Ыйык Китептеги көп аялдуулук Лемек өзүнө эки аял алды: биринин аты Ада, экинчисинин аты Зила эле. Башталыш 4:19 Эгерде ал башка аял алса, анын тамак-ашынан, кийиминен жана жубайлык милдетинен баш тартпайт. Эгерде ал бул үчөөнү тең аткарбаса, анда ал акчасыз эркиндикке чыгат. Чыгуу 21:10-11 Эгерде кимдир бирөөнүн эки аялы болсо, бири сүйүктүү, экинчиси жек көргөн аялы болсо жана алар ага сүйүктүү аялынан да, жек көргөн аялынан да балдарды төрөп беришсе; жана тун уулу жек көргөн аялдыкы болсо, анда ал өзүнүн уулдарына өзүнүн мүлкүн мураска бергенде, сүйүктүү тун уулун жек көргөн аялынын тун уулунан мурун албашы керек. Бирок ал сүйүктүү тун уулун тун уулу катары таанып, ага бардык мүлкүнөн эки эсе көп үлүш бериши керек, анткени ал анын күчүнүн башталышы; тун уулунун укугу аныкы. Мыйзам 21:15-17 Эгерде бир туугандар чогуу жашап, алардын бири каза болуп, бала көрбөсө, анда өлгөн адамдын аялы бейтааныш адамга турмушка чыкпашы керек. Күйөөсүнүн бир тууганы ага жакындап, аны аялдыкка алып, күйөөсүнүн бир тууганынын милдетин аткарышы керек. Ал эми анын тун баласы өлгөн бир тууганынын атынан мураска калышы керек, ошондо анын аты Ысрайыл элинен өчпөйт. Эгерде ал киши бир тууганынын аялын алгысы келбесе, анда анын бир тууганынын аялы дарбазага аксакалдарга барып: “Күйөөмдүн бир тууганы бир тууганынын атын Ысрайылда жаңырткысы келбесе, күйөөмдүн бир тууганынын милдетин аткарбайт”, – десин. Ошондо анын шаарынын аксакалдары аны чакырып, сүйлөшсүн. Эгер ал: “Мен аны алгым келбейт”, – десе, Анан агасынын аялы аксакалдардын көзүнчө ага келип, бут кийимин чечип, бетине түкүрүп: “Бир тууганынын үйүн курбаган адамга ушундай болот”, – деп жооп берет. Ысрайылда анын аты “бут кийимин чечкен адамдын үйү” деп аталат. Мыйзам 25:5-10
1
Ыйык Китептеги көп аялдуулук
Ошол күнү жети аял бир эркекти кармап алып: «Биз өз наныбызды жейбиз, өз кийимибизди кийебиз, болгону сенин атың менен аталсак болду, биз шылдыңдан арылабыз», – дешет. Ышая 4:1
Авраам Ыбрам менен Нахор аларга аял алышты: Ыбрамдын аялынын аты Сара, ал эми Нахордун аялынын аты Милка болчу, ал Харандын кызы, Милка менен Исканын атасы болчу. Башталыш 11:29 Ыбрамдын аялы Сарай ага бала төрөбөгөндүктөн, анын Ажар деген мисирлик күңү бар болчу. Сарай Ыбрамга: «Мына, Теңир мени төрөбөс кылды. Суранам, менин күңүмө кир, балким, мен андан балалуу болом», – деди. Ыбрам Сарайдын сөзүнө кулак салды. Ыбрам Канаан жеринде он жыл жашагандан кийин, Ыбрамдын аялы Сарай мисирлик күңү Ажарды алып, күйөөсү Ыбрамга аялдыкка берди. Ыбрам Ажарга жакындады, ал кош бойлуу болду. Ал кош бойлуу экенин көргөндө, кожойкеси аны жек көрдү. Башталыш 16:1-4 Анан Ыбрайым дагы аял алды, анын аты Кетура эле. Ал ага Зимран, Жокшан, Медан, Мидиан, Ишбак жана Шуахты төрөп берди. Жокшандан Шеба жана Дедан төрөлдү. Дедандын уулдары: Ашур, Летушим жана Леуммим. Мидиандын уулдары: Эфа, Эфер, Ханох, Абида жана Элдаа. Булардын баары Кетуранын уулдары болгон. Ыбрайым колундагынын баарын Ыскакка берди. Ал эми токолдорунун уулдарына Ыбрайым белектерди берип, уулу Ыскак тирүү кезинде эле аларды чыгышка, чыгыш жерине жөнөттү. Башталыш 25:1-6
Исав Эйсап кырк жашында хеттик Бейринин кызы Жудитти жана хеттик Элондун кызы Башематты аялдыкка алган. Бул Ыскак менен Ребеканын жүрөгүн ооруткан кайгы болду ( Башталыш 26:34-35) . Анан Эйсап Ысмайылга барып, Ыбрайымдын уулу Ысмайылдын кызы, Небайоттун карындашы Махалатты аялдарына аялдыкка алды. Башталыш 28:9 Эйсаптын, башкача айтканда, Эдомдун, санжырасы мындай. Эйсап канаандык кыздардан, хеттик Элондун кызы Аданы, хибилик Зибеондун кызы Ананын кызы Олибаманы аялдыкка алган. Башталыш 36:1-3. Ысмайылдын кызы, Небайоттун карындашы Башемат.
Жакып Жакып Лабанга: «Мага аялымды бер, анткени менин мөөнөтүм бүттү, мен ага жакындайын», – деди. Лабан ал жердин бардык тургундарын чогултуп, той өткөрдү. Кечинде ал кызы Лияны алып, ага жакындатты. Лабан өзүнүн кызматчысы Зилпаны кызы Леяга кызматчы кылып берди. Эртең менен ал Лея болуп чыкты. Ал Лабанга: «Бул эмне кылганың? Мен сага Рахил үчүн кызмат кылган жок белем? Анда эмнеге мени алдадың?» – деди. Лабан: «Биздин жерде улуусунан мурун кичүүсүн күйөөгө берүүгө болбойт», – деди. Анын жумасын бүтүр, ошондо сага ушуну да беребиз, сен мага дагы жети жыл кызмат кыласың», – деди. Жакып ошондой кылып, анын жумасын аяктады. Анан ал кызы Рахилди да ага аялдыкка берди. Лабан өзүнүн күңү Биланы кызы Рахилге кызматчы кылып берди. Ал Рахелге да жакындады, ал аны Леяга караганда көбүрөөк сүйүп, аны менен дагы жети жыл кызмат кылды ( Башталыш 29:21-30) . 2
Ыйык Китептеги көп аялдуулук
Рахил Жакыпка бала төрөбөй жатканын көрүп, эжесине көз артып, Жакыпка: «Мага бала бер, болбосо өлөм»,— деди. Жакыптын ачуусу келип, Рахилге: «Мен Кудайдын ордуна келдим беле, сенден курсактагы жемишти аябаган Кудаймынбы?» – деди. Ал: «Менин кызматчым Билха, ага жакында, ал менин тиземе төрөсүн, ошондо мен да андан балалуу болом», – деди. Ал өзүнүн кызматчысы Биланы ага аялдыкка берди, Жакып ага жакындады (Башталыш 30:14) . Лея төрөбөй калганын көрүп, кызматчысы Зилпаны алып, Жакыпка аялдыкка берди (Башталыш 30:9).
Гидеон Гидондун жетимиш уулу болгон, анткени анын көп аялдары болгон. Шекемде жашаган токолу да ага уул төрөп берген, ал анын атын Абымелек койгон. Бийлер 8:30-31
Жайыр Андан кийин гилаттык Жайыр чыкты, ал Ысрайылды жыйырма эки жыл башкарды. Анын отуз эшекке минген отуз уулу болгон, алардын Гилат жериндеги отуз шаары болгон, алар бүгүнкү күнгө чейин Хабот-Жайыр деп аталат. Башкаруучулар 10:3-4
Ибзан Андан кийин Бетлехемден чыккан Ипсан Ысрайылды башкарган. Анын отуз уулу, отуз кызы болгон, аларды башка жакка жиберип, уулдарына отуз кыз алып берген. Ал Ысрайылды жети жыл башкарган. Бийлер 12:8-9
Абдон Андан кийин пиратондук Хиллелдин уулу Абдон Ысрайылды башкарды. Анын кырк уулу жана отуз бир тууганы бар болчу, алар жетимиш эшекке минип жүрүштү жана Ысрайылды сегиз жыл башкарды. Бийлер 12:13-14
Элкана Эпрайым тоосундагы Раматаимзопимде Элкана деген киши жашачу. Ал Жерохамдын уулу, Жерохам Элийунун уулу, Элийу Тохунун, Тохунун уулу, Зуптун уулу, эфраталык: Анын эки аялы болгон: биринин аты Ханна, экинчисинин аты Пенина болчу: Пенинанын балдары бар болчу, бирок Аннанын балдары жок болчу. Ал киши жыл сайын өз шаарынан Шилого, Асман аскерлеринин Кудайына сыйынып, курмандык чалуу үчүн барчу. Ал жерде Эйлинин эки уулу, Теңирдин дин кызматчылары Опни менен Пинехас бар болчу. Элкана курмандык чала турган убакыт келгенде, аялы Пенинага жана анын бардык уул-кыздарына үлүштөрдү берди. Ал эми Ханнага татыктуу үлүш берди, анткени ал Аннаны сүйчү, бирок Теңир анын жатынын жаап койгон болчу. Теңир анын жатынын жаап койгондуктан, душманы аны катуу капа кылып, капа кылды. Ал жыл сайын ушундай кыла берчү, анткени аял Теңирдин үйүнө барган сайын аны ачуулантчу, ошондуктан ал ыйлап, тамак жечү эмес. Ошондо күйөөсү Элкана ага: «Анна, эмнеге ыйлайсың? Эмнеге тамак жебейсиң? Эмнеге жүрөгүң ооруп жатат? Мен сен үчүн он уулдан артык эмесминби?» – деди. 1 Шемуел 1:1-8 3
Ыйык Китептеги көп аялдуулук
Шабул Шабулдун аялынын аты Акиноам болчу, ал Акимаастын кызы болчу ... 1 Шемуел 14:50 Шабулдун Риспа деген токолу бар болчу, ал Айанын кызы болчу... 2 Шемуел 3:7
Дэвид Ошондо Дөөт ордунан туруп, кишилери менен барып, пелиштиликтердин эки жүз кишисин өлтүрдү. Дөөт алардын сүннөтүн кесип, падышага толук санда беришти, ошондо ал падышанын күйөө баласы болот. Шабул ага кызы Михалды аялдыкка берди. 1 Шемуел 18:27 Абигейил шашылыш түрдө ордунан туруп, эшекке минди, анын артынан беш кызын алып жөнөдү; ал Дөөттүн элчилеринин артынан түшүп, анын аялы болду. Дөөтү изрейелдик Акиноамды да алды, экөө тең анын аялдары болушту. 1 Шемуел 25:42-43 Дөөттүн Хеброндо уулдары төрөлдү: тун уулу Амнон изрейелдик Акиноамдан төрөлгөн; экинчиси Килап кармелдик Набалдын аялы Абигейилден төрөлгөн; үчүнчүсү Абышалом Гешур падышасы Талмайдын кызы Маахадан төрөлгөн; төртүнчүсү Хагиттен төрөлгөн Адония; бешинчиси Абиталдан төрөлгөн Шефатия; алтынчысы Дөөттүн аялы Эгладан төрөлгөн Итреам. Булар Дөөттөн Хеброндо төрөлгөн. 2 Шемуел 3:2-5 Дөөт Теңир аны Ысрайылга падыша кылып дайындаганын жана Өз эли Ысрайыл үчүн падышалыгын жогору көтөргөнүн түшүндү. Хеброндон келгенден кийин, Дөөт Иерусалимден дагы токолдорду жана аялдарды алды: Дөөттүн дагы уул-кыздары төрөлдү (2 Шемуел 5:1213). Уриянын аялы күйөөсүнүн каза болгонун угуп, күйөөсү үчүн кайгырды. Аза күтүү бүткөндөн кийин, Дөөтү киши жиберип, аны үйүнө алдырды. Ал анын аялы болуп, ага уул төрөдү. Бирок Дөөттүн кылган иши Теңирге жакпады. 2 Шемуел 11:26-27 Натан Дөөткө: «Сен ошол адамсың», – деди. Ысрайылдын Кудайы Теңир мындай дейт: «Мен сени Ысрайылга падыша кылып майладым, Шабулдун колунан куткардым. Мен сага кожоюнуңдун үйүн, кожоюнуңдун аялдарын бердим, Ысрайыл менен Жүйүт тукумун бердим. Эгер бул аз болсо, мен сага дагы ошону бермекмин. Эмне үчүн сен Теңирдин буйругун четке кагып, Анын алдында жаман иш кылдың? Хеттик Урийди кылыч менен өлтүрдүң, анын аялын өзүңө аял кылып алдың, аны Аммон уулдарынын кылычы менен өлтүрдүң». 2 Шемуел 12:7-9 Падыша бүт үй-бүлөсү менен кошо жөнөдү. Падыша үйдү кайтаруу үчүн он токол аялын калтырды. 2 Шемуел 15:16 Дөөт Иерусалимдеги үйүнө келип, падыша үйүн кайтарууга калтырган он токол аялын алып, аларды кайтарып, багып турду, бирок аларга жакындаган жок. Ошентип, алар өлгөнгө чейин камалып, жесир бойдон жашашты. 2 Шемуел 20:3
Сулайман Бирок Сулайман падыша фараондун кызынан тышкары, мааптыктардын, аммондуктардын, эдомдуктардын, сидондуктардын жана хеттиктердин көптөгөн бөтөн жерлик аялдарын сүйчү. Теңир Ысрайыл уулдарына элдер жөнүндө: «Аларга жакындабагыла, алар да силерге 4
Ыйык Китептеги көп аялдуулук
жакындабасын, анткени алар силердин жүрөгүңөрдү өздөрүнүн кудайларына буруп кетишет», – деп айткан. Сулайман аларга сүйүү менен берилген. Анын жети жүз аялы, ханбийкелери жана үч жүз токолу болгон, ал эми аялдары анын жүрөгүн буруп кетишкен. Сулайман карыганда, аялдары анын жүрөгүн башка кудайларга буруп кетишти. Анын жүрөгү атасы Дөөтүнүн жүрөгүндөй, Кудай-Теңирине толук берилген эмес. Сулайман сидондуктардын кудайы Аштаретке жана аммондуктардын жийиркеничтүү бурканы Милкомго сыйынып кетти. Сулайман Теңирдин көз алдында жаман иштерди кылды, атасы Дөөтүдөй болуп, Теңирди толук ээрчиген жок. Анан Сулайман Иерусалимдин тушундагы дөңсөөгө Мааптын жийиркеничтүү бурканы Кемош үчүн жана Аммон уулдарынын жийиркеничтүү бурканы Молох үчүн бийик жер курду. Ал өз кудайларына жыпар жыттуу зат түтөтүп, курмандык чалган бардык чоочун аялдары үчүн да ушундай кылды. Теңир Сулайманга каарданды, анткени анын жүрөгү ага эки жолу көрүнгөн Ысрайылдын Кудайы Теңирден бурулган эле. Ал ага башка кудайлардын артынан ээрчибеши керектигин буйрук кылган, бирок ал Теңирдин буйругун аткарган эмес ( 1 Падышалар 11:1-10) .
Рехабам Рехабам Дөөтүнүн уулу Жеримоттун кызы Махалатты жана Жышайдын уулу Элиаптын кызы Абикейилди аялдыкка алды. Ал ага Жеушту, Шемарияны жана Захамды төрөп берген. Андан кийин ал Абышаломдун кызы Мааханы аялдыкка алган, ал ага Абияны, Аттайды, Зизаны жана Шеломитти төрөп берген. Рехабам бардык аялдары менен токолдорунан Абышаломдун кызы Мааханы жакшы көрчү (анткени ал он сегиз аял алып, алтымыш токол алып, жыйырма сегиз уул жана алтымыш кыз төрөп берген). 2 Жылнаама 11:18-21
Абия Бирок Абия күчтөнүп, он төрт аял алып, жыйырма эки уул, он алты кыздуу болду. 2 Жылнаама 13:21
Ахап Сирия падышасы Бенадат бүт аскерин чогултту. Аны менен кошо отуз эки падыша, аттары жана майдан арабалары бар эле. Ал Самарияны курчоого алып, ага каршы согушту. Анан шаарга Ысрайыл падышасы Ахапка элчилерин жөнөтүп, ага мындай деди: «Бенадат мындай дейт: Сенин күмүшүң да, алтының да меники, аялдарың да, балдарың да, эң жакшыларың да меники». Ошондо Ысрайыл падышасы: «Мырзам, падыша, сенин айтканыңдай, мен сеникимин жана менде болгондун баары», – деди. Элчилер кайра келип: «Бенадат мындай дейт: Мен сага: «Сен мага күмүшүңдү, алтыныңды, аялдарыңды жана балдарыңды бересиң», – деп айткам. Бирок мен эртең ушул убакта сага кулдарымды жиберем, алар сенин үйүңдү жана кулдарыңдын үйлөрүн тинтип, көзүңө жаккандын баарын колуна салып, алып кетишет», – дешти. Ошондо Ысрайыл падышасы өлкөнүн бардык аксакалдарын чакырып алып: «Байкагыла, суранам, бул киши кандай жамандык издеп жатканын көргүлөчү. Ал мага аялдарымды, балдарымды, күмүшүмдү жана алтынымды сурап киши жиберди, мен аны четке каккан жокмун», – деди. Ошондо бардык аксакалдар жана бүт эл ага: «Аны укпагыла, макул болбогула», – дешти. 1 Падышалар 20:1-8 Ахаптын Самарияда жетимиш уулу бар эле... 2 Падышалар 10:1
5
Ыйык Китептеги көп аялдуулук
Жоаш Жоаш жети жашында такка отуруп, Иерусалимде кырк жыл падышачылык кылган. Анын энесинин аты да Беер-Шебадан чыккан Зибия болгон. Жоаш ыйык кызмат кылуучу Жойаттын өмүрүнүн акырына чейин Теңирдин көз алдында туура иштерди кылган. Жойат ага эки аял алып берген, ал уул-кыздуу болгон. 2 Жылнаама 24:1-3
6