saaxileetti isaan ilaalu turan.
2. Mana Qulqullummaa fi Waldhabdee Siyaasaa deebisanii ijaaruu Mormii Izraa fi Nahimiyaa (Dh.K.D. Jaarraa 5ffaa): Boojiʼamtoonni Yihudaa Yerusaalem fi Mana Qulqullummaa Lammaffaa deebisanii ijaaruuf Baabilon irraa yommuu deebiʼan, warri Samaariyaa hojii kanarratti hirmaachuuf of dhiheessan. Hoggantoonni Yihudootaa amantiidhaan araarama akka qabanitti waan ilaalaniif gargaarsa isaanii ni didan. Haaloo bahuu: Deebii kanaaf, geggeessitoonni Samaariyaa mootummaan Faarsi Yerusaalem deebisanii ijaaruu akka harkifatuu fi akka jeequ dammaqinaan lobbiin godhan. Kunis hadhaa siyaasaa waaraa uume.
3. Qoqqoodinsa Amantii: Tulluu Geerizim fi Tulluu Tsiyoon Iddoowwan Waaqeffannaa Waldorgoman: Yerusaalemiin kan morman Samaariyaan mana qulqullummaa mataasaanii kan ijaaran , mana qulqullummaa dhugaa Museen moggaase taʼuusaa himan. Caaffata Qulqullaa’oo Xiqqoo Garaagarummaa Qaban: Samaariyaa Peentaatukii Samaariyaa (macaafa Musee shanan jalqabaa) qofa akka macaafa qulqulluutti fudhatan, Raajota Ibrootaa, Barreeffamootaa fi duudhaa Yerusaalem ni didan. Diigamuu Mana Qulqullummaa Samaariyaa (Dh.K.D. 110): Bara Hasmooniyaatti yeroo Angafni Lubaa Yihudootaa Yohaannis Hirkaanos Samaariyaa weeraree fi mana qulqullummaa Samaariyaa gaara Geeriizim irratti argamu barbadeessetti waldhibdeen hamma boba’aa ta’e. Badiisni kun dhaloota wal aarii gadi fagoo cimsee ture.
4. Dhugaa Jaarraa Tokkoffaa Yeroo Tajaajila Yesus
Bara kakuu haaraatti qoqqoodinsi jireenya guyyaa guyyaa irratti dhiibbaa uume: Avoidance & Social Distance: Imaltoonni Yihudootaa Galiilaa fi Yihudaa gidduutti imalan yeroo baay’ee naannoo Samaariyaa keessatti miila isaanii akka hin tarkaanfanneef addatti gammoojjii laga Yordaanos keessaa karaa irraa maqan. Arrabsoo Aadaa: Yihudii tokko "Samaariyaa" jechuun arrabsoo guddaa ture, gantuu yookaan gantuu jedhanii waamuun wal gitu (akkuma Yohaannis 8:48 irratti mul'atu). Taateewwan Xuraa’oo: Akka seenaan Filaaviyoos Jooseefas irraa argameetti, naannoo bara dargaggummaa Yesus, gareen warra Samaariyaa tokko lafee namaa xureessuuf yeroo Ayyaana Faasikaa mana qulqullummaa Yerusaalem keessa dhoksaan facaasanii turan.
3
Nama Samaariyaa Gaarii
Haalli Kun Fakkeenyicha Maaliif Akka Guddisu Yeroo abbaan seeraa "Ollaan koo immoo eenyu?" Luq. Yesus nama Samaariyaa sana seeneffama keessatti yeroo galchu:
The Hero Shock Factor: Dhaggeeffattoonni sadan seeneffama Luba, Lewwii fi Israa’el laayiperson eegu turan. Nama Samaariyaa tuffatame tokko bakka sadaffaatti kaa’uun aadaa isaanii guutummaatti ejjennoo caccabseera. Daayinamikii Duubatti Deebisuu: Yihudiin miidhame sun lubbuu isaa guutuu diina isaa kakate irratti hirkatuu qaba ture. Jaalala Ollummaa Irra Deebiin Hiikuu: Yesus araarri araarri seenaa, loogii fi daangaa hawaasummaa akka tuffatu mirkaneessee jira. Ollaan dhugaan kan mul’atu, duubbee maal iyyuu yoo ta’e, nama rakkate kamiifuu tarkaanfii gara laafina qabuun.
Maalummaa Raadikaalaa Araarsummaa Waaqummaa vs. Seerummaa Ofiin Mirkaneessuu Fakkeenyi nama Samaariyaa Gaarii yeroo baay’ee akka qajeelfama naamusaa gaarummaa irratti kan dubbifamu yoo ta’u, gad fageenyi isaa inni ijoo ti’ooloojii baay’ee gadi fagoodha. Kutaa kana keessatti mata dureewwan ti’ooloojii baay’ee beekamoo ta’an keessaa tokko The Radical Nature of Divine Mercy vs. SelfJustifying Legalism . Mata duree kanaa gama sadii keessatti qormaanni kunooti:
1. Of Mirkaneessuu vs. Jijjiirama Onnee Mariin kun falmii seeraa fi ti’ooloojiitiin jalqaba:
Kaayyoo Abbaa Seeraa: Lakkoofsi 29 ifatti akka hubatamutti abbaan seeraa "Ollaan koo immoo eenyu?" sababni isaas "of qajeelchuu hawwaa ture." Hiika seeraa sirrii dirqama isaa irratti daangaa akka kaa’u isa dandeessisu barbaadaa ture—sarara dirqamni isaa eessatti akka xumuramuu fi bakka inni mijataa ta’ee jaalala dhaabuu danda’u mallatteessu. Waldhabdee Ti’ooloojii: Abbaan seeraa qajeelummaa akka tarree daangaa seeraa sakatta’iinsaatti ilaala ture. Yesus qajeelummaa akka haala garaa jaalala haalduree hin qabneen of ibsutti irra deebi’ee kaa’a. Faallaa: Waaqummaan dhugaan dirqama keenya hammam dhiphoodhaan akka ibsinu malee, araara Waaqayyoo hammam bal’inaan akka dheeressinu madaalamuu hin danda’u.
2. Illusion Qulqullina Sirna Gara Laafina Malee
Hirmaannaan lubichaa fi Lewwichaa akeekkachiisa ti’ooloojii murteessaa ta’e waa’ee dursa amantii kan calaqqisiisudha: Seera Qulqullummaa vs. Dhimmoota Ulfaataa: Seera kakuu moofaa jalatti reeffa tuquun luba sirnaan xuraa’aa taasisa (Lewwoota 21:1). Miidhamaan karaa irra ture "walakkaa du'e" (Luq 10:30). Lubni ykn Leewwichi dhaabatee du’ee yoo isa argate, sirna xuraa’ummaa, hojii amantii isaanii addaan kutuu fi hawaasa keessa dhaabbachuuf balaadhaaf saaxilamu turan. Dursa Bakka Hin Taane: Isaan wanta naamusaa caalaa gaaddidduu sirnaaf dursa kennan . Yesus itti fufiinsaan guutummaa Wangeelota keessatti jaalalli, araarri, fi jireenyi namaa pirootokoolii sirnaa (fkn, fayyina guyyaa Sanbataa) akka bakka bu’u barsiisa.
4
Nama Samaariyaa Gaarii
Hubannoo Tiyooloojii: Amantiin nama tokko gidiraa namaa irraa adda godhu, gara isaatti dirqisiisuu mannaa, amala Waaqayyoo calaqqisiisuu hin danda’u.
3. Araarsummaan akka Meetirikii Amantii Dhugaatti Yesus guutummaa bu’uura gaaffii jalqabaa abbaan seeraa sanaa ni jijjiira: Abukaatoon kun akkas jechuun gaafate:
Yesus akkas jedhee deebiseef:
"Ollaan koo eenyu?" (Xiyyeeffannoo: Jaalala koo argachuuf eenyutu ulaagaa guuta?)
"Sadan kana keessaa isa kamtu ollaa isaa ture?" (Xiyyeeffannoo: Nama akkamii ta'aa jira?)
Ayyaana Sochii Qabu: Araarri Samaariyaa gatii guddaa kan baasu, balaa kan fidu fi haal-duree kan hin qabne ture. Karaa balaa qabu irratti nageenya isaa balaadhaaf saaxilee, zayitaa fi wayinii ofii isaa fayyadame, gaara isaa dhiisee, qarshii isaa baasee, kaffaltii dabalataa kaffaluuf akka deebiʼu waadaa gale. Maalummaa Waaqayyoo Calaqqisiisuu: Ti'ooloojii macaafa qulqulluu keessatti araarri ( afaan Ibrootaatiin hesed , Giriikiitiin eleos ) miira mararfannaa qofa miti; innis kakuu, gara laafina sochii qabuudha. Namichi Samaariyaa nama akka diinaatti isa ilaaluu hin oolle tokkoof tola hin arganne argisiisuudhaan fakkii ayyaana Waaqayyoo taʼe.
Hiikkaa Fakkeenya Seenaa (Ilaalcha Kiristoos) . Seenaa waldaa keessatti, hayyoonni ti’ooloojii durii (kan akka Awugustiin, Oorijeen fi Kiriisoostoom) mata duree gadi fagoo Kiristoosoloojii fakkeenya kana keessatti kan maxxane arganii turan: Imaltuu Kufe: Dhalli namaa, qajeelummaa irraa mulqamee cubbuun madaa’ee, karaa addunyaa kufte irratti walakkaa du’ee hafe. Lubaa fi Leewwii: Seeraa fi Sirna Aarsaa, kufaatii namaa ilaaluu kan danda’u garuu humna fayyisuu ykn fayyisuu kan hin qabne. Nama Samaariyaa Gaarii: Yesus Kiristoos mataan isaa —dhaabbata amantiitiin tuffatamee, gadameef, akka nama alaatti ilaalame, ta’us kallattiin bakka dhala namaa du’aa ciisee dhufa. Zayitii, Wayinii fi Inn: Ayyaana Waaqummaa, Hafuura Qulqulluu fi Waldaan hanga Inni deebi’utti fayyinaaf bakka qulqulluu ta’ee. Haalli seenaa inni jalqabaa barumsa naamusaa fi kakuu yoo ta’u, ilaalchi aadaa Kiristoosoloojii kun araara hundee qabu namoota biroof agarsiisuu akka dandeenyu kan calaqqisiisu sababni isaas Kiristoos jalqaba araara hundee qabu nutti argisiisee yeroo nuti hafuuraan hanqina turre.
5