Tepora, Paraka, rāua ko Iaere Kaiwhakawā 4 1A, ka mate a Ehuru, ka mahi kino ano nga tamariki a Iharaira i te tirohanga a Ihowa. 2 Nā ka hokona rātou e Ihowa ki te ringa o Iapini kingi o Kanaana, ko ia hoki te kingi o Hatoro; ko Hihera hoki te rangatira o tana ope; i Harohete hoki o nga tauiwi tona nohoanga. 3 Nā ka karanga ngā tamariki a Iharaira ki a Ihowā: e iwa rau hoki āna hariata rino; ā, e rua tekau ngā tau i tukinotia rawatia ai e ia ngā tamariki a Iharaira. 4 A ko Tepora poropiti, he wahine na Rapiroto, ko ia te kaiwhakarite o Iharaira i taua wa. 5 Ā, i raro i te nikau a Tepora i tōna nohoanga, i waenganui i Rama, i Peteere, i te whenua pukepuke o Ēparaima: ā, ka haere mai ngā tamariki a Iharaira ki a ia ki te whakawa. 6 Na ka tono tangata ia ki te karanga i a Paraka tama a Apinoama i Kerehe Napatari, a ka mea ki a ia, Kihai ianei a Ihowa, te Atua o Iharaira i whakahau, Haere whakatata atu ki Maunga Taporo, mauria hoki hei hoa mou kia tekau mano tangata o nga tama a Napatari, o nga tama hoki a Hepurona? 7 Ā, māku e kukume atu ki a koe ki te awa, ki Kihona, a Hihera, te rangatira o te ope a Iapini, me āna hariata, me tōna mano; ā, ka hoatu ia e ahau ki tōu ringa. 8 Nā, ka mea a Paraka ki a ia, Ki te haere tahi koe i ahau, ka haere ahau; ki te kore ia koe e haere tahi i ahau, e kore ahau e haere. 9 Ā, ka mea ia, Ae, me haere tahi tāua: otiia e kore koe e whai kororia i te ara e haere nei koe; ta te mea ka hokona atu e Ihowā a Hihera ki te ringa o te wahine. Nā, ka whakatika a Tepora, ā, haere tahi ana me Paraka ki Kerehe. 10 Katahi ka karangarangatia a Hepurona raua ko Napatari e Paraka ki Kerehe; a haere ana ia me ana tangata kotahi tekau mano i raro i ona waewae: i haere tahi ano hoki a Tepora i a ia. 11 Nā, kua wehe atu a Hepere te Keni i roto i ngā Keni, nō ngā tamariki a Hopapa hungawai o Mohi, ā, kua whakatūria e ia tōna tēneti ki te oki o Taanaima, ki tērā i Kerehe. 12 Ā, ka korerotia e rātou ki a Hihera kua piki a Paraka tama a Apinoama ki Maunga Taporo. 13 Nā, ka huihuia e Hihera āna hariata katoa, e iwa rau hariata rino, me tōna iwi katoa, i Harohete o ngā tauiwi ki te awa o Kihona.
1
Tepora, Paraka, rāua ko Iaere
14 Nā ka mea a Tepora ki a Paraka, Whakatika; ko te rā hoki tēnei e tukua ai e Ihowā a Hihera ki tōu ringa; kāhore ianei a Ihowā i haere atu i mua i a koe? Nā, ka heke iho a Paraka i Maunga Taporo, me ngā tāngata kotahi tekau mano i muri i a ia. 15A meinga ana e Ihowa a Hihera kia whati, me ana hariata katoa, me tana ope katoa, ki te mata o te hoari i te aroaro o Paraka: a ka marere iho a Hihera i runga i tana hariata, a rere ana i runga i ona waewae. 16 Na ka whaia nga hariata me te ope e Paraka a tae noa ki Harohete o nga tauiwi: a hinga ana te ope katoa a Hihera i te mata o te hoari; kahore hoki he tangata i toe. 17 Ko Hihera ia i rere a waewae ki te teneti o Taere wahine a Hepere Keni: he rongo mau hoki ta Iapini kingi o Hatoro ratou ko te whare o Hepere Keni. 18 Na ka puta a Taere ki te whakatau i a Hihera, ka mea ki a ia, Peka mai, e toku ariki, peka mai ki ahau; kaua e wehi. Na peka atu ana ia ki a ia ki te teneti, a hipokina ana ia e ia ki te koroka. 19 Nā ka mea ia ki a ia, Homai koa he wai inu māku, e matewai ana hoki ahau. Nā ka whakatuwhera ia i te pounamu waiū, ā ka whakainu i a ia, ka hipokina hoki ia. 20 Na ka mea ia ki a ia, E tu ki te kuwaha o te teneti, a ki te haere mai tetahi ki te ui ki a koe, ki te mea, He tangata ranei kei konei? ka mea atu koe, Kahore. 21 Katahi ka tikina e Taere, e te wahine a Hepere, tetahi titi o te teneti, a ka mau ki te hama i tona ringa, na ka haere marie atu ki a ia, a patua iho e ia te titi ki tona rahirahinga, a ngoto tonu ki te whenua: i moe ia, i ngenge hoki. Na ka mate ia. 22 Nā, i te whainga a Paraka i a Hihera, ka puta atu a Taere ki te whakatau i a ia, ka mea ki a ia, Haere mai, a maku e whakaatu ki a koe te tangata e rapu nei koe. A, i tona haerenga ki roto ki te teneti, na, ko Hihera e takoto mate ana, me te titi i roto i tona rahirahinga. 23 Heoi hinga ana a Iapini kingi o Kanaana i te Atua i taua ra i te aroaro o nga tamariki a Iharaira. 24 Nā, ka kaha haere te ringa o ngā tamariki a Iharaira ki a Iapini kingi o Kanaana, ā, whakangaromia noatia e rātou a Iapini kingi o Kanaana.
Kaiwhakawā 5 1 Na ka waiata a Tepora raua ko Paraka tama a Apinoama i taua ra, ka mea, 2 Whakapaingia a Ihowā mō te rapunga utu mō Iharaira, mō te tukunga hihiko a te iwi i a rātou anō. 3 Whakarongo, e ngā kīngi; kia whai taringa, e ngā rangatira; māku, ae ra, māku e waiata ki a Ihowā; ka himene ahau ki a Ihowā, ki te Atua o Iharaira. 4 E Ihowa, i tou putanga mai i Heira, i tou haerenga mai i te whenua o Eroma, i wiri te whenua, i maturuturu iho ano nga rangi, i maturuturu iho ano hoki nga wai o nga kapua. 5 I rewa ngā maunga i te aroaro o Ihowā, ko taua Hinai anō hoki i te aroaro o Ihowā, o te Atua o Iharaira. 6 I ngā rā o Hamakara tama a Anata, i ngā rā o Taere, i takoto kau ngā huarahi, i haere hoki ngā kaihaereere i ngā ara tahaki. 7 I mutu rawa ngā tāngata o ngā pā, i mutu rawa i roto i a Iharaira, ā, whakatika noa ake ahau, a Tepora, whakatika ake ahau, he whaea mō Iharaira. 8 I whiriwhiria e rātou he atua hou; kātahi ka puta he pakanga ki ngā kuwaha: i kitea rānei he whakangungu rakau, he tao rānei i roto i ngā mano e whā tekau o Iharaira? 9 Kei ngā rangatira o Iharaira tōku ngākau, i tuku noa i a rātou anō i roto i te iwi. Whakapaingia a Ihowā. 10 Kōrero, e te hunga e eke ana i runga i ngā kaihe ma, e te hunga e noho ana i runga i ngā whariki, e te hunga e haere ana i te ara. 11 Ko te hunga i mawhiti i te haruru o ngā kaikopere i ngā wāhi utu wai, ka kōrerotia e rātou ki reira ngā mahi tika a Ihowā, ngā mahi tika ki ngā tāngata o ōna pā i roto i a Iharaira: ko reira te iwi o Ihowā ka heke ki raro ki ngā kuwaha.
2
Tepora, Paraka, rāua ko Iaere
12 Maranga, maranga, e Tepora: maranga, maranga, whakahuatia he waiata: whakatika, e Paraka, arahina tau whakaraunga ki te whakarau, e te tama a Apinoama. 13 Kātahi ka meinga e ia te hunga i mahue hei rangatira mō ngā rangatira o te iwi; i meinga ahau e Ihowā hei rangatira mō te hunga nunui. 14 Nō roto i a Ēparaima te pūtake o rātou ki a Āmareka; ā, i muri i a koe, e Pineamine, i roto i ōu iwi; nō roto i a Mākira i haere mai ai ngā rangatira; nō roto i a Hepurona te hunga e pupuri ana i te pene a te kaituhituhi. 15 Ā, i a Tepora ngā rangatira o Ihakara; a Ihakara, rāua ko Paraka: i tukua ia kia haere i runga i ōna waewae ki te raorao. Mō ngā wehenga o Reupena he nui ngā whakaaro o te ngākau. 16 He aha koe i noho ai i roto i ngā pā hipi, e whakarongo ai ki ngā tangi a ngā kahui? I ngā manga o Reupena, he nui ngā whakaaroaro o te ngākau. 17 I noho a Kireara ki tērā taha o Horano: ā, he aha a Rana i noho ai i roto i ngā kaipuke? I noho a Āhera i te takutai moana, ā, i noho ia i roto i ōna tauranga. 18 He iwi a Hepurona rāua ko Napatari i whakatārewatia ō rātou tinana ki te mate i ngā wāhi teitei o te parae. 19I haere mai ngā kīngi, i whawhai, kātahi ka whawhai ngā kīngi o Kanaana ki Taanaka, ki te taha o ngā wai o Mekiro; kīhai i riro he moni i a rātou. 20 I whawhai mai rātou i te rangi; i whawhai ngā whetu i ō rātou ara ki a Hihera. 21 I kahakina atu rātou e te awa o Kihona, e taua awa tawhito, e te awa o Kihona. E toku wairua, kua takahia e koe te kaha. 22 I whatiwhatiia i reira ngā paua o ngā hōiho i te pekepeketanga, i te pekepeketanga a ō rātou toa. 23 Kanga a Meroho, e ai ta te anahera a Ihowa, kanga kinotia nga tangata o reira; mo ratou kihai i haere mai hei awhina mo Ihowa, hei awhina mo Ihowa ki te whawhai ki te hunga nunui. 24 Kia manaakitia i roto i ngā wāhine a Taere, te wahine a Hepere Keni; kia manaakitia ia i roto i ngā wāhine o te tēneti. 25 I tonoa e ia he wai, a hoatu ana e ia he waiu; i kawea mai e ia he pata i roto i te peihana rangatira. 26 I totoro atu tōna ringa ki te titi, tōna ringa matau ki te hama a ngā kaimahi; ā, i patu iho e ia a Hihera ki te hama, i tapahia tōna māhunga; i werohia iho hoki e ia tōna rahirahinga puta rawa. 27 I piko ia ki ōna waewae, i hinga, i takoto: i piko ia, i hinga ki ōna waewae: ko te wāhi i piko ai ia, i hinga mate ia i reira. 28 I titiro atu te whaea o Hihera i te matapihi, i karanga hoki i te matapihi, He aha i roa ai te haere mai o tana hariata? He aha i puhoi ai nga wira o ana hariata? 29 I whakahoki kupu mai āna wāhine whakaaro nui ki a ia; āe, i whakahoki kupu anō ia ki a ia anō, 30Kāore ianei rātou i oma? kāore ianei rātou i wehewehe i ngā taonga parakete? he kotiro, he kotiro, he kotiro, he kotiro, he taonga parakete ki a Hihera, he taonga parakete, he mea whakairo ki te ngira, he mea whakairo ki te ngira i tetahi taha, i tetahi taha, hei mea mo ngā kaki o te hunga i pahua i te taonga parakete? 31 Kia pena te whakangaromanga o ōu hoariri katoa, e Ihowā: kia rite ia te hunga e aroha ana ki a ia ki te rā e whiti mai ana i tōna putanga kaha. Ā, e whā tekau tau i okioki ai te whenua.
Kōrero Ko te kōrero mō Tepora, mō Paraka, mō Iaere i roto i ngā Kaiwhakawā upoko 4 me te 5 E whakaatu ana i tētahi o ngā whakaoranga tino whakamiharo o Iharaira i te tukino a ngā iwi ke. E whakaatu ana i te mana rangatira o te Atua, te kaiārahi toa, me te whakamahinga a te Atua i ngā taputapu ohorere hei whakatutuki i āna kaupapa.
3
Tepora, Paraka, rāua ko Iaere
Wāhanga 1: Wehewehenga o ia Wāhanga Ngā Kaiwhakawā Upoko 4: Te Kōrero mō te Whakaoranga Ngā Irava 1–3: Te Hara o Iharaira me te Whakatoi Kino I muri i te matenga o te kaiwhakawā, o Ehuru, ka mahi kino anō ngā Iharaira i te aroaro o te Ariki. Nō reira, ka tukuna rātou e te Atua ki te ringa o Iapini, te kingi o Kanaana (e noho ana i Hatoro), ko Hihera te rangatira o tana ope taua. E rua tekau tau te tukinotanga a Hihera i a Iharaira, me te whakamahi i tētahi ope taua kaha rawa atu, e 900 ngā hariata rino . Ka karanga ngā tamariki a Iharaira ki te Ariki kia āwhina mai. Ngā Irava 4–9: Te Karangatanga o Tepora rāua ko Paraka Ko Tepora , he poropiti wahine, te wahine a Lapidota, e whakawa ana i a Iharaira i tenei wa, e noho ana i raro i te nikau a Tepora. Ka tono tangata ia ki te tiki i a Paraka tama a Apinoama, ka kawe i te whakahau a te Atua: me kawe e ia etahi tangata tekau mano o Napatari raua ko Hepurona ki Maunga Taporo, a ka kukumea e te Atua a Hihera me ana hariata ki te awa o Kihona. Ka whakahoki a Paraka me te tikanga: "Ki te haere tahi koe i ahau, ka haere ahau; ki te kore ia koe e haere tahi i ahau, e kore ahau e haere ." Ka whakaae a Tepora ki te haere, engari ka poropiti ia e kore te haerenga e whakahonore i a ia , na te mea ka hokona e Ihowa a Hihera ki te ringa o te wahine. Ngā Irava 10–16: Te Pakanga i Maunga Taporo me Kihona Ka karanga a Paraka i a Hepurona rāua ko Napatari ki Karehe, ka huihuia e ia ngā tāngata 10,000 me Tepora e haere tahi ana me ia. I te rongonga o Hihera i tēnei, ka huihuia e ia āna hariata rino e 900 me āna ope katoa ki te awa o Kihona. Ka mea a Tepora ki a Paraka kia whakatika, me te kī, "Kāore ianei a Ihowā i haere atu i mua i a koe?" Ka arahina e Paraka āna tāngata ki raro i te maunga, ā, ka whakararuraru a Ihowā i a Hihera me tana ope . Ka whakangaromia rawatia te ope a Hihera e te mata o te hoari, kāore he tangata i mahue i a ia, i te mea ka whakarērea e Hihera tana hariata, ka rere i runga i te waewae. Ngā Irava 17–22: Ko Taere me te Hinganga o Hihera Ka rere a Hihera ki te tēneti o Taere , te wahine a Hepere te Keni, nā te mea he rangimārie te whare kingi o Iapini me te whānau o Hepere. Ka haere a Taere ki te whakatau i a ia, ka karanga i a ia ki roto, ka hipoki i a ia. Ka tono a Hihera kia hoatu he wai; engari, ka hoatu e ia he pata (miraka kōpaka) ki a ia i roto i te rihi rangatira . I a ia e ngenge ana, e whakawhirinaki ana hoki, ka moe a Hihera. Ka mau puku a Taere ki te titi o te tēneti me te hama i tōna ringa, ka haere marie atu ki a ia, ka werohia te titi ki roto i ōna rākau ki te whenua, ā, ka mate tonu ia. I te taenga mai o Paraka ki te whai i a ia, ka whakakitea e Taere te rangatira hoariri kua mate, hei whakatutuki i te poropititanga a Tepora. Ngā Irava 23–24: Te hinganga o Kingi Iapini I taua rā ka hinga i te Atua a Iapini kingi o Kanaana i te aroaro o ngā tamariki a Iharaira, ā ka kaha te ringa o Iharaira ki a ia, ā, ngaro noa ia. Ngā Kaiwhakawā Upoko 5: Te Waiata a Tepora rāua ko Paraka Ngā Irava 1–5: Whakamoemiti ki a Ihowā Ka waiata a Tepora rāua ko Paraka i tētahi waiata wikitoria, e whakamoemiti ana ki te Atua mō ngā kaiārahi i tūao me te iwi i tūao o Iharaira. Ka maumahara rāua ki te aroaro nui, te aroaro wiri o te Atua i tana haerenga mai i Heira me Eroma.
4
Tepora, Paraka, rāua ko Iaere
Ngā Irava 6–11: Te Whakangaromanga o Iharaira ki te Tika E whakamahara ana te waiata i ngā rā pōuri o te tukino i te wā i takoto kau ai ngā huarahi, ā, i huna ai ngā tāngata o te kāinga tae noa ki te putanga ake o Tepora "he whaea i roto i a Iharaira" . E karanga ana i ngā rangatira, i ngā kaiwhakawā, me ngā tāngata noa o te tāone i huihui ki ngā puna wai ki te kōrero i ngā mahi tika me ngā mahi whakaoranga a te Ariki. Ngā Iwi 12–18: Ngā Iwi Hihiri vs. Ngā Iwi Whakangawari Ka puta te karanga wikitoria ki a Paraka kia arahina ngā whakarau. E whakamārama ana te waiata i ngā iwi i tuku mai i ō rātou wā ki te mahi - a Eparaima, a Pineamine, a Makiri, a Hepurona, a Ihakara, me Napatari - ā, e riria ana te hunga i noho ki muri i ō rātou pā hipi, i ō rātou takutai moana rānei, pērā i a Reupena, i a Rana, i a Ahera . Ngā Whiti 19–23: Te Pakanga o te Ao me te Kanga o Meroz I whawhai ngā kīngi o Kanaana, engari "i whawhai ngā whetū i ō rātou ara ki a Hihera" (e tohu ana i te wawaotanga a te Atua, he ua nui pea i huri ai te awa o Kihona hei waipuke i aukati i ngā hariata rino). Nā te awa tawhito o Kihona i kahakina atu te hoariri. He kanga kino te whakapuakina mō te tāone o Meroz nā te mea kāore rātou i puta mai "ki te āwhina i a Ihowā ki te whawhai ki te hunga nunui". Ngā Irava 24–27: Te Whakahonore i te Maia o Iaere E whakanuia ana a Taere i roto i te tēneti hei "manaakitanga i runga ake i ngā wāhine" . E whakaahua mārama ana te waiata i tana mahi whakatau—te toro atu ki te hama me te wero i te titi ki te māhunga o Hihera, ā, ka hinga ia ki ōna waewae, ka mate. Ngā Whiti 28–30: Te Whakakatakata a te Whaea o Hihera Ka huri te kōrero whakaari, whakakatakata ki te whaea o Hihera e titiro atu ana i waho o tōna matapihi whakarara, e whakaaro ana me te manukanuka he aha i puhoi ai te hokinga mai o te hariata a tana tama. Ka whakamarietia ia e āna wāhine whakaaro nui mā te whakaaro pohehe kei te wehewehe noa ia i ngā taonga parakete—ngā herehere me ngā whakairo papai—me te kore e mōhio kua mate kē ia. Irava 31: Inoi Whakamutunga Ka mutu te waiata me tētahi inoi kaha: "Kia pena te whakangaromanga o ōu hoariri katoa, e Ihowā: kia rite ia te hunga e aroha ana ki a ia ki te rā e whiti mai ana i tōna putanga kaha." Whai muri i tēnei wikitoria, ka okioki te whenua mō ngā tau e whā tekau .
Wāhanga 2: Ngā Akoranga Matua me ngā Whakamahinga o te Oranga E Whakamahi ana te Atua i te Mea Kāore i Tūpono, i te Mea Noa: Kāore i puta te whakaoranga mā te ope taua emepaea tuku iho me ngā patu rangatira, engari mā te wahine noa (a Iaere) e whakamahi ana i te titi teneti me te hama o te whare, e whakaatu ana i te ahuareka o te Atua ki te whakamahi i ngā taputapu iti mō ngā kaupapa tino rerekē. Te Tūponotanga o te Noho Tūturu me te Whakangawari i te Wairua: E whakahē kaha ana te waiata a Tepora i ngā iwi i noho ki te kāinga (pērā i a Reupena rāua ko Rana) me te kanga i a Meroz mō te kore e āwhina. Ko te noho kore wairua i ngā wā o te raruraru matatika ka kiia he whakahē; ka karangatia ngā whakapono kia kaha te whai wāhi atu, kaua ki te tūnga mātakitaki whakamarie.
5
Tepora, Paraka, rāua ko Iaere
Te Mana o te Mahi Tahi me te Whakatenatena: I kite a Paraka i tōna hiahia kia whai turanga wairua, ka tono ia ki a Tepora kia haere tahi me ia ki te pakanga. He maha ngā wā ka hangaia e te Atua ā tātou wikitoria wairua me ā tātou wikitoria mahi i runga i te hapori, te kawenga tahi, me te mahi tahi atua, kaua ki te takitahi takitahi. Te Whakahoki i te Kororia ki te Atua: I muri tonu i te whakatutukitanga o te angitu nui i roto i te ope taua, kāore a Tepora rāua ko Paraka i whakamanamana mō ō rāua ake pūkenga rautaki; engari, ka pakaru rāua i roto i te waiata karakia e whakahoki ana i te kororia katoa, te mana hītori, me te wikitoria ki te Ariki. I ngā wā o te wikitoria whaiaro, o te wikitoria ngaio rānei, mā te whakamoemiti me te ngākau mahaki e pupuri tonu tō tātou arotahi ki te pūtake pono o tō tātou kaha.
6