Skip to main content

Oromo - How to Grow Rice Manually Step-By-Step (Cultivation Process from Planting to Harvest)

Page 1

Akkaataa Ruuzii Harkaan Biqilchuu Dandeenyu Tarkaanfii Tarkaanfii (Adeemsa Qonnaa Dhaabbii irraa kaasee hanga Sassaabuutti) Hojii dadhabsiisaa, horsiisa horii hin jibbiin, . kan inni ol aanaan muude. Lallaba 7:15

Ruuzii adii guutummaatti harkaan oomishuun-sanyii harka muraasa irraa kaasee hanga midhaan xumurame saanii keessan irratti-adeemsa aadaa gadi fageenya qabu, humna namaa kan barbaadu yoo ta’u, gosa ruuzii irratti hundaa’uun tilmaamaan ji’a 3 hanga 5 kan fudhatudha.

1. Qophii Sanyii fi Biqiluu

Dhaabbii dura sanyiiwwan kee fayyaa ta’uu fi biqiluudhaaf qophaa’uu isaanii mirkaneeffachuu qabda. Qormaata Lola’aa: Sanyii ruuzii keessan bishaan qulqulluu (ykn bishaan soogidda) baaldiitti liqimsaa. Isaan kana sochoosuu fi sanyiiwwan gara gubbaatti yaa’an kamiyyuu, duwwaa ykn qola waan ta’aniif gataa. Sanyiiwwan fayya qabeessa gara jalaatti lixan eegi.

1


Hojii dhama'aa, horsiisa horii isa hundarra ol aanaan murteesse hin jibbinaa. Lallaba 7:15

Jiidhina fi Inkuubeshinii: Sanyiiwwan fayya qabeessa ta’an bishaan qulqulluu keessatti sa’aatii 24f jiidhuu . Sana booda bishaan sana dhangalaasuun sanyiiwwan jiidha qaban meeshaa golgaa qabu keessa kaa’uu ykn hanga dursanii biqilutti sa’aatii 24 hanga 36 kan biraaf kiisha jiidha qabu keessatti marsi (hiddi adiin xixiqqoo ba’uu ni jalqaba).

2. Qophii fi Dhaabbii Lafaa

Ruuziin sadarkaa jalqabaa isaatti of eeggannoodhaan bulchiinsa bishaanii fi biyyee barbaada. Siree Daa’immanii: Biyyee xiqqaa (tilmaamaan guddina naannoo dhaabbii kee isa guddaa keessaa harka kudhan keessaa tokko) cinatti kaa’i. Sanyiiwwan kee duraan biqilan qixaan bakka sanyii jiidha qabu kana irratti qotuu, wal qixxeessuu fi tamsaasuun biqiltuu guddisuu. Qophii Dirree Guddaa: Biqiltoonni kee gara guyyaa 20 hanga 25tti mana biqiltuu keessatti yeroo guddatan, maasii kee isa guddaa yeroo 2 hanga 3 qotuu fi harrow gochuun biyyee cabsuu. Dirree bishaan seentimeetira muraasaan lolaasuun biyyee sana bishaan itti naquudhaan (dhoqqee lallaafaa fi sirriitti walitti makuu), sana booda dallaa dhoqqee gadi aanaa (bunds) naannoo naannoo sanaa ijaaruun bishaan qabachuu. Biqiltuu: Biqiltuu guyyaa 20 ta’e suuta jedhee bakka biqiltuu irraa harkisuu, dhoqqee hidda isaanii irraa dhiqachuu fi walitti qabaa. Dirree guddaa bishaan kuufamaa keessa deemuun "tulluu" tokkoof biqiltuu 2 hanga 3 gara dhoqqeetti harkaan dhiibaa, tilmaamaan seentimeetira 20 addaan fagaadhaa.

3. Bulchiinsa fi Sassaabbii Midhaanii

Bishaan fi Marga: Guddina margaa uumamaan ukkaamsuuf sadarkaa biqiltootaa dirree keessatti sadarkaa bishaan gadi fagoo (2 hanga 5 cm) eeguu. Yoo margi mul’ate, erga dhaabdee booda naannoo torban 3 fi 5tti harkaan harkisi.

2


Hojii dhama'aa, horsiisa horii isa hundarra ol aanaan murteesse hin jibbinaa. Lallaba 7:15

Dhangala’aa: Sassaabuu dura gara guyyoota 7 hanga 10tti—yeroo midhaan keelloo warqee ta’ee fi maasii qophaa’u—bishaan hafe hunda maasii irraa dhangalaasuun biyyeen akka gogu. Sassaabuu: Midhaan gara %80–85 halluu qoree erga qabaatee booda, cirracha ruuzii bilchaate tilmaamaan seentimeetira 15 hanga 25 lafa irraa muradhu. Xiqqoo akka goguuf yeroo gabaabaaf aduu keessa kaa’i.

4. Dhangala’uu, Gogsuu fi Harkaan Daakuu

qamadii (ruuzii qalla’aa qaama jabaa keessatti marfame) sitti hafta . Kana gara ruuzii adii nyaatamuu danda’utti jijjiiruun tarkaanfiiwwan dhumaa sadii barbaachisa: Midhaan dha’uu: Midhaan qorqorroo irraa harkaan adda baasuu. Kana gochuu kan dandeessu, citaawwan sana qabattee humnaan bakka muka itti dha’an ykn saanduqa mukaa guddaa keessa rukutuudhaan. Winnowing & Drying: Guyyaa qilleensi midhaan dha’ame olka’iinsa irraa naquu, ykn qilleensi qamadii salphaa, dafqaa fi midhaan duwwaa akka afuufu gochuuf, qamadii diriiraa hodhame fayyadamuu. Midhaan qulqulluu sana matta’aa ykn lafa konkiriitii qulqulluu irratti guyyoota 2 hanga 3f aduu jalatti facaasaa, hamma jiidhinni gara %13–14tti gadi bu’utti yeroo baay’ee garagalchuu. Harkaan Daakuu (Pounding): Midhaan goge gara mukaa ykn dhagaa gadi fagoo keessa kaa’i. Muka ulfaataa fayyadamuun midhaan sana sirbaan dha'i. Wal-nyaatinsi midhaan, qamadii fi qamadii gidduu jiru, gogaa alaa jabaa ta’e ni caccabsee, laayibara qamadii keessaa ni xuuxa. Qulqullina Xumuraa: Yeroo yeroon makaa dha’ame sana fuudhuu fi saanii qilleensaa kee fayyadamuun gogaa citaa afuufuu, firii ruuzii adii qulqulluu fi foolii qabu caccabaa ykn ciccitaa hafe kamiyyuu irraa adda baasuu.

Gahee Murteessaa Ruuziin Wabii Nyaataa Addunyaa Keessatti Qabu Ruuziin nyaata ijoo qofa utuu hin taʼin baayʼee waan caaludha; wabii nyaataa addunyaa, tasgabbii dinagdee fi fayyaa hawaasummaaf utubaa bu’uuraati. Uummata addunyaa walakkaa ol kan sooru, argamuun isaa, gatii madaalawaa fi tasgabbiin oomishaa isaa, namoonni biliyoonaan lakkaa’aman beelaa fi hiyyummaa jalaa miliquu danda’uu fi dhiisuu isaanii kallattiin murteessa.

1. Hirkatummaa Kaalorii fi Nyaata Guddaa Dhaqqabummaa Addunyaa: Addunyaa irratti namoonni biiliyoona 3.5 ol -baay’inaan guutuu Eeshiyaa keessatti, garuu kutaalee Afrikaa fi Laatiin Ameerikaa keessatti baay’inaan-yoo xiqqaate kaalorii guyyaa guyyaan fudhatan keessaa %20 ruuzii irratti hirkatu.

3


Hojii dhama'aa, horsiisa horii isa hundarra ol aanaan murteesse hin jibbinaa. Lallaba 7:15

Bu’uura Annisaa: Akka madda kaarboohayidireetii hedduutti, ruuziin anniisaa battalaa fi dhaqqabamaa ta’e kan kennu yoo ta’u, kunis uummata galii xiqqaa qabaniif bakka filannoowwan nyaataa adda addaa daangeffamuu danda’aniif murteessaadha. Dandeettii Nyaata Maayikiroo: Humna bu’uuraa bira darbee, guddinni ammayyaa kan akka ruuzii baayoofoortifaayidii (kan akka gosoota vaayitaaminii fi albuuda fooyya’aa ta’eef horataman ykn injinariingii ta’an) gahee ruuziin beela dhokataa fi hanqina soorataa ittisuu keessatti qabu mul’isa.

2. Jireenya Diinagdee fi Tasgabbii Baadiyyaa Qonna Xixiqqaa: Misoomni ruuzii qonnaan bultoota xixiqqaa miliyoona dhibbaan lakkaa’aman addunyaa guutuutti madda galii fi hojii isa jalqabaa ta’ee kan tajaajilu yoo ta’u, baay’een isaanii lafa xixiqqoo irratti kan hojjetanidha. Diinagdee Baadiyyaa: Naannolee oomishaa gurguddoo keessatti, dinagdeen naannoo guutuun—kan dhaabbii, sassaabuu, daakuun, geejjibaa fi daldala daldalaa kan hammate—sansalata gatii ruuzii irratti naanna’a. Daldala Addunyaa: Ruuziin meeshaa idil-addunyaa baay’ee daldalamu yoo ta’u, jijjiiramni al-ergii dhiyeessitoota gurguddoo irraa dhufu tasgabbii gabaa nyaataa addunyaa irratti kallattiin dhiibbaa qaba.

3. Tasgabbii Hawaas-Siyaasaa fi To’annoo Gatii Rakkoo Nyaataa Ittisuu: Ruuziin ummata hojjettoota magaalaa fi baadiyyaatiif nyaata ijoo waan ta’eef, gatiin isaa akka tasaa dabaluu isaatiin battalumatti wabii nyaataa hamaa fi qaala’iinsa jireenyaa kakaasuu danda’a. Jeequmsa Sivilii irraa fagaachuu: Gabaa ruuzii jijjiiramaa fi hanqinni cimaan tasgabbii dhabuu hawaasummaa fi mormii bal’aa kaasuu akka danda’u seenaan irra deddeebi’ee agarsiisa. Kanarraa kan ka’e mootummoonni ruuzii akka qabeenya biyyaalessaa tarsiimootti ilaalu, yeroo baay’ee istookii biyyoolessaa eeguu fi al-ergii to’achuudhaan uummata biyya keessaa eeguu.

4. Dhiibbaa Furtuu Nageenya Ruuzii Mudate Nageenya ruuzii gara fuulduraatti itti fufsiisuuf gufuuwwan kanaan dura hin argamne mudatu: Jijjiirama Qilleensaa: Taateewwan haala qilleensaa garmalee, rooba tilmaamamuu hin dandeenye, ho’i dabaluu fi olka’iinsi galaanaa deeltaawwan lagaa murteessoo ruuzii oomishanii (kan akka Mekong Delta) balaadhaaf saaxilu. Hanqina Bishaanii: Qonni qamadii aadaa haala adda ta’een bishaan baay’ee kan barbaadudha. Bishaan lafa jalaa dhumuu fi gogiinsi hammaataa dhufuun gochaalee jallisii amma jiran itti fufsiisuuf rakkisaa taasisa. Guddina Baay’ina Uummataa: Fedhiin nyaataa addunyaa dabaluu itti fufee jira, kunis lafa qonnaa xiqqaachaa dhufe irratti oomisha guddisuuf kalaqa qonnaa walitti fufiinsa qabu barbaachisa.

4


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Oromo - How to Grow Rice Manually Step-By-Step (Cultivation Process from Planting to Harvest) by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu