Kiriona, He Tangata Toa Nui Kaiwhakawā 6 1 Na ka mahi kino nga tamariki a Iharaira i te tirohanga a Ihowa, a tukua ana ratou e Ihowa ki te ringa o Miriana e whitu nga tau. 2 Ā, nui atu te kaha o te ringa o Miriana i a Iharaira: ā, nā Miriana i hanga ai e ngā tamariki a Iharaira ngā ana i ngā maunga mō rātou, me ngā ana, me ngā pā kaha. 3 Na, i te otinga o te whakato a Iharaira, ka haere ake nga Miriani ratou ko nga Amareki, me nga tangata o te rawhiti; ka haere ake ki te whakaeke i a ratou. 4. Na ka noho ratou ki te whawhai ki a ratou, a whakangaromia ana e ratou nga hua o te whenua a tae noa koe ki Kaha, kihai hoki i mahue he oranga mo Iharaira, kahore he hipi, kahore he kau, kahore he kaihe. 5 I haere mai hoki rātou me ā rātou kararehe, me ō rātou tēneti, ā, i haere mai rātou me te tini kerekere; e kore hoki e taea te tatau rātou me ā rātou kāmera: ā, haere mai ana rātou ki te whenua whakangaro ai. 6Na kua rawakore rawa a Iharaira i a Miriana; a ka tangi nga tamariki a Iharaira ki a Ihowa. 7 A, i te tangihanga o nga tamariki a Iharaira ki a Ihowa mo Miriana, 8 I tono tangata a Ihowa ki ngā tamariki a Iharaira, he poropiti, hei mea ki a rātou, Ko te kupu tēnei a Ihowa, a te Atua o Iharaira, Nāku koutou i kawe mai ki runga nei i Ihipa, nāku hoki koutou i whakaputa mai i te whare pononga; 9 Nāku koutou i whakaora i te ringa o ngā Ihipiana, i te ringa hoki o te hunga katoa i whakatupu kino i a koutou, i peia atu hoki rātou e ahau i tō koutou aroaro, i hoatu hoki e ahau tō rātou whenua ki a koutou. 10 I mea atu anō ahau ki a koutou, Ko Ihowa ahau, ko tō koutou Atua; kaua e wehingia ngā atua o ngā Amori, no rātou nei te whenua e noho nei koutou: heoi kāore koutou i rongo ki tōku reo. 11 Na ka haere mai tetahi anahera a Ihowa, a noho ana i raro i tetahi oki i Opora, he mea na Ioaha Apieteri: i te patu witi ano hoki tana tama, a Kiriona, ki te poka waina, kia huna ai i nga Miriani. 12 Na ka puta te anahera a Ihowa ki a ia, ka mea ki a ia, Kei a koe a Ihowa, e te tangata toa. 13 Nā ka mea a Kiriona ki a ia, Aue, e tōku Ariki, ki te mea kei a mātou a Ihowā, he aha rā i pā mai ai ēnei mea katoa ki a mātou? kei hea hoki āna merekara katoa i kōrerotia mai e ō mātou mātua ki a
1
Kiriona, He Tangata Toa Nui
mātou, i mea ai, Kāore ianei a Ihowā i kawe mai i a mātou i Ihipa? Nā, kua whakarērea mātou e Ihowā ināianei, kua tukua mātou ki te ringa o Miriana. 14 Na ka titiro atu a Ihowa ki a ia, ka mea, Haere i runga i tenei kaha ou, whakaorangia hoki a Iharaira i te ringa o Miriana: kahore ianei ahau i tono i a koe? 15 Nā ka mea ia ki a ia, Aue, e tōku Ariki, mā te aha ahau e whakaora ai i a Iharaira? Nana, he rawakore tōku whānau i roto i a Manahi, ko ahau hoki te iti rawa i roto i te whare o tōku pāpā. 16 Na ka mea a Ihowa ki a ia, Ko ahau nei hei hoa mou; a ka patua e koe nga Miriani, me te mea he tangata kotahi. 17 Ā, ka mea ia ki a ia, Ki te mea kua manakohia ahau e koe, tena ra, whakakitea mai he tohu ki ahau e kōrero mai ana koe ki ahau. 18 Kaua ra e haere atu i konei, kia tae mai ra ano ahau ki a koe, kia kawea mai ra ano e ahau taku whakahere, kia whakatakotoria ra ano e ahau ki tou aroaro. Na ka mea ia, Ka tatari ahau kia hoki mai ra ano koe. 19 Na ka haere a Kiriona ki roto, a taka ana e ia tetahi kuao koati, me etahi keke rewenakore ki te epa paraoa kotahi: ko te kikokiko i whaowhina e ia ki roto i te kete, ko te hupa i whaowhina e ia ki roto i te kohua, na kawea ana ki waho ki a ia i raro i te oki, a whakatakotoria ana ki waho. 20 Nā, ka mea te anahera a te Atua ki a ia, Tangohia te kikokiko me ngā keke rewenakore, ka whakatakoto ki runga ki tēnei kamaka, ka riringi hoki i te hupa. Nā, pera ana ia. 21 Katahi ka whatorona atu e te anahera a Ihowa te pito o te tokotoko i tona ringa, a pa ana ki te kikokiko, ki nga keke rewenakore; na ko te putanga ake o te ahi i roto i te kamaka, pau ake te kikokiko me nga keke rewenakore. Na kua riro atu te anahera a Ihowa i tana tirohanga. 22 A, no te kitenga o Kiriona he anahera ia na Ihowa, ka mea a Kiriona, Aue, e te Ariki, e Ihowa! kua kite hoki ahau i te anahera a Ihowa, he kanohi ki te kanohi. 23 Na ka mea a Ihowa ki a ia, Kia tau te rangimarie ki a koe; kaua e wehi: e kore koe e mate. 24 Na ka hanga e Kiriona tetahi aata ma Ihowa ki reira, a huaina iho e ia ko Ihowaharomo: kei Opora o nga Apieteri ano taua mea a tae noa mai ki tenei ra. 25 Nā, i taua pō anō ka mea a Ihowā ki a ia, Tikina te puru a tōu pāpā, te rua o ngā puru, e whitu ōna tau, ka whakahoro i te aata a Paara, a tōu pāpā, ka tua hoki i te ngahere i tōna taha. 26 Me hanga hoki e koe tetahi aata ma Ihowa, ma tou Atua, ki runga i tenei kamaka, kia rite ki tona tikanga, ka mau ai ki te rua o nga puru, ka whakaeke hei tahunga tinana me te rakau o te ngahere e tuaina e koe. 27 Na ka tango a Kiriona i etahi tangata kotahi tekau o ana pononga, a meatia ana e ia ta Ihowa i korero ai ki a ia: na, i tona wehi i te whare o tona papa, i nga tangata ano hoki o te pa, kihai i taea e ia te mahi i te awatea, koia i meatia ai e ia i te po. 28 Na, i te marangatanga ake o nga tangata o te pa i te atatu, na, kua wahia te aata a Paara, kua tuaina hoki te ngahere i tona taha, kua oti hoki te tuarua o nga puru te whakaeke ki runga ki te aata i hanga ra. 29 Nā ka mea rātou tetahi ki tetahi, Nā wai tēnei mahi? Ā, i tā rātou uiuinga, ka mea rātou, Nā Kiriona tama a Ioaha tēnei mahi. 30 Na ka mea nga tangata o te pa ki a Ioaha, Kawea mai tau tama ki waho, kia mate: mona i wahi te aata a Paara, mona hoki i tua te ngahere i tona taha. 31 Nā ka mea a Ioaha ki te hunga katoa e tū ana ki tōna aroaro, Ka tohe koutou mō Paara? Ka whakaorangia rānei ia e koutou? Ko te tangata e tohe ana mōna, me whakamate ia i te ata tonu: ki te mea he atua ia, me tohe ia mōna ake, mō te mea kua wahia e tetahi tana aata. 32 Nā reira i huaina ai ia e ia i taua rā ko Ierupaara; i mea ia, Ma Paara e tohe ki a ia mo tana aata kua wahia e ia. 33 Na ka huihui katoa nga Miriani ratou ko nga Amareki, ko nga tangata o te rawhiti, a ka whiti, ka noho ki te raorao o Ietereere. 34 Na ka tau te Wairua o Ihowa ki runga ki a Kiriona, a whakatangihia ana e ia te tetere; a huihuia ana a Apietere ki te aru i a ia.
2
Kiriona, He Tangata Toa Nui
35 I tono karere ano ia puta noa i a Manahi, a ka huihuia mai ano ratou ki a ia: i tono karere ano ia ki a Ahera, ki a Hepurona, ki a Napatari; a ka haere mai ratou ki te whakatau i a ratou. 36 Na ka mea a Kiriona ki te Atua, Ki te mea noku te ringa e whakaorangia ai e koe a Iharaira, pera me tau i korero mai ai, 37 Nana, ka whakatakotoria e ahau he huruhuru hipi ki runga i te patunga witi; a ki te mea kei runga i te huruhuru anake te tomairangi, a ka maroke te whenua katoa, katahi ahau ka mohio ko toku ringa te mea e whakaorangia ai e koe a Iharaira, ka rite ki tau i korero ai. 38 Ā, pērā tonu: i maranga wawe hoki ia i te ata, ā, ka pēhia e ia te huruhuru hipi kia kotahi, ā, tauia ana te tomairangi i roto i te huruhuru hipi, kī tonu te peihana i te wai. 39 I mea anō a Kiriona ki te Atua, Kaua e mura tō riri ki ahau, ā, heoi anō taku kōrerotanga i tēnei: tukua ahau kia whakamātautau i tēnei, engari ko te huruhuru anake kia maroke, ā, kia tau te tomairangi ki te whenua katoa. 40 Ā, i pērā te Atua i taua pō: ko te huruhuru anake i maroke, ā, he tomairangi i te whenua katoa.
Kaiwhakawā 7 1 Na ka maranga wawe a Ierupaara, ara a Kiriona, ratou ko tona nuinga katoa, a noho ana i te puna o Haroro; a i te taha ki te raki o ratou te ope o Miriana, i te puke o More, i te raorao. 2 Na ka mea a Ihowa ki a Kiriona, He tokomaha rawa te iwi i a koe nei, kia tukua atu ai e ahau nga Miriani ki o ratou ringa, kei whakapehapeha a Iharaira ki ahau, kei mea, Na toku ringa ake ahau i whakaora. 3 Nā, haere, karanga atu ki ngā taringa o te iwi, mea atu, Ki te wehi tetahi, ki te pawera, hoki atu ia, haere atu i Maunga Kireara. Na e rua tekau ma rua mano o te iwi i hoki; a kotahi tekau mano i mahue. 4 Nā, ka mea a Ihowā ki a Kiriona, He nui rawa atu te iwi; kawea rātou ki raro ki te wai, ā, māku rātou e whakamātautau māu ki reira: ā, ko taku e mea ai ki a koe, Me haere tahi tēnei i a koe, ko ia e haere tahi i a koe; ā, ko taku e mea ai ki a koe, Kaua tēnei e haere tahi i a koe, kaua ia e haere. 5 Nā, ka arahina e ia te iwi ki raro ki te wai, ā, ka mea a Ihowa ki a Kiriona, Ko te hunga katoa e mitimiti ana i te wai ki tōna arero, pērā i te kuri e mitimiti nei, me tū motuhake rātou; me te hunga katoa hoki e piko ana ki raro ki ōna turi ki te inu. 6 Ā, ko te tokomaha o te hunga i mitimiti, me te pa o ō rātou ringa ki ō rātou mangai, e toru rau tāngata: ko te toenga ia o te iwi i tuturi ki raro ki te inu wai. 7 Na ka mea a Ihowa ki a Kiriona, Ma nga rau tangata e toru i mitimiti ra ka whakaora ahau i a koutou, ka hoatu hoki nga Miriani ki tou ringa; a tukua te iwi katoa kia haere, ia tangata, ia tangata, ki tona wahi. 8 Nā, ka mauria e te iwi he o ki ō rātou ringa, me ā rātou tetere: ā, ka tonoa e ia te toenga o Iharaira katoa ki tōna tēneti, ki tōna tēneti, ko aua rau tangata ia i puritia e ia: ko te puni hoki o Miriana i raro i a ia i te raorao. 9 Nā, i taua pō anō ka mea a Ihowā ki a ia, Whakatika, haere ki raro ki te puni; kua hoatu hoki e ahau ki tōu ringa. 10 Ki te wehi ia koe ki te haere ki raro, haere kōrua ko Pura, ko tāu tangata, ki raro ki te puni. 11 Ā, ka rongo koe ki tā rātou e kōrero ai; ā, muri iho ka māia ōu ringa, ka haere koe ki raro ki te ope. Nā, ka heke rāua ko tana tangata, ko Pura, ki te hiku o ngā tāngata i roto i te ope. 12A e takoto haere ana i te raorao nga Miriani, ratou ko nga Amareki, me nga tamariki katoa o te rawhiti, kei te mawhitiwhiti te tokomaha; me a ratou kamera, kahore e taea te tatau; rite tonu ki te onepu i te taha o te moana te tokomaha. 13 A, no te taenga atu o Kiriona, na, i reira tetahi tangata e korero ana i te moe ki tona hoa, e mea ana, Nana, i moe ahau i tetahi moe, a ko tetahi keke taro parei e takahuri ana ki te puni o Miriana, a tae noa ki tetahi teneti; na ka aki atu, a hinga ana, ka huripokitia, a takoto kau ana te teneti. 14 Na ka whakahoki tona hoa, ka mea, Ehara tenei i te mea ke atu i te hoari a Kiriona tama a Ioaha, he tangata no Iharaira: kua hoatu hoki e te Atua a Miriana me te ope katoa ki tona ringa.
3
Kiriona, He Tangata Toa Nui
15 Ā, i te rongonga o Kiriona i te kōrerotanga o te moe, me tōna tikanga, ka koropiko ia, ā, hoki ana ki te puni o Iharaira, ka mea, Whakatika, kua homai hoki e Ihowa te ope o Miriana ki tō koutou ringa. 16 Kātahi ka wehea e ia ngā tāngata e toru rau kia toru ngā matua, ā, ka hoatu e ia he tetere ki ngā ringa o rātou katoa, me ngā oko tahanga, me ngā rama i roto i ngā oko. 17 I mea ia ki a rātou, Titiro mai ki ahau, kia rite hoki tā koutou mahi ki ahau; nā, ina tae ahau ki te pito rawa o te puni, ko taku e mea ai, me mahi koutou. 18 Ka whakatangihia e ahau te tetere, mātou ko ōku hoa katoa, me whakatangi hoki e koutou ngā tetere i ngā taha katoa o te puni, me te kī atu, Ko te hoari a Ihowā, a Kiriona. 19 Nā, ka tae a Kiriona, rātou ko te rau tangata i a ia, ki te wāhi i waho rawa o te puni, i te tīmatanga o te mataaratanga i waenganui o te marama; kātahi anō ka whakatūria ngā mataaratanga: nā, ka whakatangihia e rātou ngā tetere, ā, wahia ana ngā oko i ō rātou ringa. 20 Ā, ka whakatangihia ngā tetere e ngā rōpū e toru, ka wahia hoki ngā oko, ka puritia hoki ngā rama ki ō rātou ringa maui, me ngā tetere ki ō rātou ringa matau hei whakatangi; me te karanga anō hoki, Ko te hoari a Ihowā, a Kiriona. 21 Na tu ana ratou i tona turanga, i tona turanga, taiawhio noa i te puni: a ka oma katoa te ope; a ka hamama, na ko te whatinga. 22 Ā, i whakatangihia e ngā rau e toru ngā tetere, ā, i meinga e Ihowā te hoari a te tangata, a te tangata, kia anga ki tōna hoa, ki tōna hoa, puta noa i te ope katoa: ā, ka whati te ope ki Petehita i Tererata, tae noa ki te rohe o Āperemehora, ki Tapata. 23 Katahi ka huihui nga tangata o Iharaira, i roto i a Napatari, i a Ahera, i a Manahi katoa, a whaia ana a Miriana e ratou. 24 Nā ka tono karere a Kiriona puta noa i te whenua pukepuke katoa o Ēparaima, hei mea, Haere mai ki raro ki te whawhai ki a Miriana; tangohia hoki ngā wai i mua i a rātou, ā tae noa ki Petepara, ki Horano. Nā ka huihui ngā tāngata katoa o Ēparaima, ā, tangohia ana e rātou ngā wai, ā tae noa ki Petepara, ki Horano. 25A tokorua nga rangatira o Miriana i mau i a ratou, a Ōrepe raua ko Teepe; a patua iho e ratou a Ōrepe ki te kamaka a Ōrepe, i patua hoki a Teepe ki te poka waina a Teepe, a whaia ana a Miriana e ratou, a kawea ana e ratou nga matenga o Ōrepe raua ko Teepe ki a Kiriona ki tawahi o Horano.
Kaiwhakawā 8 1 Na ka mea ngā tāngata o Ēparaima ki a ia, He aha tēnei mea i mea ai koe ki a mātou, te karangatia ai mātou i tō haerenga ki te whawhai ki a Miriana? Nā, nui atu tā rātou ngangau ki a ia. 2 Nā ka mea ia ki a rātou, He aha taku i mea ai ināianei hei rite mō tā koutou? Ehara ianei te pai o te hamu waina a Ēparaima i te waina a Apietere? 3 Kua homai e te Atua ki ō koutou ringa ngā rangatira o Miriana, a Ōrepe rāua ko Teepe: ā, he aha te mea i taea e au te mahi hei rite mō koutou? Kātahi ka mariri iho ō rātou riri ki a ia i tana kōrerotanga i taua mea. 4 Na ka tae a Kiriona ki Horano, ka whiti, ratou ko ana tangata e toru rau; e ngenge ana, otiia me te whai tonu i a ratou. 5Na ka mea ia ki nga tangata o Hukota, Homai he taro ma te hunga e haere tahi mai nei i ahau; e hemo ana hoki ratou, a e whai ana ahau i a Tepa raua ko Taramuna, i nga kingi o Miriana. 6Na ka mea nga rangatira o Hukota, Kei roto ianei i tou ringa nga ringa o Tepa raua ko Taramuna, e hoatu ai e matou he taro ma tau ope? 7 Na ka mea a Kiriona, Mo reira, ina homai e Ihowa a Tepa raua ko Taramuna ki toku ringa, ka haehaea e ahau o koutou kikokiko ki nga tataramoa o te koraha, ki nga tumatakuru. 8 Na ka haere atu ia i reira ki Penuere, a ka korero pera ano ki a ratou; heoi rite tonu ki ta nga tangata o Hukota i whakahoki ai ta nga tangata o Penuere i whakahoki ai ki a ia. 9 Ā, i kōrero anō hoki ia ki ngā tāngata o Penuere, i mea, Ka hoki mai ahau i runga i te rangimārie, ka wahia e ahau tēnei pourewa.
4
Kiriona, He Tangata Toa Nui
10 Nā, i Karakoro a Tepa rāua ko Taramuna, me ā rāua ope, tata ki te tekau mā rima mano tāngata, ko te hunga katoa i mahue o te ope katoa o te rawhiti: i hinga hoki kotahi rau e rua tekau mano tāngata, he hunga mau hoari. 11 Nā ka haere a Kiriona i te ara o te hunga e noho ana i roto i ngā tēneti i te rawhiti o Nopa, o Iogebeha, ā patua iho e ia te ope: i tau hoki te ope. 12 Ā, i te rerenga o Tepa rāua ko Taramuna, ka whaia rāua e ia, ā, ka mau i a ia ngā kīngi tokorua o Miriana, a Tepa rāua ko Taramuna, ā, whati ana te ope katoa. 13 A i hoki mai a Kiriona tama a Ioaha i te whawhai i te whitinga o te ra, 14 Ā, hopukia ana e ia tētahi taitama nō ngā tāngata o Hukota, ā, uia ana e ia ki a ia: nā ka whakaaturia e ia ki a ia ngā rangatira o Hukota me ngā kaumātua o reira, e whitu tekau mā whitu ngā tāngata. 15 Na ka tae ia ki nga tangata o Hukota, ka mea, Tenei a Tepa raua ko Taramuna, i whakahengia ra e koutou ahau, i mea ra, Kei roto ranei i tou ringa nga ringa o Tepa raua ko Taramuna i tenei ra, e hoatu ai e matou he taro ma au tangata e ngenge ana? 16 Na ka mau ia ki nga kaumatua o te pa, ki nga tataramoa hoki o te koraha, ki nga tumatakuru hoki, a whakaakona ana e ia nga tangata o Hukota ki ena. 17 I wahia iho hoki e ia te pourewa o Penuere, a patua iho nga tangata o te pa. 18 Kātahi ia ka mea ki a Tepa rāua ko Taramuna, He aha te āhua o ngā tāngata i patua e kōrua ki Taporo? Nā ka mea rāua, Ko koe, ko rātou anō; rite tonu rātou ki ngā tama a te kīngi. 19 Nā ka mea ia, Ko ōku teina rātou, ko ngā tama a tōku whaea: e ora ana a Ihowā, me i whakaorangia rātou e kōrua, kihai ahau i patu i a kōrua. 20 Nā, ka mea ia ki tana matamua, ki a Ietere, Whakatika, patua rāua. Heoi, kāore te tamaiti i unuhi i tana hoari; i wehi hoki ia, nō te mea he tamariki tonu ia. 21 Nā, ka mea a Tepa rāua ko Taramuna, Whakatika mai, patua māua; he tangata tonu hoki, pērā anō tōna kaha. Nā, ka whakatika a Kiriona, ā, patua iho a Tepa rāua ko Taramuna, tangohia ana hoki e ia ngā whakapaipai i ngā kaki o ō rāua kāmera. 22 Katahi ka mea nga tangata o Iharaira ki a Kiriona, Hei kingi koe mo matou, a koe, me tau tama, me te tama hoki a tau tama: nau hoki matou i whakaora i te ringa o Miriana. 23 Nā, ka mea a Kiriona ki a rātou, E kore ahau e waiho hei kingi mō koutou, e kore anō hoki taku tama e waiho hei kingi mō koutou: ko Ihowa hei kingi mō koutou. 24 I mea atu a Kiriona ki a rātou, He mea taku e tono atu ai ki a koutou, kia homai ki ahau e tēnā, e tēnā o koutou, ngā whakakai o tana taonga parakete. He whakakai koura hoki ā rātou, nā te mea he Ihimaeri rātou. 25 Ā, ka whakahoki rātou, Ka hoatu noa e mātou. Nā, ka wharikitia e rātou tētahi kākahu, ā, ka maka ki roto e ia tangata, e ia tangata, ngā whakakai o tana taonga parakete. 26 Ā, ko te taimaha o ngā whakakai koura i tonoa e ia, kotahi mano e whitu rau hekere koura; haunga ngā whakapaipai, ngā poroporo, me te kakahu papura o ngā kingi o Miriana, me ngā mekameka hoki i te kaki o ō rātou kamera. 27 Nā ka hanga e Kiriona tētahi epora, ā ka waiho ki tōna pā, ki Ōpora: ā ka whai a Iharaira katoa ki reira puremu ai ki taua mea: ā ka waiho hei mahanga mō Kiriona rātou ko tōna whare. 28 Heoi hinga ana a Miriana i te aroaro o nga tama a Iharaira, a kihai i ara ake o ratou matenga i muri iho. Na ka ata takoto te whenua, e wha tekau nga tau i nga ra o Kiriona. 29 Na ka haere a Ierupaara tama a Ioaha, a ka noho ki tona ake whare. 30 E whitu tekau ngā tama a Kiriona, he mea whānau nā tōna tinana: he tokomaha hoki āna wāhine. 31 Ā, ko tana wahine iti i Hekeme, i whānau anō hoki tā rāua tama, ā huaina iho e ia tōna ingoa ko Apimereke. 32 Nā ka mate a Kiriona, te tama a Ioaha, i a ia e tino koroheke ana; a tanumia ana ki te urupā o Ioaha, o tōna papa, ki Opora o ngā Apieteri. 33 Ā, nō te matenga o Kiriona, ka hoki anō ngā tamariki a Iharaira, ka puremu ki ngā Paara; ā, ka waiho a Paaraperiti hei atua mō rātou.
5
Kiriona, He Tangata Toa Nui
34 Kīhai hoki ngā tamariki a Iharaira i mahara ki a Ihowā, ki tō rātou Atua, i whakaora nei i a rātou i te ringa o ō rātou hoariri katoa i tētahi taha, i tētahi taha. 35 Kīhai hoki i puta he aroha ki te whare o Ierupaara, ara o Kiriona, i rite ki ngā mahi pai katoa i meatia e ia ki a Iharaira.
Wehewehenga o ngā Wāhanga-i-te-Wāhanga Ko te kōrero mō Kiriona i roto i ngā Kaiwhakawā, mai i ngā Upoko 6 ki te 8, tētahi o ngā kōrero tino whakamīharo o te Paipera. E whakaatu ana i te huringa o te tutu me te tukino a tētahi iwi, te karanga ā-whakaroa me te mataku o tētahi toa kāore i te tino kitea, te wikitoria hōia whakamiharo i tutukihia me te 300 noa iho o ngā tāne, me ngā āhuatanga uaua o te angitu.
Upoko 6: Te Pehi, te Karanga, me te Whakarite Ngā Whiti 1–6 (Te Tūkino a Miriana): Nā te mea i mahi kino a Iharaira i te aroaro o Ihowa, ka tukua rātou e te Atua ki te ringa o Miriana mō ngā tau e whitu. Nā Miriana, nā Amareki, me ngā tamariki o te rawhiti i whakangaro te whenua, i whakangaro i ngā hua me ngā kararehe, ā, i akiaki i ngā Iharaira kia huna ki roto i ngā ana, i ngā ana, me ngā maunga. Ngā Irava 7–10 (Te Rīpeka Poropiti): I te tangihanga a Iharaira ki a Ihowa mō ngā Miriana, ka tonoa e te Atua tētahi poropiti hei whakamahara i a rātou ki Tōna aroha noa—te ara i arahina mai ai rātou e ia i Ihipa, me tana whakahau i a rātou kia kaua e wehi i ngā atua o ngā Amori—engari kāore rātou i whakarongo ki Tōna reo. Ngā Irava 11–16 (Te Putanga Mai o te Anahera o te Ariki): I haere mai te Anahera o te Ariki, ā, noho ana i raro i tētahi oki i Opora, nō Ioaha te Apieteri. I te patu witi tana tama, a Kiriona , i te taha o te poka waina, kia huna ai i ngā Miriani. I kī te Anahera, "Kei a koe a Ihowa, e te toa nui." I pātai a Kiriona ki tēnei, me te tohu ki te rawakore o Iharaira me tōna ake tūranga iti i roto i te whare o tōna matua. I whakamanawa te Ariki ki a ia, me te mea, "He pono kei a koe ahau." Ngā Irava 17–24 (Te Tohu Whakaae): I tono a Kiriona kia homai he tohu hei whakaatu ko te Atua tonu te kōrero, e taka ana i te mīti me ngā keke rewenakore. I te pānga atu o te Āngera ki te whakahere ki te pito o tana tokotoko, ka puta te ahi i roto i te toka, ka pau, ā, ngaro atu ana te Āngera. I te mōhiotanga o Kiriona ko wai ia, ka wehi ia mō tōna ora, engari ka mea te Ariki ki a ia, "Kia tau te rangimārie ki a koe; kaua e wehi: e kore koe e mate." I hanga e Kiriona he aata ki reira, ko Ihowa-haroma te ingoa (Ko te Ariki te Rangimārie). Ngā Irava 25–32 (Te Whakangaromanga o te Aata a Paara): I taua pō anō, ka mea te Atua ki a Kiriona kia tangohia te puru tuarua a tōna matua, kia wahia hoki te aata a tōna matua ki a Paara, kia tuaina hoki te Ahera i tōna taha. I mahi a Kiriona i tēnei i te pō me āna pononga tekau i te wehi i tōna whānau me ngā tāngata o te tāone. I te kitenga i te ata i muri mai, ka tono ngā tāngata o te tāone kia whakamatea ia, engari i tiaki a Ioaha i a ia, me te kī, "Ka tohe koutou mō Paara?... me tohe ia mō tana ake take." Nā konei, i tapaina ai a Kiriona ko Ierupaara ("Me tohe a Paara ki a ia"). Ngā Irava 33–35 (Ka Whakakahangia a Kiriona e te Wairua o te Atua): I huihui ngā Miriani me ngā Amareki, ā, i noho ki te raorao o Ietereere. "I tau te Wairua o Ihowa ki runga ki a Kiriona" (i whakakakahuria ia ki te kakahu), ā, i whakatangihia e ia te tetere, i huihuia ai ngā iwi o Apietere, o Ahera, o Hepurona, o Napatari ki te whai i a ia.
6
Kiriona, He Tangata Toa Nui
Ngā Whiti 36–40 (Te Tohu o te Huruhuru): I a ia e rapu tonu ana i te whakamanawa, ka tono a Kiriona ki te Atua kia homai he tohu mā te whakamahi i te huruhuru hipi. Tuatahi, ka tono ia kia tukua he tomairangi ki runga i te huruhuru hipi anake i te mea e maroke ana te whenua; ka whakaaetia e te Atua. Muri iho, ka tono ia kia maroke te huruhuru hipi i te mea e maroke ana te whenua; i pera ano te Atua.
Upoko 7: Te Ope Taua Angiangi me te Wikitōria ki a Miriana Ngā Whiti 1–3 (Te Whakaiti i te Ope Taua): I puni a Ierupaara (Kiriona) me tana ope taua i te taha o te puna o Harota, ko ngā Miriani ia i te raki. I mea te Atua ki a Kiriona he nui rawa te iwi , kei kī a Iharaira he kororia mō rātou anō i te Atua. I whakahau te Atua ki a Kiriona kia kauwhautia e te Atua kia haere te tangata e mataku ana. E 22,000 ngā tāngata i haere , ā, e 10,000 i mahue iho. Ngā Whiti 4–8 (Te Whakamātautau i te Wai): I mea te Atua he nui rawa tonu. I mea ia ki a Kiriona kia kawea rātou ki raro ki te wai, kia wehea ai rātou e ia. Ko te hunga i mitimiti i te wai ki ō rātou arero pērā i te kurī (300 tāngata) i wehea. Ko te hunga i tuturi ki te inu i tukuna ki te kāinga. Me te 300 tāngata anake, i oati te Atua ka tukuna a Miriana ki ngā ringa o Kiriona. Ngā Whiti 9–15 (Te Moemoeā a Miriana): I taua pō, ka mea te Atua ki a Kiriona kia heke ki te puni o te hoariri nā te mea kua tukua e ia ki tōna ringa. I te taha o tana pononga, a Pura, ka rongo a Kiriona i tētahi hōia Miriana e kōrero ana i tētahi moemoeā ki tana hoa mō tētahi keke taro parei e takahuri ana ki roto i te ope o Miriana, ka pā ki tētahi tēneti, ā, ka hinga. Ka whakamārama te hōia kē: "Kāore he mea kē atu i tēnei ko te hoari a Kiriona... kua tukua hoki a Miriana e te Atua ki tōna ringa." I a ia e koropiko ana ki te Atua, ka hoki mai a Kiriona ki āna tāngata me te māia. Ngā Whiti 16–22 (Te Rautaki o ngā Rama me ngā Ipu): I wehea e Kiriona ngā tāngata 300 kia toru ngā rōpū. I hoatu e ia he tetere ki ia tangata, he ipu kau, me te rama (rama) i roto i te ipu . I te pō, i a rātou e karapoti ana i te puni, ka whakatangihia e rātou ngā tetere, ka pakaru ngā ipu, ka puritia ngā rama ki ō rātou ringa maui, me ngā tetere ki ō rātou ringa matau, ā, ka karanga, "Ko te hoari a Ihowā, a Kiriona." Ka pā te mataku ki te puni o Miriana, ā, ka whakatūria e Ihowā te hoari a ia tangata, a ia tangata, ki tōna hoa, puta noa i te ope. Ngā Whiti 23–25 (Te Whaia): I whaia ngā Miriani e ngā tāne o Iharaira, o Napatari, o Ahera, o Manahi. I tono karere a Kiriona puta noa i Maunga Eparaima ki te hopu i ngā wai i mua i a rātou i Petepara me Horano, ā, i hopukina, i whakamatea hoki ngā rangatira Miriani tokorua, a Ōrepa rāua ko Teepe , ā, i whakahokia mai ō rāua māhunga ki a Kiriona.
Upoko 8: Te Whainga, Ngā Pakanga, me Ngā Āhuatanga i Muri Mai Ngā Whiti 1–3 (He Whakataunga Tūmatanui ki a Eparaima): I amuamu kino ngā tāngata o Eparaima kāore rātou i karangatia i mua ki te whawhai. Ka whakahoki a Kiriona me te ngākau mahaki me te ngākau māhaki: "He aha taku i mea ai ināianei hei whakarite mā koutou? Ehara ianei te kotinga karepe a Eparaima i te pai atu i te kotinga waina a Apietere?" Nā tana whakautu ngawari i tahuri ai tō rātou riri. Ngā Irava 4–9 (Te Whakakorenga i Hukota me Penuere): I whiti a Kiriona me āna tāngata e 300 e ngenge ana i te awa o Horano ki te whai i ngā kingi o Miriana e toe ana, a Tepa rāua ko Taramuna. I tono rātou ki ngā kaumatua o Hukota me Penuere mō te taro hei whāngai i ngā hōia ngenge, engari
7
Kiriona, He Tangata Toa Nui
i tawai ngā rangatira ki a Kiriona, ā, i whakakahore, me te kī kāore anō kia hopukina e rātou ngā kingi. I whakatūpato a Kiriona i a rātou ka hoki mai ia ki te whiu i a rātou ki ngā tataramoa me ngā tumatakuru. Ngā Irava 10–17 (Te Whiu me te Hopukanga): I ohorere a Kiriona i te ope taua o Miriana i mahue, ā, i hopukina e ia a Tepa rāua ko Taramuna . I tōna hokinga mai, ka whiua e ia ngā kaumatua o Hukota ki ngā tataramoa me ngā tumatakuru o te koraha, ā, i wahia iho e ia te pourewa o Penuere, ā, i patua ngā tāngata o te pa. Ngā Whiti 18–21 (Te Ao o ngā Kīngi): I pātai a Kiriona ki a Tepa rāua ko Taramuna he aha te momo tangata i patua e rāua ki Taporo, ā, i kitea ko ōna ake teina. I whakahaua e ia tana tama matamua, a Ietere, kia patua rāua, engari i wehi te tamaiti nā te mea he tamariki tonu ia. Kātahi ka tono ngā kīngi tokorua ki a Kiriona kia patua rāua e ia, ā, ka patua rāua e Kiriona, me te tango i ngā whakapaipai marama i ngā kaki o ā rāua kamera. Ngā Whiti 22–27 (Te Epora Koura me te Ngaronga o Iharaira): I ngana a Iharaira ki te whakatū i a Kiriona me tōna whakapapa hei rangatira tuku iho, engari i whakakahore rawa a Kiriona, me te kī, "Ko Ihowa hei kingi mo koutou." Heoi, i tono a Kiriona: kia homai e ia tangata ki a ia he whakakai i roto i ā rātou taonga parakete. I kohia e ia he 1,755 hekere koura, ā, i hanga he epora , ā, i whakatakotoria ki tōna tāone ki Opora. He mea pouri, i puremu a Iharaira katoa ki reira , ā, ka waiho hei mahanga mō Kiriona me tōna whare. Ngā Whiti 28–35 (Te Matenga o Kiriona me te Warewaretanga o Iharaira): I hinga a Miriana, ā, i okioki te whenua mō ngā tau e 40 i te oranga o Kiriona. I mate a Kiriona i te koroheketanga pai, ā, i tanumia ki te urupā o tōna matua, o Ioaha. I muri tonu i tōna matenga, ka hoki ngā Iharaira ki te puremu wairua, ka karakia ki a Paara-periti, ā, kāore i whakaatu i te atawhai ki te whare o Ierupaara (Kiriona) mō ngā mahi pai katoa i mahia e ia.
Ngā Akoranga Matua mai i te Kōrero o Kiriona E Whakamahi ana te Atua i te hunga Kāore i te Tūpono, me te hunga Ngoikore: I tīmata a Kiriona ki te huna i roto i te wehi, ā, i kite ia ko tōna iwi te hunga ngoikore rawa o Manahi. I āta whakaitihia e te Atua tana ope taua mai i te 32,000 ki te 300 hei whakaatu i te wikitoria i ahu mai i te mana atua, ehara i te kaha tangata. Manawanui ki te Ruarua o te Tangata: I whakautua e te Atua ngā āwangawanga hohonu o Kiriona me āna tono tohu (te ahi me te huruhuru hipi) me te manawanui me te atawhai whakamiharo, me te hanga mārire i tōna whakapono i ia taahiraa i ia taahiraa. Ko te Kaiārahi Pono he Whakaiti: I angitu a Kiriona ki te whakahaere i ngā mahi tōrangapū ngoikore a ngā iwi (te whakamarie i ngā Ēparaima) ā, i whakakahoretia e ia te mana kingi, me te whakaae ko te Atua anake hei rangatira mō Iharaira. Te Tūponotanga o te Whakaae i te Angitu: Ahakoa āna wikitoria whakamiharo, i riro te hanganga a Kiriona i te epora koura hei mahanga wairua (whakapakoko) mō tōna whānau me tōna iwi, e whakaatu ana he mea tika te mataara wairua ahakoa—inā koa—i muri i te wikitoria nui.
8