Mosamalia Molamu Luka 10:25-37 25 Mpe, tala, mopesi-mibeko moko atelemaki, mpe amekaki ye, kolobaka: “Molakisi, nakosala nini mpo na kozwa bomoi ya seko? 26 Ye alobi na ye: «Nini ekomami na kati ya Mibeko? ndenge nini ozali kotanga? 27 Mpe ayanolaki alobaki: “Okolinga Nkolo Nzambe na yo na motema na yo mobimba, mpe na molimo na yo mobimba, mpe na makasi na yo nyonso, mpe na makanisi na yo mobimba; mpe mozalani na yo lokola yo moko. 28 Mpe alobi na ye: " Oyanoli malamu. 29 Kasi ye alingi komilongisa, alobi na Yezu: "Mozalani na ngai azali nani?" + 30 Mpe Yesu ayanolaki ete: “ Moto moko akitaki longwa na Yerusaleme na Yeriko, mpe akweyaki na kati ya miyibi, balongolaki ye bilamba na ye mpe bazokisaki ye mpe bakendaki, mpe batikaki ye ndambo akufi.” + 31 Mpe na mbalakaka nganga-nzambe moko akitaki na nzela wana, mpe ntango amonaki ye, alekaki na ngámbo mosusu. + 32 Molevi moko, ntango azalaki na esika yango, ayaki kotala ye, mpe alekaki na ngámbo mosusu. + 33 Kasi Mosamalia moko, ntango azalaki kotambola, akómaki esika oyo azalaki, mpe ntango amonaki ye, ayokelaki ye mawa. 34 Mpe akendaki epai na ye, mpe akangaki bampota na ye, asopaki mafuta mpe vinyo, mpe atyaki ye likoló ya nyama na ye moko, mpe amemaki ye na ndako ya bapaya, mpe abatelaki ye. 35 Mpe na mokolo oyo elandaki, ntango akendaki, abimisaki mbongo mibale, mpe apesaki yango na limpinga, mpe alobaki na ye: “Bobatela ye; mpe nyonso oyo okobimisaka mingi, ntango nakoya lisusu, nakozongisa yo. 36 Nani sikawa kati na bango misato, okanisi, azalaki mozalani na ye oyo akweyaki o ntei ya miyibi? 37 Mpe alobaki ete: “Moto oyo ayokelaki ye mawa.” Bongo Yesu alobaki na ye ete: “ Kende, yo mpe sala ndenge moko.” Lisolo ya Mosamalia malamu ( Luka 10:25–37 ) ezali moko ya masese ya Yesu oyo eyebani mingi. Ezali kopesa ndimbola ya mozindo na ntina na bolingo ya solo, mawa, mpe nini elimboli mpenza
1
Mosamalia Molamu
kozala mozalani. Tala bokabwani ya vɛrsɛ na vɛrsɛ oyo ezali koloba na mokuse lisolo yango, oyo elandi na mateya ya ntina mpe ndenge ya kosalela yango na ndenge ya malamu.
Bokabwani ya vɛrsɛ na vɛrsɛ Luka 10:25–28 — Momekano ya Mosambisi mpe Mibeko Minene Vɛrsɛ 25: Mosambisi moko (moyekoli ya Mibeko ya Moize) atɛlɛmi mpo na komeka Yesu, atuni nini asengeli kosala mpo azwa libula ya bomoi ya seko. Vɛrsɛ 26: Yesu ayanoli na kozongáká motuna yango na makomi, mpe atuni avoka ndenge nini atángaka Mibeko. Vɛrsɛ 27: Mosambisi ayanoli na bosikisiki, azongeli Mibeko na mokuse na mitinda mibale ya ntina: kolinga Nzambe na motema mobimba, na molimo, na makasi, mpe na makanisi, mpe kolinga mozalani lokola ye moko (kotalaka Deteronome 6:5 mpe Levitike 19:18). Vɛrsɛ 28: Yesu apesi longonya na eyano na ye, ayebisi ye ete kosala bongo ekopesa bomoi. Luka 10:29–32 — Batali mpe baoyo bakanisaki te Molongo 29: Kolukaka komilongisa to kopekisa bonene ya mokumba na ye, avocat atuni, "Mpe nani azali mozalani na ngai?" Vɛrsɛ 30: Yesu abandi lisese yango. Mobali moko oyo azali kotambola na nzela ya mabangamabanga mpe ya likama longwa na Yelusaleme kino na Yeriko akwei na miyibi. Balongoli ye bilamba, babɛti ye makasi, mpe batiki ye ndambo akufi. Vɛrsɛ 31: Nganga-nzambe akiti na nzela moko. Lokola amoni mobali oyo azoki, akatisi na ngámbo mosusu mpe azali kokoba kotambola. Vɛrsɛ 32: Molevi moko (mosungi ya tempelo) akomi na nsima. Atali moto oyo azoki, kasi lokola nganga-nzambe, akatisi na ngambo mosusu mpe aleki. Luka 10:33–35 — Mosamalia ya motema mawa Vɛrsɛ 33: Mosamalia —mosangani ya etuluku oyo Bayuda mingi ya eleko wana bazalaki kotyola mingi mpe kokima ye —akiti na nzela. Lokola amoni moto oyo azoki, ayoki mawa makasi. Vɛrsɛ 34: Mosamalia akei mbala moko epai ya moto yango, akangi bampota na ye, asalisi yango na mafuta mpe na vinyo (ba nkisi oyo bato mingi bazalaki kosalela na eleko wana), atye ye likoló ya nyama na ye moko, amemi ye na ndako ya bapaya, mpe abatelaka ye butu mobimba. Vɛrsɛ 35: Mokolo oyo elandi, Mosamalia apesi mbongo mibale (denari) epai ya nkolo ndako ya bapaya mpo afuta lisalisi mosusu, mpe alaki ete akozonga mpe akofuta mbongo mosusu nyonso oyo asengelaki kobimisa. Luka 10:36–37 — Bosukisi ya mosala Vɛrsɛ 36: Yesu abalusaki motuna ya ebandeli, atuni avoka nani kati na bato misato oyo basalaki mobembo yango asalaki lokola mozalani ya moto oyo azwaki mpasi. Vɛrsɛ 37: Lokola akoki te komimema mpo na koloba “Mosamalia,” avoka ayanoli ete: “Moto oyo ayokelaki ye mawa.” Yesu apesi ye mitindo ete: " Kende, mpe sala ndenge moko. "
Mateya ya ntina & Bosaleli ya bomoi Kolimbola lisusu "Mozalani": Kozala mozalani elimbolami te na ndelo ya géographie, ya ekolo, to ya bomoi ya bato, kasi na bolingi ya kolakisa bolingo mpe mawa na moto nyonso oyo azali na mposa.
2
Mosamalia Molamu
Mawa Likolo ya Bonkoko: Boyebi ya lingomba to ezalela ya bato elimboli moke soki bolingo ya mosala ezali te. Ezala nganga-nzambe to Molevi babatelaki bopɛto ya losambo to ya malamu na kozanga koyokela bato komitya na esika ya basusu. Bolingo oyo etali misala: Bolingo ya solo esɛngaka kosala makambo oyo ekoki kosalelama, oyo ekosɛnga mbongo mingi. Mosamalia apesaki ntango na ye, biloko na ye, libateli, mpe libɔndisi na ye moko mpo na kozongisa mopaya. Kolonga makanisi mabe: Mbala mingi, lisalisi mpe bolamu eutaka na bisika oyo tokanisaki te. Lisese yango ezali kotelemela biso mpo na kotala koleka ba bias ya société mpe komona bomoto na moto nyonso.
Lisolo ya kala Kati na Bayuda mpe Basamalia Bonguna oyo ezalaki kati na Bayuda mpe Basamalia na ekeke ya liboso ezalaki bobele kowelana ya pɛtɛɛ te na kati ya bato; ezalaki bokabwani oyo ekɔtaki mpenza na misisa, oyo eumelaki bikeke mingi, oyo ezwaki misisa na ekólo, na politiki, mpe na bindimeli ya ntina ya mangomba. Mpo na kososola malamu ntina oyo bayoki ya Yesu na Luka 10 balingaki kokamwa na koyoka Mosamalia moko oyo azali na cadre lokola elombe ya lisolo yango, esalisaka tóyeba ndenge nini kowelana yango ebandaki.
1. Bokabwani ya lisolo ya bato: Ebandeli oyo ekabwani Bolongi ya Asulia (722 L.T.B.): Ntango bokonzi ya Asulia elongaki Bokonzi ya Nɔrdi ya Yisraele (Samaria), babenganaki Bayisraele mingi mpe bazongisaki bikólo ya bapaya na esika yango. Mixed Lineage: Bakitani ya baye batikalaki kobalana na bapaya oyo bayaki kofanda kuna. Atako Basamalia bazalaki koloba ete bazalaki bakitani ya solo, oyo bakataka te ya mabota ya nɔrdi (Efraime mpe Manase), Bayuda bazalaki kotalela bango lokola “loposo esangani” oyo ebebaki to bato ya makila ya ndambo oyo babebisaki bopɛto ya bikólo mpe losambo ya sembo.
2. Kotonga lisusu Tempelo mpe Matata na politiki Kotɛmɛla Ezela mpe Nehemia (Ekeke ya 5 L.T.B.): Ntango bato ya Yudea bazongaki na boombo longwa na Babilone mpo na kotonga lisusu Yelusaleme mpe Tempelo ya Mibale, Basamalia balobaki ete bakosangana na mosala yango. Bakonzi ya Bayuda baboyaki lisalisi na bango, batalelaki bango lokola bato ya losambo. Kozongisa mabe: Mpo na koyanola, bakonzi ya Basamalia basalaki makasi na guvɛrnema ya Perse mpo na kozongisa nsima mpe kobebisa mosala ya kotonga lisusu Yelusaleme. Yango ebimisaki bololo ya politiki oyo eumelaki.
3. Bokabwani ya mangomba: Ngomba Gerizime vs. Ngomba Siona Bisika ya losambo oyo ezalaki kowelana: Lokola Yelusaleme aboyaki, Basamalia batongaki tempelo na bango moko na Ngomba Gerizime pene na Shekeme, balobaki ete ezali esika mosantu ya solo oyo Moize aponaki.
3
Mosamalia Molamu
Makomami oyo ekeseni mwa moke: Basamalia bandimaki bobele Pentateuche ya Basamalia (mikanda mitano ya liboso ya Moize) lokola makomi, baboyaki bonkɔ́kɔ ya Basakoli ya Baebre, Mikanda, mpe ya Yelusaleme. Kobebisama ya Tempelo ya Basamalia (110 L.T.B.): Matata ekómaki makasi na eleko ya Hasmonae ntango Nganga-nzambe monene ya Bayuda John Hyrcanus akɔtaki na Samalia mpe abebisaki tempelo ya Basamalia na Ngomba Gerisime. Kobebisama yango ekómisaki bankola ya nkanda makasi kati na bango.
4. Makambo ya solo ya ekeke ya liboso na ntango ya mosala ya Yesu
Na ntango ya Kondimana ya Sika, bokabwani yango ezalaki na bopusi likoló na bomoi ya mokolo na mokolo: Bokimi & Ntaka ya bato: Bayuda oyo bazalaki kosala mobembo kati na Galilai mpe Yudea bazalaki mbala mingi kosala nzela ya kopengola na lobwaku ya Ebale Yordani mpenzampenza mpo na koboya komata makolo na teritware ya Basamalia. Maloba ya kofinga na mimeseno: Kobenga Moyuda "Mosamalia" ezalaki kofinga makasi, ekokani na kobenga bango mopɛngwi to mopɛngwi (lokola emonanaka na Yoane 8:48). Makambo ya kobebisama: Engebene masolo ya kala ya Flavius Josèphe, pene na eleko ya bolenge ya Yesu, etuluku moko ya Basamalia bapalanganisaki mikuwa ya bato na kobombana na kati ya Tempelo ya Yelusaleme na ntango ya Elekeli mpo na kobebisa yango.
Mpo na nini Contexte oyo ebakisaka Lisese
Tango avocat atunaki "Mpe voisin na ngai azali nani?" na Luka 10:29, azelaki ndelo —kondimisa ete “mozalani” etali kaka baninga na ye bana-mboka Bayuda oyo batosaka mibeko. Ntango Yesu akɔtisaki Mosamalia na lisolo: Likambo ya kokamwisa elombe: Bayoki bazalaki kozela triad ya masolo ya Nganga-nzambe, Molevi, mpe Moyisalaele ya bato mpamba. Kotiya Mosamalia oyo batyolamaki na esika ya misato ebebisaki mpenza bilikya na bango ya mimeseno. Kozongisa nsima nguya: Moyuda oyo azokaki asengelaki kotya motema na monguna na ye oyo alapaki ndai mpo na bomoi na ye mpenza. Kozongela kolimbola bolingo ya bazalani: Yesu amonisaki ete motema mawa eboyaka nkanda ya lisolo ya kala, kokanisela bato mabe, mpe bandelo ya bato. Bozalani ya solosolo ya kartye emonisami na nzela ya misala ya mawa epai na moto nyonso oyo azali na bosɛnga, ata soki azali na esika nini.
Nature Radical ya Merci Divine vs. Légalisme oyo ezo se justifier Atako Lisese ya Mosamalia malamu etangamaka mbala mingi lokola malako ya bizaleli malamu na ntina ya boboto, bozindo na yango ya ntina ya teoloji ezali mozindo mingi. Moko ya mitó ya makambo ya teoloji oyo eyebani mingi na mokapo oyo ezali La nature radical de la mawa ya bonzambe vs.
4
Mosamalia Molamu
Tala botali ya motó ya likambo oyo na kati ya biteni misato:
1. Komilongisa vs. Bobongwani ya Motema Dialogue ebandi na débat juridique mpe théologique :
Mokano ya Avocat: Verset 29 emonisi polele ete avocat atunaki "Mpe nani azali mozalani na ngai?" mpo azalaki "na mposa ya komilongisa." Azalaki koluka ndimbola ya sikisiki ya mibeko oyo ekopesa ye nzela ya kobenda ndelo zingazinga ya mikumba na ye —molongo oyo elakisaki esika wapi mokumba na ye esukaki mpe esika wapi akokaki kotika bolingo na kimia. Matata ya teoloji: Avoka atalelaki boyengebene lokola liste ya ndelo ya mibeko. Yesu azongeli boyengebene lokola ezalela ya motema oyo ezali komimonisa na bolingo oyo ezangi kondima. Bokeseni: Bonzambe ya solo ekoki komekama te na lolenge nini tozali kolimbola mikumba na biso na ndenge ya moke, kasi na lolenge nini tozali koyeisa mawa ya Nzambe na bonene.
2. Illusion ya Bopeto ya milulu Sans Compassion
Kosangana ya nganga-nzambe mpe Molevi emonisi likebisi moko ya ntina mingi ya teoloji na ntina na makambo ya motuya ya losambo: Mibeko ya bopeto vs. Makambo ya kilo mingi: Na se ya mibeko ya Kondimana ya Kala, kosimba nzoto ekufa ekomisaka nganga-nzambe mbindo na milulu (Levitike 21:1). Moto oyo azwaki mpasi na nzela azalaki "kufa ndambo" (Luka 10:30). Soki nganga-nzambe to Molevi atɛlɛmaki mpe akuti ye akufi, bazalaki na likama ya mbindo na milulu, kokata misala na bango ya losambo mpe kotɛlɛma na kati ya bato. Likambo oyo etyamaki na esika ya liboso te: Bazalaki kotya elili ya milulu na esika ya liboso na esika ya makambo ya bizaleli malamu . Yesu ateyaka ntango nyonso na Baevanzile mobimba ete bolingo, ngolu, mpe bomoi ya moto eleki protocole ya milulu (ndakisa, kobikisa na Sabata). Bososoli ya teoloji: Lingomba oyo elongolaka moto na mpasi ya bato, na esika ya kotinda ye na makasi na mpasi yango, elongi te komonisa bizaleli ya Nzambe.
3. Mawa lokola Métrique ya Solo ya Kondima Yesu abongoli premisse mobimba ya motuna ya liboso ya avocat: Avocat atunaki boye:
Yesu ayanolaki ete:
"Nani azali mozalani na ngai?" (Likambo: Nani azali na masɛngami mpo na kozwa bolingo na ngai?)
"Nani kati na bango misato azalaki mozalani na ye?" (Likambo: Nazali kozala moto ya ndenge nini?)
Ngolu ya mosala: Mawa ya Mosamalia ezalaki kosɛnga mbongo mingi, ezalaki na makama, mpe ezalaki na kondima te. Atyaki libateli na ye na likama na nzela moko ya likama, asalelaki mafuta mpe vinyo na ye moko, atikaki ngomba na ye, abimisaki mbongo na ye, mpe alakaki ete akozonga mpo na kofuta mbongo mingi.
5
Mosamalia Molamu
Komonisa lolenge ya Nzambe: Na teoloji ya Biblia, motema mawa ( hesed na Liebele, eleos na Greke) ezali kaka te liyoki ya mawa; ezali mawa ya kondimana, ya mosala. Mosamalia akómaki elilingi ya ngolu ya Nzambe na komonisáká boboto oyo azwaki te epai na moto oyo mbala mosusu azalaki kotalela ye lokola monguna.
Interprétation allegorique historique (Vue christologique) . Na boumeli ya lisoló mobimba ya lingomba, bato ya teoloji ya liboso (lokola Augustin, Origène, mpe Chrysostome) bamonaki mpe motó ya likambo moko ya mozindo ya makambo ya Klisto oyo ekɔtisamaki na lisese yango: Motamboli oyo akweyaki: Bomoto, oyo elongolami na bosembo mpe ezokisamaki na lisumu, etikalaki ndambo ya bakufi na nzela ya mokili oyo ekweyi. Nganga-nzambe mpe Molevi: Mibeko mpe ebongiseli ya mbeka, oyo ekokaki kotala kokweya ya bato kasi ezalaki na nguya te ya kobikisa to kobikisa yango. Mosamalia malamu: Yesu Klisto ye moko —atyolamaki, aboyamaki, mpe atalelama lokola moto ya libanda na ebongiseli ya lingomba, nzokande koyaka mbala moko epai bato balalaki kokufa. Mafuta, Vinyo, mpe Inn: Ngolu ya bonzambe, Molimo Mosantu, mpe Eklezia lokola esika mosantu mpo na kobikisa kino Ye akozonga. Atako contexte historique ya liboso ezali liteya ya ethiques mpe ya boyokani, likanisi oyo ya bonkoko ya Christological ezali ko souligner que tokoki kaka kolakisa mawa ya radical na basusu mpo ete Klisto alakisaki liboso mawa ya radical na biso tango tozalaki na bozangi na molimo.
6