یەفتاحی گلعەدی دادوەرەکان 11 .یەفتاحی گلعەدی پیاوێکی بەهێز بوو ،کوڕی لەشفرۆش بوو ،گلعاد یەفتاحی لەدایک بوو 1 ژنی گلعاد کوڕی لێ بوو .کوڕەکانی ژنەکەی گەورە بوون و یەفتاحیان دەرکرد و پێیان گوت» :لە ماڵی باوکمان میرات 2 .ناگریت «.چونکە تۆ کوڕی ژنێکی نامۆیت .ئینجا یەفتا لە براکانی هەڵهات و لە خاکی تۆب نیشتەجێ بوو ،پیاوی بێهودە بۆ یەفتا کۆکرایەوە و لەگەڵیدا چوونە دەرەوە 3 .بە تێپەڕبوونی کات ،نەوەی عەمۆن شەڕیان لەگەڵ ئیسرائیل کرد 4 .کاتێک نەوەی عەمۆن لە دژی ئیسرائیل شەڕیان کرد ،پیرەکانی گلعاد چوونە دەرەوە بۆ ئەوەی یەفتا لە خاکی تۆب دەربهێنن 5 بە یەفتاحیان گوت» :وەرە و ببە بە سەرکردەمان ،تا لەگەڵ نەوەی عەمۆن شەڕ بکەین6 «. یەفتاش بە پیرەکانی گلعادی گوت» :ئایا ئێوە ڕقتان لێم نەبووە و لە ماڵی باوکم دەرمکردم؟« بۆچی ئێستا لە تەنگانەدا هاتوون بۆ 7 لم؟ پیرەکانی گلعاد بە یەفتاحیان گوت» :بۆیە ئێستا دەگەڕێینەوە لی تۆ ،بۆ ئەوەی لەگەڵمان بچیت و دژی نەوەی عەمۆن بجەنگیت 8 ».و سەرۆکی هەموو دانیشتوانی گلعاد بیت یەفتاش بە پیرەکانی گلعادی گوت» :ئەگەر من بگەڕێننەوە ماڵەوە بۆ شەڕکردن لەگەڵ نەوەی عەمۆن و یەزدان لەبەردەممدا 9 »ڕزگاریان بکات ،ئایا من سەرۆکتان دەبم؟ پیرەکانی گلعاد بە یەفتاحیان گوت» :یەزدان شایەتحاڵی نێوانمان بێت ئەگەر بەپێی قسەکانی تۆ ئەوە نەکەین10 «. ئینجا یەفتا لەگەڵ پیرەکانی گلعاد ڕۆیشت و گەلەکە کردیان بە سەرۆک و سەرۆک ،یەفتاش هەموو قسەکانی لەبەردەم یەزدان 11 .لە میزپا گوت یەفتا نێردراوی نارد بۆ لی پاشای نەوەی عەمۆن و گوتی» :پەیوەندیت بە منەوە چییە ،کە هاتوویت دژی من بۆ شەڕکردن لە 12 »خاکەکەمدا؟ پاشای نەوەی عەمۆن بە نێردراوانی یەفتاحی گوت» :بەهۆی ئەوەی ئیسرائیل خاکی منی لێسەندەوە ،کاتێک لە میسرەوە هاتنە 13 ».دەرەوە ،لە ئەرنۆنەوە تا یابۆک و تا ئوردن ،بۆیە ئێستا ئەو خاکانە بە ئاشتیانە بگەڕێننەوە .یەفتا نێردراوی ناردەوە بۆ لی پاشای نەوەی عەمۆن 14 .پێی گوت» :یەفتا ئەمە دەفەرموێت» :ئیسرائیل خاکی مۆئاب و خاکی نەوەی عەمۆنی نەسەندەوە 15 .بەڵم کاتێک ئیسرائیل لە میسرەوە هاتە سەرەوە و بە بیابانەکاندا ڕۆیشت تا دەریای سوور و گەیشتە کادێش 16 ئینجا ئیسرائیل نێردراوی بۆ پاشای ئەدۆم نارد و گوتیان» :با من بە خاکەکەتدا تێپەڕ بم ،بەڵم پاشای ئەدۆم گوێی لێ نەگرت17 «. .بە هەمان شێوە ڕەوانەیان بۆ پاشای مۆئاب کرد ،بەڵم ئەویش ڕەزامەندی نەدا ،ئیسرائیلیش لە کادێش مایەوە ئینجا بەناو بیابانەکەدا ڕۆیشتن و خاکی ئەدۆم و خاکی مۆئابیان گرتەوە و بە لی ڕۆژهەڵتی خاکی مۆئابدا هاتنە ئەودیوی 18 .عەرنۆن ،بەڵم نەگەیشتنە سنووری مۆئاب ،چونکە عەرنۆن سنووری مۆئاب بوو
1
یەفتاحی گلعەدی
ئیسرائیل نێردراوی نارد بۆ لی سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان ،پاشای حەشبۆن .ئیسرائیل پێی گوت» :تکایە با بە خاکەکەتدا 19 ».تێپەڕین و بچینە شوێنی من بەڵم سیهۆن متمانەی بە ئیسرائیل نەکرد کە بە کەناراوەکانیدا تێپەڕێت ،بەڵم سیهۆن هەموو گەلەکەی کۆکردەوە و لە یاحاز 20 .چەقۆی دا و شەڕی لەگەڵ ئیسرائیل کرد یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل سیهۆن و هەموو گەلەکەی ڕادەستی ئیسرائیل کرد و لێیان دا ،ئیسرائیل هەموو خاکی 21 .ئەمۆرییەکانی دانیشتووی ئەو وڵتەی گرتە دەست .هەموو ناوچەکانی ئەمۆرییەکانیان گرتەوە ،لە ئەرنۆنەوە تا یابۆک و لە بیابانەوە تا ئوردن 22 کەواتە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمۆرییەکانی لە پێش گەلەکەی ئیسرائیل دوورخستەوە و ئایا تۆ دەبێ خاوەندارێتی 23 بکەیت؟ ئایا تۆ خاوەنی ئەو شتە نابیت کە کیمۆش خوداوەندەکەت پێت دەدات بۆ ئەوەی خاوەندارێتی بکەیت؟ جا هەرکەسێک یەزدانی 24 .پەروەردگارمان لە بەردەممان دەربکات ،ئێمە دەیانبەین ئێستا تۆ هیچ شتێک لە بالکی کوڕی زیپۆر ،پاشای مۆئاب باشترە؟ ئایا هەرگیز دژی ئیسرائیل خەباتی کردووە ،یان شەڕی 25 ،لەگەڵ ئەوان کردووە لە کاتێکدا ئیسرائیل سێ سەد ساڵ لە حەشبۆن و شارۆچکەکانی و لە عەروێر و شارۆچکەکانی و لە هەموو ئەو شارانەی لە 26 کەناراوەکانی ئارنۆن نیشتەجێ بوو؟ بۆچی لەو ماوەیەدا وەرنەگرتەوە؟ بۆیە من گوناهم لە دژی تۆ نەکردووە ،بەڵکو تۆ خراپەم پێدەکەیت بۆ ئەوەی شەڕم لەگەڵ بکەم ،ئەمڕۆ یەزدانی دادوەر 27 .دادوەری نێوان نەوەی ئیسرائیل و نەوەی عەمۆن بێت .بەڵم پاشای نەوەی عەمۆن گوێی لە قسەکانی یەفتا نەدا کە بۆی ناردبوو 28 ئینجا ڕۆحی یەزدان هاتە سەر یەفتا ،ئەویش بەسەر گلعاد و مەنەشەدا تێپەڕی و بەسەر میسپای گلعاددا تێپەڕی و لە میزپای 29 .گلعادەوە بۆ نەوەی عەمۆن تێپەڕی .یەفتا نەزرێکی بۆ یەزدان خوارد و گوتی» :ئەگەر بەبێ شکست نەوەی عەمۆن بدەیتە دەستم 30 ئینجا هەرچییەک لە دەرگای ماڵەکەمەوە بێتە دەرەوە بۆ پێشوازیم ،کاتێک بە ئاشتی لە نەوەی عەمۆن دەگەڕێمەوە ،بە دڵنیاییەوە 31 .دەبێتە هی یەزدان و دەیکەم بە قوربانی سووتاندن .ئیتر یەفتا ڕۆیشت بۆ لی نەوەی عەمۆن بۆ ئەوەی شەڕیان لەگەڵ بکات .یەزدان ئەوانی ڕادەستی دەستی خۆی کرد 32 لە ئارۆێرەوە تا دەگەیتە مینیت ،بیست شار و تا دەشتی باخەکانی ترێ ،بە سەربڕینێکی زۆر گەورە لێیاندا .بەم شێوەیە نەوەی 33 .عەمۆن لەبەردەم نەوەی ئیسرائیلدا ملکەچ بوون یەفتاش هاتە میزپا بۆ ماڵەکەی ،کچەکەی بە زەنجەفیل و سەما هاتە دەرەوە بۆ پێشوازیکردن ،تاکە منداڵی بوو .لە تەنیشت 34 .ئەوەوە نە کوڕی هەبوو و نە کچ ،کاتێک بینی ،جلەکانی دڕاند و گوتی» :ئەی کچم! تۆ زۆر نزمت کردمەوە و تۆ یەکێکیت لەوانەی کە تووشی ئازارم دەکەن 35 .چونکە دەمم بۆ یەزدان کردۆتەوە و ناتوانم بگەڕێمەوە ژنەکە پێی گوت» :باوکم ،ئەگەر دەمت بۆ یەزدان کردۆتەوە ،بەپێی ئەوەی لە دەمتەوە دەرچووە ،لەگەڵم بکە .چونکە یەزدان 36 .تۆڵەی تۆی لە دوژمنەکانت لە نەوەی عەمۆن کردەوە ئینجا بە باوکی گوت» :با ئەم کارەم بۆ بکرێت ،با دوو مانگم هەبێت ،تا بەسەر شاخەکاندا سەرکەوم و دابەزم و من و 37 ».هاوڕێکانم گریانی کچێنی خۆم بکەم .ئینجا گوتی» :بڕۆ «.دوو مانگ ڕەوانەی کرد ،لەگەڵ هاوڕێکانیدا ڕۆیشت و لەسەر شاخەکان گریانی کچێنی خۆی کرد 38 .لە کۆتایی دوو مانگدا گەڕایەوە بۆ لی باوکی ،باوکی بە پێی نەزرەکەی جێبەجێی کرد کە بەڵێنی دابوو ،هیچ کەسێکی نەناسی 39 ،وە لە ئیسرائیل داب و نەریتێک بوو .کچانی ئیسرائیل ساڵنە چوار ڕۆژ لە ساڵێکدا دەچوون بۆ گریانی کچی یفتاحی گلعادی 40
دادوەرەکان 12 پیاوانی ئەفرایم خۆیان کۆکردەوە و بەرەو باکوور ڕۆیشتن و بە یەفتاحیان گوت» :بۆچی بۆ شەڕکردن لەگەڵ عەمۆنەکان 1 ».تێپەڕی و بانگت نەکردین بۆ ئەوەی لەگەڵت بچین؟« ماڵەکەت بە ئاگر دەسوتێنین یەفتاش پێی گوتن» :من و گەلەکەم لەگەڵ نەوەی عەمۆندا شەڕێکی زۆرمان هەبوو .کاتێک بانگتان کردم ،لە دەستی ئەوان 2 .ڕزگارتان نەکردم کاتێک بینیم ڕزگارم نەکرد ،گیانم خستە دەستم و بەرەو نەوەی عەمۆن تێپەڕیم و یەزدان ڕادەستی منی کرد ،بۆچی ئەمڕۆ دێنە 3 لم بۆ ئەوەی شەڕم لەگەڵ بکەن؟ :ئینجا یەفتا هەموو پیاوانی گلعادی کۆکردەوە و لەگەڵ ئەفرایم شەڕیان کرد ،پیاوەکانی گلعاد ئەفرایمیان برد ،چونکە گوتیان 4 ».ئێوەی گلعادییەکان لە ئەفرایمییەکان و لە نێو مەنەسیەکاندا هەڵهاتوون لە ئەفرایم«
2
یەفتاحی گلعەدی
ئینجا گلعەدییەکان ڕێڕەوی ئوردنیان بردە بەردەم ئەفرایمییەکان ،کاتێک ئەو ئەفرایمیانەی ڕزگاریان بوو گوتیان» :با بچمە 5 ئەوپەڕی .پیاوانی گلعاد پێیان گوت» :ئایا تۆ ئەفرایمی؟« ئەگەر فەرمووی :نەخێر؛ ئینجا پێیان گوت» :شیبۆلێت بڵێ ،ئەویش فەرمووی سیبۆلێت ،چونکە نەیتوانی بە دروستی بڵێتەوە «.ئینجا گرتیان و لە 6 .دەروازەکانی ئوردن کوشتیان ،لەو کاتەدا چل و دوو هەزار لە ئەفرایمییەکان کەوتنە خوارەوە .یەفتا شەش ساڵ دادوەری ئیسرائیلی کرد .ئینجا یەفتاحی گلعاد مرد و لە یەکێک لە شارەکانی گلعاد نێژرا 7
شرۆڤە ی کتێبی پیرۆزی کینگ جەیمسدا هاتووە ،یەکێکە لە بەهێزترین و ئاڵۆزترین و ١٢و ١١چیرۆکی یەفتا کە لە دادوەرەکان بەشی کارەساتبارترین گێڕانەوەکانی پەیمانی کۆن .جەنگاوەرێکی بەهێزی تێدایە کە لەلیەن خێزانەکەیەوە ڕەتکراوەتەوە و بۆ ڕزگارکردنی ئیسرائیل هەڵدەستێت ،تەنها بۆ ئەوەی بە نەزرێکی دڵتەزێن کەوتبێتە تەڵەوە و دواتر تووشی شەڕێکی ناوخۆیی تاڵ .دەبێت
١١-١٢بەشی یەکەم :دابەشکردنی ئایەت بە ئایەت لە دادوەرەکان بەشی سەرهەڵدانی یەفتا و ملالنێی ئەمۆنیەکان ١١:دادوەرەکان بەشی پێشینە و دەربەدەری یەفتا — ١١: ١-٣ یەفتا وەک "پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی" دەناسێنرێت ،بەڵم کوڕی لەشفرۆشێکە .باوکی گلعاد کوڕی شەرعی هەیە کە یەفتاح دەردەکەن بۆ ئەوەی میرات نەگرێت .یەفتا هەڵدێت بۆ خاکی تۆب ،لەوێ کۆمەڵێک "پیاوی بێهودە" )کەسی دەرکراو یان بێکار( لە .دەوری کۆدەبنەوە و وەک سەرکردەی خۆیان بەدوایدا دەکەون پیرەکانی گلعاد بەدوای یارمەتیدا دەگەڕێن — ١١: ٤-١١ کاتێک عەمۆنییەکان شەڕ لەگەڵ ئیسرائیل دەکەن ،پیرەکانی گلعاد تێدەگەن کە پێویستیان بە فەرماندەیەکی سەربازییە .گەشت دەکەن بۆ خاکی تۆب بۆ ئەوەی داوای لێبوردن لە یەفتا بکەن کە سەرکردایەتیان بکات .یەفتا سەرەتا ڕووبەڕوویان دەبێتەوە سەبارەت بە .ڕەتکردنەوەی ڕابردوویان ،بەڵم ڕێکدەکەون کە ئەگەر بەرەو سەرکەوتنیان ببات ،ئەوا دەبێتە سەرۆکی هەموو دانیشتوانی گلعاد .ئەم سوێندە لەبەردەم یەزدان لە میزپا مۆر دەکەن دانوستانە دیپلۆماسی و تیۆلۆژییەکانی یەفتا — 11:12-28 پێش شەڕکردن ،یەفتا نێردراو دەنێرێت بۆ لی پاشای عەمۆنییەکان و لێی دەپرسن بۆچی هێرش دەکەنە سەر خاکی ئیسرائیل؟ پاشای عەمۆنییەکان بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئیسرائیل زەویەکەیان گرتووە کاتێک لە میسر دەرچوون .یەفتاح بە بەرگرییەکی وردی مێژوویی و ئیلهیات وەڵمی دەداتەوە :ئیسرائیل خاکی لە عەمۆن یان مۆئاب وەرنەگرتووە ،بەڵکو لە سیحۆنی پاشای ئەمۆرییەکان کە خودا ڕادەستی ئەوانی کردووە .ئەو تەحەدای مافی عەمۆن دەکات بۆ گلەییکردن دوای سێ سەد ساڵ لە .یەکلییکردنەوەی ئاشتیانە و بڕیارەکە بۆ یەزدان بەجێدەهێڵێت .پاشای عەمۆن ئەو پەیامە پشتگوێ دەخات بەهێزکردنی ڕۆح — 11:29 پاشان ڕۆحی یەزدان هاتە سەر یەفتا ".یەفتا کە لەلیەن خوداوە بەهێزکراوە ،بە گلعاد و مەنەشەدا دەگەڕێت و سەرباز" .کۆدەکاتەوە و بەرەو عەمۆنییەکان دەڕوات نەزری ڕەشی یەفتا — 11:30–31 پێش شەڕ ،یەفتا نەزرێک بە یەزدان دەدا ،ئەگەر خودا عەمۆنییەکان بداتە دەستی ،هەرچییەک لە دەرگای ماڵەکەیەوە بێتە دەرەوە .بۆ ئەوەی پێشوازی لێبکات کاتێک بە ئاشتی دەگەڕێتەوە ،هی یەزدان دەبێت و دەیکاتە قوربانی سووتاندن سەرکەوتن بەسەر عەمون — 11:32–33 یەفتا پێشڕەوی دەکات و شەڕ لەگەڵ عەمۆنییەکان دەکات .بە یارمەتی یەزدان ،لە بیست شاردا شکستێکی گەورەیان بەسەردا .دەهێنێت ،عەمۆنییەکان لەبەردەم نەوەی ئیسرائیلدا ملکەچ دەکات
3
یەفتاحی گلعەدی
گەڕانەوەی کارەساتبار بۆ ماڵەوە و جێبەجێکردنی نەزرەکە — 11:34–40 .یەفتاح دەگەڕێتەوە ماڵەوە بۆ میزپا .تاکە منداڵەکەی -کچەکەی -دێتە دەرەوە بۆ ئەوەی پێشوازی لێ بکات و بە زەنگی سەما دەکات یەفتا بە خەمبارییەوە جلەکانی دەدڕێنێت و گریانی نەزرەکەی دەگێڕێت ،تێدەگات ناتوانێت بیباتەوە .کچەکەی بە ئازایەتییەوە ملکەچ دەبێت ،تەنها داوای دوو مانگ دەکات بۆ ئەوەی لەگەڵ هاوڕێکانیدا بچنە شاخەکان بۆ ئەوەی گریانی کچێنییەکەی بکەن .دوای دوو مانگ دەگەڕێتەوە و یەفتا نەزرەکەی لەسەری جێبەجێ دەکات .ئەم ڕووداوە دەبێتە نەریتێکی ساڵنە کە کچانی ئیسرائیل ساڵنە .چوار ڕۆژ ماتەمینی بۆ دەگێڕن شەڕی ناوخۆ لەگەڵ ئەفرایم و دادوەرەکانی دواتر ١٢:دادوەرەکان بەشی ناڕەزایی ئەفرایم — ١٢: ١-٣ پیاوە خۆبەزلزانەکانی ئەفرایم کۆدەبنەوە و دەپەڕنەوە بۆ زافۆن و بە تووڕەییەوە ڕووبەڕووی یەفتا دەبنەوە .گلەیی ئەوە دەکەن کە .بەبێ ئەوەی بانگیان بکات بۆ یارمەتیدان ،چووە شەڕ لەگەڵ عەمون ،هەڕەشەی سووتاندنی ماڵەکەی دەکەن لەگەڵیدا لەناوەوە یەفتاش وەڵمی دەداتەوە کە ئەو و گەلەکەی بانگەوازیان بۆ یارمەتی کردووە کاتێک تووشی ناڕەحەتییەکی زۆر بوون ،بەڵم .ئەفرایم ڕزگاری نەکردوون ".شەڕی ناوخۆ و تاقیکردنەوەی "شیبۆلێت — 12:4-6 یەفتا پیاوەکانی گلعاد کۆدەکاتەوە و شەڕی ئەفرایم دەکات و شکستیان پێدەهێنێت .گلعەدییەکان دەستیان بەسەر ڕێڕەوەکانی ڕووباری ئوردوندا گرتووە .کاتێک ئەفرایمییە هەڵهاتووەکان هەوڵدەدەن بپەڕنەوە ،پاسەوانەکان تاقییان دەکەنەوە و داوایان لێدەکەن وشەی "شیبۆلێت" بڵێن .لەبەر ئەوەی زاراوەی ئەفرایمی ناتوانێت دەنگی "ش" بڵێتەوە ،ئەوان بە "سیبۆلێت" دەیڵێنەوە .ئەم .هەزار ئەفرایمی سەربڕن ٤٢بەخشینە زمانەوانییە ئاشکرایان دەکات ،لە ئەنجامدا مردنی یەفتا — ١٢:٧ .یەفتا شەش ساڵ دادوەری ئیسرائیل دەکات پێش ئەوەی بمرێت .لە یەکێک لە شارەکانی گلعاد بە خاک سپێردراوە
بەشی دووەم :وانە سەرەکییەکان و بەکارهێنانی ژیان خودا دەتوانێت دەرکراو و ڕەتکراوەکان بەکاربهێنێت 1. وانەی :یەفتاح بەهۆی پێشینەی خۆیەوە لەلیەن خێزانەکەی خۆیەوە دەرکرا ،بەڵم لەگەڵ ئەوەشدا خودا هەڵیبژارد بۆ .ڕزگارکردنی تەواوی نەتەوەیەک بەکارهێنان :هەرگیز مەهێڵە ڕابردووت ،پاشخانی خێزانەکەت ،یان ڕەتکردنەوەی مرۆڤایەتیت پێناسەی تواناکانت بکات .خودا .زۆرجار ئەو تاکانە بەکاردەهێنێت کە کۆمەڵگا چاوپۆشییان لێدەکات یان دەینووسێتەوە بۆ بەدیهێنانی ئامانجە نائاساییەکان گرنگی ڕەخنەیی پاراستنی قسەکانت )مەترسی نەزرەکانی پەڵە( 2. .وانەی :یەفتا لە گەرمی و دڵەڕاوکێی سۆزدارییەوە نەزرێکی بەپەلە و ناپێویستی دا ،کە بووە هۆی کارەساتێکی کەسی وێرانکەر بەکارهێنان :وشەکان قورسایییەکی بێئەندازەیان هەیە .پێویستە وریا بین لە بەڵێنە ئیمپاسیڤەکان ،ڕاگەیاندنی سۆزداری ،یان ئەو بەڵێنانەی کە لە ژێر فشاردا دەدرێن .ئیمانی ڕاستەقینە متمانەی بە سەروەری خودا هەیە بەبێ ئەوەی هەوڵی "بەرتیل" بدات یان .موزایەدەی لەگەڵدا بکات لە ڕێگەی بەڵێننامەی پەلە )بانگدەر (٥،٢ :٥ ناسینی مێژووی خۆت و وەستان لەسەر حەقیقەت 3. وانەی :یەفتا تەنها جەنگاوەرێکی دڕندە نەبوو؛ خاوەنی زانیارییەکی قووڵ بوو لە مێژووی ئیسرائیل و مامەڵە پەیماننامەییەکانی .خودا لەگەڵ گەلنی دەوروبەری .پێش ئەوەی پەنا بۆ توندوتیژی ببات ،دیپلۆماسی و حەقیقەتی مێژوویی بەکارهێنا بەکارهێنان :خۆت لە ڕاستی قسەی خودا و واقیعی مێژووییدا زەمینەسازی بکە .زانینی بناغەی ئیمانەکەت ڕێگەت پێدەدات .وەڵمی ڕەخنەگران بدەیتەوە و ژیرانە ناکۆکییەکان چارەسەر بکەیت و لە بەرامبەر تۆمەتە درۆینەکاندا چەسپاو بوەستیت
4
یەفتاحی گلعەدی
سروشتی وێرانکەری شانازی و خێڵەکی 4. وانەکە :ئەفرایمییەکان بەهۆی غرور و ئیرەیی و ئیگۆی خێڵەکی بریندارەوە پاڵیان پێدەدرا ،لە ئەنجامدا شەڕێکی ناوخۆیی بێمانای .لێکەوتەوە کە ژیانی دەیان هەزار ئیسرائیلی بەفیڕۆدا .بەکارهێنان :غرور و ڕکابەریی بچووک لە نێوان باوەڕداران )یان لەناو کۆمەڵگا و خێزانەکاندا( یەکێتی لە ناوەوە لەناو دەبات لەبری ئەوەی شەڕ لەسەر ئەوە بکەین کە کێ کریدت یان شکۆمەندی بەدەست دەهێنێت ،پێویستە شانشینی خودا و پشتیوانی یەکتر .لە پێشینە دابنێین ئامێرە مرۆییە کەموکوڕییەکان و نیعاەتی ئیلهی 5. وانەکە :یەفتا لە هۆڵی باوەڕەکانی پەیمانی نوێدا هاتووە )عیبرانییەکان ،(٣٢:١١بەڵم ژیانی بە کەموکوڕی جددی و بڕیاری پەلە .و شەڕی دڕندانەی خێڵەکییەوە دیار بوو بەکارهێنان :خودا لە ڕێگەی کەسانی شکاو و ناتەواوەوە کاردەکات .لە کاتێکدا هەڵبژاردنە خراپەکانمان هێشتا هەڵگری دەرئەنجامە زەمینییە بە ئازارەکانن ،بەڵم نیعمەتی خودا دەتوانێت دڵێکی ئامادە ڕزگار بکات ،تەنانەت کاتێک ئەو دڵە لە دەوری .لێوارەکانی زبر بێت
یەفتا لە پەیاانی نوێدا ١١دا -کە زۆرجار پێی دەوترێت "هۆڵی باوەڕ" -یەفتا باسێکی چاوەڕواننەکراو و بەڕێز لە نێوان پاڵەوانە لە عیبرانییەکان گەورەکان و پاڵەوانەکانی مێژووی کتێبی پیرۆزدا وەردەگرێت .بە لەبەرچاوگرتنی دەرئەنجامە دڵتەزێنەکان و ناڕوونییە ئەخلقییەکان کە لە چیرۆکەکەیدا لە دادوەرەکاندا تۆمارکراون ،خستنەڕووی لەم بابەتەدا تێڕوانینێکی قووڵ دەدات بۆ ئەوەی کە .پەیمانی نوێ چۆن سەیری باوەڕ و نیعمەت و ناتەواوی مرۆڤ دەکات لە کوێدا یەفتا لە عیبرانییەکان 11دەرکەوتووە 1. ٣٤ :دا باسی یەفتا کراوە ١١:٣٢-عیبرانییەکان ئەوە چیتر بڵێم؟ چونکە کاتەکە نامێنێت بۆ باسکردنی گیدئۆن و باراک و شەمسۆن و یەفتا ]یەفتا[ ،هەروەها لە داود و ساموئێل و" ".پێغەمبەران شمشێرەکە لە لوازییەوە بەهێز کرا ،لە شەڕدا ئازا بوو ،ڕووی کردە سوپای بێگانەکان بۆ هەڵتن .2تێگەیشتنە سەرەکییەکان لە ڕوانگەی پەیاانی نوێوە و /باوەڕ لە نێوان مرۆڤایەتی کەموکوڕیدا دانپێدانراوە .کتێبی دادوەرەکان قۆناغێکی دابەزینی ڕۆحی لە ئیسرائیلدا نیشان دەدات و ژیانی یەفتاش دوور بوو لە پاک و خاوێنی یان ئایدیاڵ منداڵێکی ناشەرعی و دەربەدەر و سەرکردەی "پیاوی بێهودە" و جەنگاوەرێک بوو کە سوێندێکی بەپەلەی دەدا و بە کارەسات .پیرۆزەکان لەسەر بنەمای کامڵی ئەخلقی ناخاتە ڕوو؛ لەسەر بنەمای ئیاان لیستیان دەکات ١١کۆتایی هات .بەڵم عیبرانییەکان نووسەری پەیمانی نوێ چاوپۆشی لە چەواشەکاری کۆمەڵیەتی و پاشخانی سەخت و هەنگاوە هەڵە کەسییەکانی یەفتا دەکات بۆ ئەوەی تیشک بخاتە سەر ئەو ساتەی کە متمانەی بە خودا دانا بۆ ئەوەی شەڕ بۆ ئیسرائیل بکات .دەستخۆشی خودا لە پەیمانی نوێدا .ڕەگ و ڕیشەی لە متاانەکردن بەودایە ,نەک بێ کەموکوڕی مرۆڤ ".ب" -لە لوازییەوە بەهێز کران ".ئەزموونی زۆرێک لە دادوەرەکان بەم دەستەواژەیە کورت دەکاتەوە" :لە لوازییەوە بەهێز بوون ١١:٣٤عیبرانییەکان لوازی یەفتا :وەک کەسێکی دەرکراو دەستی پێکرد کە لەلیەن براکانی خۆیەوە دوورخرابووەوە )دادوەرەکان (٢:١١و .ڕەچەڵەکی نەریتی و بەرزی نەبوو هێزی خودا :کاتێک ڕۆحی یەزدان هاتە سەری )دادوەرەکان ،(٢٩ :١١بێبەشی سروشتی و دەربەدەری کۆمەڵیەتییەکەی گۆڕدرا .بۆ دەسەڵتی ڕۆحی و ڕزگارکردنی سەربازی
5
یەفتاحی گلعەدی
هاوتەریبە ) "نیعمەتی من بەسە بۆ ١٢:٩پەیوەندی پەیاانی نوێ :ئەمە ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئیلهیاتی پۆڵس لە دووەمی کۆرنتیەکان " ).تۆ ،چونکە هێزم لە لوازیدا تەواو دەبێت ج -باوەڕ کە لە قەناعەتی زارەکی و ئیلهیاتیدا نیشان دەدرێت پێش ئەوەی یەفتا شەڕ لەگەڵ عەمۆنییەکان بکات ،بەشداری ئاڵوگۆڕێکی دیپلۆماسی درێژخایەنی کرد کە لەسەر بنەمای مێژووی ئیسرائیل بوو )دادوەرەکان .(٢٧-١٢ :١١بە بوێرییەوە ڕایگەیاند کە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل خاکەکەی داوە بە گەلەکەی ".و دووپاتی کردەوە" :یەزدانی دادوەر ئەمڕۆ دادوەر بێت لە نێوان نەوەی ئیسرائیل و نەوەی عەمۆن .ئیمانی یەفتاش بەو قەناعەتە دەرکەوت کە تەنها خودا دادوەری باڵ و سەروەرە بەسەر شانشینی مرۆڤایەتیدا .ئەم لیەنەی باوەڕ بە ملکەچکردنی شانشینیەکان و ئازابوون لە شەڕدا وەسف کراوە ١١:٣٣،لە عیبرانییەکان د -هێزی نیعاەتی پەیاان ١١دا تیشک دەخاتە سەر بابەتێکی سەرەکی پەیمانی خستنەڕووی کەسایەتییەکانی وەک یەفتاح ،شەمسۆن و گیدۆن لە عیبرانییەکان .نوێ :نیعاەتی ڕزگارکەر .ئەگەر ڕزگاربوون و ڕەزامەندی خودا پەیوەست بوو بە ئەدای بێگەردەوە ،ئەوا یەفتا لە لیستەکەدا نەدەبوو وەرگرتنی ئەو ئاماژەیە بۆ پێشەوە بۆ پەیامی ئینجیل -کە خودا لە ڕێگەی کەسانی شکاو و ناتەواو و ناتەواوەوە کاردەکات کە بە .پشتبەستن ڕوو لە ئەو دەکەن بەراوردکردنی گێڕانەوەی پەیاانی کۆن لەگەڵ پوختەی پەیاانی نوێ 3. فۆکۆسی پەیاانی نوێ )عیبرانییەکان (١١
فۆکۆسی پەیاانی کۆن )دادوەرەکان (١٢-١١
ڕاستی ڕۆحی :سەرکەوتن لە ڕێگەی متمانە ،زاڵبوون .بەسەر لوازی ،پشت بەستن بە هێزی خودا
،واقیعی مێژوویی و مرۆیی :دۆخی دەرکراو ،دیپلۆماسی توند .نەزرێکی خێرا ،لەدەستدانی دڵتەزێن ،ململنێی مەدەنی
جەختکردنەوە :هێزی خودا کە لە ڕێگەی باوەڕێکی .ڕاستەقینەوە لە بارودۆخی سەختدا کاردەکات
جەختکردنەوە :ئاڵۆزی مرۆیی و تێکەڵوی سەردەمی خێڵەکی .ئیسرائیل
وانە :شەرەفی ئەبەدی دەدرێت بەو کەسانەی متمانەیان بە .خودا هەیە بۆ ئەوەی شەڕەکانیان بکەن
وانەی :دەرئەنجامە نەخوازراوەکانی قسەی گەمژانە و سیستەمی .شکاوی مرۆیی
بەکارهێنانی ژیان لە ڕوانگەی پەیاانی نوێوە خودا بە خراپترین هەڵەکانت پێناسەت ناکات :یەفتا لە پەیمانی نوێدا بەهۆی باوەڕبوونی بە هێزی خودا بۆ ڕزگارکردن لەبیر دەکرێت ،نەک بەهۆی نەزر و نەزر و نەزر و نەزر و نەزر و نەزر و دڵتەزێنە دڵتەزێنەکەیەوە .لە مەسیحدا میراتەکەت بە ئیمان .و نیعمەتی خودا لە قاڵب دەدرێت نەک هەڵەکانی ڕابردووت باوەڕ لە سەردەمی ناتەواودا کاردەکات :یەفتا لە سەردەمێکی پشێوی ئەخلقیدا ژیاوە ،بەڵم لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا متمانەی بە خودا .هەبووە .پێویستت بە ژینگەیەکی تەواو نییە بۆ ئەوەی ئیمانی ڕاستەقینە نیشان بدەیت ١١دا ئاماژەکانی کۆتایی بۆ خودایە سەرنجت لەسەر ڕزگارکەر بێت ،نەک تەنها ئامێرەکە :هێنانە ناوەوەی یەفتا لە عیبرانییەکان.پاڵەوانی ڕاستەقینەی کتێبی پیرۆز کە مرۆڤە لوازەکان بەهێز دەکات بۆ بەدیهێنانی بەڵێنەکانی
6