وتاری سەر شاخ ٥: ١-٤٨مەتا .کاتێک خەڵکەکەی بینی ،چووە سەر شاخێک ،کاتێک دانیشتن ،شاگردەکانی هاتنە لی 1 :دەمی کردەوە و فێری کردن و گوتی 2 .خۆشبەختن ئەوانەی لە ڕووی ڕۆحییەوە هەژارن ،چونکە شانشینی ئاسمان هی ئەوانە 3 .خۆشبەختن ئەوانەی ماتەمینی دەگرن ،چونکە دڵنەوایی دەدرێن 4 .خۆشبەختن ئەوانەی نەرم و نیان ،چونکە زەوی بە میرات دەگرن 5 .خۆشبەختن ئەوانەی برسی و تینووی ڕاستودروستین ،چونکە تێر دەبن 6 .خۆشبەختن ئەوانەی میهرەبانن ،چونکە میهرەبان دەبن 7 .خۆشبەختن ئەوانەی دڵ پاکن ،چونکە خودا دەبینن 8 .خۆشبەختن ئاشتیخوازان ،چونکە پێیان دەوترێت نەوەی خودا 9 .خۆشبەختن ئەوانەی لە پێناو ڕاستودروستیدا گۆشەگیری دەکرێن ،چونکە شانشینی ئاسمان هی ئەوانە 10 خۆشبەختن کاتێک مرۆڤەکان جنێوتان پێدەدەن و گۆشەگیریتان لێدەکەن و هەموو جۆرە خراپەیەکتان بەدرۆ دەڵێن ،لەبەر 11 .خاتری من شاد بن و زۆر شاد بن ،چونکە پاداشتتان لە ئاسماندا گەورەیە ،چونکە پێغەمبەرانی پێش ئێوە بەم شێوەیە گۆشەگیرییان 12 .کردووە ئێوە خوێی زەوین ،بەڵم ئەگەر خوێ تامی خۆی لەدەستدا ،بە چی خوێ دەکرێت؟ لەمەودوا بۆ هیچ شتێکی باش نییە ،جگە 13 .لەوەی فڕێ بدرێتە دەرەوە و لە ژێر پێی مرۆڤەکاندا لێی بدرێت .ئێوە ڕووناکی جیهانن .شارێک کە لەسەر گردێک دانراوە ،ناتوانرێت بشاردرێتەوە 14 هەروەها مرۆڤەکان مۆم داگیرسێنن و بیخەنە ژێر کۆپێکەوە ،بەڵکو لەسەر مۆمدانێک .ڕووناکی دەدات بە هەموو ئەوانەی لە 15 .ماڵەکەدان با ڕووناکیتان بەم شێوەیە لەبەردەم مرۆڤەکاندا بدرەوشێتەوە ،تا کارە چاکەکانتان ببینن و شکۆمەندی باوکتان بکەن کە لە 16 .ئاسمانە .وا بیر مەکەنەوە کە هاتوومەتە یاسا یان پێغەمبەران لەناو ببەم 17 بەڕاستی پێتان دەڵێم :تا ئاسمان و زەوی تێدەپەڕن ،بە هیچ شێوەیەک یەک بڕگە و یەک بڕگە لە یاسادا تێناپەڕێت ،تا هەموو 18 .شتێک جێبەجێ دەبێت هەرکەسێک یەکێک لەم فەرمانە بچووکانە بشکێنێت و فێری مرۆڤەکان بکات ،ئەوا لە شانشینی ئاسماندا بە بچووکتر 19 .ناودەبرێت ،بەڵم هەرکەسێک جێبەجێیان بکات و فێری بکات ،لە شانشینی ئاسماندا بە گەورە ناودەبرێت
1
وتاری سەر شاخ
چونکە پێتان دەڵێم :ئەگەر ڕاستودروستیتان لە ڕاستودروستی یاساناسان و فەریسییەکان زیاتر نەبێت ،بە هیچ شێوەیەک ناچنە 20 .ناو شانشینی ئاسمانەوە .ئێوە بیستووتان کە لە کۆنەوە دەیانگوت» :مەکوژە «.هەرکەسێک بکوژێت ،مەترسی دادگایی دەکرێت 21 بەڵم من پێتان دەڵێم :هەرکەسێک بەبێ هۆکار لە براکەی تووڕە بێت ،ئەوا مەترسی دادگایی دەبێت ،هەرکەسێک بە براکەی 22 بڵێت» :ڕاکا« ،ئەوا مەترسی ئەنجومەنەکە دەبێت ،بەڵم هەرکەسێک بڵێت» :ئەی گەمژە ،ئەوا مەترسی ئاگری دۆزەخی لەسەر ».دەبێت .بۆیە ئەگەر بەخششەکەت بهێنیتە سەر قوربانگاکە و لەوێ بیرت بێتەوە کە براکەت لە دژی تۆ هەیە 23 بەخششەکەت لەوێ لەبەردەم قوربانگاکەدا بەجێبهێڵە و بڕۆ .سەرەتا لەگەڵ براکەت ئاشت ببەوە ،ئینجا وەرە و بەخششەکەت 24 .پێشکەش بکە خێرا لەگەڵ نەیارەکەت ڕێکبکە ،لەکاتێکدا لەگەڵیدا لە ڕێگادایت .نەک هەر کاتێک نەیار تۆ ڕادەستی دادوەر و دادوەریش 25 .ڕادەستی ئەفسەرەکەت نەکات و تۆش بخرێتە زیندانەوە .بەڕاستی پێت دەڵێم :بە هیچ شێوەیەک لێیەوە دەرناچیت ،تا ئەو کاتەی زۆرترین پارەت نەداوە 26 ئێوە بیستووتان کە لە کۆنەوە دەیانگوت» :زینا مەکە27 «. .بەڵم من پێتان دەڵێم :هەرکەسێک چاوی لە ژنێک بێت بۆ ئەوەی شەهوەتی بۆی بێت ،پێشتر لە دڵیدا زینای لەگەڵ کردووە 28 ئەگەر چاوی ڕاستت توڕەی کرد ،بیکە و فڕێی بدە ،چونکە سوودی بۆ تۆ هەیە کە یەکێک لە ئەندامەکانت لەناو بچێت ،نەک 29 .هەموو جەستەت فڕێ بدرێتە دۆزەخەوە ،ئەگەر دەستی ڕاستت تاوانبارت کرد ،بیبڕە و فڕێی بدە ،چونکە سوودی هەیە بۆ تۆ کە یەکێک لە ئەندامەکانت لەناو بچێت 30 .نەک هەموو جەستەت فڕێ بدرێتە دۆزەخەوە .گوتراوە» :هەرکەسێک ژنەکەی جیا بکاتەوە ،با نووسراوی جیابوونەوەی بداتێ 31 بەڵم من پێتان دەڵێم :هەرکەسێک ژنەکەی جیا بکاتەوە ،جگە لە زینا ،زینا دەکات ،هەرکەسێک هاوسەرگیری لەگەڵ 32 .جیابووەوە بکات ،زینا دەکات .دیسانەوە بیستووتانە کە لە سەردەمی کۆنەوە دەوترێت» :بەدڵت سوێند مەخۆ ،بەڵکو سوێندەکانت بۆ یەزدان جێبەجێ بکە 33 .بەڵم پێتان دەڵێم :بە هیچ شێوەیەک سوێند مەخۆن .نە بە ئاسمانەوە؛ چونکە تەختی خودایە 34 .نە لە ڕێگەی زەویەوە .چونکە ئەوە کۆشکی پێیەکانیەتی ،نە لە ئۆرشەلیمەوە .چونکە شاری پاشای گەورەیە 35 .هەروەها سوێند بە سەرت مەخۆ ،چونکە ناتوانی یەک قژ سپی و ڕەش بکەیتەوە 36 .بەڵم با پەیوەندیتان بەڵێ ،بەڵێ بێت .نەخێر ،نەخێر ،چونکە هەرچی لەمانە زیاتر بێت ،لە خراپەوە دێت 37 .ئێوە بیستووتان کە دەوترێت :چاو لە بەرامبەر چاو و ددان لە بەرامبەر ددان 38 بەڵم من پێتان دەڵێم :بەرەنگاری خراپە نەبن ،بەڵم هەرکەسێک ڕوومەتی ڕاستت لێ بدات ،ڕوومەتەکەی تریشی بۆ 39 .بگەڕێنێتەوە .ئەگەر کەسێک لەسەر یاسا سکاڵت لەسەر تۆمار بکات و پۆشاکەکەت لێ بسەنێتەوە ،با جل و بەرگی تۆشی لەگەڵدا بێت 40 .هەرکەسێک ناچارت بکات یەک میل ببڕیت ،دوو میل لەگەڵیدا بڕۆ 41 .ئەوەی داوای لێدەکەیت بیدە ،ئەو کەسەی دەیەوێت قەرزت لێبکات ،لێی دوور مەخەرەوە 42 ئێوە بیستووتان کە دەوترێت» :دراوسێکەت خۆش بوێت و ڕقت لە دوژمنەکەت دەبێتەوە43 «. بەڵم من پێتان دەڵێم :دوژمنەکانتان خۆش بوێت ،بەرەکەت بخەنە سەر ئەوانەی نەفرەتتان لێدەکەن ،چاکە لەگەڵ ئەوانەی ڕقیان 44 .لێتانە ،دوعا بۆ ئەوانەی کە بە خراپە بەکارتان دەهێنن و گۆشەگیریتان دەکەن بۆ ئەوەی ئێوە ببنە نەوەی باوکتان کە لە ئاسمانە ،چونکە خۆری خۆی لەسەر خراپەکاران و چاکەکاران هەڵدێت و باران بۆ 45 .ڕاستودروستەکان و نادادپەروەرەکان دەبارێت ئەگەر ئەوانەی خۆشیان دەوێن ،چ پاداشتێکتان هەیە؟ تەنانەت باجگرەکانیش وەک یەک نین؟ 46 ئەگەر تەنها سڵو لە براکانتان بکەن ،چی لەوانی تر زیاتر دەکەن؟ تەنانەت باجگرەکانیش وا ناکەن؟ 47 .کەواتە ئێوە کامڵ بن ،وەک چۆن باوکتان کە لە ئاسمانە تەواو و بێ کەموکوڕییە 48
٦: ١-٣٤مەتا ئاگاداربن کە بەخشینەکانتان لەبەردەم مرۆڤەکاندا نەکەن بۆ ئەوەی ببینن ،ئەگەرنا هیچ پاداشتێکتان نییە لەلیەن باوکتانەوە کە لە 1 .ئاسمانە ،بۆیە کاتێک بەخشینەکانت دەدەیت ،شمشاڵێک لەبەردەمت مەژە ،وەک ئەوەی دووڕووەکان لە کەنیسەکان و شەقامەکاندا دەیکەن 2 .بۆ ئەوەی شکۆمەندی مرۆڤیان هەبێت .بەڕاستی پێتان دەڵێم پاداشتی خۆیان هەیە .بەڵم کاتێک بەخشین دەدەیت ،با دەستی چەپت نەزانێت دەستی ڕاستت چی دەکات 3 .بۆ ئەوەی بەخشینەکانت بە نهێنی بێت ،باوکت کە خۆی بە نهێنی دەبینێت ،بە ئاشکرا پاداشتت دەداتەوە 4
2
وتاری سەر شاخ
کاتێک نوێژ دەکەیت ،وەک دووڕووەکان مەبە ،چونکە ئەوان زۆر حەز دەکەن بە وەستان لە کەنیسەکان و لە گۆشەی 5 .شەقامەکاندا نوێژ بکەن ،بۆ ئەوەی مرۆڤەکان ببینن .بەڕاستی پێتان دەڵێم پاداشتی خۆیان هەیە بەڵم تۆ کاتێک نوێژ دەکەیت ،بچۆرە ناو دۆشەکەکەتەوە و کاتێک دەرگاکەت داخست ،لە باوکت بپاڕێوە کە لە نهێنیدایە .باوکت 6 .کە بە نهێنی دەبینێت ،بە ئاشکرا پاداشتت دەداتەوە بەڵم کاتێک نوێژ دەکەن ،دووبارەکردنەوەی بێهودە مەکەن ،وەک نەتەوەکان ،چونکە پێیان وایە بەهۆی قسە زۆرەکانیانەوە 7 .گوێیان لێدەگیرێت .کەواتە ئێوەش وەک ئەوان مەبن ،چونکە باوکتان پێش ئەوەی داوای لێ بکەن دەزانێت چیتان پێویستە 8 .بەم شێوەیە دوعا بکە :باوکمان کە لە ئاسمانیت ،ناوت پیرۆز بێت 9 .شانشینی تۆ وەرە .ویستی تۆ لە زەویدا بێت ،وەک چۆن لە ئاسمان 10 .ئەمڕۆ نانی ڕۆژانەمان پێ بدە 11 .لە قەرزەکانمان خۆشبە ،وەک چۆن ئێمە لە قەرزدارەکانمان خۆش دەبین 12 .مەبە بۆ تاقیکردنەوە ،بەڵکو لە خراپە ڕزگارمان بکە ،چونکە شانشینی و دەسەڵت و شکۆمەندی بۆ هەتاهەتایە هی تۆیە 13 .ئامین .چونکە ئەگەر لە تاوانەکانیان لە مرۆڤەکان خۆش بن ،باوکی ئاسمانیشتان لێتان خۆش دەبێت 14 .بەڵم ئەگەر لە تاوانەکانیان لە مرۆڤەکان خۆش نەبن ،باوکتان لە تاوانەکانتان خۆش نابێت 15 هەروەها کاتێک بەڕۆژوو دەبن ،وەک دووڕووەکان ڕووخساری خەمناک مەبن ،چونکە ڕووخساری خۆیان دەشێوێنن ،بۆ 16 .ئەوەی بۆ مرۆڤەکان دەربکەون بۆ بەڕۆژووبوون .بەڕاستی پێتان دەڵێم پاداشتی خۆیان هەیە .بەڵم تۆ کاتێک بەڕۆژوو دەبیت ،سەرت مەسح بکە و دەموچاوت بشۆ 17 بۆ ئەوەی بەڕۆژووبوون بۆ مرۆڤەکان دەرنەخەیت ،بەڵکو بۆ باوکت کە لە نهێنیدایە ،باوکت کە بە نهێنی دەبینێت ،بە ئاشکرا 18 .پاداشتت بداتەوە .گەنجینەکان بۆ خۆتان لەسەر زەوی کۆ مەکەنەوە ،کە مۆتەکە و ژەنگ لێی تێکدەدات و دزەکان لێی دەشکێنن و دزی بکەن 19 بەڵکو گەنجینەکان بۆ خۆتان لە ئاسمان کۆبکەنەوە ،کە نە مۆتەکە و نە ژەنگ لێی تێکنادەن و دزەکان لێی ناشکێنن و نە دزی 20 .بکەن .چونکە گەنجینەکەت لە کوێیە ،دڵت لەوێ دەبێت 21 .ڕووناکی جەستە چاوە ،ئەگەر چاوت تاکە بێت ،هەموو جەستەت پڕ دەبێت لە ڕووناکی 22 بەڵم ئەگەر چاوت خراپ بوو ،هەموو جەستەت پڕ دەبێت لە تاریکی .کەواتە ئەگەر ئەو ڕووناکیەی کە لە تۆدایە تاریکی 23 !بێت ،ئەو تاریکییە چەند گەورەیە هیچ کەسێک ناتوانێت خزمەت بە دوو ئاغا بکات ،چونکە یان ڕقی لە یەکێکیان دەبێتەوە و ئەوی دیکەیان خۆشدەوێت .یان 24 .ئەگەرنا دەست بە یەکێکەوە دەگرێت و ئەوی دیکەش سووکایەتی پێدەکات .ناتوانن خزمەت بە خودا و ماڵ و سامان بکەن بۆیە پێتان دەڵێم :بیر لە ژیانتان مەکەنەوە ،چی دەخۆن و چی دەخۆنەوە .نە بۆ جەستەتان ،ئەوەی لەبەر بکەن .ئایا ژیان لە 25 گۆشت زیاتر نییە و جەستەش لە جل و بەرگ زیاتر نییە؟ باڵندەی ئاسمانی ببینە ،چونکە ناچێن و ناچنن و لە ئەشکەوتەکاندا کۆناکەنەوە .بەڵم باوکی ئاسمانیتان خۆراکیان پێدەدات .ئایا 26 ئێوە زۆر لەوان باشتر نین؟ کام لە ئێوە بە بیرکردنەوە دەتوانێت یەک باڵ بۆ باڵی خۆی زیاد بکات؟ 27 بۆچی بیر لە جل و بەرگ دەکەیتەوە؟ بیر لە سوسنەکانی کێڵگە بکەنەوە ،چۆن گەشە دەکەن؛ زەحمەت ناکێشن و نە 28 .دەخولێننەوە .بەڵم پێتان دەڵێم :تەنانەت سلێمان بە هەموو شکۆمەندیەکەیەوە وەک یەکێک لەمانە جل و بەرگی نەبووە 29 بۆچی ئەگەر خودا چیمەنی کێڵگەکان بەو شێوەیە لەبەر بکات ،کە ئەمڕۆ هەیە و سبەی فڕێ دەدرێتە ناو فڕنەوە ،ئەی ئێوەی 30 کەم باوەڕ ،ئایا زۆر زیاترتان لەبەر ناکات؟ بۆیە بیرتان لێ مەکەنەوە و بڵێن» :چی بخۆین؟« یان چی بخۆینەوە؟ یان :بە چی جل و بەرگمان لەبەر دەکەین؟ 31 ).چونکە نەتەوەکان بەدوای هەموو ئەمانەدا دەگەڕێن( چونکە باوکی ئاسمانیتان دەزانێت کە پێویستتان بە هەموو ئەمانە هەیە 32 ».بەڵم سەرەتا بەدوای شانشینی خودا و ڕاستودروستی ئەودا بگەڕێن .هەموو ئەمانەتان بۆ زیاد دەکرێن 33 .لەبەر ئەوە بیر لە سبەی مەکەنەوە ،چونکە سبەی بیر لە شتەکانی خۆی دەکاتەوە .بەسە بۆ ڕۆژ خراپەکارییەکەی 34
٧: ١-٢٩مەتا .دادگایی مەکەن ،تاکو دادگاییتان نەکرێت 1 .چونکە بە هەر حوکمێک حوکم بدەن ،دادگایی دەکرێن ،بە هەر پێوانەیەک کە پێوانە بکەن ،دووبارە بۆتان دەپێورێت 2 بۆچی ئەو کۆترە دەبینیت کە لە چاوی براکەتدایە ،بەڵم ئەو دارە ناکەیت کە لە چاوی خۆتدایە؟ 3 یان چۆن بە براکەت دەڵێیت :با کۆترەکە لە چاوت دەربهێنم .و ،سەیرکە ،تیشکێک لە چاوی خۆتدایە؟ 4 3
وتاری سەر شاخ
.ئەی دووڕوو ،سەرەتا تیرەکە لە چاوی خۆت دەربهێنە .ئینجا بە ڕوونی دەبینیت بۆ ئەوەی چەقۆکە لە چاوی براکەت دەربهێنیت 5 .ئەوەی پیرۆزە مەدە بە سەگەکان و مرواریەکانتان فڕێنە بەردەم بەرازەکان ،نەک لە ژێر پێیاندا بنێن و بگەڕێنەوە و بتاندڕێنن 6 .داوای بکەن ،پێتان دەدرێت .بەدوایدا بگەڕێن ،دەیدۆزنەوە .لێبدەن ،بۆتان دەکرێتەوە 7 .چونکە هەرکەسێک داوای بکات وەریدەگرێت .ئەوەی بەدوایدا دەگەڕێت دەیدۆزێتەوە .بۆ ئەوەی لێی بدات دەکرێتەوە 8 یان چ کەسێک لە ئێوە هەیە کە ئەگەر کوڕەکەی داوای نان بکات ،بەردێکی پێ بدات؟ 9 یان ئەگەر داوای ماسی بکات ،مارێکی پێدەدات؟ 10 کەواتە ئەگەر ئێوە بە خراپەکار بزانن چۆن بەخششێکی باش بە منداڵەکانتان بدەن ،ئەوە چەندە زیاتر باوکتان لە ئاسمان شتە 11 باشەکان دەدات بەو کەسانەی داوای دەکەن؟ بۆیە هەموو ئەو شتانەی کە دەتانەوێت مرۆڤەکانتان لەگەڵ بکەن ،ئێوەش هەروایان لەگەڵ بکەن ،چونکە ئەمە یاسا و 12 .پێغەمبەرانە لە دەروازەی تەنگەوە بچنە ژوورەوە ،چونکە دەروازەکە فراوانە و ڕێگاکە فراوانە ،کە بەرەو لەناوچوون دەبات ،زۆر 13 .کەسیش هەن کە دەچنە ژوورەوە .چونکە دەروازەکە تەسکە و ڕێگاکە تەسکە ،کە بەرەو ژیان دەبات ،کەم کەس هەیە بیدۆزێتەوە 14 .ئاگاداری پێغەمبەرە درۆزنەکان بن ،کە بە جل و بەرگی مەڕەوە دێنە لت ،بەڵم لە ناوەوە گورگێکی چەقۆکێشن 15 بە بەرهەمەکانیان دەیانناسن .ئایا مرۆڤەکان ترێ لە دڕک کۆدەکەنەوە ،یان هەنجیر لە چەقۆ؟ 16 بە هەمان شێوە هەموو درەختێکی باش بەرهەمی باش بەرهەم دەهێنێت .بەڵم دارێکی خراپ بەرهەمی خراپ بەرهەم 17 .دەهێنێت .درەختێکی باش ناتوانێت بەرهەمی خراپ بەرهەم بهێنێت و دارێکی خراپیش ناتوانێت بەرهەمی باش بەرهەم بهێنێت 18 .هەر دارێک بەرهەمی باشی نەدات ،دەبڕدرێت و دەخرێتە ناو ئاگرەوە 19 .بۆیە بە بەرهەمەکانیان دەیانناسن 20 هەرکەسێک پێم بڵێت» :پەروەردگار ،پەروەردگار ،ناچێتە ناو شانشینی ئاسمانەوە .بەڵم ئەوەی ویستی باوکم کە لە ئاسمانە 21 .جێبەجێ دەکات لەو ڕۆژەدا زۆر کەس پێم دەڵێن» :پەروەردگار ،پەروەردگار ،ئایا ئێمە بە ناوی تۆوە پێشبینیمان نەکردووە؟« بە ناوی خۆتەوە 22 شەیتانەکانت دەرکرد؟ و بە ناوی تۆوە چەندین کاری سەرسوڕهێنەرت کردووە؟ .ئینجا دانیان پێدا دەڵێم» :هەرگیز ئێوەم نەناسیوە 23 بۆیە هەرکەسێک گوێی لەم قسانەی من بێت و جێبەجێی بکات ،من بە کەسێکی دانا دەچوێنم کە ماڵەکەی لەسەر بەردێک 24 .دروست کردووە .ئینجا باران باری و لفاو هات و با هات و ماڵەکەیان لێدا .نەکەوتە خوارەوە ،چونکە لەسەر بەردێک دامەزرابوو 25 .هەرکەسێک گوێی لەم قسانەی من بێت و نەیکات ،بە پیاوێکی گەمژە دەچوێنرێت کە ماڵەکەی لەسەر خۆڵ دروست کردووە 26 .ئینجا باران باری و لفاو هات و با هات و ماڵەکەی لێدا .کەوتە خوارەوە ،کەوتنی گەورە بوو 27 .کاتێک عیسا ئەم قسانەی کۆتایی پێهێنا ،خەڵکەکە سەریان سوڕما لە فێرکارییەکانی 28 .چونکە وەک کەسێکی دەسەڵتدار فێری کردوون نەک وەک مامۆستایان 29
4