فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات پاشاکان 2 19-18 پاشاکان 2 18 .لە ساڵی سێیەمی حوکمڕانی هۆشێی کوڕی ئیل پاشای ئیسرائیل ،حزقیا کوڕی ئەحاز پاشای یەهودا بوو بە پاشایەتی 1 کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،تەمەنی بیست و پێنج ساڵ بوو .بیست و نۆ ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد .هەروەها ناوی 2 .دایکی ئەبی کچی زەکەریا بوو .ئەو کارەی لەبەردەم یەزداندا ڕاست بوو ،وەک هەموو ئەو کارانەی کە داودی باوکی کردبووی 3 ،بەرزاییەکانی لبرد و وێنەکانی شکاند و دارستانەکانی بڕی و ئەو مارە مسییەی کە موسا دروستی کردبوو پارچە پارچەی کرد 4 .چونکە تا ئەو ڕۆژانە نەوەی ئیسرائیل بخوریان بۆ دەسوتاند ،ناوی لێنا نەهوشتان پشتی بە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بەست .بەجۆرێک لە دوای ئەو کەس لە نێو هەموو پاشاکانی یەهودا و هیچ کەسێکی 5 .پێش ئەویش وەک ئەو نەبوو .چونکە بە یەزدانەوە لکا و لە شوێنکەوتنی نەڕۆیشت ،بەڵکو فەرمانەکانی جێبەجێ کرد ،کە یەزدان فەرمانی بە موسا کرد 6 .یەزدان لەگەڵیدا بوو .لە هەر شوێنێک کە دەچووە دەرەوە سەرفراز بوو ،لە پاشای ئاشوور یاخی بوو و خزمەتی نەکرد 7 .فەلەستییەکانی کوشت ،تا غەززە و سنوورەکانی ،لە تاوەری چاودێرەکانەوە تا شارە سیاجکراوەکە 8 لە ساڵی چوارەمی حزقیا پاشا ،کە حەوتەمین ساڵی حوکمڕانی هۆشێی کوڕی ئیل پاشای ئیسرائیل بوو ،شەلمانسەری پاشای 9 .ئاشوور هاتە سەر سامریا و گەمارۆی دا .لە کۆتایی سێ ساڵدا بردیان ،لە ساڵی شەشەمی حیزقیا ،واتە ساڵی نۆیەمی حوشای پاشای ئیسرائیل ،سامریا گیرا 10 .پاشای ئاشوور ئیسرائیلی بردە ئاشوور و لە حەل و حەبۆر لە لی ڕووباری گۆزان و شارەکانی ماد دایاننا 11 چونکە گوێڕایەڵی دەنگی یەزدانی پەروەردگاریان نەبوون ،بەڵکو پەیمانەکەی و هەموو ئەو شتانەیان سەرپێچی کرد کە موسا 12 .بەندەی یەزدان فەرمانی پێکردبوو ،گوێیان لێ نەگرت و گوێیان لێ نەگرت .لە ساڵی چواردەهەمی حزقیا پاشا سەنحەریبی پاشای ئاشوور هاتە سەر هەموو شارە سیاجکراوەکانی یەهودا و گرتیان 13 حزقیا پاشای یەهودا نارد بۆ لی پاشای ئاشوور بۆ لخیش و گوتی» :من تاوانم کردووە .لێم بگەڕێوە ،ئەوەی تۆ لەبەرم 14 .دەکەیت ،هەڵیدەگرم «.پاشای ئاشووریش سێ سەد تاڵنتی زیو و سی تەلەنت زێڕی بۆ حزقیا پاشای یەهودا دیاری کرد .حزقیا هەموو ئەو زیوانەی لە ماڵی یەزدان و گەنجینەکانی ماڵی پاشادا دۆزرایەوە ،پێدا 15 لەو کاتەدا حزقیا زێڕەکەی لە دەرگاکانی پەرستگای یەزدان و ئەو ستوونانەی کە حیزقیا پاشای یەهودا داپۆشیبوو بڕییەوە و 16 .دایە پاشای ئاشوور پاشای ئاشووریش تارتان و ڕابساریس و ڕابشاقەی لە لکیشەوە نارد بۆ لی حزقیا پاشا بۆ سەر ئۆرشەلیم .ئەوانیش بەرەو 17 ئۆرشەلیم ڕۆیشتن و هاتنە ئۆرشەلیم .کاتێک هاتنە سەرەوە ،هاتن و لە لی بۆری حەوزەکەی سەرەوە وەستان ،کە لە ڕێگای .گەورەی کێڵگەی پڕکەرەوەیە
1
فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات
کاتێک بانگیان بۆ پاشا کرد ،ئەلیاقیمی کوڕی حیلکیای سەرپەرشتیاری ماڵەکە و شەبنا نووسەر و یۆئای کوڕی ئاساف 18 .تۆمارکەر هاتنە دەرەوە ڕابشاقە پێی گوتن» :ئێوە ئێستا بە حزقیا بڵێن :پاشای گەورە پاشای ئاشوور ئەمە دەفەرموێت» :ئەم متمانەیە چییە کە متمانەت 19 »پێی هەیە؟ تۆ دەڵێیت) :بەڵم قسەی بێهودە و بێمانایە ،ئامۆژگاری و هێزم هەیە بۆ شەڕ «.ئێستا پشتت بە کێ هەیە کە لە من یاخی بیت؟ 20 ئێستا ،سەیرکە ،تۆ پشتت بەو دارە چەقۆکێشە بەستووە ،کە بریتییە لە میسر ،کە ئەگەر کەسێک پشتی پێ ببەستێت ،ئەوا دەچێتە 21 .دەستی و کون دەکات ،فیرعەونی پاشای میسریش بۆ هەموو ئەوانەی پشتی پێدەبەستن بەڵم ئەگەر پێم بڵێن“ :متمانەمان بە یەزدانی پەروەردگارمان هەیە ”،ئایا ئەو کەسە نییە کە حزقیا بەرزاییەکانی و 22 قوربانگاکانی بردووە و بە یەهودا و ئۆرشەلیم گوتووە» :لەبەردەم ئەم قوربانگایە لە ئۆرشەلیم بپەرستن؟« بۆیە ئێستا بەڵێننامە بدە بە پەروەردگارم پاشای ئاشوور و دوو هەزار ئەسپت بۆ ڕزگار دەکەم ،ئەگەر توانیت سوارەکانیان 23 .لەسەر دابنێیت کەواتە چۆن ڕووخساری سەرکردەیەکی بچووک لە خزمەتکارە گەورەکانم لدەبەیت و پشت بە میسر دەبەستیت بۆ گالیسکە و 24 سوارەکان؟ ئایا ئێستا بەبێ یەزدان هاتوومەتە سەر ئەم شوێنە بۆ ئەوەی لەناوی ببەم؟ یەزدان پێی فەرمووم» :بڕۆ بۆ سەر ئەم خاکە و 25 ».لەناوی ببە .ئینجا ئەلیاقیمی کوڕی حیلکیا و شەبنا و یۆئا بە ڕەبشاقەیان گوت» :تکایە بە زمانی سوری لەگەڵ خزمەتکارەکانت قسە بکە 26 ».چونکە ئێمە لێی تێدەگەین ،بە زمانی جولەکەکان لە گوێی ئەو گەلەی کە لەسەر دیوارەکەن لەگەڵمان قسە مەکەن بەڵم ڕەبشاقە پێی گوتن» :ئایا گەورەکەم منی ناردووە بۆ لی گەورەکەت و بۆ لی ئێوە بۆ ئەوەی ئەم قسانە بڵێم؟« ئایا منی 27 نەناردووە بۆ لی ئەو پیاوانەی لەسەر دیوارەکە دانیشتوون ،تا پیسایی خۆیان بخۆن و میزەکەی خۆیان لەگەڵ ئێوە بخۆنەوە؟ ئینجا ڕەبشاقە وەستا و بە دەنگێکی بەرز بە زمانی جولەکەکان هاوار دەکات و گوتی» :گوێ لە قسەی پاشای گەورە پاشای 28 .ئاشوور بگرن .پاشا ئەمە دەفەرموێت» :با حەزقیا فریوتان نەدات ،چونکە ناتوانێت لە دەستی ڕزگارتان بکات 29 .با حزقیاش متمانەتان بە یەزدان نەکات و بڵێت :یەزدان ڕزگارمان دەکات و ئەم شارە نادرێتە دەستی پاشای ئاشوور 30 ،گوێ لە حزقیا مەگرن ،چونکە پاشای ئاشوور ئەمە دەفەرموێت‘ :بە دیاری لەگەڵم ڕێکبکەون و بێنە دەرەوە بۆ لم 31 .هەرکەسێک لە دار ترێی خۆی و هەریەک لە دار هەنجیرەکەی بخۆن و هەریەکەیان ئاوی کانیەکەی بخۆنەوە تا دێم و دەتانبەم بۆ خاکێکی وەک خاکی خۆتان ،خاکی گەنمەشامی و شەراب ،خاکی نان و باخی ترێ ،خاکی زەیتون و 32 .هەنگوین ،تا بژین و نەمرن ئایا هیچ کام لە خوداوەندەکانی گەلن لە هەموو خاکەکەی لە دەستی پاشای ئاشوور ڕزگار کردووە؟ 33 خوداوەندەکانی حەمات و ئەرپاد لە کوێن؟ خوداوەندەکانی سەفاروایم و هێنا و ئیڤا لە کوێن؟ ئایا سامریایان لە دەستی من ڕزگار 34 کردووە؟ لە نێو هەموو خوداوەندەکانی ئەو وڵتانە کێن کە وڵتەکەیان لە دەستی من ڕزگار کردووە و یەزدان ئۆرشەلیم لە دەستی من 35 ڕزگار بکات؟ بەڵم گەل بێدەنگ بوون و یەک قسەیان نەدایەوە ،چونکە فەرمانی پاشا ئەوە بوو» :وەڵمی مەدەرەوە36 «. ئینجا ئەلیاقیمی کوڕی حیلکیای سەرپەرشتیاری ماڵەکە و شەبنای نووسەر و یۆئای کوڕی ئاسافی تۆمارکەر ،بە دڕانی 37 .جلەکانیانەوە هاتنە لی حزقیا و قسەکانی ڕابشاقەیان بۆ گێڕایەوە پاشاکان 2 19 .کاتێک حزقیا پاشا گوێی لێ بوو ،جلەکانی دڕاند و بە قوماش داپۆشی و چووە ماڵی یەزدان 1 ئەلیاقیمی سەرپەرشتیاری ماڵەکە و شەبنا نووسەر و پیرەکانی کاهینەکانی بە پۆشاکێکی گونییەوە نارد بۆ لی ئیشایا پێغەمبەری 2 .کوڕی ئامۆز پێیان گوت» :حزقیا ئەمە دەفەرموێت» :ئەمڕۆ ڕۆژی تەنگانە و سەرزەنشت و کوفرە ،چونکە منداڵەکان گەیشتوونەتە 3 ».لەدایکبوون و هێز نییە بۆ منداڵبوون ڕەنگە یەزدانی پەروەردگارت گوێی لە هەموو قسەکانی ڕابشاقە بێت کە پاشای ئاشووری گەورەکەی ناردبووی بۆ ئەوەی 4 سووکایەتی بە خودای زیندوو بکات .ئەو قسانەی یەزدانی پەروەردگارت بیستوویانە سەرزەنشت دەکات ،بۆیە دوعات بۆ ئەو .پاشماوە بەرز بکەرەوە .خزمەتکارەکانی حزقیا پاشا هاتنە لی ئیشایا 5 ئیشایا پێی گوتن» :بە گەورەکەتان بەم شێوەیە بڵێن :یەزدان ئەمە دەفەرموێت :مەترسن لەو قسانەی کە بیستووتە ،کە 6 ».خزمەتکارانی پاشای ئاشوور بە من کوفریان کردووە سەیرکە ،تەقینەوەیەک بەسەریدا دەنێرم و دەنگۆیەک دەبیستێت و دەگەڕێتەوە بۆ خاکی خۆی .لە خاکەکەی خۆیدا بە شمشێر 7 .دەیکوژم
2
فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات
.ڕابشاقە گەڕایەوە و پاشای ئاشووری بینی کە لە دژی لیبنا شەڕ دەکات ،چونکە بیستبووی کە لە لخیش ڕۆشتووە 8 .کاتێک گوێی لە تیرهاکا پاشای ئەسیوپیا گوت» :ئەوە هاتۆتە دەرەوە بۆ شەڕکردن لەگەڵت 9 بەم شێوەیە بە حزقیا پاشای یەهودا بڵێن» :با خوداکەت کە متمانەت پێیەتی فریت نەدات و بڵێت» :ئۆرشەلیم نادرێتە دەستی 10 ».پاشای ئاشوور سەیرکە ،تۆ بیستووتە کە پاشاکانی ئاشوور چییان بەسەر هەموو خاکەکاندا کردووە و بە تەواوی لەناویان بردوون ،ئایا ڕزگار 11 دەبیت؟ ئایا خوداوەندەکانی گەلن ڕزگاریان کردووە کە باوباپیرانم لەناویان بردووە .وەک گۆزان و هاران و ڕەزەف و نەوەی عەدەن 12 کە لە تەلسار بوون؟ پاشای حەمات و پاشای ئەرپاد و پاشای شاری سەفاروایم و حەنا و عیڤا لە کوێیە؟ 13 .حزقیا نامەی دەستی نێردراوانی وەرگرت و خوێندیەوە ،حزقیاش چووە ماڵی یەزدان و بڵویکردەوە لەبەردەم یەزدان 14 حزقیا لەبەردەم یەزدان دوعای کرد و گوتی» :ئەی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ،کە لە نێوان کەڕوبەکاندا نیشتەجێیت ،تۆ 15 .تەنها تۆ خودای هەموو شانشینییەکانی زەوییت .تۆ ئاسمان و زەویت دروست کردووە یەزدان ،گوێت کڕنۆش بگرە و گوێ بگرە ،یەزدان ،چاوەکانت بکەرەوە و ببینە ،گوێ لە قسەکانی سەنحەریب بگرە کە 16 .ناردویەتی بۆ ئەوەی سەرزەنشتی خودای زیندوو بکات .بەڕاستی ئەی یەزدان ،پاشاکانی ئاشوور گەلن و خاکەکانیان لەناوبرد 17 خوداوەندەکانیان فڕێدایە ناو ئاگرەوە ،چونکە خوداوەند نەبوون ،بەڵکو کاری دەستی مرۆڤ بوون ،دار و بەرد ،بۆیە لەناویان 18 .بردوون ئێستا ئەی یەزدانی پەروەردگارمان ،لێت دەپاڕێمەوە ،لە دەستی ئەو ڕزگارمان بکە ،تاکو هەموو شانشینیەکانی سەر زەوی 19 .بزانن کە تۆ یەزدانی پەروەردگاریت ،تەنها تۆ ئینجا ئیشایا کوڕی ئامۆز نارد بۆ لی حزقیا و گوتی» :یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت‘ :ئەوەی لە دژی 20 ».سەنحەریبی پاشای ئاشوور لێت پاڕانەوەم بیستووە .ئەمە ئەو وشەیەیە کە یەزدان لەبارەیەوە گوتوویەتی .کچە کچەکەی سیهۆن سووکایەتی پێکردیت و پێکەنینت بۆ ڕق لێبوونەوە 21 ».کچی ئۆرشەلیم سەری لە تۆ هەڵدا کێت سووکایەتی کردووە و کوفرت کردووە؟ لە بەرامبەر کێ دەنگت بەرز کردۆتەوە و چاوەکانت بەرز کردووەتەوە؟ تەنانەت 22 .لە دژی پیرۆزی ئیسرائیلیش بە پێغەمبەرەکانت سەرزەنشتی یەزدانت کرد و وتت» :بە زۆری گالیسکەکانمەوە بەرەو بەرزایی شاخەکان و لێوارەکانی 23 لوبنان سەرکەوتم و دارە سێدارە بەرزەکانی و دارە سوورە هەڵبژێردراوەکانی دەبڕم ،دەچمە ناو شوێنی نیشتەجێبوونی .سنوورەکانی و کێوی کارمێلەکەی .ئاوی نامۆم هەڵکەندووە و خواردومەتەوە و بە بنی پێم هەموو ڕووبارەکانی شوێنە گەمارۆدراوەکانم وشک کردووەتەوە 24 ئایا لە مێژە نەتبیستووە کە چۆن ئەوەم کردووە و لە سەردەمی کۆنیشەوە دروستم کردووە؟ ئێستا ئەوەم هێنایە ئاراوە ،کە تۆ 25 .شارە وێرانکراوەکان بکەیتە کەڵەکەیەکی وێران بۆیە دانیشتووانیان هێزێکی کەمیان هەبوو ،تووشی شۆک و شۆک بوون .وەک چیمەنی کێڵگە و وەک گیای سەوز و وەک 26 .چیمەنی سەر ماڵەکان و وەک گەنمەشامی پێش گەورەبوون دەتقێتەوە .بەڵم من شوێنی نیشتەجێبوونت و چوونە دەرەوە و هاتنە ژوورەوەت و تووڕەیی تۆ لە دژی من دەزانم 27 لەبەر ئەوەی تووڕەیی تۆ لە دژی من و گێژاوەکەت هاتۆتە گوێم ،بۆیە قەڵغانەکەم دەخەمە ناو لووتتەوە و کۆتەکەم دەخەمە ناو 28 .لێوەکانتەوە و بەو ڕێگایەدا دەگەڕێمەوە کە پێیدا هاتوویت ئەمە دەبێتە نیشانەیەک بۆت :ئەمساڵ ئەو شتانە دەخۆن کە لە خۆیانەوە گەشە دەکەن و لە ساڵی دووەمیشدا ئەو شتانە دەخۆن کە 29 .لە خۆیانەوە هەڵدەقوڵن .لە ساڵی سێیەمیشدا بچێنن و دروێنە بکەن و باخی ترێ بچێنن و بەرهەمەکانی بخۆن ئەو پاشماوەیەی لە بنەماڵەی یەهودا ڕزگاریان بووە ،جارێکی دیکە ڕەگیان بۆ خوارەوە دادەکوتێ و بەرەو سەرەوە بەرهەم 30 .دەهێنن .چونکە پاشماوەیەک لە ئۆرشەلیمەوە دەردەچن و ئەوانەی لە چیای سیۆن ڕزگاریان دەبێت 31 بۆیە یەزدان سەبارەت بە پاشای ئاشوور ئەمە دەفەرموێت» :ناچێتە ئەم شارە و تیرێک لەوێ تەقێنێت و بە قەڵغانەوە نایەتە 32 ».بەردەمی و کەنارێکیش بۆی نادات .یەزدان دەفەرموێت ،بەو ڕێگایەی کە هاتووە ،بە هەمان ڕێگا دەگەڕێتەوە و ناچێتە ئەم شارە 33 .چونکە لە پێناو خۆم و لە پێناو داودی خزمەتکارمدا بەرگری لەم شارە دەکەم ،بۆ ئەوەی ڕزگاری بکەم 34 ئەو شەوە فریشتەی یەزدان ڕۆیشت و سەد و هەشتا هەزار کەسی لە ئۆردوگای ئاشوورییەکان کوشت ،بەیانی زوو هەستان و 35 .هەموویان تەرمی مردوو بوون .ئینجا سەنحەریبی پاشای ئاشوور ڕۆیشت و گەڕایەوە و لە نەینەوا نیشتەجێ بوو 36 کاتێک لە ماڵی نیسرۆخی خوداوەندەکەیدا پەرستنی دەکرد ،ئەدرامێلێک و شەرەزەر کوڕەکانی بە شمشێر لێیان دا و هەڵهاتن بۆ 37 .خاکی ئەرمینیا .ئیسارادۆنی کوڕی لە جیاتی ئەو حوکمڕانی کرد
3
فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات
٢ ٣٢: ١-٢٣ی تەمەن دوای ئەمانە و جێگیربوونی ،سەنحەریبی پاشای ئاشوور هات و چووە ناو یەهودا و لە بەرامبەر شارە سیاجکراوەکاندا 1 .ئۆردوگای کرد و بیری لەوە کردەوە کە بۆ خۆی بیانباتەوە .کاتێک حزقیا بینی کە سەناحریب هاتووە و بەنیازە شەڕ لەگەڵ ئۆرشەلیم بکات 2 .لەگەڵ سەرۆکەکانی و پیاوە بەهێزەکانی ڕاوێژی کرد کە ئاوی کانیاوەکانی دەرەوەی شارەکە ڕابگرن ،ئەوانیش یارمەتیان دا 3 خەڵکێکی زۆر کۆبوونەوە ،هەموو کانیاوەکان و ئەو کانییەی کە بە ناوەڕاستی خاکەکەدا تێدەپەڕی ،ڕاگرت و گوتیان» :بۆچی 4 »پاشاکانی ئاشوور بێنە و ئاوێکی زۆر بدۆزنەوە؟ هەروەها خۆی بەهێزتر کرد و هەموو دیوارە شکاوەکانی دروست کرد و تا تاوەرەکان و دیوارێکی دیکەی لە دەرەوە 5 .بەرزکردەوە و میلۆی لە شاری داود چاککردەوە و تیر و قەڵغانی زۆر دروستکرد سەرکردەکانی جەنگی دانا بەسەر گەلەکەدا و لە شەقامی دەروازەی شارەکە بۆ لی خۆی کۆکردەوە و بە ئاسوودەیی قسەی 6 .لەگەڵ کردن و گوتی بەهێز و بوێر بە ،لە پاشای ئاشوور و هەموو ئەو خەڵکە زۆرەی کە لەگەڵیەتی ،مەترسن و مەترسن ،چونکە لەگەڵ ئێمە 7 .زیاترین لە لی ئەو .لەگەڵ ئەودا قۆڵێکی گۆشت هەیە .بەڵم یەزدانی پەروەردگارمان لەگەڵ ئێمەدایە کە یارمەتیمان بدات و شەڕەکانمان بکات 8 .گەلەکەش لەسەر قسەکانی حزقیا پاشای یەهودا پشوویان دا دوای ئەمە سەنحەریبی پاشای ئاشوور خزمەتکارەکانی ڕەوانەی ئۆرشەلیم کرد ،بەڵم خۆی گەمارۆی لکیشی دا و هەموو 9 .دەسەڵتەکەی لەگەڵیدا بوو ،بۆ لی حەزقیا پاشای یەهودا و هەموو یەهودا کە لە ئۆرشەلیم بوون سەنحەریبی پاشای ئاشوور ئەمە دەفەرموێت» :متمانە بە چییە کە لە گەمارۆدانی ئۆرشەلیمدا بمێننەوە؟« 10 ئایا حزقیا ڕازیتان ناکات کە خۆتان بدەنە دەست بە برسێتی و تینوێتی بمرن و بڵێن :یەزدانی پەروەردگارمان لە دەستی پاشای 11 ئاشوور ڕزگارمان دەکات؟ ئایا حزقیا بەرزاییەکانی و قوربانگاکانی نەسەندووەتەوە و فەرمانی بە یەهودا و ئۆرشەلیم نەکردووە و دەڵێت» :لەبەردەم یەک 12 »قوربانگادا بپەرستن و بخوریان لەسەر بسوتێنن؟ ئایا نازانن من و باوباپیرانم چیمان بەسەر هەموو خەڵکی وڵتانی دیکەدا کردووە؟ ئایا خوداوەندەکانی گەلنی ئەو خاکانە بە 13 هیچ شێوەیەک توانیان خاکەکانیان لە دەستی من ڕزگار بکەن؟ لە نێو هەموو خوداوەندەکانی ئەو گەلنەدا کێ هەبوو کە باوباپیرانم بە تەواوی لەناویان برد ،توانی گەلەکەی لە دەستی من 14 ڕزگار بکات ،بۆ ئەوەی خوداکەت بتوانێت لە دەستی من ڕزگارتان بکات؟ کەواتە با حەزقیا فریوتان نەدات و بەم شێوەیە ڕازیتان نەکات و باوەڕتان پێ نەکات ،چونکە هیچ خوداوەندێکی هیچ نەتەوە و 15 شانشینییەک نەیتوانی گەلەکەی لە دەستی من و لە دەستی باوباپیرانم ڕزگار بکات ،چەندە کەمتر خوداتان لە دەستی من ڕزگارتان دەکات؟ .ئینجا خزمەتکارەکانی زیاتر لە دژی یەزدانی پەروەردگار و حزقیا بەندەکەی قسەیان کرد 16 هەروەها نامەی نووسی بۆ ئەوەی سووکایەتی بە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بکات و دژی قسە بکات و گوتی» :وەک 17 چۆن خوداوەندەکانی گەلنی وڵتانی دیکە گەلەکەیان لە دەستی من ڕزگار نەکردووە ،خودای حزقیاش گەلەکەی لە دەستی من ».ڕزگار ناکات ئینجا بە دەنگێکی بەرز لە قسەی جولەکەکاندا هاواریان کرد بۆ گەلی ئۆرشەلیم کە لەسەر دیوارەکە بوون ،بۆ ئەوەی 18 .بیانترسێنن و تووشی شڵەژانیان بکەن .تا شارەکە بگرن ئەوانیش دژی خودای ئۆرشەلیم قسەیان دەکرد ،وەک چۆن دژی خوداوەندەکانی گەلی زەوی قسەیان دەکرد ،کە کاری دەستی 19 .مرۆڤ بوون .هەر لەبەر ئەوەش حزقیا پاشا و پێغەمبەر ئیشایا کوڕی ئامۆز نوێژیان کرد و هاواریان کرد بۆ ئاسمان 20 یەزدان فریشتەیەکی نارد ،هەموو پیاوە بەهێزەکانی و سەرکردە و سەرکردەکانی ئۆردوگای پاشای ئاشووری بڕی .بۆیە بە 21 شەرمەزاری ڕووخسارەوە گەڕایەوە بۆ خاکی خۆی .کاتێک هاتە ناو ماڵی خوداوەندەکەی ،ئەوانەی لە ڕیخۆڵەکانی خۆیەوە .هاتبوون ،لەوێ بە شمشێر کوشتیان بەم شێوەیە یەزدان حزقیا و دانیشتوانی ئۆرشەلیم لە دەستی سەنحەریبی پاشای ئاشوور و لە دەستی هەموو ئەوانی دیکە ڕزگار 22 .کرد و لە هەموو لیەک ڕێنمایی کردن زۆرێک دیارییان بۆ یەزدان هێنا بۆ ئۆرشەلیم و دیارییان بۆ حەزقیا پاشای یەهودا هێنا ،لەو کاتەوە لەبەردەم هەموو گەلندا 23 .گەورە بوو
4
فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات
٣٦-٣٧ئیشایا ٣٦ئیشایا .لە ساڵی چواردەهەمی حزقیا پاشا ،سەنحەریبی پاشای ئاشوور هاتە سەر هەموو شارە پارێزراوەکانی یەهودا و گرتیان 1 پاشای ئاشووریش ڕابشاقی لە لکیشەوە بۆ ئۆرشەلیم نارد بۆ لی حزقیا پاشا .لە لی بۆری حەوزەکەی سەرەوە لە ڕێگای 2 .گەورەی کێڵگەی پڕکەرەوە وەستا .ئینجا ئەلیاقیمی کوڕی حیلکیای سەرپەرشتیاری ماڵەکە و شەبنا نووسەر و یۆئای کوڕی ئاساف و تۆمارکەر هاتنە لی 3 ڕابشاقە پێی گوتن» :ئێستا بە حزقیا بڵێن :پاشای گەورە پاشای ئاشوور ئەمە دەفەرموێت» :ئەم متمانەیە چییە کە متمانەت پێی 4 »هەیە؟ من دەڵێم) ،بەڵم ئەوان تەنیا قسەی بێهودەن( ئامۆژگاری و هێزم هەیە بۆ شەڕ ،ئێستا متمانەت بە کێ هەیە کە لە من یاخی بیت؟ 5 بڕوانە ،پشتت بە دارەکەی ئەم کانییە شکاوە هەیە ،لەسەر میسر .ئەگەر کەسێک پشتی پێ ببەستێت ،دەچێتە دەستی و کون 6 .دەکات ،فیرعەون پاشای میسریش بۆ هەموو ئەوانەی متمانەیان پێیەتی بەڵم ئەگەر پێم بڵێیت :ئێمە پشتمان بە یەزدانی پەروەردگارمان هەیە ،ئایا ئەوە نییە کە حزقیا بەرزاییەکانی و قوربانگاکانی 7 بردووە و بە یەهودا و ئۆرشەلیم گوتووە» :لەبەردەم ئەم قوربانگایە بپەرستن؟« .ئێستا بەڵێننامە بدە بە گەورەکەم پاشای ئاشوور و دوو هەزار ئەسپت پێ دەدەم ،ئەگەر توانیت سوارەکانیان لەسەر دابنێیت 8 کەواتە چۆن ڕووخساری یەک سەرکردە لە کەمترین خزمەتکارەکانی ئاغاکەم لدەبەیت و پشت بە میسر دەبەستیت بۆ گالیسکە 9 و سوارەکان؟ ئایا ئێستا بەبێ یەزدان هاتوومەتە سەر ئەم خاکە بۆ ئەوەی لەناوی ببەم؟ یەزدان پێی فەرمووم» :بڕۆ بۆ سەر ئەم خاکە و 10 ».لەناوی ببە ئینجا ئەلیاقیم و شەبنا و یۆئا بە ڕابشاقەیان گوت» :بە زمانی سریانی بە خزمەتکارەکانت بڵێ .چونکە ئێمە لێی تێدەگەین ،بە 11 ».زمانی جولەکەکان و بە گوێی ئەو گەلەی لەسەر دیوارەکە قسەمان لەگەڵ مەکە بەڵم ڕابشاقە گوتی» :ئایا گەورەم منی ناردووە بۆ لی گەورەکەت و بۆ لی تۆ بۆ ئەوەی ئەم قسانە بڵێم؟« ئایا منی نەناردووە 12 بۆ لی ئەو پیاوانەی لەسەر دیوارەکە دانیشتوون ،تا پیسایی خۆیان بخۆن و میزەکەی خۆیان لەگەڵتان بخۆنەوە؟ ئینجا ڕەبشاقە وەستا و بە دەنگی بەرز بە زمانی جولەکەکان هاوار دەکات و گوتی» :گوێ لە قسەکانی پاشای گەورە پاشای 13 ».ئاشوور بگرن پاشا ئەمە دەفەرموێت» :با حەزقیا فریوتان نەدات ،چونکە ناتوانێت ڕزگارتان بکات14 «. .حزقیاش با پشت بە یەزدان نەکات و بڵێت :یەزدان ڕزگارمان دەکات ،ئەم شارە نادرێتە دەستی پاشای ئاشوور 15 گوێ لە حزقیا مەگرن ،چونکە پاشای ئاشوور ئەمە دەفەرموێت“ :بە دیاری لەگەڵم ڕێکبکەون و بێنە دەرەوە بۆ لم ،هەریەکە 16 .لە ترێ و هەریەک لە دار هەنجیرەکەی بخۆن و هەریەکەیان ئاوی کانیەکەی خۆیان بخۆنەوە .تا دێم و دەتانبەم بۆ خاکێکی وەک خاکی خۆتان ،خاکی گەنمەشامی و شەراب ،خاکی نان و باخی ترێ 17 ئاگاداربن حزقیا ڕازیتان نەکات و بڵێت :یەزدان ڕزگارمان دەکات .ئایا هیچ کام لە خوداوەندەکانی گەلن خاکەکەی لە دەستی 18 پاشای ئاشوور ڕزگار کردووە؟ خوداوەندەکانی حەمات و ئەرفاد لە کوێن؟ خوداوەندەکانی سەفاروایم لە کوێن؟ ئایا سامریایان لە دەستی من ڕزگار کردووە؟ 19 لە نێو هەموو خوداوەندەکانی ئەم خاکانە کێن کە خاکەکەیان لە دەستی من ڕزگار کردووە و یەزدان ئۆرشەلیم لە دەستی من 20 ڕزگار بکات؟ بەڵم ئەوان بێدەنگ بوون و یەک قسەشیان وەڵم نەدایەوە ،چونکە فەرمانی پاشا ئەوە بوو» :وەڵمی مەدەرەوە21 «. ئینجا ئەلیاقیمی کوڕی حیلکیای سەرپەرشتیاری ماڵەکە و شەبنای نووسەر و یۆئای کوڕی ئاساف ،تۆمارکەر ،بە دڕانی 22 .جلەکانیانەوە هاتنە لی حزقیا و قسەکانی ڕابشاقەیان بۆ گێڕایەوە ٣٧ئیشایا .کاتێک حزقیا پاشا گوێی لێ بوو ،جلەکانی دڕاند و بە قوماش داپۆشی و چووە ماڵی یەزدان 1 .ئەلیاقیمی سەرپەرشتیاری ماڵەکە و شەبنا نووسەر و پیرەکانی کاهینەکانی نارد بۆ لی ئیشایا پێغەمبەری کوڕی ئامۆز 2 پێیان گوت» :حزقیا ئەمە دەفەرموێت» :ئەمڕۆ ڕۆژی تەنگانە و سەرزەنشت و کوفرە ،چونکە منداڵەکان گەیشتوونەتە 3 ».لەدایکبوون و هێز نییە بۆ منداڵبوون لەوانەیە یەزدانی پەروەردگارت گوێی لە قسەکانی ڕەبشاقە بێت کە پاشای ئاشووری گەورەکەی ناردویەتی بۆ ئەوەی 4 سەرزەنشتی خودای زیندوو بکات و ئەو قسانەی یەزدانی پەروەردگارتان بیستوویانە سەرزەنشت بکات ،بۆیە دوعاکانتان بەرز .بکەنەوە بۆ ئەو پاشماوەیەی کە ماونەتەوە .خزمەتکارەکانی حزقیا پاشا هاتنە لی ئیشایا 5 ئیشایا پێی گوتن» :بە گەورەکەتان بەم شێوەیە بڵێن :یەزدان ئەمە دەفەرموێت :مەترسن لەو قسانەی کە بیستووتە ،کە 6 ».خزمەتکارانی پاشای ئاشوور بە من کوفریان کردووە 5
فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات
سەیرکە ،تەقینەوەیەک بەسەریدا دەنێرم و دەنگۆیەک دەبیستێت و دەگەڕێتەوە بۆ خاکەکەی خۆی .لە خاکەکەی خۆیدا بە شمشێر 7 .دەیکوژم .ڕابشاقە گەڕایەوە و پاشای ئاشووری بینی کە لە دژی لیبنا شەڕ دەکات ،چونکە بیستبووی کە لە لخیش ڕۆشتووە 8 ،گوێی لە تیرهاکا پاشای ئەسیوپیا بوو کە دەیانگوت» :هاتۆتە دەرەوە بۆ ئەوەی شەڕت لەگەڵ بکات «.کاتێک گوێی لێ بوو 9 :نێردراوی بۆ لی حزقیا نارد و گوتی بەم شێوەیە بە حزقیا پاشای یەهودا بڵێن» :با خوداکەت کە متمانەت پێیەتی ،فریت نەدات و بڵێت» :ئۆرشەلیم نادرێتە دەستی 10 ».پاشای ئاشوور سەیرکە ،تۆ بیستووتە کە پاشاکانی ئاشوور چییان بەسەر هەموو خاکەکاندا کردووە و بە تەواوی لەناویان بردووە .ئایا ڕزگار 11 دەبیت؟ ئایا خوداوەندەکانی گەلن ڕزگاریان کردووە کە باوباپیرانم لەناویان بردووە ،وەک گۆزان و حەران و ڕەزەف و نەوەی عەدەن 12 کە لە تەلسار بوون؟ پاشای حەمات و پاشای ئەرفاد و پاشای شاری سەفاروایم و حەنا و عیڤا لە کوێیە؟ 13 حزقیا نامەکەی لە دەستی نێردراوەکان وەرگرت و خوێندیەوە ،حزقیاش چووە سەر ماڵی یەزدان و لە بەردەم یەزدان 14 .بڵویکردەوە :حزقیا لە یەزدان پاڕایەوە و گوتی 15 ئەی یەزدانی سوپاسالر ،خودای ئیسرائیل ،کە لە نێوان کەڕوبەکاندا نیشتەجێیت ،تۆ خودای هەموو شانشینییەکانی زەوییت ،تۆ 16 .ئاسمان و زەویت دروست کردووە ئەی یەزدان ،گوێت لێ بکەرەوە و گوێی لێ بگرە .ئەی یەزدان ،چاوەکانت بکەرەوە و بزانە ،گوێ لە هەموو قسەکانی 17 .سەنحەریب بگرە کە ناردویەتی بۆ ئەوەی سووکایەتی بە خودای زیندوو بکات .یەزدان ،بەڕاستی پاشاکانی ئاشوور هەموو گەلن و وڵتەکانیان وێران کردووە 18 خوداوەندەکانیان فڕێدایە ناو ئاگرەوە ،چونکە خوداوەند نەبوون ،بەڵکو کاری دەستی مرۆڤ بوون ،دار و بەرد ،بۆیە لەناویان 19 .بردوون ئێستا ئەی یەزدانی پەروەردگارمان ،لە دەستی ئەو ڕزگارمان بکە ،تاکو هەموو شانشینیەکانی سەر زەوی بزانن کە تۆ تەنها تۆ 20 .یەزدانیت ئینجا ئیشایا کوڕی ئامۆز نارد بۆ لی حزقیا و گوتی» :یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت» :لەبەرامبەر 21 .سەنحەریبی پاشای ئاشووردا داوای لێکردم ئەمە ئەو وشەیەیە کە یەزدان لەبارەیەوە گوتوویەتی .کچە کچەکەی سیهۆن سووکایەتی پێکردوویت و پێکەنیویت بۆ ئەوەی 22 ».سووکایەتی پێبکەیت .کچی ئۆرشەلیم سەری لە تۆ هەڵدا تۆ کێت سووکایەتی کردووە و کوفرت کردووە؟ لە بەرامبەر کێ دەنگت بەرز کردۆتەوە و چاوەکانت بەرز کردووەتەوە؟ 23 .تەنانەت لە دژی پیرۆزی ئیسرائیلیش بە خزمەتکارەکانت سەرزەنشتی یەزدانت کرد و گوتت» :بە زۆری گالیسکەکانم بەرەو بەرزایی شاخەکان و لێوارەکانی 24 .لوبنان سەرکەوتم .من دار سێدارە بەرزەکانی و دارە دارە ڕەشەکانی دەبڕم ،دەچمە بەرزایی سنوورەکەی و کێوی کارمێلەکەی .من هەڵکەندم و ئاوم خواردووەتەوە .بە بنی پێیەکانم هەموو ڕووبارەکانی شوێنە گەمارۆدراوەکانم وشک کردووەتەوە 25 ئایا لە مێژە نەتبیستووە کە چۆن ئەوەم کردووە .و لە سەردەمی کۆن ،کە من دروستم کردووە؟ ئێستا ئەوەم هێنایە ئاراوە ،کە تۆ 26 .شارە پارێزراوەکان وێران دەکەیت و بیکەیتە کەڵەکەیەکی وێران بۆیە دانیشتووانیان دەسەڵتێکی کەمیان هەبوو ،تووشی شۆک و سەرسوڕمان بوون ،وەک چیمەنی کێڵگە و گیا سەوز و وەک 27 .چیمەنی سەر ماڵەکان و وەک گەنمەشامی پێش گەورەبوون دەتقێنرایەوە .بەڵم من شوێنی نیشتەجێبوونت و چوونە دەرەوە و هاتنە ژوورەوەت و تووڕەیی تۆ لە دژی من دەزانم 28 لەبەر ئەوەی تووڕەیی تۆ لە دژی من و گێژاوەکەت هاتۆتە گوێم ،بۆیە قەڵغانەکەم دەخەمە ناو لووتتەوە و کۆتەکەم دەخەمە ناو 29 .لێوەکانتەوە و بەو ڕێگایەدا دەگەڕێمەوە کە پێیدا هاتوویت ئەمە دەبێتە نیشانەیەک بۆت :ئەمساڵ ئەو شتانە دەخۆن کە لە خۆیەوە گەشە دەکات .ساڵی دووەمیش ئەوەی لە هەمان ساڵدا 30 .هەڵدەقوڵێت ،لە ساڵی سێیەمدا چاندن و دروێنە و باخی ترێ بچێنە و بەرهەمەکەی بخۆ .ئەو پاشماوەیەی لە بنەماڵەی یەهودا ڕزگاریان بووە ،دیسانەوە ڕەگیان دادەکوتێ و بەرەو سەرەوە بەرهەم دەهێنن 31 .چونکە پاشماوەیەک لە ئۆرشەلیمەوە دەردەچن و ئەوانەی لە چیای سیۆن ڕزگاریان دەبێت 32 بۆیە یەزدان سەبارەت بە پاشای ئاشوور ئەمە دەفەرموێت» :ناچێتە ئەم شارە و تیرێک لەوێ تەقێنێت و بە قەڵغانەوە نایەتە 33 ».بەردەمی و کەنارێکیش بۆی نادات .یەزدان دەفەرموێت ،بەو ڕێگایەی کە هاتووە ،بە هەمان ڕێگا دەگەڕێتەوە و ناچێتە ئەم شارە 34 .چونکە لە پێناو خۆم و لە پێناو داودی خزمەتکارمدا بەرگری لەم شارە دەکەم بۆ ئەوەی ڕزگاری بکەم 35 ،ئینجا فریشتەی یەزدان ڕۆیشت و سەد و حەشتا و پێنج هەزاری لە ئۆردوگای ئاشوورییەکان کوشت ،بەیانی زوو هەستان 36 .هەموویان تەرمی مردوو بوون
6
فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات
.ئینجا سەنحەریبی پاشای ئاشوور ڕۆیشت و گەڕایەوە و لە نەینەوا نیشتەجێ بوو 37 کاتێک لە ماڵی نیسرۆخی خوداوەندەکەیدا پەرستنی دەکرد ،ئەدرەمێلێک و شەرەزەر کوڕەکانی بە شمشێر لێیان دا .ئینجا 38 .ڕزگاریان بوو بۆ خاکی ئەرمینیا ،ئیسارحەدۆنی کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی بوو
ئایەت بە ئایەت دابەشبوون ١٨پاشاکان : ٢گێڕانەوەی مێژوویی حزقیا ،ئیشایا ،سەناحریب و ڕابشاقە لە سێ شوێنی سەرەکی لە پەیمانی کۆن تۆمارکراوە٢ ٣٢ .ی تەمەن و ٣٦-٣٧ ،ئیشایا ١٩ ، لە خوارەوە ئایەت بە ئایەت دابەشکردنێکە کە لەگەڵ بڕگە هاوتەریبەکانی وەشانی کینگ جەیمسدا دەگونجێت ،دواتر وانە .سەرەکییەکان
.1دڵسۆزی حەزقیا و چاکسازییە سەرەتاییەکان ساڵیدا دەست بە حوکمڕانی خۆی دەکات لە یەهودا و "ئەوەی لەلی یەزدان ٢٥حەزقیا لە تەمەنی – ١٨: ١-٣دووەم پاشاکان .ڕاست بوو" دەکات شوێنە بەرزەکان لدەبات و وێنەکان دەشکێنێت و دارستانەکان دەبڕێت و مارە مسییەکان )نەحوشتان( کە – ١٨:٤دووەم پاشاکان .موسا دروستی کردبوو پارچە پارچە دەکات ،چونکە ئیسرائیل دەستی کردبوو بە سووتاندنی بخور بۆی ئەو پشتی بە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بەست ،بەجۆرێک لە دوای ئەو کەس لە هەموو پاشاکانی" – aپاشاکان 2 7-18:5 .یەهودا وەک ئەو نەبوو "...یەزدان لەگەڵیەتی و لە هەر شوێنێک بچێت سەرفراز دەبێت .لە پاشای ئاشوور یاخی دەبێت )ڕەتیدەکاتەوە خزمەت بکات( و فەلەستییەکان دەکوژێت تا غەززە – ٧-٨ب ١٨:دووەم پاشاکان حەزقیا بە بینینی نزیکبوونەوەی سەنحەریب ،لەگەڵ میرەکانیدا ئامۆژگاری دەکات بۆ وەستاندنی – ٢ ٣٢: ١-٨ی تەمەن :سەرچاوە ئاوییەکانی دەرەوەی ئۆرشەلیم ،دیوار و تاوەرەکان دروست دەکات ،چەک دروست دەکات و خەڵکەکە هان دەدات بەهێز و بوێر بن ...لەگەڵیدا قۆڵێکی گۆشتە ،بەڵم لەگەڵ ئێمەدایە یەزدانی پەروەردگارمان یارمەتیمان بدات و شەڕەکانمان" ٣٢: ٧-٨).بکات" ) .(٢کرۆن
.2کەوتنی سامریا و داگیرکردنی ئاشوور لە ساڵی چوارەمی حزقیادا ،شەلمەنسەر پاشای ئاشوور گەمارۆی سامریا )شانشینی باکووری – ١٨: ٩-١٢دووەم پاشاکان ".ئیسرائیل( دەدات ،لە ساڵی شەشەمی حەزەقیادا دەیگرێت ،چونکە ئیسرائیل "گوێڕایەڵی دەنگی یەزدانی خودایان نەبوو پاشاکان / 18:13ئیشایا – 36:1لە ساڵی 14ی حزقیادا ،سەنحەریبی پاشای ئاشوور دێتە سەر هەموو شارە سیاجکراوەکانی 2 .یەهودا و دەیانگرێت لە ساتێکی ترسدا ،حزقیا باج دەنێرێت بۆ سەنحەریب لە لکیش و دەڵێت" :من تاوانم کردووە ،لێم – ١٨: ١٤-١٦دووەم پاشاکان تاڵن زێڕ دەدات ،تەنانەت زێڕەکە لە دەرگا و ٣٠تەلەنت زیو و ." ٣٠٠بگەڕێوە ،ئەوەی تۆ لەبەرم دەکەیت ،من هەڵیدەگرم .ستوونەکانی پەرستگای یەزدان دەسوتێنێتەوە
.3گاڵتەجاڕی و شەڕی دەروونی ڕەبشاکە سەنحەریب تارتان و ڕابساریس و ڕابشاقە لە لکیشەوە بە سوپایەکی زۆرەوە – ٣٦:٢-٣ئیشایا ١٨:١٧-١٨ /دووەم پاشاکان دەنێرێتە ئۆرشەلیم .لە تەنیشت بۆری حەوزەکەی سەرەوە وەستاون .ئەلیاقیم و شەبنا و یوح دەچنە دەرەوە بۆ ئەوەی پێشوازییان لێ .بکەن ڕابشاقە پەیامی سەناحریب دەگەیەنێت" :ئەمە چ متمانەیەک کە متمانەت پێی – ٣٦: ٤-٦ئیشایا ١٨: ١٩-٢١ /دووەم پاشاکان هەیە؟" گاڵتە بە یەهودا دەکات کە متمانەی بە میسر هەیە و میسری بە "قەڵەمی شکاو" ناودەبات کە دەستی هەرکەسێک کە پشتی .پێ ببەستێت کون دەکات ڕابشاکە هەوڵدەدات چاکسازییە ئاینییەکانی حەزقیا بشێوێنێت ،بانگەشەی ئەوە دەکات – ٣٦:٧ئیشایا ١٨:٢٢ /دووەم پاشاکان .کە حەزقیا بە لبردنی شوێنە بەرزەکان و قوربانگاکان خودای توڕە کردووە ئەسپ پێشکەش دەکات ئەگەر یەهودا تەنانەت ٢٠٠٠ڕابشاقە بە گاڵتەجاڕیەوە – ٣٦:٨-١٠ئیشایا ١٨:٢٣-٢٥ /دووەم پاشاکان :بتوانێت سوارەکانیشیان بۆ دابین بکات .پاشان ئیدیعا دەکات کە یەزدان خۆی ناردویەتی بۆ لەناوبردنی یەهودا" :یەزدان پێی وتم ".سەرکەونە سەر ئەم خاکە و لەناوی ببەن 7
فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات
پاشاکان / 18:26ئیشایا – 36:11ئەلیاقیم و شەبنا و یوح داوا لە ڕەبشاقە دەکەن بە زمانی سریانی )ئارامی( قسە بکات نەک 2 .زمانی جولەکەکان )عیبری( بۆ ئەوەی خەڵکی ئاسایی لەسەر دیوارەکە تووشی شڵەژان نەبن ڕابشاقە ڕەتیدەکاتەوە و بە زمانی عیبری هاوار دەکات بۆ ئەو پیاوانەی – ٣٦:١٢-٢٠ئیشایا ١٨:٢٧-٣٥ /دووەم پاشاکان لەسەر دیوارەکە بوون .داوایان لێدەکات نەهێڵن حەزقیا بە بەڵێنیانەوە فریویان بدات کە خودا ڕزگاریان دەکات .شانازی بەوە دەکات کە هیچ خوداوەندێکی حەمات ،ئەرپاد ،سەفاروایم و سامریا خاکەکانیان لە دەست ئاشوور ڕزگار نەکردووە -کەواتە "ئەوان کێن لە "نێو هەموو خوداوەندەکانی وڵتان کە وڵتەکەیان لە دەستی من ڕزگار کردووە ،تا یەزدان ئۆرشەلیم لە دەستی من ڕزگار بکات؟ ١٨:٣٥).پاشاکان (٢ گەل بێدەنگ دەگرن و یەک وشەش وەڵمی نەدەنەوە ،وەک حەزقیا فەرمانی – ٣٦:٢١-٢٢ئیشایا ١٨:٣٦-٣٧ /دووەم پاشاکان .پێکردووە )"وەڵمی مەدەرەوە"( .بەرپرسەکان بە کرێی جلەکانیانەوە دەگەڕێنەوە لی حزقیا
.4حەزقیا بەدوای ئیشایا و یەکەم بەڵێنی پەروەردگاردا دەگەڕێت پاشاکان / 5-19:1ئیشایا – 5-37:1پاشا حزقیا جلەکانی دەدڕێنێت و خۆی بە پۆشاکێکی گون داپۆشێت و دەچێتە ماڵی یەزدان 2 و ئەلیاقیم و شەبنا و پیرەکانی کاهینەکانی دەنێرێت بۆ لی ئیشایا پێغەمبەر .ئەوان ڕایدەگەیەنن" :ئەم ڕۆژە ڕۆژی تەنگانە و ".سەرزەنشت و کوفرە ...بۆیە دوعاکەت بۆ ئەو پاشماوە بەرزبکەرەوە کە ماونەتەوە پاشاکان / 7-19:6ئیشایا – 7-37:6ئیشایا بە قسەی خودا وەڵمی دەداتەوە" :مەترسە لەو قسانەی کە بیستووتە ،کە بەندەکانی 2 ".پاشای ئاشوور بە من کوفریان کردووە شمشێر لە خاکی خۆیدا
.5نامەی کوفرەی ڕابشاکە و نوێژی حەزقیا .ڕابشاقە دەگەڕێتەوە بۆ بینینی سەناحریب کە شەڕ دەکات لەگەڵ لیبنا – ٣٧: ٨-١٣ئیشایا ١٩: ٨-١٣ /دووەم پاشاکان سەناحریب بە بیستنی ئەوەی کە تیرهاکا پاشای ئەسیوپیا هاتۆتە دەرەوە بۆ شەڕکردن لەگەڵیدا ،دیسانەوە نامە بۆ حزقیا دەنێرێت و ئاگاداری دەکاتەوە کە خودا ناتوانێت قودس ڕزگار بکات و گەلنی وێرانکراو )گۆزان ،هاران ،ڕەزەف ،تەلسار( دەخاتە لیستی .گەلنەوە پاشاکان / 19:14ئیشایا – 37:14حەزقیا نامەکە لە نێردراوەکەوە وەردەگرێت و دەیخوێنێتەوە و دەچێتە ماڵی یەزدان و 2 .لەبەردەم یەزدان بڵوی دەکاتەوە پاشاکان / 19-19:15ئیشایا – 20-37:15حەزقیا دوعا دەکات" :ئەی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ،کە لە نێوان 2 ،کەڕوبەکاندا نیشتەجێیت ،تۆ خودای هەموو شانشینییەکانی زەوییت ...ئەی یەزدان ،گوێت لێ بکەرەوە و بیبیستە :یەزدان چاوەکانت بکەرەوە و بزانە :و گوێ لە قسەکانی سەناخێریب بگرە .کە ئەوی ناردووە بۆ ئەوەی سەرزەنشتی خودای زیندوو :بکات” .دان بەوەدا دەنێت کە ئاشوور گەلنی دیکەی لەناوبردووە ،چونکە خوداوەندەکانیان تەنها دار و بەرد بوون و دوعا دەکات ئێستا ئەی یەزدانی پەروەردگارمان ،داوات لێدەکەم ،لە دەستی ڕزگارمان بکە ،تا هەموو شانشینیەکانی سەر زەوی بزانن کە تۆ" ".یەزدانی خودایت ،تەنها تۆ
.6وەڵمی خودا لە ڕێگەی ئیشایا ئیشایا پەیام بۆ حەزەقیا دەنێرێت" :ئەوەی لە دژی سەنحەریبی پاشای ئاشوور – ٣٧:٢١-٢٢ئیشایا ١٩:٢٠ /دووەم پاشاکان ".بۆت دوعات کردم بیستوومە یەزدان سەرزەنشتی لووتبەرزی سەنحریب دەکات" :کێت سەرزەنشت – ٣٧:٢٢-٢٩ئیشایا ١٩:٢١-٢٨ /دووەم پاشاکان کردووە و کوفرت کردووە؟ ...تەنانەت بەرامبەر بە پیرۆزی ئیسرائیل ".خودا ئاماژە بەوە دەکات کە سەرکەوتنەکانی ئاشوور تەنها بەهۆی پەروەردگاری خودایی ئەوەوە ڕێگەیان پێدراوە )"ئایا زۆر لەمەوبەر نەتبیستووە کە چۆن ئەوەم کردووە؟"( .بەهۆی تووڕەیی سەنحەریبەوە خودا ڕایدەگەیەنێت" :قەڵغانەکەم دەخەمە ناو لووتتەوە و کۆتەکەم دەخەمە ناو لێوەکانتەوە و بەو ڕێگایەی ".کە پێیدا هاتوویت ،دەتگەڕێنمەوە خودا نیشانەی مانەوە و گەشەکردن دەدات بە یەهودا :پاشماوەی بنەماڵەی – ٣٧:٣٠-٣٢ئیشایا ١٩:٢٩-٣١ /دووەم پاشاکان .یەهودا جارێکی دیکە ڕەگیان داکوتاوە بۆ خوارەوە و بەرەو سەرەوە بەرهەم دەهێنن خودا بەڵێن دەدات سەبارەت بە پاشای ئاشوور" :ناچێتە ئەم شارە و تیرێکی – ٣٧:٣٣-٣٥ئیشایا ١٩:٣٢-٣٤ /دووەم پاشاکان لێ نادات و بە قەڵغانەوە نایەتە پێشی و نە بانکێک لە دژی فڕێ دەدات ...چونکە من بەرگری لەم شارە دەکەم ،بۆ ئەوەی ڕزگاری ".بکەم ،لە پێناو خۆم و لە پێناو داودی خزمەتکارم
8
فریشتەی بەهێزی یەزدان بەرگری لە قودس دەکات
.7دەستێوەردانی خودایی و کەوتنی سەناحریب کرۆن – 32:21 .هەر ئەو شەو ،فریشتەی یەزدان دەچێتە دەرەوە و 185هەزار پیاوی / 2پاشاکان / 19:35ئیشایا 2 37:36 ".لە ئۆردوگای ئاشوورییەکان کوشت .کاتێک خەڵک بەیانی زوو هەستن" ،ببینە ،هەموویان تەرمی مردوو بوون .پاشاکان / 19:36ئیشایا – 37:37سەناحریب دەڕوات و دەگەڕێتەوە بۆ نەینەوا و لەوێ نیشتەجێ دەبێت 2 ،کرۆن – 32:21 .لە کاتێکدا سەنحەریب لە ماڵی نیسرۆخ خوداوەندەکەیدا پەرستش دەکات / 2پاشاکان / 19:37ئیشایا 2 37:38 کوڕەکانی ئەدرامێلێک و شەریزەر بە شمشێر لێی دەدەن و هەڵدێن بۆ خاکی ئەرمینیا .ئیسارادۆنی کوڕی لە جیاتی ئەو حوکمڕانی .دەکات
وانە سەرەکییەکان لە گێڕانەوە جیاوازی نێوان سازانی مرۆڤ و ڕزگاری خودایی حەزقیا سەرەتا هەوڵیدا سەناحریب بکڕێت بە ڕوتکردنەوەی زێڕ لە پەرستگاکە ) ٢پاشاکان ،(١٦-١٤ :١٨بەڵم ئاشوور بە هەر شێوەیەک بێت گەڕایەوە بۆ داگیرکردنی تەواو .هێورکردنەوەی دوژمنێکی خودا بە دەگمەن کاردەکات؛ ئاشتییەکی بەردەوام تەنها .کاتێک هات کە حەزقیا پشتی بە زیو هێنا و بە تەواوی ڕووی لە نوێژ کرد ئامادەکاری پراکتیکی تێکەڵ بە متمانەی ڕۆحی تەمموز (٢پێش ئەوەی گەمارۆکە دەست پێ بکات ،حەزقیا ئاوی ڕاگرت و دیوارەکانی بەهێزتر کرد و بەرگریەکانی ڕێکخست باوەڕبوون بە خودا بە مانای پشتگوێخستنی بەرپرسیارێتی پراکتیکی نییە ،بەڵم حەزقیا متمانەی کۆتایی خۆی بە ٣٢: ٢-٥). .خودای گەورە دامەزراند نەک قەڵکانی تێگەیشتنی ڕۆحی لە دژی گاڵتەجاڕی و فریودان ڕابشاکە تاکتیکی دەروونی بەکارهێنا -شێواندنی کتێبی پیرۆز ،بڵوکردنەوەی ترس ،پرسیارکردن لە هێزی خودا و هەوڵدان بۆ دابەشکردنی سەرکردایەتی لە خەڵک ) ٢پاشاکان .(٣٥-٢٨ ،٢٢ :١٨فەرمانی حەزقیا بۆ "وەڵمی نەدەیتەوە" فێری حیکمەتی ئەوە دەکات کە ڕەتکردنەوەی موناقەشە بە گاڵتەجاڕی کوفرکردن ،لەبری ئەوە هەڵدەبژێرێت کە پرسەکە ڕاستەوخۆ بباتە لی .خودا بڵوکردنەوەی ناخۆشییەکانمان لەبەردەم پەروەردگاردا پاشاکان " (٢کاتێک حەزقیا نامە ترسناکەکەی سەنحەریبی وەرگرت ،ڕاستەوخۆ بردییە پەرستگا و "بەردەم یەزدان بڵویکردەوە ئەمەش مۆدێلێک بۆ نوێژکردن دەڕەخسێنێت :بردنی هەڕەشە و ترس و دڵەڕاوکێیە بەرجەستەکراوەکان ڕاستەوخۆ بۆ ١٩: ١٤). .ئامادەبوونی خودا و دانانی بە کراوەیی لەبەردەمیدا شکۆمەندی خودا وەک ئەولەویەتی باڵ لە نوێژدا حەزقیا تەنیا دوعای بۆ مانەوەی کەسی نەکردووە؛ ئەو دوعای کرد کە خودا کار بکات "تا هەموو شانشینیەکانی سەر زەوی بزانن کە تۆ یەزدانی خودایت ،تەنها تۆ" ) ٢پاشاکان .(١٩ :١٩ئەو دوعایانەی کە سەنتەری شەرەفی خودان ،لە نزیکەوە لەگەڵ ویستی .ئەودا یەکدەگرنەوە شانازی مرۆڤ بەرامبەر بە سەروەری خودا سەناخەریب پێیوابوو کە داگیرکارییە سەربازییەکانی لە ئەنجامی دەسەڵتی خۆیەوە بووە ) ٢پاشاکان .(٢٤-٢٣ :١٩خودا بیری هێنایەوە کە ئەو تەنها ئامرازێکە لە پلنی سەرتاسەری خودادا ) ٢پاشاکان .(٢٨-٢٥ :١٩خودا بەرەنگاری سەربەرزەکان .دەبێتەوە و هیچ دەسەڵتێکی دونیا ناتوانێت بەسەر مەبەستە سەروەرەکانیدا زاڵ بێت
9