Shamagare Mwana ya Anate Lisolo ya Shamgar na Buku ya Basambisi ezali mokuse —ezali kaka na vɛrsɛ moko —nzokande ezali na nsango moko ya nguya na ntina ya bondimi, mpiko, mpe lolenge nini Nzambe asalelaka bato mpamba mpo na kokokisa makambo ya kokamwa.
Bokabwani ya bavɛrsɛ ya Basambisi 3:31 "Mpe nsima na ye, Shamagare mwana ya Anate, oyo abomaki mibali nkama motoba kati na Bafilistia." na mbeli ya ngombe: mpe abikisaki Yisraele.”
"Mpe nsima na ye..."
Contexte: Yango etie Shamgar na chronologie na kati ya cycle oyo ezongaka mbala na mbala ya Buku ya Basambisi. Ayei mbala moko nsima ya Ehude, mosambisi ya lobɔkɔ ya mwasi oyo abikisaki Yisraele na mabɔkɔ ya Bamoaba. Ezali kolakisa bolandi na Nzambe kotombola babikisi ntango bato na Ye bagangaki.
"...Samagare azalaki mwana ya Anate..."
Identité: Nkombo ya Shamgar elimboli "mopanga" to "mopaya/pèlerin," mpe "mwana ya Anath" ekoki kolobela libota na ye, mboka na ye, to libota na ye ya Kanana. Na bokeseni na bazuzi mingi mosusu, balobeli te boyokani na ye ya libota, komonisáká ete libiangi ya Nzambe eleki libota ya libota.
"...oyo ebomaki na Bafilistia mibali nkama motoba..."
Etumba: Bafilistia bazalaki monguna moko ya nsɔmɔ, oyo azalaki na mayele mingi na libongo mpe bazalaki konyokola Yisalaele mbala mingi. Kokutana na mibali nkama motoba oyo bazali na bibundeli bango moko to elongo na etuluku moke ya etuluku ezali komonisa mikakatano ya kokamwa, oyo emonani lokola ete ekoki kosalema te mpo na moto moko.
"...na mbeli ya ngombe..."
Ebundeli: Ngombe ya ngombe ezalaki esaleli ya bilanga —mbala mingi nzete molai ya mabaya (molai ya mɛtrɛ 8 to 10) oyo ezalaki na nsɔngɛ ya ebende ya makasi oyo bazalaki kosalela mpo na kotinda bangombe bákende liboso ntango bazali kotimola. Ezalaki ebundeli ya basoda te , mpe yango esalaki ete elonga yango ezala mpenza ya likamwisi mpe oyo bato bakanisaki te.
1
Shamagare Mwana ya Anate
"...mpe abikisaki mpe Yisalaele."
Litomba: Atako azalaki na ebundeli oyo ezalaki ya momeseno te mpe azalaki ye moko, Nzambe asalelaki Shamgar mpo na kozwa bonsomi mpe kimya mpo na mwa ntango mpo na ekólo Yisalaele, kokokisa mokumba ya mobikisi (mosambisi).
Mateya ya ntina & Bosaleli ya bomoi 1. Nzambe Asalelaka Oyo Ezali Déjà na Maboko Na Yo Liteya: Shamgar azelaki te bibundeli ya sika to bibundeli ya bokonzi; abundisaki na esaleli ya mombongo na ye ya mokolo na mokolo —mobembo ya ngombe. Bosaleli ya bomoi: Nzambe azelaka te ete okoma moto mosusu to ozwa estrade ya kongenga liboso ete asalela yo. Akoki kozwa mosala na yo ya lelo, batalanta, mayele, mpe biloko ya mokolo na mokolo mpe kosalela yango mpo na nkembo na Ye. Nini ezali na maboko na yo sikoyo?
2. Bantango ya Momesano Ekoki Komema na Kobenga ya Momeseno Liteya: Ekoki kozala ete Shamgare azalaki kosala na bilanga, kosala mosala makasi ya bilanga ya momeseno, ntango likama ya Bafilistia ebimaki. Alukaki te ete bato bátya likebi mingi; ayanolaki kaka na mokakatano oyo ezalaki pene na ye. Kosalela bomoi: Tikala sembo na makambo ya mokili. Mbala mingi, bokóli minene ya elimo ebandaka na mimeseno ya mokolo na mokolo oyo bato mpamba, oyo ezali kosepelisa te. Bosembo na bino na mikumba mike ebongisaka bino mpo na bantango minene ya bopusi.
3. Mituya Ezali Kopekisa Nzambe Te Liteya: Moto moko oyo azali kokutana na basoda nkama motoba ya banguna oyo bazwaki formasyo, azali na elikya te na matematiki. Elonga ya Shamgar emonisi ete motángo ya bato mpe basoda ekoki kozala moke soki tokokanisi yango na nguya ya Nzambe. Kosalela bomoi: Ntango okutani na mikakatano minene —ezala na mosala na yo, na bitumba na yo moko, to na mosala ya kosakola —kobosana te ete Nzambe apekisami te na mituya. Elonga ezali ya Nkolo, kasi ya bato mingi te.
4. Impact ya kimia Ezali naino na ntina Liteya: Libula mobimba ya Shamgar ekangami na vɛrsɛ moko mpe ya moke. Azwaka mikapo ya lisolo lokola Gideona to Samsone te, nzokande likabo na ye ezalaki na ntina mingi mpo na kobika ya Yisalaele. Kosalela bomoi: Ozali na mposa ya bomoi ya mongongo makasi, oyo eyebisami mingi te mpo na kosala bokeseni ya seko. Botosi ya kimia, kotelema mpo na oyo ezali malamu ntango moto moko te azali kotala, mpe kosala mosala na yo na malamu ekoki komema bosikoli mpe lipamboli ya mozindo na baye bazali nzinganzinga na yo.
2