Iephte Galaadites Iudices XI 1 Fuit igitur Jephte Galaadites vir fortissimus, filius meretricis, qui genuit Jephte. 2 Uxor autem Galaad peperit ei filios, qui creverunt et eiecerunt Jephte, dicentes: Non habebis hæres in domo patris nostri, quia filius mulieris alienigenae es. 3 Quos ille fugiens devitans habitavit in terra Tob; congregati sunt ad eum viri inopes, et exierunt cum eo. 4 Factum est autem post multum temporis, ut filii Ammon bellum gererent contra Israel. 5 Itaque, cum filii Ammon pugnarent contra Israelem, perrexerunt maiores natu de Galaad, ut tollerent in auxilium ferendum Iephte de terra Tob. 6 Dixeruntque ad Jephte: “Veni et esto princeps noster, et pugnemus contra filios Ammon.” 7 Iephte quoque dixit senioribus Galaad: Nonne vos estis qui me odistis et eiecistis de domo patris mei? Cur nunc venistis ad me cum sitis in angustia? 8 Dixeruntque maiores natu de Galaad ad Iephte: “Ob hanc igitur causam nunc ad te revertimur, ut nobiscum proficiscaris et pugnes contra filios Ammon, sisque dux omnium qui habitant in Galaad.” 9 Jephte quoque dixit senioribus Galaad: Si me reducitis, ut pugnem pro vobis contra filios Ammon, tradideritque eos Dominus in manus meas, ego ero princeps vester? 10 Dixeruntque maiores natu de Galaad ad Jephte: “Dominus sit testis inter nos si non faciemus secundum verba tua.” 11 Abiit itaque Jephte cum senioribus Galaad, fecitque eum populus principem sibi: locutusque est Jephte omnia verba sua coram Domino in Maspha. 12 Misitque Jephte nuntios ad regem filiorum Ammon, qui dicerent: Quid mihi et tibi est, quia venisti contra me, ut pugnares contra terram meam? 13 Quibus respondit rex filiorum Ammon nuntiis Jephte: Quia tulit Israël terram meam, quando ascendit de Ægypto, ab Arnon usque ad Iaboc atque Jordanem: nunc igitur reddite mihi eam in pace. 14 Misitque Iephte nuntios ad regem filiorum Ammon, dicentes: 15 Et dixit ad eum: Haec dicit Iephte: Non tulit Israel terram Moab, nec terram filiorum Ammon: 16 Sed quando Israel ascendebat de Aegypto, ambulabat per solitudinem usque ad mare Rubrum, et venit in Cades
1
Iephte Galaadites
17 Misit itaque Israël nuntios ad regem Edom, dicens: Dimitte me ut transeam per terram tuam. Qui noluit acquiescere rex Edom. Miserunt quoque et ad regem Moab, qui noluit acquiescere. 18:17 Misit itaque Israël nuntios ad regem Edom, qui et ipse praetereundum non consensit. 18:17 18 Transieruntque per desertum, et circuiverunt terram Edom et terram Moab: veneruntque contra orientem terrae Moab, et castrametati sunt trans Arnon; nec venerunt in fines Moab; quia Arnon finis est Moab. 19 Misit itaque Israël nuntios ad Sehon regem Amorrhæorum, regem Hesebon, et dixit ei: Dimitte ut transeam per terram tuam usque ad locum meum. 20 Qui et ipse Sehon Israëli fidem non habuit ut transiret per fines suos: sed omnem populum suum congregavit et castrametatus est in Jasa et pugnavit contra eum. 21 Dominus ergo Deus Israel tradidit Sehon et universum populum eius in manus Israel, qui percusserunt eos et possedit Israel omnem terram Amorraeorum habitantium illius regionis. 22 Et possederunt omnes fines Amorrhæorum, ab Arnon usque ad Jaboc, et a deserto usque ad Jordanem. 23 Dominus ergo Deus Israel subvertit Amorraeum coram populo suo Israel, et tu nunc vis possidere eam? 24 Nonne ea quae Chamos deus tuus dat tibi possidenda sunt, tibi debentur? Quos autem Dominus Deus noster fugavit coram nobis, in nostram possessionem erunt. 25 Num igitur melior es Balac filio Sephor, rege Moab? Num iurgatus est contra Israelem aut pugnavit contra eum? 26 Quando habitavit Israël in Hesebon et viculis eius et in Aroer et viculis illius et in omnibus civitatibus quae sunt iuxta Arnon per trecentos annos? Quare non recuperavistis ea tempore illo? 27 Ita igitur non ego pecco in te, sed tu contra me male agis, pugnando contra me. Iudicet Dominus iudex hodie inter filios Israel et filios Ammon. 28 Noluit autem acquiescere rex filiorum Ammon verbis Jephte, quae ei mandaverat. 29 Spiritus ergo Domini factus est super Iephte, et pertransivit Galaad et Manassen, transiitque Maspham Galaad et de Maspha Galaad ad filios Ammon. 30 Votum quoque Iephte Domino vovit, dicens: Si certe tradideris filios Ammon in manus meas, 31 Et erit quicumque egressus fuerit e ostiis domus meae mihi obviam venerit, cum reverterim pace a filiis Ammon, erit certe Domino, et offeram eum in holocaustum. 32 Transivit itaque Jephte ad filios Ammon, ut pugnaret contra eos; tradiditque eos Dominus in manus eius. 33 Percussitque eos ab Aroer usque ad venias in Mennith, viginti civitates, et usque ad Abelmosphaeram vinearum, plaga magna nimis: humiliatique sunt filii Ammon a filiis Israel. 34 Revertente autem Jephte in Maspha domum suam, ecce, occurrit ei filia sua cum tympanis et choris: et erat ei unica filia; praeter eam non habebat filium neque filiam. 35 Qua visa, scidit vestimenta sua, et dixit: Heu, filia mea, deprimens me decepisti! Et tu es una ex eis qui me perturbant: aperui enim os meum ad Dominum, et non possum reverti. 36 Cui illa respondit: Pater mi, si aperuisti os tuum ad Dominum, fac mihi quodcumque emisisti de ore tuo, tibi Dominus ultionem dedit de inimicis tuis filiis Ammon. 37 Dixitque ad patrem suum: “Fiat mihi hoc: Dimitte me duobus mensibus, ut ascendam et decurram montes et plangam virginitatem meam ego et sodales meae.” 38 Cui ille dixit: Vade. Et dimisit eam duobus mensibus. Et abiit cum sodalibus suis, et flebat virginitatem suam in montibus. 39 Accidit autem post duos menses ut reversa esset ad patrem suum, et fecit ei secundum votum quod voverat, et non cognovit virum. Hoc autem mos erat in Israel, 40 ut quotannis in anno convenirent filiae Israel ad plangendos filiam Iephte Galaaditae quattuor diebus.
2
Iephte Galaadites
Iudices 12 1 Ecce autem viri Ephraim congregati sunt: et profecti sunt contra aquilonem, et dixerunt ad Jephte: Quare vadens ad pugnam contra filios Ammon, vocare nos non es ut pergeremus tecum? Incendemus domum tuam igni. 2 Responditque Jephte ad eos: “Disceptatio erat mihi et populo meo cum filiis Ammon vehemens; vocavi autem vos, et non liberavistis me de manibus eorum.” 3 Quod cernens, animam meam posui in manibus meis, transivique ad filios Ammon, et tradidit eos Dominus in manus meas. Quare igitur hodie ad me ascendistis, ut me proelietis? 4 Congregatis itaque Iephte omnibus viris Galaad, pugnabat contra Ephraim: percusseruntque viri Galaad Ephraim, quia dixerat: Fugitivi estis Galaaditae de Ephraim, et habitat in medio Ephraim et Manasse. 5 Occupaveruntque Galaaditae vada Iordanis per conspectum Ephraim. Cum igitur Ephraim oriundus, fugitivus, atque dixisset: «Mihi permitte ut me transire permittatis», dixerunt ei Galaaditae: «Esne Ephrathæus?». Si responderet: «Non», ait: «Ephrathæus es?» 6 Dixerunt ei: Dic ergo Scibboleth, quod dixerat: Sibboleth, recte pronuntiare non poterat. Quo cum apprehensum fecissent, interfecerunt eum in transitu Iordanis, et ceciderunt in tempore illo de Ephraim quadraginta duo milia. 7 Iudicavit itaque Iephte Israël sex annis; mortuusque est et sepultus est in urbe sua in Galaad.
Commentarium Historia Iephtae , quae in Iudicum capitibus undecimo et duodecimo Bibliorum Regis Iacobi invenitur, una ex potentissimis, implicatissimis, et tragicissimis narrationibus Veteris Testamenti est. De bellatore valido, a familia sua reiecto, surgit ad liberandum Israelem, sed tamen iuramento tragico implicatur et postea in acerbo bello civili implicatur.
Pars 1: Explicatio Versuum Capitulorum 11–12 Iudicum Iudicum Capitulum XI: Ascensus Iephtae et Bellum Ammonitarum 11:1–3 — Origines et Exilium Iephtae Iephte tamquam "vir fortissimus" praesentatur, sed filius est meretricis. Patri eius, Gilead, filios legitimos habet qui Iephte expellunt, ita ut hereditatem non accipiat. Iephte in terram Tob fugit, ubi coetus "hominum vanorum" (expulsorum vel otiorum) circum eum congregatur et eum ut ducem sequuntur. 11:4–11 — Seniores Gilead auxilium petunt Cum Ammonitae bellum contra Israelem gerunt, maiores natu Gilead intellegunt se ducem militarem requirere. Ad terram Tob iter faciunt ut Iephte rogarent ut eis ducat. Iephte initio eos de priore repudiatione interrogat, sed consentiunt, si eos ad victoriam ducat, eum futurum esse principem omnium incolarum Gilead. Hoc iusiurandum coram Domino in Maspha signant. 11:12–28 — Disputationes diplomaticae et theologicae Iephtae Ante pugnam, Iephte nuntios ad regem Ammonitarum mittit, rogans cur terram Israelis oppugnarent. Rex Ammonitarum affirmat Israelem terram eorum cepisse cum ex Aegypto exiret. Iephte respondet defensione historica et theologica accurata: Israel non terram ab Ammon aut Moab cepit, sed a Sehon, rege Amorraeorum, quem Deus in manus eorum tradidit. Ius Ammonum querendi post trecentos annos pacis coloniae impugnat et iudicium Domino committit. Rex Ammonum nuntium ignorat.
3
Iephte Galaadites
11:29 — Spiritus Potestas "Tunc Spiritus Domini supervenit Iephte." Deo impulsus, Iephte per Gilead et Manassen iter facit, copias congregans, et contra Ammonitas proficiscitur. 11:30–31 — Ius Temerarium Iephtae Ante proelium, Iephte votum Domino facit: si Deus Ammonitas in manus eius tradiderit, quicumque e foribus domus eius egressus fuerit ei obviam cum in pace reversus erit, Domino erit, et ipse illud in holocaustum offeret. 11:32–33 — Victoria de Ammon Iephte progreditur et Ammonitas pugnat. Domino adiuvante, cladem ingentem in viginti urbibus eis infligit, Ammonitas coram filiis Israel subigens. 11:34–40 — Reditus Tragicus et Voti Completio Iephte domum Maspham redit. Unica filia eius — filia — ei obviam prodit tympanis saltans. Dolore affectus, Iephte vestes dilacerat et votum lamentatur, intelligens se non posse retractare. Filia fortiter se submittit, duos tantum menses petens ut cum sociis suis in montes iret ad virginitatem suam deplorandam. Post duos menses, redit, et Iephte votum suum in eam implet. Hoc eventum fit traditio annua ubi filiae Israel eam quattuor diebus quotannis lamentant. Iudicum Capitulum XII: Bellum Civile cum Ephraim et Iudicibus Subsequentibus 12:1–3 — Querela Ephraimi Superbi Ephraim congregantur et ad Zaphon transeunt, Iephthae irati adgredientes. Queruntur eum contra Ammonem bellum gessisse sine auxilium vocando, et minantur domum eius intus incendere. Iephtha respondet se et populum suum auxilium implorasse cum in magna angustia essent, sed Ephraim eos non liberavisse. 12:4–6 — Bellum Civile et Experimentum "Shibboleth" Iephte viros Galaaditarum congregat et contra Ephraim pugnat, eosque superans. Galaditae transitus fluminis Iordanis occupant. Cum Ephraim fugientes transire conantur, custodes eos tentant rogando ut verbum "Shibboleth" dicant. Quia dialectus Ephraimi sonum "sh" pronuntiare non potest, "Sibboleth" pronuntiant . Haec proditio linguistica eos detegit, qua de causa caedes quadraginta duo milium Ephraimitarum fit. 12:7 — Mors Iephtae Iephte Israelem sex annos iudicavit antequam mortuus est. In una ex urbibus Gileadis sepultus est.
Pars II: Lectiones Claves et Applicationes Vitae 1. Deus potest uti exulibus et reiectis Lectio: Iephte a familia sua propter originem suam expulsus est, tamen Deus eum elegit ad totam gentem servandam. Applicatio: Numquam praeteritum, familiae origo, aut reiectio humana potentiam tuam definire sinas. Deus saepe utitur hominibus quos societas neglegit aut abicit ad proposita extraordinaria perficienda.
4
Iephte Galaadites
2. Momentum Maximum Custodiendi Verba Tua (Periculum Iurum Temerariorum) Lectio: Iephte ex fervore animi et anxietate votum festinatum et superfluum fecit, quod ad tragoediam personalem gravissimam perduxit. Applicatio: Verba pondus magnum habent. Caute agendum est cum promissis impulsivis, declarationibus affectuum plenis, aut obligationibus sub pressione factis. Vera fides Dei suverenitati confidit sine conatu "corrumpendi" aut cum Eo per temerarias promissa pacisci (Ecclesiastes 5:2,5). 3. Historiam Tuam Cognoscere et Veritatem Affirmare Lectio: Iephte non solum bellator brutalis erat; profundam cognitionem historiae Israel et foederis Dei cum nationibus circumstantibus possidebat. Arte diplomatica et veritate historica usus est antequam ad vim confugit. Applicatio: Fundamentum fidei tuae in veritate Verbi Dei et realitate historica funda. Fundamentum fidei tuae cognoscere te sinit criticis respondere, conflictus sapienter solvere, et contra falsas accusationes firmiter stare. 4. Natura Destructiva Superbiae et Tribalismi Lectio: Ephraimi vulnerato superbia, invidia, et tribalium arrogantia impulsi sunt, unde bellum civile inanis ortum est, quod decem milia Israelitarum vitas amisit. Applicatio: Superbia et parvae aemulationes inter fideles (vel intra communitates et familias) unitatem ab intus destruunt. Potius quam de eo qui laus vel gloria meretur contendere, regnum Dei et mutuum auxilium anteponere debemus. 5. Instrumenta humana vitiosa et gratia divina Lectio: Iephte in Aula Fidei Novi Testamenti recensetur (Hebraeis 11:32), tamen vita eius gravibus vitiis, temerariis decisionibus, et saevis bellis tribualibus notata est. Applicatio: Deus per homines fractos et imperfectos operatur. Dum electiones nostrae malae adhuc dolores terrestres consequentias ferunt, gratia Dei cor promptum redimere potest, etiam cum illud cor asperum est.
Iephtha in Novo Testamento In capitulo ad Hebraeos capitulo undecimo — saepe "Aula Fidei" appellato — Iephte inter magnas heroinas et heroas historiae biblicae inexpectatam et honorabilem mentionem accipit. Ob tragicas exitus et ambiguitates morales in historia eius apud Iudices relatas, inclusio eius in hoc capitulo profundam perspicaciam praebet in modum quo Novum Testamentum fidem, gratiam et imperfectionem humanam considerat. 1. Ubi Iephte in Epistula ad Hebraeos 11 apparet ad Hebraeos 11:32–34 memoratur : "Quid autem amplius dicam? Tempus enim mihi deficiet ad narrandum de Gedeone, Barac, Samsone, Iephte , David quoque, Samuele, et prophetis: qui per fidem vicerunt regna, operati sunt iustitiam,
5
Iephte Galaadites
adepti sunt repromissa, obturaverunt ora leonum, extinxerunt vim ignis, effugerunt aciem gladii, de infirmitate fortes facti sunt, fortes facti sunt in proelio, fugaverunt castra alienigenarum." 2. Perspicientiae Claves ex Perspectiva Novi Testamenti A. Fides Agnita Inter Humanitatem Vitiosam Liber Iudicum tempus declinationis spiritualis in Israel depingit, et vita Iephtae longe a pura aut ideali aberat. Filius illegitimus erat, exsul, dux "hominum vanorum", et bellator qui votum temere fecit quod in tragoedia finitum est. Attamen, Epistula ad Hebraeos 11 sanctos non enumerat secundum perfectionem moralem, sed secundum fidem . Scriptor Novi Testamenti ignominiam socialem Iephte, difficilem originem, et errores personales praetermittit ut momentum quo fiduciam in Deo posuit ut pro Israele pugnaret demonstret. Laudatio Dei in Novo Testamento in fiducia in Eum , non in humana immaculatione, radicatur. B. "Ex infirmitate fortes facti sumus" Epistula ad Hebraeos 11:34 experientiam multorum iudicum haec verba summatim describit: "ex infirmitate potentes facti sumus." Infirmitas Iephtae: Initio, ut exul, a fratribus suis expulsus (Iudices 11:2), stirpe nobili et traditionali carebat. Fortitudo Dei: Cum Spiritus Domini super eum venit (Iudices 11:29), naturale eius impedimentum et exilium sociale in auctoritatem spiritualem et liberationem militarem transformati sunt. Nexus Novi Testamenti: Hoc directe congruit cum theologia Pauli in 2 Corinthios 12:9 ( "Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur" ). C. Fides in Convictione Verbali et Theologica Exhibita Antequam Iephte Ammonitas pugnavit, longam disputationem diplomaticam in historia Israelis fundatam iniit (Iudices 11:12-27). Audacter declaravit Dominum Deum Israel terram populo suo dedisse et affirmavit: "Dominus Iudex iudicet hodie inter filios Israel et filios Ammon." Fides Iephtae demonstrabatur persuasione eius Deum solum esse summum iudicem et dominum regnorum humanorum . In Epistula ad Hebraeos 11:33, haec fidei pars describitur ut regna subigens et in proelio fortes adipiscens . D. Vis Gratiae Foederis Inclusio personarum sicut Iephte, Samson et Gideon in Epistula ad Hebraeos 11 magnum thema Novi Testamenti illustrat: Gratiam Redemptricem . Si salus et Dei approbatio ab immaculata operatione penderet, Iephte in indice non esset. Inclusio eius ad nuntium Evangelii protendit—Deum per homines fractos, confusos, et imperfectos qui ad eum fiducia in se convertunt operari.
6
Iephte Galaadites
3. Comparatio Narrationis Veteris Testamenti cum Summario Novi Testamenti Focus Veteris Testamenti (Iudices 11–12)
Focus Novi Testamenti (Hebraeos 11)
Realitas Historica et Humana: Status exclusionis, aspera diplomatia, temerarium votum, tragica iactura, conflictus civilis.
Veritas Spiritualis: Victoria per fiduciam, superationem infirmitatis, fiduciam in potentiam Dei.
Emphasis: Complexitas humana et confusio aetatis tribalis Israel.
Emphasis: Vis Dei operans per fidem veram in rebus difficilibus.
Lectio: Consequentiae inopinatae verborum stultorum et systematum humanorum fractorum.
Lectio: Honor aeternus iis datur qui Deo confidunt ut proelia sua pugnent.
Applicatio Vitae ex Perspectiva Novi Testamenti Deus te non definit pessimis erroribus tuis: Iephte in Novo Testamento commemoratur propter fidem in potentiam Dei liberandi, non propter votum suum tragicum et temerarium. In Christo, hereditas tua formatur fide et gratia Dei, non erroribus tuis praeteritis. Fides in Temporibus Imperfectis Operatur: Iephte aetate moraliter chaotica vixit, tamen Deo confidebat. Non opus est ambitu perfecto ad fidem veram exercendam. In Liberatorem, Non Solum in Instrumento, Attende: Inclusio Iephtae in Epistula ad Hebraeos 11 ad Deum spectat—verum Heroem Bibliorum qui homines fragiles ad promissa sua implenda corroboravit.
7