चांग ला शमरी लूक १०:२५-३७ २५ आणि पाहा, एक वकील उभा राणहला आणि ताला मिाला, “गुरुी, साव्काणलक ुीवन णमळावे मिून मी काय करावे?” २६ ताने ताला णवचारले, “ शासात काय णलणहले आहे ? तू ते कसे वाचतोस?” २७ आणि ताने उतर णिले, “तू आपला िे व परमेशर यावर आपला सव् अंतःकरिाने, आपला सव् णुवाने , आपला सव् शकीने आणि आपला सव् बुदीने पीती कर; आणि आपला शेुाऱयावर सतःसाराी पीती कर.” २८ आणि तो ताला मिाला, “ तू योग उतर णिले आहे स; हे कर, मिुे तू णुवंत राहशील.” २९ परं तु , सतःला णनि्द ठरवणाया इचे ने तो येशूला मिाला, “आणि माझा शेुारी कोि आहे ?” ३० तेवा येशूने उतर णिले, “ एक मािूस यरशलेमपासून ुेररकोया णिशेने ााली ुात असताना वाटे त ताला चोरां नी गाठले. तां नी ताचे कपडे काढून घेतले, ताला ुामी केले आणि ताला अर्मेला सोडून णनघून गेले.” ३१ आणि योगायोगाने ता मागा् ने एक याुक येत होता; आणि ुेवा ताने ताला पाणहले, तेवा तो िु सऱया बाुूने णनघून गेला. ३२ आणि ताचपमािे एक लेवी, ुेवा तो ता णठकािी होता, तेवा ताने येऊन तायाकडे पाणहले आणि तो पलीकडून णनघून गेला. ३३ परं तु , पवास करत असलेला एक शोमरोनी मािूस तायाुवळ आला; ताला पाहताच ताला ताची िया आली. ३४ आणि तो तायाकडे गेला, आणि तेल व दारारस ओतून ताया ुामा बां रला, आणि ताला ताया सतःया ुनावरावर बसवून एका रम्शाळे त आिले, आणि ताची काळुी घेतली. ३५ आणि िु सऱया णिवशी तो णनघून गेलावर, ताने िोन पेन काढून युमानाला णिले आणि ताला मिाला, “ताची काळुी घे ; आणि तू ुे काही अणरक ाच् करशील, ते मी परत आलावर तुला परत करीन.” ३६ आता, चोरां या हाती सापडलेला मािसाचा शेुारी या णतघां पैकी कोि होता असे तुला वाटते? ३७ आणि तो मिाला, जाने तायावर िया िाावली. तेवा येशू ताला मिाला, ुा, आणि तूही तसेच कर.
1
चांग ला शमरी
चां गला शमररयाची कथा (लूक १०:२५-३७) ही येशूया सवा् त पणसद दृां तां पैकी एक आहे . ती ारे पेम, िया आणि एक चां गला शेुारी असणाचा ारा अथ् यावर एक साोल भाष करते. येथे कथानकाचा शोकानुसार सारां श, तानंतर तातील महताचे रडे आणि तां चे वावहाररक उपयोुन णिले आहे .
शोकानुस ार णवशेद ि लूक १०:२५-२८ — वणकलाची परीरा आणि महान आजा वचन २५: एक णनयमशासज (मोशेया णनयमशासाचा अभासक) येशूची परीरा घेणासाठी उभा राहतो आणि णवचारतो की साव्काणलक ुीवन णमळवणासाठी ताने काय केले पाणहुे . वचन २६: येशू प् पुना शासवचनां कडे वळवून उतर िे तो आणि ता वणकलाला णवचारतो की तो णनयमशास कसे वाचतो. वचन २७: वकील अचूक उतर िे तो, णनयमशासाचा िोन मुख ततां मवे सारां श सां गतो: िे वावर आपला संपूि् हियाने, आताने, शकीने आणि मनाने पेम करिे , आणि आपला शेुाऱयावर सतःसाराे पेम करिे (अनुवाि ६:५ आणि लेवीय १९:१८ चा संिभ्). वचन २८: येशू ताया उतराची पशंसा करतो आणि ताला सां गतो की असे केलाने ुीवन णमळे ल. लूक १०:२९-३२ — ततरता आणि अनपेण र त सारीिार शोक २९: सतःचे समथ्न करणाया णकंवा आपला कत्वाची वायी मया् णित करणाया पयरात, वकील णवचारतो, "आणि माझा शेुारी कोि आहे ?" वचन ३०: येशू दृां त सां गायला सुरवात करतो. यरशलेमपासून ुेररकोला ुािाऱया तीव उताराया आणि रोकािायक रसाने पवास करिारा एक मािूस चोरां या तावडीत सापडतो. ते ताचे कपडे काढून घेतात, ताला बेिम मारहाि करतात आणि अर्मेला सोडून िे तात. शोक ३१: एक याुक ताच रसाने येत असतो. ुामी मािसाला पाहन तो रसा ओलां डून पलीकडे ुातो आणि पुढे चालू लागतो. वचन ३२: तानंतर एक लेवी (मंणिरातील मितनीस) येतो. तो ुामी मािसाकडे पाहतो, पि याुकापमािेच तोही पलीकडे ुाऊन णनघून ुातो. लूक १०:३३-३५ — ियाळू सामरी शोक ३३: एक सामरी मािूस रसाने येत असतो. तो ता काळातील अनेक यहुां कडून अतंत णतरसारला ुािाऱया व टाळला ुािाऱया गटातील होता. ुामी मािसाला पाहन ताला तायाब्ल तीव करिा वाटते. शोक ३४: शमररया थेट ता मािसाकडे ुातो, ताया ुामा बां रतो, तेल आणि दारारसाने तावर उपचार करतो (ता काळातील सामान औदरोपचार), ताला आपला ुनावरावर बसवतो, एका रम्शाळे त आितो आणि रातभर ताची काळुी घेतो. शोक ३५: िु सऱया णिवशी, शमररयाने पुढील ाचा् साठी रम्शाळे या मालकाला िोन पेन (णिनारी) णिले आणि परत येऊन झालेला कोिताही अणतररक ाच् िे णाचे वचन णिले. लूक १०:३६–३७ — वावहाररक णनषद् वचन ३६: येशू मूळ प्च उलटवून वणकलाला णवचारतो की, ता तीन पवाशां पैकी पीणडतेचा शेुारी मिून कोि वागला. वचन ३७: ‘तो शमररया’ असे मिणाचे राडस न झालाने, तो वकील उतर िे तो, ‘जाने तायावर िया िाावली.’ येशू ताला आजा िे तो: ‘ ुा, आणि तूही तसेच कर. ’
2
चांग ला शमरी
महत ाचे रडे आणि ुीवनातील उपयोुन 'शेु ारी' या शबाची पुन वा्ख ा: शेुारी असिे हे भौगोणलक, वां णशक णकंवा सामाणुक सीमां नी पररभाणदत होत नाही, तर गरुू वकीला पेम आणि िया िाावणाया इचे ने पररभाणदत होते. परं परे पेर ा करिा: पतर पेमाणशवाय राणम्क जान णकंवा सामाणुक िुा् ला फारसे महत नसते. पुुारी आणि लेवी या िोघां नीही मानवी सहानुभूतीया णकंमतीवर राणम्क पाणवत णकंवा सोय ुपली. कृ तीशील पेम : ाऱया पेमासाठी वावहाररक आणि मोलाची कृती आवशक असते. ता सामरीने एका अनोळाी वकीला सावरणासाठी आपला वेळ, संसारने, सुरणरतता आणि वैयककक सुासोयीच ं ा ताग केला. पूव्व हांव र मात करिे: मित आणि चां गुलपिा अनेकिा अनपेणरत सोतां कडून येतात. ही बोरकथा आपलाला सामाणुक पूव्वहां या पलीकडे ुाऊन पतेकातील मािुसकी पाहणाचे आवान िे ते.
जू आणि सामरी यांय ातील ऐणतहाणसक पाश्भ ूम ी पणहला शतकातील जू आणि सामरी यां यातील वैर हे केवळ एक सौम सामाणुक सरा् नवती; ती वां णशकता, राुकारि आणि मूळ राणम्क शदां मवे रुलेली, शतकानुशतके चालत आलेली एक ाोलवरची िरी होती. लूक १० मवे एका सामरी मािसाला कथेचा नायक मिून सािर केलेले ऐकून येशूया शोतां ना रका का बसला असेल, हे पूि्पिे समुून घेणासाठी, हे वैर कसे णनमा् ि झाले हे समुून घेिे उपयुक ठरते.
१. ऐणतहाणसक णवभाुन: णवभागलेल ी उतती अशूर ी आकमि (इ.स.पू. ७२२): ुेवा अशूरी सामाजाने इसाएलया उतर राजावर (सामररया) णवुय णमळवला, तेवा तां नी अनेक इसाएली लोकां ना ह्पार केले आणि ता पिे शात परकीय राृ्ां ना वसवले . णमश वंश : ुे लोक मागे राणहले, तां नी परकीय वसाहतवालां शी णववाहसंबंर ुोडले, तां चे वंशु. सामरी लोक सतःला उतरे कडील ुमाती ंचे (इफारम आणि मनशे ) ारे , अांड वंशु मानत होते, तर यहिी लोक तां ना एक भृ "णमश वंश" णकंवा अर्रक मानत होते , जां नी वां णशक शुदता आणि पामाणिक उपासना या िोनी ंशी तडुोड केली होती.
२. मंण िराची पुन बाबर िी आणि राुकीय संघ द् एजा आणि नेहे म ा यांन ा णवरोर (इ.स.पू. ५ वे शतक): ुेवा यहिी णनवा् णसत ुेरसलेम आणि िु सरे मंणिर पुना बां रणासाठी बॅणबलोनहन परत आले, तेवा सामरी लोकां नी या पकरात सामील होणाची तयारी िश्वली. जू नेतां नी तां ना राणम्कददृा तडुोड करिारे मानून तां ची मित नाकारली. पणतशोर: याला पतुतर मिून, सामरी नेतां नी ुेरसलेमया पुनबाब रिीस णवलंब लावणासाठी आणि तात वतय आिणासाठी पणश्यन सरकारवर सणकयपिे िबाव आिला. यामुळे िीघ्काळ णटकिारा राुकीय कटु ता णनमा् ि झाली.
3
चांग ला शमरी
३. राणम्क णवभागिी: गेर रणझम पव्त णवरद णझऑन पव्त पणतस रस पाथ्न ाथ ळे : ुेर सलेम ने नकार णिलावर, सामरी लोकांन ी शाेम ुवळया गेर रणझम पव्त ावर सतःचे मंणिर बां रले आणि िावा केला की तेच मोशेने नेमलेले ारे पणवत थान आहे . णकं णचत णभन रम्व ंथ : सामरी लोकां नी केवळ सामरी पेटे ृ ूक (मोशेची पणहली पाच पुसके) रम्वंथ मिून सीकारले आणि णहबू संिेृे, लेाने व ुेरसलेमया परं परा नाकारला. सामरी मंण िराचा णवध ंस (इ.स.पू. ११०): हॅ सोणनअन काळात तिाव णशगेला पोहोचला, ुेवा जू महायाुक ुॉन हायक्नसने सामररयावर आकमि करन गेररणझम पव्तावरील सामरी मंणिराचा णवधंस केला. या णवधंसामुळे णपढानणपढा चालत आलेला तीव परसर दे द अणरकच दढ झाला.
४. येश ूय ा सेव ाकाया्य ा काळातील पणहला शतकातील वास व नवा कराराया काळापयबत, या णवभागिीचा िै नंणिन ुीवनावर पभाव पडला होता:
टाळिे आणि सामाणुक अंत र: गालीली आणि ुुणडया िरमान पवास करिारे जू पवासी णवशेदतः सामरी पिे शात पाऊल ठे विे टाळणासाठी अनेकिा ुॉड् न निीया ाोऱयातून वळसा घालत असत. सांसृ णतक अपमान: एााुा यहिी वकीला "सामरी" मििे हा एक गंभीर अपमान होता, ुो तां ना पाांडी णकंवा रम्भृ मिणासारााच होता (ुसे योहान ८:४८ मवे पाणहले आहे ). णवटं ब नेय ा घटना: फेकवयस ुोसेफसया ऐणतहाणसक वृतां तानुसार, येशूया तरिपिाया सुमारास, सामरी लोकां या एका गटाने वलां डिाया सिाया वेळी ुेरसलेमया मंणिरात गुयपिे मानवी हाडे णवाुरली, ुेिेकरन ते मंणिर अपणवत होरल.
हा संिभ् दृांत ाचे महत का वाढवतो
ुेवा लूक १०:२९ मवे वणकलाने णवचारले, "आणि माझा शेुारी कोि आहे ?" तेवा ताला एका सीमारे देची अपेरा होती—याची पुृी की "शेुारी" ही संजा केवळ कायुाचे पालन करिाऱया जू नागररकां नाच लागू होते. ुेवा येशूने कथानकात शमररयाचा उलेा केला: नायकाया आगमनाने बसलेल ा रका: शोतां ना याुक, लेवी आणि इसाएली सामान नागररक या णतघां ची कथा अपेणरत होती. एका णतरसृत सामरी वकीला णतसऱया थानी ठे वलाने तां या सां सृणतक अपेरा पूि्पिे रुळीस णमळाला. पररकथ ती उलटिे: ता ुामी जूला आपला ुीवां साठी ताया कटर शतूवर अवलंबून राहावे लागले. शेु ारपेम ाची पुन वा्ख ा: येशूने हे णसद केले की िया ऐणतहाणसक वैर, पूव्वह आणि सामाणुक सीमां कडे िु ल्र करते. ारा शेुारपिा हा पाश्भूमीचा णवचार न करता, गरुू वकीपती केलेला करिामय कृतीतून णिसून येतो.
4
चांग ला शमरी
िै व ी ियेचे मूल गामी स रप णवरद आतसमथ्क कायिे व ाि ुरी चां गला शमररयाया दृां ताकडे अनेकिा ियाळू पिाब्लची नैणतक णशकवि मिून पाणहले ुात असले तरी, ताचा मूळ रम्शासीय गाभा ताहन ाूपच ाोल आहे . या उताऱयातील सवा् त पमुा रम्शासीय संकरनां पैकी एक मिुे िै व ी ियेचे मूल गामी स रप णवरद स -समथ्क कायिे व ाि . येथे या संकरनेचे तीन आयामां मवे परीरि केले आहे :
१. आतसमथ्न णवरद हियपररवत्न
संवािाची सुरवात कायिे शीर आणि रम्शासीय चच्ने होते: वणकलाचा हे तू: वचन २९ मवे सृपिे नमूि केले आहे की वणकलाने "आणि माझा शेुारी कोि आहे ?" असे णवचारले कारि ताला "स तःचे समथ्न करायचे होते. " तो एक अचूक कायिे शीर वाखा शोरत होता, ुी ताला ताया ुबाबिाऱयां भोवती एक सीमा आाू िे रल—एक अशी रे दा ुी ताचे कत्व कोठे संपते आणि कोठे तो सहुपिे पेम करिे थां बवू शकतो हे िश्वेल. रम्श ास ीय संघ द्: वकील नीणतमताला कायिे शीर मया् िां ची एक यािी मानत असे. येशू नीणतमताला हियाची एक अशी अवथा मिून पुना मां डतो, ुी णबनशत् पेमातून वक होते. फरक: ारी रशरभकी आपि आपली कत्वे णकती संकुणचतपिे ठरवतो यावरन नवे , तर आपि िे वाची िया णकती वापकपिे पसरवतो यावरन मोुली ुाते.
२. करिेण वना राणम्क शुद तेच ा भम
याुक आणि लेवी यां चा सहभाग राणम्क पारानाणवदयी एक महतपूि् रम्शासीय इशारा अरोरे कात करतो: शुद तेचे णनयम णवरद अणरक गंभ ीर बाबी: ुुना कराराया णनयमानुसार, मृतिे हाला सश् केलाने याुक णवरीनुसार अशुद ठरत असे (लेवीय २१:१). रसावरील बळी "अर्मेला" होता (लूक १०:३०). ुर याुक णकंवा लेवी थां बले आणि तां ना तो मृत आढळला, तर तां ना णवरीनुसार अशुद होणाचा रोका होता, जामुळे तां ची राणम्क कत्वे आणि समाुातील पणतता ांणडत झाली असती. चुक ीचा पारानकम: तां नी नैणतक मूलां पेरा राणम्क णवरींया छायेला अणरक पारान णिले . येशू संपूि् शुभवत्मानां मवे सातताने णशकवतात की पेम, िया आणि मानवी ुीवन हे राणम्क णवरीय ं ा णनयमां पेरा (उिा. शबाथया णिवशी रोग बरे करिे) शेत आहे त. रम्श ास ीय अंत द्ृ ी: ुो रम् मािसाला मानवी िु ःााकडे ढकलणाऐवुी तापासून िू र ठे वतो, तो रशरी सभाव पणतणबंणबत करणात अयशसी ठरतो.
5
चांग ला शमरी
३. शदे चे ा रे मापिं ड मिून िया येशू वणकलाया मूळ प्ाचे संपूि् गृहीतकच बिलून टाकतो: वणकलाने णवचारले:
येश ून े उतर णिले:
माझा शेु ारी कोि आहे ? (लक: माझे पेम सीकारणास कोि पात आहे ?)
या णतघांपैक ी ताचा शेु ारी कोि होता? (लर केणदत करा: मी कोिता पकारची वकी बनत आहे ?)
सणकय कृ पा: शमररयाची िया महागडी, ुोामीची आणि णबनशत् होती. ताने एका रोकािायक रसावर सतःया सुररेची पवा् केली नाही, सतःचे तेल व दारारस वापरला, आपला घोडा सोडून णिला, आपले पैसे ाच् केले आणि अणरक िे णासाठी परत येणाचे वचन णिले. रशराया स भावाचे पणतणबंब : बायबलया रम्शासानुसार, िया ( णहबूमवे हे सेि , वीकमवे एणलओस ) ही केवळ सहानुभूतीची भावना नाही; ती करारबद, सणकय करिा आहे . शमररयाने, ुो ताला बहरा शतू मानत होता, अशा वकीवर णवनाकारि कृपा िाावून रशरी कृपेचे पतीक बनला.
ऐणतहाणसक रपकातक अनयाथ् (ण् स शास ीय दणृकोन) चच्या इणतहासात, सुरवातीया रम्शासजां ना (ुसे की ऑगसीन, ओररुेन आणि णकसोसोम) िे ाील या दृां तामवे एक गहन ण् स शास ीय संक रना अंत भू्त असलाचे आढळले: पणतत पवासी: नीणतमतापासून वंणचत आणि पापाने घायाळ झालेली मानवुात, एका पणतत ुगाया वाटे वर अर्मेली अवथेत सोडून णिली गेली आहे . याुक आणि लेव ी: णनयम आणि यजपिाली, ुी मानवी पतनाचे णनरीरि कर शकत होती, परं तु ताला बरे करणाची णकंवा वाचवणाची शकी णतयात नवती. चांग ला शमररया: स तः येश ू ण् स — राणम्क ववथेकडून तुच मानले गेले, नाकारले गेले आणि परके मिून पाणहले गेले, तरीही णुथे मानवुात मरिासन होती णतथे ते थेट आले . तेल , दारारस आणि रम्श ाळा: िै वी कृपा, पणवत आता आणि ताया परत येणापयबत आरोगासाठी एक आशयथान मिून चच्. ुरी मुख ऐणतहाणसक संिभ् हा एक नैणतक आणि करारातक रडा असला तरी, हा पारं पाररक ण्सशासीय दणृकोन यावर पकाश टाकतो की, आपि इतरां वर केवळ तेवाच असीम िया िाावू शकतो, कारि ुेवा आपि आवाकतकददृा िररदी होतो, तेवा ण्साने पथम आपलावर असीम िया िाावली होती.
6