Kaana Nnyina Samwiri 1 Samwiri 1. 1 ( B ) Waaliwo omusajja omu ow’e Lamasayimuzofi, ow’oku lusozi Efulayimu, erinnya lye Erukaana, mutabani wa Yerokaamu, mutabani wa Eriku, mutabani wa Toku, mutabani wa Zufu, Omuefulasi. 2 Yalina abakazi babiri; erinnya ly'omu yali Kaana, n'ery'omulala ye Penina: ne Penina yazaala abaana, naye Kaana yali talina mwana. 3 Omusajja ono n'ava mu kibuga kye buli mwaka okusinza n'okuwaayo ssaddaaka eri YHWH ow'eggye mu Siiro. Batabani ba Eri bombi, Kofuni ne Finekaasi, bakabona ba Mukama, baali eyo. 4 Erukaana n'awaayo ekiseera bwe kyatuuka, n'awa Penina mukazi we ne batabani be bonna ne bawala be emigabo. 5 Naye Kaana n’awa omugabo ogusaanira; kubanga yali ayagala Kaana: naye Mukama yali azibye olubuto lwe. 6 Omulabe we n'amusunguwaza nnyo, kubanga Mukama yali azibye olubuto lwe. 7 Nga bwe yakolanga buli mwaka, bwe yambukanga mu nnyumba ya YHWH, bw'atyo n'amunyiiza; kyeyava akaaba, n'atalya. 8 Awo Erukaana bba n'amugamba nti Kaana, okaaba ki? era lwaki tolya? era lwaki omutima gwo gunakuwavu? sikusinga batabani kkumi? 9 Awo Kaana n’agolokoka nga bamaze okulya mu Siiro, era nga bamaze okunywa. Awo Eri kabona n'atuula ku ntebe okumpi n'ekikondo kya yeekaalu ya Mukama. 10 N'alumwa emmeeme, n'asaba YHWH, n'akaaba nnyo. 11 N'alaga obweyamo, n'agamba nti Ai YHWH ow'eggye, bw'onootunuulira okubonaabona kw'omuzaana wo, n'onzijukira, n'omwerabira omuzaana wo, naye n'owa omuzaana wo omwana omusajja, kale ndimuwa YHWH ennaku zonna ez'obulamu bwe, so tewaali kujja ku mutwe gwe. 12 Awo olwatuuka bwe yali yeeyongera okusaba mu maaso ga YHWH, Eri n'assaako akabonero ku kamwa ke. 13 Kaana, n’ayogera mu mutima gwe; emimwa gye gyokka gye gyakankana, naye eddoboozi lye ne teriwulirwa: Eli kyeyava alowooza nti yali atamidde. 14 Eri n'amugamba nti Olituusa wa okutamiira? oveeko omwenge gwo.
1
Kaana Nnyina Samwiri
15 Kaana n'addamu n'agamba nti Nedda, mukama wange, ndi mukazi wa mwoyo gwa nnaku: sinywedde wayini newakubadde ekyokunywa ekitamiiza, naye nfuka emmeeme yange mu maaso ga YHWH. 16 Omuzaana wo tomubalira muwala wa Beriyali: kubanga n'okutuusa kati njogedde okuva mu kwemulugunya kwange okungi n'ennaku. 17 Awo Eri n'addamu n'agamba nti Genda mirembe: Katonda wa Isiraeri akukkirize kye wamusaba. 18 N'addamu nti, “Omuzaana wo afune ekisa mu maaso go.” Awo omukazi n’agenda n’alya, n’amaaso ge nga tegakyalina nnaku. 19 Ne bagolokoka ku makya, ne basinza mu maaso ga YHWH, ne baddayo, ne batuuka mu nnyumba yaabwe e Laama: Erukaana n'ategeera Kaana mukazi we; Mukama n'amujjukira. 20 Awo olwatuuka ekiseera bwe kyatuuka nga Kaana amaze okufuna olubuto, n'azaala omwana ow'obulenzi, n'amutuuma erinnya Samwiri, ng'ayogera nti Kubanga mmusaba Mukama. 21 Omusajja Erukaana n'ennyumba ye yonna ne bambuka okuwaayo ssaddaaka eri YHWH buli mwaka n'obweyamo bwe. 22 Naye Kaana n’atagenda; kubanga yagamba bba nti Sigenda kulinnya okutuusa ng'omwana aggyiddwa ku mabeere, n'alyoka mmuleeta, alyoke alabike mu maaso ga Mukama, abeere eyo emirembe gyonna. 23 Erukaana bba n'amugamba nti Kola ky'olaba nga kirungi; sigala okutuusa lw'olimala okumuggya ku mabeere; Mukama yekka anyweza ekigambo kye. Awo omukazi n’abeera, n’ayonsa omwana we okutuusa lwe yamuggya ku mabeere. 24 Bwe yamuggya ku mabeere, n'amutwala wamu n'ente ennume ssatu, ne efa emu ey'obuwunga, n'eccupa y'omwenge, n'amuleeta mu nnyumba ya YHWH e Siiro: n'omwana yali muto. 25 Ne batta ente ennume, ne baleeta omwana eri Eri. 26 N'ayogera nti Ayi mukama wange, ng'emmeeme yo bw'eri omulamu, mukama wange, nze mukazi eyayimirira kumpi naawe wano ng'asaba Mukama. 27 Omwana ono nnamusaba; era Mukama ampadde okwegayirira kwange kwe nnamusaba. 28 Era kyenva mmuwola eri YHWH; kasita anaawangaala aliwolwa Mukama. N'asinza Mukama eyo.
1 Samwiri 2. 1 Kaana n'asaba, n'agamba nti Omutima gwange gusanyukira Mukama, ejjembe lyange ligulumiziddwa mu YHWH: akamwa kange kagaziyiziddwa ku balabe bange; kubanga nsanyukira obulokozi bwo. 2 Tewali mutukuvu nga YHWH: kubanga tewali mulala okuggyako ggwe: so tewali lwazi olufaanana Katonda waffe. 3 Temuddamu kwogera bwe mutyo n'amalala agasukkiridde; okwegulumiza tekuva mu kamwa kammwe: kubanga Mukama Katonda ow'okumanya, era ebikolwa bye bipimibwa ku ye. 4 Obusaale bw’abasajja ab’amaanyi bumenyese, n’abo abeesittala ne basibiddwa amaanyi. 5 Abaajjula beepangisizza emmere; n'abalumwa enjala ne balekera awo: omugumba n'azaala musanvu; n'oyo alina abaana abangi aba munafu. 6 YHWH atta, n'alamusa: aserengeta mu ntaana, n'asitula. 7 YHWH ayavuwaza, n'agaggawala: assa wansi, n'asitula. 8 Ayimusa abaavu mu nfuufu, n'asitula omusabiriza okuva mu busa, okubateeka mu balangira, n'okubasikira entebe ey'ekitiibwa: kubanga empagi z'ensi za Mukama, era yaziteekako ensi. 9 Alikuuma ebigere by'abatukuvu be, n'ababi balisirika mu kizikiza; kubanga amaanyi tewali muntu yenna aliwangula. 10 Abalabe ba YHWH balimenyekamenyeka; okuva mu ggulu alibakuba okubwatuka: Mukama alisalira omusango enkomerero z'ensi; era aliwa kabaka we amaanyi, n'agulumiza ejjembe ly'oyo gwe yafukako amafuta.
2
Kaana Nnyina Samwiri
Okunnyonnyola Emboozi ya Kaana, esangibwa mu 1 Samwiri essuula 1 ne 2 , y’emu ku nnyiriri za Baibuli ezisinga amaanyi ezikwata ku nnaku, okusaba okutambula obutasalako, okukkiriza, n’okuwonyezebwa okw’obwakatonda.
Ekitundu 1: Okumenya Ennyiriri ku Lunyiriri mu Emboozi ya Kaana 1 Samwiri Essuula 1: Ennaku, Okusaba, n’okusuubiza Ennyiriri 1–2 (Elukaana ne Bakyala Be Ababiri): Emboozi eggulawo nga eyanjula Erukaana, Omuleevi okuva ku lusozi Efulayimu, ne bakyala be babiri: Penina (eyazaala abaana) ne Kaana (eyali mugumba). Ennyiriri 3–5 (Okusinza n’Okwagala buli mwaka): Amaka gatambula buli mwaka okusinza n’okuwaayo ssaddaaka eri Mukama w’eggye mu Siiro. Newankubadde Penina alina abaana, Erukaana awa Kaana "omugabo ogusaanira" (oba omugabo ogw'emirundi ebiri) kubanga amwagala nnyo, wadde nga Mukama yali aggadde olubuto lwe. Ennyiriri 6–8 (Okunyiiga kwa Penina): Penina buli kiseera ajerega n’okunyiiza Kaana olw’obugumba bwe, ekimuleetera okukaaba n’okugaana okulya. Erukaana agezaako okumubudaabuda n'ebigambo ebigonvu ( "Sisinga batabani kkumi gy'oli?" ), naye omutima gwa Kaana gusigala nga muzitowa. Ennyiriri 9–11 (Essaala n’Okweyama kwa Kaana okukaawa): Oluvannyuma lw’okulya emmere mu Siiro, Kaana alina ennaku ennyo asituka n’agenda mu yeekaalu. Ng’akaaba nnyo, asaba Mukama era n’akola obweyamo: Katonda bw’anaamuwa omwana omulenzi, alimuwaayo eri Mukama ennaku zonna ez’obulamu bwe, era tewali nvuba ejja kumukwata ku mutwe. Ennyiriri 12–14 (Okusalawo okukyamu kwa Eri): Nga Kaana agenda mu maaso n’okusaba mu kasirise mu mutima gwe (emimwa gye gyokka gye gitambula, naye tewali ddoboozi liwulirwa), Eri kabona asinga obukulu amutunuulira era mu nsobi n’alowooza nti atamidde, ng’amugamba ateeke omwenge gwe. Ennyiriri 15–16 (Okwewozaako kwa Kaana): Kaana atereeza Eri mu ngeri ey'ekitiibwa, ng'annyonnyola nti tatamidde wayini, wabula mu kifo ky'ekyo "mukazi ow'omwoyo ogw'ennaku" abadde afuka emmeeme ye mu maaso ga Mukama olw'okwemulugunya n'ennaku ennene. Ennyiriri 17–18 (Omukisa gwa Eri n'emirembe gya Kaana): Eri addamu n'omukisa: "Genda mu mirembe: Katonda wa Isiraeri akuwe okusaba kwo kwe wamusaba." Entunula ya Kaana ekyuka amangu ago; agenda mu kkubo lye, alya, era takyanakuwala. Ennyiriri 19–20 (Okuzaalibwa kwa Samwiri): Amaka gasinza enkeera ku makya ne gadda eka e Laama. Erukaana amanyi mukazi we Kaana, era Mukama amujjukira. Afuna olubuto n'azaala omwana ow'obulenzi, n'amutuuma erinnya Samwiri (ekitegeeza "Awulidde Katonda"), ng'agamba nti, "Kubanga mmusaba Mukama." Ennyiriri 21–23 (Okusigala Emabega Okutuusa Ku Mabeere): Erukaana bw’agenda e Siiro ku ssaddaaka ey’omwaka, Kaana asigala waka, ng’alangirira nti ajja kugenda ng’omwana amaze
3
Kaana Nnyina Samwiri
okuggyibwa ku mabeere, asobole okumwanjula enkalakkalira mu maaso ga Mukama. Erukaana awagira ekyo kye yasalawo. Ennyiriri 24–28 (Okutuukiriza obweyamo): Samwiri bw’amala okuva ku mabeere, Kaana amuleeta mu nnyumba ya Mukama e Siiro awamu n’ekiweebwayo eky’obugabi (ente ssatu, akawunga, n’omwenge). Ajjukiza Eli omukazi eyayimirira ng’amusaba emyaka egiyise, n’alangirira nti ono ye mwana gwe yasabira, era n’amuwola Mukama ebbanga lyonna ly’aba akyali mulamu.
1 Samwiri Essuula 2:1–10: Oluyimba lwa Kaana olw’okwebaza Ennyiriri 1–3 (Okusanyukira Obutukuvu bwa Katonda): Kaana akutuse mu kusaba okw’obunnabbi okw’okutendereza. Omutima gwe gusanyukira Mukama, ejjembe lye ligulumizibwa, era asanyukira obulokozi bwe. Alangirira nti tewali mutukuvu nga Mukama, wadde olwazi lwonna olulinga Ye. Ennyiriri 4–5 (Okukyuka kw’Embeera z’Omuntu): Kaana ajaguza obufuzi bwa Katonda ku mikisa gy’abantu: obutaasa bw’abasajja ab’amaanyi bumenyese, abeesittala basibiddwa amaanyi, abajjula balina okwepangisa okufuna omugaati, era omugumba azadde musanvu so nga ye eyalina abaana abangi abadde azirika. Ennyiriri 6–8 (Amaanyi ga Katonda ku Bulamu n’Okufa): Mukama atta era n’alamusa; Assa wansi ku ntaana n’aleeta waggulu. Azuukusa abaavu mu nfuufu n’asitula omusabiriza okuva mu busa okubateeka mu balangira, kubanga empagi z’ensi za Mukama. Ennyiriri 9–10 (Okukuuma Abatuukirivu): Katonda akuuma ebigere by’abatukuvu be, naye ababi balisirika mu kizikiza, kubanga tewali muntu aliwangula maanyi. Mukama alisalira enkomerero z’ensi omusango n’awa amaanyi n’agulumiza ejjembe ly’oyo gwe yafukako amafuta.
Ekitundu 2: Ebyokuyiga ebikulu n‟okukozesebwa mu bulamu 1. Obwesimbu obw’amaanyi mu kusaba Eky’okuyiga: Hannah teyakweka bulumi bwe emabega w’olulimi lw’eddiini olw’empisa. Yakaaba nnyo, n’ayiwa emmeeme ye, era n’ateeka ennaku embisi mu maaso ga Katonda. Okukozesa Obulamu: Katonda atuyita okuleeta enneewulira zaffe entuufu —ennaku, okunyiiga, okukaawa, n’okwegomba — butereevu gy’ali. Teweetaaga kuyonja nneewulira zo nga tonnaba kwogera na Katonda; Ennaku ey’amazima agikwata bulungi okusinga omuntu omulala yenna. 2. Okuvvuunuka Omusango n’obutategeeragana kw’Abalala Eky’okuyiga: N’omukulembeze ow’eby’omwoyo (Eri) yasalawo bubi Kaana, ng’amulumiriza okutamiira so nga mu butuufu yali mu kussa ekimu okw’amaanyi ne Katonda. Hannah teyeesasuza wadde okuyomba nga yeewozaako; mu bwetoowaze era mu kitiibwa yatangaaza ku kifo kye. Enkozesa y’obulamu: Abantu bwe batategeera bubi bigendererwa byo, entalo, oba ebiseera ebisirifu eby’olutalo lw’eby’omwoyo, kuuma obukkakkamu bwo. Essira lisse ku Katonda okusinga okwewozaako eri buli muvumirira.
4
Kaana Nnyina Samwiri
3. Okwesiga Katonda Okusukka Okumenya (Obutuukirivu bw’Obweyamo) . Ekyokuyiga: Olw’okuba yali asabye nnyo omwana, Kaana yatuukiriza ekisuubizo kye, n’awaayo kyeyagalire mutabani we gwe yali amaze ebbanga ng’alindirira okuweereza Mukama mu yeekaalu oluvannyuma lw’okuggyibwa ku mabeere. Enkozesa y’Obulamu: Katonda bw’addamu essaala zaffe ez’amaanyi, kyangu okunywerera ku mukisa ogwo ng’ekintu kyaffe. Kaana atujjukiza okukwata emikisa gyaffe nga tetulina kye tukola, nga tujjukira nti buli kye tufuna kiva eri Katonda era ku nkomerero kigendereddwamu okumuwa ekitiibwa. 4. Okufuula Okubonaabona Oluyimba Olutendereza Eky’okuyiga: Emboozi ya Kaana ekyuka okuva ku kukaaba mu kasirise mu Ssuula 1 okudda ku luyimba lw’obuwanguzi olugulumivu, olw’obunnabbi mu Ssuula 2. Essira lye lyakyuka ddala okuva ku kuswazibwa kwe yalina emabega n’adda ku mpisa za Katonda ez’enkomerero n’obufuzi bwe. Okukozesa obulamu: Obulumi bulina olunaku lw’okuggwaako, naye okusinza kugumira. Katonda bw’akuyisa mu sizoni y’okugezesebwa oba ng’addamu essaala gy’obadde olindirira, okuddamu kwo kubeere bujulizi bw’obulungi bwe obuzzaamu abalala amaanyi. Key Takeaway: Olugendo lwa Hannah lutuyigiriza nti tewali sizoni ya bugumba oba kuswazibwa ebeera ya lubeerera mu mikono gya Katonda. Alaba ababuusibwa amaaso, awulira emiranga egy’okusirika egy’abamenyese omutima, era asobola okufuula okukungubaga okuzina.
5