Angelus Domini potens Hierosolymam defendit II Regum 18-19 2 Regum 18 1 Anno tertio Osee filii Ela regis Israël, regnavit Ezechias filius Achaz regis Juda. 2 Viginti quinque annorum erat cum regnare coepisset, et viginti novem annis regnavit in Jerusalem. Nomen matris eius Abi filia Zachariae. 3 Fecitque quod erat rectum in conspectu Domini, iuxta omnia quae fecerat David pater eius. 4 Ipse dissipavit excelsa, et contrivit statuas, et succidit palos, confregitque serpentem æneum quem fecerat Moyses: siquidem usque ad illud tempus filii Israël adolebant ei incensum: vocavitque nomen eius Nehushtan. 5 In Domino Deo Israël speravit, itaque post eum non fuit similis ei de omnibus regibus Juda neque qui ante eum fuerint. 6 Quia Domino adhaesit et non recessit a vestigiis eius, custodiens mandata eius, quae praeceperat Dominus Mosi. 7 Et erat Dominus cum eo, et in omnibus ad quae profectus est, prospere agebat: rebellavit quoque contra regem Assyriorum, et non servivit ei. 8 Ipse percussit Philisthaeos usque ad Gazam et terminos eorum, a turre custodum usque ad civitatem munitam. 9 Anno quarto regis Ezechiae, qui erat annus septimus Osee filii Ela regis Israël, ascendit Salmanasar rex Assyriorum Samariam et oppugnavit eam. 10 et post annos tres ceperunt eam, anno sexto Ezechiae, id est nono anno Osee regis Israël, capta est Samaria. 11 Abduxitque rex Assyriorum Israel in Assyriam, et collocavit eos in Halah et in Habor iuxta fluvium Gozan, et in civitatibus Medorum. 12 quia non oboedierunt voci Domini Dei sui, sed transgressi sunt pactum eius, omnia quae praeceperat Moses servus Domini, neque audierunt eos neque fecerunt. 13 Anno quarto decimo regis Ezechiae, ascendit Sennacherib, rex Assyriorum, super omnes civitates Iudae munitas, et cepit eas.
1
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
14 Tunc misit Ezechias rex Iudae ad regem Assyriorum Lachis, dicens: Peccavi; recede a me: et omne quod imposueris mihi, feram. Dedit itaque rex Assyriorum Ezechiae regi Iudae trecenta talenta argenti et triginta talenta auri. 15 Deditque ei Ezechias omne argentum quod repertum est in domo Domini et in thesauris domus regis. 16 In tempore illo abscidit Ezechias aurum de ianuis templi Domini et de columnis quas ipse rex Iuda adfixerat et dedit eas regi Assyriorum. 17 Misit autem rex Assyriorum Tharthan, et Rabsaris, et Rabsacen de Lachis ad regem Ezechiam cum exercitu magno in Jerusalem: qui cum ascendissent, venerunt Jerusalem: et cum ascendissent, venerunt et steterunt iuxta aquam ductus piscinae superioris, quae est in via agri fullonis. 18 Vocaveruntque regem: egressi sunt ad eos Eliacim filius Helciae praepositus domus, et Sobna scriba, et Joahe filius Asaph a commentariis. 19 Et dixit ad eos Rabsaces: Loquimini Ezechiae: Haec dicit rex magnus, rex Assyriorum: Quae est ista fiducia, qua confidis? 20 Dixisti (vel fortasse verba vana sunt): Est mihi consilium et fortitudinem ad bellum. In quo confidis, quia rebellis contra me? 21 Ecce confidis super baculum arundinis confractae huius, super Ægyptum, super quam si innixus fuerit homo, intrabit in manum eius et perforabit eam: sic est Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in se. 22 Quod si dixeris mihi: In Domino Deo nostro confidimus: nonne iste est cuius Ezechias abstulit excelsa et aras, et dixit Iudae et Jerusalem: Ante altare hoc adorabitis in Jerusalem? 23 Nunc igitur sponde domino meo, regi Assyriorum, et dabo tibi duo milia equorum, si potes tibi praebere equites super eos. 24 Quomodo ergo avertas faciem unius ducis de servis domini mei minimis? Et confides in Aegypto propter currus et equites? 25 Num sine Domino ascendi ad locum istum ut deleam eum? Dominus dixit mihi: Ascende ad terram hanc et dele eam. 26 Dixerunt autem Eliacim, filius Helciae, et Sobna, et Joahe, ad Rabsacen: Loquere nobis servis tuis syra lingua, quia intelligimus eam: et noli loqui nobis lingua Iudaica in auribus populi qui est in murum. 27 Responditque Rabsaces ad eos: “Num ad dominum tuum et ad te misit me dominus meus, ut loquerer verba ista? Nonne ad viros qui sedent in muro, misit me, ut comedant stercora sua et bibant urinam suam vobiscum?” 28 Stetit autem Rabsaces, et clamavit voce magna lingua Iudaica, et dixit: Audite verba regis magni, regis Assyriorum! 29 Haec dicit rex: Non vos seducat Ezechias, non enim poterit eruere vos de manu eius. 30 Neque Ezechias vos confidat super Dominum, dicens: Eruens liberabit nos Dominus, et non tradetur civitas haec in manu regis Assyriorum. 31 Nolite audire Ezechiam! Haec enim dicit rex Assyriorum: Facite mecum foedus donum et exite ad me, et comedite unusquisque de vinea sua, et unusquisque de ficu sua, et bibet aquam de cisterna sua. 32 donec veniam et tollam vos ad terram similem terrae vestrae, terram frumenti et vini, terram panis et vinearum, terram olei et olivarum et mellis, et vivatis et non moriemini. Nolite audire Ezechiam, qui vos decipit, dicens: Dominus liberabit nos. 33 Numquid liberaverunt dii gentium terram suam de manu regis Assyriorum? 34 Ubi sunt dii Emath et Arphad? ubi sunt dii Sepharvaim, Anae et Avae? num liberaverunt Samariam de manu mea? 35 Quinam sunt in omnibus diis terrarum qui eruerunt terram suam de manu mea, ut eruat Dominus Jerusalem de manu mea? 36 Tacuit itaque populus, et non respondit ei verbum: siquidem praeceptum regis fuerat, dicens: Ne respondeatis ei.
2
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
37 Venitque Eliachim filius Helciae, praepositus domus, et Sobna scriba, et Ioah filius Asaph a commentariis, ad Ezechiam scissis vestibus suis, et nuntiaverunt ei verba Rabsacis. 2 Regum 19 1 Et factum est, cum audisset rex Ezechias, scidit vestimenta sua, et operuit se sacco, ingressusque est domum Domini. 2 Et misit Eliachim praepositum domus, et Sobnam scribam, et senes de sacerdotibus, opertos saccis, ad Isaiam prophetam filium Amos. 3 Qui dixerunt ei: Haec dicit Ezechias: Dies tribulationis et increpationis et blasphemiae dies haec est; quia filii venerunt usque ad partum, et vires non est pariendi. 4 Si forte audiat Dominus Deus tuus omnia verba Rabsacis, quem misit rex Assyriorum dominus suus ad exprobrandum Deum viventem, et arguet verba quae audivit Dominus Deus tuus; propterea eleva orationem tuam pro reliquiis qui derelicti sunt. 5 Venerunt ergo servi regis Ezechiæ ad Esaiam. 6 Et dixit ad eos Isaias: Sic dicetis domino vestro: Haec dicit Dominus: Noli timere a facie verborum quae audisti, quibus blasfemaverunt servi regis Assyriorum me. 7 Ecce ego immittam in eum spiritum, et audiet nuntium, et revertetur in terram suam, et corruere eum faciam gladio in terra sua. 8 Reversus est ergo Rabsaces et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam; audierat enim quod recessisset de Lachis. 9 Quod cum audisset de Tharaca, rege Aethiopiae, dicens: Ecce egressus est ut pugnet contra te. Iterum misit nuntios ad Ezechiam, dicens: 10 Haec dicetis Ezechiae regi Iudae, loquentes: Non te decipiat Deus tuus in quo confidis, dicens: Non tradetur Jerusalem in manus regis Assyriorum. 11 Ecce audisti quae fecerunt reges Assyriorum omnibus terris, quomodo vastaverunt eas: et tu liberaberis? 12 Num liberaverunt dii gentium quos subverterunt patres mei, Gozanem, et Haranem, et Reseph, et filios Eden qui erant in Thelassar? 13 Ubi est rex Emath, et rex Arphad, et rex urbis Sepharvaim, Anae, et Avae? 14 Et accepit Ezechias litteras de manu nuntiorum et legit eas, et ascendit Ezechias in domum Domini, et expandit eas coram Domino. 15 Ezechias autem oravit in conspectu Domini, dicens: Domine Deus Israël, qui sedes super cherubim, tu es Deus solus omnium regnorum terrae, tu fecisti caelum et terram. 16 Inclina aurem tuam, et audi; aperi, Domine, oculos tuos, et vide: audi verba Sennacherib, qui misit eum ad exprobrandum Deum viventem. 17 Vere, Domine, reges Assyriorum gentes et terras earum dissipaverunt 18 Et miserunt deos eorum in ignem: non enim erant dii, sed opera manuum hominum, lignum et lapis, et perdiderunt eos. 19 Nunc igitur Domine Deus noster, salva nos de manu eius, ut sciant omnia regna terrae quia tu es Dominus Deus solus. 20 Misit autem Isaias filius Amos ad Ezechiam, dicens: Haec dicit Dominus Deus Israel: Quae deprecatus es ad me de Sennacherib rege Assyriorum, audivi. 21 Hoc est verbum quod locutus est Dominus de eo: Despexit te, subsannavit te, virgo filia Sion; post te caput movit, filia Jerusalem. 22 Cui exprobrasti et quem blasphemasti, et contra quem exaltasti vocem tuam, et elevasti in excelsum oculos tuos? contra Sanctum Israël? 23 Per nuntios tuos exprobrasti Domino, et dixisti: In multitudine curruum meorum ascendi altitudinem montium in latera Libani, et succidi sublimes cedros eius, et electas abietes eius, et introibo in deversoria termini eius, et in saltum Carmeli eius.
3
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
24 Ego fodi et bibi aquas alienas, et vestigiis pedum meorum siccavi omnia flumina locorum obsessorum. 25 Numquid non audisti quae olim fecerim, et ex diebus antiquis ego plasmavi id, et nunc adduxi, ut ruinas imponeres civitates munitas in acervos ruinae? 26 Propterea habitantes eorum humiles manu, contremuerunt et confusi sunt; facti sunt velut fœnum agri, et herba virens, sicut gramen tectorum, quod arefactum est antequam maturescat. 27 Sed habitationem tuam, et egressum tuum, et introitum tuum, et introitum tuum, et furorem tuum contra me, cognovi. 28 Quia furor tuus in me et tumultus tuus ascendit in aures meas, ponam unculum meum in nares tuas et frenum meum in labia tua, et reducam te in viam per quam venisti. 29 Et hoc erit tibi signum: comede hoc anno sponte nascantur, et in secundo anno quae sponte nascuntur, porro in tertio anno seminate et metete, et vineas plantate, et comedite fructum earum. 30 Et quod reliquum fuerit de domo Iuda, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum. 31 quia de Jerusalem exibunt reliquiae, et salvatio de monte Sion: zelus Domini exercituum faciet hoc. 32 Propterea haec dicit Dominus de rege Assyriorum: Non intrabit civitatem hanc, nec mittet ibi sagittam, nec appropinquabit ei clypeo, nec mittet in eam aggerem. 33 Per viam qua venit, per eam revertetur, et civitatem hanc non ingredietur, dicit Dominus. 34 Ego enim protegam civitatem hanc ut salvem eam propter me, et propter David, servum meum. 35 Factum est igitur in nocte illa, venit angelus Domini, et percussit in castris Assyriorum centum octoginta quinque milia. Et surrexerunt mane, et ecce omnes cadavera mortuorum. 36 Et egressus est et abiit et reversus est Sennacherib rex Assyriorum et habitavit in Nineve. 37 Et factum est, cum adoraret in templo Nesroch deum suum, Adrammelech et Sarasar, filii eius, percusserunt eum gladio, fugsque in terram Ararat. Et regnavit Asarhaddon, filius eius, pro eo.
2 Paralipomenon 32:1-23 1 Post haec et eorum confirmationem, venit Sennacherib rex Assyriorum et ingressus est Judam, et obsedit civitates munitas, cogitans eas sibi capere. 2 Quod cum vidisset Ezechias, adventum Sennacherib et consilium cepit ut pugnaret contra Jerusalem. 3 Iniit consilium cum principibus suis et viris potentibus ut obturarent aquas fontium qui erant extra urbem: et ipsi auxilium tulerunt. 4 Congregatus est itaque populus ingens, qui obturaverunt omnes fontes, et rivum qui fluebat per mediam terram, dicentes: Ne qua ratione veniant reges Assyriorum, et inveniant aquas multas? 5 Corroboravit quoque se et construxit omnem murum qui dirutus erat et exstruxit eum usque ad turres et alterum murum foris et restauravit Mello in civitate David et fecit sagittas et clypeos innumerabiles. 6 Praeposuitque populo principes bellatorum, et congregavit eos ad se in platea portae civitatis, et locutus est eis consolatione, dicens: 7 Confortamini, et confortamini: nolite timere, neque paveatis regem Assyriorum, et omnem multitudinem quae est cum eo, quoniam plures nobiscum sunt quam cum illo. 8 Cum illo est brachium carneum; nobiscum autem Dominus Deus noster, qui auxiliator noster est nobis et pugnat bella nostra. Et confirmatus est populus verbis Ezechiae regis Iuda. 9 Post haec misit Sennacherib rex Assyriorum servos suos Jerusalem (ipse autem obsidebat Lachis cum universo exercitu suo) ad Ezechiam regem Juda et ad omnem Judam qui erat in Jerusalem, dicens: 10 Haec dicit Sennacherib rex Assyriorum: In quo confidis, manendo obsidione in Jerusalem? 11 Num Ezechias vos decipit ut tradatis morti fame et siti, affirmans: Dominus Deus vester liberabit nos de manu regis Assyriorum? 4
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
12 Nonne iste est Ezechias, qui destruxit excelsa illius et aras, et praecepit Iudae et Jerusalem, dicens: Coram altari uno adorabitis et in eo comburetis incensum? 13 An ignoratis quae ego et patres mei fecerimus omnibus populis terrarum? Num dii gentium illarum terrarum potuerunt eruere terras suas de manu mea? 14 Quis fuit de omnibus diis gentium quas vastaverunt patres mei, qui potuerit eruere populum suum de manu mea, ut possit etiam Deus vester eruere vos de hac manu? 15 Non vos ergo decipiat Ezechias, nec sic persuadat, neque credatis ei; si enim nullus deus ultro civium, gentium atque regnorum, potuit eruere populum suum de manu mea, et de manu patrum meorum, quanto magis Deus vester eruet vos de manu mea? 16 Sed et alia plura locuti sunt servi eius contra Dominum Deum et contra Ezechiam servum eius. 17 Scripsit quoque epistulas ad maledicendum Dominum Deum Israel et ad dicendi rationem eius, dicens: Sicut dii gentium terrarum non liberaverunt populum suum de manu mea, sic non liberabit Deus Ezechiae populum suum de manu mea. 18 Tunc clamaverunt voce magna lingua Iudaica contra populum qui sedebat in muris Jerusalem, ut terrerent eos et terrerent eos, et caperent civitatem. 19 Locuti sunt quoque contra Deum Jerusalem, sicut contra deos populorum terrae, opera manuum hominum. 20 Propter hanc causam oraverunt Ezechias rex, et Isaias filius Amos propheta, ac clamaverunt usque ad caelum. 21 Et misit Dominus angelum, qui interfecit omnes viros robustos, et principes, et duces castris regis Assyriorum: qui reversus est cum ignominia in terram suam. Cum ingressus esset domum dei sui, hi, qui egressi erant de utero eius, interfecerunt eum ibi gladio. 22 Salvavitque Dominus Ezechiam et habitantes Jerusalem de manu Sennacherib regis Assyriorum, et de manu omnium, et adiuvit eos per circuitum. 23 Multi etiam deferebant sacrificia Domino in Jerusalem, et munera Ezechiæ regi Juda, qui magnificatus est deinde coram omnibus gentibus.
Isaiae 36-37 Isaiae 36 1 Et factum est in quarto decimo anno regis Ezechiæ, ascendit Sennacherib, rex Assyriorum, super omnes civitates Juda munitas, et cepit eas. 2 Et misit rex Assyriorum Rabsacen de Lachis in Jerusalem ad regem Ezechiam cum exercitu magno: et stetit iuxta aquam piscinæ superioris in via agri fullonis. 3 Et egressus est ad eum Eliacim, filius Helciæ, qui erat super domum, et Sobna scriba, et Joahe, filius Asaph, a commentariis. 4 Et dixit ad eos Rabsaces: Dicite Ezechiae: Haec dicit rex magnus, rex Assyriorum: Quae est ista fiducia, qua confidis? 5 Dico, inquis, sed verba vana sunt, quod mihi est consilium et fortitudinem ad bellum; super quem confidis, quia rebellis contra me? 6 Ecce confidis in baculo arundinis confractae istius, super Ægyptum; si innixus fuerit homo, intrabit in manum eius et perforabit eam: sic est Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. 7 Quod si dixeris mihi: In Domino Deo nostro confidimus: nonne ipse est cuius excelsa et aras Ezechias abstulit et dixit Iudae et Jerusalem: Coram altari isto adorabitis? 8 Nunc igitur sponde domino meo, regi Assyriorum, et dabo tibi duo milia equorum, si potes tibi praebere equites super eos. 9 Quomodo ergo avertas faciem unius ducis de servis domini mei minimis? et confidas in Aegypto propter currus et equites? 10 Et nunc, num sine Domino ascendi ad terram hanc ut delerem eam? Dominus dixit mihi: Ascende ad terram hanc et dele eam. 5
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
11 Et dixit Eliacim, et Sobna, et Joah ad Rabsacen: Loquere ad servos tuos lingua syra, quia intelligimus; et ne loquaris ad nos lingua Iudaica, in auribus populi qui est super murum. 12 Et dixit Rabsaces: “Num ad dominum tuum et ad te misit me dominus meus, ut loquerer verba ista? Nonne ad viros qui sedent in muro, misit me, ut comedant stercora sua et bibant urinam suam vobiscum?” 13 Stetit autem Rabsaces, et clamavit voce magna lingua Iudaica, et dixit: Audite verba regis magni, regis Assyriorum! 14 Haec dicit rex: Non vos seducat Ezechias, quia non poterit eruere vos. 15 Neque Ezechias vos confidat super Dominum, dicens: Eruens liberabit nos Dominus: non tradetur civitas haec in manu regis Assyriorum. 16 Nolite audire Ezechiam! Haec enim dicit rex Assyriorum: Facite mecum foedus donum et exite ad me: et comedite unusquisque de vinea sua, et unusquisque de ficu sua, et bibet aquam de cisterna sua. 17 Donec veniam et tollam vos ad terram quae similis est terrae vestrae, terram frumenti et vini, terram panum et vinearum. 18 Ne vos decipiat Ezechias, dicens: Dominus liberabit nos. Numquid liberaverunt dii gentium terram suam de manu regis Assyriorum? 19 Ubi sunt dii Emath et Arphad? ubi sunt dii Sepharvaim? numquid liberaverunt Samariam de manu mea? 20 Quinam ex omnibus diis terrarum harum eruerunt terram suam de manu mea, ut eruat Dominus Jerusalem de manu mea? 21 Et tacuerunt, et non responderunt ei verbum; siquidem praeceptum regis fuerat: "Ne respondeatis ei." 22 Venitque Eliachim filius Helciae, praepositus domus, et Sobna scriba, et Ioah filius Asaph a commentariis, ad Ezechiam scissis vestibus, et nuntiaverunt ei verba Rabsacis. Isaiae 37 1 Et factum est, cum audisset rex Ezechias, scidit vestimenta sua, et operuit se sacco, ingressusque est domum Domini. 2 Et misit Eliachim praepositum domus, et Sobnam scribam, et senes de sacerdotibus opertos saccis, ad Isaiam prophetam filium Amos. 3 Qui dixerunt ei: Haec dicit Ezechias: Dies tribulationis et correptionis et blasphemiae dies haec est; filii enim venerunt usque ad partum, et vires non est pariendi. 4 Si forte audiat Dominus Deus tuus verba Rabsacis, quem misit rex Assyriorum dominus suus ad exprobrandum Deum viventem et arguendum verba quae audivit Dominus Deus tuus; propterea eleva orationem tuam pro reliquiis quae relinquuntur. 5 Venerunt ergo servi regis Ezechiæ ad Esaiam. 6 Et dixit ad eos Isaias: Sic dicetis domino vestro: Haec dicit Dominus: Noli timere a facie verborum quae audisti, quibus blasphemaverunt servi regis Assyriorum me. 7 Ecce ego immittam in eum spiritum, et audiet nuntium, et revertetur in terram suam, et corruere eum faciam gladio in terra sua. 8 Reversus est ergo Rabsaces et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam; audierat enim quod recessisset de Lachis. 9 Audivitque de Tharhaca rege Aethiopiae, dicentes: Egressus est ut pugnet contra te. Quod cum audisset, misit nuntios ad Ezechiam, dicens: 10 Haec dicetis Ezechiae regi Iudae, loquentes: Non te decipiat Deus tuus, in quo confidis, dicens: Non dabitur Jerusalem in manus regis Assyriorum. 11 Ecce tu audisti quae fecerunt reges Assyriorum omnibus terris, quomodo vastaverunt eas: et tu liberaberis? 12 Num liberaverunt dii gentium quos subverterunt patres mei, Gozanem, et Haranem, et Reseph, et filios Eden qui erant in Thelassar?
6
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
13 Ubi est rex Emath, et rex Arphad, et rex urbis Sepharvaim, Anae, et Avae? 14 Et accepit Ezechias epistulam de manu nuntiorum et legit eas, et ascendit in domum Domini et expandit eas coram Domino. 15 Precatus est igitur Ezechias ad Dominum, dicens: 16 Domine exercituum, Deus Israël, qui sedes super cherubim, tu es Deus solus omnium regnorum terrae: tu fecisti caelum et terram. 17 Inclina, Domine, aurem tuam, et audi; aperi, Domine, oculos tuos, et vide: et audi omnia verba Sennacherib, quae misit ad exprobrandum Deum viventem. 18 Vere, Domine, reges Assyriorum vastaverunt gentes omnes, et terras earum, 19 Et miserunt deos eorum in ignem: non enim erant dii, sed opera manuum hominum, lignum et lapis, et perdiderunt eos. 20 Et nunc, Domine Deus noster, salva nos de manu eius, ut sciant omnia regna terrae quia tu es Dominus solus. 21 Misit autem Isaias filius Amos ad Ezechiam, dicens: Haec dicit Dominus Deus Israel: Pro eo quod rogasti me de Sennacherib rege Assyriorum 22 Hoc est verbum quod locutus est Dominus de eo: Despexit te et subsannavit te, virgo filia Sion; post te caput movit, filia Jerusalem. 23 Cui exprobrasti et quem blasphemasti, et contra quem exaltasti vocem tuam, et elevasti in excelsum oculos tuos? contra Sanctum Israël? 24 Per servos tuos exprobrasti Domino, et dixisti: In multitudine curruum meorum ascendi altitudinem montium, in summitatem Libani, et succidi excelsa cedros eius, et electas abietes eius, et introibo altitudinem terminorum eius, saltum Carmeli eius. 25 Ego fodi et bibi aquam, et vestigiis pedum meorum exsiccavi omnia flumina obsessorum locorum. 26 Numquid non audisti olim quaeso quaesiverim, et ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi, ut ruinas imponeres civitates munitas in acervos ruinae? 27 Propterea habitantes earum humiles manu, contremuerunt et confusi sunt; facti sunt sicut fœnum agri, et herba virens, et gramen tectorum, quod arefactum est antequam maturescat. 28 Sed habitationem tuam, et egressum tuum, et introitum tuum, et introitum tuum, et furorem tuum contra me cognovi. 29 Quia furor tuus in me et tumultus tuus ascendit in aures meas, ponam unculum meum in nares tuas et frenum meum in labia tua, et reducam te in viam per quam venisti. 30 Et hoc erit tibi signum: comede hoc anno sponte quae nascuntur, et in anno secundo quae sponte nascuntur, porro in anno tertio seminate et metete, et plantate vineas, et comedite fructum earum. 31 Et quod reliquum fuerit de domo Juda, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum; 32 quia de Jerusalem exibunt reliquiae, et salvatio de monte Sion: zelus Domini exercituum faciet hoc. 33 Propterea haec dicit Dominus de rege Assyriorum: Non intrabit civitatem hanc, nec mittet ibi sagittam, nec appropinquabit ei clypeis, nec mittet in eam aggerem. 34 Per viam qua venit, per eam revertetur, et civitatem hanc non ingredietur, dicit Dominus. 35 Ego enim protegam civitatem hanc ut salvem eam propter me, et propter servum meum David. 36 Egressus est autem angelus Domini, et percussit in castris Assyriorum centum octoginta quinque milia. Et surrexerunt mane, et ecce omnes cadavera mortuorum. 37 Et egressus est et abiit et reversus est Sennacherib rex Assyriorum et habitavit in Nineve. 38 Et factum est, cum adoraret in templo Nesroch deum suum, Adrammelech et Sarasar, filii eius, percusserunt eum gladio, fugsque in terram Ararat; et regnavit Asarhaddon, filius eius, pro eo.
Analysis Versuum Per Versum Narratio historica Ezechiae, Isaiae, Sennacherib, et Rabsacis in tribus locis principalibus Veteris Testamenti describitur: 2 Regum 18-19 , Isaiae 36-37 , et 2 Paralipomenon 32 . 7
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
Infra invenitur analysis versus per versum, quae cum fragmentis parallelis ex Versione Regis Iacobi congruit , deinde lectiones praecipuae apparent. 1. Fidelitas Ezechiae et Primae Reformationes 2 Regum 18:1–3 – Ezechias regnum in Iuda incipit aetatis XXV annorum et facit “quod rectum erat in conspectu Domini.” 2 Regum 18:4 – Ipse excelsa dissipavit, statuas confregit, palos succidit, serpentem aeneum (Nehushtan) quem fecerat Moses confregit, quia Israel coeperat ei incensum adolere. 2 Regum 18:5–7a – "In Domino Deo Israel speravit, itaque post eum non fuit similis ei in omnibus regibus Iudae..." Dominus cum eo est, et quocumque ierit, prosperabitur. 2 Regum 18:7b–8 – Rebellavit contra regem Assyriorum (recusans ei servire) et Philistaeos usque ad Gazam percussit. 2 Paralipomenon 32:1–8 – Ezechias, Sennacherib appropinquante, cum principibus suis consilium iniit ut fontes aquarum extra Hierosolymam obstruerent, muros turresque aedificat, arma fabricat, populumque hortatur: "Confortamini et viriliter agite... cum eo est brachium carneum; nobiscum autem est Dominus Deus noster ad auxiliandum nobis et ad pugnandum bella nostra" (2 Paralipomenon 32:7–8). 2. Ruina Samariae et Invasio Assyriae 2 Regum 18:9–12 – Anno quarto Ezechiae, Salmanasar rex Assyriorum Samariam (regnum septentrionale Israel) obsidet, eamque anno sexto Ezechiae expugnat, quia Israel "non oboedivit voci Domini Dei sui." 2 Regum 18:13 / Isaiae 36:1 – Anno quarto decimo Ezechiae, Sennacherib rex Assyriorum ascendit ad omnes civitates Iudae munitas et cepit eas. 2 Regum 18:14–16 – Ezechias, timore affectus, tributum ad Sennacherib Lachis mittit, dicens: “Peccavi; recede a me; et quodcumque imposueris mihi, feram.” Trecenta talenta argenti et triginta talenta auri solvit, aurum etiam e ianuis et columnis templi Domini detrahens. 3. Convicia Rabsacis et Bellum Psychologicum 2 Regum 18:17–18 / Isaiae 36:2–3 – Sennacherib Tarthanam, Rabsarim, et Rabsacen de Lachis cum exercitu magno Hierosolymam mittit. Steterunt iuxta aquam piscinae superioris. Eliachim, Sobna, et Joah egressi sunt in occursum eorum. 2 Regum 18:19–21 / Isaiae 36:4–6 – Rabsaces nuntium Sennacherib perfert: "Quae est haec fiducia in qua confidis?" Iudaeos irridet quod in Aegypto confidit, Aegyptum "arundinem fractam" appellans quae manum cuiuslibet innitentis in eam perforabit. 2 Regum 18:22 / Isaiae 36:7 – Rabsaces reformationes religiosas Ezechiae distorquere conatur, affirmans Ezechiam Deum offendisse excelsa et aras removendo. 2 Regum 18:23–25 / Isaiae 36:8–10 – Rabsaces irridens duo milia equorum offert si Iudas equites eis praebere potest. Deinde affirmat Dominum ipsum se misisse ad Iudam delendum: "Dominus dixit mihi: Ascende ad terram hanc et dele eam." 2 Regum 18:26 / Isaiae 36:11 – Eliachim, Sobna, et Ioah Rabsacen rogaverunt ut Syriace (Araice) potius quam lingua Iudaica (Hebraice) loquatur, ne populus vulgaris in muro perterreatur. 2 Regum 18:27–35 / Isaiae 36:12–20 – Rabsaces recusat, clamans Hebraice ad viros in muro. Hortatur eos ne Ezechias eos decipiat promissionibus Deum eos liberaturum. Gloriatur nullos deos Hamath, Arphad, Sepharvaim, Samariae terras suas ab Assyria servavisse – ergo "qui sunt in
8
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
omnibus diis terrarum, qui eruerint terram suam de manu mea, ut Dominus eruat Hierosolymam de manu mea?" (2 Regum 18:35). 2 Regum 18:36–37 / Isaiae 36:21–22 – Tacuit populus nec respondit ei verbum, sicut praeceperat Ezechias ("Ne respondeatis ei"). Reversi sunt principes ad Ezechiam vestibus scissis. 4. Ezechias Esaiam et primam promissionem Domini quaerit 2 Regum 19:1–5 / Isaiae 37:1–5 – Ezechias rex vestes suas scidit, se sacco induit, intravit in domum Domini, et misit Eliachim, Sobnam, et senes sacerdotum ad Isaiam prophetam . Declarantes: "Dies tribulationis et correptionis et blasphemiae est dies hic... quare leva orationem tuam pro reliquiis qui derelicti sunt." 2 Regum 19:6–7 / Isaiae 37:6–7 – Esaias respondet verbo Dei: "Noli timere verba quae audisti, quibus blasfemaverunt me servi regis Assyriorum. Ecce ego mittam in eum spiritum, et audiet nuntium, et revertetur in terram suam, et corruere eum faciam gladio in terra sua." 5. Epistula Blasphemica Rabsacis et Precatio Ezechiae 2 Regum 19:8–13 / Isaiae 37:8–13 – Rabsaces reversus invenit Sennacheribum contra Libnam pugnantem. Audiens Tirhacam regem Aethiopiae venisse ad se pugnandum, Sennacherib iterum epistulas ad Ezechiam mittit, eum monens Deum Hierosolymam liberare non posse et gentes deletas enumerans (Gozan, Haran, Reseph, Thelassar). 2 Regum 19:14 / Isaiae 37:14 – Ezechias accipit epistulam ab nuntio, legit eam, ascendit in domum Domini et expandit eam coram Domino . 2 Regum 19:15–19 / Isaiae 37:15–20 – Ezechias precatur: "Domine Deus Israel, qui sedes super cherubim, tu es Deus solus omnium regnorum terrae... Inclina aurem tuam, Domine, et audi: aperi, Domine, oculos tuos, et vide: et audi verba Sennacherib, qui misit eum ad exprobrandum Deum viventem." Agnoscit Assyriam alias gentes delevisse quia dii earum erant tantum lignum et lapis, et precatur: "Nunc igitur, Domine Deus noster, obsecro te, salva nos de manu eius, et sciant omnia regna terrae quia tu es Dominus Deus solus." 6. Responsum Dei per Isaiam 2 Regum 19:20 / Isaiae 37:21–22 – Isaias nuntium mittit ad Ezechiam: "Quae deprecatus es ad me contra Sennacherib regem Assyriorum, audivi." 2 Regum 19:21–28 / Isaiae 37:22–29 – Dominus superbiam Sennacherib increpat: "Cui exprobrasti et quem blasphemasti?... contra Sanctum Israel." Deus notat victorias Assyriarum tantum divina providentia permissas esse ("Numquid non audivisti olim quomodo feci?"). Propter iram Sennacherib, Deus declarat: "Ponam unculum meum in nares tuas et frenum meum in labia tua, et reducam te in viam qua venisti." 2 Regum 19:29–31 / Isaiae 37:30–32 – Deus Iudae signum superviventiae et incrementi dat: reliquiae domus Iudae iterum radices deorsum afferent et fructum sursum ferent. 2 Regum 19:32–34 / Isaiae 37:33–35 – Deus de rege Assyriorum pollicetur: "Non intrabit in civitatem hanc, nec mittet ibi sagittam, nec appropinquabit ei cum scuto, nec mittet aggerem contra eam... Propugnabo enim civitatem hanc ut salvem eam propter me, et propter David, servum meum."
9
Angelus Domini potens Hierosolymam defendit
7. Interventio Divina et Casus Sennacheribi 2 Regum 19:35 / Isaiae 37:36 / 2 Paralipomenon 32:21 – Eadem nocte, egressus est angelus Domini et percussit in castris Assyriorum centum octoginta quinque milia virorum . Cum surrexisset populus mane, "ecce, omnes cadavera mortuorum erant." 2 Regum 19:36 / Isaiae 37:37 – Sennacherib discessit, et reversus est Nineven, et habitavit ibi. 2 Regum 19:37 / Isaiae 37:38 / 2 Paralipomenon 32:21 – Dum adoraret in domo Nesroch deum suum, Adrammelech et Sarezar, filii eius , percusserunt eum gladio, fugerunt in terram Armeniae. Asarhaddon, filius eius, regnavit pro eo.
Doctrinae Claves ex Narratione Discrimen inter compromissum humanum et liberationem divinam Ezechias initio Sennacheribum redimere conatus est auro e Templo detrahendo (2 Regum 18:14-16), tamen Assyria nihilominus ad plenam victoriam rediit. Hostem Dei placare raro prodest; pax diuturna tantum venit cum Ezechias argento destitit confidere et se ad preces penitus convertit. Praeparatio Practica cum Fiducia Spirituali Coniuncta Antequam obsidio inciperet, Ezechias aquarum copiam intercepit, muros firmavit, et defensiones ordinavit (2 Paralipomenon 32:2-5). Fides in Deum non significat neglegere officium practicum, sed Ezechias fiduciam suam ultimam in Omnipotente potius quam in munitionibus suis fundavit. Discernimentum Spirituale contra Derisum et Deceptionem Rabsaces dolis psychologicis usus est — Scripturas distorquens, metum disseminans, Dei potestatem in dubium vocans, et duces a populo dividens conans (2 Regum 18:22, 28-35). Mandatum Ezechiae "Non respondeatis ei" sapientiam docet recusandi disputationem cum conviciis blasphemis, sed potius rem directe ad Deum deferendi. Diffundendo Sollicitudines Nostras Ante Dominum Cum Ezechias epistolam Sennacherib minacem accepit, eam directe ad templum tulit et "eam coram Domino expandit" (2 Regum 19:14). Hoc exemplum precationis praebet: minas, timores et sollicitudines tangibiles directe in praesentiam Dei ferre et eas coram Eo palam exponere. Gloria Dei ut Summa Prioritas in Oratione Ezechias non solum pro superviventia personali precatus est; precatus est ut Deus ageret "ut sciant omnia regna terrae quia tu es Dominus Deus solus" (2 Regum 19:19). Preces in honore Dei intentae arcte cum voluntate Eius congruunt. Superbia Hominis contra Suverenitatem Dei Sennacherib credebat victorias suas militares propriae potentiae effectum esse (2 Regum 19:23-24). Deus ei admonuit se tantum instrumentum esse in consilio Dei universali (2 Regum 19:25-28). Deus superbis resistit, et nulla potentia mundana contra consilia Eius summa praevalere potest.
10