

MokandayaAristeas
MALOBAYAEBANDELI
NamokandayaAristeas,mokoyabilokooyobizalina ntinamingimpeyakalaoyoezongisamakinakatiya libokeoyo,tosilimosikanaAdamampeEva,mosikana MpelaBokomioyoezalikolakisalikamboyakokamwaya bokasiyalibotayabato,oyoezongisakibatonaMabelé,na bikoloyanguyaoyoezalikobikanalolendompena nkembo
Okotangaawayabibliophilemoneneyaliboso--Ptolémée PhiladelpheAzalinamposayakosangisanabibliotɛkɛna yenaAlexandrie“babukunyonsooyoezalinamokili.”Na nsukanamposanayeyakozwamosalamokomonene MibekoyaBayudaabongolibakangami100000mpona bukuwanaMbalamosusuyangoezalintalooyoeleki moneneoyobafutakinainotemponamosalamoko.Ezali komonisantinamokooyoezangimomesenomponansuka yaBokangamiMonene
MakamboyalisolooyoesalemakinabomoiyaMokonzimwasiArsinoeoyoayebanakimingi,oyoakufakinamobu 270libosoyantangonabisoMokoloyasikisikioyo bakomakiyangoeyebanimalamute
Makamboyamikemikeyabomoiyatribinale,masoloya mikakatanoyabomoiyabatoyantangowanaezalina ntinamingimpeezalinabomoiyapolele.Ezalilikamboya kokamwaoyobamonakinamikolooyokomonamokonzi mpebapayanayebazalikosakananamitunampebiyano nantangoyafɛtinabango.
Bokeliyamosalaoyoyakoabsorberezaliboye: 1.KobulisabukuyangoepaiyaPhilocrate. 2Makambooyoesengelikosalaliboso: (a)LikanisiyaMobateliyaBibliotɛkɛmponakosikola Bayudaoyobakangaminaesikayakozwabuku.
(b)Bopesibonsomi
(c)MokandayaPhiladelpheepaiyaEleazar (d)Eyanooyoepesami.
e)Bankomboyakomiteoyoeponamimponakobongola bukuyango
3.Bolimbisiyamakaboyamokonzi: (a)Mesa(mbalamosusueteniyandakooyoesalemina mayelemingikolekaoyoesaleminainote) (b)Mosusuazalikopesa.
4BolimbisiyaYelusaleme (a)Tempelo(mpeebongiseliyamisalayamai) (b)Moluluyango.
(c)Esikamakasiyaengumba (d)Engumba e)Bambokayamboka.
5AdieuyaEleazar 6NdimbolayaEleazarnantinayamobeko(oyoezali mayeleyamozindo).
7Boyambiyabato
8Elambo(72mitunampebiyano)
9.BobongoliyaBuku.
MOKAPOYA1
NantangooyoBayudabakangamakinaEzipito,Ptolémée Philadelpheamimonisilokolamotomoneneyalibosooyo alingakibibliotɛkɛAzalinamposayakozalanamikanda nyonsooyoezalinamokilinabibliotɛkɛnaye;mpona kozwaMibekoyaMoizeapesimombongoyabakangami 100000mponamosalawanakogangákáete,“Ezali mpenzalipambolimoke!”
1Lokolanasangisibilokomponalisolomokoyakobosana teyabotalinangaiepaiyaEleazarNgangaMoneneya Bayuda,mpelokolayo,Filocrate,lokolaozalikobungisa libakumokoteyakokundolisangai,otiemagazinimonene ntangoozwilisoloyabantinampentinayamisionangai, namekikosalandimbolayapoleleyalikambomponayo, mponamonieteozalinabolingoyaboyekoliyabomoto, ezalelioyoezalielokooyoelekilikolóyamotokozala ntangonyonsokomeka‘kobakisanastocknayeyaboyebi mpebilokooyoazwi’ezalananzelayaboyekoliyalisolo yabatotonakosanganampenzanamakamboyangomoko 2Ezalinanzelaoyo,nakokamatakanakatinayango bilokoyalokumumingi,ndemolimoetongaminabopeto, mpelokolaetiemokanonayangonabopeto,mokanoya lokumukolekanyonso,esaleliyangolokolamotambwisi nayangooyoekokikosalamabungatempebongoezwi mokanomokoyasikisiki
3Ezalakikomipesanangainakolukaboyebiyalosambo ndeememakingainakosalamosalayaambassadeepaiya motooyonalobeli,oyoazalakinalokumuminginabanambokanayemokompenabatomosusu,ezalampona bizalelimalamunayempenankembonaye,mpeoyo azalakinamikandayamotuyamingikolekaepaiya Bayudanambokanayemokompenamikiliyabapaya mponakolimbolamobekoyaNzambe,mponamibekona bangoekomaminamposoyanyamanamakomiyaBayuda 4Nansima,nazwakiambassadeoyonamolende,mpo nazwakilibosolibakuyakobondelamokonzinankombo yabakangamiyaBayudaoyotatayamokonziamemaki longwanaYudeatiinaEzipito,ntangoazwakimpona mbalayalibosoengumbaoyompealongakimokiliya Ezipito
5Ezalinantinaetenayebisabinolisolooyo,mpe,lokola nandimisamietebino,naezalelinabinoepaiyabosantu mpemawanabinoepaiyabatooyobazalikobika
engebenenamobekomosantu,bokoyokanapetemingi kolekalisolooyonazalinamokanoyakopesa,lokolayo mokooutikoyaepainabisokalamingiteutanaesanga mpeozalikomitungisamponakoyokanyonsooyoezalina momesanoyakotongamolimo.
6Nalibakumokoyakalampe,natindelakibinomokanda yamakambooyonakanisakieteebongikoyebisanantina yalibotayaBayuda,likundolioyonazwakiepaiya banganga-nzambemineneoyobayekolakimingiyamokili yaEzipitooyobayekolakimingi
7Lokolabozalinamposamakasiyakozwaboyebiya makambowanaoyoekokikopesalitombanamakanisi, nayokieteezalimokumbanangaiyakopesabinonsango nyonsooyoezalinanguyanangai
8Nasengelikoyokamokumbamokoepaiyabatobanso bazalakinaezalelimokokasinayokiyangomingimingi epaiyayoutaozalinabamposaoyoezaliyalokumumingi, mpelokolaozalikakandekonangaiyamobalitena bizaleli,moketekolekanamakila,kasiozalimokonangai lokolanakolukabolamu
9Mpoezalaesengooyoeutinawolotobilokomosusuoyo makanisiyamozindoteepesakamotuyamingiteepesaka litombandengemokonakolukamimesenompeboyekoli oyotolekisakamponakozwayango
10Kasimponalembisabinotenamalobayaebandeliya molaimingi,nakobambalamokonantinayalisolonangai
11DemetrioyaPhalerum,mokambiyabibliotɛkɛya mokonzi,azwakimbongomingi,mponakoyanganisa mikandanyonsooyoezalinamokili,nandengeoyo akokaki
12Nanzelayakosombampekokoma,akokisaki,na makokinayenyonso,mokanoyamokonzi
13Mokolomokontangonazalakiwana,batunakiyeete: Mikandankótoboniezalinabibliotɛkɛ?mpeayanolakiete, ‘Kolekankótonkamamibale,Eemokonzi,mpenakosala makasinamikolomizalikoyanokinokimponakosangisa mpeoyoetikali,mpoetemotangomobimbayankóto nkamamitanoekokikokómaBayebisakingaietemibeko yaBayudaebongikokomamampeebongikozwaesikana bibliotɛkɛnabino!
14‘Niniezalikopekisayoosalaboye?’ayanolakimokonzi ‘Elokonyonsooyoesengelietyaminamabɔkɔnayo!
15Demetrioayanolakiete:‘Esengelikobongolayango mpambatenambokayaBayudabasalelakaalfabɛmokoya kokamwa(lokolampeBaezipitobazalinalolengemokoya sipesialeyabalɛtrɛ)mpebalobakamonɔkɔmokoya kokamwa
16BakanisakaetebasalelakamonɔkɔyaSyriaque,kasi ezalibongote;monokonabangoekesenimpenza’
17Mpentangomokonziasosolakimakambonyonsoya likamboyango,apesakimitindoetebákomelaNganga MoneneyaBayudamokandampoetemokanonaye(oyo esilákolobelama)ekokisama
18Kokanisakaetentangoekokiyakofinabosenga,oyo mbalaminginatyakilibosoyaSosibiusyaTarentummpe Andreas,mokonziyabakɛngɛli,mponabonsomiya BayudaoyobamemamakiutanaYudeanatatayamokonzi mpontangonabosanganiyabozwimpempikoamemaki etumbanayenaetukamobimbayaCoele-Syriampe Phenisianaelongalikambo,naprocessusyakoterroriser mbokanasoumission,amemakibaennemisnayemisusu mpemisusuakitisakinaboombo
19Motángoyabatooyoyeamemakilongwanambokaya BayudatiinaEzipitoekómakinanseyankótonkama mokote
20Nakatiyabatoyango,apesakibibundelinkótontuku misato(30000)oyoaponakimpeafandisakibangona basodayabasodanabitúkáyabamboka
21(Mpelibosoyantangooyo,ebeleyaBayudabayakina EzipitoelongonaMoperse,mpenaelekomokoyaliboso batindamakinaEzipitomponakosungaPsammétikona etumbanayemponakobundisamokonziyaBaetiopi 22LokolanasilakikolobaPtoléméeaponakioyoeleki malamukatinabango,mibalioyobazalakinabomoiya malamumpebakesenisakimponampikonabango,mpe apesakibangobibundeli,kasiebelemoneneyabasusu, baoyobazalakimibangemingitobilengemingimpona ntinaoyo,mpebasimpe,akitisakinaboombo,teete alingakikosalayangonabolinginayemoko,kasi atindamakinamakasinabasodanayeoyobazalaki kosɛngabangolokolambanomponayangomisalaoyo basalakinaetumba
23Lokola,lokolaesielobami,nazwakilibakuyakobatela bonsominabango,nalobakinamokonzinamalobaoyo elandi‘Tózalabatoyakozangamayeletenaboyeete tótikaetemisalanabisoepesalokutanamalobanabiso
24Lokolamobekooyotolingibobelekokomatekasimpe kobongolaezaliyalibotamobimbayaBayuda,bolongi ninitokokikozwamponaambassadenabisontango motangomoneneboyekatinabangobatikalinaezalelaya boombonabokonzinabino?
+25Nabomengoyakokokampenabomengoyamawana yo,bimisábaoyobakangaminaboomboyamawaboye, mpambatelokolanazalakinampasimponakomona, Nzambeoyoapesakibangomobekonabangoazali Nzambeoyoabatelakabokonzinayo.
26BazalikosambelaNzambemokoNkolompe MozalisiwaMokilimobimba,lokolabatobanso,lokola bisomoko,Omokonzi,atakotobengiyenabankombo ekeseni,lokolaZeus1toDis
27Nkombooyoepesamelakiyenandengeebongimpenza nabankokonabisoyaliboso,mponakolakisaeteYe,oyo nanzelanayebilokonyonsobipesaminabomoimpe bizali,azalimpenzaMokumbimpundampeNkoloya Mokilimobimba.
28Pesábatonyonsondakisayabobotonakobimisáká baoyobakangaminaboombo’
29Nsimayamwantangomokuse,ntangonazalakikopesa losamboyamolendeepaiyaNzambeeteAzalana makanisiyamokonziboyeetebakangamibansobakoka kozwabonsomi--(mpoetelibotayabato,lokolaekelamu yaNzambe,ezalikoninganampekopusamanaYe
30Yangowananamabondelimingiyandengenandenge nabiangakiYeoyoazalikoyangelamotemaetemokonzi akokakotindikamamponakondimabosengabwangai
31Mponazalakinaelikiaenenenantinayalobikoyabato utanandimisamakieteNzambeakopesabokokisibwa losambonangai
32Pambaténtangobatonamakanisiyapetobazalikokana kosalamakambomosusumponabolamuyaboyengebene mpekosalamisalayalokumu,NzambeMozwi-ya-NguyaNyonsoamemimilendempemikanonabangonalikambo yaelonga)mokonziatombolakimotómpeatalakingai
naelongiyaesengoatunaki:‘Okanisietebakotánga bankótoboni?’
33Andreas,oyoatɛlɛmakipenepene,ayanolakiete:‘Mwa mokekolekankótonkamamoko.’
+34Mokonzialobakiete:‘Ezalimpenzalipambolimoke eteAristiasiasɛngibiso!’
35BongoSosibiusnábatomosusuoyobazalakiwana balobakiete‘Ɛɛ,kasiekozalampakooyoebongimpona bonenenayomponakopesabatoyangolotomoyakopona lokolamosalayakomipesaepaiyaNzambeoyoaleki likoló
+36NzambeMozwi-ya-Nguya-Nyonsoakumisamimingi mpeotombwamilikolóyabankɔkɔnayonyonsona nkembompeebongimpenzaeteopesaYelikaboya matɔndioyoelekimonenenanguyanayo’
37Lokolaasepelakiminginamalobamayeapesaki mitindoeteebakisamanalifutiyabasodanamotuyaya mbongoyabosikoli,etedrakmantukumibaleefutamana bankolomponamoombonyonso,etemolongoyabato nyonsoebimisamampeetebakokangisamikandaya bakangaminayango
38Alakisakimolendemonenekolekanamombongo,mpo eteezalakiNzambendeamemakimokanonabisona kokokisamanamobimbanayangompeatindakiyeasikola kakatebaoyobayakinaEzipitoelongonalimpingayatata nayekasimotonyonsooyoayakilibosoyantangowanato bamemamakinansimanabokonzi
39Bamonisakiyeetembongoyalisikoekolekatalanta nkamaminei
40Nakanisiekozalanantinakokotisakopiyamobeko, mponalolengewanaboneneyamokonzi,oyoNzambe apesakinguyayakobikisaebeleyabatoebeleboye, ekomonisamapolelempeekomonanamingi
41Mobekoyamokonziekendekiboye:‘Baoyonyonso basalakinalimpingayatatanabisonakampanyeya kobundisaSirimpeFenisiampenakobundisambokaya BayudampebakomakinabakangamiyaBayudampe bazongisakibangonaengumbaAlexandriampenamokili yaEzipitotobatekakibangonabasusu--mpenalolenge mokobakangaminyonsooyobazalakinamokilinabiso libosoyantangowanatobazalakiememamiawansima baoyonyonsobazalinabakangamiyandengewana basengelikosikolabangonambalamoko,kozwakadrakma ntukumibalenamotómokolokolambongoyalisiko
42Basodabakozwambongoyangolokolalikabooyo ebakisaminalifutinabango,basusubakozwambongoya mokonzi
43Tokanisieteezalakinabolingiyatatawabisotempena bosembonyonsoetebasengelakikokomabango bakangamimpeetekobebisamabelenabangompe komemaBayudanaEzipitoezalakimosalayabosotoya basoda.
44Bopunzioyoekweyakinabasodanaesikayaetumba ezalakibilokonyonsoyabopunzioyobasengelakikosɛnga
45Kokitisabatonaboomboenplusezalakiacteya injusticeabsolue
46Yangowana,lokolaendimamietetomesenikopesa bosemboepaiyabatobansompemingiminginabaye bazalinabosembotenaezalelayabowumbu,mpelokola tozalikosalamakasimponakosalanabosembonabato bansoengebenenamasengiyabosembompeyabonzambe, topesimokano,nantinayabatoyaBayudaoyobazalina
ezalelainsoyabowumbuoeteniyokoyokoyabokonzi bwabiso,etebayebazalinayangobakozwamosolomoye mopesamimpebakopesabangobonsomimpeetemoto mokoteakolakisaretardmokotemponakokokisa mikumbanaye.
47Namikolomisatonsimayakobimisamayamobekooyo, basengelikosalabalisteyabaombomponabakonzioyo baponamakimponakokokisamokanonabiso,mpembala mokokobimisabatoyabakangami
48Mpotomonieteekozalanalitombamponabisompe mponamakambonabisosokilikamboyangoesuka
49Motonyonsooyoasepeliakokikopesasangonantina yamotonyonsooyoazalikotosamobeko,nakondimaete sokimotoyangoamonisamieteazalinangamboakokóma moombonaye;nzokande,bilokonayeekopesamana ebombeloyamosoloyamokonzi.’
50Ntangobamemakimobekoyangomponakotángama epaiyamokonzimpoandimaye,ezalakinabibongiseli mosusunyonsolongolakakafraze‘bakangaminyonsooyo bazalakinamokililibosoyantangowanatobamemaki bangoawanansima,’mpenabonenenayempenabonene yamotemanayemokonziakɔtisakietenioyompeapesaki mitindoetelikaboyambongooyoesengelakimpona kosikolayangoesengelikotyamamobimbaelongona bakonziyalifutiyamampingampeyabakonziyabanki, mpebongolikamboyangoezwamakiekatelimpemobeko yangoendimaminaboumeliyamikolonsambo
51Lisungimpoyabosikoliekomakikolekatalantankama motobanantukumotoba;mpoetebanamikemingioyo bazalakinalibelebalongolamakielongonabamamana bango.
52Ntangomotunamotunamakisokimotuyayatalanta ntukumibaleesengelikofutamamponayango,mokonzi apesakimitindoeteesalema,mpeboyeakokisakimokano nayenalolengeyamonenekoleka
MOKAPOYA2
Kolakisandengeninibadossiersyabokebimingi ebombamakiyamakamboyal’EtatBukuyamotaneya LetaKomiteyabatomotobaeponamimponakokende epaiyaNganga-nzambeMonenenaYelusalemempe kobongisabosangisiAristeasazalikotiamanamokumba yadélégation
1Ntangoyangoesilaki,apesakiDemetriomitindoeteasala ekaniselinantinanamakomiyamikandayaBayuda.
2MpomakambonyonsoyaLetaezalakikosalemananzela yamibekompenabosikisikioyoezalakikopesampasi minginabakonziwanayaEzipito,mpeelokomokote ezalakikosalemanandengeyakogumbamatoyakozanga kokana
3Mpeboyenakotisibakopiyabokundolimpemikanda, motangomwamakabomatindamakimpelolengeyamoko namoko,utamokonamokonabangoalekakinabokengi mpenamayeleyatekiniki
4OyoelandiezalikopiyaekaniseliBokundoliya Demetrioepaiyamokonzimonene.‘Lokolaopesingai malakoOmokonzi,etemikandamiyemisengelimpona kosilisabibliothèquenayomisengelikosangisamaesika moko,mpeeteoyoezalinambebaesengelikobongisama, namipesakinabokebimpenzamponakokokisabamposa
nayo,mpenazalisikoyonalikanisioyoelandimpona kotyalibosonayo.
5MikandayamibekoyaBayuda(elongonamwandambo mosusu)ezalitenabibliotɛkɛ.
6EkomaminabilembompenamonokoyaLiebelempe elimbolaminabokebi,mpeezalikomonisatemakomiya ebandelilokolabayebisingainabayebayebi;mpo bazalakanainotenabokebiyamokonzimponakobatela bango
7Esengelietemayemakomisamayasikisikimpoya bibliotɛkɛnabinompambatemobekomoyemozalina yango,lokolamoutinabonzambe,etondinamayelempe ezalinambebanyonsote.
8Mponantinaoyobatoyamikandampebapowɛtimpe ebeleyabakomiyamasoloyakalabamipesakimosikana kolobelamikandayangompebatooyobafandakimpe bazalikofandanaboyokaninayango,mpambatelikanisi nabangoyabomoiezalimosantumpeyalosambo,ndenge HécataeusyaAbderaalobiyango.
9Sokoesepelisiyo,Omokonzi,mokandamokokomama epaiyaNganga-nzambeMonenenaYelusaleme,kosenga yeatindabankulutumotobautanalibotanyonso--mibali oyobasilikozalanabomoiyalokumukolekampebayebi minginamibekoyabango--etetokokakoyebamakambo oyomingikatinabangobazalinaboyokani,mpebongo tozwilibongoliyasikisikitokokikotiayangonaesikaya komonananalolengeoyoebonginayangomosalayango mokompentinanayo.
10Tikáetebomengoyantangonyonsoezalayabino!’
11Ntangobapesakiekaniseliyango,mokonziapesaki mitindoetebákomelaEleazarmokandamponalikambo yango,mpeapesakimpelisoloyakosikolamayaBayuda oyobakangami
12Mpeapesakikilontukumitanoyawolompetalanta ntukunsamboyapalatampeebeleyamabangayantalo mponakosalabasaanimpebambɛkimpemesampe bakɔpɔyamasanga.
13Apesakilisusumitindonabaoyobazalakinabobateliya sandukunayeetebápesanzelanabatoyamayelebápona bilokonyonsooyobakokakikosɛngamponantinayango, mpeetetalantankamamokonambongoetindamampona kopesabambekamponatempelompemponabamposa mosusu.
+14Nakopesabinolisolómobimbayamosalayango nsimayakotyabakopiyamikandayangolibosonabino Mokandayamokonziezalakikokendeboye:
15‘MokonziPtoléméeatindeliNgangaMoneneEleazar mbotempembote.
16LokolaezalinaBayudamingibafandakiobokonzibwa bisobayebamemamakimosikautanaYelusalemena Baperseontangoyanguyayabangompemingikoleka bayebayakielongonatatawangaioEzipitolokola bakangami--motangomoneneyabayeatiakinamampinga mpeafutakibangolifutiyalikolokolekandengebamesaná, mpentangoamonisakibosemboyabakambinabango atongakibikumbampeatyakibangonamokumbanabango eteBaezipitoyambokabakokakozalakobangisamana bango
17Mpengai,ntangonamatamakinakitiyabokonzi, nazwakiezaleliyabobotoepaiyabatonangaibanso,mpe mingimingiepaiyabaoyobazalakibana-mbokayabino-natiakibonsomikolekankotonkamamokoyabakangami,
kofutakabankolonabangomotuyayazandooyoebongi mponabango,mpesokomokolomokomabeesalemiepai yabatonabinonanzelayabamposayaebeleyabato, nasalibangobozongisi.
18Ntinaoyoetindakimosalanangaiezalakimposaya kosalanabopetompekopesaepaiyaNzambeoyoeleki monenelikaboyabotondimponakobatelabokonzibwa ngainakimiampenkembomoneneomokilimobimba.
+19Lisusubaoyokatinabatonabinooyobazalakina bomoiyamalamumpenza,nakɔtisibasodanangai,mpe baoyobabongimponakokangamanamotonangaimpe babongikotyelamamotemanaesambiselo,nasilikotyana bisikayaLeta.
20Sikawalokolanazalikomitungisamponakolakisa botondinangaiepaiyabatooyompeepaiyaBayudana mokilimobimbampenabankolaoyoekoya,nazwi mokanoetemobekonabinoekobongolautanamonokoya Liebeleoyoezalikosalelamakatinabinonamonokoya Greke,etemikandaoyoekokakobakisanamikanda misusuyabokonzinabibliothèquenangai
21Ekozalabobotonangambonayompembanompona molendenangaisokibokoponabankulutumotobakatina mabotanabinomokonamoko,mibaliyabomoiya lokumumpebayebimibekonabinompebakokikolimbola yango,mpoetenamitunayamatatatokokakoyebaekateli oyobatomingibandimaka,mpobolukilukiezalinantina mingikoleka
22Nazalinaelikyayakozwalokumumonenena kokokisakamosalaoyo
23NatindiAndreas,mokonziyabakɛngɛlinangaimpe Aristeasbatooyonazalikopesamotuyamingimpona kotyalikamboyangolibosonabinompekolakisabino talantankamamokoyapalata,mbumayalibosoyalikabo nangaimponatempelompebambekampemilulumosusu yalosambo
24Sokookokomaepaiyangaietalibamposanayona makambomaye,okopesangaibobotomonenempe okopesangaielakayasikayaboninga,mpobamposanayo nyonsoekosalemanokilokolaekokiMboteyansuka!
25NamokandaoyoEleazarayanolakinandengeoyo ebongiboye:‘Eleazarnganga-nzambemoneneatindeli MokonziPtoléméemoninganayeyasolombote
26Bamposanangaiyalikoloezalimponabolamunayo mpebolamuyaMokonzi-mwasiArsinoe,ndekonayoya mwasi,mpebananayo
27Ngaimpenazalimalamu.Nazwimokandanayompe nasepelimingimponamokanonayompenatolinayoya lokumu.
+28Nabengisibatonyonsoesikamokompenatángelaki bangoyangompobáyebakomipesanabinoepaiya Nzambenabiso
+29Nalakisakibangompebakɔpɔoyootindaki,ntuku mibaleyawolompepalatantukumisato,basaanimitano mpemesayakobulisa,mpetalantankamayapalatampo nalikaboyambekampeyakopesabilokooyotempelo ezalinamposanayango
30MakabomayemamemelamakiepainangainaAndreas, mokoyabasalinabinoyalokumumingi,mpenaAristeas, batomalamumpeyasolo,bakesenisaminaboyekolina bango,mpebabonginalolengenyonsomponakozala bamonisiyamibekonabinoyalikolompemikanonabino yabosembo
31Batoyangobapesakingainsangonayompebazwaki eyanoepainangaioyoeyokaninamokandanayo.Nako ndimanionsooyoezaliavantageuxponayoatakodemande nayoezalitrèsinhabituelle.
+32Mpobopesakibana-mbokanabisomatombaminene mpeoyobakokikobosanatenamakambomingi +33Mbalamokobongonapesakimbekanankombonayo, ndekonayoyamwasi,bananayo,mpebaninganayo, mpebatonyonsobabondelakietemyangonayoelonga ntangonyonso,mpeeteNzambeMozwi-ya-Nguya-Nyonso abatelabokonzinayonakimyanalokumu,mpeete libongoliyamobekomosantuezalanalitombamponayo mpeesalemanaelonga.
+34Namisoyabatonyonso,naponakibankulutumotoba nalibotamokomoko,batomalamumpebatoyasolo,+ mpenatindelakibinokopiyaMibekonabiso.
+35Ekozalaboboto,+Eemokonziyasembo,soki okopesamalakoetentangokakakobongolamobekoyango ekosila,batoyangobakozongisamalisusuepainabisona libateliMboteyansuka!
36Nkomboyabankulutuoyoelandi:Nalibotayaliboso: Yozefe,Ezekia,Zakaria,Yoane,Ezekia,Elisa.
37Nalibotayamibale:Yuda,Simon,Samwele,Adaeus, Matatia,Eklemia
38Nalibotayamisato:Nehemia,Yozefe,Teodosie, Basease,Ornias,Dakis
39Nalibotayaminei:Yonatane,Abraye,Elisa,Anania, Kabriasi....
40Nalibotayamitano:Yisaka,Yakobo,Yesu,Sabatae, Simon,Levi
41Nalibotayamotoba:Yuda,Yozefe,Simona,Zakaria, Samwele,Selemas
+42Nalibotayansambo:Sabatae,Sidikiya,Yakobo, Yisaka,Yesiya,Natae.
43Nalibotayamwambe:Teodosi,Yason,Yesu,Teodote, Yoane,Yonatane
44Nalibotayalibwa:Teofili,Abrahama,Arsamo,Yasona, Endemia,Danyele
45Nalibotayazomi:Yilimia,Eleazare,Zakaria,Banease, Elisa,Dateusi.
46Nalibotayazominamoko:Samwele,Yozefe,Yudasi, Yonate,Kabu,Dositheus
47Nalibotayazominamibale:Yisaya,Yoane,Teodosi, Arsamo,Abiete,Ezekiele
48Bangonyonsobazalakintukunsambonamibale Eyazarempebaninganayebapesakieyanonamokandaya mokonzi,ezalakibongo
MOKAPOYA3
Nakatinayangobalobelimesaoyoelekikitokompekitoko oyoesalemánainoteLisusumakabomosusuyabozwi, Intéressantnalumièreyabaexcavationsrécentesna Egypte
1Nakokendesikawakosikolaelakanangaimpekopesa ndimbolayamisalayamayele
2Bazalakikosalayangonamayeleyakokamwa,mpamba temokonziazalakikotikambongotempeazalaki kotambwisabatomokomoko
3Nayango,bakokakitekokimaetenimokoyamosalato kosilisayangonabopɔtu
4Yalibosonakopesabinondimbolayamesa
5Mokonziamitungisakieteeteniwanayamosalaezalana boneneyamonenempenza,mpeasalakietebátunaBayuda oyobazalakinaesikayangomponaboneneyamesaoyo esilakikozalanatempeloyaYelusaleme.
6Mpentangobalimbolakibomekoli,abandakikotunasoki akokikosalandakomokoyamonenekoleka
+7Mpebanganga-nzambemosusumpeBayudamosusu bazongiselakiyeeteelokomokoteepekisakiye.
8Mpealobakieteamitungisakimponakosalayango mbalamitanoyabonene,kasiakakatanakinokiteezalana ntinatemponamisalayatempelo
9Azalakinamposaetelikaboyayeetiamakikakatena tempelo,mpoekopesayeesengomingikolekasokibato oyomokumbanabangoezalakiyakopesabambekaoyo ebongibazalakinamakokiyakosalayangonandenge ebonginamesaeyeasalaki.
10Akanisakiteeteezalakimponakozangawolondemesa yakalaesalemakinabonenemoke,kasiemonanilokola ezalaki,alobaki,ntinamokoboyemponaniniesalemaki nadimensionoyo
11Mposokimotindoyangomopesamaki,mbɛlɛbazangi makokite.
12Yangowanatosengelitekobukamobekotokoleka ndelooyoebongi
13Bobelenantangoyangoapesakibangomitindoete báfinanamosalamitindonyonsoyantɔkindengena ndenge,mpambateazalakimotoyamakanisioyoeleki likolómpebozalisiepesakiyemakanisiyamakasioyo epesakiyelikokiyakokanisalolengeyakomonanaoyo ekomonisamanamosalaoyoesilaki
14Apesakimpemitindoeteepaikunamalakomazalite katinaMakomamiyaBayuda,bilokonyonsoezalakitoko lokolaekoki
15Ntangomalakoyandengewanaepesamaki,esengelaki kokokisamanamokanda
16Basalakimesanabolaiyamapekomibale1,boneneya mapekomoko,bosandayamapekomokonandambo, basalakiyangonawoloyapetoyamakasi
17Oyonazalikolobelaezalakitewoloyamokeoyo batyakilikolóyamobokomosusu,kasietongamobimba ezalakiyawolomoneneoyobasangisakiesikamoko
18Mpebasalakindeloyaboneneyalobokomoko zingazinganayango.
19Mpeezalakinaguirlandemokoyamosalayambonge, eyemaminabopeminalolengeyabansingaoyoesalemina ndengeyakokamwanamipanzinayangomisato.
+20Mpoezalakinalolengeyatrianglempelolengeya mosalayangoezalakimpenzandengemokonamipanzi mokomoko,naboyeeteatamopanzininiebalukaki, ezalakikomonanandengemoko
21Namipanzimibaleoyoezalakinanseyandelo,oyo ekitinansetiinamesaezalakimosalamokokitoko mpenza,kasiezalakingámboyalibándándeebendaki misoyamotali
22Sikawansɔngɛyalikolóyamipanzimibale,lokola etombwamaki,ezalakimakasimpambate,lokolatolobaki yango,nsɔngɛnayangoezalakinangámbomisato,atasoki motoapusanakipenenayango
23Mpeezalakinabiteniyamabangayamotuyalikolona yangookatikatiyansingayansingaoyoekomamaki,mpe ekangisamakimokonamosusunanzelayaesaleliya mayeleoyoekokikomekolamate
MokandayaAristeas
+24Mponalibateli,bangonyonsobakangisamakina ntongayawolooyoekɔtisamakinamabulunamabanga.
25Namipanzi,bazalakikokangayangoesikamokona bilokooyoekangamakamponakokangayangomakasi.
26Naeteniyandelozingazingayamesaoyoebalukaki likolompeekutanakinamiso,esalemakinamotindomoko yamakeinamabangayamotuya,oyoeyemamakina mayelenyonsonaeteniyamosalayakokangamaoyo ezalakikolandananansinga,oyoekangisamakipenepene zingazingayamesamobimba
+27Mpenanseyamabangaoyoebongisamakimpona komonisamakei,batoyamayelebasalakimotoleoyo ezalakinambumayandengenyonso,oyoezalakinalikoló nayangobitulukuyambumayavinyompematoiya masangu,mpedatimpebapɔme,mpegrenadempebiloko mosusuyandengewana,oyoebongisamakinandengeya polele
+28Bambumayangoesalemakinamabangayantalo,ya langimokonambumayangomokompebakangisakiyango nansɔngɛnamipanzinyonsoyamesanansingayawolo
29Mpensimayakolatamotoleyambuma,nanse ekotisamakimotindomosusuyamakeinamabangaya motuya,mpemosalamosusuyakopumbwampeya kokangama,etengambomibaleyamesaekokakosalelama, engebenenamposayabankolompemponantinaeye mosalayambongempendeloetandamakikinonamakolo yamesa
30Basalakimpebakangisakinanseyabonenemobimba yamesapalakimokomoneneyamisapimineiyamonene, mpoetemakoloekokakokɔtisanakatinayango,mpe bakangisakiyangomakasinabapinɛoyoekɔtisamakina makonzínanseyandelo,mpoetengámbonyonsoyamesa oyobatobalingi,básalelayango 31Nabongoemonanakipoleleetemosalayango esengelakikosalelamanalolengenyonsomibale
+32Namesayangomokobakomaki‘maeander,’oyo ezalakinamabangayantalooyoetɛlɛminakatikatina yango,rubimpeémeraudempeonyxmokompempe mitindomosusumingiyamabangaoyoelekikitoko
33Mpepembeniya‘maeander’batyakietenimokoya kokamwayamonyama,oyoesalakietekatikatiyamesa ezalalokolaromboïdenalolenge,mpelikolonayango basalakikristalempeambre,ndengebabengakayango,oyo ebimisakilikanisioyoekokaninamosusuteepaiyabatali
+34Bakómisakimakoloyamesanamitólokolabafololo, naboyeeteezalakilokolabafololooyoegumbaminanse yamesa,mpebitenioyoezalakikomonanaezalaki komonisankasaoyoetɛlɛmakisemba.
+35Mobokoyalokolonamabeleezalakinarubimpe ezalakinaboneneyalobɔkɔmokomolaizingazinga nyonso
36Ezalakilokolasapatompeboneneyamisapimwambe.
37Likolonayango,etandomobimbayamakolo epemamaki
+38Mpebasalakietelokoloyangoemonanalokolanzete yanzeteoyoezalikokolanalibanga,ekangisamina akanthusmpeezingamakinanzeteyavinyooyo ezingamakinayangonabitulukuyambumayavinyo,oyo esalemakinamabanga,tiinansɔngɛyamakolo
39Makolonyonsomineiesalemakinalolengemoko,mpe nyonsoesalemakimpeebongisamakinamayelempenza, mpemayelempeboyebiyakokamwaesalelamakimpona
kosalayangoyasolonabozalisi,etentangomopepe eninganakinampemayamopepe,boningisiepesamakina nkasa,mpenyonsoesalemakimponakokokananabosolo yasolooyoyangoezalakikomonisa.
40Mpebasalakilikoloyamesanabitenimisatolokola triptychon,mpeekangamakimpeekangamakielongonaba spigotsnabonenemobimbayamosala,etebokutaniya matongaekokakikomonanatetokutukomonanate.
+41Bolaiyamesayangoezalakinanseyandamboya mapekote,yangowanamosalamobimbaesengelakikozala nabatalantamingi
42Mpolokolamokonzialingakitekobakisanabonenena yango,abimisakinamakambomikemikemotuyamokoya mbongooyoelingakikosengasokimesaekokakikozalana boneneyamonenekoleka
43Mpenyonsoesilakiengebenenamwangomwaye,na lolengeyakokamwampenzampeyakokamwa,namayele yakomekolatempekitokoyakokokanate
44Nabasaaniyakosangisa,mibaleesalemakinawolo, mpebandanansetiinakatikati,mayemaminamosalaya kopemanamotindoyabimekeli,mpenakatikatiya bimekelimabangayamotuyamazalakikokɔtisamana mayelemingiyamayemi
+45Bongoezalakina‘maeander’mokonabolaiyalipeko moko,mpelikolónayango.esaleminamabangayantalo yalangimingi,oyoezalikomonisamilendemoneneya ntɔkimpekitoko
46Likolonayangoezalakinamosaïque,oyoesalemakina lolengeyarombo,oyoezalakikomonanalokolamonyama mpeekómakitiinansɔngɛ
47Nakatikati,ngubamikemikemikemikemisalemakina mabangayamotuyamikeseni,mitiamakinangambo,mpe mikeseninalolenge,naboneneyamisapimokete, ebakisakikitokoyalolengenayango.
+48Nansɔngɛyansɔngɛyangoezalakinaelokomokoya kokembisaoyoezalinabafololoyalis,mpemabokeya mbumayavinyooyoekangisamakinamayemizingazinga.
+49Bongoezalakibongobotongiyabasaaniyawolo, mpeesimbakibafololokolekamibalemokonamoko
50Basapiyapalataezalakinaesikayapetepete,mpe esalemakinandengeyakokamwalokolandeesalemaki mponabalunettesyakotala,naboyeetenyonsooyo ememamakipenepenenayangoezalakikomonanapolele kolekanabatalatala
51Kasiekokikosalematekolimbolalikanisiyasolooyo misalawanayantɔkiebimisakinamakanisintangoesilaki.
52Mpo,ntangobambɛkiyangoesilakimpebatyakiyango pembenipembeni,libososaaniyapalatampenansimaya wolo,nansimapalatamosusu,mpenansimayawolo mosusu,komonanaoyobalakisakiezalimpenzaoyoekoki kolimbolamate,mpebaoyobayakikotalayangobakokaki tekomipasolautanabomoniyakongengampeyakotala yakobendalikebi
53Baimpressionsoyoebimisakinaspectacleezalaki ndengenandenge
54Ntangobatobatalakibambɛkiyawolo,mpemakanisi nabangoesalakiankɛtɛmobimbayalikambomokomoko yamosala,milimonabangoesepelakinakokamwa
55Lisusuntangomotomokoalingakikotindamisonaye nabambɛkiyapalata,ntangoetɛlɛmakilibosonaye, makambonyonsoemonanakilokolakongɛnganapole
zingazingayaesikaoyoatɛlɛmaki,mpeepesakiesengo monenekolekanabatali.
56Naboyeeteekokimpenzatekolimbolakitokoya mayeleyamisala.
57Bilokoyawolooyobakomakinakatikatinabitungaya vinyo
+58Mpenansɔngɛyansɔngɛ,batongakielambayanzete yanzeteyanzeteyanzeteyanzeteyanzeteyanzeteoyo babengiivympeyamirtempeyaolivenamosalaya kopemampekokɔtisamabangayantalonakatinayango
59Bitenimosusuyamosalayalisungibasalakinandenge ekeseni,lokolabasalakiyangolikamboyalokumumpona kosilisamakambonyonsonalolengeoyoebongina nkemboyamokonzi
60Nalilobamokoekokikolobaeteezalanaebombeloya mosoloyamokonzitonamosalamosusute,ezalakina misalamokoteoyoekokaninaoyonantalotonamayele yamayele
61Mpomokonzialekisakimakanisimoketelikololya bango,mpoalingakikozwankembompoyabolamubwa mikanomyaye
62Mpombalamingiazalakikoboyamosalamwayeya Leta,mpekolekisantangonayeelongonabayembina mitungisinayeetebasilisamakambomansonalolenge lobonginaesikawapimakabomasengelakikotindama.
+63Bongomakambonyonsoesalemakinabonene,na lolengeoyoebonginamokonzioyoatindakimakabompe nanganga-nzambemoneneoyoazalakimokonziyamboka.
64Ezalakinamwamabangayamotuyate,mpoete esalelamakinanseyankotomitanotempenyonsoezalaki yabonene.
65Basalelakimayeleyantɔkioyoelekikokamwa,naboye etentaloyamabangampeyamosalaezalakimbalamitano kolekaoyoyawolo.
MOKAPOYA4
MakambomikemikeyapoleleyambekaBosikisikiya banganga-nzambeoyoezangilibungaezaliyakokamwa OrgiemokoyasauvageBolimbisiyatempelompemisala nayangoyamai
1Napesibinondimbolaoyoyamakabomponakanisaki eteesengeli.
2Likambooyoelandinalisoloyangoezalilisoloya mobembonabisoepaiyaEleazare,kasilibosoliboso nakopesabinondimbolayambokamobimba.
3NtangotokómakinamokiliyaBayudatomonaki engumbayangonakatikatiyaYudeamobimbanansɔngɛ yangombamokooyoetombwanámingi
4Nansɔngɛyango,tempeloetongamakinankembona yangonyonso
+5Ezingamakinabifelomisatooyoezalakinabolaiya mapekokolekantukunsambompebolaimpebonenena yangoekokanakinaebongiseliyandakoyango
6Bandakonyonsoezalakinalokumumpentalomingioyo emonanánainote
7Emonanakipoleleetebatikakimosolomokotempona portempebilokooyoekangamaki,oyoekangisakiyango namakonzíyaporte,mpemponakokangamayalikonzíya porte.
8Lolengeyaridoyangompeekokanakimpenzanaoyoya ekuke
9Elambanayangomponamopɛpɛezalakikotambola libela,mpelokolakoninganayangoezalakikoyebisamauta nansemperidoezalakikopumbwapumbwatiinaesikana yangoyalikolómpenza,ezalakikopesalikambomokoya kosepelisaoyomotoakokakimpenzatekomipasola.
10Botongiyaetumbeloezalakinaboyokaninaesika yangomokompenamakaboyakotumbaoyoezikisamaki namɔtɔlikolónayango,mpekopusanapenepenenayango ezalakinaboneneyandengewana
+11Ezalakinaesikamokooyoebalukakamokemoketii nayango,oyoebongisamakimalamumponakozalana lokumu,mpebanganga-nzambeoyobazalakikosala mosalabalatakibilambayalini,tiinamakolo.
12Tempeloetalinaɛstimpemokɔngɔnayangoezaliepai yawɛsti
+13Etandomobimbaetongaminamabangampenansetii nabisikaoyoetyami,mpomaiekɔtamponakosukola makilanabambeka,mpambatebanyamankótomingi epesamakambekakunanamikoloyabafɛti.
14Mpeezalinamaioyoesilakate,mpambatelizibaya bozalisiebeleezalikobimanakatiyaetandoyatempelo
15Lisusuezalinamabuluyakokamwampeoyoekoki kolimbolamatenanseyamabele,lokolabalakisakingai, nantakayakilometelemitanozingazingayaesikaya tempelo,mpemokonamokonayangoezalinabapiblisite ebelempoetebibalebikeseniesanganaesikamoko 16Mpenyonsowanaekangamakinaplombnansempena bifeloyamopanzi,mpelikolonayangoebeleyaplâtre epalanganisamaki,mpeeteninyonsoyamosalaesalemaki nabokebimpenza
+17Ezalinabisikamingiyakofungwamamponamaina nseyaetumbelooyobatonyonsobakokikomonate longolakakabatooyobazalikosalamosalayakosakola,+ naboyeetemakilanyonsoyabambekaoyoeyanganisami mingiesukolaminakongɛngayaliso
18Likanisinangaiezaliboyenaoyoetalibizaleliyaba réservoirspenakolakisabinosikoyondengeniniendimami.
+19Bamemakingainantakayakilomɛtrɛkolekamineina libándáyaengumbampebasɛngakingainatalelananse epaiyaesikamokoboyempenayokamakɛlɛlɛoyoezalaki kobimanabokutaniyamai,naboyeetebonenemoneneya bibombeloemonanakiepainangai,lokolaesilaki komonisama.
20Mosalayabanganga-nzambeezalinamakambonyonso oyoekokaninamosusute,ezalamponakoyikampikona nzotompemponamosalanayangonamolɔngɔmpena nkuku
21Mpobangonyonsobasalakayangomoko,atako esɛngakamilendemingiyampasi,mpemotonamotoazali namosalamokoyasipesialeoyobapesiye
22Mosalayangoesalemakakozangakokata--basusu bapesakankoni,bamosusumafuta,bamosusufariniyablé yamalamu,bamosusubapesakabilokoyansolokitoko; basusubamemakalisusubiteniyamosunimponambeka yakotumba,kolakisakamakasi,yakokamwa
+23Mpobakamatakanamabɔkɔnabangomibalebinama yamwana-ngɔmbɛ,+mokomokonayangoezalinakilo kolekatalantamibale,mpebabwakakayangonalobɔkɔ mokomokonandengeyakokamwanaesikaoyo etombwanáyaetumbelompebazangakatekotyayangona esikaoyoebongi
+24Bobelebongobiteniyabampatempelisusuya bantabaezalikitokomponakilonayangompempona mafutanayango
+25Mpobaoyo,oyoezalimosalanabango,baponaka ntangonyonsobanyamaoyoezalinambebatempe mingimingimafuta,mpeboyembekaoyonalobeli, ekokisami
+26Ezalinaesikamokoyasipesialeoyoebongisamimpo nabangomponakopema,epaibaoyobalongolamina mosalabafandi
27Ntangolikamboyangoesalemi,baoyobasilákopema mpebasilikomibongisamponakozongelamisalanabango batɛlɛmakabangomokompambatemotomokoteoyo akopesamitindonaoyoetaliebongiseliyabambeka
28Kimyaoyoelekimobimbaezalikoyangelampomoto akanisaeteatamotomokoteazalakiwana,atakoezali mpenzanamibalinkamansambooyobazalikosalamosala yango,longolamotángomoneneyabaoyobazalikomipesa nakotombolabambeka.
+29Makambonyonsoesalemakanalimemyampena ndengeoyoebonginaNzambemonene
+30Tokamwakimingi,ntangotomonakiEleazareazali kosalamosalayakosakola,nalolengeyakolatanaye,mpe nkembonaye,oyoemonanakinaelambaoyoalatakimpe namabangayantalooyoezalakilikolónanzotonaye.
+31Ezalakinabangongayawololikolóyaelambaoyo ekómakitiinamakolonaye,ezalakikobimisalolenge mokoyalolendoyakokamwa,mpenangámbonayango nyonsomibaleezalakinabagrenadeoyoezalakina bafololoyalangilangiyalangiyakokamwa
+32Akangamakinamokabayakitokooyoezalaki komonana,oyoetongamakinabalangiyakitokompenza
33NantolonayealatakioracleyaNzambe,ndenge babengakayango,oyomabangazominamibale,yandenge nandenge,etiamaki,ekangamakiesikamokonawolo, ezalakinabankomboyabakambiyamabota,engebenena molongonabangoyaebandeli,mokonamokokongenga nalolengeoyoekokikolimbolamatelanginayemokoya sikisiki
34Namotónayealatakitiara,ndengebabengakayango, mpelikolónayangonakatikatiyaelonginayeturbanoyo ekokikomekolamate,mokonziyabokonzioyoetondina nkembompenkomboyaNzambeekomamakinamakomi yabulɛɛlikolóyapalakiyawololokolabasambisamaki eteabongikolatabilembowananamisalayamisala
35Emonanelinabangoebimisakibobangimpe mobulunganoyamakanisinaboyeetemotoamiyokaete ayeilibosoyamotooyoazalimotoyamokilimosusu.
36Nandimisamietemotonyonsooyoakosanganana spectacleoyonalimboliakotondanakokamwampena kokamwaoyoekokikolimbolamatempeakosimbama minginamakanisinayenalikanisiyabosantuoyo ekangaminalikambomokonamokoyamosala
37Kasimpotózwansangoyamobimba,tomatakina nsɔngɛyaengumbamakasioyoezalakipembenipembeni mpetotalakizingazinganabiso
38Ezwaminaesikamokoyalikolompenza,mpe ebatelaminabandakomilaimingi,oyoetongamikinona likolompenza,namabangaminene,namokano,lokola bayebisakibiso,yakokengelabisikayatempelo,naboye etesokiezalakinaetumba,tobotombokitobobundisiya
monguna,motomokoteakokakikokokakokotanamakasi nakatiyabifelooyoezingitempelo.
39Likoloyabandakomilaiyacitadelemitukayabitumba etiamakimpelolengeekeseniyabamasini,mpeesika ezalakilikolomingikolekasɛrklɛyabifelooyonalobeli.
40Batomingioyobazalakikotyelabangomotemampe bazalakikokɛngɛlabandakomilaiyangompeoyobapesaki bilembetelioyoelekimonenemponabosembonabango epaiyambokanabango
41mibaliwanabapesamakinzelaatamoketeyakobima nandakomonene,longolasenamikoloyabafɛtimpena nsimakakanabituluku,mpebapesakinzelatenamopaya mokokokotanayango.
42Bazalakimpenabokebimingintangoetindanyonso ewutakinamokonziyabasodamponakondimamopaya nyonsomponakotalaesikayango,lokolalikambooyo bisomokotokutanakinayangoeteyakibiso
43Bazalakikolingamingikondimabisoatakotozalaki kakabatomibaleoyobazalakinabibundelitekotala likaboyabambeka
44Mpebandimisakietebakangisamakinandaintango bondimibopesamakiepaiyabango,mpobalapakindai mpebakangisamakimponakokokisandainabulena mokanda,eteatakobazalakinkamamitanonamotango bakopesanzelatekolekabatomitanokokotanambala moko
45Citadelleezalakilibateliyasipesialeyatempelompe mobandisinayangoatongakiyangomakasimpenzana boyeeteekokakikobatelayangomalamu
MOKAPOYA5
BolimbisiyaengumbampebambokaKokanisaVɛrsɛ11 namakamboyalelo.Vɛrsɛ89-41emonisindengebatoya kalabakanisakaetemotoyamayelempemotomokoya moninga
1Boneneyaengumbayangoezalinaboneneyamoke.
2Ezalinazingazingayakilomɛtrɛsokintukuminei,na ndengeoyomotoakokikokanisa
3Ezalinabandakomilainayangooyoebongisamina lolengeyandakoyamasano,nabanzelayakolekaoyo ememakakatinayangosikawaesikaoyobanzelayamilai yanseekutaniezalikomonanakasioyoyabandakomilai yalikolóezalimingi
+4Mpomabeleemati,mpambateengumbaetongami likolóyangomba.
5Ezalimpenamatambeoyoememakanabokutani,mpe batomosusubazalintangonyonsokomata,mpebasusu bazalikokitampebabatelakamosikamokonamosusu lokolaekokinanzelanantinayabaoyobakangisamina mibekoyabopeto,nokitebasimbaelokonyonsooyoezali namibekote.
6Ezalakimpambateetebatooyobatongakiengumba yangonaebandelibatongakiyangonandengeoyoebongi, mpambatebazalakinabososoliyapolelenaoyoetali makambooyoesengelaki
7Mpombokaezalimonenempekitoko.
+8Bitenimosusunayangoezalinanivo,mingimingi bitúkábiyebizaliyaSamaria,ndengebabengakayango, mpeoyoezalinandelonamokiliyaBaidume,biteni mosusuezalinabangomba,mingimingioyoezali pembenipembeniyamokiliyaYudea
9Nayango,batobasengelikomipesanamosalayabilanga mpeyakolonamabelemponandengewanabázalana milonamingi
+10Nandengeyango,baloniyandengenyonso,mpe mbumamingiebukamakanamokilimobimbaoyotolobeli liboso
11Bingumbaoyoezaliminenempeezalinabozwioyo ekokaninayangoezalinabatomingi,kasiezalikoboyaba districtsyamboka,mpambatebatonyonsobazalina mposayakozalanabomoiyaesengo,mpambatemotona motoazalinaezaleliyabomotoyakolukabisengo
12LikamboyangoesalemakimpenaAlexandrie,oyoeleki bingumbanyonsonabonenempenabozwi.
13Batoyambokanakolongwanabadistrictsyabamboka mpekofandanaengumbabamemakibilanganalokumute: mpebongomponakopekisabangokofandanaengumba, mokonziapesakimitindoetebafandanayangokoleka mikolontukumibalete
14Mpenalolengemokoapesakibasambisimalako makomami,etesokoesengelakikobimisamokandaya kobengisamotonyonsooyoafandakinamboka,likambo lisengelikosilanamikolomitano.
15Mpelokolaatalelakilikamboyangolokolayantina mingi,aponakilisusubakonziyamibekomponaetuka nyonsoelongonabasalisinabango,etebasalibilangampe babundinabangobakokatenabolamuyamombongo kotikabisikayakobombabilokoyamboka,nalingikoloba, nambumayabilanga.
16NapesinzelanabopengwiboyempoeteezalakiEleazar ndealakisakinapolelempenzamakambooyoelobelami
17Mponguyaoyobasalelakamponakolonamabeleezali monene
+18Mpomokilielonaminaebeleyabanzeteyaolive, milonayamasangumpeyambumayambuma,mpe banzeteyavinyo,mpemafutayanzoiezalimingi
19Lolengemosusuyabanzeteoyoebotakambumampe datietángamakatesokitokokanisiyangonabanzeteyango.
+20Ezalinabangɔmbɛyandengenyonsonamotángo monenempeelangayakoleisabanyamamponayango
21Yangowanabayebimalamuetebadistrictsyamboka esengelinabatomingi,mpeboyokanikatiyaengumba mpebambokaebongisamimalamu
+22Ba-Arabebamemakaebeleyabilokoyansolokitoko mpemabangayantalompewolonamboka
23Mpombokaebongwanimalamubobelemponabilanga tekasimpemponamombongo,mpeengumbaezalina bozwinamisalayantɔkimpeezangiatabilokomokoteya mombongooyoememakanangambomosusuyambu.
24Ezalinamabongooyoebongimingimpeyabiloko minginaAskalon,Yopa,mpeGaza,mpemnaPtolémée oyoMokonziabandisakimpeezalinaesikayakatikatisoki tokokanisiyangonabisikamosusuoyobapesakinkombo, ezalimosikatenamokonayango
25Mbokayangoebimisakabilokonyonsoebele,mpamba teezalinamaimalamunangámbonyonsompeebatelami malamunamipɛpɛmakasi
+26EbaleYordani,ndengebabengakayango,oyo ekaukakaatamokete,ezalikolekalekanamokili
27Naebandelimbokaezalakinanseyabaacresmilio60 teatakonasimabatoyapembenibasalakibokɔtina yangompemibali600000bafandakilikolonayangona bilangayabaacresnkamamokonamoko
28EbalelokolaEbaleNilematinantangoyakobuka mbumampeesopakaetenimoneneyamabele.
29PenenaetúkáoyoezaliyabatoyaPtolémée,ekɔtakana ebalemosusumpeyangoekɔtakanambu.
+30Mibalemosusuyangomba,ndengebabengakayango, ezalikokitanapatatalumpeezingaminabisikaoyoezali zingazingayaGazampenaetúkáyaAshdode
31Mbokaezingaminalopangoyabozalisimpeezali mpasimingimponakobundisampeekokitekobundisana mampingaminene,mponabapassesyamikemike,na moyibioyoetandamilikoloyamabulumpemabwakuya mozindo,mpeezaleliyamabangamabangayabitúkáya bangombaoyoezingimabelenyonso.
+32Bayebisakibisoetenabangombaoyoezali pembenipembeniyaArabie,kalabazalakikozwamotako mpeebende.
33Nzokande,likamboyangoetelemisamakinantangoya boyangeliyaPerse,mpambatebakonziyantangowana bapalanganisakinamikilimosusulapoloyalokutaoyo elobakietemosalayamabangayantaloezalakinantinate mpeezalakintalomingimponakopekisaetembokana bangoebebisamanamabangayantalonabitúkáyango mpembalamosusuelongolamaepainabangompona boyangeliyaPerse,mpambatenalisalisiyalapolowana yalokutabazwakintinayakokotanaetúkáyango.
34Napesibinosikawa,ndekonangaiyabolingo Philocrate,napesibinomakambonyonsoyantinana likambooyonamokuse.
35Nakolimbolamosalayabobongolinabolandi
36Nganga-nzambeMoneneaponakimibaliyabizaleli malamumpeyamimesenoyalokumu,lokolamotoakoki kozelaepaiyababotinabangoyalokumu
37Bazalakimibalioyobayekolakikakatemikandaya Bayuda,kasibayekolakimpenalikebimpenzaoyoya Bagreke
38Bazalakinamakokiyasipesialenayangompona kosalanabaambassadesmpebazalakikozwamokumba oyontangonyonsooyoesengelaki
39Bazalakinaesikamonenemponamayanganimpe masoloyamikakatanooyoetalimobeko.
40Basimbakinzelayakatikatimpeoyoezalintango nyonsonzelayamalamukolekamponakolanda
41Baboyakilolengeyamabempeyakozangabonkonde, kasibazalakimpenzalikoloyalolendompebazwakiata moketemopepeyakolekabasusu,mpenamasolobazalaki peneyakoyokampekopesaeyanooyoebonginamotuna nyonso
42Mpebangobansobatosakinabokebimobekomoye mpebazalakikomitungisalikololyanyonsomosusumpo yakolekamokonamosusuobotosibwayangompebango bansobabonginamokambiwabangompenabolamubwa ye.
43MpemotoakokakikotalabonibonibalingakiEleazare nabozangibolingibwabangokopasolamamosikanaye mpeboniboniyealingakibango
44Mosikalongolasemokandamoyeakomelakimokonzi nantinayabozongibwabangonabozangilikama, abondelakilisusunamolendeAndreasasalampoyansuka mokompealendisakingai,mpe,nasalisanamakokina ngai.
45Mpeatakotolakakikopesalikebinabisoyamalamu kolekanalikamboyango,alobakieteazalakinainona
mpasimingi,mpoayebakietemokonziutanabolamuya bomotonayeatalelakiyangolibakumonenenaye,ntango nyonsooyoayokakinantinayamotomokooyoalekaki baninganayenamimesenompebwanya,mponakobenga yenandakoyaye.
46Mponayokililobamokoyamalamuyayenantinaete nakobatelakabatoyabosembompeyamayelenantinaya bomotonayeakobatelalibatelimonenemponabokonzina ye,mpambatebaningayaboyebakopesayetoliyalitomba mingikoleka
+47MpemibalioyoEleazareatindelakiyesikoyo,na ntembetebazalakinabizaleliyango
48Mpembalamingiazalakikolobanandaieteakotikaata moketemibalibakendesokoezalakibobelelitombamoko yamotoyemokooyoesalakintinayakotindakasi ezalakimponabolamuyabanambokabansondeazalaki kotindabango
49Mpo,alimbolaki,bomoimalamuezalinakobatela mibekoyamobeko,mpensukaoyoekokisamimingimingi nakoyokakolekanakotanga
50Namalobaoyompemalobamosusuyandengewana ezalakipolelesokimayokinayeepainabangoezalakinini.
MOKAPOYA6
Bandimbolayamimesenoyabatooyoezalikolakisanini elingikolobanaliloba,"Mpeto"Essentielmpeorigineya "Nzambe-Kondima."Vɛrsɛ48-44epesindimbolamokoya kitokoyaBonzambeyaphysiologie
1Ezalinantinakolobelanamokusemakambooyoapesaki mponakoyanolanamitunanabiso.
2Mponakanisietebatomingibayokakamposayakoyeba makambomosusunantinanamibekomosusuoyoezalina mibeko,mingimingioyoetalimisunimpemasangampe banyamaoyoendimamieteezalimbindo
3Ntangototunakimponanini,lokolaezalibobelena lolengemokoyabozalisi,banyamamosusuetalelami lokolambindomponakolia,mpemosusuyambindoata nakosimba(mpoatakomobekoezalinabokebina makambomingi,ezalimpenzanabokebinamakambo lokolaoyo)abandakieyanonayeboye:
4Alobakiboye:‘Bomonietelolengenabisoyabomoi mpebaninganabisoebimisakabopusimingilikolónabiso; nakosangananabatomabe,batobakangakamakambona bangoyambindompebakómakabatoyamawanaboumeli yabomoinabangomobimba;kasisokibafandielongona batoyamayelempeyamayele,bazwakanzelayakokima kozangaboyebimpekobongisabomoinabango.
5Mopesi-mibekonabisolibosoyanyonsoatyakimitinda yakobangaNzambempeyaboyengebenempeakotisaki yangoesikanalikambo,bobelenabipekiselitekasina kosalelakabandakisalokola,komonisákámbumamabeya lisumumpebitumbuoyoNzambeapesakibatooyobazali nangambo
6MpoalakisakiyamboyamboeteezalibobeleNzambe mokompeetenguyayayeemonisaminamolɔngɔ mobimba,mpambateesikanyonsoetondinabokonzibwa yempemokoteyamakambomayemasalamina kobombananabatolikololyamabeleekimiboyebinaYe
7Pambatémakambonyonsooyomotoasalakampe makambonyonsooyoekosalemanamikoloezalikoya ezalikomonanaepainaYe
8Kosalakabosoloboyenabokebimpeamonisakiyango polele,alakisakieteatasokimotoasengelikokanisakosala mabekolobaelokomokoteyakosalayangompenza, akokimatebomonisami,mpoamonisakipoleleetenguya yaNzambeetondinamibekomobimba.
9Kobandanaesikaoyoabandaki,akobakikolakisaete batonyonsolongolakakabisomokotondimakaete banzambemingibazali,atakobangomokobazalinanguya mingikolekabikelamuoyobasambelakampamba
10Mpontangobasalibikekonamabangampenamabaya, balobakaeteezalibililingiyabaoyobabimisielokomoko yantinamponabomoimpebasambelakayango,atako bazalinabilembeteliyapoleleetebazalinamayokite.
11Mpoekozalabozobampenzakokanisaetemotomoko akomakinzambenanzelayamayelenaye
12Pambatébainventeursbazuakikakabilokomosusu oyoesilakikokelapenakosangisákáyangoesikamoko, bamonisakietebazalakinalitombayasika:bangomoko bakelakielokoyangote,mpebongoezalilikamboya mpambampeyabozobamponabatokosalabanzambeya batolokolabango
13Mponantangonabisoezalimingioyobazalinamayele mingimpebayekolimingikolekabatoyamikoloyakala bayebakómakinzambe,mpenzokandebalingakikoyaata moketemponakosambelabango.
14Batooyobasalakimpebakomiyamasapoyango bakanisakaetebazalibatoyamayelekolekaBagreke
15Mponaninitosengelikolobelabatomosusuoyo balingakamingi,Baezipitompebatomosusuyandenge wana,oyobatyemotemanabangolikolónabanyamaya zambampenamitindomingiyabilokooyoetambolaka mpebangɔmbɛ,mpebasambelakayango,mpebapesaka bangombekantangobazalinabomoimpentangobakufi?
16SikawaMopesi-Mibekonabisolokolamotoyabwanya mpeNzambeapesakiyempenzalikaboyakososola makambonyonso,azwakibotaliyamozindoyalikambo mokonamokoyasikisiki,mpeakangakibisozingazinga nabifelompebifeloyaebendeoyoekokikobundisate, mpoetetokokakosanganaatamoketenamokoyabikolo mosusu,kasitokokakotikalapetonanzotompenamolimo, kozangamakanisinyonsoyampamba,kosambelaNzambe Mozwi-ya-Nguya-Nyonsonyonsolikoloyabozalisi mobimba.
17Yangowanabanganga-nzambemineneyaEzipito batalakimalamumalamumakambomingi,mpelokola bayebimakambonabiso,babengakabiso“batoya Nzambe”
18Oyoezalititreoyoezaliyabatomosusutekasiya baoyobasambelakaNzambeyasolo
19BasusubazalibatoyaNzambetekasiyabileimpe masangampebilamba
20Mpoezalelinabangonyonsoememakabangonakozwa libɔndisinamakambooyobatalelaminantinate,kasina makambonabangonyonso
21Katinabatonabisobomoimobimbayandengewana, likambooyobatalelakamingiezalibokonziyaNzambe 22Yangowana,nokitetóbebisamanalikambomokoya nsomo,tobomoinabisoebebisamanamasoloyamabe, akangakibisozingazinganangambonyonsonamibekoya bopeto,kosimbakandengemokoninitozalikolia,to komela,tokosimba,tokoyoka,tokomona
23Kasi,sokitotalinandengeyamonene,bilokonyonso ekokaninamobeko-mokonzinayangoyabozalisi, mpambatenyonsoetambwisaminanguyamoko,nzokande ezalinantinamokoyamozindonalikambomokomoko mponaninitoboyakakosalelabilokomosusumpe tosepelakanakosalelamayabatomosusu
+24Mponandakisanakopotambangunalikambomoko tomibalempenakolimbolabinoyango.
+25Mpobosengelitekokweanalikanisiyakotyolaete ezalimponabasosompebansosompemakambomosusu yandengewanandeMoizeabimisakimibekonayena likebimpenza
26Makulimayemansomasalamakimpoyabolamubwa bosembompoyakosungabolukibolamumpebobongibwa bizalelimalamu
27Mpobandɛkɛnyonsooyotosalelakaezaliyakobɔkɔla mpeekeseninabopɛtonayango,elyakamitindondengena ndengeyambumampeyambumayambuma,nandakisa bibenga,bibengayatortue,mayoyo,baperdres,baoies mpe,mpebandɛkɛmosusunyonsoyakelasioyo
+28Kasibandɛkɛoyoepekisamibokomonaeteezali zambampeelyakamisuni,bazalikobundisabasusuna makasioyobazalinayango,mpebazalikozwabileina motemamabenandengebazalikolyabandɛkɛoyo ebombamioyototángiawanalikoló.
29Mpekakabongote,kasibakangakabanayampatempe banamike,mpebazokisakabatompe,ezalabakufitona bomoi,mpebongonakopesakabangonkomboyambindo, apesakielembonanzelanabangoetebaoyo,mponabango mibekoepesamaki,basengelikosalabosembonamitema nabangompekozalanabokonziyamabetelikoloyamoto mokonakotiakamotemanamakasinabangomokoto koyibabangoelokomokote,kasikotambwisanzelaya bomoinabangoengebenenabosembo,kakalokola bandekeyabopemi,oyoesitolobeli,balyakamitindo ndengenandengeyapulseoyoekolakalikoloyamabele mpebasalakatirannistemponakobebisabandekona bangomoko
30Mokelimibekonabisoateyakibisobongoeteezalina nzelayamayelelokolaoyondebilembobipesamakana batoyamayele,eteesengelikozalasembompekosala elokotenamobulu,mpekoboyakozalanabokonziya mabelikoloyabasusunakotiakamotemanamakasina bangomoko
31Mpolokolaetalelamilokolalikambooyoebongiteata kosimbabanyamayambindoyandengewana,lokola elobami,mponamimesenonabangoyasikisiki,tosengeli tekosalabokebinyonsonokitebizalelinabisomoko ebebisamanandengemoko?
32Yangowanamibekonyonsooyoatyenaoyoetalioyo epesaminzelanalikamboyabandɛkɛyangompebanyama mosusu,asalinamokanoyakoteyabisoliteyayabizaleli malamu
33Mpoetebokabwaniyamakolompebokabwaniya manzakaezalinamokanoyakoteyabisoetetosengeli kokesenisamisalanabisomokonamokonantinaya momesanoyabizalelimalamu.
34Mpomakasiyanzotonabisomobimbampemosalana yangoetalimapekampebinamanabiso
35Yangowanaazalikotindabisotóyebaetetosengeli kosalamisalanabisonyonsonabokeseniengebenena
motindoyaboyengebene,--mingimingimpoetetokabwani mpenzanabatomosusu.
+36Mpobatomingimosusubamibebisakanakosangisa nzotonandengeyambindo,mpenandengeyango basalakamabemonene,mpebikólomobimbampe bingumbamobimbaezalikomikumisamponamakambo mabemotindowana
+37Mpobasangisakanzotonabatokakatekasi babebisakabamamanabangomeimpeatabananabango yabasi
38Kasitobombaminamasumuyandengewana
39Mpebatooyobakabwanakinandengeoyotolobeli liboso,Mopesi-mibekoamonisakampeetebazalinalikabo yakobosanamakambo
40Mpobanyamanyonso"oyoezalinamakoloekabwani mpeetafunakansuki"ezalikomonisaepaiyabatooyo babandimosalaelemboyabokundoli
41Mpomosalayakotafunankisiezalielokomosusute bobelekokundolabomoimpebozali.
42Mpobomoiemesenikosimbamananzelayabilei,mpo nayangoalendisibisonaMakomilisusunamalobamaye: “OkokanisampenzaNkolooyoasalakikatinayo makambowanaminenempeyakokamwa”
43Pambaténtangobazwizeminandengeesengeli, bazalakanankemboyamonenepeyankembo;liboso botongiyanzotompedispositionyabileimpebokabwani yaenamamokonamokompe,mponamingikoleka, bobongisiyabasens,fonctionnementmpemouvement invisibleyaesprit,rapideyabaactionsparticulièresna yangompedécouvertenayangoyaarts,elakisaka resourcefulnessinfini.
44Yangowanaalendisibisotómikundolaetebitenibiye bilobamilibosobibombamielongonanguyayabonzambe namayeleyakokoka.
45Pambatéasilikotyaelembonantangonyonsompe bisikanyonsompotómikundolantangonyonsoNzambe oyoazalikoyangelampekobatelabiso.
+46Mponalikamboyamisunimpemasanga,asɛngibiso libosoetetópesandambolokolambekampenansima mbalamokotosepelanabileinabiso.
47Lisusu,likololyabilambanabisoapesibisoelemboya bokundoli,mpenalolengeloyeapesibisomitindoyakotia malobamabonzambelikololyabikukempebikukebya bisolokolabokundolibwaNzambe
48Mpelikololyamabokomabiso,lisusu,apesimitindo poleleeteekangisamaelembo,kolakisapoleleetetosengeli kosalamosalainsonabosembo,komikundolakabozalisi bwabisomei,mpelikololyanyonsobobangibwaNzambe.
49Asengibatolisusu,ntangobalalimponakolalampe kotelemalisusu,komanyolalikololyamisalamyaNzambe, bobelenalilobate,kasinakotalakapolelembongwana mpebomoniebimisamilikololyabango,ntangobazali kokendekolala,mpelisusukolamukanabango,boniboni bonzambempeyakososolamatembongwanautanamoko yaezalelaoyokinonamosusuezali
50Bolamuyabokokanisinaoyoetalibokesenimpe bokundolielakisamisikawaepainabino,engebenena ndimbolanabisoya“makolooyoekabwanimpekotafuna nsɛlɛlɛ”
51Mpoetemibekonabisoesaleminambalakakatetona boyokaninalikanisiyalibosoyambalakakaoyoeyelaki
makanisi,kasinamokanoyabosolompekolakisa makanisiyamalamu.
52Mponanzelayamalakooyoapesinaoyoetalimisuni mpemasangampemakamboyasikisikiyakosimba,azali kosɛngabisoteetetósalatotóyokaelokomokotena kozangakokanisatotósalatenakozangabosembona kosalelakanguyayamakanisinandengeyamabe
53Naoyoetalibanyamayazamba,mpe,ekokikomonana etindayango
54Mpoezaleliyanyamababengiweaselmpeyabasoso mpeyabanyamalokolaoyo,oyoelobelamipolele,ezali kobebisa
55Basosoebebisakampeebebisakabilokonyonso,bobele mponabileinabangomokotekasiatanamekooyo ekómisakampenzantinatemponamotoelokonyonsooyo ekweinanzelanabangomponakobebisa.
56Kelasiyabaweasel,pe,ezaliyandengemosusu:pamba télongolaoyoelobami,ezalinaezalelioyoezalimbindo: Ezalikozwazeminamatoyipekobimisanamonoko.
57Mpeezalimponantinaeyemomesenomotindomoko mosakolamimbindoobato
+58Mponakokɔtisákánamalobanyonsooyobazwina nzelayamatoi,bazalikokɔtisabasusunamakambomabe mpebazalikosalabosɔtɔyampambate,bazalibango mokombindompenzanabosɔtɔyakozangaNzambe.
59Mpemokonzinabino,ndengebayebisakibiso,asali malamumpenzanakobomabatoyandengewana’
60Bongonalobaki'Nakanisieteolingikolobabaye bapesakasango,mpoeteazalintangonyonsokotiabango naminyokompenalolengeyaliwayampasi'
61‘Ee,’ayanolaki,‘oyoezalibatooyonalingikoloba;mpo etekokengelalibebiyabatoezalilikamboyabosantute
62Mpemobekomwabisomopekisibisokozokisamoto mokoezalanamalobatonamisala.
63Lisololyangailyamokuselyamakambomaye masengelakikondimisabino,etemibekomyabisomanso misaleminantinayabosembo,mpeeteelokomokote etiamakinaMakominakozangakokanisatokozangantina, kasintinayayangoezaliyakopesabisomakokinabomoi nabisomobimbampenamisalanabisonyonsotosalaka bosembolibosoyabatobanso,kozalakanamakanisiya NzambeMozwi-ya-Nguya-Nyonso
+64Mpebongomponabileimpebilokoyambindo, bilokooyoetambolakampebanyamayazamba,ebongiseli mobimbaezalikolukaboyengebenempeboyokaniya boyengebenekatinamotompemoto.’
65Amonanakinangailokolaamibatelimalamuna makambomanso;mponakolobelakalisusubanaya ngɔmbɛmpebampate-mobalimpebantabaoyobapesaka, alobakieteesengelakikozwayangonabitongampe bitonga,mpekopesambekanabanyamaoyoebombami mpekopesaelokomokoteyazamba,mpoetebapesaka mbekabakokakososolandimbolayaelilingiyamopesimibekompekozalatenanseyabopusiyakomimonaya lolendo
+66Mpomotooyoazalikopesambeka,apesakampe likaboyamolimonayemokonamakanisinayango nyonso
67Nakanisietemakambooyoyasikisikinaoyoetalilisolo nabisoebongikoyebisa,mpenantinayabosantumpe ndimbolayabomotoyamobeko,napusamanakolimbola
yangopoleleepainayo,Filocrate,mponakomipesanayo mokonaboyekoli.
MOKAPOYA7
Boyeiyabatindaminamaniskriyabukuyamotuyampe makaboBobongisimponaelamboyamokonziMoyambi mbalamokontangoafandinamesaasepelisakabapayana yenamitunampebiyanoBacommentairesmosusuya sagenasociologie
1MpeEleazare,nsimayakopesambeka,mpekopona batindami,mpekobongisamakabomingimponamokonzi, atindakibisonamobembonabisonakimiamingi.
2MpentangotokómakinaAlexandria,bayebisaki mokonzimbalamokoetetokómaki
3Ntangotokɔtakinandakoyamokonzi,ngaináAndreas topesakimokonzimbotenaesengompetopesakiye mokandaoyoEleazarakomaki
4Mokonziamitungisakimingimponakokutanana batindami,mpeapesakimitindoetebakonzimosusu nyonsobalongolamampebatindamibabengabangona misonayembalamoko.
5Sikawalikambooyoyakokamwayabatobanso esepelisaki,mpoezalimomesanomponabaoyobayei kolukakoyokaelongonamokonzinamakamboyantina etebándimamanamisonayenamokoloyamitano, nzokandebatindamioyobautakinabakonzitobingumba yantinaminginampasibazalakikozwanzelayakokɔtana Esambiselonaboumeliyamikolontukumisatokasi mibalioyoatangakietebabonginalokumumonenekoleka, mpambateazalakikopesankolonabangonalokumu moneneboye,mpebongoabenganakimbalamokobaoyo azalakikomonaetekozalanabangoezalinantinatempe akobakikotambolatiintangobakotakimpeakokaki koyambabango
6Ntangobakotakielongonamakabomayebatindamaki elongonabangompemposoyanyamayamotuya,oyo likolonayangomobekomokomamakinawolonabilembo yaBayuda,mpoetemposoyanyamaebongisamakina ndengeyakokamwampeboyokanikatiyankasaesalemaki mpenzanaboyeeteemonanakite,mokonzintangokaka amonakiyangoabandakikotunabangonantinaya mikanda.
+7Mpentangobalongolakibarulonabizipelinabango mpebafungolakinkasa,mokonziatɛlɛmakikakantango molaimpenansimaafukamakipenenambalansambo, alobakiete:
+8‘Napesibinomatɔndi,baninganangai,mpenatɔndiye oyoatindakibinolisusumingi,mpemingikolekaNzambe, oyoezalimalobanayeyakosakola’
9Mpentangobatonyonso,batindamimpebatomosusu oyobazalakiwana,bagangakinambalamokompena mongongomokoete:‘NzambeabikisaMokonzi!’ apasukakinamaiyamisomponaesengo 10Mpoetekotombolamanayeyamolimompeliyokiya lokumumoneneoyoefutamakietindakiyealelampona bolamunaye.
+11Apesakibangomitindoetebázongisabaruloyangona bisikanayangompenansimansimayakopesamibali yangombote,alobakiete:‘Ezalakimalamu,batoya Nzambe,libosolibosonapesalimemyanangainamikanda oyomponayangonabengakibinoawampenansima
ntangonasalibongo,nasembolabinolobɔkɔyamobaliya boninga.
12Ezalimponantinawanandenasalakilikambooyo liboso.
13Nasalimobekoetemokolooyo,oyookomaki, ekobatelamalokolamokolomonenempeekokumisama mbulanambulanabomoinangaimobimba
14Esalemakampeeteezalimokoloyakokanisaete nalongakiAntigonusnabasodayamaiYangowana, nakosepelakosalaelamboelongonabinolelo
15Nyonsooyobokokikozalanalibakuyakosalela,’ alobaki,‘ekobongisamamponabinonalolengeoyo ebongimpemponangaimpeelongonabino.’
+16Nsimayakomonisaesengonabango,apesakimitindo etebápesabangobisikaoyoelekimalamupenena engumbamonene,mpebábongisaelamboyango.
17MpeNikanoreabengisakinkolokapitamonene, Dorotheus,oyoazalakimokumbimoneneoyoaponamaki mponakotalaBayuda,mpeatindakiyeeteasalabolengeli esengelimponamokonamoko
+18Mpoebongiseliyangoezwamakinamokonzimpe ezaliebongiselioyobozalikomonaeteezalikobatelama lelo
+19Mponabingumbamingioyoezalinamimesenoya sipesialenalikamboyakomɛla,kolyampekofanda,+ baponamakabakonziyasipesialemponakotalela masɛngaminabango
20Mpentangonyonsooyobayakakotalabakonzi, mabongisimasalamiengebenenamimesenonabango moko,mpoetekozangakomiyokamalamuezalatempona kotungisaesengoyabotalinabango.
21Babokebindengemokoesalemakinalikamboya batindamiyaBayuda
22NzokandeDorothéoyoazalakimobatelioyoaponami mponakobatelabapayayaBayuda,azalakimotoya lisosolimingi
+23Bamagazininyonsooyoezalakinanseyabokonzina yempeoyoetyamakipembenimponakoyambabapayaya ndengewana,abimisakimponafɛtiyango
24Abongisakibakitinamilɔngɔmibalenakolandamalako yamokonzi
25Mpoatindakiyeeteafandisandamboyabatonaloboko nayeyamobalimpebasusunsimanaye,mpoeteakokate kokangabangolokumuyalikolokoleka
26NtangobafandakinabisikanabangoatindakiDorothé asalamakambomansoengebenenamimesenomiye mizalakikosalelamaonteiyabapayabayeBayuda +27Yangowanaatikakimisalayabasakolibasantumpe banganga-nzambeoyobazalakikopesambekampebasusu oyobamesanakikosalamabondeli,mpeabengakimokoya motángonabiso,Eleazare,oyoalekilibosonabanganganzambeyaBayuda,mponakosalalosambonaesikana yango
28Mpeatɛlɛmakimpeasalakilosambomokoyakokamwa ‘TikaeteNzambeMozwi-ya-Nguya-Nyonsoakómisayo bomengo,Eemokonzi,nabilokonyonsoyamalamuoyo asalimpeapesayompemwasinayompebananayompe baninganayobozwinabangontangonyonsontango nyonsooyoozalinabomoi!’
29Namalobamayemabokomokoyamakasimpeya esengoebimakioyoeumelakintangomolai,mpensima babalukakinaesengoyaelambooyoebongisamaki
30Bibongiselinyonsoyamosalanamesaesalemakina kolandaetindayaDorothée.
31Katinabasungiezalakinankasayabokonzimpebato mosusuoyobazalakinabisikayalokumunandakoya mokonzi.
32Kosalelakalibakumokooyoepesakiyenabopemina elambomokonziatunakimotindamioyoafandakinakitiya lokumu(mpoeteebongisamakiengebenenamibu), lolengeniniakokakikobatelabokonzinayekozanga mbebakinonansuka?
33Nsimayakomanyolamwamokeayanolakiete:‘Bokoki kotyalibatelinayangomalamusokibokomekolaboboto yaNzambeoyoesilakate.Mposokiomonisimawampe opesibitumbuyapɛtɛɛepaiyabaoyobabonginayangona kolandaesobenabango,okobongolabangonamabempe okomemabangonakobongolamotema.’
34Mokonziakumisieyanompenansimaatunakimoto oyoalandaki,ndengeniniakokikosalamakambonyonso mponamalamunamisalanayenyonso?
+35Mpeayanolakiete:‘Sokimotoazalisemboepaina batonyonso,akosalantangonyonsonabosembona mabakunyonso,mpeamikundolietemakanisinyonso eyebaninaNzambeSokiozwikobangaNzambelokola esikanayoyakobanda,okozangamokanoyangoata mokolomokote.’
36Mokonziapesakimotooyolongonya,mpe,naeyanona yempeatunakimosusu,ndengeniniakokikozalana baningaoyobazalakinamakanisindengemokonaye moko?
+37Yeayanolakiete:‘Sokibamoniyoozalikoyekola matombayaebeleyabatooyoozalikoyangela;okosala malamukotalandengeNzambeapesakamatombanayena libotayabato,kopesakabangokolɔngɔnɔyanzotompe bileimpebilokomosusunyonsonaelekooyoebongi.’
38Nsimayakomonisaboyokaninayenaeyano,mokonzi atunakimopayaoyoalandaki,ndengenininakopesa bayokimpekopesabikateliakokakikozwamasanzoliata yabaoyobalongakitenalikambonabango?
+39Mpealobakiete:‘Sokiozalinamalobayasemboepai yabatonyonsompeosalakaatamoketenalolendotona mobulunandengeozalikosalelabatooyobasalimabe MpeokosalayangosokiozalikotalandengeoyoNzambe asalaka.Mabondeliyabatooyobabongiekokisamaka ntangonyonso,nzokandebaoyobazangikozwaeyanona mabondelinabangobayebisaminanzelayabandototo makambooyoezalakimabenamasenginabangompeete Nzambeabetakabangoteengebenenamasumunabango toboneneyamakasinaYe,kasiasalakanamotemamolai epainabango’
40Mokonziakumisakimotoyangonaesengompona eyanonayempeatunakimotooyoalandakinamolɔngɔ, ndengeniniakokikolongatenamakamboyabasoda?
+41Mpeayanolakiete:‘Sokiatyelakiebeleyabatonaye motemamobimbatetonamampinganayeyabitumba, kasiazalakikobelelaNzambentangonyonsompona komemamisalanayenalikamboyakolonga,nzokandeye moko.asalakimisalanayenyonsonaelimoyabosembo.’ 42Koyambakaeyanooyo,atunakimosusundengenini akokikokomaelokooyobangunanayebazalaki kobangisa.
+43Mpeayanolakiete:‘Sokintangoazalakikobatela bibundelimpemampingamingi,amikundolakiete
makamboyangoezalakinanguyatemponakozwambano yalibelampeyansuka.MpoataNzambeakɔtisibobangi namakanisiyabatonakopesakantangoyakopemampe komonisákábobeleboneneyanguyanaye.’
+44Mokonziakumisakimotoyangompenansima alobakinamotooyoalandakiete:‘Elokoninieleki malamunabomoi?’
45Mpeayanolakiete,‘KoyebaeteNzambeazaliNkoloya Mokilimobimba,mpeetenamisalanabisoyamalamu kolekaezalibisotendetozwielongakasiNzambendena nguyanayeazalikomemamakambonyonsona kokokisamampeazalikomemabisonamokano’
46Mokonziagangakietemotoyangoayanolakimalamu mpenansimaatunakimotooyoalandakindengeniniakoki kobatelabilokonayenyonsompenansukakopesayango nabakitaninayenaezalelamoko?
+47Mpeayanolakiete:‘Nakobondelakantangonyonso epaiyaNzambeetebópemamanamakanisiyalikolóna misalanabinonyonsompenakokebisakabakitaninabino etebábulunganatenalokumutobozwi,mpambateezali Nzambendeapesakamakabooyonyonsompebato balongakabangomokotebokonzi.’
48Mokonziamonisakiboyokaninayenaeyanompe atunakimopayaoyoalandaki,ndengeniniakokaki kokangamotemanabokokaninyonsooyoekómelakiye?
+49Mpealobakiete:‘Sokiozalinabososolimakasiya likanisioyoetebatonyonsobaponaminaNzambempona kokabolamabeoyoelekimonenelokolampebolamuoyo elekimonene,mpambateekokikosalemateetemotooyo azalimotoalongolamanamakamboyangoKasiNzambe oyotosengelikobondelantangonyonso,azalikofulabiso nampikoyakoyikampiko’
50Lokolaasepelakiminginaeyanoyamotoyango, mokonzialobakietebiyanonabangonyonsoezalaki malamuAbakisakiete:‘Nakotunanamotuna,mpena nsimanakotɛlɛmamponantangooyo:mpotótyalikebina bisonakosepelanafɛtimpetólekisantangoyaesengo.’
51Nayango,atunakimotoyango:‘Mokanoyasoloya mpikoezalinini?
+52Mpeayanolakiete:‘Sokimwangomokoyamalamu esaleminangongayalikamanakolandamokanoya ebandeliMpomakambonyonsoekokisaminaNzambe mponabolamunayo,Eemokonzi,mpambatemokanona yoezalimalamu’
53Ntangobansobamonisakinanzelayamabokonabango etebayokaninaeyano,mokonzialobakinabafilozofe (mpoetebatomoketekatinabangobazalakiwana),‘Ezali likanisinangaietebatooyobalekinabizalelimalamumpe bazalinaboyebiyakokamwa,mpambatenantangowana bapesakibiyanooyoebonginamitunaoyonatunibango, mpebangonyonsobakomisiNzambeesikayaebandeliya malobanabango.’
54MpeMenedeme,motoyafilozofiyaEretria,alobakiete, ‘Yasolo,OMokonzimpolokolamolɔngɔetambwisami nabokɛngimpelokolatozalikososolamalamuetemoto azaliekelamuyaNzambe,elandietenguyampekitoko nyonsoyamalobaeutinaNzambe.’
55Ntangomokonzianingisimotómponakondimaliyoki yango,kolobaetikalakimpebasepelakiNtangompokwa ekómaki,fɛtiyangoesilaki.
MOKAPOYA8
MitunampebiyanomingiTaláVɛrsɛ20oyoelobeli kopumbwanamopɛpɛoyoekomamakinamobu150liboso yantangonabiso
1Namokolooyoelandaki,bafandakilisusunamesampe bakobakielambonakolandabibongiseliyango
2Ntangomokonziakanisakietelibakumalamuekómimpo nakotunamitunaepaiyabapayanaye,abandakikotuna mitunamosusuepaiyamibalioyobafandakipembenimpo nabaoyobapesakibiyanomokolooyoelekaki
3Abandakikofungolalisoloelongonamotoyazomina moko,mpobazalakizomioyobatunakimitunanalibaku yaliboso
4Ntangobatobafandakinyɛɛ,atunakindengeniniakoki kokobakozalanabozwi?
5Nsimayakokanisamwamoke,motooyobatunakiye motunayangoayanolaki--‘Sokiasalakielokomokoteoyo ebongitenaesikanaye,asalakiatamokolomokotena ndengeyamabe,azwakiatamokolomokotembongo mingimponamakamboyampambampeya mpambampamba,kasinamisalayabobotoasalakietebato nyonsooyoazalakikoyangelabázalanamakanisimalamu epainayemokoMpoezaliNzambendeazalimobandisi yamakambonyonsoyamalamumpeYemotoasengeli kotosa’
6Mokonziapesakiyemasanzolimpenansimaatunaki mosusundengeniniakokikobatelasolo?
7Mponakoyanolanamotunayangoalobakiete,‘Na koyebakaetelokutaememakansɔnimonenelikolónabato nyonso,mpemingimingilikolónabakonzi.Mpolokola bazalinanguyayakosalanyonsooyobalingi,mponanini bakosalelalokuta?Longolaoyoesengeliomikundola ntangonyonso,EeMokonzi,eteNzambeazalimolingami yabosolo
8Mokonziazwakieyanonaesengomingimpeatalaki motomosusualobakiete:‘Mateyayabwanyaezalinini?’
+9Mpemosusuayanolakiete:‘Lokolabolingietemabe mokoteekwelabino,kasibozalikosangananamakambo nyonsoyamalamu,boyebosengelikosalanaetindamoko epaiyabatooyobazalikoyangelayompebatooyobasali mabe,mpeosengelikopesatolinabobotonabatoya lokumumpeyamalamu.MpoNzambeabendakabato nyonsoepainaYenabobotonaye’
10Mokonziakumisakiyempeatunakimotooyoalandaki namolɔngɔndengeniniakokikozalamoningayabato?
11Mpeayanolakiete:‘Nakotalakaetelibotayabatoezali kobakisamampeebotaminampasimingimpenampasi monene:yangowanabosengelikopesabangoetumbuna petetetokopesabangominyoko,mpambateboyebiete bomoiyabatoesaleminabampasimpebitumbuMposoki bososolimakambonyonso,bolingakikotondanamawa, mponaNzambempemawa!
12Mokonziazwakieyanonaesengompeatunakimoto oyoalandakiete,‘Masɛngamininielekintinampona koyangela?’
+13Ayanolakiete:‘Mponakomibatela,kozangakanyaka mpekozalanabokɛnginaboumeliyaetenimoneneya bomoinaye,kokumisaboyengebenekolekabilokonyonso, mpekosalabaningayabatoyalolengewana.MpoNzambe mpealingakabosembo!
13Lokolaamonisakieteandimiyango,mokonzialobaki namosusuete:‘ElemboyasoloyakobangaNzambeezali nini?’
14Mpeayanolakiete,‘KososolaeteNzambeazalintango nyonsokosalanaMokilimobimbampeayebimakambo nyonso,mpemotomokoteoyoazalikosalamakambona bosembotempekosalamabeakokikokimamisonaYe LokolaNzambeazalimosalimalamuyamokilimobimba, ndengemokompeyo,osengelikomekolaYempekozala nalikambote!
15Mokonziamonisakiboyokaninayempealobakina mosusuete:‘Bokonziezalintinanini?
16Mpeayanolakiete:‘Komiyangelamalamumpe kobungisamanabozwitolokumutenabamposaya bokatikatitoyamabe,oyoezalilolengeyasoloyakokata sokiozalikokanisamalamulikamboyango.Mponyonso oyoozalimpenzanamposanayangoezaliyayo,mpe NzambeazalinamposatempeazalinabobotoTikaete makanisinayoezalalokolaoyoekokomamoto,mpeposa makambomingitekasikakaoyoesengelimpona koyangela!
17Mokonziakumisiyepeatunakimobalimosusu,ndenge ninimakanisinayeekokikozalamalamu?
+18Mpeayanolakiete:‘Sokiazalakintangonyonsokotya bosembolibosonayenamakambonyonsompekokanisa etekozangabosemboekokaninakozangabomoiMpo Nzambealakakantangonyonsomapambolioyoeleki likolóepainabayengebene!’
19Lokolaakumisakiye,mokonziatunakimotooyo alandakiye,ndengeniniakokikozalanamakanisiya kotungisatenampɔnginaye?
20Mpeayanolakiete:‘Otuningaiamotunaoyoezali mpasimingimponakoyanola,mpoetetokokitekomema bisomeinabisoyasolonalisanonaboumeliyabangonga mponampɔngi,kasitosimbamimakasikatinayangona makanisioyoekokikopekisatenamakanisiMpomilimo nabisoezalinaliyokieteezalimpenzakomonamakambo oyoekɔtakanamakanisinabisonantangoyampɔngi Kasitosalakalibungasokitokanisietetozalimpenza kosalamobembonambunamasuwatokopumbwana mopepetokosalamobembonabitúkámosusutoeloko mosusuyalolengeyangoMpeatakobongotozalimpenza kokanisaetemakamboyandengewanaezalikosalema.
21Nandengeoyonakokikozwaekateli,nakómina bosukisioyoelandiEsengelinandengenyonsooyoekoki kosalema,OMokonzi,otambwisamalobampemisalana yonamobekoyakobangaNzambeeteozalanabososoli eteozalikobatelabizalelimalamumpeeteoponiatamoke tekomisepelisanantaloyamakanisimpeatamoketena kosalelanguyanayonandengeyamabekosalaatakona bosembo
22Mpomakanisiemipesakaminginaponginamakambo kakamoko,oyoemipesakanayangontangoelamukiMpe oyoazalinamakanisimpemisalanayenyonsooyoetyami epaiyansukaoyoelekilokumu,amityakanaboyengebene ezalantangoazalikolamukampentangoazalikolala Yangowana.osengelikozalangwinadisipiliniyantango nyonsoyakomipesa
+23Mokonziakumisakimotoyangompealobakina mosusuete:‘Lokolayoozalimotoyazomimpona koyanola,ntangookoloba,tokomipesanafɛtiyango’Mpe
nansimaatyakimotuna,ndengenininakokikoboyakosala elokonyonsooyoebongitemponangaimoko?
+24Mpeayanolakiete:‘Talántangonyonsolokumuna yomokompeesikanayomokooyoelekimonene,mpo olobampeokanisakakamakambooyoeyokaninayango, mpooyebaetebatonyonsooyoozalikoyangelabazali kokanisampekolobelayoMpoeteosengelitekomonana lokolaozalimabekolekabaacteurs,oyobayekolaka malamurôle,oyoesengelimponabangokosala,mpe kobongisamisalanabangonyonsonaboyokaninayango Ozalikosalaetenimokote,kasiozalimpenzamokonzi, mpambateNzambeapesiyobokonziyabokonzina boyokaninabizalelinayo.’
25Ntangomokonziabɛtakimabɔkɔnamongongomakasi mpenaboumeliyantangomolainandengeyaboboto mpenza,bapayabasɛngakibálukakopema.Nayango, ntangolisoloesilaki,bamipesakinanzelaoyoelandakina fɛtiyango
26Namokolooyoelandaki,ebongiseliyangoesalemaki, mpentangomokonziazwakilibakuyakotunabatoyango mituna,atunakimotoyalibosokatinabaoyobatikalaki mponakotunabangomitunanansimaete:Lolengeniniya boyangelioyoelekilikoló?
+27Mpeayanolakiete:‘Komiyangelampekomemamana makanisite.Mpobatonyonsobazalinamakanisimoko boyeyabomotoEzalimbalamosusuetemibalimingi bazalinamposayakolyampemasangampebisengo,mpe bakonzibazalinamposayakozwateritwarempelokumu moneneKasiezalimalamuetebokatikatiezalana makambonyonso
+28OyoNzambeapesaka,eteosengelikozwampe kobatela,kasiosengeliatamoketenamposayabilokooyo okokikozwate’
29Lokolaasepelakinamalobawana,mokonziatunaki motooyoalandaki,ndengeniniakokikozalanalikunyate?
+30Mpensimayamwabopemiayanolakiete:‘Soki bokanisilibosoeteezaliNzambendeapesakabakonzi nyonsonkembompebozwimonenempemotomokote azalimokonzinanguyanayemokoBatonyonsobalingi kokabolankemboyangokasibakokite,mpambateezali likaboyaNzambe!
31Mokonziakumisakimotoyangonaelobelimolaimpe nansimaatunakimosusu,ndengeniniakokikotyola bangunanaye?
+32Mpeayanolakiete,‘sokiomonisibobotoepainabato nyonsompeolongiboninganabango,osengelikobanga motomokoteKozalanalokumunabatonyonsoezali likaboyamalamukolekaoyoesengelikozwaepaiya Nzambe!
33Lokolaakumisieyanooyo,mokonziapesakimitindona motooyoalandakieteayanolanamotuna,ndengenini akokikobatelalokumunayemonene?
34Mpeayanolakiete‘Sokiozalinabokabimpena motemamonenenakopesakabobotompemisalayangolu epaiyabasusu,okobungisalokumunayoatamokete,kasi sokiolingietengoluoyotolobelilibosoekobayayo, osengelikobelelaNzambentangonyonso.’
+35Mokonziamonisakieteandimimpeatunakimotooyo alandakiete:“Motoasengelikomonisabobotoepaina nani?”
+36Mpeayanolakiete:‘Batonyonsobandimakaete tosengelikomonisabokabiepaiyabaoyobazalinaezaleli
yamalamuepainabiso,kasinakanisietetosengeli komonisaelimomakasiyabokabiepainabaoyobazali kotɛmɛlabisoetenanzelaoyotokokakolongabangona nzelayamalamumpenaoyoezalinalitombamponabiso moko.KasitosengelikobondelaNzambeetelikambo yangoekokisama,mpambateazalikoyangelamakanisiya batonyonso’
37Lokolaamonisakieteandimieyano,mokonziasɛngaki motoyamotobaayanolanamotunaoyo,nanitosengeli komonisabotɔndi?
38Mpeayanolakiete:‘Epainababotinabisontango nyonso,mpoNzambeapesibisoetindamokoyantina mingimponalokumuoyoesengelinababoti.Naesika elandiAtangiezaleliyamoningaepaiyamoningampoete Alobeli"moningaoyoazalilokolamolimonayomoko" Osalakamalamusokiozalikolukakosalaetemibali nyonsobázalaboninganayomoko’
+39Mokonzialobakinayenabobotompenansima atunakimotooyoalandaki:“Elokoniniekokaninakitoko namotuya?
40Mpealobakiete:‘BolingoyaNzambe,mpoezali lolengeyakitokooyoelekimonene,mpenguyanayango ezalinabolingo,oyoezalilikaboyaNzambeOyoesiozwi mpeelongonayangomapambolinyonsoyabomoi’
41Mokonzinalolengeyabobotokolekaapesakimaboko naeyanompeatunakimosusu,ndengenini,sokialongite, akokikozongisalokumunayenandengemoko?
+42Mpealobakiete:‘Ekokikosalematemponabinoete bozangate,mpambateolonakikatinabatonyonsomboto yabotondioyoebimisakambumayabolingomalamu,mpe yangoezalimakasikolekabibundeliyamakasikolekampe ezalikopesandangayalibatelimoneneKasisokimoto mokoalongite,asengelilisusukosalamakambooyo esalakietealongite,kasiasengelikosalaboningampe kosalamakambonabosemboMpoezalilikaboyaNzambe kozalanalikokiyakosalamisalayamalamukasikokesana te.’
43Lokolaasepelakiminginamalobawana,mokonzi atunakimosusu,ndengeniniakokikozalanamawate?
+44Mpeayanolakiete:‘Sokiazokisakimotomokote, kasiasalibatonyonsobolamumpealandinzelaya boyengebene,mpombumanayangoememakabonsomina mawa.KasitosengelikobondelaNzambeetemabeoyo tokanisakitelokolaliwatomaladitompasitoeloko nyonsoyalolengeoyoekokikoyalikolonabisotempe kozokisabisote.Kasilokolaozalikomipesanakobanga Nzambe,mpasiyandengewanaekoyelayoatamokolo mokote.’
45Mokonziapesakiyemasanzolimonenempeatunaki oyoyazomiete:“Nkembooyoelekilikolóezalinini?”
+46Mpealobakiete,‘MponakokumisaNzambe,mpe yangoesalemakanamakabompembekatekasinabopeto yamolimompenabondimiyabosantu,mpambate makambonyonsoesalemimpeetambwisaminaNzambe nakolandamokanonaYeYantinaoyoozalinayango ntangonyonsolokolamibalinyonsobakokiyeutana makambooyoosalinakalampenantangoyalelo.’
47Namongongomakasimokonziapesakibangobanso mbotempealobakinabangonaboboto,mpebaoyonyonso bazalakiwanabamonisakikondimanabango,mingimingi batoyafilozofiMpoetebalekibangomosika[elingi kolobabatoyafilozofi]ezalanaetambolimpenakoswana,
mpambatebazalakintangonyonsokotyaNzambeesikana bangoyakobanda.
48Nsimanayangomokonzimponakomonisamayokina yeyamalamu,abandakikomɛlakolɔngɔnɔyanzotoya bapayanaye.
MOKAPOYA9
Vɛrsɛ8ezalikomonisamotuyayaboyebiVɛrsɛ28, bolingoyababotiTalámingimingimotunaoyoezalina Vɛrsɛ26mpeeyanoTalámpemotunaoyoezalina Vɛrsɛ47mpeeyanoOyoezalitoliyamayelempona mibaliyamombongo
1Namokolooyoelandaki,bibongiseliyangoezwamaki mponafɛtiyango,mpemokonzi,ntangokakalibakumoko ezwamaki,abandakikotunamitunaepaiyamibalioyo bafandakipembeniyabatooyobasilakikoyanola,mpe alobakinamotoyalibosoete‘Mayeleekokikoteyama?’
2Mpealobaki,‘Molimoesalemiboyeeteezalinamakoki nanguyayabonzambeyakozwabolamunyonsompe koboyaoyoekeseni’
3Mokonziamonisakieteandimakimpeatunakimotooyo alandakiye:“Elokoniniezalinalitombamingimpona kolɔngɔnɔyanzoto?
4Mpealobakiete:‘Bomipekisa,mpeekokikosalemate mponakozwayangolongolasesokiNzambeasaliezaleli epainayango’
5Mokonzialobakinamobaliyangonabobotompealobaki namosusuete:‘Ndengeninimotoakokikofutababotina yenyongoyabotɔndinandengeoyoebongi?’
+6Mpealobakiete:‘Nakoyokisakabangompasiata mokete,mpeyangoekokikosalematelongolakakasoki Nzambeazalikotyamakanisinabangomponakoluka makambooyoelekilokumu.’
7Mokonziamonisakieteandimiyangompeatunakimoto oyoalandaki,ndengeniniakokikokómamoyokinamposa makasi?
+8Mpealobakiete,‘Nakomikundolaeteboyebinyonso ezalinantina,mpambateepesakabinolikokinalisalisiya Nzambenantangoyampasimponakoponamwa makambooyoboyekolimpekosalelayangonampasioyo ezalikokutananabinoMpebongomilendeyabato ekokisamakanalisalisiyaNzambe.’
9Mokonziakumisakiyempeatunakimotooyoalandaki Ndengeniniakokikokimakosalalikambonyonsooyo eyokanitenamibeko?
+10Mpealobakiete:‘SokiboyebieteezaliNzambende atiemakanisinamitemayabapesi-mibekompoetebomoi yabatoebatelama,bokolandabango”
11Mokonziandimakieyanoyamobaliyangompealobaki namosusuete:‘Litombaniniyakozalanalibota?’
12Mpeayanolakiete,‘Sokitomonietebisomeitozali konyokwamanamawamazalikokweyalikoloyabandeko nabisompesokobampasinabangoekomiyabisomoko-bongobokasiyabondekoezalikomonanambalamoko, mpoezalibobelentangomayokimotindowana mamonisamindetokozwalokumumpelokumunamisona bangoMpoetelisalisi,ntangoekangisaminaboboto,ezali yangomokobokangamioyoekokikokabwanampenzate Mpenamokoloyabozwinabangotosengelitekozalana mposayabilokonabango,kasitosengelikobondela Nzambeapesabangobolamundengenandenge’
13Mpelokolaapesakiyemasanzolilokolayabasusu, mokonziatunakimosusu,ndengeniniakokakikozwa bonsomiutanabobangi?
14Mpealobakiete:‘Ntangomakanisieyebieteesalaki mabete,mpentangoNzambeazalikotambwisayangona batolinyonsoyalokumu’
15Mokonziamonisakieteandimimpeatunakimosusu, ndengeniniakokintangonyonsokobatelaekateliya malamu?
+16Mpeayanolakiete:‘Sokiatyakintangonyonsoliboso yamisonayemakamboyamawaoyoekómelakabatompe ayebakieteezaliNzambendealongolakabatomosusu bozwimpeamemakabasusunalokumumpenankembo monene’
17Mokonziayambakimobaliyangonabobotompe atunakimotooyoalandakiyeayanolanamotunaoyo, ndengeniniakokikokimabomoiyapɛtɛɛmpeyabisengo?
18Mpeayanolakiete,‘Sokiamikundolakintangonyonso eteazalakimokonziyabokonzimokomonenempenkolo yaebeleyabato,mpeetemakanisinayemasengelite kozalanamakambomosusu,kasi,asengelakintango nyonsokokanisalolengeniniakokikotombolabolamuna bangomalamukolekaAsengelimpekobondelaNzambe etemokumbamokoteeboyama’
19Lokolaapesiyemasanzoli,mokonziatunakimotoya zomi,ndengeniniakokikoyebabaoyobazalakikosalana yenabokosi?
+20Mpeayanolakinamotunaoyo:‘Sokiamonakisoki komemamayabatooyobazalinantinanayeezalakiya bomotompesokibabatelakimobekooyoebongiyaliboso naboyambimpenamayangani,mpenaboyokaninabango yabatonyonso,kolekaatamoketendelooyoebongimpo nakopesalongonyatonamakambomosusuyabizaleli malamu.KasiNzambeakotyamakanisinayo,EeMokonzi, namakambonyonsoyalokumu’
+21Ntangomokonziamonisakieteandiminayena mongongomakasimpeakumisakibangonyonso mokomoko(nakatiyamasanzoliyabatonyonsooyo bazalakiwana),bakómakikosepelanafɛtiyango
+22Mpenamokolooyoelandaki,ntangolibaku epesamaki,mokonziatunakimotooyoalandakiete: “Lolengeninielekimoneneyakozangalikebi?”
+23Mpeayanolakiete:‘Sokimotoazalikomibanzabanza mponabananayetempeazalikopesamilendenyonso mponakoteyabangoMpotobondelakaNzambentango nyonsomponabisomeitekasimponabananabisompo etelipambolinyonsoezalayabangoMposanabisoete bananabisobázalanakomipekisaemonanakakakana nguyayaNzambe’
24Mokonzialobakietealobakimalamumpenansima atunakimosusu,ndengeniniakokikozalanabolingoya ekólo?
+25Ayanolakiete:‘Nakobatelakalibosoyamakanisina yo,likanisieteezalimalamukofandampekokufana mbokanayeKofandanambokamopayaememaka kotyolababolampensɔniepainabazwilokolande babenganakibangomponalikambomokoyamabe.Soki opesimatombanabatonyonso,ndengeozalikosalayango ntangonyonso,Nzambeakopesayobobotoepaiyabato nyonsompeokotángamalokolamotoyaekólo.”
26Nsimayakoyokamobalioyo,mokonziatunakimoto oyoalandakinamolɔngɔ,ndengeniniakokikofandana boningaelongonamwasinaye?
27Mpeayanolakiete,‘Nakoyebakaetenabomotona bangobatobazalinamotómakasimpenamakasimpona kolukabamposanabangomoko,mpebazalina mbongwanayambalakakayamakanisinanzelaya makanisiyalokuta,mpebomotonabangoezalimpenzana bolɛmbuEsengelikosalanamayelenabangompe kobimisakoswanateMponaetamboliyabomoioyo elongimokumbimotukaasengelikoyebamokanooyo asengelikotambwisanzelanayeEzalibobelenakobenga lisalisiyaNzambendebatobakokikotambwisanzelaya soloyabomointangonyonso’
28Mokonziamonisakiboyokaninayempeatunakimoto oyoalandaki,ndengeniniakokikozalanamabungate?
+29Mpeayanolakiete:‘Sokiozalintangonyonsokosala namakanisimpeozalikopesakondimaatamokolomoko tenamalobayakofinga,kasiozalikomimonisamponayo mokomakambooyobalobinayompeozwiekatelina makanisinayomokomakambooyobasɛngiyompeozali kokokisamakambonyonsonapoleyabosambisinayo, okozalanamabungate,+EeMokonziKasiboyebimpe kosalelamakamboyangoezalimosalayanguyaya Bonzambe.’
30Lokolaasepelakiminginamalobawana,mokonzi atunakimosusu,ndengeniniakokikozalanankandate?
+31Mpealobakinaeyanonamotunaoyo:‘Sokiayebaki eteazalinanguyalikolóyabatonyonsoatamponakopesa bangoliwa,sokiapesinzelanankanda,mpeekozalana ntinatempenamawasokiye,kakampoazalakinkolo, alongolakibatomingibomoi
+32Nzokandeniniezalakinamposayankanda,ntango batonyonsobazalakikotosabatompemotomokote azalakikoyinaye?EsengelikoyebaeteNzambeazali koyangelamokilimobimbanaelimoyabobotompe kozangankandaatamoke,mpeyo,’alobaki,‘EeMokonzi, osengelimpenzakomekolandakisanaYe’
33Mokonzialobakieteayanolakimalamumpenansima atunakimotooyoalandakiete:“Toliyamalamuezalinini?
34‘Kosalamalamunantangonyonsompenakokanisa malamu,’alimbolaki,‘kokokanisaoyoezalinalitomba mponapolitikinabisomokonambumamabeoyo ekobimanakondimalikanisioyoekeseni,mponakopesa kilonalikambonyonsotokokakozwatolimalamumpe mokanonabisoekokisama.Mpeoyoelekintina,nanguya yaNzambemwangonayonyonsoekozwakokokisama mpoeteozalikosambelaNzambe.’
35Mokonzialobakietemotooyoayanolakimalamu,mpe atunakimosusuete:“Filozofiezalinini?”
36Mpealimbolakiete,‘Kokanisamalamunantinaya motunanyonsooyoebimimpekomemamaatamoketena bamposa,kasikomanyolanantinayabampotaoyoeutina bamposa,mpekosalanabosembolokolamakambo masengi,komekakabokatikatiKasitosengelikobondela Nzambemponakokɔtisanamakanisinabisobotalelimpo namakamboyango.’
37Mokonzialakisakindingisanayempeatunakimosusu, ndengeniniakokikokutananabondimintangoazalikosala mobembonambokamopaya?
+38Ayanolakiete:‘Nakozalakasemboepaiyabato nyonso,mpenakomonanalokolamotoyansenaesikaya
kolekabatooyoazalakikotambolanakatinabangoMpo ezalietindaoyoendimamieteNzambenabomotonaYe mpenzaandimakabatoyakomikitisaMpelibotayabato elingakabaoyobandimakakotosabango.’
39Lokolaamonisakieteandimieyanooyo,mokonzi atunakimosusu,ndengeniniakokikotonganandengeoyo bandakonayeekoumelansimanaye?
+40Mpeayanolakinamotunaoyo:‘Sokibikelamunaye bizalakinabonenempenalokumu,mpoetebatalibátika bangomponakitokonabango,mpesokialongolakiata moketemokoyabaoyobazalakikosalamisalayandenge wanampeatamoketekotindabatomosusubásalela bamposanayekozangalifuti.
41MponakotalalolengeniniNzambeazalikopesalibota yabato,kopesabangobokolongonompemakokiya makanisimpe.makabomosusunyonso,yemokoasengeli kolandandakisanaYenakopesakabatombanompona mosalanabangoyamakasiMpoezalimisalaoyoesalemi naboyengebenendeeumelakantangonyonso!
42Mokonzialobakietemotooyompeayanolakimalamu mpeatunakimotoyazomiete:“Mbumayabwanyaezali nini?
+43Mpeayanolakiete:‘Etemotoayebanakatinaye mokoeteasalimabetempeazalanabomoinayenasolo Lokolaezaliutanamakambooyo,EeMokonziyanguya, ndeesengomonenempebokasiyamolimompekondima makasiepainaNzambeezwamakaepainayosokiokonzi bokonzinayonakobangaNzambe.’
44Mpeeyokakieyanobangobansobagangakinabokumi makasi,mpensimamokonzinabotondibwaesengobwa yeabandakikomelabolamubwabango.
45Mpenamokolooyoelandaki,elamboelandakindenge mokonamabakuyakala,mpentangolibakuezwamaki, mokonziabandakikotunamitunaepaiyabapayaoyo batikalaki,mpealobakinamotoyalibosoete:‘Ndenge ninimotoakokikomibatelanalolendo?
+46Mpeayanolakiete:‘Sokiabatelakabokokanimpe amikundolinamabakunyonsoeteazalimotooyoazali koyangelabatoMpeNzambeamemibatoyalolendo mpamba,mpeatombolibatoyabopɔlɔmpeyakomikitisa!
+47Mokonzialobakinayenabobotompeatunakimoto oyoalandakiete:“Motoasengelikoponabananimpo bázalabapesi-tolinaye?”
+48Mpeayanolakiete:‘Baoyobamekaminamakambo mingimpebabatelakabolingomalamuoyoesangisamite epainayempebazalikolyaezalelinayemoko.Mpe Nzambeamimonisakaepaiyabaoyobabongimpoete nsukawanaekokisama.’
+49Mokonziakumisiyempeatunakimosusuete:“Eloko niniezalinantinamingimponamokonzi?”
50Ayanolakiete:‘Boningampebolingoyabatooyoazali koyangela,mpoezalinanzelanayangondebokangamiya bolingomalamuekómioyoekokikokabwanateMpeezali Nzambendeazalikosalaetelikamboyangoesalemana kolandamposanayo’
51Mokonziakumisiyempeatunakimotomosusuete: “Mokanoyakolobaezalinini?Mpeayanolakiete, ‘Kondimisamotelemelinayonakolakisayemabungana yenalimpingayamatataoyoebongisamimalamu +52Mponandengewana,okolongamoyokinayona kotɛmɛlayete,kasinakokumisayemponakondimisaye MpeezalinanguyayaNzambendekondimisaekokisama’
53Mokonzialobakieteapesakieyanoyamalamu,mpe atunakimosusu,ndengeniniakokakikofandanaboboto elongonabatoyamposondengenandengeoyobasalaki batoyabokonzinaye?
54Ayanolakiete:‘Nakosalakaetenioyoebongiepaiya motonamoto,mpekozwakaboyengebenelokola motambwisinayo,lokolaozalikosalasikoyonalisalisiya bososolioyoNzambeapesiyo.’
55Mokonziasepelakiminginaeyanowana,mpeatunaki mosusu:‘Namakamboninimotoasengelikonyokwamana mawa?’
56‘Namawaoyoekómelakabaninganabiso,’ayanolaki, ‘ntangotomonieteeumelakampeekokikobongisamate. Makanisiepesibisonzelateyakoyokamawampona baoyobakufimpebalongolaminamabe,kasibatonyonso bayokakamawamponabangompobakanisakakaka bangomokompematombanabangomokoEzalikakana nguyayaNzambendetokokikokimamabenyonso!
57Mokonzialobakieteapesakieyanooyoebongi,mpe atunakimosusu,ndengeninilokumuebungi?
+58Mpeayanolakiete:‘Ntangololendompekomityela motemaoyoezangindeloezwinguya,nsɔnimpe kobungisalokumuebotamakaMpoNzambeazaliNkolo yalokumunyonsompeapesakayangoesikaalingi’
59Mokonziandimisieyano,mpeatunakimotooyo alandaki:"Batobasengelikomipesaepaiyanani?"
60‘Epaiyabaoyo,’ayanolaki,‘baoyobasalelakabinona bolingomalamumpenabobangitonabolamuyabango mokote,bakanisakabobelelitombanabangomokoMpo mokoezalielemboyabolingo,mosusuelemboyabolingi mabempeyakolekisantango.
61Mpomotooyoazalintangonyonsokokɛngɛlampona litombanayemokoazalimotɛkinamotemaKasiozalina bolingoyabatonyonsooyobazalikoyangelanayona lisalisiyatolimalamuoyoNzambeapesiyo’
62Mokonzialobakieteayanolakinamayele,mpeatunaki mosusu:“Elokoniniebatelakabokonzi?
63Mpeayanolakinamotuna,‘Bokebampebokanisa libosoetemabemokoteesalemanabaoyobatiaminaesika yabokonzilikoloyabato,mpeyangobosalakantango nyonsonalisalisiyaNzambeoyoafulakabinona bosambisiyamonene’
64Mokonzialobelakiyemalobayakolendisa,peatunaki mosusu:Niniebatelakabotondipelokumu?
65Mpeayanolakiete:‘Bolamu,mpoezalimozalisiya misalamalamu,mpenayangomabeebebisami,kutu lokolabozalikolakisalokumuyabizaleliepaiyabato nyonsonalikabooyoNzambeapesibino.’
66Mokonziandimakinabobotoeyanompeatunakiya zominamoko(lokolaezalakimibalekolekantuku nsambo),ndengeniniakokakinantangoyaetumba kobatelakimiayamolimo?
67Mpeayanolakiete:‘Nakomikundolakaeteasalaki mabemokoteepaiyamotomokoyabatonaye,mpeete batonyonsobakobundamponayemponamatombaoyo bazwaki,koyebaeteatasokibabungisibomoinabango, bokobatelabatooyobazalikotyelabangomotema.Mpo eteozangakaatamoketekozongisanalikambomoko motemabobotooyoNzambeapeliyonayangoezali bongo.’
68Mokonziapesakibangobansomabokonamongongo makasimpealobakinabangonabobotomingimpensima
amelakimopepemolaimponabokolongonobwamokona moko,komipesanaesengo,mpekopesakaboningaya bokabimpeyaesengomingilikoloyabapayanaye
MOKAPOYA10
MitunampebiyanoezalikokobaKolakisandengenini esengelikoponabakonziyabasodaOyomotoabongi kosepelanayangompemikakatanomosusuyabomoiya mokolonamokoloezalisololelolokolaelekimbula2000 Vɛrsɛ15-17eyebanimingimpoezalikopesatolimpona masanoyamasanoVɛrsɛ21-22elobelimayeleyakopona prezidatokozalanamokonzi
1Namokoloyansambo,mabongisiyamonenemingi kolekaesalemaki,mpebatomosusumingibautakina bingumbandengenandenge(katinabangomotángo moneneyabaambassadeurs)
2Ntangolibakumokoezwamaki,mokonziatunakimoto yalibosokatinabaoyobatunakinainote,ndengenini akokikoboyakokosamanamakanisiyalokuta?
3Mpeayanolakiete:‘Nakotalelákámalamumalamu molobi,likambooyobalobi,mpelikambooyobazali kolobela,mpenakotiakalisusumitunayangonsimaya mwantangonandengeekeseniKasikozalanamakanisi yaekɛngɛmpekozalanalikokiyakosalaekateliya malamunamakambonyonsoezalimokoyamakabo malamuyaNzambe,mpeozalinayango,EeMokonzi’
4Mokonziabɛtakimabɔkɔnamongongomakasimpe atunakimosusu:“Mponaninibatomingibakómakana bizalelimalamuatamokete?
5Ayanolakiete:‘Mpambate,batonyonsobazalakana bokatikatitempebalingakabisengoYangowana,kozanga bosemboebimakampempelayalokosoMomesenoya bizalelimalamuezaliepekiselimponabaoyobamipesina bomoiyabisengompoeteesɛngibangobálinga komipekisampebosemboMpoezaliNzambendeazali nkoloyamakamboyango.’
6Mokonzialobakieteayanolakimalamu,mpeatunakiete: “Bakonzibasengelikotosanini?”Mpealobakiete, ‘Mibeko,mpoetenanzelayamibekoyasembobakoka kozongisabomoiyabatoAtalokolayonaetamboliya ndengewananabotosietindayaBonzambeobombimpo nayomokoekaniseliyalibela.’
7Mokonzialobakietemotooyompealobakimalamu,mpe atunakimotooyoalandaki:“Tosengelikotyabananilokola baguvɛrnɛrɛ?”
SMpeayanolakiete:‘Batonyonsooyobayinakamabe, mpebamekolakaetambolinabinomokobasalakana bosembompoetebábatelalokumumalamuntangonyonso Mpooyoezalioyoozalikosala,EeMokonziyanguya,’ alobaki,‘mpeezaliNzambendeapesiyomotoleya boyengebene.’
9Mokonziakumisakieyanonamongongomakasimpena nsimaatalakimobalioyoalandakialobakiete:‘Tosengeli kotyananibakonziyamampinga?’
+10Mpealimbolakiete:‘Baoyobalekinampikompena boyengebenempebaoyobazalikomitungisamingimpona libateliyabatonabangonaesikayakolonganakotyelaka bomoinabangonalikamamponakozangakokanaMpo lokolaNzambeasalakamalamuepaiyabatonyonso,yo mpenakomekolaYeozalimosaliyabobotoyabato nyonsooyoozalikoyangela’
11Mokonzialobakieteapesakieyanoyamalamumpe atunakimosusuete:“Motoniniabongikosepelanaye?”
+12Mpeayanolakiete:‘Motooyoazalinalokumumpe bozwimpenguyampeazalinamolimooyoekokanina yangonyonso.Yomokoomonisakanamisalanayoete obongimpenzakosepelanayonalisalisiyaNzambeoyo azalikotindayoomibanzabanzamponamakamboyango’ 113Mokonziamonisakikondimanayempealobina mosusuete:‘Bakonzibasengelikolekisantangomingina makambonini?’
14Mpeayanolakiete:‘Mponakotángampekoyekola mikandayamibemboyabakonzi,oyoekomamimpona makonzindengenandenge,namokanoyakobongisampe kobatelabatooyobazalakikoyangelaMpeezalinamosala motindowanandeozwinkembooyobatomosusu bapusanakipenepenenayangote,nalisalisiyaNzambe oyoakokisakabamposanayonyonso’
15Mokonzialobelakimobaliyangonamolendempe atunakimosusu,ndengeninimotoasengelikomipesa minginabangonganayeyakopemampeyakominanola?
16Mpeayanolakiete:‘Kotalamasanowanaoyoekoki kosalamanandengeoyoebongimpekotyalibosoyamiso yamotobililingioyoezwaminabomoimpeoyoesalemi nalokumumpenalokumuezalinalitombampeebongi 17Mpoezalinamwabotongioyoekokikozwamaatana masanowana,mpombalamingiliteyamokoyakolinga eteyamakanamakamboyabomoioyoezalinantinamingi te.Kasinakosalákámakambooyoebongimpenzana misalanayonyonso,omonisieteozalifilozofempe Nzambeakumisakayomponabizalelinayoyamalamu’ 18Mokonzi,asepelakinamalobamayemautikolobama, alobinamotoyalibwa:“Ndengeninimotoasengeli komitambwisanabafɛti?
+19Mpeayanolakiete:‘Osengelikobenganangámbona yobatoyamayelempebaoyobazalinalikokiyakopesayo makanisiyantinanaoyoetalimakamboyabokonzinayo mpebomoiyabatooyoozalikoyangela(mpoeteokokaki tekozwamotóyalikambomokooyoebongitooyoezali koteyakolekaoyo)mpambatebatoyandengewanabazali balingaminaNzambempoetebateyakimakanisinabango mponakomanyolamitóyamakamboyalokumumingi-lokolayomokoozalimpenzakosalayomoko,bandawana misalanayonyonsoezalikotambwisamanaNzambe.’
20Asepelakiminginaeyano,mokonziatunakimotooyo alandakiete:“Elokoninielekimalamumponabato?Que esengelikokomamwanambokaprivémokonzilikolona bangotomembreyafamilleroyale?
+21Mpeayanolakiete:‘Yeoyoalekimalamunabozalisi. Mpobakonzioyobautánamolɔngɔyabakonzimbala mingibazalakamakasimpenamakasiepaiyabatooyo bazalikoyangelaMpemingikolekaezalilikambooyo mponabamokokatinabaoyobatombolakinamolɔngɔya bana-mbokayabangomoko,oyonsimayakokutanana mabempekomemandambonabangoyabobola,ntango bazalikoyangelaebeleyabatobakómakanamotemamabe kolekabakonziyabokonzioyobazangiNzambe 22Kasi,lokolanalobi,ezalelimalamuoyoeteyami malamuezalinamakokiyakoyangela,mpeozalimokonzi monene,mingitempoeteolekinankemboyabokonzina yompebozwinayokasindempoeteolekibatonyonsona mawampenamosalayabolingomalamu,namatɔndiepai yaNzambeoyoapesiyobizaleliwana’
23Mokonzialekisakimwantangomponakokumisamoto yangompenansimaatunakimotoyansukaete:Niniezali likambooyoelekimonenenakoyangelabokonzi?
+24Mpeayanolakiete:‘Etebatooyobazalikoyangela bafandantangonyonsonaezalelayakimya,mpeete bosemboesalemanokinokinamakamboyamatata’
+25Makamboyangoezwamakananzelayabopusiya mokonzi,ntangoazalimotooyoayinakamabempe alingakamalamumpeapesakamakasinayempona kobikisabomoiyabato,kakandengeozalikotalela kozangabosembolokolalolengeyamabeoyoelekimabe mpenanzelayaboyangelinayoyasembo,omisalelaki lokumuoyoekufakate,mpambateNzambeapesiyo makanisioyoezalipɛtompeoyoebebisaminamabe nyonso’
26Mpentangoatikaki,mabokomakasimpeyaesengo ebandakimponamwantangomolaiNtangoetelemaki mokonziazwakikɔpɔmpeapesakitoastmponakokumisa bapayanayenyonsompemalobamayebalobaki.
27Bongomponakosukisa,alobakiete:“Nazwilitomba monenenakozalanayo”Nazwilitombaminginacaching yamayeleoyoopesingainaoyoetalimayeleya koyangela’
+28Nansima,apesakimitindoetebápesamokomokona bangotalantamisatoyapalata,mpeaponakimoombona yemokompoapesambongoyango
+29Nambalamokobagangakimponakondimanabango, mpefɛtiyangoekómakiesikayaesengo,wanamokonzi amipesakinafɛtioyoezalakikolandana
MOKAPOYA11
Mponakoyebamakanisinantinanasténographieyakala, talaVɛrsɛ7.Libongolietindamimponakondimamampe endimamilokolaetangami,mpe(Vɛrsɛ23)votiya kondimamaoyoezalikomataezwamimpeememamina bomoko.
1Nakomimolaimpenasengelikozalanamposamakasiya bolimbisinayo,Filocrate
2Nakamwakikolekandelonamibalimpelolengeoyona mbalakakabapesakibiyanooyoesengelakimpenzantango molaimponakokanisa
3Mpoatakomotunakiakanisakiminginamotunamokona mokoyasikisiki,baoyobayanolakimokonsimanamosusu bazalakinabiyanonabangonamitunaoyoebongisamaki mbalamokompebongoemonanakiepainangaimpena bayebansobazalakiwanampemingimingiepaiya bafilozofeetebabongikosepelanayango.
4Mpenakanisietelikamboyangoekomonanakalokolaya kokamwamponabayebakotangalisolonangainamikolo mizalikoya
5Kasiezalimalamutekolobanandengeyamabe makambooyoekomaminabaarchivesyabatonyonso
6Mpeekozalamalamutempoyangaikobukamobeko lokolaeyeNabɛtakalisoloyangokakandengeesalemaki, nalisosolinyonsonazalikoboyalibunganyonso
7Nasepelakiminginanguyayamalobanabango,naboye etenasalakimakasimponakotunabatooyomosalana bangoezalakiyakokomamakambonyonsooyoesalemaki nabayokiyabokonzimpenabafɛti.
8Mpoezalimomeseno,lokolaboyebi,utantangomokonzi abandikosalamombongokinontangoakozwapansiɔmpo
nakopema,mponakokomamokandayamalobampe misalanayenyonsoebongiseliyamalamumpenzampe yantinamingi
9Mponamokolooyoelandi,batángakaminitiyamisala mpemalobayamokolooyoelekilibosoetemombongo ebanda,mpesokilikambomokoyamabeesalemaki, likamboyangoebongisamakambalamoko
10Nayango,nazwaki,lokolaelobami,nsangoyasikisiki utanamikandayabatobanso,mpenalakisakimakambona molongooyoesengeliutanayebibonibonibozalinamposa makasiyakozwasangoyantina
11Mikolomisatonansima,Demetrioazwakibatoyango mpealekakinaefeloyambu,oyoezalakinabolaiya bastadinsambo,tiinaesangayango,akatisakipontmpe akendakinabitúkáyaFalonanɔrdi
12Kunaasangisakibangoondakoyoko,eyeetongamaki likololyalibongolyambu,yakitokomingimpenaesika yabozangibato,mpeabengisakibangompoyakosala mosalamwabobongoli,mpambatenyonsooyo basengelakinayangomponantinayangoetiamakina mabokonabango
13Bongobabandakimosalayakokokanisabarésultatsna bangoebelempekotindikabangobayokana,mpeeloko nyonsooyobayokanakiekomamakinandengeebongina litambwisiyaDemetrio.
14Mpelikitayangoeumelakitiinangongayalibwa; nsimanayangobazwakibonsomimponakosalisa bamposanabangoyanzoto.
15Bilokonyonsooyobalingakiebongisamakimpona bangonaéchelleyakitokoLongolayangoDorothéazalaki kosalamabongisindengemokomponabangomokolona mokololokolaesalemakimponamokonziyemokompo boyeapesamakimitindonamokonzi
16Nantɔngɔntɔngɔbazalakikoyamokolonamokolona Lopango,mpensimayakopesambote,mokonziazongaki naesikanabango
17MpelokolaezalimomesenoyaBayudabanso, basukolakimabokomabangoombumpebasambelakiepai yaNzambempensimabamipesakinakotangampe kobongolaeteniyasikisikioyobazalakikomipesa,mpe natiakimotunaepainabango,Mponaniniezalakiete basukolakimabokoyabangoyamboyakosambela?
18Mpebalimbolakieteezalakielemboetebasalakimabe te(mpololengenyonsoyamosalaesaleminanzelaya maboko)utananzelanabangoyalokumumpeyabule batalakanyonsolokolaelemboyabosembompebosolo.
19Lokolanasilakikoloba,bazalakikoyanganaelongo mokolonamokolonaesikaeyeezalakikosepelisampona kimianayangompekongenganayangompebamipesaki namosalamwabango
20Mpeesalemakinambalakakaetemosalayabobongoli esilakinamikolontukunsambonamibale,kakalokolande ebongisamakinamokano
21Tangomosalaesilaki,Demetrioayanganisakiebeleya Bayudanaesikawapilibongoliesalamaki,mpeatangaki yangoepaiyabatobanso,libosoyababongoli,oyo bakutanakinaboyambimonenempeutanabato,nantina yamatombamineneoyobapesakibango
22BapesakimasanzoliyamolendeepaiyaDemetrio,mpe, mpebalendisakiyeeteakomaMibekomobimbampeapesa kopimokonabakambinabango
+23Nsimayakotángamikanda,banganga-nzambempe bankulutuyababongolimpelisangáyaBayudampe bakambiyabatobatɛlɛmakimpebalobakietelokola libongolimokoyamalamumpenzampeyabulɛɛmpeya sikisikiesalemaki,ebongakimpenzaeteezalakakandenge ezalakimpembongwanamokoteesalemanakatinayango
24Mpentangolisangamobimbabamonisakibondimibwa bango,batindakibangokosakolaelakelimabeengebenena momesenomwabangolikololyamotonyonsooyoakosala mbongwanayokosokonakobakisaelokomokoto kobongolanalolengeyokonyonsoninimokoyamaloba mayemakomamakitokolongolaka
25Yangoezalakilikamboyamayelempenzampona kosalaetebúkuyangoebatelamamponantangonyonso oyoekoyakozangaeteebongwana
26Ntangobayebisakimokonzilikamboyango,asepelaki mingi,mpambateamonakietemwangooyoasalaki ekokisaminakimia
27Mokandamobimbaetangamakiepainayempe akamwakiminginaelimoyaMopesi-mibeko
28MpealobakinaDemetrioete:‘Ndengeniniekoki kozalaetemokotekatinabatoyamayelenamakamboya kalato‘bakomiyamalobayantɔkiakanisakieteezalina ntinakolobelalikambomokoyakokamwaboye?’
+29Mpeayanolakiete:‘Mpomobekoezalimosantumpe eutinaNzambeMpebamosusukatinabaoyobasalaki mokanoyakosalanayangobabɛtaminaNzambempena yangobatikakimokanonabango.’
30AlobakieteayokakiepaiyaThéopompusete babenganakiyenamakanisinayenaboumeliyamikolo kolekantukumisatompoeteakanakikokotisanalisolona yemwamakambooyoesalemakiutanamabongoliya libosompeoyomwamokeyakotyelamamotemateya mibeko.
31Ntangoabikakimwamoke,abondelakiNzambeete ayebisayepolelemponaninimpasiyangoekómelakiye
32Mpeemonisamiepaiyayeondoto,eteutanamposaya koyebayampamba,azalakinamposayakoyebisabosolo yabulenabatompamba,mpeetesokoatikiakozonga nzotokolɔngɔnɔnaye.
33NayokimpenambɛbuyaThéodectes,mokoya bapowɛtiyamawa,etentangoalingakikobongisa makambomosusuoyoekomamakinabukuyangompona mokoyamasanonaye,azwakimaladiyacataractenamiso nayenyonsomibale
34Mpentangoasosolakintinaninimpasiekwelakiye, abondelakiNzambemikolomingimpenansima azongisamaki.
35Mpensima,mokonzi,lokolanasilakikoloba,azwaki ndimbolayaDemetriusnalikambooyo,apesakilokumu mpeatindakietebokebimonenebozwamanamikanda, mpeeteekobatelamanabosantu.
36Mpealendisakibabongolietebakendekotalayembala nambalansimayabozonginabangonaYudea,mpoete ezalakimalamu,alobakiete,atindabangosikawanandako
37Kasintangobazongaki,azalakikotalelabangolokola baninga,ndengeezalakimalamu,mpebazalakikozwa makaboyabozwiepainaye
38Apesakimitindoetebibongiselibisalemampoete bazonganandako,mpeasalelakibangonandengeya kosepelisamingi
+39Apesakimokomokonabangobilambamisatoya malamumpenza,talantamibaleyawolo,etandamokooyo ezalakinakiloyatalantamoko,bilokonyonsoyandako mponabambekamisato.
+40MpeelongonamosungiatindakiEleazarebambeka zominamakoloyapalatampebisalelinyonsooyoesengeli, etandamokoyamopanzioyoezalakinamotuyayatalanta ntukumisato,bilambazomi,yamotane-bulé,mpemotole mokoyakitoko,mpebiteninkamamokoyaliniya malamukolekaoyoesaleminabilamba,lisusubasaani mpebasaani,mpebakɔpɔmibaleyawolomponakobulisa Nzambe
+41Asɛngakiyelisusunamokandaetesokimotomoko alingikozongaepainaye,apekisabangote
42Mpoatalakiyangolibakumoneneyakosepelana lisangalyabatoyamayeleyaboye,mpeakolingamingi kolekabomengobwayelikololyabangokolekalikololya mpamba
43MpesikawaFilocrate,ozalinalisolomobimba engebenenaelakanangai
44Nakanisietebozalikosepelaminginamakambomaye kolekanamakomiyabatoyamayelenamasapo.
45Mpoetebozalikomipesanaboyekoliyamakambo mayemakokikopesalitombanamolimo,mpekolekisa ntangomingilikololyayango.Nakomekakoyebisa makambomosusunyonsooyoebongikokoma,mpona kotalakayangomalamukolekamponamolendenayo