Deeboraa, Baaraakii fi Yaaʼel Abbootii Murtii 4 1 Israa'el yeroo Ehud du'etti deebi'anii Waaqayyo duratti hamaa hojjetan. 2 Yihowaan immoo Yaabiin mootii Kanaʼaan isa Haazoritti moote sanatti isaan gurgure; ajajaan loltoota ishee Siisaaraa isa Haroosheet warra Ormootaa keessa jiraattu ture. 3 Israa'eloonnis gaarii sibiilaa dhibba sagal waan qabuuf gara Yihowaatti in iyyan; waggaa digdamaaf immoo ijoollee Israa'el irratti humnaan cunqursaa ture. 4 Deeboraan raajii haadha manaa Laapidoot yeroo sanatti Israaʼelitti firdii turte. 5 Isheen gaara Efreem irratti Raamaa fi Betʼel gidduutti muka meexxii Deeboraa jala jiraatte; 6 Isheen immoo ergitee Barak ilma Abinooam Qedesnaaftaal keessaa waamtee, “Waaqayyo Yihowaan Waaqayyo Israaʼel, ‘Dhaqiitii gara gaara Taaboritti harkisi, namoota Naftaaliyaa fi ijoollee Zabuloon keessaa namoota kuma kudhan fudhadhu” jedhee hin ajajne? 7 Siisaaraa, ajajaa loltoota Yaabiin, gaariiwwan isaa fi namoota baayʼee isaa wajjin gara laga Kiisoon sitti nan harkisa; harka keettis dabarsee nan kenna. 8 Baraak immoo, "Ati na wajjin yoo deemte, ani nan deema; 9 Isheen immoo, "Ani dhuguma si wajjin nan deema; Waaqayyo Siisaaraa harka dubartiitti in gurgura. Deeboraan immoo kaatee Baraakii wajjin gara Qedes deemte. 10 Baraak immoo Zaabuloonii fi Naftaaliin gara Qedesitti waame; innis namoota kuma kudhaniin miila isaa jala ol ba'e, Deeboraan immoo isaa wajjin ol baate. 11 Heber inni Qeenii + inni ijoollee Hobaab abbaa warraa Musee keessaa tokko taʼe, + Keenoota irraa addaan baʼee, gara dirree Zaanaayim + + ishii naannoo Qeedeshitti argamutti dunkaana isaa dhaabe. 12 Baaraak ilmi Abiinoom gara gaara Taaboor akka ol baʼe Siiseraatti ni himan. 13 Siisaaraan immoo gaariiwwan isaa hundumaa, gaariiwwan sibiilaa dhibba sagal fi namoota isaa wajjin turan hundumaa, Haroosheet warra Ormootaa irraa kaasee hamma laga Qishooniitti walitti qabe. 14 Deeboraan immoo Baraakiin, "Ka'i; guyyaan kun guyyaa Yihowaan Siisaaraa harka keetti kennedha; Baraak gaara Taaboor irraa, namoota kuma kudhaniin isa duukaa bu'e.
1
Deeboraa, Baaraakii fi Yaaʼel
15 Yihowaan immoo Siisaaraa, gaariiwwan isaa hundumaa, loltoota isaa hundumaas billaadhaan Baraakii duratti ni diigame; kanaaf Siisaaraan gaarii isaa irraa bu'ee miila isaatiin baqate. 16 Baraak garuu gaariiwwan fi loltoota sana duukaa ari'ee hamma Harosheet warra Ormootaatti in geesse; namni tokko illee hin hafne. 17 Haa taʼu malee, Yaabiin mootii Haazoor fi mana Heber isa Qeenii gidduu nagaa waan tureef, Siisaaraan miila isaatiin gara dunkaana Yaaʼel haadha manaa Heber isa Qeenii sanaatti baqate. 18 Yaaʼel Siisaaraa wajjin wal arguuf baʼee, “Yaa gooftaa koo, gara kootti deebiʼi! hin sodaatin. Innis gara dunkaanaatti erga galchee booda, isheen uffata uffannaadhaan isa haguugde. 19 Innis, "Kadhannaa koo, bishaan xiqqoo akkan dhuguuf naaf kenni; ani dheebodheera. Isheenis qaruuraa aannan tokko bantee dhugdee isa haguugde. 20 Innis ammas, "Balbala dunkaana dura dhaabbadhu, namni tokko dhufee si gaafatee, 'As namni tokko jiraa?' akka ati lakki jettu. 21 Haati manaa Yaa’el Heber immoo mismaara dunkaana keessaa fudhattee, qaccee harka ishee qabattee, lallaafaa gara isaatti deemtee, mismaara sana mana qulqullummaa isaa keessatti rukutte, lafattis hidhe. Kanaaf ni du'e. 22 Kunoo, Baraak Siisaaraa yommuu ari'u, Yaa'el isa simachuuf ba'ee, "Kottu namicha ati barbaaddu sitti nan argisiisa" jedheen. Yommuu inni dunkaana ishee keessa seenu, Siisaaraan du'ee ciiftee, mismaaraan mana qulqullummaa isaa keessa ture. 23 Waaqayyo guyyaa sanatti Yaabiin mootii Kanaʼaan ijoollee Israaʼel duratti in jilbeenfachiise. 24 Harki ijoollee Israaʼel immoo hamma Yaabin mootii Kanaʼaan balleessanitti Yaabiin mootii Kanaʼaan irratti injifate.
Abbootii Murtii 5.1 1 Achiis guyyaa sanatti Deeboraa fi Baaraak ilmi Abiinoom akkas jedhanii faarfatan. 2 Israa'el irratti haaloo ba'uu isaatiif Waaqayyoon galateeffadhu. 3 Yaa mootota dhaggeeffadhaa; Yaa bulchitoota gurra dhaggeeffadhaa; Ani, ani Waaqayyoof nan faarfadha; Waaqayyoo Waaqayyoo Israa'eliif galata nan faarfadha. 4 Yaa Gooftaa, yeroo ati Seyirii keessaa baate, maasii Edoom keessaa yommuu deemtu, lafti ni raafamte, samiin ni gad bu'e, duumessis bishaan ni buuse. 5 Gaarreen Waaqayyo duratti, Siinaa immoo Waaqayyo Waaqayyoo isa Israaʼel duratti ni baalaʼan. 6 Bara Shaamgaar ilma Anaat, bara Yaaʼel, daandiiwwan gurguddaan namni tokko malee, namoonni karaa biraa irra deeman turan. 7 Jiraattonni gandoota sanaa ni dhaabatan, Israaʼel keessattis ni dhaabatan, hamma ani Deeboraan kaʼutti, Israaʼel keessatti haadha taʼee kaʼutti. 8 Waaqolii haaraa filatan; achiis karrawwan irratti waraanni ni ture: Israaʼel keessatti namoota kuma afurtama gidduutti gaachana ykn eeboon ni mulʼataa turee? 9 Garaan koo bulchitoota Israaʼel warra saba gidduutti fedhiidhaan of dhiheessanitti in jira. Isin Waaqayyoon eebbisaa! 10 Yaa warra harree adii yaabbattee, warra firdii keessa taa'anii fi karaa irra deemtan dubbadhaa. 11 Warri sagalee xiyyaa warra iddoo bishaan itti harkisan jalaa bilisa ta'an, achitti gocha qajeelaa Yihowaa, gocha qajeelaa jiraattota ganda isaa Israa'el keessa jiraataniif in dubbatu; 12 Dammaqi, dammaqi, Deeboraa, dammaqi, dammaqi, faarfannaa dubbadhu, yaa ilma Abinooam, ka'i booji'amte booji'i. 13 Achiis nama hafe, namoota jajjaboo irratti akkan bulchu godhe. 14 Efreem keessaa hundeen isaanii Amaaleek irratti in baʼe; si booda Biniyaam, saba kee keessaa; Maakiir keessaa bulchitoonni, Zabuloon keessaa immoo warri qalama barreessaa qabatanii bu'an. 15 Bulchitoonni Isaakaar immoo Deeboraa wajjin turan; Isaakaar, Baraakiis, miilaan gara gammoojjiitti ergame. Qoqqoodinsa Ruubeeniif yaada garaa gurguddaatu ture.
2
Deeboraa, Baaraakii fi Yaaʼel
16 Iyyi hoolotaa dhaga'uuf maaliif hoolota hoolota gidduu jiraatta? Qoqqoodinsa Ruubeeniif qorannaan garaa guddaatu ture. 17 Giil'aad Yordaanos gama jiraatte, Daan immoo maaliif bidiruu keessa hafe? Asheer qarqara galaanaa irra itti fufee, bakka inni itti caccabsu keessa jiraate. 18 Zaabuloonii fi Naftaaliin saba lafa olkaʼaa dirree irratti lubbuu isaanii hanga duʼaatti balaadhaaf saaxilan turan. 19 Mootonni dhufanii lolan, achiis bishaan Megidoo cinaatti Taanaak keessatti mootota Kanaʼaan lolan; bu'aa maallaqaa tokkollee hin fudhanne. 20 Isaan samii irraa lolan; urjiileen daandii isaanii keessa jiran Siisaaraa wajjin wal lolan. 21 Lagni Kiisoon, laga durii sun, laga Qishoon, isaan balleesse. Yaa lubbuu koo humna dhidhiitteetta. 22 Achiis, qoochoowwan fardaa, qoochoowwan warra jajjaboo isaaniitiin ni cabe. 23 Meerooz abaaraa, jedhe ergamaan Waaqayyoo, warra ishee keessa jiraatan hadhaa'aa abaaraa; sababni isaas isaan gargaarsa Waaqayyoof, gargaarsa Waaqayyoo warra jajjaboo irratti hin dhufne. 24 Yaa'el haati manaa Heber nama Qeenii, dubartoota caalaa in eebbifamti. 25 Bishaan gaafate, isheen immoo aannan isaaf kennite; dhadhaa saanii gooftaa keessaa fidde. 26 Harka ishee mismaaraan, harka ishee mirgaa immoo qaccee hojjettootaatti kaa'atte; Siiseraas haamtuudhaan rukutte, mana qulqullummaa isaa boctee rukutte mataa isaa irraa rukutte. 27 Miila ishii duratti ni jilbeenfate, ni kufe, ni ciise, miilla ishii duratti ni jilbeenfate, ni kufe; 28 Haati Siiseraa foddaa keessaa ilaaltee, “Gaariin isaa maaliif yeroo dheeraa dhufte?” maaliif girgiddaa gaarii isaa tursiisa? 29 Dubartoonni ogeeyyiin ishee deebisanii, eeyyee, isheen ofitti deebifte. 30 Isaan ariifatanii mitii? isaan adamsa hin qoodnee; nama hundumaaf intala tokko ykn lama; gara Sisera adamsituu halluu divers, adamsa divers halluuwwan hojii cirrachaa, kan divers halluuwwan hojii cirrachaa gama lamaan, morma warra boojuu fudhataniif wal arguu? 31 Yaa Waaqayyo, diinonni kee hundinuu haa badan, warri isa jaallatan garuu akka aduu yeroo inni humna isaatiin bahu haa ta'u. Biyyi sunis waggaa afurtamaaf boqonnaa argatte.
Yaada Seenaan Deeboraa, Baraakii fi Yaaʼel Abboota Firdii boqonnaa 4 fi 5 irratti argamu Israa’el cunqursaa biyya alaa jalaa bilisa baasuu ishee nama dinqisiisu keessaa tokko galmeessa. Ol aantummaa waaqummaa, geggeessummaa ija jabeessa, akkasumas Waaqayyo kaayyoo isaa galmaan ga’uuf meeshaalee hin eegamne akkamitti akka fayyadamu ibsa.
Kutaa 1ffaa: Caqasa Keeyyata Abbootii firdii Boqonnaa 4: Seenaa Bilisummaa Lakkoofsa 1–3: Cubbuu Israa’el fi Cunqursaa Gara Jabeessa Abbaan murtii Ehud erga du’ee booda, Israa’eloonni ammas fuula Gooftaa duratti hamaa raawwatu. Kanarraa kan ka’e Waaqayyo harka Yaabiin, mootii Kana’aan (kan Haazoritti bulchu) isa ajajaan waraanaa isaa Siisaaraa ta’etti isaan dabarsee kenna . Siisaaraan humna waraanaa sodaachisaa gaarii sibiilaa 900 qabu fayyadamuun waggoota digdamaaf Israa'el akka malee cunqursite . Ilmaan Israa'el gargaarsaaf gara Gooftaatti iyyatu. Lakkoofsa 4–9: Waamicha Deeboraa fi Baraak Deeboraan , raajii dubaraa fi haadha manaa Laapidoot, yeroo kanatti Israa’el irratti murteessaa jirti, muka meexxii Deeboraa jala teessee jirti. Barak ilma Abinooam waamtee ajaja Waaqayyo biraa kennite: inni namoota 10,000 Naftaalii fi Zabuloon irraa gara gaara Taaboritti akka fudhatu,
3
Deeboraa, Baaraakii fi Yaaʼel
Waaqayyos Siisaaraa fi gaariiwwan isaa gara laga Qisonitti in harkisa. Baraak haal-dureedhaan deebii kenna: “Ati na wajjin yoo deemte ani nan deema, ati na wajjin yoo hin deemne garuu ani hin deemu” . Deeboraan deemuuf walii galte, garuu imalli kun kabaja dhuunfaa isaaf akka hin fidne raajii dubbatti , sababni isaas Gooftaan Siisaaraa harka dubartiitti ni gurgura. Lakkoofsa 10–16: Lola Tulluu Taaboor fi Kiisoon irratti Barak Zaabuloonii fi Naftaaliin gara Qaadeeshitti waamee, Deeboraan isa wajjin deemtee hordoftoota 10,000 walitti qabe. Siisaaraan kana yommuu dhagaʼu, gaariiwwan sibiilaa isaa 900 fi loltoota isaa hunda gara laga Qishooniitti walitti qabe. Deeboraan Baraakiin akka ka'u itti himtee, "Waaqayyo si dura hin baane?" Baraak namoota isaa gaara irraa gadi buuse, Gooftaan immoo Siisaaraa fi waraana isaa ni jeeqa (karaa) . Waraanni Siisaaraa billaadhaan guutummaatti kan bade siʼa taʼu, namni tokko illee lubbuudhaan kan hafe siʼa taʼu, Siisaaraan immoo gaarii isaa dhiisee miilaan baqata. Lakkoofsa 17–22: Yaa’eliifi Injifannoo Siisaaraa mana mootii Yaabinii fi maatii Heber gidduutti nagaa waan jiruuf gara dunkaana Yaa’el , haadha manaa Heber nama Qeenii sanaatti baqatte. Yaa’el isa simachuuf bahee, akka seenu isa afeere, isa haguugee. Siisaaraan bishaan gaafatti; kanaa mannaa, dhadhaa (aannan daakuu) saanii gooftaa keessatti isaaf kenniti . Siisaaraan dadhabee fi amanamtee waan turteef hirriba cimaa rafti. Yaa’el callisee mismaara dunkaana (peg) fi haamtuu harka ishee qabattee, lallaafaa gara isaatti deemtee, mismaara sana mana qulqullummaa isaa keessaa gara lafaatti ooftee battalumatti isa ajjeese. Baraak ari’ee yommuu ga’u, Yaa’el ajajaa diinaa du’e itti argisiisa, kunis raajii Deeboraa raawwateera. Lakkoofsa 23–24: Mootii Yaabiin jalatti buluu Guyyaa sana Waaqayyo Yaabiin mootii Kana'aan ijoollee Israa'el duratti gadi buuse, harki Israa'el immoo badhaadhee hamma inni badutti isa injifate. Abbootii firdii Boqonnaa 5: Faarfannaa Deeboraa fi Baraakii Lakkoofsa 1–5: Galanni Gooftaa Deeboraa fi Barak faarfannaa injifannoo faarfatu, geggeessitoota tola ooltummaa fi saba Israa’el fedhii qabaniif Waaqayyoon galateeffatu. Waaqayyo yeroo Seyirii fi Edoom irraa hiriirutti argamuun isaa ulfina qabeessa, lafa raasee ni yaadatu. Lakkoofsa 6–11: Badiin Israa’el Gara Haqaatti Garagalte Sirbi kun guyyoota dukkanaa'aa cunqursaa yeroo daandii guddaan duwwaa ta'ee fi namoonni gandaa hanga Deeboraan "haadha Israa'el" kaateetti dhokatanii turan yaadachiisa . Bulchitoonni, abbootii murtii fi jiraattonni magaalaa idilee bakka bishaan itti bishaan itti naqanitti walitti qabaman gocha qajeelaa fi gocha bilisummaa Gooftaan raawwate irra deebi’anii akka dubbatan afeera. Lakkoofsa 12–18: Gosoota Fedhii Qaban fi Gosoota Ofitti gammadan Booji’amtoota booji’amuuf waamichi injifannoo gara Baaraakitti ba’a. Faarfannaan kun gosootni fedhii guddaadhaan tola ooltummaadhaan akka hojjetan bal’inaan kan ibsu— Efreem, Biniyaam, Makir, Zaabuloon, Isaakaar fi Naftaal —akkasumas namoota bakka hoolota isaanii ykn qarqara galaanaa isaaniitti hafan kan akka Ruuben, Daani fi Asher cimsee ceepha’a . Lakkoofsa 19–23: Lola Koosmii fi Abaarsa Meerooz Mootonni Kana'aan ni lolan, garuu "urjiileen daandii isaanii keessa jiran Siisaaraa wajjin wal lolan" (jidduu seenummaa waaqummaa kan agarsiisu, roobni cimaan laga Kiisoonii gara lolaa gaariiwwan sibiilaa hin sochooneetti jijjiiruun isaa hin oolu). Lagni Kiisoon durii diina sana haxaaʼee
4
Deeboraa, Baaraakii fi Yaaʼel
deeme. Magaalaa Meerooz irratti abaarsi hadhaa'aan kan labsame "warra jajjaboo irratti gargaarsa Waaqayyoof" waan hin baaneef. Lakkoofsa 24–27: Ija jabina Yaa’eliif Kabajuu dunkaana keessatti "dubartoota caalaa eebbifame" jedhamee kabajama . Faarfannaan kun tarkaanfii murteessaa isheen goote, jechuunis qaccee harkaan qabdee mismaara mataa Siisaaraa keessaa oofuun, achitti lixee miila ishee jalatti duʼee kufe sirriitti ibsa. Lakkoofsa 28–30: Irony Haadha Sisera Vignette diraamaa fi qoosaa ta'e tokko gara haati Sisera foddaa lattice ishee keessaa ilaaltutti ce'a, yaaddoodhaan gaariin ilma ishee maaliif akkas suuta deebi'a jettee yaaddi. Dubartoonni ogeeyyiin ishee, inni reefuu duʼuu isaa utuu hin beekin, inni boojuu, jechuunis boojiʼamtootaa fi hojiiwwan badhaadhaa taʼan qoqqooduu qofa akka taʼe fakkeessaadhaan ishee jajjabeessa. Lakkoofsa 31: Kadhannaa Xumuraa Faarfannaan kun kadhannaa humna guddaa qabuun xumura: "Kanaaf yaa Waaqayyo, diinonni kee hundi haa badan; warri isa jaallatan garuu humna isaatiin ba'u akka aduu haa ta'an." Injifannoo kana hordofuun lafti waggoota afurtamaaf boqonnaa qabdi .
Kutaa 2: Barnoota Ijoo fi Hojiirra Oolmaa Jireenyaa Waaqayyo Waan Hin Fakkaanne fi Idilee Fayyadama: Bilisa baasuun kan dhufe waraana mootummaa aadaa meeshaa waraanaa elite qabuun osoo hin taane, dubartii idilee (Yaa’eel) kan dunkaana manaa keessaa qamadii fi qaccee fayyadamuudhaan, Waaqayyo meeshaalee gad of deebisanii kaayyoo adda ta’eef fayyadamuutti akka gammadu agarsiisa. Balaa Giddu-galeessa Hafuuraa fi Ofitti gammaduu: Faarfannaan Deeboraa gosoota mana hafan (akka Ruuben fi Daan) cimsee qeeqee, Merooz gargaarsa diduu isheetiin abaara. Yeroo rakkoo naamusaa hafuuraan giddu galeessa ta’uun akka mormiitti ilaalama; amantoonni sadarkaa daawwataa mijataa ta’uu irra gara hirmaannaa sochii qabuutti waamamu. Humna Walta’iinsaa fi Jajjabina: Baraak lafa hafuuraa qabaachuun akka isa barbaachisu hubatee, Deeboraan gara lolaatti akka isa waliin deemtu gaafate. Waaqayyo yeroo baay’ee injifannoo hafuuraa fi qabatamaa keenya dhuunfaa adda baafamuu caalaa hawaasa, itti gaafatamummaa waliinii fi walta’iinsa Waaqayyootiin kan dizaayinii godha. Ulfina Waaqayyoof Deebisuu: Deeboraa fi Baraak milkaa’ina waraanaa guddaa erga argatan battaluma sanatti tooftaa ofii isaaniitiin dandeettii hin dhaadne; kanaa mannaa, ulfina, humna seenaa fi injifannoo hunda Gooftaaf deebisee faarfannaa waaqeffannaa keessatti dhoohan. Yeroo injifannoo dhuunfaa ykn ogummaa keessatti, itti yaadanii faarsuun fi gad of deebisuun xiyyeeffannoo keenya madda humna keenyaa isa dhugaa irratti akka hundeeffamu taasisa.
5