Skip to main content

Luganda - Stars in Scriptures (Stellar Astronomy)

Page 1

Emmunyeenye mu Byawandiikibwa Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Ebitabo Ebitundu (Pentateuch). Katonda n’akola amataala amanene abiri; ekitangaala ekinene okufuga emisana, n'ekitangaala ekitono okufuga ekiro: n'akola emmunyeenye. Olubereberye 1:16 N'amufulumya ebweru, n'agamba nti Tunuulira eggulu, obuulire emmunyeenye oba osobola okuzibala: n'amugamba nti Ezzadde lyo bwe liriba. Olubereberye 15:5 Nti mu kuwa omukisa ndikuwa omukisa, era mu kweyongera ensigo yo ndikubisaamu ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, n'omusenyu oguli ku lubalama lw'ennyanja; n'ezzadde lyo liritwala omulyango gw'abalabe be; Olubereberye 22:17 Era ndiyongera ezzadde lyo ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, era ndiwa ezzadde lyo ensi zino zonna; era mu zzadde lyo amawanga gonna ag’oku nsi mwe galiweebwa omukisa; Olubereberye 26:4 N'aloota ekirooto ekirala, n'akibuulira baganda be, n'agamba nti Laba, nnyongera okuloota ekirooto; era laba, enjuba n’omwezi n’emmunyeenye ekkumi n’emu ne binvuunamira. Olubereberye 37:9 Jjukira Ibulayimu, ne Isaaka, ne Isiraeri, abaddu bo, be walayirira ggwe kennyini, n'obagamba nti Ndiyongera ezzadde lyammwe ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, n'ensi eno yonna gye njogeddeko ndigiwa ezzadde lyo, era baligisikira emirembe gyonna. Okuva 32:13 Ndimulaba, naye si kaakano: Ndimulaba, naye si kumpi: Emmunyeenye eriva mu Yakobo, n'Omuggo guliva mu Isiraeri, gulikuba enjuyi za Mowaabu, ne guzikiriza abaana ba Sesi bonna. Okubala 24:17 Mukama Katonda wammwe abakuze, era laba, leero muli ng'emmunyeenye ez'omu ggulu olw'obungi. Ekyamateeka 1:10 Era oleme okuyimusa amaaso go mu ggulu, n'olaba enjuba, n'omwezi, n'emmunyeenye, n'eggye lyonna ery'omu ggulu, n'ogobebwa okubisinza n'okubiweereza, Mukama Katonda wo by'agabye eri amawanga gonna agali wansi w'eggulu lyonna. Ekyamateeka 4:19


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Bajjajjaabo ne baserengeta e Misiri n'abantu nkaaga mu kkumi; era kaakano Mukama Katonda wo akufudde ng'emmunyeenye ez'omu ggulu olw'obungi. Ekyamateeka 10:22 Era mulisigala batono mu muwendo, so nga muli ng'emmunyeenye ez'omu ggulu olw'obungi; kubanga tewandigondera ddoboozi lya Mukama Katonda wo. Ekyamateeka 28:62

Ebyafaayo Baalwana nga basinziira mu ggulu; emmunyeenye mu kkubo lyazo zaalwana ne Sisera. Abalamuzi 5:20 Naye Dawudi teyabalirira ku muwendo gwabwe okuva ku myaka amakumi abiri n'okudda wansi: kubanga Mukama yali agambye nti agenda kwongera Isiraeri ng'emmunyeenye ez'omu ggulu. 1 Ebyomumirembe 27:23 Bwe tutyo ne tufuba ennyo mu mulimu: ekitundu ku bo ne bakwata amafumu okuva ku makya okutuusa emmunyeenye lwe zaalabikira. Nekkemiya 4:21 Era n'abaana baabwe ne beeyongera obungi ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, n'obaleeta mu nsi gye wasuubiza bajjajjaabwe, okugitwala. Nekkemiya 9:23 Emmunyeenye zaayo ez'ekiro zibeere enzikiza; kinoonye ekitangaala, naye tekirina; so kalemenga kulaba ku makya; Yobu 3:9 Eragira enjuba, n'etevaayo; era n’assaako akabonero ku mmunyeenye. Yobu 9:7 Katonda tali ku ntikko y’eggulu? era laba obugulumivu bw'emmunyeenye, nga bwe ziri waggulu! Yobu 22:12 Laba n'okutuuka ku mwezi, so teguyaka; weewaawo, emmunyeenye si nnongoofu mu maaso ge. Yobu 25:5 Emmunyeenye ez’oku makya bwe zaayimba wamu, n’abaana ba Katonda bonna ne baleekaana olw’essanyu? Yobu 38:7

Obutontomi Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4 Omwezi n'emmunyeenye okufuga ekiro: Kubanga okusaasira kwe kubeerera emirembe gyonna. Zabbuli 136:9 Abuulira omuwendo gw'emmunyeenye; bonna abayita amannya gaabwe. Zabbuli 147:4 Mumutendereze, enjuba n'omwezi: mumutendereze, mmwe emmunyeenye zonna ez'omusana. Zabbuli 148:3

2


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Ate enjuba, oba omusana, oba omwezi, newakubadde emmunyeenye, nga tezizikidde, newakubadde ebire ne biddayo oluvannyuma lw'enkuba okutonnya. Omubuulizi 12:2

Obunnabbi Kubanga emmunyeenye ez'omu ggulu n'emmunyeenye zaayo teziriwa musana gwazo: enjuba erizikizibwa mu kufuluma kwayo, n'omwezi teguliyaka musana gwagwo. Isaaya 13:10 Kubanga ogambye mu mutima gwo nti Ndilinnya mu ggulu, Ndigulumiza entebe yange ey'obwakabaka okusinga emmunyeenye za Katonda: Era ndituula ku lusozi olw'okukuŋŋaana, ku mabbali g'obukiikakkono. Isaaya 14:13 Okooye olw'okuteesa kwo okungi. Kaakano abalaguzi b’emmunyeenye, abatunuulizi b’emmunyeenye, abalagula buli mwezi, bayimirire, bakulokole okuva mu bintu bino ebijja okukutuukako. Isaaya 47:13 Bw'ati bw'ayogera Mukama, awa enjuba okuba ekitangaala emisana, n'ebiragiro by'omwezi n'emmunyeenye okuba ekitangaala ekiro, agabanya ennyanja amayengo gaayo bwe gawuluguma; Mukama ow'eggye lye linnya lye: Yeremiya 31:35 Era bwe ndikugoba, ndibikka eggulu, ne nzikiza emmunyeenye zaayo; Ndibikka enjuba n’ekire, n’omwezi tegugumutangaaza. Ezeekyeri 32:7 Ne kikula, ne kituuka ku ggye ery'omu ggulu; n'esuula wansi ebimu ku ggye n'emmunyeenye, n'ebifumita. Danyeri 8:10 N'abalina amagezi baliyaka ng'okumasamasa kw'ebbanga; n'abo abakyusizza bangi mu butuukirivu ng'emmunyeenye emirembe n'emirembe. Danyeri 12:3 Ensi erikankana mu maaso gaabwe; eggulu lirikankana: enjuba n'omwezi biriba bizikiza, n'emmunyeenye ziriggya okwaka kwazo; Yoweeri 2:10 Enjuba n’omwezi birizikira, n’emmunyeenye zijja kuggyawo okumasamasa kwazo. Yoweri 3:15 Munoonye oyo akola emmunyeenye omusanvu ne Orion, n'afuula ekisiikirize ky'okufa enkya, n'azikiza emisana n'ekiro: akoowoola amazzi g'ennyanja, n'agayiwa ku nsi: Mukama lye linnya lye; Amosi 5:8 Naye mmwe mwetikka weema ya Moloki ne Kiyuni ebifaananyi byammwe, emmunyeenye ya katonda wammwe, gye mwekolera. Amosi 5:26 Newaakubadde nga weegulumiza ng'empungu, era newakubadde ng'oteeka ekisu kyo wakati mu mmunyeenye, gye ndikukka, bw'ayogera Mukama. Obadiya 1:4 Oyongedde abasuubuzi bo okusinga emmunyeenye ez'omu ggulu: ensowera enyaga, n'ebuuka. Nakmu 3:16

3


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Enjiri n’Ebikolwa by’Abatume Nga bagamba nti, “Oyo azaalibwa Kabaka w’Abayudaaya ali ludda wa?” kubanga tulabye emmunyeenye ye mu buvanjuba, ne tuzze okumusinza. Awo Kerode bwe yayita abagezigezi mu kyama, n’ababuuza n’obunyiikivu essaawa emmunyeenye lwe yalabikira. Bwe baawulira kabaka, ne bagenda; era, laba, emmunyeenye, gye baalaba mu buvanjuba, n’ebakulembera, okutuusa lwe yatuuka n’eyimirira waggulu w’omwana omuto we yali. Bwe baalaba emmunyeenye eyo, ne basanyuka nnyo. Matayo 2:2 ,7,9,10 Amangu ddala ng’ekibonyoobonyo ky’ennaku ezo kiwedde, enjuba erizikizibwa, n’omwezi tegulitangaaza, n’emmunyeenye zirigwa okuva mu ggulu, n’amaanyi g’eggulu galikankana. Matayo 24:29 Era emmunyeenye ez'omu ggulu zirigwa, n'amaanyi agali mu ggulu galikankana. Makko 13:25 Era walibaawo obubonero mu njuba ne mu mwezi ne mu mmunyeenye; ne ku nsi okubonaabona kw'amawanga, n'okusoberwa; ennyanja n’amayengo nga biwuuma; Lukka 21:25 Weewaawo, mwasitula weema ya Moloki n'emmunyeenye ya katonda wammwe Lemfani, ebifaananyi bye mwakola okubisinza: era ndibatwala emitala wa Babulooni. Ebikolwa 7:43 Enjuba newakubadde emmunyeenye mu nnaku nnyingi bwe zaatalabika, era nga tewali kibuyaga mutono, awo essuubi lyonna ery'okulokolebwa ne liggyibwawo. Ebikolwa 27:20

Ebbaluwa Waliwo ekitiibwa ekimu eky'enjuba, n'ekitiibwa ekirala eky'omwezi, n'ekitiibwa ekirala eky'emmunyeenye: kubanga emmunyeenye emu eyawukana ku mmunyeenye endala mu kitiibwa. 1 Abakkolinso 15:41 Awo omu n'amera omu, n'ava ng'afa, bangi ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, n'omusenyu oguli ku lubalama lw'ennyanja ogutabalika. Abebbulaniya 11:12 Era tulina ekigambo eky’obunnabbi ekisinga okukakasa; kye mukola bulungi bwe mufaayo, ng'ekitangaala ekitangalijja mu kifo ekizikiza, okutuusa emisana lwe bukya, emmunyeenye y'emisana n'evaayo mu mitima gyammwe. 2 Peetero 1:19 Amayengo g’ennyanja agakulukuta, nga gafuumuuka ensonyi zaabwe; emmunyeenye ezitaayaaya, eziterekeddwa ekiddugavu eky’ekizikiza emirembe gyonna. Yuda 1:13

Okubikkulirwa Yalina emmunyeenye musanvu mu mukono gwe ogwa ddyo: era mu kamwa ke ne muvaamu ekitala ekisongovu eky'amaloboozi abiri: n'amaaso ge gali ng'enjuba eyaka mu maanyi ge. Ekyama ky'emmunyeenye omusanvu ze walaba mu mukono gwange ogwa ddyo, n'ebikondo by'ettaala omusanvu ebya zaabu. Emmunyeenye omusanvu be bamalayika ab'ekkanisa omusanvu: n'ebikondo omusanvu bye walaba bye bibiina omusanvu. Okubikkulirwa 1:16 ,20

4


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Wandiikira malayika w'ekkanisa y'e Efeso; Ebyo bw’ayogera oyo akutte emmunyeenye omusanvu mu mukono gwe ogwa ddyo, atambulira wakati mu bikondo by’ettaala omusanvu ebya zaabu; Okubikkulirwa 2:1 Era nja kumuwa emmunyeenye ey’oku makya. Okubikkulirwa 2:28 Era malayika w'ekkanisa mu Sardi owandiikire nti; Ebyo by'ayogera oyo alina Emyoyo omusanvu egya Katonda n'emmunyeenye omusanvu; Mmanyi ebikolwa byo, nti olina erinnya nti oli mulamu, era oli mufu. Okubikkulirwa 3:1 Emmunyeenye ez'omu ggulu ne zigwa ku nsi, ng'omutiini bwe gusuula ettiini zaayo ezitatuuse, bwe gukankanyizibwa empewo ey'amaanyi. Okubikkulirwa 6:13 Malayika owookusatu n'akuba enduulu, emmunyeenye ennene n'egwa okuva mu ggulu ng'eyaka ng'ettaala, n'egwa ku kitundu kya kusatu eky'emigga ne ku nsulo z'amazzi; Era erinnya ly'emmunyeenye eyitibwa Ensigo: n'ekitundu eky'okusatu eky'amazzi ne kifuuka ensowera; abantu bangi ne bafa amazzi, kubanga gaali gakaawa. Malayika ow'okuna n'akuba enduulu, ekitundu eky'okusatu eky'enjuba ne kikubwa, n'ekitundu eky'okusatu eky'omwezi, n'ekitundu eky'okusatu eky'emmunyeenye; bwe kityo ng’ekitundu eky’okusatu ku byo bwe kyaziba, n’emisana ne kitayaka n’ekitundu kimu kya kusatu, n’ekiro bwe kityo. Okubikkulirwa 8:10 -12 Malayika owokutaano n'akuba enduulu, ne ndaba emmunyeenye ng'egwa okuva mu ggulu n'egwa ku nsi: n'aweebwa ekisumuluzo ky'ekinnya ekitali wansi. Okubikkulirwa 9:1 Ne walabika ekyewuunyo ekinene mu ggulu; omukazi ayambadde enjuba, n'omwezi wansi w'ebigere bye, era ku mutwe gwe nga ku mutwe gwe engule ey'emmunyeenye kkumi na bbiri; Omukira gwe ne gusika ekitundu kimu kya kusatu eky'emmunyeenye ez'omu ggulu ne guzisuula ku nsi: ekisota ne kiyimirira mu maaso g'omukazi eyali ayagala okuzaala, alye omwana we amangu ddala ng'azaalibwa. Okubikkulirwa 12:1 ,4 Nze Yesu ntumye malayika wange okubategeeza ebintu bino mu kkanisa. Nze ndi kikolo n’ezzadde lya Dawudi, era emmunyeenye eyakaayakana era ey’enkya. Okubikkulirwa 22:16

Apocrypha Ku lunaku olw'okuna walagira enjuba eyaka, omwezi guwe omusana, n'emmunyeenye zibeere mu nteeko. 2 Esdra 6:45 Era nti amaaso g'abo abaakozesezza okwewala galiyaka waggulu w'emmunyeenye, so nga amaaso gaffe gajja kuba gaddugavu okusinga ekizikiza? 2 Esdra 7:55 Balikubagana, era balikuba emmunyeenye nnyingi nnyo ku nsi, emmunyeenye yaabwe; n'omusaayi guliva ku kitala okutuuka mu lubuto; Era empewo ez'amaanyi zirisituka okuva ebuvanjuba, ne ziggulawo; n'ekire kye yayimusa n'obusungu, n'emmunyeenye n'ewunyiriza okutiisa empewo ey'ebuvanjuba n'ey'ebugwanjuba, kirizikirizibwa. Ebire ebinene n'eby'amaanyi birigulumizibwa nga bijjudde obusungu, n'emmunyeenye, bitiisa ensi yonna n'abo abagibeeramu; era balifuka emmunyeenye ey’entiisa ku buli kifo ekigulumivu era ekigulumivu, . Balijja gy'ali ne bamuzingiza, emmunyeenye n'obusungu bwonna balimuyiwako: olwo enfuufu n'omukka ne birinnya mu ggulu, n'abo bonna abamwetoolodde balimukaabira. 2 Esdala 15:35 ,39-40,44

5


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Mu kigambo kye emmunyeenye mwe zaakolebwa, era amanyi omuwendo gwazo. 2 Esdras 16:56 Enkulungo z’emyaka, n’ebifo emmunyeenye we zibeera: Amagezi ga Sulemaani 7:19 Kubanga mulungi okusinga enjuba, n'okusinga ensengeka y'emmunyeenye zonna: bw'ageraageranya n'ekitangaala, asangibwa mu maaso gaayo. Amagezi ga Sulemaani 7:29 Yawa abatuukirivu empeera y'okutegana kwabwe, n'abalung'amya mu ngeri ey'ekitalo, n'abeera ekibikka gye bali emisana, n'ekitangaala ky'emmunyeenye mu budde obw'ekiro; Amagezi ga Sulemaani 10:17 Naye nga batwalibwa oba omuliro, oba empewo, oba empewo ey’amangu, oba enzirugavu y’emmunyeenye, oba amazzi ag’amaanyi, oba amataala g’eggulu, okuba bakatonda abafuga ensi. Amagezi ga Sulemaani 13:2 Tewali maanyi ga muliro gayinza kubawa musana: era ennimi z’omuliro ezimasamasa ez’emmunyeenye tezaasobola kugumira kumulisiza kiro ekyo eky’entiisa. Amagezi ga Sulemaani 17:5 Obulungi bw’eggulu, ekitiibwa ky’emmunyeenye, eky’okwewunda ekitangaaza mu bifo ebya waggulu ennyo ebya Mukama. Omubuulizi 43:9 Kyeyava amukakasa n'ekirayiro, nti aliwa amawanga omukisa mu zzadde lye, era nti alimukubisaamu ng'enfuufu y'ensi, n'okugulumiza ezzadde lye ng'emmunyeenye, n'abasikira okuva ku nnyanja okudda ku nnyanja, n'okuva ku mugga okutuuka ku nkomerero y'ensi. Omubuulizi 44:21 Yali ng'emmunyeenye ey'oku makya wakati mu kire, n'omwezi nga gujjudde. Omubuulizi 50:6 Emmunyeenye zaayaka mu biro byazo, ne zisanyuka: bw'abayita, bagamba nti Tuli wano; era bwe batyo ne balaga ekitangaala eri oyo eyazikola n’essanyu. Baluki 3:34 Kubanga enjuba, omwezi, n’emmunyeenye, olw’okuba bitangaala era ne basindikibwa okukola emirimu gyabyo, biwulize. Ebbaluwa ya Yeremiya 1:60 Oyo gwe wayogedde era n'osuubiza nti ojja kwongera ezzadde lyabwe ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, n'omusenyu ogugalamira ku lubalama lw'ennyanja. Okusaba kwa Azaliya 1:13 Mmwe emmunyeenye ez'omu ggulu, mwebaze Mukama: mumutendereze era mumugulumize okusinga byonna emirembe gyonna. Okusaba kwa Azaliya 1:41 Era omusajja, eyalowooza katono afore asobola okutuuka ku mmunyeenye z’eggulu, tewali muntu yali asobola kugumiikiriza kwetikka olw’okuwunya kwe okutagumiikiriza. 2 Abamakabe 9:10

Enoka Okwolesebwa ne kulagibwa bwe kuti: Laba, mu kwolesebwa ebire ne bimpita era enfuufu n’empita, n’ekkubo ly’emmunyeenye n’okumyansa ne binyanguwa, era empewo ezaali mu kwolesebwa ne zimbuuka ne zinsitula waggulu, ne zinzigya mu ggulu. Ekisenge kyayo kyali ng’ekkubo

6


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

ly’emmunyeenye n’okumyansa, era wakati waabwe waaliwo bakerubi ab’omuliro, n’eggulu lyabwe nga litangaavu ng’amazzi. Wansi waalyo gwali gwa muliro, era waggulu waalyo waaliwo okumyansa n'ekkubo ly'emmunyeenye, n'ekisenge kyayo nga kirimu omuliro ogwaka. Enoka 14:8,11,17 Ne ndaba ebifo eby'amataala n'amawanika ag'emmunyeenye n'okubwatuka ne mu buziba obw'enkomerero, awaali obusaale obw'omuliro n'obusaale n'ekiwujjo kyabyo, n'ekitala eky'omuliro n'okumyansa kwonna. Enoka 17:3 Nalaba empewo ez’omu ggulu ezikyuka ne zireeta okwetooloola kw’enjuba n’emmunyeenye zonna mu kugwa kwazo. Nalaba eyo emmunyeenye musanvu ng’ensozi ennene eziyaka, era gye nange bwe nnazibuuzaako, Malayika n’agamba nti: ‘Ekifo kino y’enkomerero y’eggulu n’ensi: kino kifuuse kkomera ly’emmunyeenye n’eggye ly’eggulu. Era emmunyeenye eziyiringisibwa ku muliro ze zimenya ekiragiro kya Mukama mu kusooka okuzuukuka kwazo, kubanga tezaavaayo mu biro byazo ebyateekebwawo. Enoka 18:4,12-14 Awo ne ndaba emmunyeenye musanvu ez’eggulu nga zisibiddwa wamu mu kyo, ng’ensozi ennene, nga ziyaka omuliro. Zino ziri mu muwendo gw’emmunyeenye ez’omu ggulu, ezaamenya ekiragiro kya Mukama, ne zisibirwa wano okutuusa emyaka enkumi kkumi, ekiseera ekizingirwamu ebibi byabwe, lwe ziggwaawo. Enoka 21:3,6 Era ne ndaba engeri emmunyeenye ez’omu ggulu gye zifuluma, ne mbala emiryango mwe zifuluma, ne mpandiika emiryango gyazo gyonna, egya buli mmunyeenye ssekinnoomu ku bwayo, okusinziira ku muwendo gwazo n’amannya gaazo, amakubo gaazo n’ebifo byazo, n’ebiseera byazo n’emyezi gyazo, nga Uliyeeri malayika omutukuvu eyali nange bwe yandaga. Enoka 33:3 Mu buli emu ku miryango gino emitonotono giyita mu mmunyeenye z’eggulu ne zidduka ekkubo lyazo okugenda mu maserengeta ku kkubo erizilagibwa. Enoka 36:3 Era ne ndaba okumyansa okulala n’emmunyeenye ez’omu ggulu, ne ndaba engeri gye yabayita bonna amannya gaabwe ne bamuwuliriza. Enoka 43:1 Era ekintu ekirala kye nnalaba ku bikwata ku laddu: engeri ezimu ku mmunyeenye gye zisituka ne zifuuka laddu ne zitasobola kwawukana na kifaananyi kyazo ekipya. Enoka 44:1 Era bano be basala omusango gw’emmunyeenye ez’omu ggulu, Ne bayimusa emikono gyabwe eri Oyo Ali Waggulu Ennyo, Ne balinya ku nsi ne babeera ku yo. Era ebikolwa byabwe byonna biraga obutali butuukirivu, N’amaanyi gaabwe gasibuka ku bugagga bwabwe, N’okukkiriza kwabwe kuli mu bakatonda be bakoze n’emikono gyabwe, Ne beegaana erinnya lya Mukama w’emyoyo, Ne bayigganya ennyumba z’ebibiina bye, N’abeesigwa abawanirira erinnya lya Mukama w’emyoyo. Enoka 46:7-8 Weewaawo, enjuba n’obubonero nga tebinnatondebwa, Emmunyeenye ez’eggulu nga tezinnaba kutondebwa, Erinnya lye lyatuumibwa mu maaso ga Mukama w’emyoyo. Enoka 48:3 N'ebisenge by'empewo, n'engeri empewo gye zaawulwamu, n'engeri gye zipimibwamu, n'emiryango gy'empewo gye gibalibwa, buli emu ng'amaanyi g'empewo n'amaanyi g'amataala g'omwezi, n'amaanyi agasaanira bwe gali: n'enjawukana z'emmunyeenye ng'amannya gazo bwe gali, n'enjawukana zonna bwe zaawulwamu. Enoka 60:12

7


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Era okuyita mu kirayiro ekyo emmunyeenye zimaliriza ekkubo lyazo, Era aziyita amannya gazo, Era zimuddamu okuva emirembe n’emirembe okutuuka emirembe gyonna. Enoka 69:21 N'andaga ebyama byonna eby'enkomerero z'eggulu, N'ebisenge byonna eby'emmunyeenye zonna, n'ebitangaala byonna, gye biva mu maaso g'abatukuvu. Enoka 71:4 Era nalaba emiryango mukaaga enjuba mw’evaayo, n’emiryango mukaaga enjuba gy’egwa n’omwezi n’evaayo n’okugwa mu miryango gino, n’abakulembeze b’emmunyeenye n’abo be bakulembera: mukaaga mu buvanjuba n’omukaaga mu maserengeta, era bonna nga bagobereragana mu nsengeka entuufu: era n’amadirisa mangi ku ddyo ne ku kkono w’emiryango gino. Enoka 72:3 Era okusukka kw’enjuba n’emmunyeenye kuwera ennaku mukaaga: mu myaka 5 ennaku 6 buli mwaka zituuka ku nnaku 30: omwezi ne gugwa emabega w’enjuba n’emmunyeenye okutuuka ku muwendo gw’ennaku 30. Era enjuba n’emmunyeenye bireeta emyaka gyonna ddala, ne bitagenda mu maaso wadde okulwawo ekifo kyabyo olunaku lumu okutuusa emirembe n’emirembe; naye emyaka gimale n’obwenkanya obutuukiridde mu nnaku 364. Enoka 74:11-12 Era abakulembeze b’emitwe gy’enkumi, abateekebwa ku bitonde byonna ne ku mmunyeenye zonna, nabo balina akakwate ku nnaku ennya ez’omu makkati, nga tezaawukana ku ofiisi yaabwe, okusinziira ku kubala kw’omwaka, era bano bakola obuweereza ku nnaku ennya ezitabalibwa mu kubala kw’omwaka. Enoka 75:1 Kubanga obubonero n’ebiseera n’emyaka n’ennaku malayika Uliyeri gwe yandaga, Mukama ow’ekitiibwa gwe yateekawo emirembe gyonna ku bitangaala byonna eby’eggulu, mu ggulu ne mu nsi, bafuge ku maaso g’eggulu era balabibwe ku nsi, era babeere abakulembeze emisana n’ekiro, kwe kugamba enjuba, omwezi, n’emmunyeenye, n’ebitonde byonna ebiweereza ebyabyo enkyukakyuka mu magaali gonna ag’eggulu. Enoka 75:3 Ate emiryango ekkumi n'ebiri mu ggulu, ku nkomerero z'ensi, enjuba n'omwezi n'emmunyeenye mwe biva, n'emirimu gyonna egy'eggulu mu buvanjuba ne mu maserengeta. Waliwo amadirisa mangi agaggule ku kkono ne ku ddyo waago, era eddirisa erimu mu kiseera kyalyo ekigere livaamu ebbugumu, nga gakwatagana nga gano bwe gakwatagana n’enzigi ezo emmunyeenye mwe ziva okusinziira nga bwe yazilagira, era mwe ziteeka nga zikwatagana n’omuwendo gwazo. Era ne ndaba amagaali mu ggulu, nga gadduka mu nsi, waggulu w’emiryango egyo emmunyeenye ezitagwanga mwe zeetooloola. Era ekimu kinene okusinga ebirala byonna, era kye kifuula ekkubo lyakyo okuyita mu nsi yonna. Enoka 75:6-9 Enoka 79 1 Era kaakano, mwana wange, nkulaze byonna, n'etteeka ly'emmunyeenye zonna ez'eggulu liwedde. 2 N'andaga amateeka gonna ag'ono buli lunaku, ne buli kiseera eky'okuzaala, ne buli mwaka, n'okufuluma kwagwo, n'enteekateeka eyalagirwa buli mwezi ne buli wiiki. 3 N'okukendeera kw'omwezi okubaawo mu mulyango ogw'omukaaga: kubanga mu mulyango guno ogw'omukaaga omusana gwagwo gutuukirizibwa, n'oluvannyuma lw'ekyo waliwo entandikwa y'okukendeera. 4 N'okukendeera okubaawo mu mulyango ogusooka mu kiseera kyagwo, okutuusa ennaku kikumi mu nsanvu mu musanvu lwe ziggwaako: nga zibalibwa okusinziira ku wiiki, wiiki abiri mu ttaano n'ennaku bbiri. 5 Agwa emabega w’enjuba n’ensengeka y’emmunyeenye ennaku ttaano zennyini mu bbanga ery’ekiseera ekimu, era ng’ekifo kino ky’olaba kimaze okutambulira.

8


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

6 Ng'ekyo kye kifaananyi n'ekifaananyi kya buli kitangaala, Ulieri malayika omukulu, omukulembeze waabwe, kye yandaga. Era mu nnaku ezo malayika Uliyeri n’addamu n’aŋŋamba nti: Laba, nkulaze byonna, Enoka, era nkubikkulidde byonna by’onoolaba enjuba eno n’omwezi guno, n’abakulembeze b’emmunyeenye ez’eggulu n’abo bonna abazikyusa, emirimu gyabwe n’ebiseera n’okugenda kwabwe. Enoka 80:1 Era abakulu b’emmunyeenye bangi balisobya ekiragiro ekyalagirwa. Era bano balikyusa enzirukanya zaabwe n’emirimu gyabwe, So tebalabikira mu biseera ebyalagirwa. Era ensengeka yonna ey’emmunyeenye ejja kukwekebwa aboonoonyi, N’ebirowoozo by’abo abali ku nsi birikyama ku bo, Era balikyusibwa okuva mu makubo gaabwe gonna, Weewaawo, balikyama ne babatwala okuba bakatonda. Enoka 80:6-7 Balina omukisa bonna abatuukirivu, balina omukisa abo bonna abatambulira mu kkubo ly’obutuukirivu nebakola ekibi nga si ng’aboonoonyi, mu kubala ennaku zaabwe zonna enjuba mwe yeetala mu ggulu, nga bayingira era nga bava mu miryango okumala ennaku amakumi asatu n’emitwe gy’enkumi n’enkumi ez’ensengeka y’emmunyeenye, awamu n’ezo ennya ezikwatagana ezigabanya ebitundu ebina eby’omwaka, ebibakulembera ne biyingira nabyo bina ennaku. Enoka 82:4 Era alina obuyinza ekiro n'emisana mu ggulu okuleetera ekitangaala okuwa abantu ekitangaala-enjuba, omwezi, n'emmunyeenye, n'amaanyi gonna ag'eggulu ageetooloola mu magaali gaabwe ag'enkulungo. Era zino ze nsengeka z’emmunyeenye, ezigwa mu bifo byazo, ne mu biseera byazo ne mu mbaga zazo ne mu myezi gyazo. Enoka 82:8-9 Awo bwe nava wansi ne ndaba eggulu, n’enjuba ng’evaayo mu buvanjuba, n’omwezi nga gugwa mu maserengeta, n’emmunyeenye entono, n’ensi yonna, ne byonna nga bwe yali abitegedde ku lubereberye, awo ne nneebaza Mukama w’omusango ne mmutendereza kubanga yali afudde enjuba okuva mu madirisa ag’ebuvanjuba, n’alinnya n’asituka ku maaso g’eggulu, . n’asimbula n’atambula mu kkubo eryamulagiddwa. Enoka 83:11 Era nate ne ndaba n'amaaso gange nga nneebase, ne ndaba eggulu waggulu, era laba emmunyeenye ng'egwa okuva mu ggulu, n'esituka n'erya n'erundira mu nte ezo. Awo oluvannyuma lw’ekyo ne ndaba ente ennene n’enjeru, era laba zonna nga zikyusizza emidaala gyazo n’amalundiro gaabwe n’ente zazo, ne zitandika okubeera awamu. Era nate ne ndaba mu kwolesebwa, ne ntunula mu ggulu, era laba ne ndaba emmunyeenye nnyingi nga zikka ne zeesuula wansi okuva mu ggulu okutuuka ku mmunyeenye eyo eyasooka, ne zifuuka ente ennume mu nte ezo ne zirundira wamu nazo mu zo. Enoka 86:1-3 Omu n’aŋŋamba nti: Sigala wano okutuusa lw’onoolaba buli kimu ekituuka ku njovu ezo, eŋŋamira, n’endogoyi, n’emmunyeenye n’ente, ne byonna. Enoka 87:4 Awo ne ndaba omu ku abo abana abaasooka okuvaayo, n’akwata emmunyeenye eyo eyasooka eyagwa okuva mu ggulu, n’agisiba emikono n’ebigere n’agisuula mu bunnya: kaakano obunnya obwo bwali bufunda era buzito, era nga bwa ntiisa era nga nzikiza. Omu ku bo n'asowola ekitala, n'akiwa enjovu ezo n'eŋŋamira n'endogoyi: awo ne batandika okulwanagana, ensi yonna n'ekankana olw'ezo. Awo bwe nnali ndaba mu kwolesebwa, laba, omu ku abo abana abaavaayo yabakuba amayinja okuva mu ggulu, n'akuŋŋaanya n'akwata emmunyeenye zonna ennene ezaali ng'ezo ez'embalaasi, n'azisiba zonna emikono n'ebigere, n'azisuula mu bunnya obw'ensi. Enoka 88:1-3

9


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Mukama n’ayita abasajja abo abazungu omusanvu abaasooka, n’alagira baleete mu maaso ge, nga batandikira ku mmunyeenye eyasooka okukulembera ekkubo, emmunyeenye zonna ezaali ez’ekyama ng’ez’embalaasi, ne bazireeta mu maaso ge. Enoka 90:21 Awo omusango ne gusooka okusalirwa emmunyeenye, ne basalirwa omusango ne basanga omusango, ne bagenda mu kifo we basalirwa omusango, ne basuulibwa mu bunnya, nga lijjudde omuliro n’ennimi z’omuliro, era nga lijjudde empagi ez’omuliro. Enoka 90:24 Oba waliwo omuntu yenna eyayinza okutegeera obuwanvu bw’eggulu n’obugulumivu bwalyo obunene, ne ku bye litandikiddwa, n’omuwendo gw’emmunyeenye bwe guli, n’ebitangaala byonna we biwummulira? Enoka 93:14 Era kaakano, mukimanye nti okuva eri bamalayika ajja kwebuuza ku bikolwa byammwe mu ggulu, okuva ku njuba n’okuva ku mwezi n’okuva mu mmunyeenye ng’ayogera ku bibi byammwe kubanga ku nsi mwe musalira omusango ku batuukirivu. Enoka 100:10

Yaseri Yaseri 8 1 Awo mu kiro Ibulaamu we yazaalibwa, abaweereza ba Teera bonna n'abagezigezi ba Nimuloodi n'abalogo be ne bajja ne balya ne banywa mu nnyumba ya Teera, ne basanyuka naye mu kiro ekyo. 2 Abagezigezi n’abalogo bonna bwe baava mu nnyumba ya Teera, ne bayimusa amaaso gaabwe mu ggulu ekiro ekyo okutunuulira emmunyeenye, ne balaba, era laba emmunyeenye emu ennene ennyo ng’eva ebuvanjuba n’eddukira mu ggulu, n’amira emmunyeenye ennya okuva ku njuyi ennya ez’eggulu. 3 Abagezigezi ba kabaka bonna n’abalogo be ne beewuunya okulaba ekyo, era abagezigezi ne bategeera ensonga eno, ne bategeera obukulu bwayo. 4 Ne bagambagana nti, “Kino kiraga omwana azaaliddwa Teera ekiro kino, alikula n’azaala, n’akula, n’atwala ensi yonna, ye n’abaana be emirembe gyonna, era ye n’ezzadde lye balitta bakabaka abakulu, n’asikira ensi zaabwe.” 5 Abagezigezi n’abalogo ne baddayo eka ekiro ekyo, era ku makya abasajja abo bonna abagezigezi n’abalogo ne bagolokoka ku makya, ne bakuŋŋaanira mu nnyumba eyalagirwa. 6 ( B ) Ne boogera ne boogera nti, “Laba okulaba kwe twalaba ekiro ekikeesezza olwaleero kukwese kabaka, tekunnategeezebwa.” 7 Kabaka bw’anaamanya mu nnaku ez’oluvannyuma, alitugamba nti Lwaki mwankweka ensonga eno, olwo ffenna tulibonaabona n’okufa; n’olwekyo, kaakano tugende tubuulire kabaka okulaba kwe twalaba, n’amakulu gaakyo, olwo tujja kusigala nga tuli balambulukufu. 8 Ne bakola bwe batyo, bonna ne bagenda eri kabaka ne bamuvuunamira wansi, ne bagamba nti Kabaka abeere mulamu, kabaka abeere mulamu.” 9 Twawulira nga Teera mutabani wa Nakoli, omulangira w’eggye lyo yazaalirwa omwana ow’obulenzi, era ekiro eggulo twatuuka ewuwe, ne tulya ne tunywa ne tusanyuka naye ekiro ekyo. 10 Awo abaddu bo bwe baava mu nnyumba ya Teera, okugenda mu maka gaffe okusulayo ekiro, ne tuyimusa amaaso gaffe ne tutunuulira eggulu, ne tulaba emmunyeenye ennene ng’eva ebuvanjuba, emmunyeenye y’emu n’edduka n’embiro ennene, n’emira emmunyeenye nnya ennene, okuva ku njuyi ennya ez’eggulu. 11 Abaddu bo ne beewuunya okulaba kwe twalaba, ne batya nnyo, ne tusala omusango gwaffe ku kulaba, ne tutegeera mu magezi gaffe amakulu gaakyo amatuufu, nti ekintu kino kikwata ku mwana azaaliddwa Teera, alikula n’akula ennyo, n’afuuka ow’amaanyi, n’atta bakabaka bonna ab’ensi, n’okusikira bonna baabwe ensi, ye n’ezzadde lye emirembe gyonna.

10


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Awo Ibulaamu n'alaba emmunyeenye n'omwezi mu maaso ge, n'agamba nti Mazima ono ye Katonda eyatonda ensi yonna awamu n'abantu, era laba abaddu be bano bakatonda abamwetoolodde: Ibulaamu n'aweereza omwezi n'agusaba ekiro ekyo kyonna. Awo ku makya ng’omusana gwaka n’enjuba n’eyaka ku nsi nga bulijjo, Ibulaamu n’alaba ebintu byonna Mukama Katonda bye yakola ku nsi. Ibulaamu n'ayogera mu mutima gwe Mazima bano si bakatonda abaakola ensi n'abantu bonna, naye bano be baddu ba Katonda, era Ibulaamu n'asigala mu nnyumba ya Nuuwa era eyo n'amanya Mukama n'amakubo ge' era n'aweereza Mukama ennaku zonna ez'obulamu bwe, n'omulembe ogwo gwonna ne beerabira Mukama, ne guweereza bakatonda abalala ab'enku n'amayinja, ne bajeema ennaku zaabwe zonna. Yaseri 9:17-19 Awo Ibulaamu bwe yatuuka, abalogo ba kabaka n’abagezigezi ne balaba Ibulaamu, ne bakaabira kabaka nga bagamba nti, “Mukama waffe, mazima ono ye musajja gwe tumanyi nti ye mwana emmunyeenye ennene gye yamira emmunyeenye ennya, gye twalangirira kabaka kati emyaka ataano. Yaseeri 12:9 Era kaakano kale bw’onoowuliriza eddoboozi lyange n’okwata ebiragiro byange, amateeka gange n’amateeka gange, kale ndireetera abalabe bo okugwa mu maaso go, era ndiyagaza ezzadde lyo ng’emmunyeenye ez’omu ggulu, era ndiweereza omukisa gwange ku bikolwa byonna eby’emikono gyo, so tolibulwa kintu kyonna. Golokoka kaakano, twala mukazi wo n’ebintu byo byonna ogende mu nsi ya Kanani osigale eyo, nange ndibeera eyo nga Katonda, era ndikuwa omukisa. Awo Ibulaamu n'asituka n'atwala mukazi we n'ebintu bye byonna, n'agenda mu nsi ya Kanani nga Mukama bwe yamugamba; Ibulaamu yali wa myaka amakumi ataano bwe yava e Kalani. Awo Ibulaamu n'atuuka mu nsi ya Kanani n'abeera wakati mu kibuga, n'asimba eweema ye mu baana ba Kanani abatuula mu nsi eyo. Mukama n'alabikira Ibulaamu bwe yatuuka mu nsi ya Kanani n'amugamba nti Eno y'ensi gye nakuwa n'ezzadde lyo erikuddirira emirembe gyonna, era ndifuula ezzadde lyo ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, era ndibawa ezzadde lyo okuba obusika ensi zonna z'olaba. Yaseeri 13:4-7 Mu biro ebyo Mukama n’alabikira Ibulaamu nate e Kebbulooni, n’amugamba nti Totya, empeera yo nnene nnyo mu maaso gange, kubanga sijja kukuleka, okutuusa lwe ndikuzaaza, ne nkusabira omukisa ne nfuula ezzadde lyo ng’emmunyeenye eziri mu ggulu, ezitayinza kupimibwa wadde okubala. Yaseeri 16:20 Isaaka n'agamba nti, “Ayi Mukama Katonda w'eggulu n'ensi, obulungi bwe n'okusaasira kwe bijjula ensi, ggwe eyaggya kitange mu nnyumba ya kitaawe ne mu kifo we yazaalibwa, n'omuleeta mu nsi eno, n'omugamba nti Ezzadde lyo ndiwa ensi, era wamusuubiza era n'omubuulira, ndiyagaza ezzadde lyo ng’emmunyeenye ez’omu ggulu n’omusenyu ogw’ennyanja, kaakano ebigambo byo bye wayogera ne kitange bikakasibwe. Yaseri 26:6 Yakobo n'agenda ng'agenda e Kalani, n'atuuka ku lusozi Moliya, n'asulayo ekiro kyonna okumpi n'ekibuga Luzi; Mukama n'alabikira Yakobo mu kiro ekyo, n'amugamba nti Nze Mukama Katonda wa Ibulayimu era Katonda wa Isaaka kitaawo; ensi gy'ogalamira ndigikuwa ggwe n'ezzadde lyo. Era laba ndi naawe era ndikukuuma buli w’onoogenda, era ndikuza ezzadde lyo ng’emmunyeenye ez’omu Ggulu, era ndireetera abalabe bo bonna okugwa mu maaso go; era bwe balilwana naawe tebalikuwangula, era ndikukomyawo mu nsi eno n'essanyu, n'abaana, n'obugagga bungi. Yakobo n'azuukuka mu tulo n'asanyuka nnyo olw'okwolesebwa kwe yalaba; Ekifo ekyo n'akituuma Beseri. Yaseri 30:1-3

11


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Era abamu babikola mu bifaananyi by’abantu, ebya zaabu ne ffeeza, ne bagenda gye bali mu biseera bye bamanyi, era ebifaananyi ne bifuna okufugibwa kw’emmunyeenye, ne bababuulira ebintu eby’omu maaso, era mu ngeri eno mwe mwalimu ebifaananyi Laakeeri bye yabba ku kitaawe. Yaseri 31:43 Nze Mukama Katonda wa jjajjaawo Ibulayimu ne Katonda wa Isaaka, ggwe ndikuwa ensi eno n’ezzadde lyo erikuddirira, era ndifuula ezzadde lyo ng’emmunyeenye ez’omu ggulu, era olibuna enjuyi ennya ez’eggulu, era mu ggwe ne mu zzadde lyo amaka gonna ag’ensi mwe galiweebwa omukisa. Yaseri 32:17 Awo Isaaka mutabani wa Ibulayimu n'asaba Mukama ku lw'abaana be, n'agamba nti, “Ayi Mukama Katonda, wasuubiza kitange ng'ogamba nti Nja kwongera ezzadde lyo ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, era nange wansuubiza, n'onyweza ekigambo kyo, kaakano bakabaka b'e Kanani bwe bajja okukuŋŋaana, okulwana n'abaana bange kubanga tebaakoze ffujjo. Yaseri 34:65 Awo oluvannyuma lw’ebyo Yusufu n’aloota ekirooto ekirala n’anyumiza kitaawe ekirooto ekyo mu maaso ga baganda be, Yusufu n’agamba kitaawe ne baganda be nti Laba nate nnaloose ekirooto, era laba enjuba n’omwezi n’emmunyeenye ekkumi n’emu nga binvuunamira. Yaseri 41:14 Isaaka n'ateeka emikono gye ku batabani ba Yakobo bonna, n'abakwata n'abawambaatira, n'abanywegera omu ku omu, Isaaka n'abawa omukisa ku lunaku olwo, n'abagamba nti Katonda wa bajjajjammwe abawe omukisa era ayongere ezzadde lyammwe ng'emmunyeenye ez'omu ggulu olw'omuwendo. Yaseri 47:5 N'abalagira okuleeta maapu ye ey'emmunyeenye, Yusufu gye yali amanyi ebiseera byonna, Yusufu n'agamba Benyamini nti Mpulidde ng'Abaebbulaniya bamanyi amagezi gonna, olina ky'omanyi ku kino? Benyamini n'agamba nti Omuddu wo amanyi n'amagezi gonna kitange ge yanjigiriza, Yusufu n'agamba Benyamini nti Laba ekivuga kino otegeere muganda wo Yusufu gy'ali mu Misiri, gwe wagamba nti yaserengeta e Misiri. Awo Benyamini n’alaba ekivuga ekyo nga kiriko maapu y’emmunyeenye ez’omu ggulu, n’atunuulira omwo okumanya muganda we gy’ali, Benyamini n’ayawulamu ensi yonna ey’e Misiri mu bibinja bina, n’asanga ng’oyo eyali atudde ku ntebe mu maaso ge yali muganda we Yusufu, ne Benyamini ne yeewuunya nnyo, era Yusufu bwe yalaba nga muganda we Benyamini yeewuunya nnyo, n’agamba nti, “Kiki ky’olabye, era lwaki oli weewuunya? Yaseri 53:18-20

Jjubiri Ebikolwa bino ebina ebikulu Katonda yabitonda ku lunaku olwokusatu. Era ku lunaku olw’okuna yatonda enjuba n’omwezi n’emmunyeenye, n’abiteeka mu bbanga ery’eggulu, okutangaaza ku nsi yonna, n’okufuga emisana n’ekiro, n’okwawula ekitangaala n’ekizikiza. Jjubiri 2:8 N'asanga ekiwandiiko emirembe egy'edda gye gyayoledde ku lwazi, n'asoma ebyali ku kyo, n'akiwandiika n'ayonoona olw'ekyo; kubanga kyalimu enjigiriza y’Abakuumi gye baali bagobereranga okwetegereza obubonero bw’enjuba n’omwezi n’emmunyeenye mu bubonero bwonna obw’eggulu. Jjubiri 8:3 Awo mu wiiki ey’omukaaga, mu mwaka ogw’okutaano, Ibulaamu n’atuula ekiro kyonna ku mwezi omuggya ogw’omwezi ogw’omusanvu, okutunuulira emmunyeenye okuva akawungeezi okutuuka ku makya, asobole okulaba engeri y’omwaka gye yandibaddemu enkuba, era yali yekka ng’atudde

12


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

n’atunuulira. Ekigambo ne kiyingira mu mutima gwe n’agamba nti: Obubonero bwonna obw’emmunyeenye, n’obubonero bw’omwezi n’enjuba byonna biri mu mukono gwa Mukama. Lwaki mbinoonyeza? Bw’aba ayagala, atonnya enkuba, ku makya n’akawungeezi; Era bw’aba ayagala, akiziyiza, Era byonna biri mu mukono gwe. Jjubiri 12:16-18 N’amufulumya ebweru, n’amugamba nti: Tunuulira eggulu obala emmunyeenye bw’oba osobola okuzibala. N'atunula mu ggulu, n'alaba emmunyeenye. N’amugamba nti: Bwe lityo ezzadde lyo bwe liriba. N’akkiriza Mukama waffe, n’abalibwa ng’obutuukirivu. Jjubiri 14:4-6 N’agamba nti: Ku lwange ndayidde, bw’ayogera Mukama nti Kubanga okoze ekintu kino, So toziyiza mwana wo, omwana wo omwagalwa, gyendi, Nti mu kuwa omukisa ndikuwa omukisa, Era mu kweyongera ndikuza ezzadde lyo. Ng’emmunyeenye ez’omu ggulu, N’omusenyu oguli ku lubalama lw’ennyanja. N'ezzadde lyo lilisikira ebibuga by'abalabe baayo, Era mu zzadde lyo amawanga gonna ag'oku nsi mwe galiweebwa omukisa; Kubanga wagondera eddoboozi lyange, Era nalaga bonna nga oli mwesigwa gyendi mu byonna bye nkugambye nti: Genda mirembe. Jjubiri 18:15-16 Kubanga ggwe n'ezzadde lyo ndikuwa ensi eno yonna, era ndinyweza ekirayiro kyange kye nnalayirira Ibulayimu kitaawo, era ndikuza ezzadde lyo ng'emmunyeenye ez'omu ggulu, era ndiwa ezzadde lyo ensi eno yonna. Jjubiri 24:10 Era abatabani bo abangi mu bulamu bwo, Era basituka okusinziira ku muwendo gw’emyezi egy’omwaka. Era batabani baabwe babeere bangi era abakulu emitala w’emmunyeenye ez’omu ggulu, N’omuwendo gwabwe gusinga omusenyu ogw’ennyanja. Jjubiri 25:16 Mujjukire mmwe, batabani bange, Mukama Katonda wa Ibulayimu jjajjammwe, n’engeri nange gye namusinza ne mmuweereza mu butuukirivu ne mu ssanyu, alyoke abakuze n’okubongera ensigo zammwe ng’emmunyeenye ez’omu ggulu mu bungi, n’okubanyweza ku nsi ng’ekimera eky’obutuukirivu ekitajja kusimbulwa eri emirembe gyonna emirembe gyonna. Jjubiri 36:6

Ebitabo bya Baibuli Ebibuze Ani yagamba nti Kabaka w'Abayudaaya yazaalibwa wa? Kubanga tulabye emmunyeenye ye mu buvanjuba, era tuzze okumusinza. Obukuumi bw’enjiri 15:2 Ne bamuddamu nti Twalaba emmunyeenye ennene ey’ekitalo ng’eyaka wakati w’emmunyeenye ez’omu ggulu, n’esinga emmunyeenye endala zonna, ne zitalabika, era ne tutegeera bwe kityo nga kabaka omukulu yazaalibwa mu Isirayiri, n’olwekyo tuzze okumusinza. Awo abagezigezi ne bafuluma, ne balaba emmunyeenye gye baalaba ebuvanjuba n’ebakulembera, okutuusa lwe yatuuka n’eyimirira waggulu w’empuku omwana omuto mwe yali ne Maliyamu nnyina. Enjiri ya Protevangelion 15:7,9 Awo mu kiseera kye kimu malayika n’abalabikira mu kifaananyi ky’emmunyeenye eyo eyali edda okuba omukulembeze mu lugendo lwabwe; ekitangaala kye baagoberera okutuusa lwe baddayo mu nsi yaabwe. 1 Enjiri y’Obuwere bwa Yesu Kristo 3:3 Naye bwe yajja okumulaba, n’alaba wakati w’amaaso ge obubonero obw’ebigenge ng’emmunyeenye, era n’alangirira nti obufumbo bwasasika era nga tebulina mugaso. 1 Enjiri y’obuwere bwa Yesu Kristo 12:9

13


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Ani agalamidde mu ntaana ng'afudde, n'aserengeta gye tuli nga mulamu, ne mu kufa kwo ebitonde byonna ne bikankana, n'emmunyeenye zonna ne zikankana, era kaakano olina eddembe lyo mu bafu, n'otabula amagye gaffe? Enjiri ya Nikodemo 17:6 Nate n'agamba nti: Katonda n'aggyayo Ibulayimu n'amugamba nti; Tunuulira eggulu, obuulire emmunyeenye, bw'onoosobola okuzibala: ezzadde lyo bwe liriba. 1 Clement eri Abakkolinso 5:10 Enjuba n’omwezi, n’ebibinja byonna ebiwerako n’ebibinja by’emmunyeenye, biddukanya ekkubo lye yabalagira mu kukwatagana, awatali kuvaako wadde akatono ku zo. 1 Clement eri Abakkolinso 9:7 Era n’ebika bye ebirala tebyali mu kitiibwa ekitono: Katonda bwe yasuubiza nti ezzadde lyo (agamba) liriba ng’emmunyeenye ez’omu ggulu. 1 Clement eri Abakkolinso 14:18 Era kiki ky'ayogera nti N'awummula ku lunaku olw'omusanvu: ategeeza kino; nti Omwana we bw'alijja, n'aggyawo ekiseera ky'Omubi, n'asalira abatali ba Katonda omusango; era alikyusa enjuba n'omwezi, n'emmunyeenye; awo aliwummula mu kitiibwa ku lunaku olwo olw’omusanvu. Ebbaluwa ya Balunabba eya bulijjo 13:6 Kale Omulokozi waffe yayolesebwa atya eri ensi? Emmunyeenye yayaka mu ggulu okusinga emmunyeenye endala zonna, era ekitangaala kyayo kyali tekiyogerwako, era obupya bwayo bwakuba entiisa mu birowoozo by’abantu. Emmunyeenye endala zonna, awamu n’enjuba n’omwezi, ze zaali chorus eri emmunyeenye eno; naye eyasindika ekitangaala kyayo okusinga bonna. Era abasajja baatandika okutawaanyizibwa okulowooza emmunyeenye eno empya gye yava nga tefaananako ndala zonna. Ebbaluwa ya Ignatius eri Abaefeso 4:11-12 Awo bwe yakomererwa, ekizikiza ne kizikiza ensi yonna, enjuba n’ezikizibwa okumala ekitundu ky’olunaku, emmunyeenye ne zirabika, naye nga tewali kumasamasa mu zo; omwezi ne gufiirwa okumasamasa kwagwo, nga gulinga ogwali gujjudde omusaayi; ensi y'abagenzi n'emira; bwe kityo ekifo ekitukuvu kyennyini ekya yeekaalu, nga bwe bakiyita, tekyalabika eri Abayudaaya bennyini nga bagwa, naye ne balaba ekinnya mu nsi, n’okuwuuma kw’okubwatuka okw’omuddiring’anwa. Awo bwe yakomererwa ekizikiza ne kibuna ensi yonna; enjuba yali ekwese ddala, era eggulu ne lirabika ng’ekizikiza nga obudde bukyali misana, emmunyeenye ne zirabika, newankubadde nga zikyalina okumasamasa kwazo okuzikiddwa, n’olwekyo, ndowooza nti obulungi bwo tebumanyi nti mu nsi yonna zaakoleeza amataala gaabwe okuva ku ssaawa ey’omukaaga okutuusa akawungeezi. Awo omwezi ogwali ng’omusaayi, tegwayaka ekiro kyonna, newankubadde nga gwali gujjudde, era emmunyeenye ne Oriyoni ne zikungubagira Abayudaaya, olw’okusobya kwe baakola. Okuva mu bbaluwa za Kerode ne Piraato

Ebitabo bya Adeni ebyerabirwa Baaleeta mu maaso gange abakadde n’abafuzi b’ebibinja by’emmunyeenye, ne bandaga bamalayika ebikumi bibiri, abafuga emmunyeenye n’obuweereza bwabwe eri eggulu, era ababuuka n’ebiwaawaatiro byabwe ne bajja okwetooloola abo bonna abasaabala. Ebyama bya Enoka 4:1 Okuyita kwayo n’okudda kwayo kuwerekerwako emmunyeenye ennene nnya, era buli mmunyeenye erina wansi waayo emmunyeenye lukumi, ku ddyo wa nnamuziga y’enjuba, n’ennya ku kkono, buli

14


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

emu wansi waayo ng’erina emmunyeenye lukumi, zonna awamu emitwalo munaana, nga zifuluma n’enjuba buli kiseera. Ebyama bya Enoka 11:4 Awo abasajja abo ne bantwala ne bansitula okutuuka mu ggulu ery’omukaaga, era eyo ne ndaba ebibinja bya bamalayika musanvu, ebimasamasa ennyo era eby’ekitiibwa ennyo, n’amaaso gaabwe nga gaaka okusinga enjuba eyaka, eyakaayakana, era tewali njawulo mu maaso gaabwe, wadde mu nneeyisa yaabwe, oba mu ngeri gye baali bambadde; era bano bakola ebiragiro, ne bayiga entambula y’emmunyeenye, n’okukyusakyusa kw’omwezi, oba okukyuka kw’enjuba, ne gavumenti ennungi ey’ensi. Ebyama bya Enoka 19:1 Era yali ambuulira emirimu gyonna egy’eggulu, ensi n’ennyanja, n’ebintu byonna, okuyita kwabyo n’okugenda kwabyo, n’okubwatuka kw’okubwatuka kw’okubwatuka, enjuba n’omwezi, okugenda n’okukyuka kw’emmunyeenye, ebiseera, emyaka, ennaku, n’essaawa, okusituka kw’empewo, omuwendo gwa bamalayika, n’okutondebwa kw’ennyimba zaabwe, n’ebintu byonna eby’obuntu, olulimi lwa buli luyimba lw’omuntu n’enkyukakyuka obulamu, ebiragiro, ebiragiro, n’okuyimba okw’amaloboozi amawoomu, n’ebintu byonna ebisaanira okuyiga. Ebyama bya Enoka 23:1 Era nalagira wabeerewo okuggyibwa mu kitangaala n’ekizikiza, ne ŋŋamba nti: ‘Beera mugonvu,’ era ne kifuuka bwe kityo era ne nkibunyisa n’ekitangaala, ne kifuuka amazzi, ne nkibunyisa ku kizikiza, wansi w’ekitangaala, olwo ne nnyweza amazzi, kwe kugamba agatali wansi, era ne nkola omusingi gw’ekitangaala okwetooloola amazzi, ne nkitonda enzirugavu musanvu okuva munda, ne nkikuba ekifaananyi ng’ekizikiza ennyogovu era enkalu, kwe kugamba ng’endabirwamu, n’okukomolebwa kw’amazzi n’ebintu ebirala, era ne ndaga buli emu ku zo ekkubo lyayo, n’emmunyeenye omusanvu buli emu ku zo mu ggulu lyayo, nti zigenda bwe zityo, ne ndaba nga kirungi. Ebyama bya Enoka 27:1 Ku lunaku olw’okuna nalagira wabeewo amataala amanene ku nkulungo ez’omu ggulu. Ku nkulungo esooka eya waggulu ennyo nateeka emmunyeenye, Kruno, ate ku Aphrodit eyookubiri, ku Aris owokusatu, ku Zewu ow’okutaano, ku Ermis ow’omukaaga, ku mwezi ogw’omusanvu omutono, ne ngiyooyoota n’emmunyeenye entono. Era wansi ne nteeka enjuba okumulisiza emisana, n’omwezi n’emmunyeenye okutangaaza ekiro. Ebyama bya Enoka 30:3-5 Era ne mmussaawo erinnya, okuva mu bitundu ebina ebikola, okuva ebuvanjuba, okuva mu maserengeta, okuva ebugwanjuba, okuva mu bukiikakkono, ne mmuteekawo emmunyeenye nnya ez’enjawulo, ne mmutuuma erinnya Adamu, ne mmulaga amakubo abiri, ekitangaala n’ekizikiza, ne mmugamba nti: ‘Kino kirungi, era ekyo kibi,’ nti njige oba alina okwagala gyendi, oba obukyayi, nti kitegeereke bulungi ani mu ggwanga lye anjagala. Kubanga ndabye obutonde bwe, naye talaba butonde bwe, n’olwekyo olw’obutalaba ajja kwonoona obubi, ne ŋŋamba nti ‘Oluvannyuma lw’ekibi kiki ekiriwo okuggyako okufa?’. Era ne mmuteekamu otulo n’agwa. Ne mmuggyako olubavu, ne mmutonda omukazi, okufa kumutuuke ku mukazi we, ne nzigyako ekigambo kye ekisembayo ne mmutuuma erinnya maama, kwe kugamba, Eva. Ebyama bya Enoka 30:13-16 Npimidde era ne nnyonyola emmunyeenye, ekibinja ekinene ekitabalika. Ebyama bya Enoka 40:3 Natema emmunyeenye mu muliro, ne nyooyoota eggulu, ne ngiteeka wakati mu zo. Ebyama bya Enoka 47:6 Yapima eggulu n’atereeza emmunyeenye: n’anyweza ebitonde n’abiteekawo: Odes of Solomon 16:11

15


Biblical Selenology - Omwezi Omutangaavu Bwe ntunuulira eggulu lyo, omulimu gw'engalo zo, omwezi n'emmunyeenye, bye wateekawo; Omuntu kye ki, ggwe okumujjukira? n'omwana w'omuntu, ggwe omulabirira? Zabbuli 8:3-4

Kale sanyuka, nnyaffe ow'omwoyo omulongoofu, ng'olina essuubi ery'okugumiikiriza lyo erikakafu mu mukono gwa Katonda. Omwezi teguyimiridde wakati mu mmunyeenye mu ggulu nga ggwe, ng’oyaka ekkubo ly’abaana bo omusanvu abafaanana emmunyeenye okutuuka mu butuukirivu, bw’oyimiridde mu kitiibwa mu maaso ga Katonda; era ggwe oteekeddwa wamu nabo mu ggulu. Kubanga okuzaala kwo kwava mu mutabani wa Ibulayimu. 4 Abamakabe 8:4-6 Abiqâm n’amugamba nti Ayi mukama wange! oli ng’omwezi, n’abakulu bo balinga enjuba n’emmunyeenye. Falaawo n'amugamba nti Genda enkya obeere wano.” Emboozi ya Ahikali 5:41,46 Era Haiqâr nâ€TMamugamba nti: Mukama wange ye Katonda wâ€TMeggulu, nâ€TMabakulu be bâ€TMomulabe nâ€TMokubwatuka, era bwâ€TMaba ayagadde empewo zifuuwa enkuba nâ€TMetonnya. Era alagira okubwatuka, ne kuyaka n’enkuba, n’akwata enjuba, n’etawa musana gwayo, n’omwezi n’emmunyeenye, so tebyetooloola. Era alagira omuyaga, ne gufuuwa enkuba n’etonnya ne gulinnyirira April ne gusaanyaawo ebimuli byagwo n’amayumba gaayo. Emboozi ya Ahikali 5:50-52 Awo Mukama aliyimusa kabona omuggya. Era ye ebigambo bya Mukama byonna bye binabikkulirwa; era alikola omusango ogw’obutuukirivu ku nsi okumala ennaku nnyingi. Era emmunyeenye ye erisibuka mu ggulu ng’eya kabaka. Endagaano ya Leevi 5:13-15 Awo oluvannyuma lw'ebyo emmunyeenye eliva gy'oli okuva ewa Yakobo mu mirembe, N'omusajja aliva mu zzadde lyange, ng'enjuba ey'obutuukirivu, Nga atambula n'abaana b'abantu mu buwombeefu n'obutuukirivu; Era tewali kibi kyonna kirisangibwa mu ye. Endagaano ya Yuda 4:2023 Enjuba n’omwezi n’emmunyeenye, tebikyusa nsengeka yaabyo; bwe mutyo nammwe temukyusa mateeka ga Katonda mu bikolwa byammwe ebitali bitebenkevu. Endagaano ya Nafutaali 1:24

16


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Luganda - Stars in Scriptures (Stellar Astronomy) by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu