UPOKO 1 1 Arohaina te tika, e nga kaiwhakawa o te whenua: whakaaro ki a Ihowa i runga i te ngakau pai, i runga i te ngakau tapatahi, ki te rapu ia ia. 2 E kitea hoki ia e te hunga kahore e whakamatautau ia ia; e whakaatu ana ia ia ki te hunga kahore e whakapono ki a ia. 3 E wehe ke ana hoki i te Atua nga whakaaro whanoke; 4 E kore hoki te whakaaro nui e tomo ki roto ki te wairua kino; kaua ano hoki e noho ki te tinana i raro i te hara. 5 Ka oma hoki te wairua tapu o te ako i te tinihanga, ka neke atu i nga whakaaro kuware, e kore ano e tu i te taenga mai o te he. 6 He wairua aroha hoki te whakaaro nui; e kore hoki e whakaharakoretia e ia te tangata e kohukohu ana ki ana kupu: he kaiwhakaatu hoki te Atua mo ona whatumanawa, he titiro pono ki tona ngakau, e whakarongo ana hoki ki tona arero. 7 E ki ana hoki te ao i te Wairua o te Ariki: e mohio ana te reo kei roto i nga mea katoa. 8 Na reira e kore e ngaro te tangata korero kino; e kore ano te rapu utu e pahemo atu ia ia ina whiua. 9 No te mea ka uiuia nga whakaaro o te hunga kino, a ka tae mai te reo o ana kupu ki a Ihowa, hei whakakitenga mo ana mahi kino. 10 E rongo ana hoki te taringa o te hae ki nga mea katoa: e kore ano e ngaro te haruru o te amuamu. 11 Na reira kia tupato ki te amuamu kahore nei ona pai; a kaiponuhia tou arero kei ngautuara; 12 Kaua e rapu i te mate i roto i to koutou he o to koutou ora; 13 Kihai hoki te Atua i hanga i te mate, kahore hoki ona ahuareka ki te whakangaromanga o te hunga ora. 14 I hanga hoki e ia nga mea katoa, kia whai oranga ai ratou: a he oranga nga whakatupuranga o te ao; kahore hoki o ratou paihana e whakangaro ai, kahore hoki he rangatiratanga o te mate ki runga ki te whenua. 15 (He mea matekore hoki te tika:) 16 Tena ko nga tangata karakiakore, me a ratou mahi, me a ratou kupu, i huaina taua mea ki a ratou: i to ratou maharatanga hei hoa mo ratou, pau noa iho ratou, whakaritea ana he kawenata ki a ratou, no te mea e tika ana kia uru ki taua mea. UPOKO 2 1 I ki hoki te hunga kino, ka korerorero ki a ratou ano, heoi kahore i te tika, He poto to tatou ora, he whakararu, kahore hoki he rongoa i te matenga o te tangata; 2 I whanau mai hoki tatou i roto i nga mea whakawero katoa: a ka rite tatou a mua ake nei me te mea kahore ano tatou i mua: he paowa hoki te manawa o o tatou pongaponga, he korakora iti kei te oho o o tatou ngakau: 3 Ka tineia, ka huri to tatou tinana hei pungarehu, ka memeha atu o tatou wairua ano he hau ngawari. 4 A ka warewaretia to tatou ingoa a mua ake nei, e kore ano e maharatia a tatou mahi e tetahi, a ka pahemo atu to
tatou ora ano he kapua, ka purara me te kohu, e aia atu ana e nga kurupae o te rangi. ra, ka u ki tona werawera. 5 He atarangi nei hoki to tatou wa e memeha atu ana; a i muri i to tatou mutunga kahore he hokinga mai: he mea hiri rawa, e kore ai tetahi e hoki mai ano. 6 Tena ra, kia koa tatou ki nga mea papai e takoto nei: kia hohoro ta tatou whakamahi i nga mea hanga, kia pera me to te tamarikitanga. 7 Kia whakakiia tatou ki te waina utu nui, ki nga hinu kakara: kei pahemo atu te puawai o te puna ma tatou. 8 Kia karaunatia tatou ki nga puku rohi, i te mea kiano i maroke. 9 Kaua tetahi o tatou e hapa i tetahi wahi o to tatou hiahia: waiho i nga wahi katoa he tohu mo to tatou koa: ko to tatou wahi hoki tenei, ko te wahi tenei ma tatou. 10 Kia tukinotia e tatou te ware o te tangata tika, kaua e tohungia te pouaru, kaua hoki e hopohopo ki nga koroheke o nga koroheke. 11 Ko to tatou kaha hei ture mo te whakawa: ko te mea ngoikore hoki kua kitea he kore noa iho. 12 No reira, kia whanga atu tatou mo te hunga tika; no te mea ehara ia i te mea mo tatou, a he ma ia, he ke atu i a tatou mahi: ka riria tatou e ia ki te takahi i te ture, ka whakahe ki to tatou kino ki nga he o to tatou matauranga. 13 E ki ana ia kei a ia te matauranga ki te Atua: e kiia ana hoki ia ko te tamaiti a te Ariki. 14 I hanga ia hei riri i o tatou whakaaro. 15 He kino rawa ia ki a tatou ki te titiro atu; 16 Kua kiia matou he hunga tinihanga e ia: mawehe atu ana ia i o matou ara, ano he mea poke: ko te tukunga iho o te tangata tika ka manaakitia, ka whakamanamana ano hoki ko te Atua tona papa. 17 Kia kite tatou he pono ranei ana kupu: kia whakamatauria e tatou nga mea e puta mai i tona mutunga iho. 18 Ki te mea hoki he tama te tangata tika na te Atua, ma tera ia e awhina, e whakaora ia ia i nga ringa o ona hoariri. 19 E hi‘opoa tatou ia ’na ma te faaino e te mauiui, ia ite tatou i to ’na haehaa, e ia tamata i to ’na faaoromai. 20 E faahapa tatou ia ’na i te pohe haama: e faaturahia hoi oia i ta ’na iho parau. 21 I whakaaro ratou ki enei mea, a tinihangatia ana: na to ratou kino hoki i whakamatapo ai ratou. 22 Na, ko nga mea ngaro a te Atua, kihai i mohiotia e ratou: kihai ano i tumanako ki te utu o te tika, kihai ano i whakaaro ki te utu mo nga wairua tapatahi. 23 I hanga hoki e te Atua te tangata kia kore e mate, i hanga e ia hei ahua mo tona ake ake. 24 He ahakoa ra, na te hae o te rewera i haere mai ai te mate ki te ao; UPOKO 3 1 ¶ Kei te ringa ia o te Atua nga wairua o te hunga tika, e kore ano tetahi mamae e pa ki a ratou. 2 E rite ana ratou ki te mate ki te titiro a te hunga whakaarokore; 3 A ko to ratou haerenga atu ia tatou ki te whakangaro rawa;
4 No te mea ahakoa whiua ratou i te aroaro o nga tangata, ki tonu i te matekore ta ratou e tumanako atu ai. 5 A he iti nei te whiunga ki a ratou, he nui te utu mo ratou: i whakamatauria hoki ratou e te Atua, i kitea he pai mo ratou. 6 Kua whakamatauria e ia, ano he koura i roto i te oumu, riro ana hei tahunga tinana. 7 Na i te wa e whiua ai ratou, ka tiaho ratou, ka oma ano he korakora i roto i te kakau witi. 8 Ka whakawa ratou mo nga tauiwi, ka whakahaere tikanga mo nga iwi: ka kingi ano to ratou Ariki ake ake. 9 Ko te hunga e whakawhirinaki ana ki a ia ka matau ki te pono; 10 E faautuahia râ te feia paieti ore ia au i to ratou iho mana‘o, o tei haapae i te feia parau-tia ra, e ua faarue i te Fatu. 11 Ko te tangata hoki e whakahawea ana ki te whakaaro nui, ki te atawhai, ka pouri ia, ka kore noa iho ta ratou e tumanako atu ai, ko a ratou mahi kahore he hua, ko a ratou mahi kahore he pai. 12 He kuware a ratou wahine, he kino hoki a ratou tamariki. 13 Ka kanga a raua uri; Mo reira ka koa te pakoko kahore nei i poke, kahore nei e mohio ki te moenga o te he: ka whai hua ia i te tirotirohanga o nga wairua. 14 A ka koa te unaka, kahore nei ona ringa e mahi he, kahore ano i whakaaro kino ki te Atua: ka hoatu ki a ia te mea homai noa o te whakapono, me tetahi wahi i roto i te temepara o te Ariki, e manakohia ana e ia. 15 He kororia hoki nga hua o nga mahi pai: e kore ano e taka te pakiaka o te whakaaro nui. 16 Ko nga tamariki a te puremu, e kore ratou e tae ki to ratou tino tika, a ka hutia atu nga purapura o te moenga o te hunga kino. 17 Ahakoa roa ratou e ora ana, ka kore noa iho ratou; ko to ratou whakamutunga ka kore he honore. 18 A, ki te mate wawe ratou, kahore he tumanakotanga atu, kahore he whakamarietanga i te ra o te whakamatautauranga. 19 He whakamataku hoki te mutunga o te whakatupuranga kino. UPOKO 4 1 He pai ke kia kaua he tamariki, kia whai mana: e kore nei hoki e mate te maharatanga, e mohiotia ana hoki e te Atua, e te tangata ano hoki. 2 I te mea kei kona nei, ka waiho hei tauira; a ka pahemo, ka pirangi ratou: ka mau ki te karauna, kare tona wikitoria mo ake tonu atu, ka taea e ia te wikitoria, e whai ana kia whiwhi ki nga utu kore noa. 3 Tena ko te tini o nga uri o te hunga kino, e kore e tupu, e kore ano e whai pakiaka nga poriro, e kore ano e whakatakoto he turanga pumau. 4 A ahakoa poto noa to ratou tupu i roto i nga manga; heoi e kore e tu, ka whakangaueuetia ratou e te hau, ka hutia atu ratou i te kaha o te hau. 5 Ka whatiia atu nga manga kino, e kore e pai o ratou hua, e kore e maoa hei kai, e kore e pai mo te kore noa iho.
6 Ko nga tamariki i whanau i te moenga he kaiwhakaatu he mo te kino ki o ratou matua ia ratou e whakamatautauria ana. 7 Na ahakoa ka mate te tangata tika, ka ata noho ia. 8 Ehara hoki te kaumatua i te mea e mau tonu ana, e kore hoki e kitea ki te maha o nga tau. 9 Ki te tangata ia ko te whakaaro nui he hina; 10 I paingia ia e te Atua, i arohaina hoki e ia: no reira i noho tahi ai ia me te hunga hara. 11 Ae ra, i hohoro ano tona tangohia atu, kei riro ke tona matauranga i te kino, kei mamingatia tona wairua e te tinihanga. 12 Ma te nanakia hoki e huna nga mea pono; a ko te kopikopikotanga o te hiahia ka whakaiti i te hinengaro kuware. 13 He iti nei te wa i tino rite ai ia, a he maha nga wa i tutuki ai ia ia: 14 I pai hoki tona wairua ki a Ihowa: na reira i hohoro ai te tango atu ia ia i roto i te hunga kino. 15 I kite te iwi i tenei, a kihai i mohio, kihai ano hoki i mahara ki tenei, kei tona hunga tapu tana atawhai me tana mahi tohu, e whakaaro ana ia ki ana i whiriwhiri ai. 16 Na ka whakahe te tangata tika kua mate i te hunga karakiakore e ora ana; e te feia apî o tei fatata i te maitai i te mau matahiti e rave rahi e te ruhiruhiaraa o te feia parau-tia ore. 17 Ka kite hoki ratou i te mutunga o te hunga whakaaro nui, e kore hoki e mohio ki ta te Atua i whakatakoto ai mona; 18 Ka kite ratou ia ia, a ka whakahawea ki a ia; engari ka kata te Atua ki a ratou; 19 Ka haehaea hoki ratou e ia, ka turakina ki raro, kore rawa e wahangu; a ka whakangaueuetia e ia i te turanga; ka moti rawa ratou, ka pouri; a ka ngaro to ratou maharatanga. 20 Na ka korerotia e ratou o ratou hara, ka haere mai ratou me te wehi, ma o ratou kino ano ratou e whakaatu ki to ratou aroaro. UPOKO 5 1 Na ka tu te tangata tika, nui atu te maia ki te aroaro o te hunga i whakawhiu nei ia ia, kahore hoki he whakaaro o ana mahi. 2 Ka kite ratou, ka ohorere ratou i te wehi nui, ka miharo ki te rereke o tana whakaoranga, hira noa atu i nga mea katoa i tumanako ai ratou. 3 A ka ripeneta ratou, ka aue i te mamae o te wairua, ka mea i roto i a ratou ano, Ko ia tenei i waiho nei hei kata ma tatou i mua, he whakatauki mo te tawainga. 4 I kiia e matou, e te hunga kuware, he porangi tona ora, he kore honore tona mutunga; 5 Taukiri e, tona tataunga i roto i nga tamariki a te Atua! tona wahanga i te hunga tapu! 6 Koia tatou i kotiti ke ai i te ara o te pono, a kahore te marama o te tika e whiti mai ki a tatou, kahore ano hoki i whiti mai te ra o te tika ki a tatou. 7 Mauiui ana matou i te ara o te kino, o te pahua: i haere matou i nga tahora, kahore nei he ara: tena ko te ara o te Ariki, kahore matou i mohio.
8 He aha te pai o te whakapehapeha? He aha hoki te pai o te taonga ki a tatou e whakamanamana ana tatou? 9 Kua pahemo atu enei mea katoa ano he atarangi, he pou e hohoro ana; 10 Ka rite ano ki te kaipuke e tere nei i runga i nga ngaru o nga wai, i te mea kua pahemo, kahore e kitea tona wahi, kahore hoki te huarahi o te keera i nga ngaru; 11 Ka rite ranei ki te manu e rere ana i te rangi, a kahore he tohu o tona ara e kitea, engari ko te hau mama e whiua ana ki te pakaru o ona parirau, a motumotuhia ana i te haruru o te haruru, o te haruru o ratou, ka pahemo; a muri iho e kore e kitea he tohu i te wahi i haere ai ia; 12 Ka rite ranei ki te pere e kopere ana ki tetahi tohu, ka wehea te hau, a ka huihui ano, te mohio te tangata ki te wahi i puta ai ia: 13 Waihoki ko tatou, i to tatou whanautanga, ka timata te tata ki te mutunga, kahore hoki he tohu o te pai hei whakaatu; engari i pau i to tatou kino. 14 Ko te tumanako hoki a te hunga kino, ano he puehu e puhia ana e te hau; ano he huwha kikokore e aia atu ana e te tupuhi; ano he paoa e aia atu ana e te tupuhi, e pahemo atu ana ano he mahara ki te manuhiri e noho ana mo te ra kotahi. 15 E ora râ te feia parau-tia e a muri noa ’tu; kei a Ihowa ano to ratou utu, kei te Runga Rawa hoki te tiaki mo ratou. 16 Mo reira ka riro i a ratou he kingitanga kororia, he karauna ataahua i te ringa o Ihowa: ka hipokina ratou e ia ki tona ringa matau, ka tiakina hoki ratou e tona ringa. 17 Ka tango ia i tona hae hei patu mo te whawhai; 18 Ka kakahuria e ia te tika hei pukupuku, te whakawa tika hei potae. 19 Ka tangohia e ia te tapu hei whakangungu rakau e kore e taea te mate. 20 Ka whakakoia e ia tona riri nui hei hoari: ka whawhaitia ano ia e te ao ki te hunga whakaarokore. 21 Katahi ka puta nga whatitiri tika ki waho; a ka rere mai i nga kapua ano he kopere kua oti te kukume ki te tohu. 22 Ka akiritia mai ano nga whatu e ki ana i te riri, ano no te kopere kohatu: ka haruru mai ano hoki nga wai o te moana ki a ratou, a ka ngaro ratou i nga waipuke. 23 Ae ra, ka ara ake he hau nui ki a ratou, ka kahakina ratou e te paroro: na ka ngaro te whenua katoa i te he, ka hurihia hoki nga torona o te hunga nunui i te he. UPOKO 6 1 ¶ Mo reira, whakarongo, e nga kingi, kia matau hoki; akona, e nga kaiwhakawa o nga pito o te whenua. 2 Kia whai taringa, e nga rangatira o nga iwi, kia whakamanamana hoki ki nga iwi maha. 3 No te mea kua hoatu ki a koe he kaha e Ihowa, he rangatiratanga no te Runga Rawa, mana e whakamatautau au mahi, e rapu ano i ou whakaaro. 4 No te mea he minita koutou mo tona rangatiratanga, kahore koutou i tika te whakawa, kihai i mau ki te ture, kihai hoki i haere i runga i ta te Atua whakaaro; 5 Kia whakahohoro, kia hohoro tana haere ki a koe: no te mea he nanakia te whakawa mo te hunga i runga.
6 No te mea ka hohoro te mahi tohu ki te muru i te hunga iti, ka whakamamaetia ano nga tangata marohirohi. 7 No te mea ko ia nei te Ariki o te katoa, e kore ia e wehi i te kanohi o tetahi, e kore ano e wehi i te nui o tetahi: nana hoki i hanga te iti, te rahi, e whakaaro ana ki te katoa. 8 Otira ka pa he whakamatautau kino ki te hunga kaha. 9 Na, ka korero atu nei ahau ki a koutou, e nga kingi, kia akona ai koutou ki te whakaaro nui, kei taka hoki. 10 No te mea ko te hunga e pupuri ana i te tapu, ka whakatapua ano ratou: a ko te hunga kua ako i enei mea, ka kite ratou i te kupu hei whakahokinga atu. 11 Na kia aroha mai ki aku kupu; hiahia ki a ratou, a ka whakaakona koutou. 12 He mea kororia te whakaaro nui, e kore ano e memeha: ae ra, e kitea noatia ana ia e te hunga e aroha ana ki a ia, e kitea hoki e te hunga e rapu ana ia ia. 13 E tohu ana ia i te hunga e hiahia ana ki a ia, i te mea ka matua mohiotia ia e ratou. 14 Ko te tangata e rapu wawe ana ia ia e kore e nui tana raruraru: ka rokohanga hoki ia e ia e noho ana i ona kuwaha. 15 Na, ko te tino pai o te whakaaro nui ki te whakaaro ki a ia: a ko te tangata e tatari ana ki a ia ka hohoro tonu te kore e manukanuka. 16 E haereere ana hoki ia ki te rapu i te hunga e tika ana mana, ka atawhai hoki ia ia ratou i nga ara, ka tutaki ki a ratou i nga whakaaro katoa. 17 Ko te tino hiahia hoki o te ako i tona timatanga; ko te akona he aroha; 18 Ko te aroha hoki te pupuri i ana ture; a ko te pupuri i ana ture he whakapumautanga mo te piraukore; 19 Na te piraukore e mea ai tatou kia tata ki te Atua. 20 Na, ko te hiahia o te whakaaro nui ka kawea mai he rangatiratanga. 21 Na, ki te mea e pai ana koutou ki nga torona me nga hepeta, e nga kingi o te iwi, whakahonoretia te whakaaro nui, kia kingi ai koutou ake ake. 22 Na, ko te whakaaro nui, he aha ia, me tona haerenga mai, maku e korero ki a koe, e kore hoki e huna e ahau nga mea ngaro ia koe: engari ka rapua ia e ahau i te timatanga o tona whanautanga, ka kawea mai te mohio ki a ia ki te maramatanga. e kore e pahemo i te pono. 23 E kore hoki ahau e haere me te hae i mua; e kore hoki te tangata pera e uru ki te whakaaro nui. 24 Na te tokomaha o te hunga whakaaro nui ka whai oranga mo te ao: ko te kingi whakaaro nui ia ka tautokona te iwi. 25 Na, riro mai te ako i aku kupu, a ka pai te mahi ki a koutou. UPOKO 7 1 He tangata mate nei ano ahau, he pera ano me te katoa, he uri no te tangata i hanga tuatahi ki te whenua; 2 Na i roto i te kopu o toku whaea, he kikokiko i roto i nga marama kotahi tekau, he mea whakato ki te toto, no te purapura tangata, na te ahuareka o te moe.
3 A i taku whanautanga, ka kumea e ahau te hau noa, ka hinga ki te whenua, he ahua ano tona ahua, a ko te reo tuatahi i puaki i ahau ko te tangi, pera me era atu katoa. 4 I atawhaitia ahau he kakahu taiawhio, me te manukanuka ano. 5 Kahore hoki he kingi i whanau ke atu i tona whanautanga. 6 Kotahi hoki te tomokanga ki te ora mo nga tangata katoa, he pera ano te putanga ki waho. 7 Koia ahau i inoi ai, a homai ana he matauranga ki ahau: i karanga ahau ki te Atua, a ka tae mai te wairua o te whakaaro nui ki ahau. 8 Ua faaherehere au ia ’na i mua i te mau sepeta e te mau terono; 9 Kihai ano ahau i whakarite i tetahi kohatu utu nui ki a ia; 10 I pai atu ahau ki a ia i te hauora me te ataahua, a whiriwhiria ana ia e ahau hei whakakapi mo te marama: no te mea e kore te marama e puta mai i a ia e pirau. 11 I huihuia mai ki ahau nga mea pai katoa, me nga taonga e kore nei e taea te tatau i ona ringa. 12 I koa ahau ki a ratou katoa, no te mea ka haere te whakaaro nui i mua i a ratou: a kihai ahau i mohio ko ia to ratou whaea. 13 I ata ako marie ahau, i ohaoha hoki ki te korero ki a ia: kahore hoki e huna e ahau ona taonga. 14 He taonga hoki ia ma nga tangata e kore nei e mutu: ka waiho ano hei hoa mo te Atua te hunga e whakamahi ana, ka whakamoemititia mo nga mea homai noa o te ako. 15 Ua horoa mai te Atua ia ’u ia parau i ta ’u i hinaaro, e ia feruri au i tei au i te mau mea i horoahia mai ia ’u ra: o ’na hoi tei aratai i te paari, e te aratai i te feia paari. 16 Kei tona ringa hoki tatou me a tatou kupu; nga whakaaro nui katoa, me te mohio ki nga mahi. 17 Ua horoa mai hoi oia ia ’u i te ite papu i te mau mea e vai nei, oia hoi, ia ite au i te hamaniraa o te ao nei, e te ohiparaa o te mau mea tumu. 18 Ko te timatanga, te mutunga, me te waenganui o nga wa: nga huringa o te tahuritanga o te ra, me te huringa o nga taima. 19 Ko nga taiawhiotanga o nga tau, me nga turanga o nga whetu. 20 Te huru o te mau mea ora, e te riri o te mau puaa taehae: te haavîraa u‘ana o te mata‘i, e te mana‘o o te taata: te huru rau o te mau raau tupu e te maitai o te mau aa. 21 A ko nga mea ngaro katoa, nga mea whakakite ranei, e matau ana ahau. 22 I akona hoki ahau e te whakaaro nui, ko ia nei te kaimahi o nga mea katoa: kei roto hoki i a ia te wairua mohio, tapu, kotahi anake, he maha, he mohio, he ora, he marama, he pokekore, he marama, kahore he mamae, e aroha ana ki te pai. he tere, e kore e taea te tuku, he rite ki te mahi pai, 23 He atawhai ki te tangata, he u, he pono, kahore he ngakau mahara, kei a ia te kaha katoa, e tirotiro ana i nga mea katoa, e haere ana i roto i nga whakaaro katoa, i nga wairua ma, tino mohio.
24 Nui atu hoki te whakakorikori o te whakaaro nui i nga nekehanga katoa: e tika ana ia, e haereere ana nga mea katoa i runga i tona ma. 25 Ko te manawa hoki ia o te kaha o te Atua, he mana ma no te kororia o te Kaha Rawa: no reira e kore tetahi mea poke e taka ki roto ki a ia. 26 Ko ia hoki te tiahotanga o te marama mutungakore, te whakaata kahore i poke o te kaha o te Atua, te ahua o tona pai. 27 He kotahi ano ia, ka taea e ia nga mea katoa: ka noho tonu ia ki roto ki a ia ano, ka whakahoutia e ia nga mea katoa: i nga wa katoa ka tomo ki nga wairua tapu, ka waiho hei hoa mo te Atua, hei poropiti. 28 E kore hoki te Atua e aroha ki tetahi ko te tangata e noho ana i runga i te whakaaro nui. 29 He ataahua atu hoki ia i te ra, i runga atu hoki i nga whetu katoa: ki te whakaritea ki te marama, e kitea ana i tona aroaro. 30 I muri i enei mea ka puta te po: e kore ia e taea e te kino te whakaaro nui. UPOKO 8 1 ¶ Ka u tonu te whakaaro nui i tetahi pito ki tetahi; 2 I aroha ahau ki a ia, i rapua ia e ahau no toku tamarikitanga ake; 3 I a ia e korero ana ki te Atua, ka whakanuia e ia tona ahua rangatira: ae ra, ko te Ariki o nga mea katoa i aroha ki a ia. 4 E mohio ana hoki ia ki nga mea ngaro o te matauranga ki te Atua, e aroha ana ki ana mahi. 5 Ki te mea he taonga e hiahiatia ana mo tenei ao; he aha te mea nui atu i te whakaaro nui, e mahi nei i nga mea katoa? 6 A ki te mahi te mahara; Ko wai o te katoa te mea mohio rawa i a ia? 7 A ki te aroha te tangata ki te tika, he mea pai ana mahi: e whakaako ana hoki ia i te pehipehi, i te whakaaro nui, i te tika, i te ngakau maia: he mea enei e kore e taea e te tangata te whai pai ake i roto i to ratou oranga. 8 Ki te hiahia te tangata ki te matauranga nui, e mohio ana ia ki nga mea onamata, e ata whakaaro ana ia ki nga mea e puta mai a mua: e mohio ana ia ki nga hianga o nga korero, e taea ana e ia te whakaatu nga kupu pouri: e kite ana ia i nga tohu, i nga mea whakamiharo, i nga mahi o nga taima, o nga wa. 9 Koia ahau i mea ai kia kawea mai ia ki ahau kia noho ki ahau, i mohio hoki ahau hei kaiwhakatakoto whakaaro ia mo nga mea pai, hei whakamarie mo nga raruraru, mo te pouri. 10 He whakaaro ki a ia ka whai whakaaro ai ahau i roto i te mano, ka whakahonoretia ahau e nga kaumatua, ahakoa tamariki ahau. 11 Ka kitea ahau he tangata whakahihi ki te whakawa, ka whakamīharotia ahau ki te aroaro o nga tangata nunui. 12 Ka whakarongo puku ahau, ka ata noho ahau; ka korero ahau, ka ata whakarongo mai ratou ki ahau: ki te maha aku korero, ka kopania o ratou ringa ki o ratou mangai.
13 Mana hoki ahau e whiwhi ai ki te matekore, a ka waiho e ahau he whakamaharatanga mau tonu ki te hunga e haere mai ana i muri i ahau. 14 Ka whakatikaia e ahau nga iwi, ka ngohengohe nga tauiwi ki ahau. 15 Ka wehi nga rangatira nanakia, ina rongo noa ratou ki ahau; Ka kitea ahau he pai i roto i te mano, he maia ki te whawhai. 16 Ka tae mai ahau ki toku whare, ka takoto ahau ki a ia; a ko te noho tahi me ia kahore he pouri, engari he hari, he hari. 17 Na, i ahau e whakaaroaro ana i enei mea i roto i ahau, me te whakaaroaro i roto i toku ngakau, ko te hono ki te whakaaro nui ko te matekore; 18 Ka harikoa ia ki te whakahoa; kei nga mahi a ona ringa nga taonga e kore e taea te mutunga; a i roto i te huihuinga ki a ia, ko te whakaaro nui; he pai hoki te korero ki a ia; I haere ahau ki te rapu me pehea e kawea ai ia ki ahau. 19 He tamaiti mohio hoki ahau, he ngakau pai. 20 Ae ra, i te mea he pai ahau, i haere mai ahau ki te tinana kahore nei he poke. 21 Noa ’tu râ, i to ’u iteraa e ore e tia ia ’u ia noaa ia ’u, ia ore te Atua e horoa mai ia ’u; a he take ano tera mo te whakaaro nui kia mohio na wai ia i homai; I inoi ahau ki a Ihowa, i inoi ki a ia, a whakapaua ana toku ngakau ki te ki atu, UPOKO 9 1 E te Atua o oku matua, e te Ariki o te aroha, nau nei i hanga nga mea katoa ki tau kupu; 2 I whakaritea ano e koe te tangata ma tou mohio, hei rangatira mo nga mea hanga i hanga e koe; 3 Whakatakotoria te ao kia rite ki te tika, ki te tika; 4 Homai he matauranga ki ahau, e noho nei i tou torona; kaua hoki ahau e whakarerea i roto i au tamariki. 5 Ko ahau hoki tau pononga, te tama a tau pononga wahine, he tangata ngoikore, he poto nei te wa, he tamariki rawa hoki ahau ki te mohio ki te whakawa, ki nga ture. 6 No te mea ahakoa kare rawa te tangata e tino rite i roto i nga tamariki a te tangata, ki te kahore tou whakaaro nui i a ia, e kore ia e whai whakaaro. 7 Kua whiriwhiria hoki ahau e koe hei kingi mo tou iwi, hei kaiwhakawa mo au tama, mo au tamahine; 8 I whakahaua mai ahau e koe kia hanga he temepara ki runga ki tou maunga tapu, me tetahi aata i roto i te pa e noho na koe, ki te ahua o te tapenakara tapu i hanga e koe no te timatanga ra ano. 9 I a koe ano te whakaaro nui, e mohio ana ki au mahi, i reira ano koe i te hanganga ai o te ao, i mohio ano ki nga mea e manakohia ana e koe, ki nga mea e tika ana i au whakahau. 10 Tukua atu ia i tou rangi tapu, i te torona hoki o tou kororia; 11 E mohio ana hoki ia, e mohio ana ki nga mea katoa, a ka ata arahina ahau e ia i roto i aku mahi, ka tiaki i ahau i roto i tona kaha.
12 Penei ka manakohia aku mahi, katahi ahau ka whakawa tika i tou iwi, ka tika hoki kia noho ki te nohoanga o toku papa. 13 Ko wai hoki te tangata e mohio ana ki ta te Atua whakaaro? ko wai ranei hei whakaaro ki ta te Ariki e pai ai? 14 He pouri hoki nga whakaaro o te hunga mate nei, kahore hoki i tino marama o tatou whakaaro. 15 E pehia ana hoki te wairua e te tinana pirau; 16 A he uaua ki te pohehe i nga mea o te whenua, a ma te uaua ka kitea e tatou nga mea kei mua i a tatou: engari ko nga mea o te rangi i rapua e tatou? 17 Ko wai hoki te matau ana ki tou whakaaro, ki te kahore koe e homai i te whakaaro nui, ki te kore e homai e koe tou Wairua Tapu i runga? 18 I puta ke hoki nga tikanga o te hunga e noho ana i runga i te whenua, a i akona nga tangata ki nga mea e paingia ana e koe, na te whakaaro nui i ora ai. UPOKO 10 1 I tiakina e ia te matua tuatahi o te ao, i hanga ko ia anake, nana hoki ia i whakaputa mai i tona hinganga. 2 A i hoatu ki a ia he mana hei whakahaere i nga mea katoa. 3 I te haerenga atu o te tangata kino i a ia, me te riri ano, ka mate ano ia i te weriweri o te kohuru i tona tuakana. 4 Nona nei hoki te whenua i paremo ai ki te waipuke, na te whakaaro nui i tiaki ai, i whakatikaia ai e ia te huarahi o te hunga tika i runga i te rakau utukore. 5 Na, i te whakama o nga iwi, i to ratou whakaaro kino, ka kitea e ia te tangata tika, ka tiakina ia e ia kia kore e he ki te Atua, ka whakakahangia ano e ia te ngakau aroha ki tana tama. 6 Ia pohe te feia paieti ore ra, ua faaora oia i te taata parau-tia, o tei horo i te auahi i topa i nia i na oire e pae ra. 7 No to ratou kino a taea noatia tenei ra, ko te koraha e paowa nei he kaiwhakaatu, he otaota e whai hua ana, kahore ano kia maoa: a ko te pou tote he tohu mo te wairua whakaponokore. 8 Na te mea kihai i whakaaro ki te whakaaro nui, ehara i te mea ko tenei mate anake i pa ki a ratou, kahore hoki ratou i mohio ki nga mea pai; engari i mahue iho i a ratou ki te ao he whakamaharatanga mo to ratou poauau: na nga mea i he ai ratou, te taea te huna. 9 Na te whakaaro nui ia i whakaora i te mamae o te hunga e mahi ana ki a ia. 10 I te rerenga o te hunga tika i te riri o tona tuakana, ka arahina e ia nga huarahi tika, ka whakakitea ki a ia te rangatiratanga o te Atua, ka whakakite ki a ia ki nga mea tapu, ka whai taonga ia i ona haerenga, a whakanuia ana e ia nga hua o ana mahi. 11 Na te apo o te hunga i tukino ia ia, ka tu tera ki tona taha, a whai taonga ana ia. 12 Na tera ia i tiaki i ona hoariri, i whakaora hoki ia ia i te hunga e whanga ana; kia mohio ai ia he kaha ake te pai i te katoa.
13 I te wa i hokona ai te tangata tika, kihai i whakarerea e ia, engari whakaorangia ana ia e ia i te hara: i heke tahi raua me ia ki te poka. 14 A kihai ia i waiho kia herea, kia kawea mai ra ano ki a ia te hepeta o te rangatiratanga, me te mana ki te hunga e tukino ana ia ia: ko te hunga hoki i whakapae ki a ia, i whakakite i a ratou he teka, a hoatu ana ki a ia he kororia mau tonu. 15 Whakaorangia ana e ia te hunga tika, te uri harakore i te iwi nana ratou i tukino. 16 Ua tomo oia i roto i te aau o te tavini o te Fatu ra, e ua patoi atu oia i te mau arii riaria i nia i te mau mea maere e te mau tapao. 17 I homai e ia ki te hunga tika he utu mo a ratou mauiui: he arahi whakamiharo hoki ta ratou ki a ratou; 18 I arahina ratou e ia ra te Moana Whero, a arahina ana ratou i roto i nga wai maha. 19 Heoi ka toremi ia ia o ratou hoariri, maka atu ana i te rire o te rire. 20 Na ka pahuatia e te hunga tika te hunga kino: whakamoemiti ana ratou ki tou ingoa tapu, e Ihowa: kotahi tonu te whakaaro ki te whakanui i tou ringa i whawhai nei mo ratou. 21 I whakatuwheratia hoki e te whakaaro nui nga mangai o nga wahangu, i puaki ai nga arero o te hunga kahore nei e korero. UPOKO 11 1 Nana i whai pai a ratou mahi i te ringa o te poropiti tapu. 2 I haere ratou ra te koraha kahore nei e nohoia, a noho ana i nga wahi kahore nei he ara. 3 I tu ratou ki o ratou hoa whawhai, a ka whai utu io ratou hoa whawhai. 4 I to ratou poihâ ra, ua tiaoro ratou ia oe, e ua horoahia mai te pape no roto i te ofai ofai ra, e ua haamâhahia to ratou poihâ i roto i te ofai etaeta. 5 Ko nga mea hoki i whiua ai o ratou hoa riri, na aua mea hoki i whiwhi ai ki a ratou nga mate. 6 Hei utu mo te awa e mau tonu ana i te toto poke, 7 Hei whakatupehupehu hoki mo taua ture i patua ai nga kohungahunga, i homai e koe he wai maha ki a ratou, he mea kihai i whakaaroa e ratou; 8 Na tou matewai i whakaatu i tau whiunga io ratou hoariri. 9 I a ratou hoki i whakamatautauria, engari i runga i te aroha noa, ka mohio ratou ki te he o te hunga karakiakore i runga i te riri, i te whakamamaetia, he rere ke te matewai i to te hunga tika. 10 I whakatupato ano koe, i whakamatau i enei, ano he matua; 11 Ahakoa i ngaro, ahakoa i reira, i pouri ano ratou. 12 Ka rua hoki o ratou pouritanga, me te aue, mo te maharatanga ki nga mea o mua. 13 I to ratou rongonga i o ratou whiunga ake hei painga mo tera, ka puta ke to ratou whakaaro ki te Ariki. 14 I whakahawea ratou ki a ratou, i a ia e maka ana i mua i te makanga atu o nga kohungahunga ki waho, i te
mutunga, i to ratou kitenga i taua mea i meatia, ka miharo ratou. 15 Otiia he whakaaro poauau no to ratou kino, i mamingatia ai ratou, i karakia ai ratou ki nga nakahi whakaarokore, ki nga kararehe kino, he tini noa iho nga kararehe kino i tukua ai e koe ki a ratou hei utu; 16 Kia matau ai ratou, ko te mea e hara ai te tangata, ka whiua ano ia e aua mea. 17 Kihai hoki tou ringa kaha, nana nei i hanga te ao ahuakore, ki te tuku mai i te tini o te pea, o te raiona tutu, ki a ratou; 18 Me nga kararehe mohoao kahore e mohiotia, kua ki tonu i te riri, he mea hanga hou, e pupuhi ana i te kohu kapura, i te haunga kino o te paoa marara, e pupuhi ana ranei nga kanapa whakamataku i o ratou kanohi: 19 Na ehara i te mea ko te kino anake te tukunga atu i a ratou i te wa kotahi, engari ma te tirohanga whakamataku ano hoki e ngaro ai ratou. 20 Ae ra, me te kore enei, kotahi tonu te hau i hinga ai ratou, i whakatoia e te rapu utu, marara noa atu na te manawa o tou kaha: heoi he mea whakarite na koe nga mea katoa, he mea mehua, he maha, he pauna. 21 Ka taea hoki e koe te whakakite i tou kaha nui i nga wa katoa e pai ai koe; ko wai hoki e tu ki te kaha o tou ringa? 22 E rite ana hoki te ao katoa i tou aroaro ki te witi iti i te pauna, ae ra, ki te patapatapata o te tomairangi o te ata e marere iho ana ki runga ki te whenua. 23 Otira e tohungia ana e koe te katoa; ka taea hoki e koe nga mea katoa, me te whakakini ki nga hara o te tangata, no te mea ka tika. 24 E aroha ana hoki koe ki nga mea onaianei katoa, e whakarihariha ana ki tetahi mea i hanga e koe: e kore rawa hoki koe e hanga i tetahi mea me i kino koe. 25 A me pehea ka mau ai tetahi mea, mehemea ehara i tau i pai ai? i tiakina ranei, ki te kahore i karangatia e koe? 26 Otira ka tohungia e koe te katoa; nau hoki ratou, e te Ariki, e aroha nei ki nga wairua. UPOKO 12 1 Kei nga mea katoa hoki tou wairua piraukore. 2 Na, pakia rikirikitia te hunga e he ana, whakatupatoria, me te whakamahara ano i a ratou i hara ai ratou, kia whakarerea ai o ratou kino, kia whakapono ai ratou ki a koe, e te Ariki. 3 I pai hoki koe kia whakangaromia e te ringa oo matou matua enei tangata tawhito e noho ana i tou whenua tapu; 4 I kinongia nei e koe mo tana mahi i nga mahi makutu maha, i nga patunga tapu kino; 5 Me te hunga kohuru tamariki, kai kai i nga kikokiko tangata, me nga hakari toto; 6 Me o ratou tohunga i roto i o ratou kaimahi karakia whakapakoko, me nga matua i patu nei i o ratou ringa ake nga wairua kore i te awhina. 7 Kia whiwhi ai te whenua i whakanuia e koe i runga ake i nga mea katoa, he koroni tika mo nga tamariki a te Atua. 8 Heoi ano i tohungia e koe te hunga i tohungia e koe;
9 Ehara i te mea e kore e taea e koe te kawe te hunga kino ki raro i te ringa o te hunga tika i te whawhaitanga, te whakangaro wawe hoki i a ratou ki nga kararehe nanakia, ki tetahi kupu pakeke ranei. 10 Heoi mahia rikirikitia ana e koe au whakaritenga ki a ratou, hoatu ana e koe he wahi mo ratou ki te ripeneta, kihai hoki i mohio he whakatupuranga kino ratou, kua whakatupuria to ratou mauahara i roto ia ratou, e kore ano e puta ke to ratou whakaaro. 11 He uri kanga hoki no te timatanga; kihai ano koe i whakarerea noatia i a ratou mo o ratou hara i hara ai. 12 Ko wai hoki hei mea, He mahi aha tau? ko wai ranei e whakakeke ki tau whakawakanga? ko wai ranei hei whakapa he ki a koe mo nga iwi ka ngaro i mahia nei e koe? ko wai ranei e haere mai hei tu ki a koe, hei utu mo te hunga kino? 13 Kare atu hoki he atua, ko koe anake, e mahara ana ki te katoa; 14 E kore ano te kingi, te kaitukino ranei, e titiro mai ki a koe mo te tangata i whiua e koe. 15 Na, i te mea he tika koe, ka tika ano koe ki te whakahaere i nga mea katoa: ki te whakaaro koe e kore e rite ki tou kaha te whakatau i te tangata e kore nei e tau kia whiua. 16 Ko tou kaha hoki te timatanga o te tika; 17 Ki te kore hoki nga tangata e whakapono he tino kaha koe, ka whakakitea e koe tou kaha, ka maia ano koe ki te hunga e matau ana. 18 Ko koe ia, ka rangatira nei koe ki tou kaha, mau e whakawa i runga i te tika, whakahaua mai ano matou e koe i runga i te pai nui: ka taea hoki e koe te whakamahi te kaha ina pai koe. 19 Engari na enei mahi i whakaakona ai e koe tou iwi kia atawhai te tangata tika, kua meinga hoki e koe au tamariki kia pai te tumanako, e homai ana e koe te ripeneta mo nga hara. 20 Mehemea hoki i whiua e koe nga hoariri o au tamariki, i te hunga hoki kua whiua ki te mate, i runga i to whakaaro penei, ka hoatu ki a ratou he taima me te wahi e ora ai ratou i to ratou kino; 21 Kia pehea te nui o te tupato i whakawa ai koe i au tamariki, i oati ai koe ki o ratou matua, i oati ai koe i nga kawenata pai? 22 Na, i a koe e papaki ana i a matou, ka whiua e koe o matou hoa riri kia kotahi mano tini noa atu, he mea kia, ina whakawa matou, kia ata whakaaro ki tou pai, a ka whakawakia matou ano, me tatari matou ki te mahi tohu. 23 Mo konei, i te mea i noho he tangata, he mahi he, ka whakamamaetia ratou e koe ki a ratou mea whakarihariha. 24 Kua kotiti ke hoki ratou i nga ara o te he, me te mea he atua ratou, he mea whakahawea i roto i nga kararehe a o ratou hoariri, e tinihangatia ana, ano he tamariki kahore he matauranga. 25 Na reira i tukua atu ai e koe he whakawa ki a ratou, ano he tamariki poauau rawa, hei taunu ki a ratou. 26 Tena ko te hunga e kore e pai kia ripeneta ki te whakatikatika i tohe ai ia ki a ratou, ka tau te he ki ta te Atua whakawa.
27 Titiro hoki, ki nga mea i pouri ai ratou, i a ratou e whiua ana, ara mo te hunga i kiia he atua ratou; Na ka whiua i roto i a ratou, i to ratou kitenga, ka whakaae ko ia te Atua pono, i whakakahoretia nei e ratou i mua: na reira i puta ai te he ki runga ki a ratou UPOKO 13 1 He pono he mea teka noa nga tangata katoa, e kuare nei ki te Atua, e kore hoki e ahei i nga mea pai e kitea ana te mohio ki a ia e ora nei: kahore hoki ratou i whakaaro ki nga mahi i mohio ai ratou ki te kaimahi; 2 Engari ka kiia ko te ahi, ko te hau, ko te hau tere, ko te porowhita o nga whetu, ko te wai kaha, ko nga rama o te rangi, ko nga atua e whakahaere ana i te ao. 3 Na to ratou ataahua i whakaahuareka ki a ratou hei atua; kia mohio ratou ki te pai ake o to ratou Ariki: na te tuatahi hoki o te ataahua i hanga. 4 Na, ki te miharo ratou ki to ratou kaha, ki to ratou mana, me mohio ratou ki a ratou, tera noa atu te kaha o tona kaihanga ia ratou. 5 Ma te nui hoki, ma te ataahua hoki o nga mea hanga e kitea ana te kaihanga o aua mea. 6 Otira he iti rawa te he o ratou mo tenei mea: tera pea ratou i he ki te rapu i te Atua, a ka whai kia kitea ia. 7 I te mea e matau ana ratou ki ana mahi, e rapu ana ratou i a ia, e whakapono ana ki o ratou kanohi: he ataahua hoki nga mea e kitea ana. 8 Otira e kore ano ratou e murua. 9 Mehemea hoki i taea e ratou te mohio ki nga mea maha, ka taea e ratou te whai ki te ao; he pehea ra ratou te mohio wawe ai ki a Ihowa? 10 Otira he pouri noa iho ratou, he mea mate hoki to ratou tumanakotanga atu, e kiia nei he atua, he mahi na te ringa tangata, he koura, he hiriwa, hei whakakite i te ahua, i te ahua o te kararehe, o te kohatu ranei, he mea kore noa iho, he mahi. o te ringa tawhito. 11 Na, ko te kamura e tua ana i te rakau, i muri i tana tarai i tetahi rakau, he mea tika kia mahia, a ka ata tangohia e ia nga kiri katoa a taka noa, he mea ata mahia, ka mahia he oko hei oranga mo te tangata; 12 Na ka whakapaua e ia tana mahi ki te taka i tana kai, ka makona; 13 Na ka tango i nga otaota i roto i nga mea kahore nei i mahia, he rakau kopikopiko nei, kapi tonu i te poroporo, he mea ata whakairo e ia, te kore he mea ke atu i mahia e ia, he mea hanga na te mohio o tona matauranga, hanga ana e ia kia rite ki te ahua o te tangata; 14 I hanga ranei e ia kia rite ki tetahi kararehe kino, pania ake ki te whero ngangana, pania ana ki te peita whero, hipokina iho nga wahi katoa o roto; 15 Na, ka oti i a ia te hanga tetahi ruma pai mo taua mea, whakaturia ana ki te pakitara, hanga tonu iho ki te rino. 16 I whakaaroa hoki e ia kei hinga, i mohio hoki e kore e taea e ia te whakaora; he ahua nei hoki, e mea ana kia awhinatia. 17 Katahi ia ka inoi mo ana mea, mo tana wahine me ana tamariki, a kahore e whakama ki te korero ki te tangata kahore nei he ora.
18 Ka karanga ia ki te hunga ngoikore: ka inoi hoki te ora ki te mea mate; e inoi ana hoki ma te ngakau mahaki ki nga mea iti rawa hei awhina; 19 A mo te whiwhi, mo te whiwhi, mo te angitu o ona ringa, e tono ana ki te kaha ki te mahi i a ia, e kore rawa nei e kaha ki te mahi i tetahi mea. UPOKO 14 1 ¶ Na ka takatu ano tetahi ki te rere, a ka pahemo i roto i nga ngaru e ngau ana, ka karanga ki tetahi rakau, he kino atu i te oko e mauria ana. 2 Na te hiahia ki te apo i whakaaro, na te kaimahi ano i hanga ki tona mohio. 3 Otira na tou whakaaro, e Pa, te tikanga mo tena: kua whakatakotoria hoki e koe he ara i te moana, he huarahi mau i roto i nga ngaru; 4 E whakaatu mai ana ka taea e koe te whakaora i nga mate katoa: ae ra, ahakoa he tangata kare he mohio ki te moana. 5 Otiia e kore koe e pai kia mangere nga mahi o tou whakaaro nui, na reira i tuku ai nga tangata i o ratou ora ki tetahi wahi rakau nohinohi nei, a ka whiti te moana nui i runga i te oko ngoikore ka ora. 6 I nga ra hoki o mua, i te matenga o nga tangata nunui o te hunga whakakake, ko te tumanako o te ao e whakahaerea nei e tou ringa i mawhiti i roto i te oko ngoikore, waiho iho he uri mo nga whakatupuranga katoa. 7 Ka hari hoki te rakau e puta ai te tika. 8 Ko te mea i hanga e te ringa ka kanga, rite tonu ki ta te kaihanga: nana, nana i hanga; a, no te mea he pirau, ka kiia he atua. 9 Ko te tangata karakiakore me tona karakiakoretanga, he rite tahi te kino ki te Atua. 10 Ko te mea hoki i hanga, ka whiua tahitia me tona kaihanga. 11 Mo konei ano ka ai he whiunga ki runga ki nga whakapakoko o nga tauiwi: no te mea i roto i ta te Atua i hanga ai, ka waiho ratou hei mea whakarihariha, hei tutukitanga waewae mo nga wairua tangata, hei rore hoki mo nga waewae o te hunga whakaarokore. 12 Ko te timatanga hoki o te moepuku i te wairua te whakaaro ki nga whakapakoko, to ratou whakaaro ko te pirau o te ora. 13 Kare ano hoki i te timatanga, e kore ano hoki e mau tonu. 14 Na te kororia huakore hoki o nga tangata i haere mai ai ratou ki te ao, no reira ka tata ratou ki te mutunga. 15 No te mea ko te matua e pouri ana i te tangi ohorere, i te mea ka hohoro tana hanga i te ahua o tana tamaiti ka tangohia, ka whakahonoretia ia inaianei hei atua, he tangata mate hoki ia i mua, ka hoatu ki te hunga i raro i a ia nga tikanga me nga patunga tapu. 16 No reira, i roto i te roaraa o te tau, ua haapaohia te hoê peu paieti ore i puaihia ei ture, e ua haamorihia te mau hoho‘a taraihia e te mau faaueraa a te mau arii. 17 Kihai ia i taea e te tangata te whakahonore i to ratou aroaro, no te mea e noho ana ratou i tawhiti, i tango ratou i te teka o tona kanohi i tawhiti, a hanga ana e
ratou te ahua o te kingi i whakakororiatia e ratou, he mea kia penei ai to ratou kakama ki te whakapati i taua tangata. i ngaro, me te mea kei reira ia. 18 Na te kaha o te mahi toi i awhina i te tuku i te hunga kuare ki nga karakia. 19 I hiahia hoki ia ki te whakamanawareka ki te tangata whai mana, i whakapaua e ia tona mohio ki te hanga i te ahua o te ahua pai. 20 Na, ko te mano, i whakapouritia e te aroha noa o te mahi, ka mea ia ia hei atua, he mea whakakororia i mua tata ake nei. 21 A he take tenei ki te whakapohehe i te ao: no te mea ko nga tangata e mahi ana i te kino, i te tukino ranei, i kiia e ratou ki nga kohatu me nga rakau te ingoa e kore e taea te korero. 22 He mea iti ano tenei mo ratou, i he ai ratou i te matauranga ki te Atua; engari i te mea i noho ratou i roto i te pakanga nui o te kuaretanga, ko aua mate nunui i kiia he rangimarie. 23 I a ratou hoki e patu ana i a ratou tamariki hei patunga tapu, i a ratou e mahi huna ana, e whai ana i nga tikanga ke; 24 Kihai ratou i mau ki te ora me te marena kia poke i muri iho: engari i kohuru tetahi i tetahi, i whakapouri ranei i a ia ki te puremu. 25 Heoi ka kingi i roto i nga tangata katoa kahore he mea ke atu te toto, te patu tangata, te tahae, te tinihanga, te pirau, te tutu, te ngangau, te teka, 26 Ko te whakararuraru i nga tangata pai, ko te wareware ki nga huringa pai, ko te poke o nga wairua, ko te whakaputa ketanga, ko te whakararuraru i te marena, ko te puremu, ko te poke whakama. 27 Ko te karakia hoki ki nga whakapakoko kahore nei e whakahuatia te timatanga, te take, te mutunga o nga kino katoa. 28 E porangi ana hoki ratou i a ratou e koa ana, e poropiti teka ana, e noho he ana ranei, e oati teka noa ana ranei. 29 Ta te mea e whakawhirinaki ana ratou ki nga whakapakoko kahore nei he ora; ahakoa oati teka ratou, kahore ratou e whai kia mamae. 30 Otira ka tika te whiu mo ratou mo enei mea e rua: mo ratou kihai i whakaaro ki te Atua, i whakarongo ki nga whakapakoko, i oati teka noa, i te whakahawea ki te tapu. 31 Ehara hoki i te kaha o te hunga i oati ai ratou: engari ko te utu tika o te hunga hara hei whiu i nga hara o te hunga karakiakore i nga wa katoa. UPOKO 15 1 Ko koe ia, e te Atua, he atawhai, he pono, he puhoi ki te riri, he mahi tohu koe i nga mea katoa; 2 Ki te hara hoki matou, nau matou, ka mohio ki tou kaha: otira e kore matou e hara, no te mea kua kiia matou nau. 3 Ko te mohio hoki ki a koe ko te tino tika: ae ra, ko te mohio ki tou kaha te putake o te matekore.
4 Kihai hoki tatou i tinihangatia e te kino o te tangata, te whakapakoko ranei i kotingotingo, te mahi horihori a te kaitoi; 5 Ko te tirohanga atu, ka poaina e nga kuware kia minamina ki a ia; 6 Ko te hunga i hanga, ko te hunga e hiahia ana, me te hunga e karakia ana, e aroha ana ki nga mea kino, e tika ana kia whiwhi i enei mea hei whakawhirinakitanga. 7 Na te kaipokepoke i hanga i te oneone ngohengohe, i hanga nga oko katoa, he nui te mahi mo ta tatou mahi: ae ra, no taua paru ra ano i hanga ai e ia nga oko mo nga mahi ma, me nga mea katoa e mahi ke ana: he aha te mea te whakamahi o ia ahua, ko te kaihanga rihi te kaiwhakawa. 8 E te rave nei oia i ta ’na ohipa ino, ua hamani oia i te hoê atua faufaa ore no taua repo ra, o tei hamanihia i te repo i mutaa ihora, e i muri iti a‘e, ua ho‘i mai oia i te reira, i te taime a ore ai to ’na ora i tarahuhia ia ’na ra. tono. 9 Otira e whakaaro ana ia, ehara i te mea he nui tana mahi, he poto hoki tona ora: engari e tohe ana ia kia hira ake nga kaimahi koura, nga kaimahi hiriwa, e whai ana kia rite ki nga kaimahi parahi, ki te kiia e ia he kororia nona, te hanga i nga mea teka. 10 He pungarehu tona ngakau, kino atu tana i tumanako ai i te whenua, iti iho te utu o tona ora i te paru. 11 No te mea kahore ia i mohio ki tona Kaihanga, ki te tangata nana i whai wairua kaha, i whai manawa ora ai. 12 Heoi kua kiia e ratou to matou oranga he mea whakahari, a ko o matou wa i konei he hokohokonga taonga: e ki ana hoki ratou, Me whiwhi tatou i nga huarahi katoa, ahakoa na te kino. 13 Ko tenei tangata hoki kei te hanga i nga oko pakarukaru, i nga whakapakoko whaowhao, e mohio ana ia ki te hara i runga i era atu katoa. 14 Na, ko nga hoariri katoa o tou iwi e pehi nei i a ratou, he poauau rawa ratou, he kino atu ratou i nga kohungahunga. 15 I kiia hoki e ratou he atua nga whakapakoko katoa o nga tauiwi: kahore nei he kanohi hei titiro, kahore he ihu ki te whai manawa, kahore he taringa e rongo ai, kahore he maihao ringa ki te hapai; ko o ratou waewae, he puhoi ki te haere. 16 Na te tangata hoki aua mea i hanga, na te tangata nana i tango tona wairua ake i hanga: otira e kore e taea e tetahi te hanga he atua hei rite mona. 17 I te mea he tangata mate nei ia, he mahi kino tana i te mea mate: he pai ake hoki ia i nga mea e karakiatia nei e ia; 18 Ae ra, i karakia ano ratou ki nga kararehe kino rawa atu: ki te whakaritea hoki he kino atu etahi i etahi. 19 Kare ano hoki ratou i te ataahua, e matenuitia ana ki te kararehe: heoi kihai ratou i whakakororia i te Atua, i tana manaaki. UPOKO 16 1 Koia i whiua ai ratou he rite tonu ki enei mea, i whakamamaetia ano hoki e te tini o nga kararehe.
2 Hei utu mo tena whiunga i atawhaitia ai e koe tou iwi, kua taka e koe he kai ma ratou he reka ke, he koitareke hei whakaoho i to ratou hiahia. 3 He mea e hiahia ana ratou ki te kai, kia whakarihariha ki te kino o nga kararehe e tukua atu ana ki a ratou, ki nga mea e matenuitia ana e ratou; engari ko enei, e mate ana i te rawakore mo te wa poto, ka uru pea ki te reka ke. 4 I takoto hoki te tikanga ma ratou e tukino ana ka tae ki te rawakore, te taea te karo: engari me whakaatu ki a ratou te mamae o o ratou hoariri. 5 I te taenga mai hoki o te weriweri whakamataku o nga kararehe ki a ratou, a ka mate i te wero a nga nakahi tutu, kahore tou riri e mau tonu. 6 Otira he wa iti nei i raruraru ai ratou, kia whakatupato ai ratou, he tohu mo te ora ano to ratou, hei whakamahara ki te whakahau o tau ture. 7 Ko te tangata hoki i anga ki tera, ehara i te mea i kite ia i te ora, engari i a koe, ko koe te Kaiwhakaora o te katoa. 8 Na konei koe i whaki ai i ou hoariri, ko koe te kaiwhakaora i nga he katoa; 9 I patua hoki e ratou nga mawhitiwhiti me nga namu; 10 Ko au tama ia kihai i hinga i nga niho o nga tarakona whakamate noa: i a ratou tonu hoki tau mahi tohu, a rongoatia ana ratou e ia. 11 I werohia hoki ratou, kia mahara ai ratou ki au kupu; a hohoro tonu te ora, kei taka ki te tino warewaretanga, kia mahara tonu ai ratou ki tou pai. 12 Ehara hoki i te otaota, i te paninga whakangoikore ranei i ora ai ratou: engari na tau kupu, e Ihowa, hei whakaora i nga mea katoa. 13 Kei a koe hoki te kaha mo te ora, mo te mate: e arahi ana koe ki nga kuwaha o te reinga, mana e whakaara ake. 14 He pono ka patu te tangata, he mea nanakia tona ngakau; e kore ano te wairua kua riro mai e hoki mai. 15 Otiia e kore e mawhiti i tou ringa. 16 Ko te hunga karakiakore hoki, kihai nei i mohio ki a koe, i whiua e te kaha o tou ringa: i whakatoia ratou ki te ua ke, te whatu, me te ua, te taea te mawhiti, pau ake i te ahi. 17 Na, ko te mea tino miharo, ko te ahi i kaha ake i roto i nga wai, e tinei ana i nga mea katoa: no te mea e whawhai ana te ao mo te hunga tika. 18 I iti iho hoki te mura o te ahi i etahi wa, kei wera nga kararehe i tonoa mai ra ki te whawhai ki te hunga karakiakore; engari ka kite ratou, ka kite i whakatoia ratou e te whakawa a te Atua. 19 A i tetahi atu wa ka wera ano i roto i te wai i runga ake i te kaha o te ahi, kia ngaro ai nga hua o te whenua he. 20 Heoi ka whangaia atu e koe tou iwi ki te kai a nga anahera, a unga mai ana e koe he taro no te rangi he mea taka noa, kahore nei i mahia e ratou, e taea ana e koe te makona i nga tangata katoa e ahuareka ana, e rite ana ano ki nga reka katoa. 21 Nau hoki i whai oranga ai i whakaatu tou reka ki au tamariki; 22 Heoi i mau tonu te hukarere me te hukapapa ki te ahi, kihai ano i rewa, kia mohio ai ratou ko te ahi e ka ana i
roto i te whatu, i te wherikotanga o te ua, i ngaro nga hua o nga hoariri. 23 Heoi ka wareware ano tenei ki tona kaha ake, kia atawhaitia ai te hunga tika. 24 No te mea ko te mea hanga e mahi ana ki a koe, ko te Kaihanga hoki, e whakanui ana i tona kaha ki te whawhai ki te hunga he, ki te whiua e ratou, a ka whakahekea e ia tona kaha mo te hunga e whakawhirinaki ana ki a koe. 25 Na reira ano i puta ke ai nga ahua katoa, i ngohengohe ai ki tou aroha noa, e whangai nei i nga mea katoa, i rite ki te hiahia o te hunga mate. 26 Kia mohio ai au tamariki, e Ihowa, e tau e aroha nei, ehara i te mea na te tupu o nga hua e whangai ana i te tangata, engari ma tau kupu e tiaki te hunga e whakawhirinaki ana ki a koe. 27 Ko te mea kihai i pau i te ahi, i te whakamahanatanga ki tetahi kurupae iti nei, ka rewa; 28 Kia mohiotia ai me haere matou ki mua i te ra ki te whakawhetai ki a koe, a i te puaotanga o te ra ka inoi ki a koe. 29 No te mea ka rewa te tumanako a te hunga ngakaukore, ano ko te haupapa o te hotoke, ka rere, ano he wai huakore. UPOKO 17 1 He nui hoki au whakaritenga, e kore ano e taea te korero: na reira i pohehe ai nga wairua kahore nei i whangaia. 2 I te wa hoki i whakaaro ai nga tangata kino ki te tukino i te iwi tapu; he mea tutakina ki roto i o ratou whare, he herehere no te pouri, he mea here ki te here o te po roa, he mea whakarau i reira i te tirohanga a te Atua. 3 I a ratou e whakaaro ana ki te huna i roto i o ratou hara ngaro, ka marara ratou i raro i te arai pouri o te warewaretanga, i te tino miharo me te raruraru i nga ahua ke. 4 E kore hoki te kokonga i pupuri ai ratou i taea te tiaki i a ratou kei wehi: engari i rangona nga haruru, ano he wai e heke iho ana ki nga taha katoa, a he pouri nga kitenga i puta mai ki a ratou, me te taimaha o nga kanohi. 5 E kore e taea e te ahi te whakamarama i a ratou: e kore ano e taea e nga mura ahi o nga whetu te tu hei whakamarama i taua po whakamataku. 6 Heoi ka puta ki a ratou he kapura e ngiha ana i a ratou ano, he mea whakamataku rawa: i te mataku rawa hoki ratou, i mahara ai he kino atu nga mea i kite ai ratou i te kitenga kihai nei ratou i kite. 7 Tena ko nga mahi makutu, kua whakataka ratou; 8 Ko te hunga hoki i ki mai ki te pei atu i nga whakamataku me nga raruraru i roto i te wairua turoro, he hunga mate ratou no te mataku, he tika hei kataina. 9 Ahakoa hoki kahore he mea whakamataku i wehi ia ratou; i mataku hoki i nga kararehe e haere atu ana, e whakahi ana ki te nakahi. 10 I mate ratou i te mataku, i whakakahore i te kitenga o te hau, e kore nei e taea te karo.
11 He mahi nanakia rawa hoki te he, i te mea e whakahengia ana e tana ake whakaaturanga, e pehia ana hoki e te hinengaro, e poropiti tonu ana i nga mea kino. 12 Ehara hoki te mataku i te mea ke atu i te tuku i nga awhina e homai ana e te whakaaro. 13 Na, ko te tumanako o roto, ahakoa iti, ki ta te kuware, nui atu i te take e puta ai te mamae. 14 Heoi ka moe raua i taua po ano, he mea e kore e taea te whakamanawanui, i puta mai hoki ki runga ki a raua i nga rire o te reinga e kore e taea te karo. 15 I pouri tetahi wahi i nga ahua whakamataku, ko tetahi wahi kua ngohe; 16 Na, ko te tangata i hinga, ka tutakina ki roto ki te whare herehere, kahore hoki he tutaki rino; 17 Ahakoa hoki he kaimahi ia, he hepara ranei, ahakoa he kaimahi i te mara, ka mau ia, ka whakaririka kau ia ia ki taua mate, te taea te karo: kua herea katoatia hoki ratou ki te mekameka o te pouri. 18 Ahakoa he whiowhio te hau, he haruru manu ranei i roto i nga manga e marara ana, he wai rere kaha ranei; 19 He reo whakamataku ranei o nga kohatu kua maka ki raro, he oma oma kahore nei i kitea e nga kirehe mokowhiti, he reo haruru o nga kirehe mohoao, he haruru hoki no nga maunga tuwhera; na enei mea i oho ai ratou i te wehi. 20 Ma te marama hoki e whiti ana te ao katoa, a kahore he tangata hei arai mo ta ratou mahi. 21 Ko runga ia ratou anake kua horahia he po pouri, he ahua no te pouri e mau ai ratou i muri iho: heoi kino atu to ratou kino i te pouri ki a ratou ano. UPOKO 18 1 ¶ He nui atu ia te marama o tau hunga tapu, ka rongo nei ratou i to ratou reo, kahore i kite i to ratou ahua, no te mea kihai ano i pa ki a ratou enei mea, ka kiia ratou he hari. 2 Na, i te mea kare ratou i tukino i a ratou i naianei, i tukinotia nei ratou i mua, ka mihi atu ki a ratou, ka inoi kia murua to ratou hoa riri. 3 I homai ano e koe ki a ratou he pou ahi e ka ana, hei kaiarahi mo te huarahi e kore e mohiotia, he ra kino hoki hei whakangahau i a ratou. 4 I pai hoki ratou kia whakakahoretia atu ki te marama, kia herea ki te pouri, nana hoki au tamariki i kati, nana nei i homai te marama o te ture ki te ao. 5 A, i to ratou whakaaro kia patua nga kohungahunga a te hunga tapu, kotahi te tamaiti i peia ki waho, a ka ora, hei riria ratou, ka tangohia atu e koe te tini o a ratou tamariki, a whakangaromia katoatia ratou i roto i te wai kaha. 6 I taua po ano i whakaaturia ai o tatou matua, kia mohio ai ratou ki nga oati i whakapono ai ratou, a muri iho ka marama te ngakau. 7 Na ka manakohia e tau iwi te whakaoranga o te hunga tika, me te whakangaromanga o nga hoa riri. 8 Nau hoki i whiu o matou hoa riri, nau ano i whakakororia matou i kaikarangatia nei e koe. 9 I patu puku hoki nga tamariki tika a te hunga pai, kotahi tonu te whakaaro i hanga ai e ratou he ture tapu,
kia uru te hunga tapu ki te pai me te kino, na nga matua i waiata i nga waiata whakamoemiti. 10 Engari i tera taha ka rangona he aue a nga hoariri, ka rangona he reo tangi ki nga tamariki e tangihia ana. 11 Kotahi tonu te whiunga o te rangatira raua ko te pononga; a he pera me te kingi, he pera ano te mamae o te tangata noa. 12 Heoi kotahi tonu te mate o ratou katoa, e kore e taea te tatau; kihai hoki i ranea nga mea ora hei tanu i a ratou; 13 No te mea kihai ratou i whakapono ki tetahi mea, na nga mahi makutu; i runga i te whakangaromanga o nga matamua, ka whakaae ratou ki tenei iwi he tama ratou na te Atua. 14 I te mea e mamu noa ana nga mea katoa, a ko taua po i waenganui o tona huarahi tere; 15 I peke iho tau kupu Kaha Rawa i te rangi i tou torona kingi, ano he tangata whawhai kaha ki waenganui o te whenua ngaro; 16 E ua hopoi mai i ta oe parau haavare ore mai te ‘o‘e oi ra, e ua tia a‘era i nia, e ua faaî i te mau mea atoa i te pohe; a pa ana ki te rangi, tu ana ki runga ki te whenua. 17 Na ohorere tonu ko nga moemoea whakamataku i raruraru ai ratou; 18 Na ko tetahi i maka ki konei, ko tetahi ki ko, he wahi kua mate, i whakaatu i te take i mate ai ia. 19 Ko nga moemoea hoki i raruraru ai ratou i whakaatu i mua i tenei, kei ngaro ratou, te mohio ki te take i whakawhiua ai ratou. 20 Ae ra, i pa te whakamatautauranga o te mate ki te hunga tika ano, a i whakangaromia te mano tini i te koraha: otiia kihai i roa te riri. 21 Na ka hohoro te tangata tika, ka tu ki te tiaki ia ratou; me te mau mai ano i te whakangungu rakau o tana mahi minita, ara te inoi, me te whakamarietanga o te whakakakara, ka whakatika i a ia ano ki te riri, a mutu ake te aitua, me tana kii he pononga ia nau. 22 Heoi hinga ana te kaipahua i a ia, ehara i te mea na te kaha o te tinana, na te kaha o te patu, engari na te kupu i pehia ai e ia te kaiwhiu, ki te oati, ki nga kawenata i whakaritea ki nga matua. 23 I te hinganga o te hunga mate, he puranga tetahi ki runga ki tetahi, tu ana i waenganui, ka pehia e ia te riri, ka wehea e ia te huarahi ki te hunga ora. 24 No te kakahu roa nei hoki te ao katoa, a ki nga rarangi e wha o nga kohatu te kororia o nga matua, he mea whaowhao ki runga ki te potae o tona mahunga. 25 Ka tu ano te kaipahua ki enei, a ka wehi ia ratou: he mea kau i whakamatau kau ratou i te riri. UPOKO 19 1 ¶ Tena ko te hunga karakiakore i puta he riri ki a ratou, kihai hoki i tohungia a taea noatia te mutunga: i mohio hoki ia i mua ake o ta ratou e mea ai; 2 I to ratou tukunga atu kia haere, i hohoro hoki te tonoa atu, ka puta ke to ratou whakaaro, ka whai ia ratou. 3 I a ratou ano e tangi ana, e aue ana i nga urupa, ka tapiritia ano e ratou tetahi atu whakaaro poauau, a whaia ana ratou, ano he hunga mawhiti noa atu, i inoi ra ratou kia haere.
4 Na te takanga hoki i tika ai ratou, i kumea ai ratou ki tenei wahi, a kua wareware ratou ki nga mea kua pahemo ake, kia tutuki ai te whiu e kore nei e mamae mo ratou. 5 Kia haere ai tau iwi i te huarahi whakamiharo: engari he mate ke te kite i a ratou. 6 I hanga houtia hoki nga mea hanga katoa i roto i tona ahua ano, i te mahi ki nga ture motuhake kua homai ki a ratou, kia tiakina ai o tamariki kei kino. 7 Ina hoki he kapua e taumarumaru ana ki te puni; a ki te wahi i tu ai te wai i mua, ka puta te whenua maroke; a i roto i te Moana Whero he ara kahore ona arai; he mara matomato ano hoki i roto i te awa tutu. 8 I haere atu ra te iwi katoa i tiakina e tou ringa, i kite i au mea whakamiharo whakamiharo. 9 No te mea ka omaoma haere ratou ano he hoiho, ka pekepeke ano he reme, ka whakamoemiti ki a koe, e te Ariki, nau ratou i whakaora. 10 I mahara ano ratou ki nga mea i mahia i a ratou e noho manene ana, ki te whakaputanga ake o nga pokai namu i te whenua; 11 Muri iho ka kite ratou i te whakatupuranga hou o nga manu, ka arahina e to ratou hiahia, ka tono ki etahi kai papai. 12 I haere ake hoki te koitareke i te moana, kia makona ai ratou. 13 A ko nga whiunga i pa ki te hunga hara ehara i te mea kahore he tohu o mua, he mea na te kaha o nga whatitiri; 14 Kihai hoki nga Horoma i manako ki te hunga kihai nei i mohiotia e ratou i to ratou taenga mai; 15 A ehara i te mea ko tera anake, engari tera pea e whakanuia e ratou, mo ta ratou mahi ki nga tangata ke, ehara nei i te hoa aroha. 16 A he nui te tukino o enei ki a ratou, i whangaia e ratou ki nga hakari, a kua uru tahi ratou ki aua ture. 17 Na reira enei i whiua ki te matapotanga, me te mea ko era i nga kuwaha o te tangata tika; 18 I whakaputaia ketia hoki nga mea timatanga i roto i a ratou ano he ahua pai, he pera me te hatere i whakaputaia ketia te ingoa o te rangi, he oro tonu; e kitea paitia ana e nga mea kua mahia. 19 I puta ke hoki nga mea o te whenua hei wai; 20 I kaha te ahi i roto i te wai, wareware ake ki tona pai: kua wareware te wai ki tona ahua tinei. 21 I tera taha, kihai i pau i te mura nga kikokiko o nga mea ora pirau, ahakoa i haere ratou i reira; kihai ano hoki i rewa te tio o te kai o te rangi he ahua rite tonu ki te rewa. 22 I nga mea katoa hoki, e te Ariki, i whakanuia e koe tau iwi, whakakororiatia ana ratou e koe, kihai hoki koe i whakahawea ki a ratou;