Kauwhau i runga i te Maunga Matiu 5:1-48 1 A, i tōna kitenga i te mano, ka haere ia ki runga i te maunga: a, no tona nohoanga iho, ka haere mai ana akonga ki a ia: 2 Nā ka puaki tōna mangai, ā ka whakaako i a rātou, ka mea, 3 Ka hari te hunga rawakore te wairua: no rātou hoki te rangatiratanga o te rangi. 4 Ka hari te hunga e tangi ana: ka whakamarietia hoki rātou. 5 Ka hari te hunga ngākau mahaki: ka riro hoki i a rātou te whenua. 6 Ka hari te hunga e hiakai ana, e matewai ana ki te tika: e makona hoki ratou. 7 Ka hari te hunga atawhai: ka tohungia hoki rātou. 8 Ka hari te hunga ngākau mā: e kite hoki rātou i te Atua. 9 Ka hari te hunga hohou rongo: ka huaina hoki rātou he tamariki nā te Atua. 10 Ka hari te hunga e whakatoia ana mō te tika: nō rātou hoki te rangatiratanga o te rangi. 11 Ka koa koutou ina tawai mai te tangata i a koutou, ina whakatoi mai i a koutou, ina puaki mai hoki i a koutou nga kupu kino katoa ki a koutou he teka, he whakaaro ki ahau. 12 Kia hari, kia tino koa: he nui hoki te utu mō koutou i te rangi: i pērā hoki rātou i te whakatoi i ngā poropiti i mua i a koutou. 13 Ko koutou te tote o te whenua: otira ki te hemo te reka o te tote, ma te aha e whai tikanga ai? heoi ano tona pai, ka akiritia ki waho, ka takahia e te tangata. 14 Ko koutou te māramatanga o te ao. E kore e ngaro te pa e tū ana i runga i te maunga. 15 E kore hoki e tahuna he rama, e waiho ki raro i te mehua, engari ki runga ki te turanga rama; a ka tiaho ki te hunga katoa i roto i te whare. 16 Waihoki kia tiaho tō koutou māramatanga ki te aroaro o te tangata, kia kite ai rātou i ā koutou mahi pai, kia whakakororia ai i tō koutou Matua i te rangi. 17 Kaua e mea i haere mai ahau ki te whakakore i te ture, i nga poropiti ranei; kihai ahau i haere mai ki te whakakore, engari ki te whakatutuki. 18 He pono hoki taku e mea nei ki a koutou, Kia pahemo ra ano te rangi me te whenua, e kore tetahi iota, tetahi tohu ranei o te ture e pahemo, kia rite ra ano nga mea katoa.
1
Kauwhau i runga i te Maunga
19 Nā, ko te tangata e takahi ana i tētahi o ēnei ture iti rawa, e ako ana i ngā tāngata kia pērā, ka kiia ia ko te iti rawa i te rangatiratanga o te rangi: engari ko te tangata e pupuri ana, e whakaako ana i aua ture, ka kiia ia he nui i te rangatiratanga o te rangi. 20 Ko taku kupu hoki tenei ki a koutou, Ki te kore e nui ake ta koutou tika i ta nga karaipi ratou ko nga Parihi, e kore rawa koutou e tomo ki te rangatiratanga o te rangi. 21 Kua rongo koutou, i korerotia ki ngā tupuna, Kaua e patu tangata; a ki te patu tangata tetahi, ka tau te he ki a ia: 22 Nā, ko taku kupu tēnei ki a koutou, Ki te riri noa tetahi ki tōna teina, ka tika kia whakawakia; ā, ki te mea tetahi ki tōna teina, Wairangi, ka tika kia whakawakia; ki te mea ia tetahi, Kuware, ka tika kia whakawakia; ki te mea ia tetahi, Kuware, ka tika kia whakamatea ki te ahi o Kehena. 23 Nā reira, ki te mauria e koe tāu whakahere ki te aata, ā, ka mahara koe i reira he hara tā tōu teina ki a koe; 24 Waiho tāu whakahere i reira ki mua i te aata, ā, haere, matua houhia te rongo ki tōu teina, kātahi ka haere mai, ka mau i tāu whakahere. 25 Kia hohoro te whakarite i tā kōrua kōrero me tō hoa tauwhainga i a kōrua i te ara, kei tukua koe e te hoa tauwhainga ki te kaiwhakawā, ā, ka tukua koe e te kaiwhakawā ki te katipa, ā, ka maka koe ki te whare herehere. 26 He pono taku e mea atu nei ki a koe, E kore rawa koe e puta mai i reira, kia utua ra ano e koe te patene whakamutunga. 27 Kua rongo koutou, i korerotia ki ngā tupuna, Kaua e puremu: 28 Nā, ko taku kupu tēnei ki a koutou, Ki te titiro tetahi ki te wahine, ki te hiahia ki a ia, kua puremu kē ia ki a ia i roto i tōna ngākau. 29 Ki te hē koe i tō kanohi matau, tikarohia, maka atu: he pai ke hoki ki a koe kia ngaro tetahi o ōu wāhanga, kaua e maka tō tinana katoa ki Kehena. 30 Ki te mea hoki he hē tōu ringa matau, tapahia, maka atu: he pai ke hoki ki a koe kia ngaro tetahi o ou wahi, kaua e maka tou tinana katoa ki Kehena. 31 I korerotia ano, Ki te whakarere tetahi i tana wahine, me hoatu e ia ki a ia tetahi pukapuka whakarere: 32 Ko taku kupu ia tenei ki a koutou, Ki te whakarere tetahi i tana wahine, haunga te take moepuku, e mea ana ia i a ia kia puremu: a ki te marena tetahi i te wahine i whakarerea, e puremu ana ia. 33 Kua rongo anō koutou, i korerotia ki ngā tupuna, Kaua e oati teka, engari me whakamana āu oati ki te Ariki: 34 Nā, ko taku kupu tēnei ki a koutou, Kaua rawa e oatitia tetahi mea; kaua hoki te rangi, ko te torona hoki ia o te Atua: 35 Kaua hoki te whenua; ko tōna turanga waewae hoki ia: kaua hoki a Hiruharama; ko te pa hoki ia o te Kingi nui. 36 Kaua hoki e oati ki tōu māhunga, e kore hoki e taea e koe te mea kia mā tetahi makawe, kia mangu rānei. 37 Engari kia penei ta koutou kupu, Ae, ae; Kahore, kahore: no te mea ki te nui atu i enei, no te kino. 38 Kua rongo koutou i korerotia, He kanohi mo te kanohi, he niho mo te niho: 39 Nā, ko taku kupu tēnei ki a koutou, Kaua e whakakeke ki te kino; engari ki te papaki tetahi i tōu paparinga matau, tahuri atu hoki ki a ia te taha. 40 Ā, ki te mea tetahi kia whakawakia koe e te ture, ka tangohia tō koti, tukua atu hoki tōu kākahu ki a ia. 41 Ā, ki te mea tetahi kia haere koe i te maero kotahi, kia rua āu e haere tahi ai me ia. 42 Hoatu ki te tangata e tono ana i a koe; kaua hoki e tahuri ke i te tangata e mea ana kia tango moni mai i a koe. 43 Kua rongo koutou i korerotia, Kia aroha koe ki tou hoa tata, kia kino hoki ki tou hoa whawhai.
2
Kauwhau i runga i te Maunga
44 Ko taku kupu ia tenei ki a koutou, Arohaina o koutou hoa whawhai, manaakitia te hunga e kanga ana i a koutou, meatia te pai ki te hunga e kino ana ki a koutou, me inoi hoki mo te hunga e tukino ana i a koutou, e whakatoi ana i a koutou; 45 Kia meinga ai koutou hei tamariki mā tō koutou Matua i te rangi: e mea nei hoki ia i tōna rā kia whiti ki te hunga kino, ki te hunga pai, e tuku ana hoki i te ua ki te hunga tika, ki te hunga he. 46 Ki te aroha hoki koutou ki te hunga e aroha ana ki a koutou, he aha te utu e riro i a koutou? Kāore ianei ngā pupirikana e pena anō? 47 Ā, ki te oha atu koutou ki ō koutou teina anake, he aha tā koutou mahi e nui ake ana i tā ētahi atu? Kāore ianei ngā pupirikana e pena? 48 Kia tino tika koutou, kia pera me to koutou Matua i te rangi e tino tika ana.
Matiu 6:1-34 1 Kia tūpato kei mahi koutou i ā koutou mea tika i te aroaro o te tangata, hei tirohanga mā rātou: ki te kore, kāore he utu mō koutou i tō koutou Matua i te rangi. 2 Nā, ka atawhai koe i te rawakore, kaua e whakatangihia te tetere i mua i a koe, kei pera me te hunga tinihanga i roto i ngā whare karakia, i ngā ara hoki, kia whai kororia ai rātou i te aroaro o te tangata. He pono taku e mea nei ki a koutou, Kua riro i a rātou tō rātou utu. 3 Engari ka atawhai koe i te rawakore, kaua tou ringa maui e mohio ki ta tou ringa matau e mea ai: 4 Kia ngaro ai āu mahi atawhai rawakore: ā, ko tōu Matua e kite nei i te ngaro, māna koe e utu nui. 5 Ā, ka inoi koe, kaua e rite ki te hunga tinihanga; e pai ana hoki rātou ki te inoi tū i roto i ngā whare karakia, i ngā kokonga o ngā ara, kia kitea ai rātou e te tangata. He pono taku e mea nei ki a koutou, Kua riro i a rātou tō rātou utu. 6 Engari ka inoi koe, tomo atu ki tōu rūma i roto rawa, ā, ka kati tōu tatau, inoi ki tōu Matua i te wāhi ngaro; ā, ko tōu Matua e kite nei i te wāhi ngaro, māna koe e utu nui. 7 Ia pure rā outou, aua e whakahuatia noatia ngā kupu maha, pērā i ngā tauiwi: e mea ana hoki rātou mā te maha o ā rātou kupu ka rangona ai rātou. 8 Nā, kaua koutou e rite ki a rātou; e mātau ana hoki tō koutou Matua ki ngā mea e matea ana e koutou, i te mea kiano koutou i inoi ki a ia. 9 Nā, kia pēnei tā koutou inoi: E tō mātou Matua i te rangi, Kia tapu tōu ingoa. 10 Kia tae mai tōu rangatiratanga. Kia meatia tōu e pai ai ki te whenua, kia rite ki tō te rangi. 11 Homai ki a mātou i tēnei rā te taro mā mātou mō tēnei rā. 12 Murua mai ō mātou hara, me mātou hoki e muru nei i te hunga e hara ana ki a mātou. 13 Kaua hoki mātou e kawea ki te whakamātautau, engari whakaorangia mātou i te kino: nōu hoki te rangatiratanga, te kaha, me te kororia, ake ake. Āmene. 14 Ki te whakarerea noatia hoki e koutou ngā hara o te tangata, ka whakarerea noatia anō hoki koutou e tō koutou Matua i te rangi. 15 Ki te kore ia koutou e muru i ngā hara a te tangata, e kore anō hoki tō koutou Matua e muru i ā koutou hara. 16 Ā, ka nohopuku koutou, kaua e rite ki te hunga tinihanga, e whakapōuri te kanohi; e whakaahua ke ana hoki rātou i ō rātou kanohi, kia kitea ai e te tangata e nohopuku ana rātou. He pono taku e mea nei ki a koutou, Kua riro i a rātou tō rātou utu. 17 Engari ka nohopuku koe, whakawahia tou upoko, horoia hoki tou mata; 18 Kei kitea koe e te tangata e nohopuku ana, engari e tou Matua i te wahi ngaro: a ko tou Matua e kite nei i te wahi ngaro, mana koe e utu nui. 19 Kaua e purangatia he taonga mā koutou ki te whenua, ki te wāhi e whakangaro ai te huhu, te waikura, ki te wāhi hoki e pakaru ai, e tahae ai ngā tahae: 20 Engari purangatia he taonga mā koutou ki te rangi, ki te wāhi e kore ai e whakangaro te huhu, te waikura, ki te wāhi hoki e kore ai e pakaru, e tahae ai ngā tahae: 21 Ko te wāhi hoki kei reira ō koutou taonga, kei reira anō hoki ō koutou ngākau. 3
Kauwhau i runga i te Maunga
22 Ko te kanohi te rama o te tinana: nā, ki te tika tō kanohi, ka mārama tō tinana katoa. 23 Tēnā ki te kino tō kanohi, ka pōuri katoa tō tinana. Nā, ki te pōuri te māramatanga i roto i a koe, ano te nui o taua pōuri! 24 Kāore he tangata e ahei te mahi ki ngā rangatira tokorua: ka kino hoki ia ki tētahi, ka aroha ki tētahi; ka u rānei ki tētahi, ka whakahawea ki tētahi. E kore e taea e koutou te mahi ki te Atua, ki te taonga. 25 Koia ahau ka mea nei ki a koutou, Kaua e manukanuka ki to koutou ora, ki ta koutou e kai ai, ki ta koutou e inu ai; kaua hoki ki to koutou tinana, ki ta koutou e kakahu ai. Ehara ianei te ora i te kai nui atu, me te tinana i te kakahu? 26 Tirohia ngā manu o te rangi: kāhore rātou e rui, kāhore e kokoti, kāhore e kohikohi ki ngā whare witi; heoi e whāngai ana tō koutou Matua i te rangi i a rātou. Kāore ianei koutou i te nui ake tō koutou pai i a rātou? 27 Ko wai o koutou e taea e ia te whakanui i tōna roa kia kotahi whatianga i te manukanuka? 28 Ā, he aha koutou ka manukanuka ai ki te kākahu? Mātakitakina ngā rengarenga o te parae, te tupu; kāore rātou e mahi, kāore hoki e miro: 29 Heoi, ko taku kupu tenei ki a koutou, Ahakoa a Horomona, me tona kororia katoa, kihai i rite te kakahu ki tetahi o enei. 30 Ha, ki te mea ka penei te whakakakahu a te Atua i te tarutaru o te parae, e tupu nei i tenei ra, a apopo ka maka ki te oumu, e kore ianei ia e nui ake tana whakakakahu i a koutou, e te hunga whakapono iti? 31 Nō reira, kaua e manukanuka, e mea, He aha tā mātou e kai ai? He aha tā mātou e inu ai? He aha rānei tā mātou e kākahu ai? 32 (Ko enei mea katoa hoki ta nga Tauiwi e rapu nei:) e matau ana hoki to koutou Matua i te rangi e matea ana e koutou enei mea katoa. 33 Engari rapua te rangatiratanga o te Atua, me tana tika; a ka tāpirihia mai enei mea katoa ki a koutou. 34 Nō reira kaua e manukanuka ki āpōpō: mā āpōpō anō hoki e manukanuka. Kati anō mō te rā tōna kino.
Matiu 7:1-29 1 Kaua e whakawa, kei whakawakia koutou. 2 Nā, ko te whakawakanga e whakawa ai koutou, ka whakawakia anō koutou; ā, ko te mehua e mehua ai koutou, ka mehua anō ki a koutou. 3 Ā, he aha koe ka titiro ai ki te otaota i roto i te kanohi o tōu teina, te kite ai koe i te kurupae i roto i tōu ake kanohi? 4 Me pēhea rānei koe e mea ai ki tōu teina, Tukua ahau kia tango i te otaota i tōu kanohi; ā, he kurupae anō kei roto i tōu ake kanohi? 5 E te tangata tinihanga, matua kapea e koe te kurupae i roto i tou kanohi; katahi koe ka kite marama ai ki te kapea e koe te otaota i roto i te kanohi o tou teina. 6 Kaua e hoatu te mea tapu ki ngā kurī, kaua hoki e maka ā koutou pērara ki mua i ngā poaka, kei takatakahia e rātou ki raro i ō rātou waewae, ā ka tahuri mai, ka haehae i a koutou. 7 Inoia, ā ka hoatu ki a koutou; rapua, ā ka kitea e koutou; patuki, ā ka uakina ki a koutou; 8 Ko te tangata hoki e inoi ana, ka whiwhi ia; ko te tangata e rapu ana, ka kite ia; ā, ko te tangata e patuki ana, ka uakina ki a ia. 9 Ko tēhea tangata o koutou, ki te inoia e tāna tama he taro, e hoatu rānei ki a ia he kōhatu? 10 Ki te inoia he ika, e hoatu rānei he nakahi ki a ia? 11 Nā, ki te mea e mātau ana koutou, te hunga kino, ki te hoatu mea pai ki ā koutou tamariki, tera noa ake te homaitanga o ngā mea pai e tō koutou Matua i te rangi ki te hunga e inoi ana ki a ia?
4
Kauwhau i runga i te Maunga
12 Nā, ko ngā mea katoa e pai ai koutou kia meatia e ngā tāngata ki a koutou, meatia hoki e koutou ki a rātou: ko tā te ture me tā ngā poropiti hoki tēnei. 13 Tomo atu mā te kūaha whaiti: he whānui hoki te kūaha, he whānui te ara e tika ana ki te ngaromanga, ā, he tokomaha e haere ana ra reira: 14 He kuiti hoki te kuwaha, he whaiti te ara e tika ana ki te ora, a he tokoiti te hunga e kite. 15 Kia tūpato ki ngā poropiti teka, e haere mai nei ki a koutou i roto i te kākahu hipi, engari ko roto he wuruhi kaipahua. 16 Mā ō rātou hua ka mōhiotia ai rātou e koutou. E kohia ana rānei e te tangata he karepe i runga i te tataramoa, he piki rānei i runga i te tumatakuru? 17 Waihoki he pai ngā hua o te rākau pai katoa; he kino ia ngā hua o te rākau kino. 18 E kore e taea e te rākau pai te hua mai i te hua kino, e kore anō hoki e taea e te rākau kino te hua mai i te hua pai. 19 Ko ngā rākau katoa e kore e hua i te hua pai, ka tuaina ki raro, ka maka ki te ahi. 20 Nā, mā ō rātou hua ka mōhiotia ai rātou e koutou. 21 E kore e tomo ki te rangatiratanga o te rangi te hunga katoa e mea mai ana ki ahau, E te Ariki, e te Ariki; engari ko ia e mea ana i ta toku Matua i te rangi i pai ai. 22 He tokomaha e mea mai ki ahau i taua rā, E te Ariki, e te Ariki, kihai ianei matou i poropiti i runga i tou ingoa, i pei rewera hoki i runga i tou ingoa, a i mahi i nga mahi whakamiharo maha i runga i tou ingoa? 23 Ko reira ahau mea ai ki a rātou, Kāore ahau i mōhio ki a koutou; mawehe atu i ahau, e te hunga mahi kino. 24 Nā reira, ko te tangata e rongo ana ki ēnei kupu aku, e mahi ana hoki, ka whakaritea ia e ahau ki te tangata whakaaro nui, i hanga i tōna whare ki runga ki te kamaka: 25 Ā, ka ua te ua, ka puta ngā waipuke, ka pupuhi ngā hau, ka pā ki taua whare; kāore i hinga: i runga hoki i te kamaka tōna hanganga. 26 Ā, ko te tangata e rongo ana ki ēnei kupu aku, ā, e kore e mahi, ka whakaritea ia ki te tangata wairangi i hanga i tōna whare ki runga i te onepu: 27 Nā ka ua te ua, ka puta ngā waipuke, ka pupuhi ngā hau, ka pā ki taua whare; ā, ka hinga: he nui te hinganga o taua whare. 28 Ā, nō ka mutu ēnei kupu a Ihu, ka miharo te mano ki tana ako: 29 I whakaako hoki ia i a ratou ki ta te tangata whai mana, ehara i te mea ki ta nga karaipi.
5